STUDIA ŻYDOWSKIE ALMANACH. [Jewish Studies. Almanac]

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STUDIA ŻYDOWSKIE ALMANACH. [Jewish Studies. Almanac]"

Transkrypt

1 STUDIA ŻYDOWSKIE ALMANACH [Jewish Studies. Almanac]

2 Rada Naukowa / Editorial Board: Natalia Aleksiun, Instytut Historii PAN / Touro College, New York Alina Cała, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa Małgorzata Domagalska, Uniwersytet Łódzki Semyon Goldin, Hebrew University, Jerusalem Robert Kuwałek, Państwowe Muzeum na Majdanku, Lublin Artur Markowski, Uniwersytet Warszawski Pavel Polian, Russian Academy of Science, Moscow / University of Freiburg Shaul Stampfer, Hebrew University, Jerusalem Wacław Wierzbieniec (przewodniczący), Uniwersytet Rzeszowski Konrad Zieliński, UMCS, Lublin / PWSZ, Zamość Redaktor Naczelny / Editor-in-Chief: Konrad Zieliński Sekretarz redakcji / Associate Editor: Magdalena Cześniak-Zielińska Adres Redakcji / EditorialAddress: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Szymona Szymonowica w Zamościu ul. Akademicka 8, Zamość tel tel./fax Studia Żydowskie Almanach R. II (2012) Nr 2 Redaktorzy tomu / Editors of the Volume: Artur Markowski, Konrad Zieliński Recenzenci / Reviewers: Prof. dr hab. Henryk Chałupczak Prof. dr hab. Konrad Zieliński ISSN Skład i druk: Drukarnia Cyfrowa TRIADA Zamość, ul. Lwowska 22d tel./fax

3 Spis treści Artykuły Andrzej Trzciński (Lublin) Legendarne i tajemnicze macewy w Szczebrzeszynie Paweł Sygowski (Lublin) Jeszcze o Taryffie Głów Żydowskich w województwie lubelskim z 1778 r Anna Lewicka (Lublin) Status formalnoprawny żydowskich gmin wyznaniowych w II Rzeczypospolitej Alicja Gontarek (Mińsk Mazowiecki) Postawy żydowskich mieszkańców Mińska Mazowieckiego i Kałuszyna wobec wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku Mateusz Borysiuk (Międzyrzec Podlaski) Społeczność żydowska Międzyrzeca Podlaskiego w okresie międzywojennym.. 87 Roman Romantsov (Lublin/Charków) Żydzi na tle statystyk demograficznych Lwowa Małgorzata Sołtysiak (Radom/Lublin) Zajścia polsko-żydowskie w Przytyku w świetle wybranych tytułów prasy codziennej Magdalena Cześniak-Zielińska (Zamość/Lublin) Żydowscy artyści-komuniści w Grupie Krakowskiej ( ) Jakub Chmielewski (Lublin) Konflikty personalne w lubelskim Judenracie w świetle protokołów posiedzeń plenarnych (styczeń 1940-marzec 1942) Jakub Chmielewski (Lublin) Struktura i funkcjonowanie Judenratu w Lublinie próba analizy

4 Mariusz Koper (Lublin) Lubycza Królewska. Zagłada i próba upamiętnienia społeczności żydowskiej dawnego miasteczka

5 Aleksandra Stachula (Krasnystaw) Kręgi piekielne Holokaustu. Czy metafora piekło dantejskie jest adekwatna w stosunku do Zagłady? Mateusz Płokita (Radom) Żydzi w opinii studentów szkół wyższych Lublina i Zamościa CONTENT Joanna Krauze (Lublin/Zamość) Mity historyczne w kształtowaniu tożsamości izraelskiej Materiały źródłowe Mateusz Borysiuk (Międzyrzec Podlaski) Sprawozdanie sytuacyjne Starosty Radzyńskiego, sierpień 1920 r Mateusz Borysiuk (Międzyrzec Podlaski) Budżet Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Radzyniu Podlaskim na 1928 rok jako źródło do badań społeczności małomiasteczkowych w dwudziestoleciu międzywojennym Recenzje i polemiki Anna Bartnik Narody i polityka. Studia ofiarowane profesorowi Jerzemu Tomaszewskiemu, pod red. A. Grabskiego i A. Markowskiego, Żydowski Instytut Historyczny Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa Jakub Chmielewski A. Krempa, Zagłada Żydów mieleckich, Biblioteka Muzeum Regionalnego, Mielec Autorzy

6 Articles Andrzej Trzciński (Lublin) The legendary and mysterious matzevahs in Szczebrzeszyn Paweł Sygowski (Lublin) More about TaryffaGłówŻydowskich in the Lublin Voievodship, 1778 [Inventory Tax of Jews in the Lublin Voievodship, 1778] Anna Lewicka (Lublin) Legal status of Jewish religious communities in the Second Polish Republic Alicja Gontarek (Mińsk Mazowiecki) The attitudes of Jewish population of Mińsk Mazowiecki and Kałuszyn towards the Polish-Bolshevik War of Mateusz Borysiuk (Międzyrzec Podlaski) The Jewish Population of Międzyrzec Podlaski in the interwar period Roman Romantsov (Lublin/Charków) Jews on the background of the demographicstatistics of Lviv, Małgorzata Sołtysiak (Radom/Lublin) The Polish-Jewish riots in Przytyk in the light of selected daily newspapers Magdalena Cześniak-Zielińska (Zamość/Lublin) Jewish Artists-Communists in the Krakow Group ( ) Jakub Chmielewski (Lublin) The personal conflicts in Lublin Judenrat in the light of the protocols of plenary sessions (January 1940-March 1942) Jakub Chmielewski (Lublin) The structure and functioning of the Judenrat in Lublin an attempt toanalyze

7 Mariusz Koper (Lublin) Lubycza Królewska: the Holocaust and the attempts to preserve the memory of the Jewish community of the town Aleksandra Stachula (Krasnystaw) The Circles of Heli of the Holocaust. Is a metaphor for Dante s heli adequate in relation to the Shoah? Mateusz Płokita (Radom) Jews in the opinion of students from Lublin and Zamość Joanna Krauze (Lublin/Zamość) Historical Myths in Shaping of Israeli Identity Miscellanea ARTYKUŁY ARTICLES Mateusz Borysiuk (Międzyrzec Podlaski) Report of Governor of the Radzyń Podlaski District, August Mateusz Borysiuk (MiędzyrzecPodlaski) The Budget of the Jewish Community in Radzyń Podlaski of the source for the studies on the small-towns communities in the inter-war period Reviews and Polemics Anna Bartnik Narody i polityka. Studia ofiarowane profesorowi Jerzemu Tomaszewskiemu, ed. A. Grabski, A. Markowski, Żydowski Instytut Historyczny - Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa Jakub Chmielewski A. Krempa, Zagłada Żydów mieleckich, Biblioteka Muzeum Regionalnego, Mielec Contributors

8 8

9 Andrzej Trzciński (Lublin) Legendarne i tajemnicze macewy w Szczebrzeszynie Każda gmina ma swoje legendy, opowiadane młodzieży przez starców w bejt midra-szu, dzieciom przez mełamedów w chederze lub w zimowe wieczory przez babki, sy-nowym przez teściowe, przekazywane z pokolenia na pokolenie. Opowieści związane z tragicznymi lub komicznymi wydarzeniami, z postaciami królami i magnatami albo z miejscowymi czcigodnymi mędrcami lub dziwakami, z obiektami kahalnymi. W niejednej starej gminie Rzeczypospolitej powtarzano opowieść o tym, że miejscową synagogę wzniesiono i wyposażono za staraniem Esterki nałożnicy króla Kazimierza Wielkiego i zwykle przytaczano na dowód datę odkrytą na ścianie podczas remontu bóżnicy lub stare sprzęty wyposażenia. Odnośnie do połowy XVII wieku, tj. czasów powstania Bohdana Chmielnickiego niejednokrotnie spotykamy opowieść 0grobie męczenników, pochowanych przed progiem synagogi lub na miejscowym kirkucie. W różnych czasach umiejscawiany bywa przekaz o ceremonii zaślubin pary staruszków na kirkucie jako obrzęd mający na celu odwrócenie epidemii cholery. Każda z tych opowieści ma zapewne ziarna prawdy, lecz ziarna te rozsiewane były następnie w kolejnych miejscach a ich plony przenoszone do następnych. Część z tych opowieści szczęśliwie zachowała się w publikacjach, m.in. w księgach pamięci, gdzie zwykle zgromadzono je w osobnym dziale. Tu chcę zwrócić uwagę na takie opowieści gminne ze Szczebrzeszyna. W księdze pamięci tej gminy zebrane są razem w dziale pt. Legendarne i tajemnicze. 1 Jest tu m.in. powiastka o ludowej etymologii nazwy Szczebrzeszyn 2, są opowieści chasydzkie 3, różne historie dotyczące cmentarza i nagrobków 4. 1właśnie ten ostatni wątek chcę tu podjąć. W rzeczonych opowieściach przywoływa- 1 Sefer zikaron li-kehilat Szebreszin [Księga pamięci gminy Szczebrzeszyn], red. D. Szuwal, Hajfa 1984, s ; P. Bibel, Szebreszin..., s Autorską księgą pamięci można nazwać zbiór wspomnień żydowskiego mieszkańca Szczebrzeszyna - Philipa BIbela, Tales of the shtell, Elie Metchnikoff Memorial Libary, 2004; opublikowaną ostatnio w przekładzie na język polski - P. Bibel, Szebreszin, przeł. z ang. Tomasz Pańczyk, Warszawa Pośród wspomnień przewijają się tu także dawne opowieści gminne ze Szczebrzeszyna. 2 M. Messinger, Dlaczego Szczebrzeszyn?, [w jęz. hebr. i jidysz], [w:] Sefer..., s ; to samo w przekładzie M. Adamczyk- -Garbowskiej na język polski [w:] Tam był kiedyś mój dom. Księgi pamięci gmin żydowskich, wybór, opracowanie i przedmo wa M. Adamczyk-Garbowska, A. Kopciowski, A. Trzciński, Lublin 2009, s. 353; Bibel, Szebreszin..., s A. Burstin, Wspaniała droga Widzącego z Lublina, [w jęz. jidysz], [w:] Sefer..., s A. Stern, Aniołowie przenieśli go ze Szczebrzeszyna do Ziemi Izraela, [w jęz. hebr.], [w:] Sefer..., s. 146; J. Kelner, Legendarne postacie: rabinowa z siedmioma synami [w jęz. jidysz], tamże, s. 151; M. Farber, Na cmentarzu, [w jęz. jidysz], tamże, s. 155 oraz w przekła dzie M. Adamczyk-Garbowskiej na język polski [w:] Tam był kiedyś mój dom..., s P. Bibel, Szebreszin..., s

