WRO 2011 Reader. 14 Media Art Biennale WRO 2011 ALTERNATIVE NOW wro2011.wrocenter.pl

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WRO 2011 Reader. 14 Media Art Biennale WRO 2011 ALTERNATIVE NOW wro2011.wrocenter.pl"

Transkrypt

1 WRO 2011 Reader 14 Media Art Biennale WRO 2011 ALTERNATIVE NOW wro2011.wrocenter.pl

2 Christian Ulrik Andersen Alternatywy ludyczne ABSTRAKT: Poziom abstrakcji, zasugerowany przez Jacquesa Derridę, pełni rolę alternatywy do sztywnego metafizycznego myślenia z zachodu, opartego na koncepcjach i kontraście przeciwieństw oraz uważania, że gry wideo psują młodzież i dlatego też często zostają oficjalnie zakazywane. Mimo, że granie w różnego rodzaju gry jest postrzegane jako zdrowe zajęcie (zarówno dla ludzi, jak i dla branży twórczej), jest to też zajęcie, które spotyka się z podejrzeniami, jest uważane za nierentowną alternatywę, którą należy kontrolować. Granie w gry jest zatem przydatną taktyką w tworzeniu rozwiązań alternatywnych. Czym jest zatem ta retoryczność gier wykorzystywana w grach krytycznych i politycznych? Artykuł ten ma na celu przedstawienie czynności grania (w szczególności grania w gry) jako formę krytyki społecznej, ukazując także jej alternatywne rozwiązania i możliwości działania politycznego. Spoglądając wstecz na pierwsze gry polityczne ( Monopoly / Landlord's Game ), będę próbował odnaleźć w nich podstawowe cechy charakterystyczne korzystania z gier w polityce i zbadać, jak gra z programami ( Spacewar! ) może być postrzegana jako działanie biopolityczne, poprzez użycie cybernetyki przeciw niej samej. Podsumowując, będę zastanawiał się w tym artykule nad losem grania przy pomocy programów. Gry, zabawy i wszystko co może zostać określone mianem ludyczności stanowi złożony obszar badań, zarówno w dziedzinie logiki matematycznej, informatyki, semantyki, filozofii, pedagogiki, socjologii oraz w innych dziedzinach badań naukowych. Podstawą powyższego pojęcia ludyczności jest czynność grania, przede wszystkim grania w gry, funkcjonująca jako rodzaj krytyki społecznej, prezentującej zarówno alternatywne rozwiązania i możliwości działania politycznego, jako alternatywa. Na poziomie abstrakcji, zasugerowanym przez Jacquesa Derridę, gra pełni rolę alternatywy wobec sztywnego metafizycznego myślenia z zachodu, opartego na koncepcjach i kontraście przeciwieństw (Derrida ) oraz uważania, że gry wideo psują młodzież i dlatego też często zostają oficjalnie zakazywane. Mimo, że granie w różnego rodzaju gry jest postrzegane jako zdrowe zajęcie (zarówno dla ludzi, jak i dla branży twórczej), jest to też zajęcie, które spotyka się z podejrzeniami i jest uważane za nierentowną alternatywę, którą należy kontrolować. Granie w gry prezentuje się w rezultacie jako przydatna umiejętność w tworzeniu środków ekspresji, które mają być socjo-krytycznymi i politycznymi alternatywami. Współczesnych przykładów na to, jak gry i zabawy wykorzystujące oprogramowanie i komputery są używane, jest wiele: Ludic Society zainspirowane sytuacją na arenie międzynarodowej wykorzystują gry, by odzwierciedlić rolę i zastosowanie technologii, w Internecie Paolo Pedercini s Molleindustria tworzy gry będące krytyką na przykład kościoła katolickiego ( Operacja: Pedoksiądz ); The British Artist Collective The People Speak używa gier i teleturniejów w badaniu kultury uczestnictwa i działań społecznych, i tak dalej. Powstaje pytanie: Czym jest ta retoryka gier, którą stosuje się w grach krytycznych i politycznych. Teoretycy gier nie pozostawili tego pytania bez podjęcia prób odpowiedzenia na nie. Już w 1998 roku Ted Friedman poruszył kwestię domniemanej ideologii Cywilizacji ( Civilisation Friedman), później Gonzalo Frasca omówił Gry wideo uciśnionych ( Video Games of the Oppressed Frasca), Alexander Galloway Socrealizm w grach ( Social Realism in Gaming Galloway) i Ian Bogost Gry perswazji ( Persuasive Games Bogost). Niewątpliwie, są to inspirujące prace, jednak nie wyjaśniają, jak gra z programem sama w sobie może być uważana za alternatywne działania polityczne. Odniosę się zatem do

