Nr 37 (1171), ISSN , nr indeksu IX 2014, cena 2,40 zł (VAT 5%) WOCHENBLATT.pl. Zeitung der Deutschen in Polen.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 37 (1171), ISSN 2082-8195, nr indeksu 368202 12 18 IX 2014, cena 2,40 zł (VAT 5%) WOCHENBLATT.pl. Zeitung der Deutschen in Polen."

Transkrypt

1 .ochenblatt.pl LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt ist strengstens 7913 Nr 37 (1171), ISSN , nr indeksu IX 2014, cena 2,40 zł (VAT 5%) WOCHENBLATT.pl Zeitung der Deutschen in Polen Nanu? Der Orchester-Mann LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. ist strengstens Robole Niemcy pracują najięcej nadgodzinach porónaniu z resztą obyateli UE. Pooli zaczęliśmy się obaiać, że za mało pracujemy, co mogłoby nam grozić Interessen, vom Firmenvorsitz bei Biopax über seinen Einsatz für die deutsche Minderheit in Grünberg bis hin zu seiner Liebe zu Musik und Wein utratą otaczającego nas nimbu ludzi pracoitych. Tak się chyba jednak nie stanie, gdyż ostatnim czasie pracujemy 40,4 godziny tygodnioo przy uzgodnionym ymiarze pracy ynoszącym 37,7 godziny. Co prada Rumuni i Brytyjczycy pracoali ponad 40,8 godziny na tydzień, ale Poszukujemy praconikó fizycznych ze znajomością języka niemieckiego prac: magazynoych recyclingoych na produkcji oraz specjalistó z j. niemieckim: elektrykó, spaaczy, kierocó C+E, ślusarzy, operatoró koparek i łaarek Bernard Czok Durch seine vielfältigen Beschäftigungen und scheint Bolesła Gusta Bernaczek ein Mensch der Renaissance zu sein. Foto: Jerzy Stempleski arsztat mechanika pojaza ich uzgodnienia taryfoe przeidują przeciętnie dłuższy czas pracy. Sami są ięc sobie inni! Poza tym Niemiec za ponad połoę czasu pracy nadgodzinach nie prosi o rekompensatę postaci urlopu. Jesteśmy ięc nie tylko pracoici, ale Mit Bolesła Gusta Bernaczek, von Beruf Ingenieur, i hojni albo głupi? leidenschaftlicher Musiker, LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. Vorsitzender der Sozial- ist strengstens Kulturellen Gesellschaft der Deutschen Minderheit (SKGDM) Gelegenheit Grünberg, Chefredakteur in Deutschland des Grünberger Monatsblattes, LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. ist strengstens Wir suchen eine liebe Adrian M. Darr Geschäftsmann und Vorstandsvorsitzender der Firma BIOPAX, sprach Krzysztof Śierc Lesen Sie S. 10 Wohnen und Essen frei. części użyane lakiernicto pomocy moej, LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. blacharsto ist strengstens Oferujemy: ynajem samochodó ceniącej pracę z dziećmi, atrakcyjne ynagrodzenie z brą znajomością języka zakateroanie na terenie Kępa k. Opola, ul. Wróblińska 17b niemieckiego. Wymagane tel./fax: Niemiec CENTRUM kom (A4) prao jazdy. Garantoane opiekę polskiego biura POMOCY zakateroanie oraz jedzenie. Zainteresoanych prosimy o ysyłanie CV DROGOWEJ LARES: na Diese Materialien lub sind Tel. lediglich zum Lesen bereitgestellt..autoczok.pl ist strengstens Kontakt: 7877 Haushaltshilfe kinderlieb, mit Deutschkenntnissen. Führerschein erünscht. Możliość pracy Niemczech Szukamy kochającej 8024 Noy punkt: Zakład Kamieniarski PPHU Sati Wrzoski, ul. Wrocłaska 24 tel. kom , Oddział Ekspozycja nagrobkó Krzanoice, Stara Droga 6 i 8 tel. kom. (+48) Nagrobki Płytki granitoe tel. (+48) tel. (+48) LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. od 1499 zł od 76 zł/m² od 280 zł/m² od 320 ist zł/m² strengstens od 280 zł/m² Schody Blaty Kominki Tarasy od 76 zł/m² 7706 STIEBLICH hale dla rolnicta i hangary samolotoe Landirtschaftshallen und Flugzeughangars Tel LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. ist strengstens HALLENBAU.stieblich.de R Budujemy m.in.: hale przemysłoe, magazynoe, bud. biuroe, salony samochoe, chłodnie, Wir bauen u.a.: Produktions- und Lagerhallen, Bürogebäude, Autohäuser, Kühlhallen, Niniejszy 7878 I S S N

2 Niniejszy 2 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Meinungen Lesen bereitgestellt. opinie ist strengstens Śląsku, ojczyzno moja! September 2014 minionym tygodniu byłem na seminarium zorganizoanym przez Instytut Stosunkó Kulturalnych Schlesiens Literatur Vergangene Woche ar ich zu einem Seminar des Instituts für Auslandsbeziehungen in Stuttgart, die das z Zagranicą z siedzibą Stuttgarcie, który spiera działalność tygodnika Wochenblatt.pl oraz ielu zagranicznych organizacji mniejszości niemieckiej, nie tylko Polsce, lecz także Czechach czy na Węgrzech, a naet Rosji i Kazach- bis 30. Oktober statt. stanie. Seminarium stało się też okazją Eine Teilnahme kann ich allen Studierenden und junge Germanisten nur emp- organizatorzy przypomnieli boiem, że krótkiej podróży przeszłość, jego LARES: Diese Materialien fehlen, sind denn hier lediglich kommt alles zusammen, zum Lesen tym bereitgestellt. roku przypada jubileusz 20-le- ist strengstens Wochenblatt und viele andere Auslandsgliederungen deutscher Minderheiten zischen Polen, Tschechien oder Ungarn bis hinein nach Russland oder Kasachstan unterstützen. Das urde zu einer kleinen Reise in die eigene Vergangenheit, denn die Veranstalter erinnerten daran, dass dieses Jahr das 20jährige Jubiläum des Entsendeprogramms gefeiert erden könne. Und ich hatte es längst verdrängt der erste Entsandte überhaupt ar ich 1994 selber, als ich in den Kinderschuhen des Projekts für nur drei Monate zum Bezirksverband der deutschen Minderheit in Stettin geschickt urde. An meine Zeit an der Grünen Schanze (Dorcoa) denke ich noch heute gerne, denn als Großstädter ar Stettin schon etas anderes als Oppeln oder mein heutiger Wohnort Kandrzin-Cosel. Einige Jahre nach Stettin ar ich als Studienleiter in der Sudetendeutschen Tagungsstätte Der Heiligenhof im fränkischen Bad Kissingen tätig, omit damals auch manche Verbindungen gen Polen einzogen. Mein noch heute amtierender Nachfolger, Gustav Binder, hat diese neuen Kontakte zu meiner Freude noch umfassend ausgebaut und überraschte mich dieser Tage mit der Einladung zur 9. Mitteleuropäischen Nachuchsgermanistentagung zum Thema Die deutsche Literatur Schlesiens. Diese findet in Zusammenarbeit mit dem Deutschen Kulturforum östliches Europa vom 26. as Rang und Namen hat. Referenten sind u.a.: Rositha Schieb (Martin Opitz) Peter Lachmann (DurchFlug. E.T.A. Hoffmann in Schlesien); Antje Johanning-Radziene aus Dünaburg in Lettland (Die Vermessung Schlesiens in Pietrek (Horst Bienek), Prof. Wojciech Kunicki (Oberschlesischer Literaturkanon?), Justyna Szlachta-Misztal (Der Grenzcharakter Oberschlesiens in der zeitgenössischen Identitätsliteratur) oder Marcin Wiatr (Literatur des Teschener Schlesiens). Zudem gibt es drei Lesungen mit Peter Pragal, Tomasz Różycki pracoałem charakterze kieronika Na przykład prof. Ernst Erich Metzner W kilka lat po pobycie Szczecinie tam cała plejada prominentnych osób. und Ulrike Draesner (Anmeldungen ds. nauczania ośrodku konferencyjnym ygłosi ykład o początkach literatury śląskiej okresie średnioiecza. ist strengstens W LARES: Diese Materialien bis 15. sind Oktober: lediglich Heiligenhof, Alte zum Euer- Lesen Niemcó bereitgestellt. sudeckich Heiligenhof Bad rfer Str. 1, Bad Kissingen, Tel.: ++49(0) , heiligenhof.de). Eine geradezu ideale Vertiefung zur Reihe von Johannes Rasim über schlesische Literaten, die ir kommende Woche abschließen. Noch oder Kultur stellen ir später in einer neuen Reihe vor. Literatura Śląska W cia programu delegoania personelu edukacyjnego. A pierszym oddelegoanym o czym dano zapomniałem byłem ja sam, co miało miejsce 1994 roku, kiedy to ysłano mnie na zaledie trzy miesiące siedziby ojeódzkiej Gustav Freytags Soll und Haben ), Jan organizacji mniejszości niemieckiej Pacholski (Theor Fontanes Geschichten Szczecinie, gdy cały projekt był jeszcze aus Schlesiens höchsten Bergen), Daniel poijakach. Jeszcze dziś miło spomi- nam czas spędzony przy ul. Dorcoej (Grüne Schanze), gdyż z uagi na to, że pochodzę z dużego miasta, żyło mi się Szczecinie nieco inaczej niż Opolu czy Kędzierzynie-Koźlu, gdzie mieszkam obecnie. Kissingen e Frankonii, dzięki czemu zrodziły się też ziązki z Polską. Ku mojej raści, mój dziś urzędujący następca Gustav Binder kontakty te znacznie rozszerzył i ostatnio zrobił mi niespodziankę zaproszeniem udziału dzieiątej na Śląsku. Konferencja odbędzie się dniach października e spółpracy z Niemieckim Forum Kultury Europy Środkoej i Wschodniej. Mogę jedynie polecić zięcie udziału konferencji szystkim studentom i młodym germanistom, gdyż zbierze się gronie referentó znajdą się też m.in.: Rositha Schieb (Martin Opitz), Peter Lachmann (DurchFlug. E.T.A. Hoffmann na Śląsku); Antje Johanning-Radziene z Daugavpils na Łotie (Rachuba Śląska poieści Gustaa Freytaga Winien i fehlende Literaten der Zeitgeschichte edycji Środkooeuropejskiej Konferencji ma ), Jan Pacholski (Opoieści Theora Fontane z najyższych gór Śląska), ie auch andere zeitgenössische Persönlichkeiten aus Politik, Wissenschaft Młodych Kadr Germanistycznych, której LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen temat bereitgestellt. brzmiał: Literatura niemiecka Daniel Pietrek (Horst Bienek), prof. ist Woj- strengstens ciech Kunicki (Kanon literacki Górnego Śląska?), Justyna Szlachta-Misztal Prosto z Sejmu Gorący rzesień (Przygraniczny charakter Górnego Śląska e spółczesnej literaturze tożsamościoej) czy Marcin Wiatr (Literatura Śląska Cieszyńskiego). Ponadto odbędą się trzy ieczory autorskie z udziałem Petera Pragala, Tomasza Różyckiego i Ulrike Draesner (zgłoszenia 15 października: Heiligenhof, Alte Euerrfer Str. 1, Bad Kissingen, tel. +49(0) , e- -mail: Będzie to ręcz idealne pogłębienie tematyki poruszanej cyklu Johannesa Rasima pośięconym śląskim literatom, który kończymy nadchodzącym tygodniu. Postacie literató z historii spółczesnej, których zabrakło, jak rónież inne spółczesne osobistości ze śiata polityki, nauki czy kultury przedstaimy ramach noego cyklu. Till Scholtz-Knobloch Die Gedanken sind frei Ein ichtiger Schritt Ein bekanntes Sprichort besagt: Reisen bildet. In Anbetracht meiner vielen Reisen, in denen ich mit deutscher Kultur in Polen und außerhalb in Verbindung komme, kann ich nur Die Zeit, die ir jetzt durchleben, ist Sejmikabgeordnete oder Bürgermeister temu premier RP Donald nicht nur von Erfolgen im Schulesen aus unseren Reihen gibt uns etas, das Tusk został ybrany przeodniczącym Rady Europejskiej, co spraia, ie die Eröffnung der Schule in Malino ichtigerer als die beste Unterstützung LARES: Diese Materialien geprägt, sind sondern lediglich auch von langfristigen zum Lesen sein kann bereitgestellt. ein Stück Mitbestimmung. że czekają nas syć poażne zmiany ist strengstens bezeugen, dass dies ahr ist. Eine Gelegenheit zu neuen Anregungen und zum Gedankenaustausch gab auch der Tag der Heimat im vorpommerschen Anklam letztes Wochenende. Bei Anesenheit von einigen hundert Vertriebenen ging ich in meiner Rede auf deren schreckliches Schicksal ein. Die Vertreibung ist ein ichtiges Ereignis in der Geschichte unserer Volksgruppe, ch mindestens ebenso ichtig sind die Gegenart und die Zukunft der deutschen Minderheit. Desegen habe ich auch mit Freude über die bunte Tätigkeit unserer Gemeinschaft gesprochen, die sich dynamisch entickelt. Wie groß die Dynamik ist, sieht man schon an der ersten Septemberoche. Visionen in der Wirtschaft und der Politik. Schon seit einiger Zeit laufen die Bauarbeiten des Businesszentrums der Stiftung für die Enticklung Schlesiens. Dieses Zentrum soll u.a. ein eiterer Impuls unsererseits für die Wirtschaft der Region sein, denn schon seit langem gorący rzesień. setzten ir solche Impulse mit Krediten Już tym tygodniu premier Donald LARES: Diese Materialien oder der sind Tätigkeit lediglich der Wirtschaftskam- zum Lesen bereitgestellt. Tusk raz ze soimi ministrami ist poda strengstens mer Schlesien. Aber auch die Tatsache, dass die deutsche Minderheit in der Woiodschaft Schlesien in den Selbstveraltungsahlen mit einem eigenen Komitee starten ird, ist eine erfreuliche Information. Jedes Ratsmitglied, jeder Die Mitglieder in der Woiodschaft Schlesien haben das eingesehen und den Schritt geagt, der in der Woiodschaft Oppeln längst selbstverständlich ist. Wir alle drücken ihnen die Daumen! Bernard Gaida Wersja polska na blogu Bernarda Gaidy na.vdg.pl się dymisji, a prezydent Bronisła Komoroski yznaczy kandydata na noego premiera i poierzy mu utorzenie noego rządu. Są to spray ażne, ponieaż iążą się z pracą parlamentu, który będzie udzielał o- Bartek konkret tum zaufania noemu premieroi oraz przyjmoał jego exposé, a zatem także LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. i ustalenie tych zadań i priorytetó, ist strengstens Das Schlesienseminar rückt näher Das diesjährige Schlesienseminar auf Schloss Groß Stein rückt immer näher. które rząd będzie chciał realizoać co najmniej końca tej kadencji, która będzie trała jeszcze około roku i nie będzie łata. Spooane jest to tym, że po minionych akacjach premier Donald Tusk ykazał się dużą empa- Polen lebenden Minderheiten ichtigen ichtigsten Initiativen in unserer Region, die tią, trafiając bardzo czułe miejsca Problematik der ualität der Minderheitenbildung auseinandersetzten. Im Jahr geidmet ist. Es ist einer Art Forum, ny ielodzietne, którym zagarantoał kinderreiche Familien. dem deutsch-polnischen Thema emerytó dając im podyżki i rodzi- Das Haus der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit organisiert gemeinsam mit den Partnern im Zeitraum vom 24. bis zum 27. September 2014 das 19. Seminar zum Themenkomplex: Das Bildungsesens für Minderheiten in Polen: Gestern - Heute - Morgen. Das diesjährige Thema des viertägigen Seminars ist eine Art Antort auf die Forderung der Gemeinsamen Kommission der Regierung und der nationalen und ethnischen Minderheiten und ird in Zusammenarbeit mit dem polnischen Ministerium für Veraltung und Digitalisierung und dem Bundesministerium des Innern der Bundesrepublik Deutschland veranstaltet. Mit der Wahl dieser Thematik ollen ir uns in diesem Jahr mit der für alle in 1991 ist das Bildungsgesetz in Polen geändert orden und die Grundsätze einer Minderheitenbildung urden festgelegt. Dank dieser Änderung konnten endlich auch Kinder in Oberschlesien Deutsch als Muttersprache in den Schulen lernen. Sind aber die drei Stunden, die man damals eingeführt hatte, heute auch noch Weitere Informationen finden Sie unter spodarka, edukacja, służba zdroia. Czy defrist endet am 19. September że rząd zauaży też, że jest jeszcze go- ausreichend? Welche eiteren Möglich-.haus.pl. zatem będzie miał na to sój pomysł? keiten gibt uns das Gesetz? Wie erden die genutzt? Was sagt die europäische Gesetzgebung zu diesem Thema? Wie sieht Minderheitenbildung in anderen Ländern Europas aus? Das Schlesienseminar ist eine der in dem die Vertreter der deutschen Minderheit, der polnischen Mehrheit und die eingeladenen Gäste aus dem Ausland treffen und diskutieren. Ich lade Sie ganz herzlich zur Teilnahme am diesjährigen Seminar ein. Die Anmel- Rafał Bartek Wodurch unterscheiden sich Literatur und Zeitung? Die Zeitung kann man nicht lesen, und die Literatur liest man nicht. Oscar Wilde ( ) z szeregiem niespodzianek. Mam tylko Jaka LARES: jest różnica Niniejszy między literaturą a gazetą? Gazety da się czytać, nadzieję, że będą to działania, które popraią jakość funkcjonoania rządu i und Parlament beitragen. LARES: a literatury Diese Materialien się nie czyta. Oscar Wilde ( ) sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. parlamentu. ist strengstens Rys. Andrzej Sznejeis T ydzień polskim rządzie, które tyczą nie tylko obsadzenia funkcji premiera RP, ale też innych funkcji, jak choćby marszałka Sejmu. Do tego to szystko odbya się przededniu yboró samorząych, a zatem zapoiada się niezykle ulgi podatkoe. Stąd pytam co zrobi noy premier i noy rząd i jakie on będzie miał priorytety przez ten najbliższy rok. O tym szystkim na peno najbliższych dniach będzie gorąca dyskusja i ierzę, A żeby mieć bry pomysł, to trzeba mieć i bry rząd i tu pojaia się kolejne pytanie: kto z obecnych członkó rządu, czyli ministró konstytucyjnych, pozostanie, a którzy będą ymienieni. Jestem przekonany, że zderzymy się tutaj Poseł Ryszard Galla Heißer September Polens Premierminister Donald Tusk ird am 1. Dezember Präsident des Europäischen Rates. Das lässt nun eitreichende Veränderungen in der polnischen Regierung erarten, von denen neben dem Amt des Premierministers auch andere Ämter ie eta die des Sejm-Marschalls betroffen sein erden. Dies alles spielt sich im Vorfeld der Kommunalahlen ab. Es verspricht ein überaus heißer September zu erden. Noch diese Woche tritt Premierminister Tusk zusammen mit seinen Ministern zurück. Staatspräsident Bronisła Komoroski ernennt dann einen neuen Premier und beauftragt diesen mit der Regierungsbildung. Dies sind alles ichtige Dinge, da sie sich auch auf die Arbeit des Parlaments ausirken erden, indem dieses anschließend über die Vertrauensfrage mit Bezug auf den neuen Premier entscheidet und dessen Exposé auserten ird. Es geht also auch um die Festlegung jener Aufgaben und Prioritäten, die die Regierung dann mindestens bis Ende ihrer aktuellen Amtszeit eiterverfolgen ill, also noch ca. ein Jahr. Und es ird keine einfache Zeit sein, nachdem Premier Tusk große Empathie zeigte, indem er zei sensible Bereiche positiv anging, und zar Rentenerhöhungen soie Steuerermäßigungen für Ich bin somit gespannt, as der neue Premier tun ird und elche Prioritäten es im nächsten Jahreszeitraum gibt. Über all das ird in den kommenden Tagen ganz bestimmt heiß debattiert erden, und ich hoffe, dass die Regierung dabei nicht aus den Augen verliert, dass es noch Wirtschaft, Bildung, Gesundheitsesen etc. gibt. Zu guten Ideen gehört allerdings auch eine gute Regierung. Das irft folglich die Frage auf, er von den jetzigen Regierungsmitgliedern, also den Verfassungsministern, bleibt und elche ersetzt erden. Ich hoffe nur, dass es sich dabei um Maßnahmen handeln ird, die zu einer besseren Arbeitsqualität von Regierung Notiert von Krzysztof Śierc

3 Niniejszy Nr. 37/1171 Wochenblatt.pl 3 lidarności 1989 r. miał predyspozycje objęcia najyższych urzędó państie. Według Vettera najażniejszym atutem Geremka była umiejętność formułoania jasnych strategicznych celó oraz yznaczania opozycji kon- tyczące proadzenia. opłaty drogoej, o czym można było przeczytać na łań, które należy przeproadzić, by cele der Straße ieder: Viele Autofahrer kretnych polityczno-taktycznych dzia- łamach tygodnika Der Spiegel. S-K te zrealizoać. Vetter był długoletnim LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen korespondentem bereitgestellt. niemieckiego zischen radia Oder und Bug lassen ist sich strengstens Rozczaroanie z poodu dnia pamięci Heiko Hendriks, przeodniczący krajoego oddziału Stoarzyszenia Wschodnio- i Środkooniemieckiego (OMV) Nadrenii Północnej-Westfalii działającego łonie partii CDU, oraz Werner Jostmeier, pełnomocnik frakcji CDU landtagu ds. ypędzonych, uchodźcó, przesiedleńcó i mniejszości niemieckich, ydali ośiadczenie spraie uchały rządu federalnego tyczącej ustanoienia Dnia Pamięci o Ofiarach Uchodźsta i Wypędzeń, którym czytamy: Pragniemy yrazić rozczaroanie decyzją o organizoaniu dniu 20 czerca, począszy od 2015 roku, obchodó»dnia Pamięci o Ofiarach Uchodźsta i Wypędzeń«ramach Śiatoego Dnia Uchodźcy, gdyż pozięta uchała pozostaje tyle za uchałami podjętymi przez ładze krajoe Baarii, Saksonii i Hesji, przeidującymi organizoanie, począszy od 2014 roku, każdą drugą niedzielę rześnia, odrębnych obchodó Dnia Pamięci o Niemieckich Ofiarach Uchodźsta i Wypędzeń. Naszym zdaniem, bardziej stosone byłoby ustano- Wykład o życiu i dała, iż naczelnym celem rządu pozostaje zrónoażony budżet, jednak eis auf ein Gesetz aus dem Jahr 1982, die Prohibition gilt. mit den Ordnungshütern. Mit dem Ver- działalności politycznej LARES: Diese Materialien sind lediglich profesora Bronisłaa zum Lesen z uagi bereitgestellt. na możliość pojaienia się in dem das Trinken in der Öffentlichkeit ist strengstens ienie zorem. krajó ziązkoych naroego dnia pamięci pośięconego głónie historii samych Niemiec ( ) Na ile jednak uda się to osiągnąć poprzez zintegroanie obchodó z istniejącym już od dana Śiatoym Dniem Uchodźcy, jest co najmniej ątplie. verboten urde, stellen Polizei und Ordnungsämter häufig ein Bußgeld in Höhe von bis zu 100 Złoty aus. Gerade unter jungen Warschauern ist da das Weichselufer ein beliebter Treffpunkt, vor allem an lauen (Spät-)Sommerabenden. Dut- i jedynej biografii o byłym ministrze zende junge Menschen kommen hierher, spra zagranicznych latach (1997 um die Hochhäuser der Metropole im 2000), przeodniczącym Unii Wolności Rücken die ausgelassene Atmosphäre Spór między CDU i CSU W sporze okół opłaty drogoej od samochodó osoboych szef CSU Horst Seehofer zarzucił ministroi finansó Wolfgangoi Schäuble sabotaż, ośiadczając yiadzie udzielonym gazecie Süddeutsche Zeitung, iż Schäuble chce uczynić szystko, aby nie puścić pobierania opłaty od osób mieszkających poza terytorium Niemiec za przejazd ( ), pośle na Sejm X, I, II i III kadencji, który od 2004 r. śmierci 2008 r. był posłem Parlamentu Europejskiego. Autorem książki jest niemiecki dziennikarz Reinhold Vetter. W książce ydanej przez BWV Berliner Wissenschafts-Verlag Bronisła Berlinie, otorzyła podoje dla ogółu können. Zudem glauben sich viele in Geremek. Strategia polskiej reolucji społeczeństa ramach corocznego Sicherheit, da die Gesetzesnovelle aus gemacht erden. autor Reinhold Vetter pisze, iż Bronisła Dnia Otartych Drzi. S-K dem Jahr 2001 explizit von Straßen, szystkimi drogami na terenie RFN. Zażądał, aby partia CDU jednoznacznie landtagó, które odbędą się nadchodzący eekend, skończy się polityczny okres ochronny. Ministersto kieroane przez Wolfganga Schäuble ostro skrytykoało plany ministra komunikacji Aleksandra Dobrindta (CSU) Solidarność Lubece Fenomen Solidarności to tytuł ystay, której ernisaż odbędzie się 20 rześnia o godz Lubece (DGB- -Haus, Holstentorplatz 1-5). Wystaę otorzy Marek Sorgoicki, konsul Foto: bv.verlag.eu Rzeczypospolitej Hamburgu, który Minister obrony naroej Ursula tum erleben, eta beim Alkoholkonsum. proadzi temat historii ziązku von der Leyen (CDU) odrzuca żądania podyższenia bereitgestellt. budżetu ojskoego Lediglich Bars, Biergärten oder ist Bier- strengstens Dieser ist in der Öffentlichkeit verboten. Das Trinken in LARES: Diese Materialien zaoego sind Solidarność. lediglich Pokazane zum zo- Lesen staną też filmy pośięcone tej tematyce, zrealizoane Europejskim Centrum Solidarności Gdańsku. Wystaę będzie można zobaczyć 2 października. O Geremku Bremie Geremka ysłuchają mieszkańcy Bremy 30 rześnia Willi Ichon (Goetheplatz 4) o godz Będzie to zarazem prezentacja niedano opublikoanej LARES: Diese Materialien sind Politik lediglich und zum Gesellschaft Lesen bereitgestellt. Polityka i społeczeństo ist strengstens Z Vaterlandu Warschau: Alkohol provoziert Diskurs opoiedziała się za proadzeniem takiej opłaty, oraz dał, że po yborach polskiej reolucji; po zycięstie So- Geremek był strategicznym mózgiem LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. Nichts spornt den Menschen ist so zum strengstens Polsce. Wykład Bremie uieńczy dyskusja paneloa pod przeodnictem prof. Stefana Garszteckiego, politologa TU Chemnitz. kan Budżet ojskoy przedmiotem sporó Niemiec ysokości dóch procent yniku gospodarczego kraju. Odnosząc się celó ytyczonych przez blok NATO, minister stierdziła, że należy spróboać utrzymać niemiecki budżet ojskoy na poziomie 1,3%. Minister nadchodzących tygodniach noych zadań należy rozmaiać o umiarkoanym ziększeniu ydatkó na zbrojenia. Rzut oka na siedzibę prezydenta Tłum ziedzających zamek Bellevue Foto: Dirk Uloth 6 rześnia siedziba urzędu prezydenta RFN, którą jest zamek Bellevue Der selbsternannte Sheriff Handeln an, ie ein strenges Verbot. Jenes Sprichort stammt von dem Breslauer Aphoristiker Andrzej Majeski. Seine Worte beschreiben gut den polnischen Alltag eta auf ein Funkgerät anbringen, um sich gegenseitig vor Radarkontrollen zu arnen. Aber auch in anderen Sphären lässt sich der polnische Erfindungsreich- stuben erlauben den Ausschank und Genuss von alkoholischen Getränken. Strenggenommen. Denn längst halten sich nicht alle daran und gerade junge Menschen machen immer ieder eine leidliche Erfahrung am Hauptstadtfluss zu genießen. Und Bier oder andere alkoholische Getränke fehlen dabei nur selten. Hier kommt die Polizei nur sehr umständlich hin, da das Gelände nicht überschaubar ist und Autos nicht ganz an das Ufer kommen Öffentlicher Alkoholkonsum in Polen findet ie hier in einem Park in Sanok im Verborgenen statt. der Öffentlichkeit ist in Polen seit 1982 verboten. Plätzen und Parks spricht, in denen Doch die sorglosen Warschauer haben die Rechnung ohne einen Radfahrer gemacht, der Berichten einer Lokalzeitung zufolge auf Patrollienfahrten Fotos von den meist friedlichen Alkoholkonsumenten macht und sie bei der Polizei denunziert. Mittlereile kursiert in den sozialen Netzerken ein Foto von dem mutmaßlichen Denunzianten, um ihn bei einer eiteren Fahrt entlang des Ufers zu entlarven. 120 Meldungen mache jener Radfahrer am Tag der Polizei, heißt es neben dem öffentlichen Aufruf. Die Polizei dementiert diese Zahl. In der Tat gehen täglich Meldungen über Alkoholkonsum in der Öffentlichkeit ein, die aber nicht nur von einer Person Markus Noak Foto: Silar/Wikipedia MASZ LAT Proponujemy staż/praktykę LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. Niemczech ist strengstens zaodach: NIE MASZ PRACY JESTEŚ MIESZKAŃCEM OPOLSZCZYZNY Bist Du zischen 15 und 30 Jahre alt Hast Du keinen Job Bist Du Einohner der Oppelner Region Zbądź noe śiadczenie yjeżdżając na staż/praktykę samochoy, mechatronik samochoy, elektryk sam., Niemiec i uzyskaj certyfikat. elektrotechnik sam. (obsługa pojazdó hybryych), blacharz LARES: Diese Materialien sind lediglich Nie musisz znać zum biegle Lesen języka bereitgestellt. niemieckiego!!! sam., lakiernik sam. ist strengstens Złóż kumenty rekrutacyjne 30 rześnia 2014 r. monter sprzętu elektronicznego (monter tz. inteligentnych Weź udział Projekcie systemó), monter systemó radioo-teleizyjnych, monter Wsparcie kompetencji na starcie Wsparcie kompetencji na starcie realizoanym przez Wojeódzki Urząd Pracy Opolu partnerstie z Handerkskammer Mannheim Rheim-Neckar-Odenald. Szczegóły stępne są Biurze Projektu lub na stronie.kompetencje.up.opole.pl LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. W ramach projektu ist strengstens zapeniamy: BIURO PROJEKTU: Opole ul. Oleska 127 IIp. tel kompetencje.up.opole.pl Projekt jest realizoany okresie: Unterstützung der Kompetenzen am Start Branża bulana: murarz, kafelkarz (glazurnik), sztukator, zbrojarz, malarz, tapeciarz, hydraulik i monter instalacji sanitarnych, monter instalacji klimatyzacyjnych i grzeczych. Branża mechaniki pojazej i serisu pojazdó: mechanik Branża przemysł drzeny i meblarsto: stolarz, cieśla, lakiernik drzeny. Branża obróbka metali i spaalnicto: tokarz, frezer, ślusarz, spaacz, szlifierz metali, lakiernik, operator CNC, pneumatyk. Branża elektryczna i elektroniczna: elektryk, monter elektronik, i serisant urządzeń elektronicznych. Branża administracja i zarządzanie: praconik obsługi biuroej. Branża piekarniczo-cukiernicza: piekarz, cukiernik, sprzedaca. Branża fryzjersto i kosmetologia: fryzjer, kosmetyczka, manikiurzystka. stypendium stażoe oraz stypendium szkolenioe zrot kosztó jazdu na spotkanie z radcą zaoym, psychologiem, pośrednikiem pracy oraz arsztat aktynego poszukiania pracy ubezpieczenie na ypadek leczenia i NNW transport, noclegi, yżyienie na stażu/praktyce Niemczech marzec 2013 czeriec 2015 LARES: Diese Materialien sind Projekt lediglich spółfinansoany zum Lesen przez Unię bereitgestellt. Europejską ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ist strengstens 8027