10 11

11 ne są stare nagrobki, zapadnięte w ziemię, z zatartymi przez czas, nieczytelnymi już inskrypcjami, stojące w pobliżu wejścia, przy starych dębach. Z jednym z takich nagrobków łączy się legenda, mająca kilka wersji, o rabinowej i jej siedmiorgu dzieciach wszyscy oni zostali zamordowani przed wiekami, w nieznanych już okolicznościach; jedna z wersji podaje, że nastąpiło to tuż po założeniu miasta i zamieszkaniu w nim Żydów, według innej wersji uczyniły to hordy Chmielnickiego. 5 Przy północnym skraju kirkutu, obok wiekowego, potężnego wiązu, do dziś stoją dwie stele bez napisów (i przez to są zagadkowe), wykonane z lokalnego wapienia, jak wszystkie inne na tym cmentarzu. Zdobnictwo ich obramowań ma cechy XVII-wiecz-ne, lecz zważywszy na ich lokalizację w tej części nekropoli nie mogą być starsze niż z XVIII stulecia. Pola inskrypcyjne mają idealnie gładkie, jakby od początku napisy miały być tylko namalowane, obecnie po napisach nie ma nawet śladu. Jakiekolwiek było pierwotne przeznaczenie tych stel, zostały one skojarzone ze znakomitymi osobami pochowanymi w różnym czasie na szczebrzeskim kirkucie. Chyba w 1995 roku ten kawałek cmentarza drzewo i owe dwie stele potomkowie pochowanego tu słynnego męża ogrodzili (ponownie?) i opatrzyli tablicami informacyjnymi w języku hebraj- 1. Tablica informacyjna przy stelach obok starego wiązu. 2. Nagrobek Jissachara Bera ben Naftali ha-kohen, zm. 5 Kelner, s. 151; Farber, s. 155; P. Bibel, Szebreszin..., s skim. Na jednej z nich czytamy: Tu są nagrobki gaonów i świętych, zasługi ich niech nas chronią: / Darów kapłaństwa do midraszu / gaona, naszego nauczyciela Jissachara Bera / syna mistrza, naszego nauczyciela, pana, mistrza Naftalego Kac / i gaona z Janowa, / a przy drzewie według tradycji macewa / gaona, światła wygnania, wielkie pośród nauczycieli imię jego / mistrz, pan Simcha ha-ko-hen Rapoport, / który był przewodniczącym sądu <rabinackiego> gminy Lublin, / syn gaona, naszego nauczyciela, pana Nachmana kohena, / odszedł w połowie drogi, gdy szedł do miasta Lublina, / dnia 7 aw roku / Wystawiono i naprawiono ogrodzenie wokół nagrobka / dzięki staraniom jego potomkini Rywki Dwory Friedman / córki mistrza, gaona, naszego nauczyciela, pana Mosze Cwi Arje / syna mistrza, gaona, naszego nauczyciela, pana Jechiela Michela, pamięć jego niech będzie błogosławiona, Byka. Z treści tego napisu można sądzić, że to właśnie tu, w obrębie owego ogrodzenia są nagrobki wymienionych tu trzech postaci. Jednakże oryginalna macewa Jissacha-ra Bera syna Naftalego Kac znajduje się w swoim pierwotnym miejscu w najstarszej części kirkutu, przy północnym skraju wschodniego brzegu. Oto jej treść 6 : KT8rr DC27 ndp 1 Oby wspomniane było imię męża, rr D -DEKT nna 2 naszego nauczyciela, pana Jissachara kapłana, : n*ob nnnnctf 3 który wiele objaśnił 1 rrdi mro rrnnrr 4 Torę, kapłaństwo i kapłana. nactf rrd Ti sii& 5 Warg kapłana strzegł j m IKW no nsnb 6 aby wiedzieć, co będą czynić wedle nich. nn itb n^nra nb*o 7 Jak one błyszczący dla Zoharu rrd rr ina nson 8 w księdze Widzenie kapłana. : Kn^-psn ibs;s nn 9 Wielkie jest dzieło jego w komentarzu rrd rfiana rrnnrr 10 <do Midrasz> Rabot <pod tytułem> Dary kapłana. Ta treść wydaje się niekompletna, brak tu typowej części informacyjnej z podaniem pełnych personaliów i daty śmierci. Być może na cały nagrobek składały się dwie stele. 7 Ale nie jest wykluczona i taka możliwość, że Jissachar był osobistością w swoim czasie tak wybitną i powszechnie znaną, że typowe personalia redaktorzy tego epitafium uznali za zbędne, a zmarły identyfikowany jest poprzez jego dzieła. Tekst jest kunsztowny i godzien uwagi. Jest to pięciowiersz (rozpisany na steli w dziesięciu wersach) o metrum numerycznym (po trzy wyrazy w wersie) choć nie w pełni regularnym, jest rymowany monorymem. Początkowe litery wersów, ozna- Zobacz też: A. Trzciński, J. P. Woronczak, Nagrobki z XVI wieku na cmentarzu żydowskim w Szczebrzeszynie [w:] Żydzi i judaizm we współczesnych badaniach polskich. Materiały z konferencji, Kraków XI 1995, red. K. Pilarczyk, Kraków 1997, s

12 Studia żydowskie dzieli tam jego nagrobek.9 Był autorem dwu znanych dzieł, które wspomniane są w jego epitafium. Jedno z nich to Matanot kehuna (Dary kapłaństwa)10, ukończone w 1584 roku a opublikowane po raz pierwszy w Krakowie w 1587 roku. Jest to komentarz do Midrasz rabba (tj. Wielkiego midraszu, będącego zbiorem homiletycznych komentarzy do ksiąg Starego Testamentu). Jissachar komentuje i koryguje różnego rodzaju błędy powstałe w dostępnych mu reprodukcjach tekstu rękopiśmiennych i drukowanych, co ma też służyć do poprawnych następnych edycji. Ponadto objaśnia specjalistyczne terminy pochodzące z obcych języków. Dzieło to zyskało duże uznanie i publikowane było wielokrotnie w różnych krajach przez kolejne stulecia osobno lub wraz z tekstem midraszu. Drugie dzieło Jissachara Mare kohen (Widzenie kapłana) to indeks przedmiotowy tematów i cytatów biblijnych występujących w kabalistycznej Sefer ha--zohar (Księga blasku). Po raz pierwszy wydano je drukiem w Krakowie w 1589 roku. Część tej pracy opublikowano w przekładzie na łacinę w 1677 roku w Niemczech. Druga z postaci wymienionych na tablicy przy tajemniczych stelach to Simcha ben Nachman ha-kohen Rapoport. Jemu poświęcona jest też druga tablica, na której czytamy: 3. Druga tablica informacyjna przy stelach obok starego wiązu. Fot. A. Trzciński, Nagrobek Simchy ben Nachman ha-kohen Rapoport, zm. w 1718 r. Fot. A. Trzciński, czone ukośnymi kreskami, tworzą akrostych imię zmarłego: rk>>y (Jissachar). Ponadto autor epitafium wykorzystał tu odniesienia do modlitwy Jizkor (wers 1) oraz do ustępów biblijnych: Malachiasza 2,7 (wersy 5-6) i 1 Księgi Kronik 12,33 (wers 6). Jissachar Ber ben Naftali ha-kohen przez współczesnych mu zwany był Berman Aszkenazy. Jest to postać pamiętana do dziś i wspominana w wielu publikacjach, jego książki są nadal wznawiane, lecz o nim samym wiemy bardzo mało to garść drobiazgów rozproszonych w jego dwu książkach. W jego biogramach, powstałych w różnych czasach, występują rozbieżności, a fakty mieszają się z legendą.8 Jako miejsce urodzenia podawany jest Wołyń, to znów Szczebrzeszyn. Jissachar pobierał nauki u słynnego krakowskiego uczonego Mosze Isserlesa. Data śmierci nie jest znana a jego biografowie przypuszczają, że zmarł między rokiem 1590 a Legendarnym wątkiem pojawiającym się w dawniejszych biogramach Jissachara jest to, że w podeszłym wieku udał się w podróż do Ziemi Izraela i tam zmarł, a pochowany został na górze Hebron, w pobliżu patriarchów i uczonych. Niektórzy autorzy wspominają nawet, że wi- Tu pochowany / mistrz słynny, światło wygnania, nauczyciel wszystkich synów wygnania, / nasz nauczyciel, pan, mistrz / Simcha ha-kohen Rapoport, / pamięć sprawiedliwego i świętego niech będzie błogosławiona do życia w świecie przyszłym, / syn gaona, pana Nachmana ha-kohen, pamięć jego niech będzie błogosławiona, / przewodniczący sądu <rabinackiego> gmin Dubno, Grodno, Lublin / i stamtąd powołany na przewodniczącego sądu <rabinac-kiego> gminy Lwów / na miejsce po Chachamie Cwi11. / Odszedł tu, gdy byli w drodze, a zdarzyło się to / (jak objaśnia we wstępie do responsów nasz mistrz Chajim ha-kohen12, pamięć jego niech będzie błogosławiona) / 7 dnia aw roku 478 według krótkiej rachuby. / Obdarzony synami i zięciami rabinami, filarami nauki i wielkimi pokolenia. / Obiecał, że wszystkich, którzy wyszli z jego lędźwi, aż do dziesięciu pokoleń, którzy przybędą do jego grobu, obdarzy szczęściem. / Stela pamięci dla jego syna / gaona, świętego, mistrza Binja-mina ha-kohen, pamięć sprawiedliwego niech będzie błogosławiona, autora księgi Gewulot Binjamin, / odszedł 21 kislew roku 531 w świętej gminie Kalisz13. Mamy tu biogram uczonego męża, którego los przypadkiem połączył na zawsze ze Szczebrzeszynem. Simcha ben Nachman pochodził ze Lwowa i należał do słyn-9 Ten wątek podejmuje wzmiankowana wyżej opowieść Awraham Stern, Aniołowie przenieśli go ze Szczebrzeszyna do Ziemi Izraela. 10 W epitafium (wers 10), ze względu na rygory formalne rymowanego wiersza, tytuł Matanot kehuna (Dary kapłaństwa) podany został jako Matanot kohen (Dary kapłana). 11 Chacham Cwi (Mędrzec Cwi) Cwi Hirsz ben Jaakow Aszkenazy (1660 Morawy 1718 Lwów) rabin w wielu miastach europejskich, od 1714 r. we Lwowie, nazywany Chacham Cwi od tytułu zbioru jego responsów. 12 Taką samą objętość tekstu opublikował jeszcze w XIX wieku, mieszkający w Szczebrzeszynie Jaakow Reifmann (Ohel Jissachar, Przemyśl 1887), przy czym poczynił uwagę, że część napisu jest zatarta. M. in. Reifmann, dz. cyt.; M. Bersohn, Słownik biograficzny uczonych Żydów polskich XVI, XVII i XVIII wieku, Warszawa 1905, s ; E. Kupfer, [hasło] Issachar Berman ben Naphtali ha-kohen, [w:] Encyclopaedia Judaica. Second Edition, ed. F. Skolnik, M. Berenbaum, Thomson Gale 2007, vol. 10, s Chajim ben Simcha ha-kohen Rapoport ( ), rabin m.in. w Słucku i Lwowie, gdzie zmarł, autor księgi responsów Zecher Chajim, Lwów Binjamin ben Simcha ha-kohen Rapoport ( ), rabin w Brzeżanach i Kaliszu, autor księgi responsów Gewulot Binjamin, Lwów