3 pierwszej w historii gry komputerowej Spacewar!, by zaprezentować jak gra z programem samym w sobie może być uważana za działanie polityczne albo za parodię i biopolitykę. Podsumowując, chciałbym przeanalizować granie krytyczne z programem i jego los w czasach, kiedy nie rozrywka i zabawki, ale także gry same w sobie stają się coraz bardziej komercyjne. Tło historyczne gier politycznych: The Landlord's Game Mimo że staje się coraz bardziej popularne, szczególnie za pośrednictwem Internetu, używanie gier o charakterze politycznym i krytycznym nie jest nowe. W 1904 roku Elizabeth J. Magie, członkini Religijnego Towarzystwa Przyjaciół ze Stanów Zjednoczonych, opatentowała grę planszową o nazwie The Landlord's Game. Jak Burton H. Wolfe wyjaśnia w Monopolizacji Monopolu (The Monopolization of Monopoly ), Mary poparła teorię zaproponowaną przez Henry'ego George'a, że prywatne monopole na grunty oraz wynajem gruntów spowodowały wzrost wartości ziemi, z czego zyski czerpało zaledwie kilku właścicieli ziemskich zamiast większość najemców (Wolfe). George zaproponował pojedynczy podatek na ziemię, by zapobiec spekulacjom oraz by uregulować relacje pomiędzy właścicielami a najemcami. Zamiarem Magie, w skrócie, było praktyczne zademonstrowanie negatywnych konsekwencji prywatnych monopoli na grunt. Mimo że grano wówczas w wiele podobnych gier, to właśnie Landlord's Game jest uznawana za inspirację dla Monopoly, najlepiej sprzedającej się gry planszowej na świecie. Ten paradoks wyjawia coś bardzo istotnego na temat natury gier oraz używania gier jako polityki. Granie ma do czynienia z kulturową reprodukcją obowiązujących wartości. W graniu w gry chodzi o namacalne odkrywanie i przystosowanie się do zasad w nich obowiązujących. Landlord's Game pozwala graczom odkrywać proces monopolizacji celowo, by nauczyć ich Georgizmu 2. Jeśli perswazja zawodzi, to jest to związane z niejasnym charakterem gry. Gra służy dwóm pozornie przeciwstawnym celom: odtwarza obowiązujące wartości, ale także zamienia niedozwolone ruchy w osobiście i społecznie akceptowane zachowanie. Gra ma frywolny charakter, jak określa to teoretyk gier Brian Sutton-Smith (Sutton-Smith). Podczas grania możesz przyjmować inne role (np. przyjmować inną płeć) i odgrywać niedozwolone zachowania (np. brutalność). Oznacza to, że demonstracja monopolizacji nie musi koniecznie być wiązana z odzwierciedlaniem czegoś i edukacją; może być związana z frywolnością i sposobnością, w społecznie akceptowany sposób, do doświadczenia dreszczyku bycia chciwym kapitalistą. Niemniej, może jednak zawieść z jednego powodu: czyn retoryki perswazyjnej jest z natury przypadkowy. Modelowanie procesu monopolizacji ziemi zdaje się nie pociągać za sobą żadnych wniosków; to tylko logika proceduralna. Jest to oczywiście bardzo złożony problem natury językowej. W Logique du sens Gilles Deleuze porusza ów problem. Wyjaśnia zdolność perswazji Diogenesa wykorzystującą prezentacje, jego zdolność do pokazywania i określania. Platon wyśmiewał ludzi, których satysfakcjonowało prezentowanie przykładów, ponieważ nie pytał kto jest sprawiedliwy, ale co jest sprawiedliwością (Deleuze 160). Ale Deleuze popierał Diogenesa i podkreślał jego umiejętność do obalenia idealizmu i esencjonalizmu Platona poprzez zastępowanie idei przykładami. Określenie, innymi słowy, niszczy znaczenie. Nie ma sensu pytać o znaczenie prezentacji i jej związek z pojęciami uniwersalnymi. Znaczenie gry, kapitalisty antykapitalisty, jest zupełnie przypadkowe, jako iż jest zwykłą prezentacją. Możemy z tego wywnioskować, że aspekty polityczne i krytyczne nie są centralnym elementem gier. Muszą znajdować się w innym miejscu. Gra krytyczna nie jest po prostu prezentacją czy manifestacją alternatywy. 3 By rozważać Landlord's Game w kategoriach politycznych, należy skupić się na tym co jest grane i jak jest to grane, ale także kto gra w tę grę. Gracze krytyczni nie są konsumentami Monopoly (czerpiący przyjemność z odgrywania chciwych kapitalistów), ale Georgistami i Kwakierami. Ostatecznie, uzyskanie wiadomości zależy od graczy i od tego, czy identyfikują się z projektem. Można sprzeczać się, że nie występują w tym żadne elementy polityczne, ani

4 krytyczne, chyba że zaczynają pojawiać się miejsca, w których takie postępowania mogłyby zaistnieć. Taki sprawczy charakter prezentacji zdaje się być centralnym elementem gier politycznych i krytycznych, których działania w przeciwnym wypadku są niejasne, a znaczenie przypadkowe. Niewątpliwie, używanie gier jako krytyczne prezentacje jest bardzo ważne w pierwszej w historii grze komputerowej Spacewar!. Sam pomysł użycia komputera do grania zależy od manifestowania krytycznego nastawienia wobec obowiązujących systemów znaczeń i kontroli rządzącej użyciem komputerów. Granie w gry jest związane z tym, jak cybernetyka rządzi nie tylko użytkownikiem, ale i życiem samym w sobie. Spacewar! : gra jako parodia i biopolityka Oryginalna wersja Spacewar! pochodzi w 1962 roku i jest przeznaczona dla dwóch graczy, z których każdy prowadzi statek kosmiczny. Celem gry jest zastrzelenie przeciwnika przy użyciu pocisków, musząc jednocześnie manewrować i unikać źródła grawitacji gwiazdy, która znajduje się pośrodku ekranu. Podejmując temat wojen w kosmosie, w czasie trwania zimnej wojny, nie jest przypadkowe. Spacerwar! powstało tak naprawdę w chwili podróży Jurija Gagarina w kosmos. Zasadniczo więc gra bazuje na tematach związanych z zimną wojną, jest satyrą, w której wyścig o kosmos jest zamieniony kulturę popularną i grę. W szczególności jest to parodia, która zamienia interakcje systemów obrony militarnej w kinową, modelową produkcję pełną blasków i eksplozji. 4 Najbardziej znanym z tych pochodzących z okresu zimnej wojny systemów komputerowych jest SAGE (Semi Automated Ground Environment system), cybernetyczny system obrony powietrznej, w którym ludzie, bazując na informacjach z punktów kontroli, śledzą samoloty i dostarczają komputerowi mocy wejściowej do przewidywania tras lotów, ewentualnych celów i ostatecznie automatyzują przechwycenie (Andersen 51-3). Cała gra Spacewar! jest zasadniczo imitacją operacji SAGE: na ekranie zadaniem gracza jest przewidzieć tor lotu pocisków i statków kosmicznych, by uchwycić statki kosmiczne przeciwnika. Frywolność gry dodaje imitacji jakości hiperbolicznej oraz parodii: zamiast po prostu wypatrywać samolotów, gracz może kierować nimi w czasie bitwy, strzelać do wrogów i emocjonować się eksplozjami. W przeciwieństwie do Landlord's Game, Spacewar! nie tworzy złożonych procesów, nawet jednego procesu, który byłby daleki w odnoszeniu się do rzeczywistości. Gra jest fikcją naukową i nikt nie wyobrażał sobie, że zimna wojna mogła doprowadzić do wojny w kosmosie. Skutkiem tego gra nie jest polityczna w rozumieniu takim, że wyjawia jakąś prawdę o świecie. Co zatem przedstawia ta gra i w jakim sensie jest polityczna? Szczególną demonstracją w grze jest jej humor. Wracając kolejny raz do Deleuze, humor może być zdefiniowany jako substytucja (Deleuze 160-1). W Spacewar! zimna wojna jest zastąpiona fikcją naukową. Stanowi to zarazem absurd i niszczy całe znaczenie, ale paradoksalnie zarówno emocje strzelania do statków kosmicznych, jak i wyśmiewanie niedorzeczności zimnej wojny, nabierają sensu jako manifestacja gracza. Oczywiście gra posiada pewną wewnętrzną logikę, według której wystrzeliwanie pocisków w stronę przeciwnika prowadzi do zwycięstwa, ale najpierw i przede wszystkim ma to sens dla gracza, bo jest zwyczajnie emocjonujące i zabawne jak odczucia cielesne. Jest to manifestacja ciała powstała w wyniku tworzenia wrażeń. Parodia jest paradoksem będącym zarazem absurdem i tworzącym wrażenia cielesne. W tym unikaniu konceptualizacji, logika czucia staje się logiką odczuć. Ważne jest nie tylko to, w co się gra, ale też i ciało gracza i odczucia doświadczane w czasie grania. Można spekulować, czy zaangażowanie cielesne, czucie grawitacji i emocje pokonywania kolejnych przeszkód, ale nawet krzyczenie i podekscytowanie w czasie gry, są podstawowymi rzeczami, jakich doświadcza się podczas grania w gry komputerowe. To na tym etapie gra staje się polityczna, ponieważ to dokładnie jest represjonowane w SAGE. SAGE to cybernetyczny system kontroli, z którym ludzie są zredukowani do elementów spełniających swoje role w systemie, ale potencjalnie mogące spowodować w nim zakłócenia i dlatego muszą być kontrolowani. Tego rodzaju uprzedmiotowienie ludzi zdaje się stanowić główny problem cybernetyki, zaadresowany również przez Norberta Wienera, który w swojej ostatniej książce zadaje pytanie: Czy Bóg rozgrywa istotną grę