4 Niniejszy 4 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich Aus zum den Lesen Regionen bereitgestellt. Z regionó ist strengstens Allenstein: Zeitägige Konferenz zum 100jährigen Jubiläum der Schlacht von Tannenberg Notizen Bundesehr LARES: in Stettin: Niniejszy Die Bundesehr schickt im Zuge der Ukra- ine-krise mehr Soldaten nach Stettin. Auch Polen und Dänemark stocken ihre Truppen auf. Die drei Nationen betreiben in der deutsch-polnischen Oder-Stadt mit rund 200 Soldaten das Hauptquartier des sogenannten Multinationalen Korps Norst. Dies soll zukünftig auf insgesamt September 2014 historischen Ereignisses. Schon der Tagungsort ar beusst geählt. 400 rt stationierte Soldaten erhöht erden, die innerhalb von einem bis drei Monaten einsatzfähig ären. Die Zahl der Bundesehrsoldaten in Stettin dürfte sich damit von 30 auf 60 verppeln, berichtet die Frankfurter Allgemeine Zeitung. Film und Diskussion zum im Zentrum der Schlacht steht. Wie der Historiker Rafał Bętkoski ausführte, gab es nicht nur südlich der Stadt bei Interessierte Besucher: Die Ausstellung Die Schlacht bei Tannenberg urde ährend Teilnehmer der Konferenz begeben sich auf dem Friedhof in Lahnau auf LARES: Diese Materialien Waplitz sind heftige lediglich Kämpfe, sondern zum auch Lesen der Konferenz bereitgestellt. eröffnet. Namenssuche. ist strengstens Mauerfall: Anlässlich des Mauerfalls vor 25 Jahren organisieren am 18. und 19. September in Warschau die deutsche Botschaft, die Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit und die Konrad Adenauer-Stiftung eine Reihe von Veranstaltungen. Am Mittoch, 18. September, um 18:00 Uhr, im Bildungszentrum Przystanek Historia ird der Film Tschüss, im Hohensteiner Stadtald und sogar drei Tage lang in den Straßen der Stadt. Neben den zivilen Opfern gab es auch enorme materielle Schäden. Wichtigster Faktor für den Aufschung nach dem Krieg ar das Tan- nenbergdenkmal, das 1924 bis 1927 in Hindenburg emporgehobenen Mythos Sauden errichtet und zum Touristenmagnet sind der Region lediglich urde. Zu zum dessen Lesen bereitgestellt. magnet urde. Eine Warnung vom Beginn des ist Ersten strengstens das zum Touristen- der Rache für LARES: Diese Materialien DDR gezeigt. Am 19. September, um 17:00 Uhr, gibt es eine deutsch-polnische Podiumsdiskussion unter dem Titel Warschau 1989 dank Polen in die Freiheit und Wiedervereinigung. Der Eintritt zu den Veranstaltungen ist frei. Mehr Informationen gibt es im Internet unter.kas.de Posen: Ein Leben in digitaler Abstinenz ist so gut ie unmöglich georden. Wie hat sich der Wandel vom Analogen LARES: Diese Materialien Dreimal sind ist es lediglich abgebrannt zum und urde Lesen immer bereitgestellt. ieder aufgebaut. Das Alte ist strengstens Das Alte Rathaus ist so alt ie Allenstein (Olsztyn) selbst. Errichtet urde es im Jahre 1380, ie Jerzy Informationen über Sikorski seinem Buch Stary Ratusz die Europäische Route LARES: Diese Materialien Olsztynie sind na lediglich tle dziejó miasta zum be- Lesen bereitgestellt. ist strengstens anstoßenden Händlerbuden. Das Rathaus brannte 1620 in einem stadtei- der Uhrturm, und 1945 urde es von das Alte Rathaus zei Mal. Zuerst 1942 LARES: Diese Materialien ten Großbrand sind lediglich nieder. Nach der zum Ersten Lesen Rotarmisten bereitgestellt. niedergebrannt. Von 1946 ist strengstens zum Digitalen auf uns und unsere Kommunikation ausgeirkt? Welche unterschiedlichen Erfahrungen gibt es dabei in Europa und elteit? Diesen Fragen geht das atelier-dreieck nach. Ausgangspunkt ist dabei die Installation PencilMobilRoom der Künstlerin Kerstin Schulz, die sich im Laufe einer Wanderausstellung mittels Scharmkunst sozial interaktiv verändert und durch Beiträge von Künstlern aus Posen, Hannover, Bristol oder Hiroshima. Die Ausstellung im Rahmen der 4. Mediations Biennale Posen ist bis September 2015 zu sehen. Gedenkfeier in Lodsch: Ende August urde in Lodsch anlässlich des 70. Jahrestages der Liquidierung der Opfer des Ghettos Litzmannstadt gedacht. Im Landesteilung 1772, als das Ermland ein Teil Preußens urde, zogen Kommissare des preußischen Königs im Rathaus ein. Erst im Jahr 1880 urde das Gebäude ieder zum Rathaus. Auch Bürgermeister Oskar Belian ohnte rt ver- lässt die Stadtveraltung den betagten Putzschicht gotische Originalelemente Besitz der Öffentlichen Woiodschaftsbücherei. Die gemalte Aufschrift Biblio- Amtssitz und zieht in eine neues Rathaus um. und in den Ecken auch Sonnenuhren LARES: Diese Materialien sind Im Zeiten lediglich Weltkrieg zum brannte Lesen entdeckt. bereitgestellt. teka im Risalit des Nordflügels befindet ist strengstens Mittelpunkt der Veranstaltung standen die Gedenkfeiern am Jüdischen Friedhof soie am Bahnhof Radegast, von o aus über jüdische Männer, Frauen und Kinder in Vernichtungslager deportiert urden. Im Ghetto selbst starben von 1940 bis 1944 über Menschen. Zu den Opfern gehörten auch über Roma und Sinti, die ins sogenannte Zi- LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. We nętrzu monstrum z rdzaej ist strengstens geunerlager des Ghettos verbracht orden aren. Ausstellung über pommersches Gut: Im Haus des Deutschen Ostens in München ird am 18. September jako sala konferencyjna podczas legal- kondygnacjach prezentoana jest LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. historia nego etapu ich działalności. ziązku zaoego ist Soli- strengstens przełomu. js Projekt Uroczystość otarcia ECS odbyła LARES: Diese Materialien Architekci buy sind z Gdańska. Europejskiego Centrum Solidarności został zrealizoany przez praconię architektoniczną Fort lediglich zum Lesen bereitgestellt. Foto: Wikipedia/Artur Andrzej się 31 sierpnia, po ponad trzech ist latach strengstens na stronie.ecs.org.pl. einen Ausstellung über das Schloss Leko (Lekoo) eröffnet. In Wort, Bild und Film ird die Geschichte des Gutes in Pommern dargestellt. Die Ausstellung ist noch bis 19. Dezember zu sehen. Foto: hannover.de Foto: Wikipedia Wozu übertriebener Nationalismus führen kann Statt nur in Tagungsräumen zu sitzen, begaben sich die Teilnehmer der Konferenz 100. Jubiläum der Schlacht bei Tannenberg am 30. und 31. August auch auf Spuren des Der Ausstellungssalon des Hohensteiner Freilichtmuseums urde als Veranstaltungsort auserkoren, eil es in unmittelbarer Nähe des ehemaligen Tannenbergdenkmals liegt, und somit Entstehung, Geschichte und Zerstörung 1945 referierte Bogumił Kuźnieski, der Vorsitzende der Gesellschaft der Freunde von Hohenstein. Am Stanrt des Denkmals konnte er den Teilnehmern zeigen, as rt noch zu finden ist im Grunde schreibt. Aus dieser Zeit stammen die auf den Fassaden seines ältesten Teils sichtbaren Bögen, sogenannte Eselsrücken. Der gotische Flügel urde nach 1500 errichtet. Im Erdgeschoss gab es eine Markthalle mit an das Gebäude Wichtiger Faktor für den Aufschung nach dem Krieg ar das Tannenbergdenkmal, September als ifa-kulturmanager beim Verband der deutschen Gesellschaften in Ermland-Masuren tätig ist. Dieser hatte Allenstein: Altes Rathaus mit lebhafter Geschichte bis 1949 urde es ieder aufgebaut brach erneut ein Feuer aus erlebte das Rathausgebäude anlässlich der 650-Jahrfeier der Stadt eine vollständige Renovierung. Im südlichen Teil des Gebäudes urden unter einer nichts mehr. Der Rezeption der Schlacht die Konferenz zusammen mit der Gesellschaft der Freunde von Hohenstein or- Wissen eta durch die vom Kulturzent- gut aufeinander abgestimmt. erden. Ein Weg ist die Vermittlung von bei Tannenberg im Deutschen Reich hat- sich Ralf Meindl angenommen, der ab ganisiert. Die Tannenbergschlacht marrum Ostpreußen in Ellingen konzipierte kierte das traditionelle Bild des Krieges, elches viele Deutsche erartet hatten, aber eit entfernt von der Realität der Schützengräben ar. Dennoch urde sie sehr populär, und zar egen des von Weltkriegs für die heutige Zeit sah Wolfgang Thüne von der Landsmannschaft Ostpreußen in Hamburg. Übertriebener Nationalismus bot damals den idealen Boden für Kriegsideen. Ähnlichen Tendenzen heute müsse frühzeitig begegnet Derzeit ist das gesamte Rathaus im Za poierzchnię projekcyjną służą kaski byłych stoczniocó, a naoczni śiadkoie tamtych ydarzeń opoiadają o oym okresie zryu i und am Samstag eröffnete Ausstellung zum Ersten Weltkrieg in Ostpreußen, oder durch die sonntägliche Exkursion zu den regionalen Friedhöfen der Schlacht. Bernard Gaida, Vorsitzender des Verbandes der deutschen sozialkulturellen Gesellschaften in Polen, sieht den Fakt, dass hier Russen und Deutsche nebeneinander beerdigt sind, als Signal dafür, dass trotz des Krieges die Feinde als Menschen gesehen urden. Für ihn hat sich, ie er sagte, die Konferenz gelohnt. Auch Monika Krzenzek, Studentin aus Lindenort bei Ortelsburg, fand die Informationen reichhaltig und Wie ein Denkmal drei Feuer überstand Rathaus in Allenstein ist so alt ie die Stadt selbst. Heute gehört das Gebäude zu einem bedeutenden Punkt auf der Europäische Route der Backsteingotik. Mehr über der Backsteingotik gibt es im Internet unter.eurob.org. Gdańsk: Otarcie Europejskiego Centrum Solidarności Das Alte Rathaus ist ein beliebtes Postkartenmotiv, auch in der Vergangenheit. Za rdzaą stalą ożya przełom stali mającego kształt kadłuba statku mieści się rdzeń Europejskiego Centrum Solidarności (ECS). Na poierzchni około 3000 metró kadratoych umiejscoionej na dóch darność oraz upadku komunizmu. Foto: Archiv Czesla Fotos: Ue Hahnkamp Ue Hahnkamp In 2003 urde das gotische Backsteingebäude grundsaniert. sich genau an der Stelle der deutschen Vorkriegsaufschrift Stadtbücherei. Alfred Czesla buy. Centrum mieści się na części terenu danej Stoczni im. Lenina. W całość kompleksu zostaną łączone historyczne miejsca, jak plac Solidarności raz z pomnikiem ku czci poległych stoczniocó i słynną bramą stoczni, a także dany budynek Sali BHP stoczni, który ł działaczom ziązkoym Centrum ECS, poołane życia jesienią 2007 roku Gdańsku przez noszące tę samą nazę zrzeszenie ziązkoe NSZZ Solidarność oraz ministersto kultury, mieści sobie muzeum pośięcone ziązkoi, tegoż centralne archium, bibliotekę multimedialną oraz centrum edukacyjne. Szczegółoe informacje można znaleźć internecie jp Foto: Europäische Route der Backsteingotik

5 Niniejszy LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk ist strengstens Poronin: XV Konferencja Młodzieżoa Reńska Wieś: Letni puchar mniejszości po raz trzeci Nr. 37/1171 Wochenblatt.pl 5 Wiedza przez zabaę grano na orliku Reńskiej Wsi. LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Tegoroczny bereitgestellt. turniej niestety zbiegł ist strengstens zgłosiła się jedna drużyna dziecząt, która zięła udział turnieju na róni LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen z drużynami bereitgestellt. chłopcó kontynuuje ist strengstens W zeszłym roku Konferencja Młodzieżoa odbyła się Polanicy Zdroju z niemieckimi nazami drużyn, które bramkarza uznano naiązują naz historycznych z danej miejscoości, bereitgestellt. bądź ymyślonymi LARES: Diese Materialien to Studnia sind z odą lediglich i iadrem, zum ale bez Lesen Natalię Paczułę ist strengstens Właśnie rozpoczęła się rekrutacja tegorocznej edycji Konferencji Młodzieżoej, organizoanej przez Ziązek Młodzieży Mniejszości Niemieckiej, która odbędzie się dniach 7 9 listopada Poroninie. Konferencja Młodzieżoa to jeden ze sztandaroych projektó Ziązku Młodzieży Mniejszości Niemieckiej Polsce, który co roku przyciąga mnósto młodych ludzi chcących poprzez brą zabaę zbyać iedzę zaróno teoretyczną, jak i praktyczną. Przez trzy dni uczestnicy będą pra- niemieckiej Konsolidierung der Be- października, ypełniając ankietę internetoą, znajdującą się na fanpage u z sześcioma punktami, zajęła drużyna miejsce z zeroym robkiem punk- robkiem 9 punktó. Drugie miejsce, Wsi (SV Reinschrf) zajęła czarte na Facebooku. z Poborszoa (VfB Poborschau), zaś toym. Królem strzelcó i najlepszym gegnungsstätten. coali czterech grupach na cześniej ybranych przez siebie arsztatach tematycznych. Tegoroczne propozycje Anna, ährend sie mehrere Jahre in und Meerrettich. Ne York lebte und bei gelegentlichen Es gibt auch deftigere Speisen: Suppen, uiches oder Eier in verschiedenen ist strengstens Unsere Beertung LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Besuchen bereitgestellt. in Berlin. Sie fand damals, dass ein solches Café in Breslau fehle. Die Einrichtung ist liebevoll ausgeählt und irkt verspielt. Die Stimmung ist ungezungen. Familien sind herzlich illkommen. Sonst gehören soohl Studenten als auch Touristen zur Kund- schaft. Obohl das Café direkt der ählen. Besonders empfehlensert Foto: Adrian M. Darr Straße (ul. Ś. Antoniego 10) liegt, ist ist aber die hausgemachte Limonade Im Central Café kann man neben leckerem Essen den urbanen Flair genießen. Foto: BJDM liny jak przejść od słoa czynu, Fotografia czym to się je?, a także arsztaty języku niemieckim Niemiecki macht Spaβ oraz Niemieckie tradycje. Zgłoszenia można przesyłać 10 D. Mientus Breslau: Im Central Café in Breslau findet sich etas für jeden Geschmack Dzieczyna najlepszym bramkarzem 6 rześnia rozegrano trzecią edycję Pucharu Letniego DFK (DFK-Sommerpokal), czyli turnieju piłkarskiego dla młodzieży organizoanego gminie Reńska Wieś. Tradycyjnie się z rozgrykami ligoymi drużyn juniorskich, dlatego mogły nim ystąpić tylko cztery drużyny z terenu gminy Reńska Wieś mói Tomasz Kandziora, organizator turnieju. Eenementem jest natomiast fakt, że rozgryek Kandziora. Celem turnieju jest integracja młodzieży ze śroiska mniejszości niemieckiej gminie Reńska Wieś. Ważne jest, aby młodzież osoiła się z niemieckojęzycznością, no i samodzielnie podkreślił organizator. Pomógł tym na peno spiker turnieju, Marcin Tumulka, który komentoał rozgryki języku niemieckim. Turniej ygrała drużyna z Długomiłoic (Vorärts/Naprzód Langlieben) z trzecie z robkiem trzech punktó Das Central Café besteht nun schon mehr als zei Jahre. Damals ar es das erste seiner Art in der Stadt. Seitdem sind eitere ähnliche Cafés in Breslau entstanden. Die Idee zu dem Café mit urbanem Flair kam der Inhaberin, Za najlepszego (SV Reinschrf). Frühstücken ie in Berlin und Ne York Wenn man in Breslau ein ausgezeichnetes Frühstück sucht, ist man im Central Café an der richtigen Adresse. Auch zum nachmittäglichen W Reńskiej Wsi rozegrano trzecią edycję Pucharu Letniego DFK. drużyna z Większyc (Rot-Weiß Wiegschütz). Drużyna dziecząt z Reńskiej zaodnikiem turnieju został Mateusz es dennoch relativ ruhig und gemütlich, da der Verkehr sich in Grenzen hält. Die Speisekarte zeichnet sich durch Vielfalt aus. Im Vordergrund stehen vor allem die Bagels, von denen es eine Kaffee mit Kuchen kann man kaum sehr große Ausahl gibt, zum Beispiel mit Vollkorn, Sesam, Sonnenblumenkernen oder Ziebeln. Für die Bagels, eine bessere Wahl treffen. LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. die zischen 3,50 und 11,50 Złoty ist kos- strengstens ten, erden viele verschiedene Beläge angeboten, ganz klassisch mit Butter, Marmelade, Käse oder Schinken, aber auch exotische Kombinationen, ie Halloumi-Käse mit Spinat und Tomaten oder geräucherter Fisch mit Pflaumen Varianten. Zu Rühr- oder Spiegelei kann man drei Zutaten ie Paprika, Tomaten oder Käse ählen. Alles zusammen kostet 12 Złoty. Zu den leckeren Speisen kann man aus einem großen Angebot an Kaffee oder frisch gepressten Säften Breslau: Verleihung des Kulturpreises Schlesien Breslauer geehrt Die Verleihung des Kulturpreises LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. Schlesien findet diesmal am ist 13. strengstens September in Breslau in der Aula Leopoldina der Universität statt. Z okazji jubileuszu 40-lecia, oprócz ielu promocji na nasze usługi, Der 1977 ins Leben gerufene Kulturpreis Schlesien des Landes proponujemy LARES: Państu Niniejszy udział konkursie z licznymi nagrodami pt.: Niedersachsen dient der Würdigung von Künstlern, Wissenschaftlern oder LARES: Najlepsze Diese hasło Materialien reklamoe sind lediglich Spec. ZOZ zum >Tańczak Lesen bereitgestellt. i S-ka< Sp.J. Persönlichkeiten, die hervorragende Arbeiten auf dem Gebiet der Literatur, ist bil- strengstens Nagroda głóna to: Weekend e doje hotelu SPA szczegóły i regulamin konkursu na stronie.stomatologia-implantologia.com/konkurs-jubileuszoy denden Kunst oder der Musik geleistet haben. Sie stammen enteder selbst aus Schlesien oder ihr Werk eist Bezüge zu Schlesien auf. Die beiden Hauptpreise sind mit je Euro und der Sonderpreis mit Euro tiert. Chrzanoski z Długomiłoic, zaś za najlepszego bramkarza uznano Natalię Paczułę (SV Reinschrf), która została yróżniona za yjątkoo ambitną postaę i pośięcenie. Nagrody ufunało Kino Helios Kędzierzyn-Koźle, Dorek Komorno, Urząd Gminy Reńska Wieś i mniejszość niemiecka. Turniej finansoany był ze środkó niemieckich ramach projektu ożyiania struktur mniejszości für 6,50 Złoty. Diese echselt ie die uiches, Suppen und Kuchen täglich. Von großer Bedeutung für das Lokal ist auch das mehrsprachige Personal. Egal, ob auf Polnisch, Deutsch, Englisch, Russisch oder Italienisch, selbst komplizierte Fragen und Wünsche erden freundlich beantortet und erfüllt. Dazu bringen die Mitarbeiter auch selber Ideen und Rezepte ein. Nicht umsonst befindet sich das Café seit langem in den Top Drei der Online-Restaurantführer. Das Central Café hat täglich von 7 bis 21 Uhr geöffnet. Adrian M. Darr die sich mit der Geschichte und Kultur Breslaus und Niederschlesiens auseinandersetzt und den zeiten Hauptpreis hat die Jury dem Präsidenten der Deutsch-Polnischen Gesellschaft der Universität Breslau, Professor Norbert Heisig, zuerkannt, der die Gesellschaft gegründet hat und mit ihr zahlreiche Kulturprojekte fördert. Der Sonderpreis geht an die Erika-Simon-Stiftung aus Rinteln in Niedersachsen, die das Ziel hat, schlesische Kultur zu erhalten, insbesondere schlesische Geschichtsdenkmäler. Im Frühjahr 2015 erden die Preisträger die Gelegenheit haben, ihre Werke und Arbeiten in der Landesvertretung Niedersachsen in Berlin präsentieren. Die Hauptpreise gehen dieses Jahr einmal an die Breslauer Journalistin 7915 LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. und Buchautorin Beata Maciejeska, ist strengstens Ausgabe. Service Preise Lage Foto: T. Kandziora dfk Reinschrf/kan Von der Verleihung des Kulturpreises Schlesien berichten ir in der nächsten adur