13 nego rodu Rapoportów, z którego wywodziło się wielu rabinów. 14 Od 1714 roku zasiadał na stolcu rabinackim w Lublinie, lecz gdy otrzymał bardziej intratną propozycję objęcia rabinatu we Lwowie, rychło wyruszył tam. Będąc w drodze zmarł nagle w Szczebrzeszynie 4 sierpnia 1718 roku w wieku 68 lat i został tu pochowany. Czyżby jego dotyczyła następująca opowieść o szczebrzeskim kirkucie? Jeden ze starych nagrobków to macewa rabina reb Simchele, który zmarł 150 lat temu. Opowiadano, że w swoim testamencie napisał, że jeśli ktoś przyjdzie na jego grób z jakąś prośbą, to on przedstawi tę prośbę Panu Świata. I rzeczywiście, gdy jakakolwiek osoba, lub cała gmina znalazła się w potrzebie, przychodzono na jego grób i przypominano o jego testamencie. 15 Ta historia ma ciąg dalszy. Obecnie możemy obejrzeć w internecie fotografię jednej ze wspomnianych stel przy drzewie, z podpisem: Rabi Simcha ha-kohen Rapoport co osadza legendę w rzeczywistości. 16 Stela na fotografii nie jest wprawdzie tą tuż przy drzewie, ale wpis dokonany 15 grudnia 2009 r. miał do 8 sierpnia 2012 r wejścia. To być może większe grono odbiorców niż wszyscy dotychczasowi słuchacze opowieści o legendarnych i tajemniczych macewach przy dębach. Legenda legendą, a oryginalny nagrobek Simchy przetrwał, choć w bardzo złym stanie, i leży pośrodku wschodniego brzegu cmentarza, zapewne w pobliżu pierwotnego miejsca pochówku, pośród nagrobków prominentów zmarłych w XVIII wieku. Oto, 5. Jedna z tajemniczych macew przy starym wiązie. co można jeszcze na nim odczytać: Fot. A. Trzciński, [T3]n3 na 1 Tu ukryta p-ian 2 arka, i irr pban wx 3 mąż boży, pan, mistrz, ]ixnn nnn iaan 4 światło wielkie, gaon, -ira nrraiz? i [ma] 5 nasz nauczyciel, pan Simcha syn pana... [f ]D ]nm Nachmana Kac p~ sprawiedliwy... [m?]n na T r>[>] dnia 7 aw 4[78]. ra^n 9 Niech będzie dusza jego zawiązana w woreczku żywych. Trzecia z osób wymienionych na pierwszej tablicy określona jest lapidarnie jako gaon z Janowa. Jest to zbyt mało, by próbować ją zidentyfikować. Jest jeszcze macewa, którą niemal całkowicie objął swym pniem ów stary wiąz. Widoczne są tylko fragmenty liter zerodowanego napisu. Odwiedzający cmentarz Żydzi od niedawna zapalają przy niej lampki, zostawiają kwitle, ktoś powtarza zasłyszane gdzieś opowieści (które krążą już także w internecie 17 ). Podobno to nagrobek cadyka Elimelecha Horowica z Jaworowa. Taka tajemnicza macewa to doskonały obiekt do osadzenia legendy. Sięgnijmy jednak do biografii jaworowskiego cadyka. 18 Elimelech ben Jicchak Be-calel Rubin z rodu Horowic urodził się w roku 1853 w Bełzie w rodzinie o tradycjach rabinackich. W wieku około 30 lat Elimelech osiadł w Szczebrzeszynie i funkcjonował tu jako cadyk, mając ponoć licznych zwolenników w okolicy. W 1890 roku władze carskie wydaliły go jako obywatela Austrii. Elimelech wrócił do Galicji i osiadł w Jawo-rowie koło Lwowa gdzie kontynuował swą misję cadyka. Zmarł 29 października 1904 roku podczas wizyty w Bełzie, i tam został pochowany obok swego dziadka. 14 Zob. noty biograficzne m.in. Sz. B. Nisenbaum, Le-korot ha-jehudim be-lublin [Do dziejów Żydów w Lublinie], Lublin 1899, s ; Jehuda Slutsky, [hasło] Rapoport, [w:] Encyclopaedia Judaica. Second Edition..., vol. 17, s ; Ori Avihail, Simcha Hagadol HaCohen Rapaport ( ), [w:] Geni, [dostęp ]. 15 Farber, s Farshlufen, Ród kapłański Rapoportów [w jęz. hebr.], Idishe Velt Forums, [dostęp ]; podobnie na portalu Bagnówka, w zbiorze fotografii ze Szczebrzeszyna, [dostęp ] M. in. T. Pańczyk, Szczebrzeszyn, [w:] [dostęp ]; M. Kubiszyn, K. Bielawski, Szczebrzeszyn: cmentarz [w:] Wirtualny sztetl, [dostęp ]; R. Zubkowicz, Szlakiem roztoczańskich judaików. W Szczebrzeszynie..., Gazeta.pl 2009 (21 czerwca), W_Szcze-brzeszynie.html [dostęp ]. 18 Sz. Druk, Judensztadt Jaworow. Der umkum fun di jaworower Jidn, [Żydowskie miasto Jaworów. Zagłada jaworowskich Żydów], Nowy Jork 1950, s

14 Paweł Sygowski (Lublin) The legendary and mysterious matzevahs in Szczebrzeszyn Jeszcze o Taryffie Głów Żydowskich w województwie lubelskim z 1778 r. The author deals with the matzevahs, mostly of famous people in the Jewish cemetery in Szczebrzeszyn. Legends and stories of individual graves, passed through genera-tions in the Jewish community in Szczebrzeszyn before World War II, compares the information given on post-war commemorative plaques set in the cemetery, and also circulated in contemporary publications, including the Internet. Then confronts all this information with historical facts. W roku 2002 ukazał się artykuł omawiający oblatowany w 1778 roku w Księgach Grodzkich Lubelskich dokument poboru pogłównego od Żydów województwa lu-belskiego 1. Decyzja o poborze została podjęta na podstawie uchwały sejmowej z 1775 r., ale jak można rozumieć sam pobór został przeprowadzony dopiero w pierwszej połowie 1778 r. Czwartego lipca tego roku Lustrator przysięgły Johannes Paprocki sporządził dokument Taryffy, który następnie wniósł do Ksiąg Grodzkich Lubel-skich 2. W dokumencie tym odnotowano liczbę Żydów w 21 kahałach z 36 kaha-łów znajdujących się w tym czasie na terenie województwa lubelskiego 3. Ówczesne województwo, po zwrocie Polsce przez Austrię w lutym 1776 r. części zagarniętych ziem m. in. z Biłgorajem, Frampolem, Gorajem, Janowem, Modliborzycami i Zaklikowem odzyskało swój przedrozbiorowy kształt 4. Oblatowany dokument jest wyjątkowo interesujący ze względu na to, że lustrator sporządził bardzo szczegółowy wykaz miejscowości wchodzących w skład każdego z kahałów, wraz z ilością osób opłacających w niej pogłówne. Kahały wpisane w kolejności alfabetycznej to: baranowski z 24 wsiami, biskupicki z 1 wsią, cze-miernicki z 10 wsiami, głuski z 7 wsiami, kazimierski z miasteczkiem Wąwolnica i 27 wsiami oraz karczmą Zaberdo (?), końskowolski z 12 wsiami, kurowski z miasteczkiem Michów i 21 wsiami oraz karczmą Kłoda, kahał kalinowski ( miasteczko Kalinowszczyzna ), kahał kocki z miasteczkami Serokomlą, Wojciechowem, Adamowem i 40 wsiami, lubelski z 44 wsiami i 5 karczmami ( Osowa, Dębowa, na Tatarach, na Sporniku, Siebiszów ), łukowski z miasteczkiem Sero- S. Jop, Taryffa głów żydowskich w województwie lubelskim z 1778 roku [w:] Religie, edukacja, kultura. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Litakowi (pod red. M. Surdackiego), Lublin 2002, s Archiwum Państwowe w Lublinie [dalej: APL], Księgi Grodzkie Lubelskie RMO [dalej: KGrLub RMO], sygn. 432/ 21593, k. 96v-133v (Lustrationem Capitum Judaicorum Oblata Taryffa Głow Żydowskich w Woiewodztwie Lubelskim znay-duiących się ). Liczba kahałów ówczesnego województwa lubelskiego określona na podstawie ich listy odnotowanej we wcześniejszym poborze z 1765 r., opublikowanym przez J. Kleczyńskiego i F. Kulczyckiego w 1894 r. zob.: J. Kleczyński, F. Kulczycki, Liczba głów żydowskich w Koronie z taryf roku 1765, Archiwum Komisji Historycznej Akademii Umiejętności, t. 1 (1894), s W. Ćwik, J. Reder, Lubelszczyzna dzieje rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz, Lublin 1977, s