5 ze swoimi stworzeniami? Czy jakikolwiek stwórca, nawet ograniczony, może rozegrać istotną gę ze swoim tworem? (Wiener). W tej wypowiedzi podkreśla technokratyczną i administracyjną naturę systemów cybernetycznych: są systemami kontrolnymi (próbującymi nawet kontrolować przyszłością) zagrażającymi boskiemu stworzeniu, człowiekowi; albo cybernetyka wyznacza koniec wolnej woli tematu burżuazji. W tym systemie ludzie mają wejść w symbiozę z komputerem, jak określił to J. C. R. Licklider (główny autor SAGE oraz znany teoretyk w dziedzinie cybernetyki) (Lizklider, 74), i są przez to zbyt łatwo wprowadzani do systemu. Jak zauważył teoretyk mediów Brian Holmes, człowiek jest info-mechaniczną istotą, której podwójna natura może być dostrzeżona w niesamowitym podobieństwie stworzeń, które strzelają z broni i sterują samolotami: i jedni, i drudzy zdają się balansować pomiędzy maszynopodobnymi, nieubłaganymi ludźmi oraz inteligentnymi, człekopodobnymi maszynami (Holmes 4). Symbioza człowieka z komputerem jest rzeczywistością powojennego podmiotu ludzkiego i nie mniej rzeczywistością informatyków, którzy byli nie tylko twórcami, ale też graczami Spacewar!. Rozwój systemów komputerowych od zawsze był połączony z celami strategii militarnych, takich jak np. balistyka i kryptografia. W Stanach Zjednoczonych, w czasie wojny w Wietnamie, zasugerowano nawet, że poparcie badań w dziedzinie informatyki zależy od strategicznych i wojskowych wpływów (Gere 130). Innymi słowy, w czasach Spacewar! badania w dziedzinie informatyki były tym samym badaniami w dziedzinie wojskowej. Cybernetyka udowodniła, że można ją zastosować we wszystkich dziedzinach życia, nawet w polityce i w badaniach strategii wojskowej. Cała zimna wojna była cybernetycznym systemem, w którym produkcja broni i systemów obronnych, w tym systemów komputerowych, zredukowała ludzi, także ich ciała, do oszacowywania potencjalnych ofiar wojny. Jako badacze, sami stawali się przedmiotami w tym systemie o niesamowitym podobieństwie pomiędzy okrutnymi, maszynopodobnymi ludźmi, a inteligentnymi, człekopodobnymi maszynami. Manifestacja Spacewar! staje się teraz dużo jaśniejsza. Użycie komputera jako narzędzia twórczego, dającego programistom i użytkownikom możliwość działania oraz wolną wolę, tworzenie gier z myślą o reakcjach ciała, granie i frywolność (strzelanie, niszczenie, współzawodnictwo, wyrażanie podekscytowania itd.) jest paradoksalnie buntem przeciwko ludzkiemu położeniu w wieku cybernetyki. Cybernetyka użyta przeciwko samej sobie. Jeśli Spacewar! ukazuje coś na temat dynamiki systemu i proceduralnej logiki zimnej wojny, to są to w szczególności ofiary cybernetyki, ludzie, cybernetyczna symbioza ludzi i maszyn oraz wpływ sił politycznych na ich ciała i życie. To biopolityka, szczególnie ważna dla programistów komputerowych. Ostatecznie kultura tej pierwszej gry zrewolucjonizowała informatykę. Hakerzy grający w Spacewar! (tak ich wtedy nazywano) buntowali się przeciwko perspektywie redukcji ludzi do sługów systemu, a nowa wizja komputerów służących ludziom jako twórcze narzędzia i środki dla doznań cielesnych. Stewart Brand w artykule o Spacewar! napisanym dla magazynu Rolling Stone z 1972 roku, przedstawia, jak ci gracze (w tym młody Allan Kay) stają się hipisamimaniakami w Xerox PARC (Brand). Być może nie tylko gry, ale również design interakcji spowodowanych przez użytkowników zależały od wizji i aspiracji tych pierwszych graczy. Los alternatyw ludycznych Los tych alternatyw ludycznych w programach to inna bajka. Ironicznie, wojsko Stanów Zjednoczonych nauczyło się prawdopodobnie więcej od Spacewar! niż od SAGE. Wojsko od wielu lat praktykuje wykorzystanie gier w treningach, a gry komputerowe zapewniły nowe możliwości, nie tylko by trenować ciało, ale także, by oznakować armię, by dać ludziom sens prawdziwej sprawy (co można zaobserwować w grze America's Army. I vice versa, rozwijając przemysł, twórcy gier komputerowych nauczyli się naprawdę wiele od systemów nadzoru jak SAGE. Wraz z kapitalizacją nie tylko gier samych w sobie, ale i czynności grania, gracz staje się znacznie uprzedmiotowiony w systemie cybernetycznym. W szczególności w grach online, działanie gracza jest postrzegane jako wytwarzanie wartości w postaci relacji społecznych albo zwyczajnie poprzez czas spędzony na platformie gry, podnosząc potencjalną wartość platformy dla jej reklamodawców. Tworzenie gier online polega na wynagradzaniu graczy, którzy zajmują się tego rodzaju