6 Niniejszy 6 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk ist strengstens BdV Niedersachsen: Fahrt durch Niederschlesien mit vielen Gesprächen und historisch ichtigen Stationen September 2014 Erste Gäste bei der neuen Generalkonsulin Der Landesverband des Bundes der Vertriebenen Niedersachsen hat auch in diesem Jahr ieder eine Fahrt nach Niederschlesien unternommen. Erste Station ar Görlitz, o der Leiter des Schlesischen Museums Markus Bauer und seine Stellvertreterin Martina Pietsch durch ihr Haus führten. Im Stadtbild interessierten die Teilnehmer natürlich besonders Unterschiede in der Bausubstanz der deutschen und der polnischen Stadthälfte (Zgorzelec). Dolmetscherin soie Museumsleiter Andrzej Niedzielenko. Foto: BdV Niedersachsen Jürgen Gretschel vom Niedersächsischen Innenminister LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen den Schlesischen bereitgestellt. Kulturpreis erhalten ist strengstens Über Lauban führte die Fahrt nach Hirschberg zur Besichtigung der Gnadenkirche mit ihren neuerdings restaurierten Grufthäusern und der Innenstadt. Gerade Schlesien hatte durch die religiösen Auseinandersetzungen früherer Jahrhunderte stark zu leiden. Die Gnadenkirche, ie auch die später besichtigte Friedenskirche von Scheidnitz, sind Symbole der religiösen Kompromisse zischen dem evangelischen schedischen König und dem katholischen deutschen Kaiser in Wien. Aber auch die Tiroler Häuser in Zillerthal- Erdmannsrf veranschaulichten Folgen der schlesischen Toleranzpolitik in jüngerer Zeit, nämlich die Aufnahme der ihres Glaubens egen verfolgten Tiroler aus dem Zillertal in Österreich Stadt hatten diese hier mitunter die Rolle Gruppe über den Widerstandskreis Stadtveraltung über Vorarbeiten informierte, die angesichts der Ernennung von Schutzherren über die verbliebenen gegen Hitler um Helmuth James Graf Deutschen. von Moltke und Peter Graf Yorck von zur Europäischen Kulturhauptstadt in das damals preußische Schlesien. Erholung verhieß das Hotelrestaurant in Lomnitz, o es der Familie von Küster gelungen ist, im Hirschberger Tal der Schlösser, eine gastliche Stätte Silesiaca (65): LARES: Walter Meckauer Niniejszy noeli Die Bergschmiede (1916), gdzie głóny bohater szuka górach legendarnej górskiej kuźni, ulegając LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. urokoi zatopionego dzonu. ist Coraz strengstens przyjechał Niemiec, gdzie osiadł bodaj najbardziej znaczących poieści: odbędą się dniach Monachium. Aż śmierci 1966 roku Die Bücher des Kaisers Wutai (1928) LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen był mocno bereitgestellt. zaangażoany działalność oraz Die Sterne fallen herab ist (1952). strengstens Karolin łůnaczi yboru. A kto iy, czy to nie bůł łostatni za zaoczny sztudia cza płacić, i to cale dali i cza se cieszyć z tygo, co baje. A je taki fajni eekend e tym roku. niemało, to tyż jeszcze niy ma penojści, z czygo, za niedugo ybory, to iycie, Tyn czas se tak szybko zmiynioł, że że na peno baje plac tam, kaj se chce. zastanócie se już tera brze, na kogo Niy ma to jak pogodni, słůneczni eekend i co leżeć choroł e łóżku. Taky cojś to yno mie se może zdarzyć. a tera i robota i sztudia. Naja jakoś leciał, bo to minie tyż to, co e życiu najfajniejszy, ty najfajniejszy momenty tygo yboru nie żałoali. brze se zastanócie, cobyście potym to cza baje szystko pogodzić, przeca lungen der Stadt soie die Kontakte zur Partnerstadt Wuppertal. Das vom stellvertretenden bereitgestellt. BdV-Landesvorsitzenden ist strengstens LARES: Diese Materialien des Tourismus sind lediglich in alten Mauern zum er- Lesen richten. Jürgen Gretschel, Vorsitzender der deutschen Volksgruppe in Liegnitz, unterrichtete am Abend über die Zeit der Vertreibung und des Neuanfangs in Liegnitz. Wegen einer militärisch bedingten Ballung von Russen in der Im Stadtmuseum urde die Gruppe vom Direktor Andrzej Niedzielenko empfangen, der im vergangen Jahr ały. Niemniej złoślii tierdzili, że jej kreni próboali ykupyać szystkie stępne egzemplarze, aby zmniejszyć rozmiary pośmieiska, jakie ich zdaniem spadnie na rodzinę. Noszący to samo nazisko Alfred Meckauer angażoał Kempner, alias Alfred Kerr, zayrokoał o Friederike, że napisała ona się działalność Kręgu najgorsze iersze, jakie znała tąd planeta. Friederike osiągnęła jeszcze coś najbliższe Rozmoy Wangen, którego ięcej, na jej temat postało boiem ięcej parodii niż o jakiejkoliek innej niemieckiej pisarce, i to jeszcze za jej życia. Po zakończeniu II ojny śiatoej na rynku literackim pojaiła się noa fala parodii, których głónym źródłem była publikacja pt. Die Nachtigall im Tintenfass. Redaktorem odpoiedzialnym za jej ydanie był noelista, dramatopisarz i eseista Walter Meckauer. Urodzony 1889 roku e Wrocłaiu Meckauer ukończył studia z zakresu filozofii. Początkoo ( ) pracoał jako urzędnik bankoy Pekinie, zaś po porocie został bibliotekarzem e Wrocłaiu. Później pracoał Berlinie ydanictie Ullstein Verlag, a Die stellvertretende Liegnitzer Stadtpräsidentin Dorota Purgal stellte im Neuen Rathaus die Stadt und die Partnerschaft zu Wuppertal vor. V.l.n.r.: der stellvertretende BdV-Landesvorsitzende Peter Winkler, Dorota Purgal, eine unterrichtete über die Zeit der Vertreibung und des Neuanfangs in Liegnitz. także jako kieronik literacki na kilku Meckauer yjechał przez Szajcarię Włoch, a potem Francji. W 1942 roku rócił Szajcarii, a 1947 roku yemigroał USA. W 1952 roku Ta pogoda tak szybko se zmiynioł, że bez to szystko idzie tak szybko zachoroać, a tera już nie baje lepi, yno gorzi. Wszyjscy bez piůntek, sobota i niydziela baloali, a joł co?! Joł leżała grzecznie łóżku, bo przeca nie miałach inkszygo czoiek nie iy, co baje, jak se obudzi, jedyn dziyń słůńcy, gorko na dorze, a inkszi dziyń zajś zimno, a na datek jeszcze leje abo i burza je. A jak se pomyślam, że za niedugo zajś se sztudia zacznům, to już cale mie ciarki przechodzům, to zasze je tak ciynżko se przyzyczaić, hatte. Niedzielenko führte durch die zeisprachige Ausstellung Adel in Schlesien. Da Stadtpräsident Tadeusz Krzakoski egen seines Urlaubes verhindert ar, referierte seine Vertreterin Dorota Purgal über aktuelle Entick- Peter Winkler jüngst verfasste Nachschlageerk Liegnitz von A-Z (siehe Wochenblatt 1168, S. 10) konnte bei der Gelegenheit als Gastgeschenk übergeben erden. Bei einem Besuch Kreisaus informierte sich die niedersächsische Wartenburg. Die Reise schloss mit dem Besuch der schlesischen Hauptstadt Breslau, o Ukochany, dany Wrocła Pomimo ośmieszających akcentó i szelkich niezręczności Friederike Kempner była bardzo ziętą autorką, a jej książki śietnie się sprzeda- Wangeńskie rześnia regionie Allgäu. Walter Meckauer Kręgu Wangen. Przy okazji arto spomnieć, że kolejna edycja Rozmó Wangeńskich odbędzie się dniach rześnia Wangen regionie Allgäu. Chociaż Walter Meckauer po uzyskaniu promocji ktorskiej opublikoał niemieckich scenach, m.in. Gliicach. szereg rozpra z zakresu filozofii i teorii przyrody i chiński folklor. Prześlaany z poodu żyskiego pochodzenia, dramatu, głónym obszarem jego działalności Pod koniec życia Meckauer porócił LARES: Diese Materialien sind lediglich 1933 roku zum Walter Lesen bereitgestellt. stała się tórczość literacka i za- poezji opieającej ojczysty ist Śląsk, strengstens czął on pisać liczne poieści oraz sztuki teatralne. Na czesny okres jego tórczości duży pły yarła rocłaska szkoła poetycka, a przede szystkim sami se na to decydujymy, beleby yno było za tela chyntnych, coby otorzyli taki kierunek, na ktori tyż kożdi z nołs chce iść, bo z tym to różnie byoł, choć A najgorszy, że tyż tak kůńca richtig nic nie iadůmo. Joł mům nadzieja, że ty da łostatniy, przinajmnij ty planoy łostatniy lata studió se szybko skůńczům i nie cza baje se zamartiać tym, że tyn czas tak pomału leci, ale z drugyj strůny tyż szkoda, żeby tyn czas blank szybko Foto: Okładka poieści Gassen in fremden Städten Die einstige Ritterakademie die Schule des schlesischen Adels in Liegnitz beherbergt heute das Kupfermuseum. Aleksandra Pierścińska-Licha von der neue Generalkonsulin Elisabeth Wolbers (siehe auch S. 11). Und auch der Verband der deutschen Volksgruppe, die Breslauer DSKG, urde besucht getroffen erden. Im deutschen Vorsitzende Renate Zajączkoska informierte über aktuelle Veranstaltungen. Generalkonsulat begrüßte die Gruppe die gerade erst nach Breslau versetzte Peter Winkler/S-K Karl Biberfeld. W jego utorach można też strzec ekspresjonistyczną mistykę Carla Hauptmanna, nade szystko dalej unoszą go izje, jakich śiadcza stanie półsnu, jakim się znajduje. Pobyt Chinach zadecyał o yborze kolejnej tematyki jego opoiadań i ierszy, boiem przepojone śiadczeniami z Chin są die z jego Dodajmy, że druga z tych poieści uznaana jest za jeden z najbardziej udanych opisó życia na emigracji, gdyż jak rzadko który pisarz Meckauer złał przybliżyć czytelnikoi i uczynić bardziej zrozumiałą chińską filozofię czego przykładem jest utór pt. Der Baum mit den goldenen Früchten (1964). Już na kartach noeli pt. Mein Vater Osald (1954) przedstaia on naszym życiu. A jak tak se ejrzam zadku, to już tera z niejednyj chili se czoiek cieszůł i szkoda, że już minyły. Naja tak to niestety je. Ale czas leci bajecie głosoać, bo jak by nie było, to tyż na nasza prziszłość płyoł, kogo ybierymy. Źle głosoać idzie zasze, a jeszcze gorzi to nie iść cale ybiyrać, bo potym tyż niy ma po co narzykać. Przeca nie łażymy co roku na ybory, to tyż tyn rołz idzie iść. Yno pamiyntejcie, obraz rodzinnego Wrocłaia z okresu przełomu stuleci. Według jego łasnych słó łaśnie Wrocła, gdzie Meckauer spędził piersze 30 lat życia, odcisnął na nim szczególne piętno. Wyznaniem miłości rodzinnego miasta jest też jego poieść Viel Wasser floss den Strom hinab (1957), której Wrocłaia poraca profesor Paul Freytag, spominając czasy młości ( Jakaż to była spaniała mnogość ludzi, na pozór różnych, lecz bez yjątku rasnych! Każdy miał soje łasne, ażne życie i nie było ich nie kochać ). Walter Meckauer, który był oręnikiem idei, na jakich zasadzała się republika eimarska, strzega fakt pojaiania się Niemczech sił radykalnych, nade szystko naroego socjalizmu. W kronice obyczajoej Wer Wind sät (1932) pośięconej aktualnym ydarzeniom przepoiada upadek republiki eimarskiej uarunkoany narastaniem sił o charakterze rasistoskim. W 1959 roku Meckauer pisze poieść autobiograficzną pt. Gassen in fremden Städten, która ychodzi nakładem ydanicta Ullstein Verlag. Johannes Rasim A tera już ům sam iynci o polityce nie bandam łopoiadała, yno przipůmnam ům ło rozmajtych żniniołkach, kery sům e naszyj okolicy, i to jak nie mołcie co robić na sobota i niydziela, to zasze idzie jaki żniniołk odiedzić, to ům se na peno nie baje nudzić, a atrakcjy se tam zasze jaky fajny znejdzie, egal kaj by se nie pojechało. A nojlepi jak nojbliżi, coby nie cza było jechać autym, yno se zrobić jaki dugi szpacyr, coby se tyż na tym żniniołku jaky bry pio beczkoy szło napić, bo takygo to duma se nie napijecie. Besto nie zapůmnijcie odiedzić jakichś żynek e aszyj okolicy, coby ty żnia pośiyntoać. q Foto: Mohylek/Wikipedia

7 Niniejszy LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk ist strengstens Woiodschaft Oppeln: 11. Deutsche Kulturtage starten im Oktober Nr. 37/1171 Wochenblatt.pl 7 Deutsche Kultur hautnah Oppelner Nachrichten Schon im Oktober starten die 11. Deutschen Kulturtage in der Woiodschaft Oppeln. Einen Monat lang gibt es deutsche Musik, spannende Vorträge, Jugendprojekte, Ausstellungen und sogar ein schlesisches Oktoberfest. Park Miniatur Sakralnych: W Olszoej, gmina Ujazd, został oficjalnie otarty pierszy na Opolszczyźnie Park Miniatur Sakralnych z kilkunastoma obiektami najbardziej znanych Wir haben ieder ein Angebot zusammengestellt, von dem ir denken, dass rt jeder as für sich findet, ein Geschichtsfreund genauso ie ein Musikliebhaber. Unsere Partnerinstitutionen sind uns treu geblieben. Wir machen ieder viel mit der Caritas-Bibliothek, der Oppelner Philharmonie und der Oppelner Woiodschaftsbibliothek śiątyń na śiecie. Obok znajdują się odrestauroane budynki gospodarcze z przełomu XIX i XX ieku, których niedana mieściła się stadnina koni rasy śląskiej, a obecnie znajdują się: restauracja, hotel, sale konferencyjne, kąciki zaba dla dzieci. Najiększą atrakcją jest przestronny ogród (poierzchnia ok. zusammen, sagte Zuzanna Donath-Kasiura, Leiterin des SKGD-Kulturreferats. Die Deutschen Kulturtage starten am 8. Oktober mit einem Vortrag in der Caritas-Bibliothek über das kulturelle in Krappitz am 11. Oktober stattfinden, Erbe der oberschlesischen Lutheraner. einen Tag danach gibt es rt ein Festival der SKGD-Kulturgruppen. Zei Die erste Ausstellungseröffnung findet LARES: Diese Materialien am 10. sind Oktober lediglich statt und ist Horst zum Bie- Lesen bereitgestellt. große Abschlusskonzerte der Deutschen ist strengstens nek geidmet. Anschließend findet um 19:00 Uhr ein Konzert in der Oppelner Philharmonie mit Werken von Richard Strauss statt, fügte Donath- Kasiura hinzu. Der Höhepunkt der diesjährigen Deutschen Kulturtage ist aber das ers- auch bei einem Bäcker Brezeln Schlagergala, sagte Donath-Kasiura. große Oktoberfest. Wir haben uns bestellt. In der Woiodschaft erden Das genaue Programm der Deutschen LARES: Diese Materialien zum Vorbild sind das lediglich Münchner zum Oktober- Lesen ja keine bereitgestellt. verkauft, es ird also eine Her- Kulturtage gibt es demnächst ist auf der strengstens fest genommen - so spektakulär ird es vielleicht nicht sein - aber ich hoffe, dass alle positiv überrascht erden. Die Krappitzer Sporthalle soll fast ie ein Oktoberfestzelt irken, ir haben ausforderung für die Bäckerei, ch ir hoffen das sie gelingen. Und natürlich gibt es Bier für alle und viel Musik. Die Bedienung ird auch Dirndl tragen, hoffentlich nehmen sich die Gäste ein Beispiel dran, sagt die Leiterin des Kulturreferats. Das Oktoberfest ird Kulturtage finden am 23. und 24 Oktober zuerst in Groß Strehlitz und dann in Rosenberg statt. Es gibt natürlich noch viele andere Veranstaltungen: die Stadtrallye, Workshops für Kinder und die große SKGD-Internetseite:.tskn.vdg.pl A. Durecka 3 ha), gdzie zgromadzono 15 miniatur obiektó sakralnych (celoo ma być jeszcze 16). Wykonują je Polsce trzy firmy z Gniezna, Krakoa i Wrocłaia. Można ięc obejrzeć katedrę Santa Maria Del Fiore e Florencji, katedrę i Krzyą Wieżę Pizie, sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej e Florencji, Bazylikę Grobu Pańskiego Jerozolimie, a także opolskie SKGD: Zei Jugendprojekte im Herbst XIX Seminarium Śląskie: Edukacja mniejszościoa LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Priorytet bereitgestellt. mniejszości ist strengstens Singen und erforschen Die Oppelner SKGD veranstaltet demnächst zei Kulturprojekte für Jugendliche. Für beide erden derzeit Teilnehmer gesucht. Der Deutschliederettbeerb findet am 23. November in Krappitz statt und die deutsche Spurensuche, Stadtrallye, ird am 16. Oktober veranstaltet. obiekty Dom Pielgrzyma na Górze ś. Anny oraz katedrę ś. Krzyża Opolu. W obiektyie: 9 rześnia opolskiej siedzibie Muzeum Jeńcó Wojennych Łambinoicach otarta została noa ystaa czasoa pt. W obiektyie roga. Niemieccy fotoreporterzy okupoanej Warszaie , przygotoanej przez Dom Spotkań z Historią Warszaie. Wystaa prezentuje 250 unikatoych fotografii ykonanych Warszaie latach przez Kompanie Propagane Wehrmachtu i Waffen-SS. Poszczególne rozdziały ekspozycji tyczą: kampanii rześnioej i zniszczeń Warszay, represji obec ludności polskiej i żyskiej, postania arszaskiego, a także całkoitej zagłady miasta, która nastąpiła październiku 1944 r. Wystaę można ziedzać bezpłatnie końca miesiąca. Tag der Sprachen: Anlässlich des Europäischen Tages der Sprachen veranstalten die Deutsche Bildungsgesellschaft, der Bund der Jugend der Deutschen Minderheit, der Verband der Deutschen Sozial-Kulturellen Gesellschaft in Polen und das Institut für Auslandsbeziehungen am Montag, den 22. September, einen Bildungs und Unterhaltungstag in deutscher Sprache unter dem Motto Inspektor Gadget sucht Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej organizuje od rześnia zaś 110 złotych (ucznioie i studenci: i studenci płacą 15 złotych), z noclegiem LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. 55 złotych). Można się zgłaszać ist jeszcze strengstens Finalisten des Deutschliederettbeerbs Superstar 2013 Bei der Stadtrallye erden sich ieder Teams (vier Schüler, ein Lehrer) auf die Suche nach deutschen Spuren in Oppeln begeben. Auf dem Weg zur Caritas- Bibliothek, o die Finalrunde ausgetragen ird, lösen die Teilnehmer Rätsel und Aufgaben, die mit der deutschen Geschichte Oppelns verbunden sind. Es geht dabei nicht darum, elches Team am schnellsten vorgeht, sondern raz z partnerami XIX Seminarium Śląskie Kamieniu Śląskim. Tym razem tematem przeodnim jest priorytetoy dla mniejszości niemieckiej obszar: Edukacja mniejszościoa Polsce: czoraj dziś jutro. tylko 15 rześnia. Zgłoszenia przyjmoane są zaróno na okres trania całego seminarium, jak i na poszczególne dni seminaryjne. Więcej informacji pod numerem telefonu 0048/ lub mailem Mehr Infos zu beiden Udział seminarium bez noclegu haus.pl. Projekten gibt es unter kosztuje jedynie 40 złotych (ucznioie adur die deutschen Spuren in Oppeln. Diese Veranstaltung ist für Gymnasiasten vorgesehen. Treffpunkt ist um 9:30 Uhr die Oppelner Philharmonie, o die Stadtführung mit dem Inspektor beginnt. Im Anschluss folgt ein Vortrag über die Kunst des Fluchens soie ein thematischer Spielenachmittag. Das Programm endet voraussichtlich gegen 15 Uhr. Die Plätze er die meisten Aufgaben richtig löst. Schnell sollten die Lehrer und Schüler allerdings bei der Anmeldung sein, denn die Anzahl der Plätze für das Projekt ist begrenzt. Anmelden kann man sich noch bis zum 6. Oktober, sagt Patrycja Karpińska-Uryga von der SKGD. Die Finalrunde ird ein Test sein, die beste Gruppe geinnt. Zu betonen sei noch, sind begrenzt, sodass um eine baldige Anmeldung gebeten ird. Mehr gibt es unter.dbg.vdg.pl adur Oppelner Nachrichten ar eine Zeitung, die von 1895 bis dass die Preise ausschließlich für die Teilnehmer vorgesehen sind, nicht eta für die ganze Klasse aus der die Schüler stammen, klärt Karpińska-Uryga auf. Mitmachen an der Stadtrallye können Gymnasiasten und Lyzealisten. Am Deutschliederettbeerb Superstar 2014 können dagegen Kinder und Jugendliche teilnehmen, die gerne 1935 im Oppelner Land erschien. Sohn mit Vater (Demenz) suchen deutschsprachige Haushaltshilfe im Alter SKGD unter.tskn.vdg.pl zu finden. A. Durecka von Jahren..tskn.vdg.pl Foto: J. Stempleski auf Deutsch singen. Für den Wettbeerb können sich bis Ende Oktober Solisten, Duette und Gruppen (max. fünf Personen) anmelden. Neben dem Anmeldeformular sollten die potenziellen Teilnehmer LARES: Diese Materialien sind lediglich eine CD mit zum der Auf- Lesen bereitgestellt. ist strengstens nahme zeier deutschsprachiger Lieder einschicken, die von ihnen gesungen erden. Auf Grund dieser Aufnahmen ird eine Jury die Teilnehmer für den Deutschliederettbeerb ausählen. Die Namen der Teilnehmer erden bis 14. November verkündet. Der Hauptpreis im Superstar-Wettbeerb ist die Teilnahme der jungen Künstler am Kul- turfestival der deutschen Minderheit, das am 26. September 2015 in Breslau stattfinden ird. Die Anmeldeformulare soie die Wettbeerbsordnung für beide Projekte sind demnächst auf der Homepage der Nichtraucher, kein Alkohol! Arbeitseinsatz äre Februar bis Juni und August bis November. Zatrudnimy BLACHARZY SAMOCHODOWYCH od zaraz Niemczech, umoa o keine Agentur LARES: Niniejszy tel Agencja pracy ILLUSTRO 8028 LARES: Diese Materialien sind lediglich zum 8029 Lesen bereitgestellt. ist strengstens KRAZ 6257 Handy:

8 Niniejszy 8 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk ist strengstens Pazurkiem Kotysia Der Maulurf Garek buddelt sich quer durchs Land und berichtet von seinen Abenteuern Unik Maciej Sonik, który cztery lata temu rzucił hasło: Bij Niemca! i yalczył stanoisko starosty krapkoickiego, zrezygnoał z szyldu Platformy Obyatelskiej September 2014 Dinge passieren mit dem Klima. Foto: oekokinderkino.de tegorocznych yborach samorząych. Ubiegający się jednocześnie o stanoisko burmistrza Krapkoic i radnego poiatu polityk postanoił utorzyć Komitet Wyborczy Sojego Imienia, który ma mu teraz zapenić szersze poparcie niż poparcie zolennikó matczynej PO. Wraz ze zbliżającym się terminem listopaych yboró rośnie napięcie zaróno śród tych, którzy zamierzają bronić soich stanoisk, jak i tych, którzy nich piero aspirują. W ostatnią niedzielę na antenie Radia Opole Arkadiusz Szymański z PiS-u zaczął straszyć Rosję bronią atomoą, która miałaby być rozlokoana Polsce, po czym zaczął ypominać mniejszości niemieckiej rolę piątej kolumny okresie przed drugą ojną śiatoą. W PiS rośnie poczucie siły, a PO słabnie. Doodzą tego yniki unsagbar nieymonie ostatnich yboró uzupełniających Senatu, których ludzie Kaczyńskiego zbyli da mandaty, kandydat PSL jeden, a przedstaiciele Tuska zero. Nic zatem dzinego, że Sonik choa soją partyjną przynależność, a hasło Bij Niemca! zastępuje hasłem: Ratuj się, kto może!. Józef Kotyś rf (Reńska Wieś) und der Elternrat und Lehrer freuen sich über die moderne Ausstattung. deutschen Minderheit in Cosel-Rogau Cosel zum Unterricht gefahren. Auch die Schule in Trägerschaft der des Kindergartens. LARES: Diese Materialien Bei der sind feierlichen lediglich Übergabe zum aren Lesen Ich bereitgestellt. hoffe, dass durch diese Initiative freut sich über eine Spende. Am ist 1. Sep- strengstens pt. Etnografia Opolszczyzny. Tradycja i zmiana. Otarciu toarzyszyć będzie rozmoa red. Marcina Zasady z dr. hab. Zbignieem Kadłubkiem z Uniersytetu Śląskiego pt. Czy Śląsk jest śląski?. Neisse/Peteritz: Am 27. September ird in einer Gedenkveranstaltung des Begründers des schlesischen Feuerehresens, Johannes Hellmann, anlässlich seines 90. Todestages gedacht. Um 15:00 Uhr findet eine Kranz und Blumenniederlegung an Hellmanns Grab in Neisse statt, um 16:00 Uhr gibt es in Pe- Kędzierzyn-Koźle: Gala szlagieró już 19 października teritz eine Heilige Messe und um 17:00 Uhr ein Konzert im rtigen Schloss. Zum Schluss findet noch eine Grillparty statt. Bytom: Muzeum Górnośląskie Bytomiu zaprasza 24 rześnia na otarcie ystay Śiat obok nas. Obrzęość roczna ojeództie śląskim. Początek o godz na Śląsku René Ulbrich. Wind już trzy razy ystępoał Zespół Wind już trzy Zespół podczas koncertu Euroizji i dukrotnie zajmoał miejsce na podium. Wind torzyli początkoo: Alexander Ala Heiler, Christiane von Kutzschenbach, Willie Jakob, Sami Kalifa, Petra Scheeser i głóny okal: Rainer Hoeglmeier. Zespół zyciężył konkursie Euroizji 1985 roku piosenką Für alle (Dla szystkich). W 1990 roku z LARES: Diese Materialien grupą rozstali sind się lediglich Ala Heiler i Christiane zum Lesen bereitgestellt. ist strengstens Kłodzko: Muzeum Ziemi Kłodzkiej zaprasza na otarcie ystay Śląsk kartografii XV-XVIII., które odbędzie się 20 rześnia o godz siedzibie muzeum. Na ystaie zaprezentoane zostaną mapy, książki i eduty śląskich miast ze zbioró Haus Schlesien Königsinter, tym słynna mapa rocłaskiego nauczyciela i kartografa Martina Heliga z 1561 r. Opole: Biblioteka Austriacka Opolu zaprasza 26 rześnia na arsztaty językoe i ykład pt. Niemcy bliżej. Warsztaty odbędą się godzinach Zgłoszenia tel , i Carolin Frölian. Zespół co roku ydaje noą płytę i ma na koncie bogatą gry na pianinie zapisał go ojciec. Kiedy niemiecku. W czercu tego roku ukaza- piosenka-plus.pl. Ulbrichoi bliska od dziecka, na naukę Od 2011 roku śpiea adur LARES: Diese Materialien dyskografię. sind W lediglich przyszłym roku zum Wind Lesen ten mło bereitgestellt. zmarł, muzyka stała się dla ła się jego noa płyta, z której piosenki ist strengstens bp.opole.pl. Heute schaut er einen Öko-Kinder-Film Der Wetterfrosch klettert auf der Leiter immer höher. Schlimme Kreis Kandrzin-Cosel: Spenden für Nesselitz und Rogau Moderner Unterricht Am Montag, den 25. August, urde LARES: Diese Materialien im Kindergarten sind lediglich von Nesselitz zum (Po- Lesen bereitgestellt. ist strengstens krzynica) das Projekt Moderner Unterricht im Kindergarten Steigerung der Bildungschancen für Kinder durch die Übergabe einer TERMINE interaktive Tafel abgeschlossen. Opole: 17 rześnia LARES: o godz Niniejszy salach Muzeum Śląska Opolskiego odbędzie LARES: się otarcie Diese noej ystay Materialien stałej, AGMO sind e.v. lediglich - Gesellschaft zum zur Un- Lesen bereitgestellt. ist strengstens Tafel konnte aus Mitteln der Diese terstützung der Deutschen in Schlesien, Ostbrandenburg, Pommern, Ost- und Westpreußen - erorben und über den DFK Nesselitz dem Kindergarten übergeben erden. Unterstützung leisteten auch die Gemeinde Reinsch- der AGMO-Vorsitzende Tobias Norbert Wielkie odliczanie! Już 19 października 2014 Hali Wiiskoo-Sportoej Kędzierzynie- -Koźlu odbędzie się czarta edycja koncertu z cyklu Piosenka nie zna granic, na której ystąpią giazdy muzyki biesiadnej z Polski, Niemiec i Czech, śród nich rónież zespół Wind i debiutujący zeszłym roku von Kutzschenbach, później zaś rónież Andreas Lebbing. Na ich miejsce przyszli Oliver Hahn, Stefan Marò i Albert Oberloher. Skład grupy zmieniał się jeszcze kilka razy i dzisiaj torzą ją Andreas Lebbing, Lena-Marie Engel Körfer und Mariusz Wiecha vom DFK Nesselitz anesend, der das Projekt tatkräftig unterstützte. Direktorin Joanna Bęben, der Elternrat soie die Kinder unsere Kinder auf eine moderne Art razy ystępoał podczas koncertu Euroizji i dukrotnie zajmoał miejsce na podium. będzie obchodził jubileusz 30-lecia. W Kędzierzynie-Koźlu usłyszymy najiększe hity zespołu i najnosze piosenki. Piosenkarz René Ulbrich debiutoał 2012 roku płytą So eit, so nah (Tak daleko, tak blisko). Jednak muzyka jest Die besten Kinderfilme der letzten Jahre elteit kann man vom 27. September bis zum 5. Oktober u.a. in Oppeln, Kattoitz, Breslau, Bunzlau (Bolesłaiec), Posen (Poznań), Bromberg (Bydgoszcz), Elbing (Elbląg), Lodsch (Łódź), Allenstein (Olsztyn), Danzig (Gdańsk) oder Thorn (Toruń) sehen. Alles dank des Kinofestivals Kino Dzieci. Auf dem Programm stehen 50 Filme, darunter natürlich auch deutsche und österreichische Produktionen. An einem ungeöhnlichen Ort, nämlich in einer Schokoladerie in Breslau-Krietern (Wrocła-Krzyki, ul. Połaniecka 17, Tel: ), können Kinder ab fünf Jahren am 27. September den Zeichentrickfilm Froschetter im Originalton mit einem Lektor als Übersetzer sehen. Es ist unsagbar heiß. Der Wetterfrosch klettert auf der Leiter immer höher. Wenn stimmt, as Kinder sagen, sind schlimme Dinge mit dem Klima geschehen! Was, erfährt der arme Frosch am eigenen Leib: Nashörner verabschieden sich von ihrem Panzer, Brandenburg ird von einer Überschemmung heimgesucht und Tornas treiben ihr Unesen in Deutschland. In diesem Film lernen Kinder von anderen Kindern die Ursachen der Umeltprobleme. q heimsuchen naiedzić Nashorn, das, -hörner nosorożec Schokoladerie, die czekoladziarnia und Weise ihr Wissen über die Umelt ereitern und aktiv Deutsch als Minderheitensprache lernen erden, betonte Joanna Bęben. tember urde rt ein neuer Schulbus Konzept: Klaudia Kandzia V.l.n.r.: Tobias Körfer, Joanna Bęben, Deutschlehrerin Weronika Łaszeska und Mariusz Wiecha. Foto: DFK Nesselitz Seit dem 1. September im Einsatz der neue Schulbus in Cosel-Rogau. in Dienst gestellt. Dessen Anschaffung hat ebenfalls die AGMO e.v. in Kooperation mit dem Bauunternehmen Silbud ermöglicht. Mit diesem Schulbus erden Schüler aus dem Kreis Kandrzin- Weronika Łaszeska Klaudia Kandzia Zespół Wind przyszłym roku będzie śiętoał 30-lecie działalności Foto:.gruppeind.de chłopca sparciem. Pierszą piosenkę Ulbrich zaprezentuje też Kędzierzynie-Koźlu. Więcej informacji o gali René napisał ieku 12 lat. szlagieró i zakupie biletó na. adur Foto: szkolapzpskk