15 czyn i 160 wsiami oraz karczmą Kołodziąż i młynem Myrcha (?), markuszow-ski z 19 wsiami oraz karczmą na Wymysłowie, ostrowski z miasteczkiem Sosnowica i 21 wsiami oraz 3 karczmami ( przy młynie Prokop, przy młynie Gościńcu, przy młynie Ruda ), piasecki z 33 wsiami i karczmą Gęsia, kahał Piasecki przy Lublinie ( miasteczko Piaski ), kahał parczewski z 29 wsiami, radzyński z 34 wsiami i 2 karczmami ( na Gościńcu Niewęgłowskim i Gradowiec ) oraz młynem Borowy, siedlecki z 29 wsiami, wieniawski ( miasteczko Wieniawa ), włostowic-ki ( miasteczko Włostowice ) z 3 wsiami (w tym wieś Puławy), kahał zbuczyński ( miasteczko Zbuczyn ) z 2 wsiami. Jak zauważa Stanisław Jop, autor artykułu omawiającego tę Taryffę, kahały w niej wymienione położone były w ziemi łukowskiej i powiecie lubelskim (z wyjątkiem bełżyckiego, lubartowskiego i łęczyńskiego) brak natomiast kahałów z powiatu urzędowskiego i 3 wymienionych wyżej z powiatu lubelskiego. Autor artykułu zwraca też uwagę, że dwa kahały Włostowice i Zbuczyn znajdowały się w miejscowościach, które faktycznie nie były miastami 5, jednak i w dokumentach z XVIII w. miejscowości te czasem określano jako miasteczko 6. Do ustalenia pozostaje kwestia czy w Michowie (30 Żydów opłacających pogłówne) i Wąwolnicy (18 opłacających) istniały już wówczas, jak sugeruje autor, przykahałki 7. Brak tych miejscowości wśród wykazu kahałów województwa lubelskiego w 1790 r. 8 Księgi metrykalne dla wyznania mojżeszowego zaprowadzono w Michowie w 1815 r., a dla Wąwolnicy w 1826 r. 9, co może świadczyć o istniejących tam dopiero wtedy zorganizowanych już społecznościach żydowskich. Trzeba też zwrócić uwagę, że w Taryffie wymieniono jako kahały Kalinowszczyznę i Piaski przy Lublinie, o których wiadomo, że nie miały pełnej samodzielności na pewno nie miały swoich cmentarzy czyli były przykahałkami 10. Z innych miejscowości odnotowanych w tej Taryffie samodzielne gminy żydowskie z czasem powstały także w Puławach około 1820 r. 11 (w 1778 r. wieś w ka-hale włostowickim, wówczas podatek płaciło tu 18 Żydów), w Wąwolnicy w 1 5 Jop, s M. in.: KGrLub RMO, sygn , k [Włostowice]; M. Baliński, T. Lipiński, Starożytna Polska pod względem hi storycznym, jeograficznym i statystycznym opisana, t. 2, cz. 2, Warszawa 1845, s [Zbuczyn]. 7 Jop, s Z. Guldon, L. Stępkowski, Spis ludności żydowskiej z 1790 roku, Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego [da lej: BŻIH] 1986, nr 3-4 ( ), s W oryginale spisu z 1790 r. w kahałach odnotowane są miejscowości okre ślone jako osady, jednak autorzy nie wymieniają ich w opublikowanym zestawieniu. 9 Archiwum Państwowe w Lublinie i jego oddziały w Chełmie, Kraśniku i Radzyniu Podlaskim. Przewodnik po zasobie archiwal nym, t. 1 (pod red. F. Cieślaka i M. Trojanowskiej), Lublin 1997, s Przykahałek [w:] Z. Borzymińska, R. Żebrowski, Polski słownik judaistyczny. Dzieje, kultura, religia, ludzie, t. 2, Warsza wa 2003, s Encyclopaedia Judaica, Jerusalem 1972, t. 13, s ; P. Sygowski, Puławy [hasło do Katalogu cmentarzy żydow 20 skich w Polsce, Lublin 1992 (m-pis ŻIH)]. ćwierci XIX w. 12 (w 1778 r. miasteczko w kahale kazimierskim 18 głów ), w miasteczku Seroczynie w 2 ćwierci XIX w. 13 (w 1778 r. 58 płatników), w miasteczku Adamowie zapewne w końcu XIX w. 14 (w 1778 r. 6 płatników). Zapewne samodzielna gmina powstała też w miasteczku Sosnowicy, ale chyba dopiero w okresie międzywojennym 15 (w 1778 r. 20 głów ). W Taryffie z 1778 r. zwracają uwagę kahały ziemi łukowskiej (łukowski, ra-dzyński, kocki, siedlecki). To co je wyróżnia to duża liczba głów w miejscowościach poza siedzibą kahału, szczególnie w kahale łukowskim, w którym podatek opłacało 383 Żydów w mieście Łukowie oraz 980 Żydów zamieszkałych w 160 okolicznych wsiach i miasteczkach (razem 1368 głów ). Był to wówczas największy ka-hał województwa, wyprzedzający liczebnością kahał lubelski 790 głów w Lublinie i 193 w 44 okolicznych wsiach i 5 karczmach (razem 983). Kolejne kahały pod względem wielkości (od 587 do 414 głów ) to: lubartowski, kraśnicki, radzyński, kazimierski i biłgorajski. Najmniejszymi kahałami (od 42 do 95 głów ) były (w kolejności od najmniejszego): Piaski przy Lublinie, wysocki, biskupicki, włostowicki, rachowski (annopolski), Kalinowszczyzna, Wieniawa i zbuczyński. Niektóre z nich zostały z czasem włączone do sąsiednich kahałów Kalinowszczyzna i Piaski przy Lublinie do kahału lubelskiego w 1821 r. 16, Zbuczyn do siedleckiego 17 zapewne w 1 ćw. XIX w., Wieniawa także do lubelskiego w 1911 r. 18. Największe skupiska ludność żydowskiej w siedzibach kahałów (najczęściej w miastach) odnotowane w wykazie Paprockiego to: Lublin (790 głów ), Łuków (383), a następnie (od 303 do 215 głów ) Kazimierz, Radzyń, Kurów, Siedlce i Kock; P. Sygowski, Wąwolnica, woj. lubelskie. Cmentarz żydowski teczka ewidencyjna (m-pis w archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie), Lublin 1992, s. 8. Księgi metrykalne dla wyznania mojżeszowego zachowane tu od 1826 r. mogą świadczyć o istnieniu wówczas w Wąwolnicy zorganizowanej gminy żydowskiej (Archiwum Państwowe, s. 201). Określenie czasu powstania gminy niepewne. Według danych z portalu Wirtualny Sztetl najstarsza macewa na cmentarzu żydowskim w Seroczynie datowana jest na 1851 r. W statystykach po I wojnie światowej w wykazie Gmin Wyznaniowych Żydowskich w pow. łukowskim odnotowano też samodzielną gminę w Adamowie (1923 r.) [APL, Urząd Wojewódzki Lubelski (dalej: UWL), Wydział Społeczno-Polityczny (dalej: WS-P), sygn. 721], choć w 1924 r. jeszcze nie posiadała cmentarza i chowała swoich zmarłych na cmentarzu w Kocku [APL, Starostwo Powiatowe Łukowskie, sygn. 632, k. 45]. Sosnowica jest wymieniana w statystykach z 1923 r. [APL, UWL, WS-P, sygn. 728] i w 1927 r. [APL, UWL, WS-P, sygn. 831] w składzie gminy żydowskiej w Ostrowie Lubelskim ale już wtedy był tu dom modlitwy i cmentarz, co sugeruje chęć usamodzielnienia się tamtejszej społeczności żydowskiej. R. Kuwałek, Urzędowi rabini lubelskiego Okręgu Bożniczego (przyczynek do dziejów Gminy Żydowskiej w Lublinie [w:] Żydzi w Lublinie. Materiały do dziejów społeczności żydowskiej Lublina, t. 1 (pod red. T. Radzika), Lublin 1995, s. 29. E. Kopówka nie odnotowuje takiego faktu (E. Kopówka, Żydzi siedleccy, Siedlce 2001). Ilość Żydów w kahale zbu-czyńskim w 2 poł XVIII w. stale zmniejszała się [1765 r. 122 głowy, 1778 r. 95, 1790r. 38]. Kahał ten zapewne został włączony do pobliskiego siedleckiego po roku 1815, kiedy miasto to zostało stolicą województwa podlaskiego i zaczęło bardzo szybko rozwijać się. Liczba ludności żydowskiej wzrosła w Siedlcach z 310 głów w 1790 r. do 3072 wszystkich Żydów w 1820 r. (zob.: E. Kopówka, s. 12). W okresie międzywojennym wieś Zbuczyn wchodziła w skład kahału siedleckiego (D. Mączka, Żydzi w powiecie siedleckim w okresie międzywojennym [w:] Żydzi na Podlasiu, Siedlce 2010, s. 307). APL, RGL II, A IV 1911:

16 najmniejsze (od 38 do 100 głów ) to: Włostowice, Piaski przy Lublinie, Biskupice, Baranów, Kalinowszczyzna, Zbuczyn, Wieniawa i Markuszów. Podobnie w wykazie Paprockiego oddzielnie zapisani są płatnicy żydowscy należący do danego kahału, ale mieszkający w okolicznych wsiach, miasteczkach, karczmach i młynach. Zdecydowanie najwięcej odnotowano ich w kahale łukowskim (980). Kolejne kahały to: radzyński (207 głów w 34 wsiach, 2 karczmach i młynie), lubelski (193 głowy w 44 wsiach i 5 karczmach), piasecki (także 193 głowy w 33 wsiach i karczmie), kocki (165 głów w 40 wsiach i 3 miasteczkach), kazimierski (141 głów w 27 wsiach, 1 miasteczku i 1 karczmie), siedlecki (139 głów w 29 wsiach) i baranowski (129 głów w 24 wsiach). S. Jop w analizie opisanej przez niego części Taryffy porównał zawarte w niej dane z danymi ze spisu głów żydowskich z 1765 r. Podaje on, że w 1765 r. w 21 kahałach (w tych odnotowanych później przez Paprockiego) było opodatkowanych Żydów, podczas gdy 13 lat później podatek płaciło w nich już tylko 6637 głów, co stanowiło 57,8 % poprzedniego stanu. Największe różnice były w kaha-łach kurowskim (737 osób mniej), lubelskim (651) i kockim (403). Jedyny kahał, który odnotował wzrost liczby podatników to kazimierski (przybyło 29). Autor stawia pod znakiem zapytania poprawność spisu z 1778 r. 19, co przy dokładności zapisu Paprockiego (wyszczególnienie wszystkich miejscowości w kahale, wraz z ilością w nich opodatkowanych głów ) jest zaskakujące. W tej samej Księdze Grodzkiej Lubelskiej (sygn. 432), ale dużo dalej, oblatowa-na jest druga część tego poboru, nazwana Taryffae Capitum Judeor~ in Pltu Lubll invenien~ oblata 20. Wniesiony kilka miesięcy później do tej księgi dokument został spisany 15 lipca 1778 roku przez N. Ostaszewskiego i zatytułowany podobnie jak wspomniana wyżej Taryffa Głów Żydowskich w Województwie Lubelskim w Miastach niżey wyrażonych. Jest to wykaz pogłównego w pozostałych, nie wymienionych przez Paprockiego 15 kahałach województwa 12 kahałach w powiecie urzędowskim i 3 brakujących z powiatu lubelskiego. Są to kahały (wpisane do księgi w kolejności alfabetycznej): bełżycki, biłgorajski, bychawski, frampolski, gorajski, janowski (Janów Lubelski), józefowski (Józefów nad Wisłą), kraśnicki, lubartowski, łęczyński, modliborzycki, opolski (Opole Lubelskie), rachowski (Annopol), wysocki (Wysokie) i zaklikowski. Istotną różnicą pomiędzy zapisami Paprockiego i Ostaszewskiego jest dokładność zapisu. Ostaszewski odnotował jedynie nazwę kahału i ogólną liczbę należących do niego głów, bez podziału na miasto Jop, s APL, KGrLub RMO, sygn. 432/21593, k. 1113v-1116v. siedzibę kahału i na wsie oraz miasteczka do niego należące. Oblata jego części Taryffy zajmuje zaledwie 7 stron, podczas gdy oblata dokumentu Taryffy spisanego przez Paprockiego zajmuje 75 stron. Mimo lakoniczności zapisu Ostaszewskiego dokument ten jest cennym uzupełnieniem wspomnianej wyżej i omówionej przez S. Jopa Taryffy Paprockiego. Jego odnalezienie umożliwia pełniejszą analizę tak wcześniejszych jak i późniejszych spisów ludności żydowskiej województwa lubelskiego, głównie dynamikę demograficzną ludności żydowskiej w poszczególnych kahałach tego terenu. Jednak brak wyszczególnienia miejscowości wchodzących w skład kaha-łów nie pozwala na stwierdzenie jak kształtowała się populacja Żydów w miastach oraz miasteczkach i wsiach, gminy żydowskie (Kamionka, szczególnie w tych, w których później powstawały Chodel, Urzędów, Zakrzówek) Gmina w Kamionce powstała ok r., a na pewno przed 1826 r. [Zobacz: R. Kuwałek, P. Sygowski, Z dziejów społeczności żydowskiej w Lubartowie [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 2000, s. 55; Archiwum Państwowe, op. cit., s. 200]. Gmina w Chodlu została wydzielona w 1869 r. z gminy w Opolu [A. Trzciński, Chodel (hasło do Katalogu cmentarzy żydowskich w Polsce, Lublin 1990 m-pis w Żydowskim Instytucie Historycznym [dalej: ŻIH]). Gmina w Urzędowie powstała w końcu XIX w. [A. Trzciński, Urzędów (hasło do Katalogu cmentarzy żydowskich w Polsce, Lublin 1989 m-pis w ŻIH)]; dom modlitwy wymieniony w statystyce z 1895 r. [APL, Rząd Gubernialny Lubelski II (dalej: RGL II), A IV 1895:84, k. 35]. W okresie międzywojennym, w 1922 r. Urzędów wymieniony w składzie gminy żydowskiej w Annopolu [UWL, WS-P, sygn. 784, s. 2], a w 1927 r. w gminie w Zaklikowie [UWL, WS-P, sygn. 787, s ]. Dom modlitwy w Zakrzówku jest też wymieniony w statystyce z 1895 r., ale dopiero w 1910 r. odnotowano utworzenie tu samodzielnego okręgu bóżniczego [RGL II, A IV 1910:72] w okresie międzywojennym gmina odrodzona w 1933 r. [UWL, WS-P, sygn. 731, s. 28]

17 Komplet danych z tych dwóch oblatowanych Taryff pozwala stwierdzić, że kahały w województwie lubelskim w 1778 r. są takie same jak w 1765 r., natomiast okazuje się, że liczba odnotowanej w nich opodatkowanej ludności żydowskiej w porównaniu z danymi z 1765 r. jest procentowo jeszcze mniejsza, niż ta obliczona przez S. Jopa. We wszystkich 36 kahałach województwa lubelskiego w 1765 r. było opodatkowanych Żydów, natomiast w 1778 r. już tylko 10793, co stanowi 53,66 % poprzedniego stanu. Mniejszą ilości podatników odnotowano we wszystkich 15 ka-hałach wymienionych przez Ostaszewskiego największą różnicę w kahale kraśnickim (o 815 osób), bełżyckim (o 599), józefowskim (o 532), lubartowskim (o 431), łęczyńskim (o 409); najmniejszą w kahałach wysockim (o 77) i frampolskim (o 51). Trudno uwierzyć, żeby w miarę stabilnych czasach populacja ludności żydowskiej, a właściwie opodatkowanych głów zmniejszyła się o prawie połowę. Być może Lustratorowi przysięgli bazowali na danych dostarczanych przez poszczególne kahały innych dla 1765 r. i innych dla 1778 r., np. z powodu tego, że po podwyższeniu pogłównego z 2 złotych do 3 złotych od osoby, płatnikami mogli zostać wyznaczeni tylko bogatsi Żydzi w danym kahale. Na taki sposób pobierania po-głównego może wskazywać praktyka funkcjonowania gmin żydowskich, znana lepiej z dokumentów z XIX w., kiedy na potrzeby gminy opodatkowywali się tylko bogatsi w danym czasie Żydzi. Potwierdzenie tego przypuszczenia wymaga jednak dalszych badań. Ponieważ opublikowany jest też spis poboru pogłównego od Żydów Korony z roku , warto przy analizie spisu z 1778 r. sięgnąć również po te dane. Wykaz z 1790 r. jest interesujący, gdyż zawiera informacje o liczbie głów żydowskich oddzielnie w mieście siedzibie kahału i oddzielnie w parafii do niego należącej (wsiach i miasteczkach), a także podaje sumę podatników w całym kahale. W przypadku województwa lubelskiego do kompletu danych brak jest niestety informacji o kahale frampolskim 23, dlatego liczba głów odnotowana w tym kahale we wcześniejszych spisach nie będzie brana przy poniższej analizie pod uwagę (był to jeden z mniejszych kahałów województwa w 1765 r. podatek płaciło 191 głów, a w 1778 r. 140). Liczba opodatkowanych Żydów w województwie lubelskim (po odliczeniu kahału frampolskiego) z głów w 1778 r. zwiększyła się do głów w 1790 r., czyli o 3712 płatników (34,8 %). Wzrost ilości Żydów płacących podatek odnotowano w 1790 r. w większości kahałów największy w lubelskim (o 877 osób), następnie kolejno w lubartow- 22 Guldon, Stępkowski, s W wykazie z 1790 do składu kahałów województwa lubelskiego dołączone zostały 3 kahały z ziemi stężyckiej woje wództwa sandomierskiego (Bobrowniki, Łysobyki [dziś Przytoczno] i Żelechów) [Guldon, Stępkowski, s. 127], choć teren ten został włączony do województwa lubelskiego dopiero w 1793 r. [Ćwik, Reder, s. 53]. 24 skim (o 419), kurowskim (o 348), kraśnickim (o 305), łęczyńskim (o 239) i opolskim (o 206). W kilku kahałach zanotowano stagnację wzrost ilości opodatkowanych głów o kilkunaście osób (kahały czemiernicki, gorajski, józefowski, radzyński i za-klikowski), a w kilku odnotowano też zmniejszenie się liczby podatników (kahały kocki, zbuczyński, radzyński, siedlecki i modliborzycki). Najwięcej podatników ubyło w kahale kockim ich liczba spadła z 380 do 299. W samym Kocku liczba głów zmniejszyła się o 95 osób, co jest dosyć zaskakujące skoro w kahale tym odnotowano w 1765 r. 793 głowy 24, a w 1787 r. 850 Żydów w samym mieście 25. Jeśli chodzi o wielkość kahałów w roku 1790 to najliczniejszym w województwie był ponownie (tak jak w 1765 r.) kahał lubelski liczący 1860 głów (1578 Żydów w mieście i 282 w okolicznych wsiach). Co prawda wzrosła nieco ilość Żydów we wsiach kahału łukowskiego (z 922 do 1029), a w Łukowie nieznacznie spadła (z 383 do 343), ale za to w Lublinie istotnie wzrosła (z 790 do 1578). Kolejne kahały pod względem wielkości (od 1006 do 508 głów ) to podobnie jak wcześniej (choć w nieco innej kolejności): lubartowski, kraśnicki, kurowski, kazimierski, łęczyński i biłgorajski. Do grupy największych kahałów powrócił kurowski (liczba głów w nim wykazywała w kolejnych poborach duże wahnięcia z 1092 w 1765 r. spadła dosyć zaskakująco do 355 w 1778 r., a następnie wzrosła do 703 w 1790 r.) i dołączyły łęczyński i biłgorajski 26. Najmniejsze kahały (od 38 do 143 głów ) to podobnie jak w 1778 r.: zbuczyński (w 1790 r. już tylko sam Zbuczyn), kahał wysocki, Nowy Kazimierz czyli Piaski przy Lublinie, rachowski (annopolski), biskupicki, włostowic-ki, Wieniawa i Kalinowszczyzna. W niektórych małych kahałach liczba płatników zwiększyła się dwukrotnie (co i tak nie zmieniło ich pozycji). Taki wzrost zanotowano w kahałach przy Lublinie: piaseckim, na Kalinowszczyźnie, na Wieniawie, a także w Głusku zapewne ze względu na bliskość miasta. Wzrosła także ilość Żydów w kahale włostowickim, co wiązało się z rozwojem Puław od 1784 r., kiedy stały się one rezydencją Czartoryskich 27. Największe skupiska głów żydowskich w miastach województwa lubelskiego w 1790 r. (od 1578 do 421 głów ) to kolejno: Lublin, Lubartów, Kraśnik, Kurów i Łęczna. W większości miast (w 23) skupiska Żydów były średniej wielkości (od Kleczyński, Kulczycki, s H. Mierzwiński, Ludność żydowska w dziejach miasta Kocka [w:] Żydzi na Podlasiu (pod red. Z. Chyry-Rolicz, R. Tara siuk, E. Kopówki), Siedlce 2010, s Tak znaczne różnice w liczbie opodatkowanych Żydów w kahale Kurowskim w niezbyt odległych odstępach cza su wymagają dalszych badań. Wzrost liczby podatników w Łęcznej związany był z rozwojem miasta jako miejsca jednych z największych jarmarków w Rzeczypospolitej. Zobacz: P. Sygowski, Bożnica w Łęcznej, woj. lubelskie. Doku mentacja naukowo-historyczna), Lublin 1990, s. 27, 37 (m-pis w Archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie). W Biłgoraju wzrost ten wiązał się zapewne z rozwojem sitarstwa w mieście: P. Sygowski, Żydzi w Biłgo raju w XIX wieku w świetle materiałów archiwalnych ( ) [w:] Biłgoraj czyli raj. Rodzina Singerów i świat, którego już nie ma, red. M. Adamczyk-Garbowska, B. Wróblewski, Lublin 2005, s Tegoż, Puławy [hasło do Katalogu cmentarzy żydowskich w Polsce, Lublin 1992 (m-pis ŻIH)]. 25