6 produkcją wartości jako info-mechaniczne istoty. Czy gra jest już na straconej pozycji? Czy granie może nadal służyć jako alternatywa? W swojej książce pt. Homo Ludens z 1938 roku, holenderski teoretyk gier, Johan Huizinga stwierdza, że zwierzęta nie musiały czekać na człowieka, by nauczył ich grania (Huizinga 1). Gra jest rzeczą naturalną: koty grają z myszami, psy udają, że gryzą w trakcie zabawy, delfiny są znane z zabaw w nurcie pozostawianym przez łodzie, owady odgrywają grę wstępną, nim przejdą do godów i tak dalej. Ale instynkt grania i bawienia się jest również centralnym elementem ludzkiej cywilizacji. Gra zawsze była i będzie związana z naszą naturą i kulturą. Huizinga badał jak kultura powstaje w formie gier w prawie, wojnie, nauce, poezji, filozofii i sztuce. Ale od czasu do czasu, w ramach manifestacji ludzie tworzą nowe gry, stanowiące wyzwanie dla obowiązujących hierarchii znaczeń i kontroli. Gra może odgrywać podobną rolę, co estetyka w redystrybucji doznań zmysłowych, jak opisał to Jacques Rancière w swojej analizie XIX-wiecznej rewolty we Francji: Pojmuję to [dzikie przywłaszczanie sobie wysokiego języka przez zwykłych ludzi w XIXw.] jako rozpowszechnioną gotowość do pisania, co oznacza zarazem gotowość do tworzenia historii: możliwość dla każdego, by przywłaszczyć sobie etos inny, niż etos przeznaczony dla jego stanu. (Rancière 16) Przyjmując inny etos poprzez wydawanie gazet, pisanie poezji i posiadanie ciemnego, literackiego społeczeństwa, jest o wiele bardziej rewolucyjne niż narzekanie na podział dóbr, a ponadto stanowi wyzwanie dla determinizmu życia hierarchii społecznej. Pracownik, który zgodnie ze światopoglądem Platona musiałby pracować za dnia i spać w nocy, rozpowszechnia zmysłowość poprzez zmianę zachowania i rzucanie wyzwania normom poprzez robienie tego, do czego nie jest upoważniony. Granie jako estetyka polega na przyjmowaniu innych etosów. Stosując terminologię Michel de Certeau, granie mogło stracić jako strategia, ale trwa jako taktyka. PRZYPISY: 1) 2) Gra może posiadać coś, co badacz gier Ian Bogost nazywa retoryką proceduralną, co po prostu oznacza, że gra wysuwa twierdzenie jak coś powinno działać, poprzez modelowanie jego procesów. 3) Delueze czyni językowe rozróżnienie pomiędzy określeniem, prezentacją oraz znaczeniem. Określenie ciągnie za sobą związek pomiędzy zdaniem a okolicznościami zewnętrznymi; manifestacja dotyczy związku pomiędzy zdaniem a podmiotem mówiącym, a znaczenie słów jest związane z uniwersalnymi pojęciami. 4) Inspiracja z popkultury jest również udokumentowana przez jednego z twórców Spacewar!, J. M. Graetza w Początkach Spacewar ( The Origin of Spacewar ).

7 Bibliografia: Andersen, Christian Ulrik. Det Æstetiske Interface Computerspillet I En Interfacekultur Og Interfacet I Computerspillet. Aarhus: Digital Aesthetics Research Center, Print. Bogost, Ian. Persuasive Games the Expressive Power of Video Games. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, Print. Brand, Stewart. "Spacewar - Fanatic Life and Symbolic Death among the Computer Bums." Rolling Stone Magazine 123 (1972). Print. Deleuze, Gilles. Logique Du Sens. Paris: Les Éditions de minuit, Print. Derrida, Jacques. Writing and Difference. London: Routledge, Print. Frasca, Gonzalo. "Video Games of the Oppressed: Critical Thinking, Education, Tolerance, and Other Trivial Issues." First Person: New Media as Story, Performance, and Game. Eds. Wardrip-Fruin, Noah and Pat Harrigan. Cambridge, Massechusetts; London, England: MIT Press, Print. Friedman, Ted. "Civilization and Its Discontents: Simulation, Subjectivity, and Space." Discovering Discs: Transforming Space and Genre on Cd-Rom. Ed. Smith, Greg. New York: New York University Press, Print. Galloway, Alexander R. Gaming. Electronic Mediations. Minneapolis: University of Minnesota Press, Print. Gere, Charlie. Digital Culture. London: Reaktion Books, Print. Holmes, Brian. "Future Map or How the Cyborgs Learned to Stop Worrying and Love Surveillance." The Laboratory Planet 63 2 (2008): 4-7. Print. Huizinga, Johan. Homo Ludens: A Study of the Play Element in Culture. London: Maurice Temple Smith, Print. Licklider, J. C. R. "Man-Computer Symbiosis." The New Media Reader. Eds. Wardrip-Fruin, Noah and Nick Montfort. Cambridge, Mass. London: MIT Press, pp Print. Rancière, Jacques. "From Politics to Aesthetics." Paragraph 28 1 (2005): Print. Sutton-Smith, Brian. The Ambiguity of Play. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, Print.

8 Wiener, Norbert. God and Golem, Inc. Cambridge, Mass.: The MIT Press, Print. Wolfe, Burton H. "The Monopolization of Monopoly". April 23, The San Francisco Bay Guardian. 10/ Christian Ulrik Andersen jest profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Aarhus w Danii, gdzie przewodniczy również Digital Aesthetics Research Centre i jest członkiem Centre for Digital Urban Living, w ramach którego prowadzi badania nad estetyką cyfrową, software cities i grami komputerowymi. Wraz z Søren Pold pracuje nad wydaniem nowej książki pod tytułem Interface Criticism Aesthetics Beyond the Buttons.

TWORZENIE GRY. projektowanie konstruowanie. użycie. R. Duke, Gaming the Future s Language, SAGE Publications, New York, 1974

TWORZENIE GRY. projektowanie konstruowanie. użycie. R. Duke, Gaming the Future s Language, SAGE Publications, New York, 1974 TWORZENIE GRY Projektowanie gry jest połączeniem naśladownictwa istniejących już formatów gier, nieuchwytnej, ale prawdziwej sztuki i pewnych zasad projektowania, z których część jest już dobrze określona

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski Piotr Lewandowski Creative writing publicystycznych tekstów dziennikarskich kreatywny wywiad dziennikarski Copyright by Piotr Lewandowski & e-bookowo Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-561-8

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 CO TO JEST CZYTANIE? techniczne rozpoznawanie znaków; zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Pamiętamy i czekamy na IV RP!