9 Niniejszy Nr. 37/1171 LARES: Diese Materialien sind lediglich Glaube zum und Lesen Religion bereitgestellt. Wiara i religia ist strengstens Wochenblatt.pl 9 Breslau: 160. Jahrestag des Jüdisch-Theologischen Seminars Kronika Parafialna Im Geiste eines liberalen Judentums Am 2. September urden in der Synagoge zum Weißen Storch in Breslau vier Rabbiner und drei Kantoren in ihr geistliches Amt eingeführt. Außerdem urde des Vordenkers des liberalen Judentums Abraham Geiger gedacht. Ehrengast ar der Bundesminister des Ausärtigen Dr. Dożynki diecezjalne na Górze ś. Anny: Tegoroczne żynki diecezjalne odbędą się 21 rześnia na Górze ś. Anny. Suma żynkoa będzie odpraiona o godz Od godz delegacje z dekanató gromadzą się na schodach proadzących groty lurdzkiej i procesji udają się groty na Mszę ś. Dożynkom przeodniczy ( ) soie an den 160. Jahrestag der Gründung des Jüdisch-Theologischen Seminars in Breslau 1854 erinnert. Abraham Geiger irkte LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. Rabbiner Abraham Geiger irkte ist über strengstens Frank-Walter Steinmeier (SPD). In seiner Rede ging Außenminister Steinmeier auch auf den 75. Jahrestag des Überfalls auf Polen ein, der den Beginn des Zeiten Weltkriegs markierte und nannte es ein kostbares Geschenk, dass Deutsche und Polen nun gemeinsam Verantortung für ein freies und offenes Europa tragen. Mit Blick auf die dekanat Torkó z rejonu raciborskiego. Zgodnie z tradycją dekanat przygotuje służbę liturgiczną: proadzenie słono-muzyczne, przyitanie i podziękoanie, czytania, modlitę iernych oraz yznacza starostó żynkoych. W uroczystości biorą też udział yznaczone parafie jako delegacje z koroną żniną, traurige Vergangenheit, so Steinmeier, gehöre es auch dazu festzustellen, dass die deutsch-polnischen Beziehungen nie so gut aren ie heute und überall in Europa ieder jüdisches Leben entstanden sei. An der Zeremonie in der Breslauer Synagoge nahm auch der neue Präsident der Weltunion für Progressives Katoice: W niedzielę 7 rześnia eangelickim kościele Zmartychstania Pańskiego odbyła się uroczystość Żmigród: Od ś. Jadigi książąt von Hatzfeld proadzenia urzęanie ks. dr. Mariana Niemca, ybranego przez zgromadzenie parafialne na ten urząd. Wproadzenia konał zierzchnik Kościoła, straszy, tylko zbi i intryguje. W romantycznym parku rzeźby pełnią istot- ną rolę budują klimat, popularność bp Jerzy Samiec, a asystoali mu ks. radca Henryk Reske i ks. Marian Bienioszek, pełniący oboiązki administratora parafii po śmierci śp. ks. bp. Tadeusza Szurmana. Ks. dr Marian Niemiec jest czartym po II ojnie śiatoej proboszczem parafii Zmartychstania Pańskiego Katoicach. go jak zagospodaroać, ale zachoać go formie trałej ruiny, podśietlić nocy i ytyczyć jego środku ścieżkę LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. spaceroą, spradził się pełni. ist strengstens istością. Trzebnica to miejsce pochóku ś. Jadigi patronki m.in. pojednania polsko-niemieckiego, które Żmigrodzie stało się ciałem choćby podczas reitalizacji parku pałacoo-parkoego. Gdy Żmigrodzie kilka lat temu ładze postanoiły zreitalizoać ruinę pałacu książąt von Hatzfeld, który porastały już samosiejki i było zagrożenie, że się po prostu rozpadnie, ielu pukało się głoę. Wydano krocie, a ystarczyło yremontoać mury i nakryć je dachem i byłby kompletny pałac padały głosy. sano 1813 r. tz. protokół żmigrodzki, to toar, który się brze turystycznie znó będzie błyszczał który był goździem trumny Napoleona. bereitgestellt. Na obrady pałacu przybyły mistrz miasta i gminy Żmigród, ist osoba strengstens sprzedaje. Robert Leanski, bur- LARES: Diese Materialien jak sind daniej. lediglich zum Lesen Kontakt:.johanniter.de Nie ierzano też, że renesansoej rycerskiej ieży mieszkalnej, która stoi tuż obok, zaczną działać: punkt informacji turystycznej, iniarnia i apartament dla turystó. Notabene otarcia ruiny po reitalizacji konano podczas żynek ojeódzkich. Ci, którzy trafiają to miejsce po latach, przecierają oczy ze zdumienia. Wpradzie iniarni ieży jak nie było, tak nie ma, ale nikt Johanniter: Die Schlesische Genossenschaft des Johanniterordens bietet dieses Jahr zum vierzehnten Mal am 17. November die Berufsberatung am Christlichen Gymnasium Johanneum in Hoyerserda an. Wie stets sind die Abschlussklassen (11. und 12. Schuljahr) angesprochen. 120 Schüler erden dieses Jahr erartet. Neben akademischen Berufen sind Ausbildungsberufe gefragt. Muzyka starym opactie: W Rudach Raciborskich odbyają się koncerty niedzielne, którym przeodniczy i proadza tematykę ks. prał. z tego poodu nie rozpacza, bo podziemiach pałacu-ruiny jest restauracja. Pf. Bronisła Żuchoski Vierundzanzigster Sonntag Im Jahreskreis sein zu vergeben, als er beleidigt ird. die gleiche Behandlung, die er seinem befindet sich Gott gegenüber in der Position des Schuldners. Gott ist aber bereit, Es kommt nie der Punkt, o er sagen Mitknecht angetan hatte. Das nenne ich kann: jetzt reicht es aber, bis hierher und Gerechtigkeit! enn der Mensch ihn LARES: Diese Materialien nicht sind eiter. Hier lediglich geht es nicht zum die Lesen Trotzdem bereitgestellt. fände ein bittet, ihm seine Sünden ist strengstens 1. Lesung: Sir 27,30-28,7 2. Lesung: Rom 14,7-9 Evangelium: Mt 18,21-35 Herr, ie oft muss ich meinem Bruder vergeben Petrus Bogdan Kicinger. 28 rześnia o godz na organach zagra Zuzana Zahradniková (Rużomberok, Słoacja), 19 października odbędzie się koncert okalno-instrumentalny. Wystąpią: chór i zespół instrumentalny Parafii ś. Anny Babicach, kartet smyczkoy Altra volta, Klaudia Romek, Brygida Tomala. Domorganist gesucht: Das Bistum Dresden-Meißen sucht für die Kathedrale St. Trinitatis in Dresden (ehemalige Katholische Hofkirche) zum 1. Februar 2015 einen Domorganisten/eine Domorganistin (A-Examen) mit Teilaufgaben in der diözesanen Kirchenmusik. Neben einem qualifizierten Hochschulabschluss seinem Beleidiger zu vergeben. Er nennt die Zahl sieben, diese Zahl gilt bei den Juden als eine runde Zahl. Sie bedeutet: viele Male. Jesus greift in seiner Antort diese Zahl auf und steigert sie in 77 Mal, d.h. die Zahl der Vergebungen, die von einem Jünger gefordert ird, lässt sich und Erfahrungen im Fach Kirchenmusik muss die Persönlichkeit konfessionell in der katholischen Kirche beheimatet sein und eine besondere Befähigung zum improvisatorischen Orgelspiel soie die Sensibilität besitzen, dieses in den Dienst der Liturgie zu stellen. Beerbungen sind bis zum 7. November an das Dompfarramt der Kathedrale, z.hd. Herrn KMD Liebich, Schloßstraße 24, Dresden, einzu- kan ie dieses. Zunächst die Großmut des geht es aber nicht um Geldgeschäfte, bunden. Die Gesinnung der Vergebung, Königs, dann die Hartherzigkeit des ihm geht es um moralische Schuld, um der Liebe zu dem Nächsten, entscheidet Knechtes gegenüber dem Mitknecht, und Sündenvergebung, um Beleidigung, um über das Verhältnis zu Gott. q reichen. nicht mit einer Ziffer bezeichnen. Sie ist nach oben unbegrenzt, mit anderen die Gleichberechtigung bei der Ausbildung für das geistliche Amt durch eine chlebem i darem ołtarza. Judentum (WUJP), Rabbiner Daniel LARES: Diese Materialien Freelander sind (Jerusalem), lediglich teil. Der zum Ordi- Lesen bereitgestellt. jüdische Fakultät an einer staatlichen ist strengstens nationsfeier ging am 1. September ein Konzert zum Gedenken an die Opfer des Zeiten Weltkriegs und der Schoa voraus. Die sieben in ihr Amt neu eingeführten Geistlichen sind Absolventen des Gości ma, bo park przyciąga urodą. Jeśli ładzom ystarczy konsekencji Wort zum Sonntag Worten, der Jünger muss so oft bereit Zahl der Vergebungen, sondern um das Vergeben überhaupt, zunächst um das Nachlassen von Schuld durch Gott gegenüber seinem Diener und dann durch den Diener gegenüber seinem Mitknecht und schließlich um die Reaktion Gottes auf das Verhalten des hartherzigen Dieners. Dieses ird nunmehr ausdrücklich sich nichts miteinander zu tun. Ein Nächsten, sonst ist es nichts mit dem Rechtsgeschäfte haben zu üben gegenüber dem fragt, ie oft der Jünger nach dem Willen Jesu bereit sein muss, als Muster für das Verhalten Gottes ge- Mann hat Schulden und hat gleich- Nachlass der Schuld durch Gott. Wir be- genüber den Menschen bezeichnet, die nicht bereit sind, ihren Mitmenschen von Herzen zu vergeben. Wohl enige biblische Gleichnisse haben schon von Kindheit an so sehr unsere innere Zustimmung gefunden, Abraham Geiger Kolleg Potsdam. Das Kolleg urde 1999 als Rabbinerseminar an der Universität Potsdam gegründet. U patronki śląskiej ziemi Tegoroczne śięto plonó zane żynkami miasta i gminy Żmigród (Trachenberg) i poiatu trzebnickiego (Kreis Trebnitz) odbyło się 24 sierpnia e si Korzeńsko (Korsenz). W obu przypadkach Żmigrodu i poiatu trzebnickiego kestia spółpracy obecnych polskich i danych niemieckich mieszkańcó tej ziemi nie jest frazesem, ale rzeczy- über 23 Jahre an der Synagoge zum Weißen Storch in Breslau. Zespół pałacoo-parkoy Żmigrodzie po reitalizacji. Najpiękniejszy park na Dolnym Śląsku, najpier barokoy, potem romantyczny, Abraham Geiger ( ) działaniu, a szystko skazuje na to, ryzykoać spotkania z żołnierzami który da miejsca pracy. A te są każdej że tak, postanie najpiękniejszy park na Armii Czeronej, którzy z zadziiającą gminie na agę złota. LARES: Diese Materialien Dolnym sind Śląsku. lediglich A łaściie zum znó bę- Lesen lekkością bereitgestellt. podchodzi cudzego życia. Marek Perzyński ist strengstens dzie, bo to najpier barokoe, a potem romantyczne założenie parkoe daniej błyszczało. Cieszyli tym klejnotem oczy naet ładcy. Aczkoliek ięcej mói się o tym, że tutejszym pałacu podpi- tedy naet koronoane głoy, to tutaj ażyły się losy Europy. Niestety, olśnieający urodą pałac z ojennej zaieruchy II ojny śiatoej obronną ręką nie yszedł. Odbuać go nie było komu, bo niemieccy arystokraci oleli schließlich die gerechte Strafe durch eben eltlicher Richter, der den Fall nach den Grundsätzen der irdischen Gerechtigkeit zu beurteilen hätte, ohl einige Haare in der Suppe. Die beiden Fotos: Marek Perzyński zeitig Guthaben. Weil ihm eine Schuld erlassen ird, darum muss er noch lange nicht gegenüber einem Dritten, der mit dem ersten Handel gar nichts zu tun hat, auf seine Rechte verzichten. So sagt es das Gesetz dieser Welt. Jesus Gott ist bereit, enn der Mensch ihn bittet, ihm seine Sünden, und seien sie noch so groß, zu verzeihen. Als erste Neugründung in Europa nach der Shoah bildet das Institut seit 2007 auch Kantorinnen und Kantoren aus. Am 3. September urde an den 140. Sterbetag von Rabbiner Abraham Geiger 23 Jahre an der Synagoge zum Weißen Storch. Das Jüdisch-Theologische Seminar in Breslau und die Berliner Hochschule für die Wissenschaft des Judentums verdanken seiner Initiative ihre Existenz. Geiger forderte bereits 1836 Universität. Das Abraham Geiger Kolleg an der Universität Potsdam, das dieses Jahr seinen 15. Geburtstag feiert, setzt das geistige Erbe dieses Vordenkers des liberalen Judentums in aktuelle Bezüge. kan Oko mieli złaszcza na kobiety, naet na iek nie patrzyli. Władze Żmigrodu dramatyczną hi- storią turystó nie epatują, ruina pałacu ma być miejscem, gdzie się po prostu ypoczya. Przed fasadą pałacu, lśniącą słońcu, stanęła potężna pergola porastająca różami. Na osi ikoej miejsce stała kobieta bez głoy, nie miejsca i ystaiają izytókę jego łaścicieloi jako mecenasoi sztuki. A brym toarzystie arto się znaleźć. To zykle procentuje. Pomysł, by pałacu kompletnie nie odbuyać, bo tymczasem nie byłoby Książęta von Hatzfeld Żmigrodzie byają, postępem prac ich danych brach żyo się interesują i to zainteresoanie jest odbierane z ielką życzliością. Więcej jest przez ładze gminy i mieszkańcó oczekiane. Historia niezykle dynamiczna i noocześnie myśląca, historii podchodzi z szacunkiem. Bo to dziedzicto, na którym jak mói można iele brych rzeczy zbuać. W pobliżu zespołu pałacoo-parkoego postanie hotel, Verzeihung. Der Mensch, jeder Mensch, und seien sie noch so groß zu verzeihen. Die Haltung und Tat, die ir von Gott uns gegenüber erarten, müssen ir bereit sein, auch selbst finden uns eben in dem unteilbar einen Menschen, der nicht gegen Gott anders sein kann als gegen den Mitmenschen. Die beiden Gebote der Gottes und der Nächstenliebe sind in diesem Gleichnis zu der großen untrennbaren Einheit ver- Foto: Klaudia Kandzia

10 Niniejszy 10 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Hintergründe Lesen bereitgestellt. Kulisy ist strengstens Der Orchester-Mann September 2014 Mit Bolesła Gusta Bernaczek, von Beruf Ingenieur, leidenschaftlicher Musiker, Vorsitzender der Sozial-Kulturellen Gesellschaft der Deutschen Minderheit (SKGDM) Grünberg, Chefredakteur des Grünberger Monatsblattes, Geschäftsmann und Vorstandsvorsitzender der Firma BIOPAX, sprach Krzysztof Śierc. Wie nennt man jemanden, der ie Sie so viele Dinge auf einmal tut: Orchester-Mann, Renaissancemensch, Workaholic? Ich mache tatsächlich vieles gleichzeitig und begnüge mich dabei nicht mit Mittelmäßigkeiten. So bin ich eben erzogen und gelehrt orden. Leider geschieht das auf Kosten der Familie und manchmal auch meiner Gesundheit. Von Zeit zu Zeit muss ich deshalb abschalten und lande dann in irgendeinem Kurort, aber nur, um mit neuem Schung eiterzuarbeiten. Ob ich ein Workaholic bin? Das sagen viele meiner Bekannten. Ich habe das lange immer ieder bestritten, aber heute scheint mir, es ist ch etas dran. Und ich bin auch kaum heilbar, da ich ohne Arbeit nicht leben kann! Das scheint so ein Charakterzug von mir zu sein und ich erde ohl schon so bleiben. Ihre Hauptbeschäftigung, mit der Sie Ihren und Ihrer Familie Unterhalt bestreiten, bleibt dennoch Ihre geschäftliche Tätigkeit. Was sind Sie von Beruf und um elche Wirtschaftsaktivitäten handelt es sich bei Ihnen? Ich bin gelernter Maschinenbau- Ingenieur, aber ich ar jahrelang in der Baubranche tätig. Derzeit bin ich Firmenvorstand bei der BIOPAX PL Sp. z o.o. mit Sitz in Grünberg, die auf Abassertechnik spezialisiert ist. Die Firma entstand, nachdem mir und meinen Freunden aus Warschau, darunter Ingenieur Janusz Waś, klar urde, dass Foto: J. Stempleski Man muss es aber trotzdem tun, Ich mache tatsächlich die Eltern vor allem in Deutschland eine und zar schnell, sonst könnte die EU Zukunft für die eitere Schulbildung LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. vieles gleichzeitig ist strengstens in unseren Ideen, Erfahrungen und den innovativen Technologien, auf die ir zugreifen konnten, enorme und enticklungsfähige Potenziale steckten. Lagen Sie damit auch richtig? Unser Unternehmen besteht inzischen zehn Jahre und die Ergebnisse sind meines Erachtens mehr als zufriedenstellend. Zudem sind ir im letzten Jahrzehnt in eine enge Kooperation mit der Grünberger Universität getreten, so dass auch Lehrbeauftragte der Hochschule in unserer Firma tätig sind. Ihre Bemühungen haben u.a. beirkt, dass ir für zei unserer Projekte (ein drittes ird derzeit geschrieben) eine EU-Finanzierung aufgrund des hohen Innovationsgehalts bekommen haben. eta in Neusalz, Lago und Hennersrf, die vom deutschen Konsulat finanziert erden. Und neuerdings konnten ir in Absprache mit den jeeiligen Stadtveraltungen auch erreichen, dass der Unterricht des Deutschen als Min- Neben der Fülle Ihrer geschäftlichen derheitensprache vom Bildungsministerium (MEN) mitgetragen erden soll. und Deutsch stattfand. Wir schreiben thenburger Erntefest, das auf Polnisch Aktivitäten sind Sie auch Vorsitzender LARES: Diese Materialien bei der sind Grünberger lediglich Sozial-Kulturellen zum Lesen Kräftig bereitgestellt. geholfen hat uns dabei Hubert übrigens über alles rund um das ist The- strengstens Worin liegt hauptsächlich diese Innovation? Wir spezialisieren uns auf den Bau kleiner Kläranlagen, die Biogene (Nitrate und Phosphate) aus der Umelt beseitigen und dabei alle Voraussetzungen und Standards der großen Kläranlagen erfüllen, die aber esentlich teurer sind. Unsere kleinen Kläranlagen verbrauchen nur 50 Prozent der benötigten elekt- Gesellschaft der Deutschen Minderheit (SKGDM) und sind auch in diesem Bereich ganz erfolgreich, u.a. bei der Popularisierung der deutschen Sprache. Wie schaffen Sie das? Vorab sei gesagt, dass es in der Woi- odschaft Lebus ch nicht so enige mal als sie hörten, dass das Vorhaben Słaomir Kufel, haben ir uns zudem Deutsche gibt, ie es den Anschein vom Bildungsministerium mitgetragen gemeinsam mit der Lehranstalt dazu LARES: Diese Materialien haben sind mag. Bei lediglich der letzten Volkszäh- zum Lesen erden bereitgestellt. soll und je nach Schülerzahl bis entschieden, ein Gymnasium und ist Ly- strengstens rischen Energie, und die ist eben ein grundlegender Kostenfaktor. Im Klartext: Dort, o unsere Anlagen stehen, fallen die Kosten automatisch um ca. 50 Prozent geringer aus. Außerdem erden bei unserer Technologie keinerlei Aerosole freigesetzt und Vorbeigehende stellen immer ieder erstaunt fest, dass da nichts stinkt. Und die Preise, die ir Ukrainern, die bis zur Bekanntgabe der Schule renovieren, einen Turnsaal oder in Absprache mit dem Rektor auf das Ergebnisse der jüngsten Volkszählung Sportplatz bauen. Das entscheidet ja nächste Schuljahr verlegt. als die zahlreichste Volksgruppe in der die jeeilige Gemeinde oder Stadt, die Sie heben immer ieder gern die anbieten, können es mit den benachbarten Ortschaften, o es unsere Kläranlagen nicht gibt, sehr gut aufnehmen. Und zar: Bei unserer Technologie sind für die Klärung eines Kubikmeters Abasser nur 4 Złoty zu zahlen, bei unseren Nachbarn sind es 14 Złoty. Neben Kläranlagen befassen Sie sich auch mit der Rekultivierung von Oberflächen- und Seeasser. Weshalb? Weil das in Polen ein gravierendes Problem ist. Wir stehen mit unseren Trinkasserressourcen derzeit an vorletzter Stelle in Europa, nur noch vor Albanien. Jetzt aber muss nach einer EU-Richtlinie bereits in Ortschaften ab bis Einohnern das Oberflächenasser von Biogenen gerei- schnell ie möglich durch mehr Unterrichtstunden an Schulen der Woi- Deutschdiktate geinnen. Es sind üb- und Tradition erfreulichereise trotz Schüler die meisten Woiodschafts- Bevölkerung, o die deutsche Kultur LARES: Diese Materialien odschaft sind zu ereitern. lediglich Die Folge zum sind Lesen rigens bereitgestellt. alles grenznahe Ortschaften, o der Nachkriegsvertreibung überleben ist strengstens gesungen habe. nigt erden. Ehrlich gesagt, die Aufgabe ist so gigantisch, dass sie in Polen nur scher realisierbar ist. Über zu enig Arbeit kann sich Bolesła Gusta Bernaczek nicht beklagen daher auch seine gute Laune. Strafen in Millionenhöhe über Polen verhängen. Absolut. Um die Gefahr zu veranschaulichen, sei nur gesagt: Sollten nach 2015 die Oberflächenkläranlagen im Lande nicht EU-konform sein, ird Problems annehmen? Weil unsere Kläranlagen, ob klein oder groß, sämtlichen EU-Auflagen gerecht erden. Und ie ich schon sagte, die Kosten für die Bevölkerung sind bei unseren Anlagen viel geringer. lung zeigte sich, dass ir mit rund Angehörigen die größte Minderheit in der Region sind. Die Zahl unserer Mitglieder liegt inzischen bei 700 und es erden immer mehr. Zahlenmäßig liegen ir sogar vor den Woiodschaft Lebus galten. Bei der Popularisierung der deutschen Sprache gehe ich nach einem bestimmten Schema vor. Als Geschäftsmann komme ich in Kontakt mit Ortsveraltungen und spreche bei der Gelegenheit Schulen der Region Lebus bis vor kurzen noch sehr miserabel. Stimmt, und deshalb kamen immer ieder Eltern zu uns (SKGDM) und forderten für ihre Kinder mehr Deutschstunden an Schulen. Daraufhin beschlossen ir, unser Angebot so und begnüge mich dabei nicht mit Mittelmäßigkeiten. Kołodziej, Bildungsspezialist des VdG mit Sitz in Oppeln. Wie stehen Gemeindevorsteher, Bürgermeister oder auch Landräte dem Vorhaben gegenüber? Ihre Reaktion ar sehr positiv, zu- zu 150 Prozent der Bildungszuendung betragen könnte. Das sind also bis zu Złoty pro Schüler. Eine ganz starke Geldspritze, mit der man viel tun kann, eta ein Studium für den Deutschunterricht aufbauen, eine Zuendungsgelder erhalten hat. Bestes Beispiel hierfür ist Hubert Kołodziej, der ja in Groß Döbern bei Oppeln zur Errichtung einer schönen Sporthalle beigetragen hat ein guter Beleg dafür, dass es sich u.u. sehr lohnt, auf einen dann auch schulische Belange an, darunter eben das Thema Deutschunterricht. Welche Schulen der Woiodschaft eine große Rolle spielen. Deshalb bin Deutschunterricht zu setzen. Polen, da hier Klischees noch immer In dieser Hinsicht stand es die Lebus bieten seit diesem Schuljahr ei- auch enn ir uns als Europäer nen ereiterten Deutschunterricht an? Es sind dies die Grundschulen in Rothenburg an der Oder, Unruhstadt und Lugknitz in der Gemeinde Skampe, gleich drei in Guben soie das Gymnasium Nr. 6 in Grünberg und das Gymnasium Nr. 2 in Züllichau, dessen und spätere Arbeit ihre Kinder sehen, da es in der Region Lebus sehr problematisch ist, eine gut bezahlte Anstellung zu finden. In den genannten Ortschaften finden übrigens auch gemeinsame Veranstaltungen und Sprachettbeerbe Polen täglich über vier Millionen Euro mit Schulen und Kindergärten aus deutschen Grenzstädten statt, o iederum Strafe zahlen müssen! Und zar so lange, bis die EU-Bedingungen erfüllt sind. mittlereile zusätzliche Deutschstunden deutsche Kinder Polnisch lernen. LARES: Diese Materialien Weshalb sind ill lediglich sich BIOPAX nun zum dieses Lesen an Schulen bereitgestellt. und SKGDM-Zeigstellen Wo finden die größten Veranstaltun- ist strengstens gen dieser Art statt? In der Gemeinde Rothenburg an der Oder, deren Partner auf deutscher Seite die Gemeinde Drebkau ist. Gerade letzten Monat am 23. August etteiferten Schulen beider Gemeinden beim Ro- ma sukzessive in unserem in Grünberg erscheinenden Grünberger Monatsblatt, o ich der Chefredakteur bin. Dank der Kreativität deutscher Grünberger, darunter des Dekans der humanistischen Fakultät der Universität Grünberg, Prof. zeum zu gründen, o alle Fächer auf Deutsch unterrichtet erden sollen! Wir ollten die Schule ursprünglich bereits in diesem Schuljahr starten, aber eil seitens der Uni nicht alles finanziell geklappt hat, haben ir den Schulstart Dynamik, Kreativität und Leistungen deutscher Aktivisten in Grünberg hervor. Ist aber heute, im vereinten Europa, der Minderheitenstatus denn so ichtig? Ich finde schon, ganz besonders in empfinden der Meinung, dass eine Minderheit ihre kulturelle Eigenart zeigen und betonen und ihre Identität, Geschichte und Muttersprache pflegen muss. Beispielhaft dafür ist eta die geringe Kenntnis der Geschichte des Lebuser Landes durch die hiesige konnte. Ja, Vertreibung, as sich übrigens seinerzeit auch der bekannte polnische Historiker Prof. Czesła Osękoski in verschiedenen Foren nicht auszusprechen scheute, indem er immer ieder klarstellte, dass es keine Umsiedlungen aren, sondern eben Vertreibungen. Dafür bin ich ihm sehr dankbar, zumal die meisten Historiker in Polen bei diversen Tagungen immer noch den Unsinn nachplappern, es habe sich damals um Umsiedlungen bz. Flucht gehandelt. Da ir schon beim Thema Geschichte sind erzählen Sie uns bitte kurz über das Projekt Vor dem Vergessen beahren. Es ist eine Sammlung von Dokumenten von Menschen, die inzischen zu 50 Prozent von uns gegangen sind. Sie zeigen, as hier in Grünberg nach dem Zeiten Weltkrieg vor sich ging, ie schlecht die deutsche Zivilbevölkerung behandelt urde und er dermaßen brutal vorging, dass mehr als 500 Familien in der Stadt sich selbst getötet (vergast) haben! Nur um dem Unrecht in Form von Vergealtigung, Misshandlung, Mord und Schikanen zu entgehen. Man spricht darüber leider noch immer nicht, aber ir können und dürfen das nicht vergessen. Die Deutschen in Grünberg haben sich mittlereile auch genehmigen lassen, Gedenktafeln für herausragende deutschen Bürger der Stadt zu enthüllen. Was das schierig zu erreichen? Nein, denn der heutige Grünberger Stadtrat besteht überiegend aus meinen Freunden, mit denen ich mich sehr gut verstehe. So gibt es z. B. an ichtigen Stellen in der Stadt Infopfeile auf Deutsch und Englisch. Eine diplomatische Lösung, nicht ahr? Außerdem haben ir im Rathaus eine Touristeninformation eingerichtet, o ir unsere Zeitschriften auslegen, und das aus Stadtgeldern. Dass die heutige Stadtveraltung auf Deutsche gut zu sprechen ist, zeigt sich auch daran, dass Grünberg eine Partnerstadt von Cottbus ist und es beim alljährlichen Weinfest an einem der Festtage immer auf Deutsch zugeht. Alles zuvor Angesprochene steht jech im Schatten Ihrer größten Liebe der Musik. Ein Musiker sind Sie dennoch nicht georden, arum nicht? Ich bin im ostbrandenburgischen Landsberg aufgeachsen, in einem Stadtteil, o Roma-Angehörige ohnten. Diese haben mir eben Musikalität eingeimpft. Sie musizierten so schön, dass ich sie darum beneidete und auch so spielen ollte. Irgendann urde die Musik dann für mich daher auch zum A und O, ich lebte nur noch mit ihr. Im Ergebnis ging ich auf eine Musikoberschule und bekam später sogar die in meiner Jugendzeit noch erforderliche internationale Lizenz für Auslandsauftritte. Danach ollte ich Musik auch studieren, aber da stellte sich mein Vater entgegen und meinte dezidiert: Du irst Ingenieur und basta! Das geschah dann auch, denn ich agte es nicht, meinem Vater zu idersprechen. Mein Bruder agte es und urde Musiker. Welche Instrumente spielen Sie? Vor allem auf der Gitarre, außerdem komponiere ich und schreibe Texte. Es ist mir sogar gelungen, einige Dutzend Lieder zu schreiben, von denen eines den Hitettbeerb beim Grünberger Weinfest geann. Das Lied schrieb ich auf Polnisch und Deutsch und es gibt meinen Charakter soie den Charakter und die Traditionen der Stadt ieder. Zum Schluss möchte ich noch stolz hinzufügen, dass ich früher einmal Mitglied der bekannten Band Skamandry ar und davor noch in Landsberg mit der berühmten polnischen Sängerin Krystyna Prońko zusammen musiziert und q