18 do 118 głów ). Największe z tych skupisk (powyżej 300 głów ) to: Biłgoraj, Łuków, Józefów (nad Wisłą), Kazimierz, Janów (Lubelski) i Siedlce. Siedem miasteczek i przedmieść będących siedzibą kahałów z najmniejszą liczbą Żydów (poniżej 100 głów od 99 do 38) to: Baranów, Biskupice, Rachów (Annopol), Piaski przy Lublinie, Wysokie, Włostowice i Zbuczyn. W 1790 r. najwięcej Żydów w parafii czyli wsiach i miasteczkach należącymi do danego kahału (poza miastem siedzibą władz kahału) było, tak jak poprzednio, w kahale łukowskim (1023 głowy ). Z pozostałych parafii kolejne pod względem wielkości (282 do 230 głów ) to: lubelska, kraśnicka, piasecka, kazimierska i lubartowska. Najmniej Żydów (od 7 do 91 głów ) było we wsiach i miasteczkach parafii : wysockiej, biskupieckiej, rachowskiej, głuskiej, józefowskiej, gorajskiej, zakli-kowskiej, siedleckiej, włostowickiej, janowskiej, modliborzyckiej i czemiernickiej. Generalnie różnice w ilości płatników pogłównego pomiędzy wykazem z roku 1778 i 1790 nie są zbyt duże (zob. Tabela) i taki wzrost liczby głów można ocenić jako proporcjonalny i dosyć prawdopodobny. Porównując dane o liczebności głów w kahałach w trzech wspomnianych wykazach (1765, 1778, 1790) przede wszystkim zwraca uwagę wspominana już wyżej duża różnica ilości płatników podatku pomiędzy najwcześniejszym z tych wykazów, a kolejnymi. Warto zwrócić uwagę, że mimo to kolejność kahałów pod względem wielkości w tych trzech spisach nie zmieniała się aż tak bardzo. Największymi kahałami według tych trzech wykazów były: lubelski, łukowski, kraśnicki, lubartowski i kurowski, z których łukowski z lubelskim tylko w 1778 r. zmieniały się miejscami. Wówczas także kolejnym po nich został kahał lubartowski, a czasowo spadł kurowski (o czym było wyżej). W 1765 r. kolejnymi kahałami po wyżej wymienionych były bełżycki i józefowski, które w następnych wykazach odnotowywane są już jako mniejsze kahały. Ich miejsce zajęły lepiej rozwijające się kahały kazimierski i biłgorajski, do których w 1790 r. dołączył łęczyński. Podobnie najmniejszymi w tych trzech wykazach były na ogół te same kahały, mogła jedynie zmieniać się ich kolejność. W 1778 r. najmniej licznymi kahałami (poniżej 100 głów ) były: Piaski przy Lublinie, biskupicki, wysocki, włostowicki, ra-chowski, zbuczyński i wieniawski. Z wcześniejszego wykazu (1765 r.) do tej grupy weszły kahały przylegające do Lublina wieniawski i Kalinowszczyzna, a do grupy kahałów średniej wielkości dołączył frampolski. Jeśli by wziąć pod uwagę liczbę podatników w miasteczkach to w 1790 r. najmniej opodatkowanych głów (od 38 do 99) odnotowano w: Zbuczynie, Włostowicach, Wysokiem, Piasku przy Lublinie, Ra-chowie (Annopolu), Biskupicach i Baranowie. Niewątpliwie wykaz opodatkowanych głów żydowskich we wszystkich kaha-łach województwa lubelskiego w 1778 r. wzbogaca nasza wiedzę o ludności żydow-26 skiej w tym regionie w czasach Rzeczypospolitej. Jest on istotnym dla dalszych badań nad historią, geografią i demografią tej społeczności na Lubelszczyźnie. Szczególnie ciekawa jest część Taryffy spisana przez Paprockiego, która jest jako materiał źródłowy szczególnie dokładny warta jest opublikowania i dalszej analizy. Ciekawym jej elementem jest wykaz zasiedlenia przez Żydów wsi i miasteczek, który warto porównać choćby z wykazem zasiedleniem ludności żydowskiej województwa lubelskiego sporządzonym w 1819 r. 28 Taryffa ta może być też ciekawym przyczynkiem do badań nad mechanizmami funkcjonowanie kahałów w ostatnich latach istnienia Rzeczypospolitej. Sugeruje też kierunek badań nad tymi mechanizmami i wnioskami z nich płynącymi dla precyzyjności badań demograficznych. Istotnym elementem tych badań winna być szersza kwerenda archiwalna. Uzupełnieniem powyższych rozważań jest nowa wersja mapy opracowanej przez S. Jopa do jego artykułu. Zmiany polegają tylko na wprowadzeniu nowej nazwy mapy i nowych podpisach w Legendzie. Z pierwszej wersji mapy zostało wykreślone też miasteczko Kamionka, o której kahale nie ma informacji w wykazie Paprockiego (i Ostaszewskiego) gdyż gmina żydowska powstała tu (jak wspomniane było już wyżej) w końcu 1 ćwierci XIX w. Tab.: Ilość Żydów płacących pogłówne w kahałach województwa lubelskiego w 1778 r. w porównaniu z ilością podatników żydowskich w 1765 i 1790 r Kahały woj. lubelskiego 1765 razem w kahale 1778 miasto 1778 wsie 1778 razem w kahale 1790 miasto 1790 wsie 1790 razem w kahale Baranów Bełżyce Biłgoraj Biskupice Bychawa Czemierniki Frampol Głusk Goraj Janów [Lubelski] Józefów [n/wisłą] Kalinowszczyzna Kazimierz [Dolny] Kock P. Sygowski, Liczba ludności żydowskiej w wykazie statystycznym województwa lubelskiego z 1819 r., Studia Żydowskie. Almanach 2011, R. I, nr 1, s

19 Końskowola Kraśnik Kurów Lubartów Lublin Łęczna Łuków Markuszów Modliborzyce Opole [Lubelskie] Ostrów [Lubelski] Parczew Piaski przy Lublinie [w 1790 r. Nowy Kazimierz] Piaski Rachów [Annopol] Radzyń [Podlaski] Siedlce Wieniawa Włostowice Wysokie Zaklików Zbuczyn More about Taryffa Głów Żydowskich in the Lublin Voievodship, 1778 [lnventory Tax of Jews in the Lublin Voievodship, 1778] Statistical and demographic data are very important in studies on Jewish history in Poland. There are tax documents of 36 kehillas in the Lublin Voievodship dating from 1778 in the Lublin State Archive. It is surprising that the Jews paying taxes in 1778 was , whereas in Most tax payers in 1778 was Łuków (in the town three times less than in the surrounding villages), then Lublin, Lubartów, Kraśnik, Radzyń, Kazimierz and Biłgoraj (from 1368 to 418). Kehillas with the lowest number of payers are: Wieniawa, Zbuczyń, Kahnowszczyzna, Rachów, Włostowice, Biskupice, Wysokie and Piaski Lubelskie (from 95 to 42 taxpayers). According to a tax census of 1790, the number of taxpayers in 36 kehillas rosę slightly to (without Frampol). List of 1778 fills an important gap in research on Jewish settlement in the Lublin region. Źródło: J. Kleczyński, F. Kulczycki, Liczba głów żydowskich w Koronie z taryf roku 1765, Archiwum Komisji Historycznej Akademii Umiejętności 1894, t. 1; Z. Guldon, L. Stępkowski, Spis ludności żydowskiej z 1790 roku, Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1986, nr 3-4 ( ), s

20 28 29

SUBWENCJA OŚWIATOWA, WYRÓWNAWCZA, RÓWNOWAŻĄCA ORAZ DOCHODY Z PIT ZA LATA 2007 DO 2014 (PLAN) NA ZADANIA GMINNE DLA GMIN WOJ.

SUBWENCJA OŚWIATOWA, WYRÓWNAWCZA, RÓWNOWAŻĄCA ORAZ DOCHODY Z PIT ZA LATA 2007 DO 2014 (PLAN) NA ZADANIA GMINNE DLA GMIN WOJ. SUBWENCJA OŚWIATOWA, WYRÓWNAWCZA, RÓWNOWAŻĄCA ORAZ DOCHODY Z PIT ZA LATA 2007 DO 2014 (PLAN) NA ZADANIA GMINNE DLA GMIN WOJ. LUBELSKIEGO WYDANIE II - listopad'2013 autor: Bogdan Stępień Instytut Analiz

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie os. Szkolne 37, 31 978 Kraków

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie os. Szkolne 37, 31 978 Kraków bialski Technikum Międzyrzec Podlaski Warszawska 31 58% Starostwo Powiatowe w Białej Podlaskiej bialski Zespół Szkół Ekonomicznych im. Marii Dąbrowskiej Technikum Międzyrzec Podlaski 3 Maja 92 65% Starostwo

Bardziej szczegółowo

typ nazwa data województwo lubelskie 2006-03-10 miasto na prawach powiatu Biała Podlaska 2006-02-24 miasto na prawach powiatu Chełm 2006-03-13 miasto

typ nazwa data województwo lubelskie 2006-03-10 miasto na prawach powiatu Biała Podlaska 2006-02-24 miasto na prawach powiatu Chełm 2006-03-13 miasto województwo lubelskie 2006-03-10 miasto na prawach powiatu Biała Podlaska 2006-02-24 miasto na prawach powiatu Chełm 2006-03-13 miasto na prawach powiatu Lublin 2006-03-10 miasto na prawach powiatu Zamość

Bardziej szczegółowo

nauczyciel naszej szkoły

nauczyciel naszej szkoły Pan Apolinary Nosalski - poeta, pisarz i nauczyciel naszej szkoły Praca zbiorowa Urodził się 22 czerwca 1930 roku we wsi Brudno koło Parczewa. Po ukończeniu w 1944 r. Szkoły Powszechnej w Koczergach kontynuował

Bardziej szczegółowo

Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem?

Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem? Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem? Paweł P. Reszka 13.06.2012, aktualizacja: 13.06.2012 19:07 Jedno ze zdjęć znalezionych przy Rynek 4 Kolekcję zdjęć znaleziono na strychu kamienicy

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

Obrót nieruchomościami w województwie lubelskim w 2013 roku

Obrót nieruchomościami w województwie lubelskim w 2013 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, wrzesień 2014 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Obrót nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja na lokalnym rynku pracy powiatu tomaszowskiego wg stanu na dzień 31 października 2015 r.