Pamiętamy i czekamy na IV RP! Szanowni Państwo, Oddajemy do Waszych rąk drugi numer naszego pisma, które jest poświęcone pierwszej rocznicy katastrofy w Smoleńsku. Dodatkowo prezentujemy wybrane wydarzenia z życia Prawa i Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Inteligentna promocja 2015

Inteligentna promocja 2015 Inteligentna promocja 2015 Co to jest inteligentna promocja? Nie niszczy wartości kategorii (nie jest upustem cenowym, ani gratisowym produktem) Z wysokiej jakości atrakcyjnym prezentem (wygraną gwarantowaną)

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

2.3.5. Umiejętności związane z wiedzą 2.4. Podsumowanie analizy literaturowej

2.3.5. Umiejętności związane z wiedzą 2.4. Podsumowanie analizy literaturowej Spis treści 1. Przesłanki dla podjęcia badań 1.1. Wprowadzenie 1.2. Cel badawczy i plan pracy 1.3. Obszar badawczy 1.4. Znaczenie badań dla teorii 1.5. Znaczenie badań dla praktyków 2. Przegląd literatury

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Na podstawie: Lori M. Takeuchi. Families matter: designing media for a digital age. New York: The Joan Ganz Cooney Center at Sesame Workshop 2011.

Na podstawie: Lori M. Takeuchi. Families matter: designing media for a digital age. New York: The Joan Ganz Cooney Center at Sesame Workshop 2011. Na podstawie: Lori M. Takeuchi. Families matter: designing media for a digital age. New York: The Joan Ganz Cooney Center at Sesame Workshop 2011. Sara Grimes, Deborah Fields. Kids online: A new research

Bardziej szczegółowo

John Bollinger s Forex Letter

John Bollinger s Forex Letter John Bollinger s Forex Letter Tom 1, Numer 5 14 wrzesień 2004 Capital Market Services, LLC 350 Fifth Avenue, Suite 6400 New York, NY 10118 www.cmsfx.com trading@cmsfx.com Łączenie przedziałów czasowych

Bardziej szczegółowo

instytucji edukacyjnych

instytucji edukacyjnych Turnieje z wykorzystaniem elektronicznych symulatorów dla WINDOWS i ANDROID jako marketingowe narzędzia instytucji edukacyjnych Michel Muszynski Management Business Applied Francja Wprowadzenie Reklamowanie

Bardziej szczegółowo

Budowa kompleksowych systemów edukacyjnych w szkolnictwie ekonomicznym w oparciu o gry i symulacje

Budowa kompleksowych systemów edukacyjnych w szkolnictwie ekonomicznym w oparciu o gry i symulacje Budowa kompleksowych systemów edukacyjnych w szkolnictwie ekonomicznym w oparciu o gry i symulacje Marcin Wardaszko Poznań 21.11.2013 Agenda Szeroki kontekst edukacyjny Modele nauczania przy pomocy gier

Bardziej szczegółowo

Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w

Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w KLASA 1A Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w zagranicznym klubie lub pracować w dziedzinie motoryzacji.

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

Kochana telewizja, kochane radio Media offline vs media online w kontekście strategii marketingowych. Warszawa 9 grudnia 2010

Kochana telewizja, kochane radio Media offline vs media online w kontekście strategii marketingowych. Warszawa 9 grudnia 2010 Kochana telewizja, kochane radio Media offline vs media online w kontekście strategii marketingowych Warszawa 9 grudnia 2010 Konsumpcja mediów była taka prosta Niewątpliwie Internet ma wpływ na nasze życie

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do

to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do indywidualnych potrzeb oraz silnemu wsparciu technologicznemu,

Bardziej szczegółowo

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm odmiany f. analitycznej: filozofia języka idealnego filozofia języka potocznego George E. Moore (1873 1958) analiza pojęciowa a filozoficzna synteza

Bardziej szczegółowo

XXII Konferencja SNM. Porozmawiajmy o walorach dydaktycznych SET Game

XXII Konferencja SNM. Porozmawiajmy o walorach dydaktycznych SET Game 1 XXII Konferencja SNM AKTYWNOŚCI MATEMATYCZNE Katarzyna Sikora, (Chorzów) ksikora35@gmail.com Porozmawiajmy o walorach dydaktycznych SET Game Streszczenie. Podczas warsztatów uczestnicy poznali historię

Bardziej szczegółowo

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Ks. dr Jacek Czaplicki KS-4 Wychowanie ku wartościom - szanse i zagrożenia" 1 G. C. Berkouwer konstatuje: "Dziś bardziej niż kiedykolwiek, pytanie

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie uczniów do egzaminu GCSE z języka polskiego (lato 2014) Paulina Zaleśny

Przygotowanie uczniów do egzaminu GCSE z języka polskiego (lato 2014) Paulina Zaleśny Przygotowanie uczniów do egzaminu GCSE z języka polskiego (lato 2014) Paulina Zaleśny Po co... uczymy się języka polskiego za granicą uczymy języka polskiego za granicą 22:11 2 Po co uczymy się j. polskiego?

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Nazwa pojawiła się na przełomie lat 50-60-tych i przyjęła się na dobre w Europie Jedna z definicji (z Wikipedii): Informatyka dziedzina nauki i techniki

Bardziej szczegółowo

2)Uzależnienie od gier jeden z głównych problemów współczesnej młodzieży

2)Uzależnienie od gier jeden z głównych problemów współczesnej młodzieży 1) 2)Uzależnienie od gier jeden z głównych problemów współczesnej młodzieży a)1. Cele lekcji i)a) Wiadomości Uczeń: zna pozytywne i negatywne skutki grania w gry komputerowe i gry video, odnosi problem,

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki

Wstęp do kognitywistyki Wstęp do kognitywistyki Wykład I: Kognitywistyka z lotu ptaka Piotr Konderak konsultacje: poniedziałki, 11:10-12:40, p. 205 Strona przedmiotu: http://konderak.eu/wkg10.html W historii intelektualnej wszystko

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

dr Agnieszka RYNKIEWICZ Warszawa, 17 maja 2014 r.

dr Agnieszka RYNKIEWICZ Warszawa, 17 maja 2014 r. Interaktywne środowisko internetowe do społecznego włączania dzieci ze Stanami ze Spektrum Autyzmu (ASC) www.asc-inclusion.eu www.asc-inclusion.eu SPECTRUM ASC-MED 1 Celem projektu jest stworzenie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * *

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * * AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne Pomiędzy małym a dużym obrazem świata o tym, jak pomocną w rysowaniu KRATKĘ szybko można zmienić w ograniczającą KLATKĘ * * * Pozornie paradoksalna

Bardziej szczegółowo

GRY Z DRESZCZYKIEM EMOCJI

GRY Z DRESZCZYKIEM EMOCJI SALON GIER Dokument ten nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu prawa, a jedynie wstęp do negocjacji. Treść niniejszego dokumentu jest własnością intelektualną firmy Sigma Event i jako taka podlega pełnej

Bardziej szczegółowo

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35)

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Właścicielu! Dyrektorze! Czy poszukujesz środków na rozwój swojej działalności? Chciałbyś sfinansować nowy projekt?