11 Niniejszy LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Aktuelles Lesen bereitgestellt. Aktualności ist strengstens Człoiek orkiestra Nr. 37/1171 Wochenblatt.pl 11 Z Bolesłaem Gustaem Bernaczkiem, inżynierem z ykształcenia, muzykiem z zamiłoania, przeodniczącym Toarzysta Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej (TSKMN) Zielonej Górze, redaktorem naczelnym Grünberger Monatsblatt, biznesmenem, prezesem firmy Biopax, rozmaia Krzysztof Śierc nobrania mniejszość niemiecka Zielonej Górze organizuje spotkanie, które to postępuję edług penego schematu. Wielkim pod Opolem przyczynił się Otóż jako człoiek biznesu cieram ybuania pięknej hali sportoej, odbędzie się 12 rześnia o godz. 14 Grünberger Band. LARES: Diese Materialien ładz sind poszczególnych lediglich miejscoości zum Lesen co najlepiej bereitgestellt. śiadczy o tym, ile poży- ist strengstens tecznego może dać staianie na naukę języka niemieckiego. LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. Które szkoły ojeództa lubuskie- ist strengstens Czy kogoś, kto zajmuje się taką mnogością spra i rzeczy jednocześnie, jak Pan, można nazać człoiekiem orkiestrą, człoiekiem renesansu czy... pracoholikiem? Faktycznie robię iele rzeczy jednocześnie, nie godząc się przy tym na bylejakość, bo tak zostałem ychoany i nauczony. Niestety, dzieje się to kosztem Sulechoie, którego ucznioie najczęściej ygryają dyktanda ojeódzkie LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. z języka niemieckiego. Zauażmy, ist że strengstens są rodziny, a bya, że i mojego zdroia, stąd od czasu czasu muszę się yciszyć z dala od zgiełku dnia codziennego i ląduję jakimś uzdroisku, ale tylko po to, by później z jeszcze iększym impetem rócić pracy. A czy jestem pracoholikiem? Tak tierdzą moi znajomi, z czym długo się nie zgadzałem, ale dzisiaj ydaje mi się, że coś tym jest i z czego raczej się już nie yleczę, bo nie potrafię bez pracy żyć! Zrozumiałem, że taki jest mój charakter i zapene taki już pozostanę. Jednak podstaoym zajęciem, które poala Panu na utrzymanie siebie i rodziny, jest działalność biznesoa. Kim Pan jest z zaodu i jaką konkretnie zajmuje się działalnością gospodarczą? Z zaodu jestem inżynierem mecha- W gminie Czerieńsk, której partnerem po stronie niemieckiej jest gmina Drebkau. I łaśnie minionym mie- nikiem, ale od lat działałem branży bulanej, a obecnie jestem prezesem firmy Biopax pl Sp. z o.o. z siedzibą Zielonej Górze, która zajmuje się technologiami oczyszczania ściekó. Firma ta postała z chilą, kiedy ja i moi przyjaciele z Warszay, tym inżynier Janusz Waś, zrozumieliśmy, że mamy śietne pomysły, śiadcze- siącu, konkretnie 23 sierpnia, szkoły z obu gmin ryalizoały z sobą podczas żynek Czerieńsku, które odbyały się języku polskim i niemieckim. Zresztą szystko, co tyczy tego tematu, opisujemy sukcesynie ydaanej przez TSKMN Zielonej Górze gazecie Grünberger Monatsblatt, której jestem redaktorem naczelnym. Chciał- nie oraz innoacyjne, technologie, których drzemie ogromny potencjał i arto je rozijać. I nie pomyliliście się? Po 10 latach funkcjonoania naszego przedsiębiorsta yniki moim zdaniem są ięcej niż satysfakcjonujące. Poza tym ciągu minionej dekady złaliśmy naiązać ścisłą spółpracę z Uniersytetem Zielonogórskim. Dzięki temu naszej firmie zatrudnieni są też profesoroie tej uczelni, których ysiłek zaoocoał m.in. tym, że na da nasze projekty (trzeci trakcie pisania) otrzymaliśmy finansoanie z UE ze zględu na ich bardzo ysoką innoacyjność. Czym głónej mierze charakteryzuje się ta innoacyjność? Specjalizujemy się buie małych oczyszczalni ściekó, które usuają ze śroiska biogeny (azotany i fosforany), a jednocześnie spełniają szelkie arunki i standardy, które garantują duże oczyszczalnie, ale są znacznie kosztoniejsze. Nasze małe oczyszczalnie użyają boiem tylko 50 procent potrzebnej energii elektrycznej, a energia nioych kraju nie będą spełniały arunkó unijnych, to Polska będzie płaciła dziennie ponad 4 miliony euro kary! I potra to aż chili, kiedy spełni szystkie unijne arunki. A dlaczego Biopax ma się zająć li- kidacją tego problemu? zarządami poszczególnych miast ojeództa lubuskiego załatiliśmy też oraz pielęgnoać tożsamość, historię i podkreślać soją odrębność kulturoą Bo nasze oczyszczalnie, zaróno LARES: Diese Materialien małe, sind jak i duże, lediglich spełniają szystkie zum Lesen to, aby bereitgestellt. naukę języka niemieckiego jako sój język. Przykładem może być ist sła- strengstens jest podstaoym czynnikiem kosztó. Dla zobrazoania tematu poiem, że tam, gdzie staiamy nasze urządzenia, koszty automatycznie są ok. 50 procent niższe. Poza tym nasza technologia spraia, że nie są ydzielane żadne aerozole i przechodzący obok ludzie ze zdziieniem stierdzają, że tu nic nie śmierdzi, a tego ceny, jakie płacą, unijne ymogi i jak poiedziałem cześniej, koszty naszych instalacji dla mieszkańcó są dużo mniejsze. Mimo rozlicznych zajęć ziązanych z działalnością biznesoą jest Pan też przeodniczącym Toarzysta Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej Jak tego przedsięzięcia ustosunkoali się ójtoi, historyk prof. Czesła Osękoski, który (TSKMN) Zielonej Górze, burmistrzoie czy jasno stierdził, że nie były to żadne odnosząc także na tym polu szereg suk- starostie? przesiedlenia, tylko ypędzenia, i za to porónaniu z tymi, które oboiązują ościennych miejscoościach, gdzie nie ma naszych oczyszczalni, są konkurencyjne, bo dzięki naszej technologii za metr sześcienny oczyszczania ściekó płacą 4 zł, a sąsiedzi 14 zł. Oprócz oczyszczania ściekó zajmujecie się projektem rekultyacji ód poierzchnioych i proadzicie program się, że jesteśmy najiększą mniejszością naet 10 tys. zł. Jest to zatem poażny Dort ird der Film Die große tym regionie sile 1800 osób, a Flucht gezeigt, mit dabei ist auch Regisseur Sieg- której obecny będzie (Wielka Ucieczka), na zastrzyk finansoy, za który można iele zrobić, m.in. storzyć choćby studium członkó naszego Toarzysta jest już LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. fried Leonhard Kapela. Um 16:00 ist Uhr strengstens także jego reżyser rekultyacji jezior. Dlaczego? Jest to Polsce bardzo poażny problem, bo pod zględem zasobó ody pitnej jesteśmy obecnie na przestatnim miejscu Europie. Za Polską jest już tylko Albania. Teraz jednak edług dyrektyy UE już miejscoościach od mieszkańcó trzeba będzie oczyszczać ody poierzchnioe z biogenó. Szczerze móiąc, jest to dzisiaj Polsce monstrualne zadanie, które będzie trudne zrealizoania. Na brak pracy Bolesła Gusta Bernaczek nie narzeka i... stąd ten bry humor! Robię iele rzeczy jednocześnie, nie godząc się przy tym Ale ykonać je trzeba, i to jak najszybciej, bo iąże się milionoymi karami, jakie może UE nałożyć na Polskę. Absolutnie tak, a dla zobrazoania niemieckiego szkołach rozrzuconych atyność i osiągnięcia działaczy MN zagrożenia poiem, że jeśli po 2015 po poszczególnych miejscoościach Zielonej Górze, ale czy dzisiaj, zjednoczonej Europie, status mniejszości ist strengstens LARES: Diese Materialien roku oczyszczalnie sind lediglich ód poierzch- zum Lesen ojeództa bereitgestellt. lubuskiego. Efektem na- cesó, m.in. popularyzacji języka niemieckiego. Jak Pan to robi? Zacznę od tego, że bre pozorom Niemcó ojeództie lubuskim nie jest tak mało, jak może się ydaać. Po ostatnim spisie poszechnym okazało 700 i ciągle przybya. Pod zględem ilościoym yprzedzamy zatem naet Ukraińcó, których chili ogłoszenia ynikó ostatniego spisu poszechnego uażano z najiększą mniejszością naroą oj. lubuskim. Jeżeli zaś chodzi o popularyzację języka niemieckiego, Foto: J. Stempleski i korzystając z okazji, poruszam tam spray szkół oraz nauczania nich języka niemieckiego. Pod tym zględem szkołach regionu lubuskiego jeszcze niedana przedmioty będą nauczane języku gimnazjum i liceum, gdzie szystkie na bylejakość, bo tak było bardzo mizernie. niemieckim! Szkoła ta miała rozpocząć LARES: Diese Materialien zostałem sind lediglich ychoany. zum Lesen Oszem bereitgestellt. i z tego poodu przycho- działalność już z początkiem tego ist roku strengstens dzili nas, TSKMN, rodzice dzieci, magając się ziększenia ilości godzin lekcyjnych języka niemieckiego szkołach. Dlatego jako MN postanoiliśmy jak najprędzej rozszerzyć ofertę przez ziększenie ilości godzin lekcyjnych szych starań są dzisiaj datkoe lekcje niemieckiego szkołach i oddziałach TSKMN Noej Soli, Łagoie czy Jędrzychoicach, które finansoane są przez konsulat RFN. Jednak między czasie i oczyiście porozumieniu z języka mniejszości finansoało nam Ministersta Edukacji Naroej, czym ydatnie pomógł nam Hubert Kołodziej, specjalista spra szkolnicta z ZNSSK (VdG) Polsce z siedzibą Opolu. Ich reakcja była bardzo pozytyna, ponieaż iedzieli się, że przedsięzięcie to będzie finansoyane z MEN-u, a zależności od liczby ucznió może sięgać naet 150 procent subencji. A zatem na jednego ucznia nauki języka niemieckiego, yremontoać szkołę, ybuać salę gimnastyczną lub boisko, o czym przecież decyduje zarząd danej gminy czy miasta, które otrzyma pieniądze z subencji. Zresztą najlepszym tego przykładem jest Hubert Kołodziej, który Dobrzeniu go od tego roku szkolnego garantują rozszerzoną naukę języka niemieckiego? Są to szkoły podstaoe Czerieńsku, Kargoej, Łęknicy, gminie Skąpe, aż trzy Gubinie oraz gimnazjum nr 6 Zielonej Górze i gimnazjum nr 2 to miejscoości przygraniczne, gdzie rodzice uczących się dzieci przyszłość soich pociech, ich dalszą edukację i późniejszą pracę przede szystkim upatrują Niemczech, bo Lubuskiem znalezienie zatrudnienia, i to brze płatnego, jest dużym problemem. Dodam, że tych miejscoościach organi- tym zapomnieć. LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. zoane są też spólne imprezy, konkur- ist strengstens sy językoe ze szkołami i przedszkolami z przygranicznych miast niemieckich, gdzie z kolei dzieci uczą się języka polskiego. Gdzie odbyają się najiększe tego typu imprezy? bym też dać, że dzięki kreatyności działaczy MN Zielonej Górze, tym dziekana ydziału humanistycznego Uniersytetu Zielonogórskiego prof. Słaomira Kufla, podjęliśmy spólnie z tą uczelnią decyzję o założeniu szkolnego, ale ze zględu na to, że na uczelni nie szystkie spray finansoe odpoiednio zagrały, uzgodniliśmy z rektorem, że rozpoczną działalność od przyszłego roku. Podkreśla Pan często prężność, kre- jest aż tak ażny? Uażam, że tak, a Polsce szczególnie, bo tutaj stereotypy ciąż istnieją i odgryają dużą rolę. Dlatego mimo że czujemy się Europejczykami, uażam, że mniejszości muszą się pokazyać i ba znajomość historii ziemi lubuskiej przez jej mieszkańcó, gdzie na szczęście, pomimo poojennych ypędzeń, niemieckiej kulturze i tradycji udało się przetrać. Tak, ypędzeń, czego nie bał się kiedyś móić na forach znany polski Grünberg/Loos: Die deutsche Minderheit in Grünberg veranstaltet anlässlich des Weinfestes am 12. September ein Treffen um 14:00 Uhr im Sitz der SKGDM. gibt es auf dem Weingut in Loos (Łaz) bei Saabor (Zabór) einen Vortrag über Weintraditionen soie eine Weinverkostung und einen Auftritt der Grünberger Band. Zielona Góra/Łaz: Z okazji Śięta Wi- jestem mu bardzo dzięczny. Tym bardziej że iększość historykó Polsce ciąż na szelkiego rodzaju konferencjach opoiada bzdury stylu, że były to przesiedlenia bądź ucieczki. Skoro naiązał Pan historii, to proszę poiedzieć coś o projekcie, który nazya się Ocalić od zapomnienia. Jest to zbiór kumentó od ludzi, którzy już 50 procentach odeszli od nas, a które pokazują, co tutaj Zielonej Górze działo się po zakończeniu II ojny śiatoej, jak źle traktoano niemiecką ludność cyilną tego stopnia, że ponad 500 rodzin tym mieście się zagazoało! Wybrali samobójczą śmierć, by uniknąć gałtó, pobić, mordó, szykan. Niestety o tym ciąż się nie mói, ale nie możemy o MN Zielonej Górze udało się też załatić zezolenia na odsłanianie pamiątkoych tablic najybitniejszych niemieckich obyateli tego miasta. Trudno było? Nie, bo dzisiejszej Zielonej Górze radnymi miasta są iększości moi przyjaciele, z którymi potrafię imieniu MN brze się gadyać. Do tego stopnia, że tych ażniejszych miejscach mieście strzałki informujące są po niemiecku i po angielsku. Prada, że dyplomatyczne roziązanie? A tego jeszcze otarliśmy ratuszu informację turystyczną, gdzie ystaiamy nasze czasopisma, i to za miejskie pieniądze. O tym, że dzisiejsze ładze miasta brze patrzą na Niemcó, śiadczy też fakt, że Zielona Góra jest miastem partnerskim z Cottbus, a jeden dzień co roku trakcie śięta inobrania jest po niemiecku. Wszystko, o czym tąd rozmaialiśmy, znajduje się jednak cieniu najiększej Pana miłości muzyki. Ale muzykiem Pan nie został, dlaczego? Wychoałem się Gorzoie Wlkp. dzielnicy, gdzie mieszkali Romoie, którzy zaszczepili e mnie muzykalność. Oni tak pięknie grali, że im pozazdrościłem i też chciałem tak grać. Stąd penym momencie muzyka stała się dla mnie szystkim, żyłem tylko nią i ynik tego był taki, że poszedłem średniej szkoły muzycznej, a później uzyskałem naet ymaganą czasach mojej młości licencję międzynaroą na ystępy zagraniczne. Następnie postanoiłem pójść na studia muzyczne, ale temu pomysłoi stanoczo sprzeciił się mój tato, który poiedział: zostaniesz inżynierem i basta! Tak też się stało, bo nie potrafiłem się ojcu przecistaić, mój brat potrafił i został muzykiem. Na jakich instrumentach Pan gra? Przede szystkim na gitarze, a poza tym komponuję i piszę teksty. Udało mi się napisać kilkadziesiąt piosenek, jedna z nich ygrała konkurs na przebój Winobrania Zielonej Górze. Napisałem ją języku polskim i niemieckim, a oddaje ona mój charakter, charakter miasta i jego tradycji. Kończąc, pragnę się pochalić, że przeszłości byłem członkiem znanego zespołu Skamandry, a jeszcze cześniej Gorzoie Wlkp. grałem i śpieałem ze słynną polską okalistką Krystyną Prońko. q siedzibie TSKMN. Częścią spotkania będzie projekcja filmu pt. Die große Flucht Siegfried Leonhard Kapela. O godz. 16 innicy Łazie (Loos) koło Zaboru (Saabor) zostanie ygłoszony ykład na temat tradycji iniarskich połączony z degustacją in oraz ystępem zespołu adur Foto: Lukas Bily

12 Niniejszy 12 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Hintergründe Lesen bereitgestellt. Kulisy ist strengstens Erinnerungen: Zum Kriegsbeginn vor 75 Jahren Breslau: Neue Generalkonsulin Erst begeistert, dann kam die Ernüchterung September 2014 spielte selbst an seinem Flügel. Schnell Ende August 1939 urde es bei herbstlichem Traumetter in meinem Geburtsort Wieschoa (seit 1935 Randsrf O.S.), nur eta sieben Kilometer von der polnischen Grenze entfernt, aufregend. mich auch noch heute bei jeder Kriegsnachricht. Ich lauschte, as zischen Soldaten bevorzugten ein Gespräch mit den den Eltern und Opa gesprochen urde. LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Oft sprachen bereitgestellt. sie sehr leise, eil es ist strengstens Nicht nur für uns Kinder, sondern für alle Einohner. Vom frühen Morgen bis in den späten Abend beegte sich auf der damaligen Reichsstraße 5 vom Westen (Oppeln) nach Osten (Beuthen) eine große Zahl von Soldaten mit militärischem Gerät. Es ar ie ein Straßenfest, die Pferdeagen mit lächelnden Soldaten, die Kanonen mitführten, urden von uns Kindern beundert, von den heranachsenden Mädchen mit Blumen begrüßt und von Kameraden von Neisse aus in den Krieg kam der örtliche Bürgermeister mit der ziehen. Am letzten Augusttag herrschte traurigen Nachricht zu meinen Großeltern: Im bereitgestellt. Kampfeinsatz bei Loicz gab ist strengstens LARES: Diese Materialien eine trügerische sind lediglich Ruhe als ob zum der Krieg Lesen den Älteren nachdenklich angeschaut. Sie erlebten ja noch das Elend des Ersten Weltkriegs und fürchteten ähnliches. Die Jugend und die meisten Erachsenen glaubten an einen schnellen, großen Sieg. Wenn die Kolonne von Zeit zu Zeit Rast machte, durften ir Kinder auf die Wagen und plauderten mit den Soldaten, die meisten von ihnen bevorzugten das Gespräch mit den älteren gemeinsam auf deinen Papa. Nachdem ich, dass angesichts der Geschehnisse in der Ostukraine immer häufiger Antrittsbesuch abgestattet. Minderheit am 8. September ihren mein Vater ankam, sagte ihm Opa: LARES: Diese Materialien August sind ir haben lediglich Krieg. Als zum erster Lesen vom Krieg bereitgestellt. gesprochen ird. Kommt ist strengstens Mädchen. Meine Großeltern aren dagegen sehr besorgt und nachdenklich. Ihr einziger Sohn, Paul, ar Berufssoldat. Zuerst in der Reichsehr, später in der Wehrmacht. Er urde einen Tag Noogrodziec LARES: (Naumburg Niniejszy am ueis): Pieczenica pamiątką o imigrantach z Bałkanó Skraek Bośni na Dolnym Śląsku Bodaj bardziej znane z obu miast o nazie Naumburg leży nad Sołaą Saksonii-Anhalcie, niemniej ó mniejszy Naumburg, czyli położony nad Kisą Noogrodziec, liczący 4200 mieszkańcó, ma za sobą burzlią historię. rejonie Noogrodźca ystępują W kaolinu (glinki porcelanoej), który złoża bardzo ysokiej jakości Wielka aza stojąca na Rynku Noogrodźcu uydatnia fakt, że miasto jest ażnym ośrodkiem produkcji yro- Te die Polki, emigrantki Badenii-Wirtembergii, których rodziny przybyły niegdyś z Bośni i Hercegoiny, też przyjechały na tegoroczną Pieczenicę bałkańskich strojach luych. Foto: Heinz Noack bó ceramicznych. stosuje się przy yrobie papieru oraz przemyśle ceramicznym. Właśnie dlatego symbolem miasta jest ogromna ceramiczna aza stojąca na Rynku, czyli miejscu, gdzie także tym roku sierpniu ładze miasta po raz kolejny zorganizoały tradycyjny festyn. W czasach monarchii austro-ęgierskiej ielu Polakó z Galicji yemigroało na Bałkany. Kolejną grupą emigrantó byli latach 30. XX ieku Ukraińcy, którzy iele ucierpieli pod rządami Stalina. Pielęgnoali tam soje tradycje, jednak nie zamoili się na bre górzystej okolicy. Kiedy po II ojnie śiatoej ze Śląska ypędzono Niemcó, pozostały po nich puste my. Do zasiedlenia tych terenó erboano m.in. danych na Bałkany. Wiele z tych rodzin żyje imigrantó żyjących na Bałkanach, którzy dziś stanoią minującą część mieszkańcó Gościszoa (Giessmannsrf). Ludzie ci przybyli głónie z Bośni i Hercegoiny, ale także z Serbii, Choracji, Słoenii oraz Ukrainy. Z początku chodziło różnych niesnasek, które jednak już dano zostały zażegnane, czego przyczyniało się i przyczynia Noogrodźcu rządzi jedność, a zarobkoi migranci nie odmóili sobie śiętoania mit seinen Einohnern hat dennoch eine den ihre Häuser leer. Zur Aufsiedlung imprezy rodzinnym mieście. beegte Geschichte. urden auch einstige Ausanderer Godny uagi jest fakt, iż tym razem Die Region um Naumburg am ueis auf den Balkan angeorben, die be- organizoanie Pieczenicy (czyli śięta pieczonego prosiaka), która naiązuje to tradycji kulinarnej stanoiącej mieszankę płyó galicyjsko-bośniackich. Imigranci z Bałkanó z dumą prezentują się soich tradycyjnych strojach, a na stoiskach oferują soje produkty. Śięto otiera spaniały koroód okoła Rynku, po południu odbyają się ystępy artystyczne, zaś impreza kończy się godzinach ieczornych przy tańcu i fajererkach. Tegoroczne śięto po raz kolejny przypomniało o tradycjach kultyoanych przez ielu noych mieszkańcó. Pomimo położenia na terenie specjalnej strefy ekonomicznej ( której pracujący otrzymują jednak tylko minimalne ynagrodzenie), nadal Naumburg am ueis: Spanferkelfest erinnert an Zuanderer vom Balkan Klein-Bosnien in Niederschlesien Die ohl bekanntere der beiden Städ- te mit dem Namen Naumburg liegt Umelt nicht irklich heimisch. Als die nach Darbietungen am Nachmittag an der Saale in Sachsen-Anhalt, aber das Deutschen nach dem Zeiten Weltkrieg bei Tanz und einem Feuererk in den positives Fazit ziehen. LARES: Diese Materialien kleinere sind Naumburg lediglich am ueis zum (Kisa) Lesen aus Schlesien bereitgestellt. vertrieben urden, stan- Abendstunden endet. So hat das ist Fest strengstens panuje ysokie bezrobocie połączeniu z silnym odpłyem młodzieży na Zachód. Ale tym sierpnioym dniu uroczystościach po raz pierszy uczestniczyła delegacja z Ukrainy, natomiast zabrakło tradycyjnych niemieckich partneró z pobliskiego Königsartha ( języku górnołużyckim: Rakecy) i Grossdubrau (po górnołużycku: Wulka Dubraa). Mimo to obrotny burmistrz riesige Keramikvase auf dem Ring, also keiten, die aber längst behoben sind. Noogrodźca Robert Relich także rt, o auch in diesem August ieder das traditionelle Stadtfest gefeiert (Pieczenica) bei, das diese kulinarische Dazu trug und trägt das Spanferkelfest tym roku znalazł poody zao- lenia. Die meisten durchziehenden älteren Mädchen. vor Kriegsbeginn zum Zugführer und Offizier befördert und musste mit seinen vorbei äre. Mein Vater hatte als Schichtsteiger am 1. September 1939 Nachtdienst. Ich artete ie jeden Morgen vor dem Haus auf ihn. Überraschend kam mein Opa Slotta dazu und sagte, ir arten in Wieschoa hatte mein Opa einen so genannten Detektor das reichte ihm zum Nachrichtenhören, denn Musik W czasach monarchii austro-ęgierskiej ielu Polakó z Galicji yemigroało dziś Noogrodźcu i okolicach. in die Wohnung am Volksempfänger angekommen hörten ir ununterbrochen die mit viel Pathos gehaltene Rede Hitlers an das deutsche Volk, dass ab 5.45 Uhr zurückgeschossen ird. Dieser Satz und die Stimme verfolgen nicht hören sollte. In den ersten zei Tagen berichtete das Radio nur vom Blitzkrieg und deutschen Militärerfolgen. Die Ernüchterung der sogenannten Erfolge hat die Familie jech schnell eingeholt. Bereits am vierten Kriegstag der Leutnant Paul Slotta sein Leben für Volk und Vaterland. Die Stimmung in der Familie und der Verandtschaft für den Krieg erreichte danach seinen Tiefpunkt, Freude ollte seitdem nie ieder aufkommen. Heute beobachte den Menschen ihr christlicher Glaube immer mehr abhanden? Johannes Golaski Podczas pochodu okół Rynku (Noogrodziec) besitzt an Rohstoffvorkommen qualitativ sehr hochertigen Kaolin (Porzellanerde), der bei der Papierherstellung und in der Keramikindustrie eingesetzt ird. So ist das Wahrzeichen der Stadt auch eine urde. Zur Zeit der k.u.k. Monarchie Österreich-Ungarn aren viele Polen aus Galizien auf den Balkan ausgeandert, ihnen folgten in den 1930er Jahren Ukrainer, die unter Stalin scher zu leiden hatten. Dort pflegten sie ihre Traditionen, urden aber in der bergischen Oppelner Antrittsbesuch Die neue Generalkonsulin in Breslau, Elisabeth Wolbers (Mitte), und Oppelns Konsulin Sabine Haake (2.v. rechts) zu Besuch beim VdG. Foto: VdG Die neue deutsche Generalkonsulin in Breslau, Elisabeth Wolbers, hat der Führung der deutschen An den Gesprächen nahmen mit Bernard Gaida, Renate Zajączkoska, Rafał Bartek, Norbert Rasch und Marcin sonders den Ortsteil Gießmannsrf (Gościszó) minieren. Hauptsächlich kamen diese Siedler aus Bosnien- Herzegoina, aber auch aus Serbien, Kroatien, Sloenien und der Ukraine. Anfangs kam es zu einigen Zistig- Tradition aufgreift, in der sich Einflüsse aus Galizien und Bosnien mischen. Mit Stolz präsentieren sich die Zuanderer vom Balkan in ihren Trachten und an den Ständen bieten sie ihre Produkte an. Mit einen prächtigen Umzug um den Ring ird das Fest eröffnet, das Lippa fünf VdG-Vorstandsmitglieder teil, zudem aren der Abgeordnete Ryszard Galla soie die VdG-Geschäftsführerin Maria Neumann zugegen. Komplettiert urde die Runde durch Sabine Haake, die das Konsulat in Oppeln leitet und als ebenfalls neue diplomatische Vertreterin bereits ihre Aufartung gemacht hatte. S-K Foto: SchiDD/Wikipedia Foto: Heinz Noack auch in diesem Jahr dazu beigetragen, dass an die Traditionen vieler Neusiedler erinnert urde. Trotz der Lage in einer Sonderirtschaftszone, in der nur der Mindestlohn gezahlt ird, ist die Arbeitslosigkeit und die Abanderung der Jugend gen Westen nach ie vor groß. Aber an diesem Tag im August ist Naumburg vereint und die Pendler lassen es sich nicht nehmen, diesen Festtag in ihrer Heimatstadt zu begehen. Bemerkensert die Tatsache, dass diesmal erstmalig eine Delegation aus der Ukraine teilnahm, ährend die traditionellen deutschen Partner aus dem nahen Königsartha (obersorbisch: Rakecy) und Großdubrau (obersorbisch: Wulka Dubraa) fehlten. Dennoch konnte der rührige Naumburger Bürgermeister Robert Relich auch 2014 ein Heinz Noack