Aktualna sytuacja na lokalnym rynku pracy powiatu tomaszowskiego wg stanu na dzień 31 października 2015 r. Aktualna sytuacja na lokalnym rynku pracy powiatu tomaszowskiego wg stanu na dzień 31 października 215 r. Poziom i stopa bezrobocia Na koniec października 215 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2013 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2013 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2014 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl/ Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim

Bardziej szczegółowo

Informator Statystyczny Ochrony Zdrowia POMOC DORAŹNA

Informator Statystyczny Ochrony Zdrowia POMOC DORAŹNA VI POMOC DORAŹNA VI POMOC DORAŹNA Na terenie województwa lubelskiego w 2008 r. funkcjonowały: 1. Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lublinie z trzema podstacjami

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja na lokalnym rynku pracy powiatu tomaszowskiego wg stanu na dzień 31 lipca 2015 r.

Aktualna sytuacja na lokalnym rynku pracy powiatu tomaszowskiego wg stanu na dzień 31 lipca 2015 r. Aktualna sytuacja na lokalnym rynku pracy powiatu tomaszowskiego wg stanu na dzień 31 lipca 215 r. Poziom i stopa bezrobocia Na koniec lipca 215 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Lubelskim zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Judaica. Adam Dylewski Anna Olej-Kobus Krzysztof Kobus. carta blanca

Judaica. Adam Dylewski Anna Olej-Kobus Krzysztof Kobus. carta blanca Judaica Adam Dylewski Anna Olej-Kobus Krzysztof Kobus carta blanca Spis treści Bobowa, przysiółek Pulonki - cmentarz 110 Nowy Sącz - synagoga Grodzka 114 Lublin - Ośrodek Brama Grodzka -Teatr NN" Kock-dwór

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Bibliografia załącznikowa do prac naukowych, dyplomowych inżynierskich i magisterskich

Bibliografia załącznikowa do prac naukowych, dyplomowych inżynierskich i magisterskich Bibliografia załącznikowa do prac naukowych, dyplomowych inżynierskich i magisterskich Każda praca naukowa i dyplomowa (inżynierska i magisterska) powinna mieć dołączony wykaz materiałów źródłowych wykorzystanych

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

DOMY POMOCY SPOŁECZNEJ I DOMY OPIEKI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM. Lp. Powiat Miejscowość Adres Telefon E-mail

DOMY POMOCY SPOŁECZNEJ I DOMY OPIEKI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM. Lp. Powiat Miejscowość Adres Telefon E-mail DOMY POMOCY SPOŁECZNEJ I DOMY OPIEKI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM Lp. Powiat Miejscowość Adres Telefon E-mail 1. Bialski w Kozuli 21-500 Biała Podlaska tel./fax (0-83) 343-34-70 dom.pomocy.spolecznej.w.kozuli

Bardziej szczegółowo

Lp. Nieruchomość Stan Prawny Powierzchnia gruntu. Własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie 8656 m 2

Lp. Nieruchomość Stan Prawny Powierzchnia gruntu. Własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie 8656 m 2 KWP Lublin Źródło: http://bip.lublin.kwp.policja.gov.pl/kwl/majatek/9792,majatek.html Wygenerowano: Niedziela, 21 sierpnia 2016, 13:20 Majątek Lp. Nieruchomość Stan Prawny Powierzchnia gruntu POWIAT BIAŁA

Bardziej szczegółowo

AGNIESZKA WOJCIECHOWSKA ŚRODKI EWIDENCYJNE W ARCHIWACH PAŃSTWOWYCH W POLSCE.

AGNIESZKA WOJCIECHOWSKA ŚRODKI EWIDENCYJNE W ARCHIWACH PAŃSTWOWYCH W POLSCE. AGNIESZKA WOJCIECHOWSKA ŚRODKI EWIDENCYJNE W ARCHIWACH PAŃSTWOWYCH W POLSCE. PARYŻ, 9 MAJA 2005 Środki ewidencyjne znajdujące się w archiwach ułatwiają pracę naukową. W archiwach państwowych w Polsce sporządzane

Bardziej szczegółowo

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Uczestniczyliśmy w dodatkowych zajęciach na temat historii i kultury Żydów. Wzięliśmy udział w obchodach Międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie. Instytucje kultury w 2008 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie. Instytucje kultury w 2008 roku 1 Materiał na konferencję prasową w dniu 28 sierpnia 2009 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Notatka Informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Instytucje kultury w 2008 roku 1 TEATRY I INSTYTUCJE

Bardziej szczegółowo

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmie PROJEKT: Cały świat to jeden wielki Chełm Realizacja projektu Cały świat to jeden wielki Chełm - marzec 2006 Mamy za sobą kolejny etap realizacji projektu.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2014 roku

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2014 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, lipiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, Fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Gospodarka odpadami

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE INFORMACYJNE PROJEKTU Model efektywnego zarządzania systemem usług publicznych na poziomie lokalnym z wykorzystaniem narzędzi GIS

SPOTKANIE INFORMACYJNE PROJEKTU Model efektywnego zarządzania systemem usług publicznych na poziomie lokalnym z wykorzystaniem narzędzi GIS Stowarzyszenie Europejskie Centrum Integracji i Współpracy Samorządowej "DOM EUROPY" SPOTKANIE INFORMACYJNE PROJEKTU Model efektywnego zarządzania systemem usług publicznych na poziomie lokalnym z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Irena Niedźwiecka-Filipiak UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU Instytut Architektury Krajobrazu Forum Debaty Publicznej Sieć Najciekawszych Wsi sposób na zachowanie

Bardziej szczegółowo

Ile za wodę, ścieki i odpady komunalne. Nowy stary cmentarz. Pomiędzy sacrum a profanum... Drodzy Czytelnicy! Wiosna w kulturze

Ile za wodę, ścieki i odpady komunalne. Nowy stary cmentarz. Pomiędzy sacrum a profanum... Drodzy Czytelnicy! Wiosna w kulturze Redaktor wydania: Roman Sokal Dziennikarze: Roman Sokal, Joanna Wyrostek, Współpraca: Andrzej Czacharowski, Piotr Flor, Albin Jaworski, Wiktoria Klechowa, Aneta Klimczak, Andrzej B. Miazga, Kazimierz Szubiak,

Bardziej szczegółowo

1.04. GOSPODARKA SPOŁECZNA

1.04. GOSPODARKA SPOŁECZNA 1.04. GOSPODARKA SPOŁECZNA 1. Symbol badania: 1.04.01(024) 2. Temat badania: Fundacje i stowarzyszenia oraz społeczne jednostki Kościoła katolickiego, innych kościołów i związków wyznaniowych 3. Rodzaj

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2013 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/lublin Budownictwo mieszkaniowe w województwie

Bardziej szczegółowo

Według stanu na 09.05.2014 roku w SP ZOZ w Lubartowie pracowało 123 lekarzy, 187 pielęgniarek oraz 24 położne.

Według stanu na 09.05.2014 roku w SP ZOZ w Lubartowie pracowało 123 lekarzy, 187 pielęgniarek oraz 24 położne. Na terenie powiatu lubartowskiego funkcjonuje jeden Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, którego organem założycielskim jest Powiat Lubartowski. Jest to jedyna jednostka na terenie powiatu lubartowskiego

Bardziej szczegółowo

Książkę tę poświęcam pamięci moich lwowskich Rodziców, Lidii i Andrzeja Lewickich, a dedykuję ją wszystkim lwowiakom wygnanym, przybyłym, urodzonym

Książkę tę poświęcam pamięci moich lwowskich Rodziców, Lidii i Andrzeja Lewickich, a dedykuję ją wszystkim lwowiakom wygnanym, przybyłym, urodzonym Książkę tę poświęcam pamięci moich lwowskich Rodziców, Lidii i Andrzeja Lewickich, a dedykuję ją wszystkim lwowiakom wygnanym, przybyłym, urodzonym we Lwowie gdyż oni najlepiej wiedzą, czym jest miejsce.

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2014 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: czerwiec 2015 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Lubelskie oddziały agencji zatrudnienia zarejestrowane w innych województwach

Lubelskie oddziały agencji zatrudnienia zarejestrowane w innych województwach Woj. dolnośląskie: Lubelskie oddziały agencji zatrudnienia zarejestrowane w innych województwach 1. AB JOB SERVICE Polska Sp. z o.o. nr ew. 5971 Wrocław, tel. 601 570 526 Oddział w Lublinie: ul. Orla 6

Bardziej szczegółowo

Izby w mieszkaniach (w tys.) niezamieszkane. ogółem

Izby w mieszkaniach (w tys.) niezamieszkane. ogółem IV. ZASOBY MIESZKANIOWE 1. STAN I ROZWÓJ ZASOBÓW MIESZKANIOWYCH Mieszkanie, jako jednostka spisowa, jest to lokal składający się z jednej lub kilku izb, łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, wybudowany

Bardziej szczegółowo

Liczba organizacji społecznych w Lublinie

Liczba organizacji społecznych w Lublinie Opracowanie: dr Andrzej Juros, dr Arkadiusz Biały Liczba organizacji społecznych w Lublinie W Lublinie zarejestrowanych jest 1468 organizacji społecznych (REGON, stan na dzień 31.01.2013 r.). Dane organizacji

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie: os. Szkolne 37, 31-978 Kraków tel. (12) 6832101, e-mail: oke@oke.krakow.pl, www.oke.krakow.

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie: os. Szkolne 37, 31-978 Kraków tel. (12) 6832101, e-mail: oke@oke.krakow.pl, www.oke.krakow. wszystkie bialski bialski bialski bialski bialski im. gen. Wł. Sikorskiego Liceum Profilowane Zespołu Szkół Ekonomicznych im. Marii Dąbrowskiej Zespół Szkół Ekonomicznych im. Marii Dąbrowskiej - Międzyrzec

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie i uzupełnij:

Przeczytaj uważnie i uzupełnij: Przeczytaj uważnie i uzupełnij: 1. Lublin położony jest w krainie, która nazywa się.. 2. Lublin uzyskał prawa miejskie w...r., nadał mu je.... 3. Herb miasta przedstawia..., skaczącego na krzew..., który

Bardziej szczegółowo

Podążając ich śladem plan lekcji dla młodzieży

Podążając ich śladem plan lekcji dla młodzieży Podążając ich śladem plan lekcji dla młodzieży Grupa docelowa: Miejsce: Czas trwania: Cele: wiek 16-19 lat wielkość 15-30 osób Centrum Oświęcimia spacer śladami społeczności żydowskiej miasta 90-120 min.

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 13.07.2015 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Internet:

Bardziej szczegółowo

Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką

Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny Przywróćmy Pamięć

Program edukacyjny Przywróćmy Pamięć Program edukacyjny Przywróćmy Pamięć 2007/2008 O FUNDACJI OCHRONY DZIEDZICTWA ŻYDOWSKIEGO ZAŁOŻYCIELE Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP Światowa Organizacja Żydowska ds. Restytucji (WJRO) CELE

Bardziej szczegółowo

Jednostki administracyjne graniczące z gminą Kock to gminy: Jeziorzany, Michów, Firlej, Ostrówek, Borki i Serokomla.