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Moduł VI. Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby

Scenariusz zajęć. Moduł VI. Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Scenariusz zajęć Moduł VI Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Moduł VI Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Cele ogólne: przypomnienie i utrwalenie poznanych wcześniej poleceń i konstrukcji języka

Bardziej szczegółowo

22 maj Dzień Praw Zwierząt

22 maj Dzień Praw Zwierząt 22 maj Dzień Praw Zwierząt Prawa zwierząt opierają się na twierdzeniu, że zwierzęta są istotami czującymi, zdolnymi docenić wartość swojego życia i z tego względu należą im się prawa, które chroniłyby

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

NIEKONWENCJONALNE W UJĘCIU RELACYJNYM

NIEKONWENCJONALNE W UJĘCIU RELACYJNYM Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: 366914 Temat: odw-negocjacje NIEKONWENCJONALNE W UJĘCIU RELACYJNYM - jako umiejętne kontrolowanie przebiegu negocjacji i przechodzenie w rolę doradcy/mediatora,

Bardziej szczegółowo

potrzebną na wydobycie surowców, produkcję, użytkowanie produktu oraz jego przetworzenie)

potrzebną na wydobycie surowców, produkcję, użytkowanie produktu oraz jego przetworzenie) Gra symulacyjna Nasze potrzeby Cele gry - poznanie argumentów przemawiających za odpowiedzialną konsumpcją - lepsze zrozumienie dlaczego ludzie kupują różne produkty konsumpcyjne (jakie potrzeby nimi kierują)

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw WYKŁAD

Informatyzacja przedsiębiorstw WYKŁAD Informatyzacja przedsiębiorstw WYKŁAD dr inż. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl wersja 0.1.0 07.10.2010 Wykład 1 Modelowanie procesów biznesowych Przypomnienie rodzajów narzędzi

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium dyplomowe. 2. KIERUNEK: filologia, specjalność filologia angielska

Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium dyplomowe. 2. KIERUNEK: filologia, specjalność filologia angielska KARTA PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium dyplomowe 2. KIERUNEK: filologia, specjalność filologia angielska 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: rok

Bardziej szczegółowo

Wybierz zdrowie i wolność

Wybierz zdrowie i wolność O przedsięwzięciu Program profilaktyki uzależnień Wybierz zdrowie i wolność Niniejszy program stanowi wypadkową zdobytej na szkoleniach wiedzy i doświadczeń własnych autorki, które przyniosło kilkanaście

Bardziej szczegółowo

Przez ostatnie 3 lata agencja Hypermedia Isobar prowadziła ciągły proces rekrutacyjny drenując rynek ze specjalistów w swojej dziedzinie.

Przez ostatnie 3 lata agencja Hypermedia Isobar prowadziła ciągły proces rekrutacyjny drenując rynek ze specjalistów w swojej dziedzinie. Isobar Explorer Kontekst Przez ostatnie 3 lata agencja Hypermedia Isobar prowadziła ciągły proces rekrutacyjny drenując rynek ze specjalistów w swojej dziedzinie. Coraz trudniej było pozyskiwać nowych

Bardziej szczegółowo

Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej: Jak można wzmocnić unijne ustawodawstwo w tym zakresie?

Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej: Jak można wzmocnić unijne ustawodawstwo w tym zakresie? DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ DEPARTAMENT TEMATYCZNY C: PRAWA OBYWATELSKIE I SPRAWY KONSTYTUCYJNE WOLNOŚCI OBYWATELSKIE, SPRAWIEDLIWOŚĆ I SPRAWY WEWNĘTRZNE Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Postawy gimnazjalistów wobec literatury

Postawy gimnazjalistów wobec literatury Postawy gimnazjalistów wobec literatury dr hab. prof. UJ Anna Janus-Sitarz Wyniki badania: Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej Warszawa, 13-14 marca 2015 r. Szkolne

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 2008/2173(INI) 20.11.2008 PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie ochrony konsumentów, zwłaszcza nieletnich, w zakresie używania gier

Bardziej szczegółowo

Are you inmusic? Dołącz do świata muzycznych możliwości i stań się rozpoznawalny z nowym portalem wiedzy o muzyce inmusic.pl

Are you inmusic? Dołącz do świata muzycznych możliwości i stań się rozpoznawalny z nowym portalem wiedzy o muzyce inmusic.pl Are you inmusic? Dołącz do świata muzycznych możliwości i stań się rozpoznawalny z nowym portalem wiedzy o muzyce inmusic.pl Twoje miejsce elementem gry? Stań się częścią narodzin nowego na polskim rynki

Bardziej szczegółowo

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja 2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja ADRESACI: uczniowie klas I VI Szkoły Podstawowej nr 7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - październik listopad 2014 CEL GŁÓWNY: - poznanie

Bardziej szczegółowo

Netkata. Design of digital products. Netkata Interactive Media Marketing

Netkata. Design of digital products. Netkata Interactive Media Marketing Netkata Design of digital products AGENDA O firmie Netkata Nasi klienci Wybrane projekty Jak pracujemy Dlaczego Netkata? Porozmawiajmy! Co oferuje Netkata? Projektujemy i realizujemy strony www, aplikacje

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Need for Speed: Undercover. autor: Adam Fandarel Makowski

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Need for Speed: Undercover. autor: Adam Fandarel Makowski Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Need for Speed: Undercover autor: Adam Fandarel Makowski Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Producent EA Games,

Bardziej szczegółowo

Trader VIC SPIS TREŚCI

Trader VIC SPIS TREŚCI Trader VIC Victor Sperandeo SPIS TREŚCI Przedmowa Wstęp Podziękowania CZĘŚĆ I. ZDOBYWANIE WIEDZY OD PODSTAW Wprowadzenie: Tajemnica Gamboni 1. Od hazardzisty do mistrza rynku: kształtowanie profesjonalnego,,,,,,,,,spekulanta