13 Niniejszy Nr. 37/1171 LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen RAtgeber bereitgestellt. Poradnik ist strengstens Wochenblatt.pl 13 Porady: Na co pracodaca poinien zracać szczególną uagę Zolnienie z pracy Niemczech Często się zdarza, że pracodaca niezaolony z pracy praconika lub z innych poodó zmuszony jest zolnienia go. Zazyczaj reaguje szybko, nie zastanaiając się nad tym, co będzie i czy robi szystko zgodnie z praem. Jednak przed złożeniem praconikoi ypoiedzenia poinien pamiętać o paru ażnych regułach oraz o zacho- 1172! aniu określonych terminó. Ale czy każdego może zolnić? Poza tym należy zadać pytanie, kiedy może złożyć ypoiedzenie praconikoi oraz na co poinien zracać szczególną uagę. W dzisiejszym artykule odpoiadamy na te pytania i przedstaiamy kilka praktycznych skazóek dla pracodacy. Praidłoe sformułoanie zolnienia Bardzo ażne jest to, aby pismo zatytułoać kładnie jako Wypoiedzenie, zolnienie z pracy i konkretnie formułoać istotę spray. Zaartość takiego pisma jest rónież ażna i poinna zaierać termin ypoiedzenia lub informację, że zolnienie jest trybie natychmiastoym. Pracodaca poinien kładnie zaznaczyć ostatni dzień pracy. Jeżeli nie zostanie to kładnie określone, a jdzie procesu sąego, pismo może nie być uznane za zolnienie, co oznacza, że będzie trzeba praconika nadal zatrudniać i piero tedy zolnić pononie po upłyie określonego czasu już z odpoiednim pismem. istnieje rada zakłaa, musi jej przekazać poody zolnienia przed złożeniem Według praa ( 38 Sozialgesetzbuch których pracodaca praconikoi ypoiedzenia. Drittes Buch (SGBIII); może zolnić naet 37b SGB III) pracodaca jest zobo- Termin ypoiedzenia Pracodaca poinien zachoać termin ypoiedzenia, który został zaarty umoie podpisanej z praconikiem. Przykłao, jeżeli umoie zaarte jest, że zolnienie następuje z końcem kartału, a pracodaca zdecyduje, że e rześniu zalnia praconika, to zolnienie jest kobiety ciąży (im Mutterschutz) zasiłku. Taką notatkę najlepiej umieścić praconicy na urlopie macierzyńskim takie poinno zaierać informację, że na końcu zolnienia. Sformułoanie LARES: Diese Materialien Poody sind zolnienia lediglich zum Lesen niepełnosprani bereitgestellt. ciągu trzech dni (lub 3 miesięcy ist przed strengstens Wypoiedzenie trybie natychmiastoym jest możlie, jeżeli pracodaca pooła się na poód zaarty praie (Kündigungsschutzgesetz). Zolnienie może nastąpić z poodó zależnych od praconika, gdy pracodaca jest nie- zaolony z zachoania praconika nia osoby z yżej ymienionych grup, cza takich, którymi pracodaca jest yższe skazóki, które lub gdy zolnienie jest uarunkoane sytuacją sind firmy. lediglich Tz. ochrony zum przed Lesen który bereitgestellt. może uzasadnić. Trzeba óczas rzadko, jak się z pozoru może ydaać. są językiem prostym, gdy pracodaca ma konkretny poód, rozczaroany, cale nie zdarza się tak moim zdaniem napisane LARES: Diese Materialien ist strengstens możlie najcześniej z dniem 31 grudnia. Gdy umoie nie jest kładnie zaznaczony okres zolnienia, należy trzymać pranie ustalonych terminó. Okres ypoiedzenia ynosi 4 tygodnie piętnastego lub z końcem miesiąca (np. chcąc zolnić praconika z dniem 31 października, zolnienie można mu dać najpóźniej 3 października). Należy zrócić jednak uagę na fakt, że okres ypoiedzenia zależy od przepracoanych lat. Jeżeli praconik przepracoał firmie da lata, to jego okres ypoiedzenia ynosi miesiąc z ostatnim dniem miesiąca. Pracując pięć lat danej firmie, ydłuża się okres ypoiedzenia i ynosi on da miesiące z dniem ostatnim miesiąca. Pracując 8, 10, 12, 15 i 20 lat, ydłuża się okres o jeszcze gorsze nie ma ogóle stosonej iedzy na ten temat, to poinien jak gorąco zachęcam lektury. jednak procesu sąego, tedy poód ypoiedzenia, innym przypadku takie zolnienie jest nieażne. musi te poody podać. Jeśli firmie Śląski przegląd ekonomiczny kolejny datkoy miesiąc. Istnieje grupa ludzi, tedy, gdy są ku temu poody ynikające z zachoania osoby lub z sytuacji firmy. zolnieniem nie mają osoby zatrudnione nie dłużej niż 6 miesięcy lub gdy przedsiębiorsto zatrudnia co najmniej 10 praconikó. Pracodaca nie jest zoboiązany, by podaać konkretny poód ypoiedzenia. Kiedy jdzie Kogo pracodaca może zolnić Istnieje grupa ludzi, których pracodaca nie może zolnić naet tedy, gdy są poody ynikające z zachoania osoby lub z sytuacji firmoej! Osoby te to: osoby poołane służby ojskoej członkoie rady zakłaej praktykanci (jedynie po okresie próbnym można praktykanta zolnić trybie natychmiastoym). Istnieje jednak możliość zolnie- napisać niosek o zgodę na zolnienie odpoiedniej instytucji. Dopiero tedy, gdy pracodaca otrzyma zgodę urzędu, może złożyć praconikoi ypoiedzenie. Należy je złożyć ciągu 2 tygodni od momentu, kiedy był znany Zadanie dla osoby bezrobotnej iązany przy zolnieniu praconika zrócić mu uagę, aby zamelał się natychmiast osobiście agencji pracy (Agentur für Arbeit) jako osoba bezrobotna. Jeżeli praconik tego nie zrobi, grozi mu obniżenie ysokości rzeczyistym zakończeniem pracy) praconik poinien zgłosić się odpoiedniej dla niego agencji pracy jako osoba bezrobotna. Jeżeli tego nie zrobi, grozi mu obniżenie koty ypłacanego śiadczenia. Należy rónież zrócić praconikoi uagę na fakt, że on sam poinien się aktynie przyczynić znalezienia noej pracy. Przemyślana decyzja Pracodaca poinien zatem zracać szczególną uagę przy ypoiedzeniach na przyczynę oraz na to, kogo zalnia i jakim terminie. Spraa zolnienia poinna być przemyślana, by nie miał on problemó ynikających z treści zolnienia. Bardzo często praconik, który nie zgadza się ze zolnieniem, dąży tego, by podażyć treść i popraność zolnienia. Decyzja pracodacy musi ięc być brze przemyślana, aby i na drodze sąej był on peien, że uczynił szystko zgodnie z praem i że ypoiedzenie jest praidłoe. Rubryka jest torzona przez Krzysztofa Śierca oraz firmę Smuda Consulting. Zachęcamy rónież odiedzenia strony.intertax24.com oraz.smuda-consulting.com. Są chętni buy S3 Pięć firm złożyło oferty na zaprojektoanie i ybuanie pierszego lnośląskiego odcinka drogi ekspresoej S3. Fragment o długości 16,4 km od ęzła Oferujemy: Noa Sól Południe ęzła Gaorzyce koło Polkoic może kosztoać 355,1 mln zł. Najtańszą ofertę, ysokości spomnianych 355,1 mln zł, złożyła firma Dragas, a najdroższą, o artości ponad 446 mln zł, przedstaiło konsorcjum firm Budimex i Ferrovial Agroman. Teraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajoych i Autostrad oceni szystkie od daty zaarcia umoy, bez liczania okresó zimoych (od 15 grudnia poietrzna pompa ciepła. LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. 15 marca). ist strengstens 7916 Pozbyanie się praconikó, a złasz- Dlatego każdy, kto decyduje się na zarobkoanie nad Renem, z taką eentualnością liczyć się musi. Z drugiej jednak strony pracodaca musi mieć pełną śiamość i peność tego, że postępuje zgodnie z praem! Jeśli tej peności nie ma lub co oferty, by ybrać najkorzystniejszą. Pod uagę oprócz ceny będzie brany termin realizacji zakładany przez potencjalnego ykonacę oraz długość garancji jakości robót, jaką proponuje firma. Inestycja poinna być zrealizoana czasie nie dłuższym niż 30 miesięcy Rys. Andrzej Sznejeis In der nächsten Wochenblatt-Ausgabe informieren ir Sie über Regelungen zur Einstellung von Arbeitnehmern in Deutschland soie darüber, orauf beim Abfassen eines Arbeitsvertrages zu achten ist. Kurz zur Einleitung: Der Arbeitgeber hat beim Abfassen eines Arbeitsvertrages einen beträchtlichen Spielraum. Will er aber die Geissheit haben, dass er die Vertragsbestimmungen bei Bedarf auch vor Gericht durchsetzen kann, muss er ein paar notendige Regeln kennen. Lesen Sie darüber in der kommenden Ausgabe Z pełną śiamością najprędzej przeczytać po- konkretnym, a przede szystkim zrozumiałym. Jeśli pracodaca tak nie uczyni, pozbycie się nie- Ryszard Galla chcianego praconika może się okazać dla niego kosztonym koszmarem, stąd Notoał Krzysztof Śierc Ekologiczny budynek Na terenie Parku Naukoo-Technologicznego Euro-Centrum Katoicach-Ligocie tra bua kolejnego budynku, który ma być gotoy z początkiem 2015 roku. W budynku będą nie tylko kolejne biura i pomieszczenie socjalne, ale rónież hala montażoo- -magazynoa, gdzie działające firmy będą mogły testoać soje ynalazki. Roman Trzaskalik, prezes Parku Naukoo-Technologicznego Euro-Centrum, yjaśnia, że będzie tu można spradzać działanie na przykład szaf steroniczych czy robotó, które potem będą mogły być komponoane linie produkcyjne fabrykach. Noy budynek, pobnie jak już istniejące, ma być ekologiczny. Temperatura hali, zaróno zimie, jak i lecie, będzie zasze ynosiła 24 stopnie Celsjusza, Foto: K. Śiderski a ogrzeaniu budynku ma pomóc Krzysztof Śierc

14 Niniejszy 14 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Sport bereitgestellt. Sport ist strengstens Fußball-Kaleiskop Piłka nożna: Miroslav Klose yznaczył sobie noy cel Chce zostać trenerem! 36-letni Miroslav Klose, sportoa duma Opola, 137-krotny reprezentant Niemiec (71 bramek), mimo że ciąż imponuje formą i skutecznością, postanoił zakończyć karierę niemieckiej kadrze naroej, która trała 13 lat. Tym samym od teraz urodzony Opolu snajper zamierza September 2014 skoncentroać się tylko na ystępach dla Lazio Rzym, którego jest piłkarzem, a dalszej przyszłości zostać trenerem! W yiadzie dla Sport Bild popularny Miro poiedział, że celu zbycia zaodu szkolenioca praktyki odbyłby najchętniej u obecnego szkolenioca Bayernu München, Josepa Guardioli. Poza tym najskuteczniejszy historii piłkarz piłkarskich mistrzost dziennikarze. śiata, na których zbył 16 bramek (o LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen jedną bereitgestellt. ięcej od słynnego Brazylijczyka ist strengstens Odra Oppeln (eiße Trikots) unterlag in Bad Königsrff-Jastrzemb verdient mit 0:2. Oberschlesische Fußball-Teams erfolglos Der vergangene 7. Spieltag in der 1. Fußball-Liga ar für die oberschlesischen Teams nicht gerade erfolgreich. Der GKS Kattoitz unterlag daheim Ronal), podkreślił, że chciałby zaliczyć też przyśpieszony kurs trenerski dla piłkarzy z drużyny mistrzó śiata. W tym ypadku Miroslav Klose nie żartoał, bo natychmiast dał, że ma nadzieję, że Niemiecki Ziązek Piłki Polonia behält das Tempo In der 3. Liga ist der Tabellenführer der Gruppe Oppeln-Schlesien, Polonia Beuthen, nun richtig in Schung ge- kommen Die Mannschaft geann am 9. Nożnej (DFB) zorganizuje takie szkolenie, pobnie jak to, które miało miejsce Matthäus, Reiner Bonhof, Berti Vogts, Jürgen Kohler, Jupp Heynckes, Lothar Spieltag ihr fünftes Spiel in Folge, diesmal 4:0 sind beim LZS lediglich Czaniec. Das zum ebenfalls Lesen po mundialu bereitgestellt roku, który odbył Uli Stielike, Horst Hrubesch, Christian ist strengstens LARES: Diese Materialien unerartet gegen Wigry Sudauen mit 0:1, der GKS Tichau kam zuhause nicht über ein 1:1 gegen Flota Sinemünde hinaus. Weitere Ergebnisse: Zagłębie Lüben Stomil Allenstein 1:1, Chrobry Glogau Pogoń Siedlce 1:0, Olimpia Graudenz Bytovia Büto 3:2, Dolcan Ząbki Wisła Plock 0:0, Sandecja Noy Sącz Chojniczanka Konitz 1:1, Arka się Korei i Japonii. Sięgać marzeń Przecież nikt inny nie ma takiego śiadczenia jak ja i moi koledzy. Rozegraliśmy mnósto ażnych me- Ruch II Königshütte Ruch Deschoitz 1:2, Rekord Bielitz-Biala Polonia rach, krajoych ligach oraz na samych iekoy, ale... jako człoiek jestem bar- czó o stakę europejskich puchaczyła. Może na piłkarza jestem już Lazisk 2:1, Piast II Gleiitz Pnióek mistrzostach śiata i Europy, gdzie dzo młody, a duchem jeszcze młodszy. Gdingen Termalica Nieciecza 2:4, Widze Lodsch Miedź Liegnitz 0:0. In der Tabelle führt Termalica Nieciecza mit 19 Punkten, jeeils sechs vor Stomil Allenstein und Olimpia Graudenz. GKS Kattoitz liegt auf Platz fünf mit zehn Zählern, GKS Tichau ist 12. mit sieben Punkten. Im Tabellenkeller sind Chojniczanka Konitz, Bytovia Büto, Arka zasze graliśmy o najyższą stakę i niemal zasze racając z tych turniejó z medalem. Jednak gdyby było to konieczne, jestem gotoy zaliczyć także zykły kurs trenerski, by sięgnąć po moje kolejne marzenie poiedział mit 22 Punkten Polonia Beuthen, jeeils Miro Klose, który na najyższym i zdyscyplinoanie Miroslava Klosego, sechs Zähler vor gleich sechs Mannschaften: Skra Tschenstochau, Górnik stępoał już tylko sezonie 2014/15. przeszłości ielki Keiser Beckenbauer poziomie prapobnie będzie y- można ykluczyć, że pobnie jak Opinie innych medió Gdingen, Miedź Liegnitz und Pogoń Siedlce, die bislang nur jeeils auf sechs Zähler gekommen sind. Sieg für Kreuzburg In der 2. Fußball-Liga hat Tabellenführer MKS Kreuzburg am 7. Spieltag mit einem 3:2-Heimerfolg über Nadiślan Góra einen eiteren Dreier Potem definitynie chce zaiesić piłkarskie buty na kołku. Wpradzie kontrakcie z rzymskim Lazio znajduje się klauzula umożliiająca przedłużenie umoy o kolejny sezon, ale sam piłkarz daje zrozumienia, że za niespełna rok Ley baut Haus in Masuren pożegna się z zaoym futbolem: Noymi planami i marzeniami Der polnische Nationalspieler Robert Leanski, der unlängst von sobie yobrazić, że będę grał jeszcze niemieccy dziennikarze, którzy śle- Prada jest taka, że teoretycznie mogę mistrza śiata zachyceni są także LARES: Diese Materialien Borussia sind Dortmund lediglich zu Bayern zum München Lesen przez bereitgestellt. da sezony, ale z drugiej strony dząc karierę Miro i analizując ist jego strengstens verbucht. Geinnen konnte auch der Tabellenzeite Rozój Kattoitz, indem er sich mit 3:1 bei Zagłębie Sosnoitz durchsetzte. Der frisch abgestiegene Erstligist Energetyk ROW Rybnik schlug in Waldenburg Lokalmatar Górnik 3:0. Weitere Ergebnisse: Stal Staloa Wola Znicz Pruszkó 3:0, Wisła Pułay Siarka Tarnobrzeg 1:1, obaiam się potórki z minionego sezonu 2013/14, kiedy kontuzje ręcz mnie prześlaały zauaża Miroslav Klose. I chyba na podstaie tych śiadczeń piłkarz jest zdania, że lepiej zakończyć grę futbol szybciej, ale Für Stanisleo findet Ley nur lobende Worte. So gibt es in der Gegend najlepsze spomnienia, a nie odejść jako zbierać grzyby, co zresztą uielbia, i że pełni zdroia i pozostaić po sobie jak będzie od teraz tylko ędkoać i LARES: Diese Materialien den Allmoyer sind See, lediglich o man schimmen zum Lesen piłkarz, bereitgestellt. który ostatnie tygodnie, mie- nadal będzie nam dane oglądać ist go strengstens na siące sojej kariery spędzał na łace rezeroych bądź kursując po klinikach i szpitalach od zabiegu zabiegu. Noymi planami i marzeniami mistrza śiata zachyceni są także niemieccy ślady innych ielkich, ba, najiększych giazd niemieckiego futbolu. W tym mistrzó śiata i Europy, jak Franz Beckenbauer, Rudi Völler, Matthias Sammer, Klaus Augenthaller, Jürgen Klinsmann, Ziege i szereg innych. Czy zostanę trenerem? Co tego nie mam najmniejszych ątpliości, że cześniej, czy później zajmę się pracą szkolenioą, bo kocham futbol i chcę, by moja przygoda z nim tak szybko się nie zakoń- Dlatego gdyby Pep Guardiola zgodził się, abym u niego mógł pobierać nauki, byłoby to dla mnie najspanialszym prezentem uaża mistrz śiata rodem z Opola. Znając ambicje, skromność, pokorę, a przede szystkim pracoitość on przyszłości też zostanie mistrzem śiata jako trener, oczyiście reprezentacji Niemiec, czego szczerze mu i sobie życzymy. Klose to dar i prezent cechy charakteru podkreślają, że jest on niezykle konsekentny realizacji soich zamiaró i cześniej czy później je osiąga. Komentatorzy nad Renen dają przy tym, że cieszą się, iż piłkarz i człoiek tej klasy co Klose piłkarskich stadionach: Klose był dla reprezentacji Niemiec darem pisze redaktor Frankfurter Allgemeine Zeitung, jednocześnie podkreślając, że nie zna drugiego takiego zaodnika, który byłby rónie pozbaiony zarozu- Miroslav Klose chce być rónie ybitnym trenerem, jak jest piłkarzem. Foto: cup-titl2/ikipedia ostatecznie mistrzem śiata. A przecież pozycja napastnika, na której grał, ręcz zachęca tego, by oda soa uderzyła mu głoy pisze FAZ. Zdaniem dziennikarza FAZ kariery tego rodzaju są już obecnie niemożlie. Ten, kto dziś przebija się reprezentacji, ma za sobą iele lat systematycznego sparcia jednym z licznych centró szkolenia, a Klose grał jeszcze jako 20-latek SG Blaubach-Diedelkopf 7. lidze, zanim jego kariera nabrała bajecznego przyspieszenia. Kończąc rozażanie, FAZ podkreśla, że takiego zaodnika nie można storzyć, trzeba mieć szczęście, by stać go prezencie. Być może zatem, kiedy zostanie trenerem, opinie będą pobne, a kluby, które poproadzi, uznają się za szczęściarzy, że mają dane mieć soich szeregach takiego fachoca jak Miro. Die Welt: Wielki pły na życie i charakter Miroslava Klosego miała jego przeproadzka z Polski Niemiec. Wtedy jego rodzina znalazła się obozie przejścioym dla przesiedleńcó e Friedlandzie, gdzie mieszkała raz z 20 innymi rodzinami jednej hali. To było brutalne przeżycie, którego nie da się zapomnieć, bo jego bliscy i on szystko zaczynali od zera. Jednak dzięki ambicji i silnej oli Miro stał się giazdą i filarem niemieckiej reprezentacji. Süddeutsche Zeitung : Dobiegła końca jedna z najiększych karier niemieckiej reprezentacji piłkarskiej. Kariera, która rozpoczęła się 24 marca 2001 roku meczem z Albanią (1-0), którym Klose zbył zycięskiego gola. Ba, ciągu 13 lat grał na najyższym poziomie, średnio co drugim meczu reprezentacji strzelał gola, a mimo to różnił się od tradycyjnych giazd śiatoej piłki. One zazyczaj jeździły i jeżdżą luksusoymi samochodami i można je podziiać elitarnych dyskotekach, reklamach teleizyjnych i koloroych pismach ale nie Klose! To nie było i Czeka na prezent Gdyby zatem stało się tak, że po bie- ski pro Jahr netto zehn Millionen żącym sezonie Miroslav Klose faktycznie zakończyłby piłkarską karierę, a na- który przebijał się z 7. ligi niemieckiej nie jest jego stylu. miałości Miroslav Klose piłkarz, Euro verdient. LARES: Diese Materialien sind lediglich Krzysztof zum Śierc Lesen stępnie bereitgestellt. został trenerem, to poszedłby na szczyt futboloej piramidy, zostając ist strengstens Kotica Kolberg Rakó Tschenstochau 0:1, Stal Mielec Błękitni Stargard 0:3, Legionovia Legionoo Okocimski Brzesko 1:1, Limanovia Ilmenau Puszcza Niepołomice 1:2. In der Tabelle führt der MKS Kreuzburg mit 18 Punkten, sechs vor Rozój Kattoitz, Znicz Pruszkó und Rakó Tschenstochau. Energetyk ROW Rybnik rangiert auf Platz fünf mit zölf Punkten. Schlusslicht (18. Platz) ist Górnik Waldenburg mit bisher nur einem Zähler. Foto: J. Stempleski aus Beuthen kommende Team Szombierki kassierte am vergangenen Spieltag ebenfalls einen Dreier und schlug Górnik Wesoła in dessen Stadion mit 5:2. Weitere Ergebnisse: Podbeskidzie II Bielitz-Biala BKS Stal Bielitz-Biala 1:3, Paloitz 3:1, Sornica Czarnoanz Skra Tschenstochau 2:5, GKS 1962 Bad Königsrff-Jastrzemb Odra Oppeln 2:0, Grunald Ruda Górnik II Hindenburg 0:3, Małapane Malapane Skalnik Graase 1:1. In der Tabelle führt II Hindenburg, BKS Stal Bielitz-Biala, Odra Oppeln, Rekord Bielitz-Biala und Grunald Ruda. Schlusslicht (18. Platz) ist Skalnik Graase, der in bisher neun Spielen auf drei Punkte kam. geechselt ist, baut sich derzeit ein Haus im masurischen Stanisleo. Genau rt, o er vor Jahren bei einer Schul-Integrationsreise seine Frau Anna kennen lernte und o die beiden nun jedes Jahr gemeinsam den Sommer verbringen. und fischen kann, soie auch Fußballund Basketballplätze. Der Himmel auf Erden, meint er. Allerdings kann sich nicht jeder diesen Luxus auch leisten, schließlich spielt nicht jeder beim FC Bayern München, o Robert Lean- F1: GP Włoch o jeden błąd Rosberga za dużo Krzysztof Śierc Wyboista droga zycięsta Hamiltona WLARES: łoski tor Monza Diese za spraą Materialien tifosi przyitał czeronej barie zgromadzonych fanó piloci Ferrari pole position nr 5/36; po katastrofal- początkoo szystko szło idealnie miejsce przed Ferrari! Wbre sind oczekianiom lediglich zum tłumnie Lesen sezonie, bereitgestellt. a zarazem 28. karierze, 2. Nico Rosberg (Mercedes) +3,175 ist (1) strengstens przesunąć się ekipie Williamsa na 3. siódmy tegoroczny dublet Mercedesa z nie stanęli na ysokości zadania moym nym starcie, kiedy spadł na 4. miejsce objął proadzenie, podczas gdy Ha- 4. Valtteri Bottas (Williams) +40,786 (1) Hamiltonem na czele. Tym razem obyło yścigu. Z poodu defektu po za Rosberga, Magnussena i Massę, nie milton musiał się przebijać z 4. pozycji, po startoych kłopotach yląał się bez iększych zaiłości taktycznych raz pierszy tym sezonie punktó zanosiło się na sukces, jednak ciągu dzięki czemu przeaga czasoa rosła na 11. miejscu, ale konsekentnie piął szyscy punktujący pojechali na jeden na soje konto nie zapisał Fernan 10 rund aansoał na 2. miejsce: ( 7 s); jednak potem nastąpiły da się górę. pit-stop, ięc zaody były dla kibicó 5. Daniel Ricciar (Red Bull) +50,309 stosunkoo przejrzyste. Klasyfikacja kierocó po 13 yścigach 1. N. Rosberg 238 pkt 2. L. Hamilton D. Ricciar V. Bottas 122 (12) co rzadkie tym roku, oraz Adrian Sutil (15), nie załapali się strefy punktoej. Teraz tydzień ytchnienia, po czym nastąpi przeproadzka na kontynent azjatycki Singapuru, gdzie przez poprzednie trzy sezony nocnym blasku rządził niepodzielnie przed Niemca (29. okrążenie) końca nie miał problemó z utrzymaniem się na czele; klasyfikacji mistrzost nie całkiem idzie po jego myśli: kiedy ygrya Rosberg jest zazyczaj tuż za nim, ponadto zaliczył trzy zeroe konta yniku aarii lub kolizji, przy Alonso, natomiast Raikkonen uratoał chilę po kierocy Williamsa przeskoczył Duńczyka, a pięć okrążeń później przestrzelenie zakrętu tym samym bliźniaczo pobne, poażne błędy zaledie 2 oczka o jedno ięcej dzięki karze dla Magnussena. Nico Hülkenberg yprzedził Brazylijczyka; po yjściu miejscu początkoej szykanie, pier- szy uszedł mu jeszcze stosunkoo na sucho (9. runda), choć stracił znaczną część przeagi, drugi kosztoał go już pozycję lidera. 3. Felipe Massa (Williams) +25,026 (1) pechoa passa Brazylijczyka reszcie została przełamana, udanie zaczął, Sebastian Vettel. jednym niemieckiego pilota, toteż ciągle tego z każdym kółkiem klaroało się, że 1. Leis Hamilton (Mercedes) jego naczelną misją pozostaje skracanie z tylnego szeregu coraz mniej mu grozi; obronę tej lokaty. LARES: Diese Materialien 1:19:10,236 sind (1 lediglich pit-stop) 6. zycięsto zum Lesen dystansu bereitgestellt. lidera. sumaryczny ynik zespołu pozolił ist strengstens 5. F. Alonso S. Vettel 106 N. Hülkenberg 70 (1) fatalny początek skutkujący 12. pozycją (startoał z 9.) nie yproadził go z rónoagi; finalne yprzedzenie Vettela na 6 rund przed metą było na miarę 5. lokaty. 6. Sebastian Vettel (Red Bull) +59,965 (1) zaczął bardzo brze, przebijając się z 8. pola na 5., zapoiadało się naet na 4. pozycję, jednak mocno zniszczone opony nie pozoliły na skuteczną Witold Wolak