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ERGONOMII i BHP System ergonomiczny: człowiek technika środowisko

PODSTAWY ERGONOMII i BHP System ergonomiczny: człowiek technika środowisko PODSTAWY ERGONOMII i BHP System ergonomiczny: człowiek technika środowisko ERGONOMIA = ERGON + NOMOS ERGON (gr.) praca NOMOS (gr.) prawo, prawidłowość Ergonomia jest to dyscyplina naukowa i działalność

Bardziej szczegółowo

NAJMŁODSI W SIECI. Konsumpcja treści i usług dostępnych w Internecie przez najmłodszych użytkowników

NAJMŁODSI W SIECI. Konsumpcja treści i usług dostępnych w Internecie przez najmłodszych użytkowników NAJMŁODSI W SIECI Konsumpcja treści i usług dostępnych w Internecie przez najmłodszych użytkowników Raport z badania ilościowego 28 lipca 2014 2 Najmłodsi w sieci. Raport z badania ilościowego. O AUTORACH

Bardziej szczegółowo

Informatyka - zrozum i zaprogramuj komputer to aplikacja dedykowana młodszym użytkownikom komputera, a dokładnie młodzieży powyżej 10 roku życia

Informatyka - zrozum i zaprogramuj komputer to aplikacja dedykowana młodszym użytkownikom komputera, a dokładnie młodzieży powyżej 10 roku życia Informatyka - zrozum i zaprogramuj komputer to aplikacja dedykowana młodszym użytkownikom komputera, a dokładnie młodzieży powyżej 10 roku życia chcącym wiązać swoją przyszłość zawodową z komputerami.

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013

KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013 KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013 Lp. Nazwa przedmiotu Semestr Liczba godz. w sem. I Forma zal./ Punkty ECTS Liczba

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

Przedstawmy się! Jesteśmy pewni, że połączenie wizji z umiejętnym i konsekwentnym realizowaniem wyznaczonych celów daje nam zawsze pozycję lidera.

Przedstawmy się! Jesteśmy pewni, że połączenie wizji z umiejętnym i konsekwentnym realizowaniem wyznaczonych celów daje nam zawsze pozycję lidera. Przedstawmy się! Jesteśmy energicznym i doświadczonym zespołem. Cenimy sobie przedewszystkim lojalność, efektywność i precyzję. Realizując potrzeby i cele naszych klientów nie stawiamy sobie żadnych barier.

Bardziej szczegółowo

Gra komputerowa jako przedmiot prawa autorskiego [PRZEDSPRZEDAŻ] Ireneusz Matusiak Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE

Gra komputerowa jako przedmiot prawa autorskiego [PRZEDSPRZEDAŻ] Ireneusz Matusiak Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE Gra komputerowa jako przedmiot prawa autorskiego [PRZEDSPRZEDAŻ] Ireneusz Matusiak Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE Gry komputerowe stanowią fenomen technicznego, kulturowego i artystycznego

Bardziej szczegółowo

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy Programowanie w C++ 1.Czym jest programowanie Pisanie programów to wcale nie czarna magia, tylko bardzo logiczna rozmowa z komputerem. Oczywiście w jednym ze specjalnie stworzonych do tego celu języków.

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Jak zbadać, czy szkoła funkcjonuje według zrównoważonego rozwoju?

Jak zbadać, czy szkoła funkcjonuje według zrównoważonego rozwoju? Jak zbadać, czy szkoła funkcjonuje według zrównoważonego rozwoju? Sposobów i metod badania jest wiele. Chcielibyśmy zaproponować metodę prześwietlania zasobów szkoły/przedszkola pod kątem czterech aspektów

Bardziej szczegółowo

Narysowanie postaci ludzkiej nie należy

Narysowanie postaci ludzkiej nie należy WSTĘP 3 Narysowanie postaci ludzkiej nie należy do prostych zadań. Opanowanie tej sztuki wymaga wielu ćwiczeń i dużej cierpliwości, jednak jest to możliwe dla każdego, kto wykaże się zapałem oraz ambicją,

Bardziej szczegółowo

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula 1 Spis treści 2 Spis treści Nota o Autorze......5 W pisaniu nie wracam do przeszłości Rozmowa z Markiem Czuku......6 Świat bez telewizji jest możliwy Rozmowa z ks. Krzysztofem Łuszczkiem.... 10 Zapowiada

Bardziej szczegółowo

W JAKI SPOSÓB COACHING MOŻE EFEKTYWNIE WSPIERAĆ ZARZĄD FIRMY?

W JAKI SPOSÓB COACHING MOŻE EFEKTYWNIE WSPIERAĆ ZARZĄD FIRMY? W JAKI SPOSÓB COACHING MOŻE EFEKTYWNIE WSPIERAĆ ZARZĄD FIRMY? Dariusz Jęda Toruń, 19 maj 2015 Całość niniejszych materiałów objęta jest ochroną praw autorskich. Niedozwolone jest kopiowanie całości jak

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

dr Agnieszka RYNKIEWICZ Siedlce, 23 października 2014

dr Agnieszka RYNKIEWICZ Siedlce, 23 października 2014 KACPER PTASZEK i AGNIESZKA RYNKIEWICZ SIEDLCE 23 października 2014 r. Świat Odkrywców polska platforma zintegrowanego środowiska internetowego do społecznego włączania dzieci ze Stanami ze Spektrum Autyzmu

Bardziej szczegółowo

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński plan spotkania Trzy części spotkania: podstawowe pojęcia i problemy wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych. Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej

Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych. Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej Układ wystąpienia Zmiany w nazewnictwie Ewolucja nauk wojskowych

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

Wykład I: Kodowanie liczb w systemach binarnych. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki

Wykład I: Kodowanie liczb w systemach binarnych. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Wykład I: Kodowanie liczb w systemach binarnych 1 Część 1 Dlaczego system binarny? 2 I. Dlaczego system binarny? Pojęcie bitu Bit jednostka informacji

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. The Sims 2: Osiedlowe życie. autor: Jacek Stranger Hałas. (c) 2008 GRY-OnLine S.A.

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. The Sims 2: Osiedlowe życie. autor: Jacek Stranger Hałas. (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry The Sims 2: Osiedlowe życie autor: Jacek Stranger Hałas (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Producent EA Games, Wydawca Electronic Arts Inc., Wydawca PL Electronic Arts

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OTWARTE 11.03.2014 LUB 13.03.2014!! INSTRUKCJA OBSŁUGI MEDIÓW Z ELEMENTAMI KRYZYSU!!