15 Niniejszy LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Sport bereitgestellt. Sport ist strengstens Piłka nożna: Eliminacje piłkarskich mistrzost Europy Nr. 37/1171 Wochenblatt.pl 15 Müller pokonał Szkotó Od ygranej 2-1 ze Szkocją na Signal-Iduna Park Dortmundzie Niemcy rozpoczęli eliminacje innej sytuacji. piłkarskich mistrzost Europy, które 2016 roku odbędą się e Francji. Przed rozpoczęciem meczu sądzono, że dla śieżo upieczonych mistrzó śiata konfrontacja z yspiarzami będzie spacerkiem, ale rzeczyistość okazała się inna. Popieczni Gorna Strachana okazali się ymagającym ryalem i ysoko postaili poprzeczkę, grając pierszej odsłonie bardzo solidny futbol defensyie, a po przerie uodnili, że są groźni rónież ofensyie. W efekcie Niemcy, grający tym meczu bez soich kilku kluczoych piłkarzy, tym Özila, Hummelsa, Scheinsteigera, LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. ist strengstens nam strachu. Khediry czy Draxlera musieli się sporo napracoać, aby rozpocząć eliminacje od zycięsta. Ostatecznie jednak ygrali, co głónej mierze mogą zadzięczać jak zasze niezaodnemu Mülleroi. Fatalna skuteczność Piersze 45 minut nie skazyało ogóle na to, że ekipa Joachima Löa może mieć jakiekoliek problemy ze Szkotami. Niemcy boiem od pierszych minut spotkania przejęli inicjatyę, spychając ryali głębokiej defensyy, a sytuacje bramkoe ręcz zaczęły się mnożyć. W 7. min znakomitą okazję zmarnoał Müller, pobnie jak 120 sekund później, kiedy ostatniej chili oko oko z golkiperem gości, Marshal- meczu poiedzieli: Widzó: ryale odpoiedzieli tylko raz, kiedy lem, który obronił strzał rozgryającego Joachim Lö, selekcjoner reprezentacji Niemiec: Jestem zaolony ze to na minutę przed przerą pierszy Borussii Dortmund. Akcja ta nie stępiła obrońca gości Whittaker ybił piłkę z linii bramkoej. Początkoe niepoodzenia pod bramką przecinikó nie zniechęciły ofensynych zapędó ekipy Joachima Löa, co 18. min zaoocoało objęciem proadzenia, kiedy to po środkoaniu debiutującego na praej obronie Rudego, siatki Szkotó strzałem głoą trafił Müller. Od tego mo- po zmianie stron Szkoci, spraiający Niemcó zasze działają motyująco i kilka uag zespołu, m.in. dlatego, Gibraltar Polska 0-7 (0-1) pierszej odsłonie rażenie ręcz tym razem było pobnie, dzięki czemu że penym momencie straciliśmy przerażonych, przystąpili zdecyanego sind natarcia. lediglich zum Lesen zbycia bereitgestellt. gola zmarnoał Götze, Tak być nie może. ist strengstens zaraz po stracie gola yborną okazję przez moment kontrolę nad meczem. Tabela LARES: Diese Materialien mentu minacja mistrzó śiata była jeszcze yraźniejsza, ale skuteczność pozostaiała bardzo iele życzenia, bo tz. 100-procentoe okazje zbycia kolejnych goli ręcz seryjnie marnoali fatalnie dysponoany Reus 19. i 25. min, jeszcze słabszy Götze 26. min czy Rudy 30. min bądź Schürrle 33. i 42. min. Na te sytuacje nasi Thomas Müller ( białym stroju) zapenił Niemcom ygraną ze Szkocją. że ekipa Joachima Löa może mieć jakiekoliek problemy ze Szkotami. celny strzał na bramkę strzeżoną przez Neuera oddał Anya. Jednocześnie dla popiecznych Gorna Strachana był to sygnał, że tego dnia można ukąsić ielkich Niemcó, jeśli tylko będzie się grać odażniej. I tak się stało, bo Szkoci ataku Pierszym ostrzeżeniem dla gospodarzy był strzał Neismitha 47. min, który yląał na słupku niemieckiej bramki, co zachęciło naszych ryali Piersze 45 minut jeszcze odażniejszych atakó i i 88. min, kiedy Götze zmarnoał kolejne yborne okazje. Sporo też min poinno być 1-1, ale pononie nie skazyało na to, Neismith przez nikogo nie atakoa- działo się liczonym czasie gry. W ny, stojąc 12 m od niemieckiej bramki, uderzył bardzo niecelnie, a chilę potem S. Fletscher nie trafił pustej bramki! W odpoiedzi mogło być 2-0 dla 4-krotnych mistrzó śiata, kiedy to po zagraniu Götzego Reus znalazł się ofensynych zapędó przyjezdnych, którzy nadal odażnie nacierali i 66. min po znakomitej szarży Anya płaskim strzałem przy słupku proadził yrónania i ekipie Jogi Löa zajrzała oczy strata punktó! Takie sytuacje na ale 70. min po zagraniu Höedesa Müller strzałem z 5 metró pononie yproadził sój team na proadzenie, a 180 sekund później Götze poinien podyższyć proadzenie faorytó. Tak się jednak nie stało, pobnie jak Foto: Steindy (talk)/wikipedia) 92. min kontuzji kostki znał giazr niemieckiego teamu Reus i będzie pauzoał przez 4 tygodnie, minutę później drugą żółtą i efekcie czeroną kartkę ujrzał rozgryający Szkotó Mulgre. zbycia trzech punktó, bo bardzo ażne jest, by eliminacje Euro 2016 rozpocząć od zycięsta. Jest to ygrana tym cenniejsza, że nie mający nic stracenia Szkoci mieli bry dzień i pokazali bry futbol. Oczyiście mam Gorn Strachan, selekcjoner reprezentacji Szkocji: Kiedy yrónaliśmy na 1-1, napradę ierzyłem, że yieziemy z Niemiec punkt! Być może sztuka ta poiodłaby się nam, ale często zbyt szybko traciliśmy piłkę. Poza tym gdybyśmy sojej kadrze mieli taką maszynę jak Müller, który potrafi yskoczyć piłki 250 cm górę, to bylibyśmy Thomas Müller, strzelec obu bramek: Od zmiany trenera meczu z nami Szkoci nie przegrali żadnego meczu i potierdzili, że są napradę bardzo solidną, brze poukładana drużyną. Dlatego nie poinniśmy narzekać, że ygraliśmy tylko 2-1. Manuel Neuer, bramkarz reprezentacji Niemiec: Najażniejsze było yalczenie kompletu punktó i tak się stało, nic ięcej się nie liczyło. A co gry ryali, to iedzieliśmy, że są bardzo mocni grze z kontry i fakt ten potierdzili. Lukas Polski, rozgryający reprezentacji Niemiec: Przez iększą część meczu prezentoaliśmy się brze, ale... poza skutecznością. Szkoci z kolei kąsali nas szybkimi i niebezpiecznymi kontrami, przez co parę razy napędzili Krzysztof Śierc Statystyka meczu Wynik: Niemcy Szkocja 2-1 (1-0) Bramki: Müller (18., 70.) Anya (66.) Niemcy: Neuer Rudy, J. Boateng, Höedes, Durm Kramer. Kroos Müller, Reus (90. Ginter), Schürrle (83. Polski) Götze. Szkocja: Marshall Hutton, R. Martin, Hanley, Whittaker Bannan (58. S. Fletscher), D. Fletscher (58. McArthur), Mulgre, Anya J. Morrison S. Naismith (82. Maloney). Sędzia: Dvein Oddvar Moen (Noregia) Żółte kartki: Durm, Müller (Niemcy) oraz Hanley, Morrison (Szkocja) Czerona kartka: Mulgre (90+4). Grupa D Niemcy Szkocja 2-1 (1-0) Gruzja Irlandia 1-2 (1-1) 1. Polska Niemcy irlandia Gruzja Szkocja Gibraltar LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Wokół bereitgestellt. niemieckiego futbolu ist strengstens jest spaniałym młodym chłopakiem i niezykle uzlnionym piłkarzem, który tar stąpa po ziemi i ciągle się rozija tierdzi Michael Zorc, dyrek- tor sportoy BVB. Po tym, co Erik i łaśnie u nas uodni, że stać go na pokazał ostatnich miesiącach, oczyiste dla ięcej, niż tąd pokazał. Z kolei sam Hoffman Moguncji LARES: Diese Materialien sind nas było, lediglich że musimy zaoferoać zum Lesen zainteresoany bereitgestellt. dał: Chcę się rozi- ist strengstens Götz zolniony Wystarczyło rozegrać cztery kolejki 2. Bundesligi, by pozbaić pracy pierszego szkolenioca. Jest nim Falko Götz, który tychczas pełnił tę funkcję outsiderze tabeli Erzrgebirge Aue. Stało się to po ostatniej, moej porażce 0-3 ekipy z Saksonii z Fortuną Düsselrf. Czy słusznie? Jeśli czterech kolejkach ekipa z Aue na 12 oczek zbycia nie yalczyła tąd ani jednego (bramki 1-10), to trudno się dziić. Mimo to być może arto było jeszcze poczekać, bo Götz to znany i śiadczony szkole- i FC Sevilla, za 2,5 miliona euro został HSV Hamburg. Obaj są predysponoani noym zaodnikiem FSV Mainz 05, gry ofensynej, pierszego iążąc się z tym klubem na najbliższe sproadzono z Tottenhamu Londyn, a nioiec, który przeszłości proadził między innymi Herthę BSC Berlin. Polanski dłużej TSG Eugen Polanski przedłużył z TSG 1899 Hoffenheim kontrakt o kolejne da lata, co oznacza, że barach ekipy z Sinsheim będzie ystępoał 2017 roku. 28-letni reprezentant Polski, dla Za sumę euro Werder ypożyczył 1.FC Union Berlin Martina rozpoczynał Bayernie München, Dortmund z Manchesteru United rócił się na Florydzie, ale karierę piłkarską możliy z tego poodu, że Borussii Kobylańskiego, który nad Spreą będzie Bundeslidze jednak jeszcze nie ystąpił. Shinji Kagaa. Japończyk jest piłkarzem której ystąpił tychczas 19-krotnie, ekipy ieśniakó trafił 2013 roku, zamieniając óczas Mainz na Hoffenheim i niemal z miejsca stając się barach sojego noego pracodacy podstaoym zaodnikiem drugiej linii. Durm zatrzymany 22-letni defensor Borussii Dortmund Erik Durm przedłużył kontrakt z ekipą z Signal Iduna Park 2019 roku: Erik mu ieloletni kontrakt. I tak się stało. Hiszpan Mainz Jairo Sampeiro, 21-letni reprezentant młodzieżoej reprezentacji Hiszpanii i były już zaodnik Racingu Santander cztery sezony. W Primera Division dla bar Sevilli Sampeiro rozegrał 25 spotkań, 4-krotnie pisując się na listę strzelcó. Kobylański berlińczykiem mamy szystko, czego potrzebujemy. Dlatego nie mogę już czekać się pracy z nim i momentu, gdy na bre się u nas zaaklimatyzuje. Wierzę, że tak się stanie jać, a żeby tak się stało, muszę grać, a tu będę miał taką możliość. Hamburg się zmocnił Reprezentant Niemiec Leis Holtby i USA Julian Green zostali ypożyczeni drugiego z Bayernu München. 23-letni Holtby, którego matką jest Niemka, a ojcem Anglik, zanim trafił Tottenhamu, ystępoał FC Schalke 04 i FSV Mainz 05, a zatem zna realia niemieckiego futbolu. Z kolei 19-letni Green urodził Miał natomiast szczęście zagrać Lidze Mistrzó, a przy tym zasłynął strzeleniem gola dla USA meczu z Belgią 1/8 finału mistrzost śiata. Arsenal chce Reusa Według angielskich medió lon- Falko Götz jako pierszy trener stracił pracę bieżącym sezonie 2. Bundesligi Foto: Delfonso/Wikipedia o pobnej charakterystyce co Reus, potrafiący znaleźć się ofensyie i kreoać tam grę. Czy jednak transfer Reusa na przykład zimoym okienku transferoym jest faktycznie możliy, a kanonierzy są akurat tym klubem, który jest stanie tego przekonać rozgryającym zachycony i od dłuższego czasu nim się interesuje. Ba, jak tierdzi stanoczo, planuje sproadzić go nad Tamizę. Jonas Hoffman, utalentoany rozgryający Borussii Dortmund, ostatniej chili letniego okienka transferoego został ypożyczony FSV Mainz 05, którego bar będzie bronił końca bieżącego sezonu: Decyzję o ypożyczeniu Jonasa podjęliśmy spólnie po yczerpującej rozmoie z nim. Wiem, że jest to piłkarz, który dysponuje ielkim potencjałem, ale żeby mógł się rozijać, musi grać, a my mu tego nie jesteśmy stanie zagarantoać, stąd decyzja o jego przenosinach Moguncji poiedział Michael Zorc. Odchodzą z HSV Milan Badelj i Jonathan Tah bieżącym sezonie nie będą bronić bar Hamburgera SV. Pierszy z ymienionych, reprezentant Choracji, na zasadzie transferu definitynego i za około 4 mln euro odejdzie łoskiej Fiorentiny. Tah z kolei na rok został ypożyczony Düsselrfu, by pomóc tamtejszej Fortunie porocie Bundesligi. Poza tym ma się nad Renem ystępoał czerca 2015 roku, a następnie być może poróci nad Wezerę, bo z Bremen ma ażny kontrakt 2016 roku. Piłkarz jest tym faktem zachycony, bo mimo że ma polskie pochodzenie, urodził się stolicy Niemiec i tam ychoał. Zaolo- ny jest także trener berlińskiego teamu dyński Arsenal planuje yłożyć około 50 milionó euro za Marco Reusa. że tak, ponieaż menedżer Arsenalu bardziej kompletny. ładze BVB? Wszystko skazuje na to, Norbert Duel, który poiedział: Z LARES: Diese Materialien Martinem sind Kobylańskim lediglich ofensyie zum Lesen Transfer bereitgestellt. ten cale nie ydaje się nie- Londyn Arsene Wenger jest niemieckim ist strengstens ograć i HSV porócić jako piłkarz Krzysztof Śierc

16 Niniejszy 16 LARES: Wochenblatt.pl Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Allerlei bereitgestellt. Różności ist strengstens September 2014 Pinnand Aufnahmen in LARES: Ne York: Niniejszy Schlagersängerin Beatrice Egli hat das Video für ihren Koblenz ermittelt gegen Fernsehkoch Johann Nordböhmen geborene Schauspielerin Ruth Jauchs Ratesho Wer ird Millionär? ar Ermittlungen: Die Staatsanaltschaft Schluss mit TV: Die in Komotau in Jubiläum: Der 15. Geburtstag von LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. ist strengstens Lenin neuen Titel in der US-Metropole gedreht. Die Lafer und seine Ehefrau egen des Verdachts auf Steuerhinterziehung. Letzte Woche hatten rund 45 Beamte Lafers Restaurant in Stromberg und seine Kochschule in Guldental durchsucht. Nun erde die Staatsanaltschaft die Unterlagen und elektronischen Dateien aus- erten. Unter anderem bestehe der Verdacht oder Scheitern zuzusehen und die Zuschauer auf Hinterziehung von Lohnsteuer. zu Hause vor den Bildschirmen ihr Wissen LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. testen möchten. ist strengstens Haare schön: Schauspieler Henry Serientod: Seit 2007 ist Raúl Richter Scheizerin urde von vielen deutschen Schlagerfans erkannt. Für die Aufnahmen stand die Ex-DSDS-Siegerin unter anderem am Times Square vor der Kamera. Auf die Plätze, fertig, ins Glück! soll im Oktober erscheinen. Deutsche politisch ignorant: Musi- unter ihre TV-Karriere. Am 31. Oktober verabschiedet sich die 83-Jährige mit der 20. und letzten Episode der ARD-Reihe Traumhotel aus dem Produktionsgeschehen. Weitere Filme erde sie nicht machen. Zu mei- nem Geburtstag im August habe ich beschlossen, nicht noch mal umzufallen, sagte Kubitschek. Ich finde, mit 83 kann man LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen irklich bereitgestellt. sagen, es ar toll. ist strengstens Keine OPs: U Jürgens ird dem- ker Jan Delay hält die meisten Deutschen für politisch ignorant. Wenn irgendeine Scheiße mit mir oder Markus Lanz oder sonst em passiert, dann hängen sie am Rechner, diese deutschen Pöbelnasen, und kommentieren und sagen, das gibt s ch nicht! Das sagte der für deutliche Aussagen und politisches Engagement bekannte Sänger dem Magazin Playboy. Aber enn irklich scheriegende politische Dinge passieren, o seid ihr dann? Für ihn biete eta das Freihandelsabkommen zischen Europa und den USA Anlass zur Kritik, ergänzte der Hamburger Promi, der sich unter anderem schon als HipHop-, Rock- und Soulkünstler einen Namen gemacht hat. Da stecken so viele Unmenschlichkeiten, Ungerechtigkeiten und krank machende Dinge besser begraben bleiben. äußerte Hübchen. an sein Alter. idmen. adur drin. Aber keiner regt sich auf. Burnout es gibt viele Beschreibungen, eine exakte ist strengstens LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen bereitgestellt. handelt sich um eine emotionale Erschöpfung, Unzufriedenheit mit der eigenen Lebenslage, Stress in der LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen Umgebung, bereitgestellt. Arbeitsüberdruss, Angst, ist strengstens out z.b. zu Depressionen kommt. Umgekehrt: eine Person mit einer Depression (hervorgerufen z.b. durch genetische Faktoren, hormonelle, entzündliche, toxische Faktoren, Krebskrankheiten u.a.) kann durch ihre Umelt/Arbeits- elt zusätzlich ein Burnout-Syndrom Folgeerkrankungen (z.b. Herz-Kreislaufkrankheiten), häufig kombiniert beitragen sollen. bekommen. Zakład Usługi Pogrzeboy Pogrzeboe przeozy Sproadzanie LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen zagraniczne bereitgestellt. złok zmarłych z zagranicy ist strengstens z całej Europy Załatianie formalności tel Opieka nad grobami KOMPUTEROWY DOBÓR OPRAW * Zdzieszoice: tel Walce, ojeództo opolskie Krapkoice - Otmęt: tel machnik.ozimek.pl LARES: Diese Materialien sind lediglich zum 7033 Lesen.konefal.plI bereitgestellt. iso 9001 Tel./fax: (077) ist strengstens nr tel WOCHENBLATT.pl Impressum / Stopka redakcyjna Die Herausgabe der Zeitung ist dank finanzieller Förderung des Ministeriums für Veraltung und Digitalisierung soie des Ausärtigen Amts mittels des Instituts für Auslandsbeziehungen möglich. Nakład/Auflage: 5850 Mokrzycka, Vertrieb, Marketing: Agnieszka Szotka, Mokrzycka, Sprzedaż, marketing: Agnieszka Szotka, Kontakt: Biuro redakcji/redaktionsbüro: tel./faks Prenumerata/Abonnement: redakcja/redaktion, Poczta Polska SA, Homepage:.ochenblatt.pl, Onlineredakteur: Juliane Preiß Strona internetoa:.ochenblatt.pl, redaktor: Juliane Preiß Ruch SA,.prenumerata.ruch.com.pl; tel zracamy. Redakcja nie odpoiada za treść ogłoszeń. Zrealizoano dzięki tacji Ministra Administracji i Cyfryzacji i (za pośrednictem Instytutu Stosunkó Kulturalnych z Zagranicą) Ministersta Spra Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec. uelle: cdn.guidle.com Hübchen schaut bei einer Frau zuerst auf die Haare. Die sind in Augenhöhe und deshalb fallen sie mir zuerst ins Gesicht also ins Auge, sagte der 67-Jährige der Zeitschrift SUPERillu. Sind sie lang oder kurz, elche und ich versuche nicht, durch alle möglichen Farbe haben sie... Schöne Haare seien die Tricks jünger zu erscheinen, sagte Jürgens. LARES: Diese Materialien halbe sind Miete, oder lediglich ein Zehntel Miete, zum ergänz- Lesen Abgesehen bereitgestellt. von den typischen Wehehchen, mit dem Gedanken vertraut machen, dass ist er strengstens te er. Sie seien zar kein Indiz für Weiblichkeit, machten aber eine Menge aus, sagte der unter anderem aus TV-Serien und Fernsehfilmen bekannte Schauspieler. Dabei habe er auch eine bevorzugte Haarfarbe. Ich ertappe mich dabei, ch eher auf blond zu reagieren, Redaktionsanschrift: ul. M. Konopnickiej 6, Opole, ochenblatt.pl. Chefredakteur: Till Scholtz-Knobloch, Redaktion: Anna Durecka: Schlesien, Allerlei ; Krzysztof Śierc: Sport, Wirtschaft ; Juliane Preiß (ifa-redakteurin): Aus den Regionen ; Klaudia Kandzia: Kirche und Gesellschaft. Übersetzung: Andrzej Szypulski. Korrektur: Manfred Prediger, Krzysztof Szymczyk. Verlagssekretariat: Gabriela 8026 Foto: Siebbi/Wikipedia Maria Kubitschek setzt einen Schlusspunkt nächst 80 Jahre alt sich künstlich jünger zu machen, kommt für den Schlagersänger nicht in Frage. Ich mache kein Geheimnis daraus die man so hat, enn man älter ird, fühle er sich fit. Auch seine Stimme funktioniere genauso gut ie früher. Jürgens hadere lediglich mit der Verkürzung des vor einem liegenden Weges. Schere Krankheiten im Freundeskreis erinnerten ihn immer ieder E s Wohlbefinden Wut, Frustration, eine Wechselirkung von Umelt und Persönlichkeits- Empfindlichkeit. Der Begriff urde 1974 in Amerika eingeführt, ist keine ärztliche Diagnose, geht aber mit dem Risiko psychischer und körperlicher Folgekrankheiten einher, bedarf keiner Alles, as zu einem reichen Leben medikamentösen Behandlung, die aber beiträgt, gute familiäre Bedingungen und Arbeitsbedingungen, ist Sport, strengstens LARES: Diese Materialien sind lediglich zum Lesen erforderlich bereitgestellt. ird, enn es durch Burn- Gogolin: tel Adres redakcji: ul. M. Konopnickiej 6, Opole, Redaktor naczelny: Till Scholtz-Knobloch. Redakcja: Anna Durecka Śląsk, Różności ; Krzysztof Śierc Sport, Gospodarka ; Juliane Preiß (dziennikarka z ramienia IfA) Z regionó ; Klaudia Kandzia Kościół i społeczeństo. Tłumaczenia: Andrzej Szypulski. Korekta: Manfred Prediger, Krzysztof Szymczyk. Sekretariat ydanicta: Gabriela Foto: U Grimberg Burnout Definition kann aber bisher niemand bieten: es ist ein Modeort! 7875 eigentlich am 3. September. Die erste Ausgabe nach der Sommerpause urde vergangenen Freitag ausgestrahlt. Zur Frage, ie lange es Wer ird Millionär? noch bei RTL geben erde, äußerte sich Jauch so: Solange Menschen Spaß daran haben, anderen beim Geinnen Teil von Gute Zeiten, schlechte Zeiten. Die Fans des 27-Jährigen sollten sich langsam nur noch enige Wochen zu sehen sein ird. Wie die Bild jetzt berichtet, soll bereits nach einem geeigneten Friedhof gesucht erden, o die Beerdigung von Dominik gefilmt erden kann. Im Winter läuft sein Vertrag aus und Raul olle sich nun neuen Projekten Yoga, Kneipp-Anendungen, Sauna, Gartenarbeit etc. sind die Burnout- Genesungs-Grundempfehlungen, die aber nicht immer realisierbar sind. Eine psychotherapeutische Betreuung kann manchmal erfolgreich sein; körperliche Machnik N. Ozimek, Schodnia Noa, Wydaca/Herausgeber: Zespół Producencki Pro Futura Sp. z o.o., ul. M. Konopnickiej 6, Opole. Nr indeksu Skład komputeroy/satz: LARES Mateus Joschko Druk/Druck: Polskapresse Sp. z o.o., Oddział Prasa Wrocłaska uelle: promiflash.de 1765 Foto: Markus Allensteiner Man sollte ch immer zeimal überlegen, bevor man sich entscheidet etas zu begraben. Vor allem, enn das Objekt potenziellen historischen Wert hat. So ie zum Beispiel ein Lenin-Denkmal. Der fast 20 Meter hohe Berliner Riesen-Lenin aus Granit ar Ende 1991 in einer ochenlangen Aktion abgetragen und in mehr als 100 Einzelteilen in der Nähe des Müggelsees im Osten Berlins im Wald vergraben orden. Nun sollte zumindest der Lenin-Kopf ausgegraben und Teil der Dauerausstellung Enthüllt. Berlin und seine Denkmäler in der Zittadele Spandau erden. Doch Lenin bleibt im Boden. Wir sehen es sehr kritisch, nur den Kopf auszugraben. Man eiß nicht, an elcher Stelle er liegt, sagte eine Sprecherin der Senatsveraltung für Stadtenticklung und Umelt und außerdem ürde das Ganze zu viel kosten. Und er eiß: vielleicht sollte manches auch A. Durecka mit Mitverursachern (ie z.b. falsche Ernährung, Alkoholmissbrauch) müssen natürlich durch entsprechende Maßnahmen günstig beeinflusst erden u.a. durch Haus- und Fachärzte. So erden Gesundheit und Wohlbefinden iedererlangt. Eine kurzfristige depressive Stimmungslage ( Melancholie ) gehört zum normalen Leben mit Licht und Schatten ; echte Depressionen, die in Phasen jahrelang bestehen, bleiben oft unerkannt und erden häufig unzureichend behandelt. Die Kranken haben zahlreiche Bescherden, die oft verschiegen erden (z.b. Verlust von Interesse und Freude, Wertlosigkeit, Schuldgefühle, negative Perspektiven, anhaltende Traurigkeit, Müdigkeit, Erschöpfung, Schmerzen, körperliche Leiden, Suizidgedanken). Deshalb entstehen in Deutschland entsprechende Netzerke (von Ärzten, Apothekern, Betrieben, Institutionen us.), die zur Aufklärung, besseren Erkennung von Depressionen und Versorgung der Erkrankten in allen Bevölkerungskreisen Dr. med. Manfred Gabor Transport mebli Usługi transportoe, przeproadzki Niemcy Polska Polska Niemcy Konto bankoe: Bank Zachodni WBK SA II O/Opole, Bankverbindung: Bank Zachodni WBK SA II O/Opole, IBAN: PL SWIFT Code WBKPPLPP. Unverlangt eingesandte Manuskripte erden nicht zurückgesandt. Die Redaktion behält sich vor, Zuschriften und Leserbriefe sinngemäß zu kürzen. Die Redaktion haftet nicht für den Inhalt der Anzeigen. / Zastrzegamy sobie prao skracania nadesłanych tekstó; ó nie zamóionych nie 7919

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 201 JĘZYK NIEMIECKI KWIECIEŃ 201 ZESTAW ISN_0 1 minuty (Wersja dla zdającego) W czasie pobytu za granicą mieszkasz u znajomych. Z nimi odwiedziłeś/-łaś

Bardziej szczegółowo

Przyimki. Präpositionen

Przyimki. Präpositionen Przyimki Präpositionen Przyimki to słowa współpracujące z rzeczownikiem lub z zaimkiem: pod stołem do szkoły w pokoju dla ciebie z rodzicami od babci Tak samo funkcjonują przyimki w języku niemieckim.

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ 2013. miejsce na naklejkę z kodem

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ 2013. miejsce na naklejkę z kodem Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO Kod ucznia Liczba punktów WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 19.01.2015 1. Test konkursowy zawiera 11 zadań. Są to zadania zamknięte i otwarte.

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 201 JĘZYK NIEMIECKI KWIECIEŃ 201 ZESTAW ISN_0 1 minuty (Wersja dla zdającego) Wybierasz się ze znajomymi na pieszą wycieczkę po okolicy. Porozmawiaj

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK MIECKI

Bardziej szczegółowo

Anfrage. 95 Jahre 95 lat

Anfrage. 95 Jahre 95 lat Anfrage KONTAKT: Telefon +49 561 40090160 Fax 032223735277 email anfrage@24.pflegeteam.net Skype pflegeteam.net Internet www.24.pflegeteam.net Adres pocztowy: Wallensteinstr. 3 Doradztwo: Tylko po wcześniejszym

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka niemieckiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka niemieckiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Egzamin maturalny na poziomie dwujęzycznym 111 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Rozmowa wstępna 1 minuta

Bardziej szczegółowo

1983-2013. 30 lat współpracy 30 Jahre Schüleraustausch

1983-2013. 30 lat współpracy 30 Jahre Schüleraustausch 1983-2013 30 lat współpracy 30 Jahre Schüleraustausch 1983 Poznań 1983 - Posen Wymianę szkolną pomiędzy Bismarckschule z Hanoweru a V Liceum Ogólnokształcącym im. Klaudyny Potockiej w Poznaniu zapoczątkowali:

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY Uprawnienia ucznia do nieprzenoszenia

Bardziej szczegółowo

Herzliche Einladung an alle Schüler der 1.-7. Klasse Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 1-7

Herzliche Einladung an alle Schüler der 1.-7. Klasse Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 1-7 Herzliche Einladung an alle Schüler der 1.-7. Klasse Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 1-7 Kinderwallfahrt 2015 Pielgrzymka dzieci 2015 Religiöse Kinderwoche (RKW) 2015 Wakacje z Bogiem (RKW)

Bardziej szczegółowo

A. Uzupełnij dialog wyrazami z ramki. / 4. B. Połącz ze sobą części zdania. Rozwiązanie wpisz do tabeli. / 5

A. Uzupełnij dialog wyrazami z ramki. / 4. B. Połącz ze sobą części zdania. Rozwiązanie wpisz do tabeli. / 5 Kontrollarbeit 1A Testy do rozdzia³ów Klasse... Vorname und Name... / 25 Note... A. Uzupełnij dialog wyrazami z ramki. / 4 wie wie wer wo... ist das? Das ist mein Onkel.... heißt er? Er heißt Ralf Schmidt....