SZKOLENIE OTWARTE 11.03.2014 LUB 13.03.2014!! INSTRUKCJA OBSŁUGI MEDIÓW Z ELEMENTAMI KRYZYSU!! SZKOLENIE OTWARTE 11.03.2014 LUB 13.03.2014 INSTRUKCJA OBSŁUGI MEDIÓW Z ELEMENTAMI KRYZYSU DLACZEGO VISION GROUP? Łączymy wiedzę i umiejętności z zakresu public relations z dziennikarskim doświadczeniem.

Bardziej szczegółowo

Kompetencje cyfrowe Polaków. dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski

Kompetencje cyfrowe Polaków. dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski Kompetencje cyfrowe Polaków dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski Plan wystąpienia kompetencje cyfrowe dostęp do nowych technologii w Polsce ICT w gospodarstwach domowych Bariery korzystanie z nowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Cel szkolenia: Komunikacja społeczna jest podstawą dla wielu innych umiejętności: zarządzania, przewodzenia, efektywnej pracy w zespole, a można jej się nauczyć jedynie w praktyce

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczośd - Stan. Przedsiębiorczość to działalność polegająca na ciągłym przesuwaniu granic i podejmowaniu wyzwań.

Przedsiębiorczośd - Stan. Przedsiębiorczość to działalność polegająca na ciągłym przesuwaniu granic i podejmowaniu wyzwań. PRZEDSIĘBIORCZOŚD C Przedsiębiorczość to działalność polegająca na ciągłym przesuwaniu granic i podejmowaniu wyzwań. Richard Cantillon (ok. 1730): Przedsiębiorczość definiuje się jako samozatrudnienie.

Bardziej szczegółowo

World Wide Web? rkijanka

World Wide Web? rkijanka World Wide Web? rkijanka World Wide Web? globalny, interaktywny, dynamiczny, wieloplatformowy, rozproszony, graficzny, hipertekstowy - system informacyjny, działający na bazie Internetu. 1.Sieć WWW jest

Bardziej szczegółowo

Planowanie strony www. Grunt to organizacja

Planowanie strony www. Grunt to organizacja Planowanie strony www Grunt to organizacja wstęp Podobnie jak w przypadku tradycyjnych środków przekazu, proces tworzenia i projektowania stron WWW wymaga zaplanowania i przemyślenia, przed rozpoczęciem

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Instrumentalistyka Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Metoda 5-WHY. Metoda 5-WHY. Wydanie 1. Zbigniew Huber. Maj 2006. Artykuł dostępny na stronie autora: http://www.huber.pl.

Metoda 5-WHY. Metoda 5-WHY. Wydanie 1. Zbigniew Huber. Maj 2006. Artykuł dostępny na stronie autora: http://www.huber.pl. Metoda 5-WHY Wydanie 1 Zbigniew Huber Maj 2006 Artykuł dostępny na stronie autora: http://www.huber.pl Copyright by Zbigniew Huber Strona 1 z 6 Wstęp Rozwiązanie jakiegoś problemu i wprowadzenie skutecznego

Bardziej szczegółowo

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Wraz z upowszechnieniem Internetu narodziło się nowe pokolenie. Świat

Bardziej szczegółowo

Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji. Artur Kowalski Prometriq

Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji. Artur Kowalski Prometriq Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji Artur Kowalski Prometriq Wrocław, 19-11-2009 Jest tylko jedna strategia sukcesu Polega ona na precyzyjnym zdefiniowaniu docelowego odbiorcy i zaoferowaniu

Bardziej szczegółowo

Centrum Diagnozy, Terapii I Edukacji SPECTRUM ASC-MED dr Agnieszka Rynkiewicz

Centrum Diagnozy, Terapii I Edukacji SPECTRUM ASC-MED dr Agnieszka Rynkiewicz Gdańsk, 12 listopada 2013 Szanowni Państwo, Dziękujemy za Państwa zainteresowanie międzynarodowym projektem ASC-Inclusion, który wykorzystuje technologie komputerowe do terapii osób ze spektrum autyzmu.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych.

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Rolf Benirschke twórca programu Po operacji wyłonienia stomii, która odbyła się w 1979 r., Rolf wrócił do profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

LICZBY PIERWSZE. Jan Ciurej Radosław Żak

LICZBY PIERWSZE. Jan Ciurej Radosław Żak LICZBY PIERWSZE Jan Ciurej Radosław Żak klasa IV a Katolicka Szkoła Podstawowa im. Świętej Rodziny z Nazaretu w Krakowie ul. Pędzichów 13, 31-152 Kraków opiekun - mgr Urszula Zacharska konsultacja informatyczna

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie platformy e-learningowej moodle do szkoleń i zarządzania

Wykorzystanie platformy e-learningowej moodle do szkoleń i zarządzania Wykorzystanie platformy e-learningowej moodle do szkoleń i zarządzania Podlaskie Forum Bibliotekarzy 1. Platforma moodle wprowadzenie. 2. Szkolenia oparte na platformie. 3. Platforma moddle do zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektu QUAIKE Architektura oprogramowania

Dokumentacja projektu QUAIKE Architektura oprogramowania Licencjacka Pracownia Oprogramowania Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego Jakub Kowalski, Andrzej Pilarczyk, Marek Kembrowski, Bartłomiej Gałkowski Dokumentacja projektu QUAIKE Architektura

Bardziej szczegółowo

Jak napisać literaturę podmiotu:

Jak napisać literaturę podmiotu: Jak napisać literaturę podmiotu: Mamy już temat i lektury - teraz czas na bibliografię. Składa się ona z literatury podmiotu i przedmiotu. Najpierw zajmijmy się literaturą podmiotu. Ten artykuł ma za zadanie

Bardziej szczegółowo

POISSONOWSKA APROKSYMACJA W SYSTEMACH NIEZAWODNOŚCIOWYCH

POISSONOWSKA APROKSYMACJA W SYSTEMACH NIEZAWODNOŚCIOWYCH POISSONOWSKA APROKSYMACJA W SYSTEMACH NIEZAWODNOŚCIOWYCH Barbara Popowska bpopowsk@math.put.poznan.pl Politechnika Poznańska http://www.put.poznan.pl/ PROGRAM REFERATU 1. WPROWADZENIE 2. GRAF JAKO MODEL

Bardziej szczegółowo

Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa analiza i rekomendacje

Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa analiza i rekomendacje Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa Tomas Rezek, Tomasz Szatkowski, Joanna Świątkowska, Jozef Vyskoč, Maciej Ziarek Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu

Bardziej szczegółowo