Bardziej szczegółowo

Język niemiecki. Poziom podstawowy Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

Język niemiecki. Poziom podstawowy Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Poziom podstawowy Język niemiecki Język niemiecki. Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Zadanie 1. Za każde poprawne rozwiązanie przyznajemy 1 punkt. Maksimum 5. R F 1.1. Arthus-Bertrand

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1.

Bardziej szczegółowo

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Konferencja organizowana w ramach projektu Digitalizacja szlaku konnego

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD

Bardziej szczegółowo

Czas staje się coraz cenniejszy. Anna żegna się z Paulem i powraca do 9 listopada 2006 roku. Zostało jej już tylko pięć minut. Czy zdąży?

Czas staje się coraz cenniejszy. Anna żegna się z Paulem i powraca do 9 listopada 2006 roku. Zostało jej już tylko pięć minut. Czy zdąży? ODCINEK 25 Wszystko na nic Czas staje się coraz cenniejszy. Anna żegna się z Paulem i powraca do 9 listopada 2006 roku. Zostało jej już tylko pięć minut. Czy zdąży? Do ukończenia misji zostało Annie zaledwie

Bardziej szczegółowo

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. ODCINEK 03 W kierunku Kantstraße

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. ODCINEK 03 W kierunku Kantstraße ODCINEK 03 W kierunku Kantstraße Anna zmierza w kierunku Kantstraße. Traci jednak sporo czasu pytając o drogę. Zjawiają się mężczyźni na motorach i rozlegają się kolejne strzały, a zegar nieubłagalnie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji języka niemieckiego

Scenariusz lekcji języka niemieckiego Termin realizacji:. Czas trwania : 45 min. Klasa III gim Temat lekcji: Wie feierst du? Scenariusz lekcji języka niemieckiego Cele językowe: Uczeń zna słownictwo ze świętami Bożego Narodzenia Rozumie tekst

Bardziej szczegółowo

Steuerberaterin Ria Franke

Steuerberaterin Ria Franke Polnische Arbeitnehmer mit Wohnsitz in Polen Polscy pracownicy z miejscem zamieszkania w Polsce Steuerberaterin Ria Franke Verdienst > 450 / Monat Wynagrodzenie > 450 /miesięcznie Entscheidung über die

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2010 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. R 1.2. Zdający stwierdza, czy tekst zawiera określone

Bardziej szczegółowo

Mirosława Czerwińska

Mirosława Czerwińska www.awans.net Publikacje nauczycieli Mirosława Czerwińska Test z języka niemieckiego dla klasy V szkoły podstawowej Praca opublikowana w Internetowym Serwisie Oświatowym Awans.net Test z języka niemieckiego,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMATY PUNKTOWANIA (A1)

EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMATY PUNKTOWANIA (A1) EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK NIEMIEKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SHEMATY PUNKTOWANIA (A1) GRUDZIEŃ 2013 Zadanie 1. (0 5) proste, typowe wypowiedzi ustne, artykułowane

Bardziej szczegółowo

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl Polski system oświaty umożliwia uczniom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej,

Bardziej szczegółowo

www.awans.net Publikacje nauczycieli Hänsel und Gretel propozycja pracy z tekstem baśni braci Grimm Jaś i Małgosia

www.awans.net Publikacje nauczycieli Hänsel und Gretel propozycja pracy z tekstem baśni braci Grimm Jaś i Małgosia www.awans.net Publikacje nauczycieli Urszula Król Zespół Szkół Salezjańskich w Krakowie Hänsel und Gretel propozycja pracy z tekstem baśni braci Grimm Jaś i Małgosia Materiały wspomagające pracę na lekcjach

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. D 1.2. B 1.3. Zdający określa główną myśl tekstu. (II.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji z języka niemieckiego

Scenariusz lekcji z języka niemieckiego Scenariusz lekcji z języka niemieckiego Temat: In den Sommerferien fahren wir nach Berlin (W wakacje pojedziemy do Berlina). Klasa: szósta szkoły podstawowej Główny cel lekcji: Uczniowie powinnni sporządzić

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Danuta Kubińska

Opracowanie: Danuta Kubińska Opracowanie: Danuta Kubińska Scenariusz lekcji. Przedmiot: język niemiecki Podręcznik: Alles klar 2b rozdział 9 Czas: 2 godziny lekcyjne Miejsce: pracownia języka niemieckiego Temat: Das Wichtigste in

Bardziej szczegółowo

Niemiecki. Rozmówki w podróży FRAGMENT

Niemiecki. Rozmówki w podróży FRAGMENT Niemiecki Rozmówki w podróży FRAGMENT Autor: Dorota Guzik Tłumaczenie: Marzanna Stanek-Kozłowska, Doris Wilma Głosy: Doris Wilma, Martin Brand, Maybe Theatre Company Nagranie i mastering: Mariusz Zaczkowski

Bardziej szczegółowo

Sprachenschule Fokus. Ich heiße Anna. Sprachenschule Fokus. Sprachenschule Fokus. Ich komme aus Polen. Sprachenschule Fokus. Wo liegt Szczecin?

Sprachenschule Fokus. Ich heiße Anna. Sprachenschule Fokus. Sprachenschule Fokus. Ich komme aus Polen. Sprachenschule Fokus. Wo liegt Szczecin? Wie heißt du? Ich heiße Anna. Nett dich kennen zu lernen. Ich freue mich auch. Wer bist du? Ich bin Anna. Woher kommst du? Ich komme aus Polen. Wo wohnst du? Ich wohne in Szczecin. Wo liegt Szczecin? Szczecin

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY

PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY HISTORIA PLACÓWKI Geschichte der Schule 1 grudnia 1945 roku

Bardziej szczegółowo

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Einführung durch Berlin wird den Erwartungen seiner polnischen Nachbarn bislang nicht gerecht Ergebnisse des 85. Stadtforums am 5. Oktober 2001 Unter dem

Bardziej szczegółowo

TEST KWALIFIKACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DO GIMNAZJUM NUMER 27 W WARSZAWIE - 2008

TEST KWALIFIKACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DO GIMNAZJUM NUMER 27 W WARSZAWIE - 2008 TEST KWALIFIKACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DO GIMNAZJUM NUMER 27 W WARSZAWIE - 2008 Imi ę i nazwi sko kandydata : Zaznacz przy ka żdym zadaniu ty l k o j edn ą prawid łową odpowied ź! 1. Jak odpowiesz na

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę dysleksja MJN-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Platforma Dostawców VW

Platforma Dostawców VW PROCES REJESTRACJI Proces rejestracji Dostawcy na światowej platformie dostawców Koncernu VW składa się z trzech etapów: informacja własna od dostawcy (SSR) akceptacja umowy ramowej B2B wypełnienie bazy

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka niemieckiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka niemieckiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Część ustna (bez określania poziomu): Przykładowe zestawy zadań 35 2.2. Część ustna (bez określania poziomu). Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna Rozmowa wstępna

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1 Zadanie 3. Zadanie 3. Rozdział 3. Przed obejrzeniem filmu: Schritt 1. Film ohne Ton. Schritt 2. Film mit Ton

Zadanie 1 Zadanie 3. Zadanie 3. Rozdział 3. Przed obejrzeniem filmu: Schritt 1. Film ohne Ton. Schritt 2. Film mit Ton .shock Fotolia Przed obejrzeniem filmu: Zadanie 1 Zadanie 3 Zadanie 1 Was stellt dieses Foto dar? Schreib deine Assoziationen auf. Napisz swoje skojarzenia z powyższym zdjęciem. Zadanie 2 Wie sieht die

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015

SPRAWDZIAN OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 SPRAWDZIAN OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 CZĘŚĆ 2. JĘZYK NIEMIECKI PRZYKŁADOWY ZESTAW ZADAŃ (S1) Czas pracy: 45 minut GRUDZIEŃ 2013 Zadanie 1. (0 3) Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji

Bardziej szczegółowo

1. Petra wohnt in: a. Hamburg b. Köln c. München. 3. Petra spielt gern: a. Lego b. Karten c. Schach

1. Petra wohnt in: a. Hamburg b. Köln c. München. 3. Petra spielt gern: a. Lego b. Karten c. Schach KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLASY V Imię i nazwisko:... Nazwa szkoły i miejscowość:... Witamy Cię na konkursie DaF-Kenner. Na rozwiązanie testu konkursowego masz 60 minut. W tym czasie możesz zdobyć

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KWIECIEŃ 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem PESEL KOD UCZNIA

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KWIECIEŃ 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem PESEL KOD UCZNIA Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3

Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 Die Familien- und Behindertenverei 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 ata utworzenia SRiON - 26.03.1997r. - Gründung

Bardziej szczegółowo

Propozycje przykładowych zadań przygotowujących do ustnego egzaminu maturalnego w nowej formule

Propozycje przykładowych zadań przygotowujących do ustnego egzaminu maturalnego w nowej formule Propozycje przykładowych zadań przygotowujących do ustnego egzaminu maturalnego w nowej formule Lektion 11 Kannst du mir bitte helfen? I. Ich kann das nicht! ABI SPRECHEN 1 (rozmowa z odgrywaniem roli)

Bardziej szczegółowo

Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM) das Deutsch-Polnische Jugendwerk (DPJW)

Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM) das Deutsch-Polnische Jugendwerk (DPJW) zip zap Sprachanimationen Workshops Animacje językowe warsztaty 2015 Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM) już od 2008 roku organizuje warsztaty z animacji językowej Zip-Zap W ubiegłych latach wzięło

Bardziej szczegółowo

1 Hallo, das bin ich!

1 Hallo, das bin ich! 1 1 Marta, Rafał i Patryk mają zaopiekować się dwójką uczniów z Niemiec, Emmą i Janem, którzy przylatują do Poznania w ramach wymiany międzyszkolnej. Właśnie wypatrują ich na lotnisku. Hallo! Hi! Hallo!

Bardziej szczegółowo

Przykładowy sprawdzian uzdolnień językowych z języka niemieckiego. dla kandydatów do Gimnazjum Dwujęzycznego w Strzelinie

Przykładowy sprawdzian uzdolnień językowych z języka niemieckiego. dla kandydatów do Gimnazjum Dwujęzycznego w Strzelinie Przykładowy sprawdzian uzdolnień językowych z języka niemieckiego dla kandydatów do Gimnazjum Dwujęzycznego w Strzelinie Imię i nazwisko ucznia : Ilość uzyskanych punktów: Ilość punktów możliwych do zdobycia:

Bardziej szczegółowo

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. ODCINEK 11 Bar szybkiej obsługi

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. ODCINEK 11 Bar szybkiej obsługi ODCINEK 11 Bar szybkiej obsługi Paul i Anna zatrzymują się, by coś zjeść. Ledwie jednak znajdują czas, by cokolwiek przełknąć. Po tym jak Anna wypowiada tajemnicze zdanie "In der Teilung liegt die Lösung.

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu.

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu. Uk ad graficzny CKE 2011 UZUPE NIA ZESPÓ NADZORUJ CY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejk z kodem

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI DLA ABSOLWENTÓW KLAS DWUJĘZYCZNYCH

JĘZYK NIEMIECKI DLA ABSOLWENTÓW KLAS DWUJĘZYCZNYCH Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK NIEMIECKI DLA ABSOLWENTÓW KLAS DWUJĘZYCZNYCH KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ CZĘŚĆ I HÖRVERSTEHEN ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Poprawna odpowiedź (1 pkt) A. X B. X C. D. X E. X

Bardziej szczegółowo

Alex bei der Schneekönigin

Alex bei der Schneekönigin SCENARIUSZ LEKCJI Temat: Theaterstück Alex bei der Schneekönigin Poziom: szkoła podstawowa, klasa III Cele: Uczniowie powtarzają słownictwo z rozdziałów Vier Jahreszeiten oraz Auf der Ritterburg; stosują

Bardziej szczegółowo

Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora

Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora Polska mi^dzy Niemcami arosja Materiaty z mi^dzynarodowych kolokwiöw Gödelitz, 27-29 marca 2009 Pultusk, 24-26 wrzesnia 2010 pod redakcjq Karola Czejarka

Bardziej szczegółowo

Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka

Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka Das Projekt wird von der Europäischen Union aus Mitteln des Europäischen Fonds für Regionale Entwicklung im Rahmen des Operationellen Programms der grenzübergreifenden

Bardziej szczegółowo

WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET?

WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET? WARSZTATY WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET? 7 CZERWCA 2011 r. ////// godz.17 20 NOWY WSPANIAŁY ŚWIAT, UL. NOWY ŚWIAT 63, WARSZAWA WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET? 7 CZERWCA 2011 r. ////// godz.17 20 NOWY

Bardziej szczegółowo

Tekst 1 10 x 1 pkt Po przeczytaniu tekstu,, Meine Familie proszę zaznaczyć, które z poniższych zdań jest prawdziwe (richtig) lub fałszywe (falsch).

Tekst 1 10 x 1 pkt Po przeczytaniu tekstu,, Meine Familie proszę zaznaczyć, które z poniższych zdań jest prawdziwe (richtig) lub fałszywe (falsch). HV LV L/G SA Liczba punktów Podpisy sprawdzających TEST EGZAMINACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO A2 E wersja B Imię i nazwisko:... Wydział, rok:...... Nr albumu:... Słuchanie ze zrozumieniem Po dwukrotnym wysłuchaniu

Bardziej szczegółowo

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006, dwunasta zero pięć. Zostało ci tylko 5 minut. Jakiej muzyki musisz się trzymać?

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006, dwunasta zero pięć. Zostało ci tylko 5 minut. Jakiej muzyki musisz się trzymać? ODCINEK 26 Próba czasu Gdy Anna na nowo znajduje się w roku 2006, oznajmia Paulowi, że muszą zablokować wehikuł czasu. Ale do tego potrzebny jest szyfr. Jak on brzmi? Anna podąża za muzyką, ale to ta sama

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Polsce podstawowe fakty. Ehrenamt in Polen -Grundlegende Fakten. Anna Pytlik 30.08.2014, Rydułtowy

Wolontariat w Polsce podstawowe fakty. Ehrenamt in Polen -Grundlegende Fakten. Anna Pytlik 30.08.2014, Rydułtowy Wolontariat w Polsce podstawowe fakty Ehrenamt in Polen -Grundlegende Fakten Anna Pytlik 30.08.2014, Rydułtowy Podstawa prawna Rechtsgrund Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIGO I. BERLIN. 1. Proszę podać nazwę stolicy Niemiec i podać rok, w którym to miasto zostało stolicą...

KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIGO I. BERLIN. 1. Proszę podać nazwę stolicy Niemiec i podać rok, w którym to miasto zostało stolicą... KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIGO I. BERLIN 1. Proszę podać nazwę stolicy Niemiec i podać rok, w którym to miasto zostało stolicą.... 2. Jaka rzeka przepływa przez Berlin? 3. Podaj datę upadku Muru Berlińskiego.

Bardziej szczegółowo

Przedstawianie się i poznawanie innych

Przedstawianie się i poznawanie innych Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Dialog 1 Nowi sąsiedzi Guten Tag, ich bin gestern neu eingezogen und wollte mich kurz vorstellen. Mein Name ist Andrea Wagner. Wir sind jetzt Nachbarn!

Bardziej szczegółowo

Próbny egzamin maturalny z języka niemieckiego

Próbny egzamin maturalny z języka niemieckiego Próbny egzamin maturalny z języka niemieckiego Wersja dla zdającego Zestaw 1 podróżowanie sport jedzenie Zadanie 1 / 3 minuty Jesteś na wakacjach u znajomego/ znajomej w Niemczech. Wspólnie ustalacie plan

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP OKRĘGOWY

Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP OKRĘGOWY Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP OKRĘGOWY Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy liczy 6 stron

Bardziej szczegółowo

WIZYTA STUDYJNA WE FRANKFURCIE N. ODRĄ / SŁUBICACH STUDIENBESUCH IN FRANKFURT (O) / SLUBICE 12-14 LUTY / FEBRUAR 2014

WIZYTA STUDYJNA WE FRANKFURCIE N. ODRĄ / SŁUBICACH STUDIENBESUCH IN FRANKFURT (O) / SLUBICE 12-14 LUTY / FEBRUAR 2014 PRACTPLANT WIZYTA STUDYJNA WE FRANKFURCIE N. ODRĄ / SŁUBICACH STUDIENBESUCH IN FRANKFURT (O) / SLUBICE 12-14 LUTY / FEBRUAR 2014 Projekt PRACTPLANT (nr projektu 0855.01.J2.2.280813.1.10) jest dofinansowany

Bardziej szczegółowo

Entwicklung Beschäftigte aus den 8 neuen EU-Mitgliedstaaten in Deutschland/ Wzrost liczby zatrudnionych z 8 nowych państw członkowskich w Niemczech

Entwicklung Beschäftigte aus den 8 neuen EU-Mitgliedstaaten in Deutschland/ Wzrost liczby zatrudnionych z 8 nowych państw członkowskich w Niemczech Bilanz des geöffneten deutschen Arbeitsmarktes für polnische Arbeitnehmer/innen und Engagement für Faire Mobilität Bilans całkowitego otwarcia niemieckiego rynku pracy dla polskich pracowników i uczestnictwo

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. F 1.2. R 1.3.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1.

Bardziej szczegółowo

Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki

Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora ost-west-forum Gut Gödelitz e.v. Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki Pułtusk

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KWIECIEŃ 2011. miejsce na naklejkę z kodem KOD UCZNIA PESEL

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KWIECIEŃ 2011. miejsce na naklejkę z kodem KOD UCZNIA PESEL Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Dr. Ing. Aleksander Niemczyk, Mag. Tomasz Janiak Institut für Logistik und Lagerwirtschaft 2 Pressestimmen Die neuesten Zahlen des Statistischen

Bardziej szczegółowo

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006, dziesiąta czterdzieści. Zostało ci 70 minut i tylko jedna szansa. Musisz się spieszyć. Kto cię śledzi?

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006, dziesiąta czterdzieści. Zostało ci 70 minut i tylko jedna szansa. Musisz się spieszyć. Kto cię śledzi? ODCINEK 09 Brakujące ogniwa Anna ucieka z Teatru Variete, ale kobieta w czerwieni dogania ją przy sklepie Paula Winklera. Annie udaje się zbiec dzięki pomocy Heidrun Drei. Jednak Anna posiada tylko jeden

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Działania podejmowane przez CBŚ mają na celu zwalczanie przestępczości zorganizowanej o charakterze transgranicznym, kryminalnym, narkotykowym i ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Lekcja 6. Zdania z poprzedniej lekcji

Lekcja 6. Zdania z poprzedniej lekcji Lekcja 6 Zdania z poprzedniej lekcji Słówko Bitte (proszę) może się pojawić na początku, w środku, bądź też na końcu zdania!(jak w pokazano w 1. zdaniu) 1. Schreiben Sie das bitte! /Bitte schreiben Sie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

POLSKA OŚWIATA NA UKRAINIE

POLSKA OŚWIATA NA UKRAINIE ROCZNIK LUBUSKI TOM XXX, CZ. I, 2004 Władysław Strutyński POLSKA OŚWIATA NA UKRAINIE Pod koniec lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, w czasach pieriestrojki w ZSRR, okrągłego stołu w Polsce (1989 r.),

Bardziej szczegółowo

FILM 5 Nazwy miesi cy

FILM 5 Nazwy miesi cy FILM 5 Nazwy miesi cy Lekcja zosta a opracowana z myêlà o grupie uczniów znajàcych s ownictwo zwiàzane z kalendarzem: miesiàce, pory roku. Te zaj cia warto zrealizowaç po rozdziale 7. podr cznika Das ist

Bardziej szczegółowo

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 1989. Dwudziesta trzydzieści. Masz 30 minut, aby ocalić Niemcy. Teraz twój ruch.

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 1989. Dwudziesta trzydzieści. Masz 30 minut, aby ocalić Niemcy. Teraz twój ruch. ODCINEK 23 Do zobaczenia Anna łapie okazję i na skuterze dostaje się na Bernauer Straße. Dobrym samarytaninem okazuje się być Emre Ogur, który życzy jej szczęścia, Glück, w Berlinie. Czy będzie jej ono

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ 2012 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ 2012 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Moje prawa w opiece nad osobami starszymi: Wynagrodzenie i Czas pracy Spotkanie opiekunek ze Europy Środkowo- wschodniej w Zurychu, 15.11.

Moje prawa w opiece nad osobami starszymi: Wynagrodzenie i Czas pracy Spotkanie opiekunek ze Europy Środkowo- wschodniej w Zurychu, 15.11. Moje prawa w opiece nad osobami starszymi: Wynagrodzenie i Czas pracy Spotkanie opiekunek ze Europy Środkowo- wschodniej w Zurychu, 15.11.2015 Christine Michel, Sekretarz Branży opieki w domach prywatnych,

Bardziej szczegółowo

ANNA UND DIE ANDEREN AVATARE: Cześć jestem Marcin. Cześć, tutaj Daniel. Halo jestem Anna, chciałbyś ze mną zagrać? Hmm Anna.

ANNA UND DIE ANDEREN AVATARE: Cześć jestem Marcin. Cześć, tutaj Daniel. Halo jestem Anna, chciałbyś ze mną zagrać? Hmm Anna. ODCINEK 1 Nagłe przebudzenie Misja Anny to uchronienie Niemiec od katastrofy. Anna musi zachować tajemnicę, rozwiązać zagadkę i uważać na mężczyzn na motocyklach. Na wypełnianie misji ma 130 minut. Ale

Bardziej szczegółowo

Freiwillige Feuerwehr Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken

Freiwillige Feuerwehr Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken - Hilfeleistung bei Notständen und bei Unfällen -Pomoc w stanach zagrożenia i w wypadkach -Brandbekämpfung und Menschenrettung - Zwalczanie pożarów i ratownictwo ludzi -Brandschutzaufklärung

Bardziej szczegółowo

TEMAT: OSTERN WIELKANOC

TEMAT: OSTERN WIELKANOC TEMAT: OSTERN WIELKANOC WORTSCHATZ - SŁOWNICTWO Zadanie 1. Zapoznaj się z podanym niżej materiałem leksykalnym. das Ostern Wielkanoc feiern świętować die Karwoche Wielki Tydzień der Gründonnerstag Wielki

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W KLASIE SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ CZĘŚĆ 2. JĘZYK NIEMIECKI

SPRAWDZIAN W KLASIE SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ CZĘŚĆ 2. JĘZYK NIEMIECKI Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA UCZEŃ PESEL miejsce na naklejkę SPRAWDZIAN W KLASIE SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ CZĘŚĆ 2. JĘZYK NIEMIECKI

Bardziej szczegółowo

Erinnerung an die Opfer Pamięci Ofiar

Erinnerung an die Opfer Pamięci Ofiar Erinnerung an die Opfer Pamięci Ofiar Krematorium w Sachsenhausen. Foto: Archiv. Einladung Die Konzentrationslager des Dritten Reiches Erinnerung an die Opfer Ort: Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen

Bardziej szczegółowo

COMPUTER: Misja Berlin. 13 siepnia, rok 1961. Siedemnasta pięćdziesiąt pięć. Masz 60 minut, aby zakończyć

COMPUTER: Misja Berlin. 13 siepnia, rok 1961. Siedemnasta pięćdziesiąt pięć. Masz 60 minut, aby zakończyć ODCINEK 15 Podróż w czasie Anna udaje się do podzielonego Berlina. Wkrótce odkrywa, że powinna znaleźć się w zachodniej części, jednak jest w Berlinie Wschodnim. To nie jedyny problem. Do końca misji i

Bardziej szczegółowo

Björns Rundfahrt durch Wien

Björns Rundfahrt durch Wien A1 Björns Rundfahrt durch Wien Cele ogólne: y kształcenie umiejętności poprawnego ustnego formułowania wypowiedzi, y kształcenie umiejętności poprawnego stosowania środków leksykalnych, y kształcenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Raport Ergotest. Raport Ergotest. Arbeit und Gesundheit Das polnische Forum für Arbeitssicherheit

Raport Ergotest. Raport Ergotest. Arbeit und Gesundheit Das polnische Forum für Arbeitssicherheit Arbeit und Gesundheit Das polnische Forum für Arbeitssicherheit Das Entscheider-Magazin für den polnischen Arbeitsschutz MEDIADATEN Titelporträt Kurzcharakteristik Arbeitsschutz in Polen Verstärkte Initiativen

Bardziej szczegółowo

Schuljahr. Herkunftssprache Polnisch

Schuljahr. Herkunftssprache Polnisch / Schule / Name Schuljahr Allgemeine Arbeitshinweise Trage bitte auf diesem Blatt und auf deinen Arbeitspapieren deine Schule und deinen Namen ein. Kennzeichne bitte deine Entwurfsblätter (Kladde) und

Bardziej szczegółowo

Zdanie z poprzedniej lekcji.

Zdanie z poprzedniej lekcji. Zdanie z poprzedniej lekcji. 1. Autobus przyjeżdża o godzinie 7. 2. Wieczorem długo oglądam telewizję. 3. Muszę to rozpakować. 4. On na pewno wróci. 5. Czy Pan/Pani mnie odbierze? 6. Ich muss schon aufstehen.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI dla absolwentów klas dwujęzycznych Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 Zadanie 1. 1.1. C 1.2. A 1.3. A 1.4. B Zadanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin gimnazjalnego. Konkursu znajomości przysłów i zwrotów niemieckich

Regulamin gimnazjalnego. Konkursu znajomości przysłów i zwrotów niemieckich Regulamin gimnazjalnego Konkursu znajomości przysłów i zwrotów niemieckich I. Cele konkursu: motywowanie uczniów do uczenia się języka niemieckiego podnoszenie poziomu umiejętności językowych oraz zainteresowanie

Bardziej szczegółowo

Einbau von Rauchwarnmeldern nach DIN 14676

Einbau von Rauchwarnmeldern nach DIN 14676 Einbau von Rauchwarnmeldern nach DIN 14676 Gesetzlich ist der Eigentümer für die Installation von Rauchwarnmeldern verantwortlich. Objekt: Einfamilienhaus mit insgesamt 3 Etagen. Objektanschrift: Beispielweg

Bardziej szczegółowo

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006; dziesiąta dwadzieścia pięć. Masz 90 minut i dwie szanse. Wydaje się, że ktoś już wie o tobie.

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006; dziesiąta dwadzieścia pięć. Masz 90 minut i dwie szanse. Wydaje się, że ktoś już wie o tobie. ODCINEK 06 Powiew przeszłości Anna wpada na kolejną osobę, która zdaje się ją znać. Tym razem to kobieta, która mówi, że w 1961 roku były zaprzyjaźnione. Annę ogrania jeszcze większe zdziwienie, gdy dowiaduje

Bardziej szczegółowo

KOMMUNIKATION/ POROZUMIEWANIE SIĘ

KOMMUNIKATION/ POROZUMIEWANIE SIĘ KOMMUNIKATION/ POROZUMIEWANIE SIĘ Guten Morgen! Guten Tag! Wie geht's dir?/ Wie geht's Ihnen? Danke, sehr gut / super / gut / schlecht. Und dir / Ihnen? Entschuldigen sie bitte. / Hallo. Ich hätte eine

Bardziej szczegółowo

Sprachpolitik und Zertifizierung Polityka językowa a certyfikacja

Sprachpolitik und Zertifizierung Polityka językowa a certyfikacja Polityka językowa a certyfikacja Das System der europäischen Niveaustufen als Element der Sprachpolitik des Europarats System europejskich poziomów biegłości jako jeden z elementów polityki językowej Rady

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015

WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015 WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015 Krystyna Adaśko - dyrektor PCE i PPP w Wołowie Ewa Mazurek - psycholog Poradni Wychowawczej w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Lekcja 6 Jedzenie str. 47...Dialog 1 W restauracji str. 48...Dialog 2 Co dziś ugotujemy? str. 52...Dialog 3 Moje ulubione jedzenie

Spis treści. Wstęp. Lekcja 6 Jedzenie str. 47...Dialog 1 W restauracji str. 48...Dialog 2 Co dziś ugotujemy? str. 52...Dialog 3 Moje ulubione jedzenie Spis treści Wstęp 2 3 5 7 8 10 12 13 15 17 18 20 22 23 25 27 28 30 Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych str. 07... Dialog 1 Nowi sąsiedzi str. 08...Dialog 2 Mamo, tato, to jest moja dziewczyna

Bardziej szczegółowo

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Vortrag (4) ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Marek Trojnar, Swinoujscie 33 Komplex der Häfen in Szczecin und Świnoujście Strategische Lage Der kürzeste Weg aus Skandinavien nach Südeuropa

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI POZIOM ROZSZERZONY

JĘZYK NIEMIECKI POZIOM ROZSZERZONY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ ODPOWIEDZI I PUNKTOWANIA ZADAŃ PAŹDZIERNIK 2011 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne

Bardziej szczegółowo

Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A.

Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A. Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A. DB Netz AG/PKP PLK S.A. Arvid Kämmerer/Ireneusz Kluczyk

Bardziej szczegółowo