Jednostki administracyjne graniczące z gminą Kock to gminy: Jeziorzany, Michów, Firlej, Ostrówek, Borki i Serokomla. Gmina Kock jest gminą miejsko - wiejską położoną w województwie lubelskim w powiecie lubartowskim. Leży około 140 km na południowy wschód od Warszawy i 53 km na północ od Lublina. Centrum administracyjne

Bardziej szczegółowo

https://ekw.ms.gov.pl/eukw/pdcbdkw.html

https://ekw.ms.gov.pl/eukw/pdcbdkw.html TREŚĆ KSIĘGI WIECZYSTEJ NR SR1S/00058700/2, STAN Z DNIA 20150619 11:00 Okładka Dział IO Dział ISp Dział II Dział III Dział IV OZNACZENIE KSIĘGI WIECZYSTEJ Rubryka 0.1 Informacje podstawowe Numer księgi

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Kazimierz, obecna dzielnica Krakowa, a niegdyś osobne miasto, został

Bardziej szczegółowo

KILKA DOKUMENTÓW DO DZIEJÓW ŻYDÓW W ZAMOŚCIU PO DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ

KILKA DOKUMENTÓW DO DZIEJÓW ŻYDÓW W ZAMOŚCIU PO DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ Źródła i źródełka W KILKA DOKUMENTÓW DO DZIEJÓW ŻYDÓW W ZAMOŚCIU PO DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ 2002 r. na UMCS powstała praca doktorska Adama Kopciowskiego Dzieje zamojskich Żydów w latach 1918-1942. Ta

Bardziej szczegółowo

Renata Karpińska Departament Mecenatu Państwa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Konferencja Dziedzictwo w sieci 30 listopada 2012 r.

Renata Karpińska Departament Mecenatu Państwa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Konferencja Dziedzictwo w sieci 30 listopada 2012 r. Renata Karpińska Departament Mecenatu Państwa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Konferencja Dziedzictwo w sieci 30 listopada 2012 r. Podstawa prawna: Uchwała Rady Ministrów nr 176/2010 z dn.

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje dotyczące wybranej księgi wieczystej GL1G/00076061/5 NIERUCHOMOŚĆ GRUNTOWA VIII WYDZIAŁ KSIĄG WIECZYSTYCH GLIWICE 2009-02-19 ------

Ogólne informacje dotyczące wybranej księgi wieczystej GL1G/00076061/5 NIERUCHOMOŚĆ GRUNTOWA VIII WYDZIAŁ KSIĄG WIECZYSTYCH GLIWICE 2009-02-19 ------ Ogólne informacje dotyczące wybranej księgi wieczystej Numer księgi wieczystej GL1G/00076061/5 Typ księgi wieczystej NIERUCHOMOŚĆ GRUNTOWA Oznaczenie wydziału prowadzącego księgę wieczystą VIII WYDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 10 czerwca 2015 r. Druk nr 853 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ, KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH oraz KOMISJI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA JAKOŚCI WODY W MIEJSCACH WYKORZYSTYWANYCH DO KĄPIELI NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

INFORMACJA DOTYCZĄCA JAKOŚCI WODY W MIEJSCACH WYKORZYSTYWANYCH DO KĄPIELI NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO LUBELSKI PAŃSTWOWY WOJEWÓDZKI INSPEKTOR SANITARNY W LUBLINIE Lublin, dnia 04.09.2015 r.. 20-708 Lublin, ul. Pielęgniarek 6 tel. (0-81) 743-42-72 do 75, fax. (0-81) 743-46-86 wsse.lublin@pis.gov.pl, http://wsselublin.pis.gov.pl

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w 23.października 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

Placówki w województwie

Placówki w województwie Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne: Publiczna placówka oświatowa, świadcząca bezpłatną pomoc psychologiczną, pedagogiczną i logopedyczną dzieciom i uczniom. Zakres działań: - doradztwo psychologiczne

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2014 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 11.07.2014 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

VI RATOWNICTWO MEDYCZNE

VI RATOWNICTWO MEDYCZNE VI RATOWNICTWO MEDYCZNE Ryc. 18 Wyjazdy do stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego i pacjenci urazowi w 2011 r. zamo jski włod awski t omasz owski świdn icki r yck i pa cjenci urazowi wyj azdy do st anu nagłego

Bardziej szczegółowo

Demografia członków PAN

Demografia członków PAN NAUKA 3/2007 163-167 ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Demografia członków PAN O niektórych sprawach dotyczących wieku nowych i odchodzących członków Polskiej Akademii Nauk mówiłem już w dyskusji podczas Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU Załącznik nr 2 ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU. Prawo do ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów

Bardziej szczegółowo

Podlaski Przełom Bugu 2012

Podlaski Przełom Bugu 2012 Podlaski Przełom Bugu 2012 1 XVII Międzynarodowy Plener Fotograficzny Podlaski Przełom Bugu 2012 Organizatorzy: Miejski Ośrodek Kultury w Siedlcach ul. Pułaskiego 6, 08-110 Siedlce, tel./fax 25 632 27

Bardziej szczegółowo

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Anna Hendel Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy, poza zabytkami związanymi z przeszłością

Bardziej szczegółowo

Analiza formalno prawna nieruchomości położonych w miejscowości Lubień, Gmina Łęczyca, Powiat Łęczycki Województwo Łódzkie

Analiza formalno prawna nieruchomości położonych w miejscowości Lubień, Gmina Łęczyca, Powiat Łęczycki Województwo Łódzkie Analiza formalno prawna nieruchomości położonych w miejscowości Lubień, Gmina Łęczyca, Powiat Łęczycki Województwo Łódzkie Łęczyca, dn. 09 marca 2012 r. 1 S P I S T R E Ś C I : 1. Analiza formalno prawna

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RUCHEM NA DROGACH W WYNIKACH KONTROLI NIK

ZARZĄDZANIE RUCHEM NA DROGACH W WYNIKACH KONTROLI NIK ZARZĄDZANIE RUCHEM NA DROGACH W WYNIKACH KONTROLI NIK 1 Stan prawny ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie os. Szkolne 37, 31-978 Kraków. Starostwo Powiatowe w Białej Lubelska 149 97,4% Sikorskiego.

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie os. Szkolne 37, 31-978 Kraków. Starostwo Powiatowe w Białej Lubelska 149 97,4% Sikorskiego. bialski Liceum Ogólnokształcące im. gen. Wł. Międzyrzec Starostwo owe w Białej Lubelska 149 97,4% Sikorskiego Podlaski Podlaskiej bialski Liceum Ogólnokształcące Zespołu Szkół Międzyrzec Starostwo owe

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 113 6925 Poz. 661 661 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji

Bardziej szczegółowo

Struktura demograficzna powiatu

Struktura demograficzna powiatu Struktura demograficzna powiatu Gminą o największej ilości mieszkańców w Powiecie Lubelskim są Niemce posiadająca według stanu na dzień 31.12.29 r. ponad 17 tysięcy mieszkańców, co stanowi 12% populacji

Bardziej szczegółowo

Z DZIEJÓW KARTOGRAFII Tom XIX CZTERDZIESTOLECIE ZESPOŁU HISTORII KARTOGRAFII PRZY INSTYTUCIE HISTORII NAUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK

Z DZIEJÓW KARTOGRAFII Tom XIX CZTERDZIESTOLECIE ZESPOŁU HISTORII KARTOGRAFII PRZY INSTYTUCIE HISTORII NAUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK Z DZIEJÓW KARTOGRAFII Tom XIX CZTERDZIESTOLECIE ZESPOŁU HISTORII KARTOGRAFII PRZY INSTYTUCIE HISTORII NAUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK Polish Academy of Sciences Institute of the History of Science Team for

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa. Informacja sygnalna Data opracowania 17.02.2012 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa. Informacja sygnalna Data opracowania 17.02.2012 r. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 17.02.2012 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. (22) 464-23-15, 464-20-85 faks (22)

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróżnicowanie klimatów rynku pracy w woj. lubelskim

Przestrzenne zróżnicowanie klimatów rynku pracy w woj. lubelskim 73 Barometr Regionalny Nr (4) Przestrzenne zróżnicowanie klimatów rynku pracy w woj. lubelskim Dawid Długosz Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Streszczenie: W artykule omówiono problem

Bardziej szczegółowo

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej.

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej. Wycieczka klas 2 A i 2 D Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie w dniu 26 września 2014 roku - - Dąbrowa Tarnowska - cmentarz I wojny światowej nr 248 i Ośrodek Spotkania Kultur Park Historyczny

Bardziej szczegółowo

1 Maria Zduniak Ukończyła studia w zakresie teorii muzyki i gry na fortepianie w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej we Wrocławiu (1961), a także w zakresie historii sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim

Bardziej szczegółowo

Kontekst nauczania o Holokauście

Kontekst nauczania o Holokauście Kontekst nauczania o Holokauście IV edycja seminarium dla nauczycieli Kraków, 20.01.2013-27.01.2013 Seminarium skierowane jest do nauczycieli przedmiotów humanistycznych zainteresowanych historią i kulturą

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Plan konferencji prasowej 17.05.2012 r. Sytuacja społeczno

Bardziej szczegółowo

Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie

Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Demografia Demografia dyscyplina

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE POWIATY SZKOŁA MIASTO ADRES TELFON. Radzyń Podlaski ul. Sikorskiego 15 (083) 352-73-32

WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE POWIATY SZKOŁA MIASTO ADRES TELFON. Radzyń Podlaski ul. Sikorskiego 15 (083) 352-73-32 WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE POWIATY SZKOŁA MIASTO ADRES TELFON parczewski radzyński Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika Ponadgimnazjalnych Parczew ul. Mickiewicza 5 (083) 355-15-77 Radzyń Podlaski

Bardziej szczegółowo

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ OPIS BIBLIOGRAFICZNY STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ Bibliografia załącznikowa powinna być opracowana zgodnie z normami: PN-ISO 690: 2002 Dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Zawartość, forma

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok

PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok Plan pracy Przyjęty na posiedzeniu Rady Naukowej PIN-Instytutu w Opolu w dniu 24 czerwca 2015 roku PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok A. PLAN ZADANIOWO-FINANSOWY W CZĘŚCI ZADAŃ BADAWCZYCH

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW PJWSTK I. ZASADY OGÓLNE

ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW PJWSTK I. ZASADY OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW PJWSTK I. ZASADY OGÓLNE 1 1. Stypendium Rektora dla najlepszych studentów, zwane dalej stypendium, może otrzymać student, który uzyskał

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 18 marca 2015 r. Druk nr 853 KOMISJA PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5

SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5 SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień Podstawy prawne Opis koncepcji wykazu oddziałów szpitalnych pierwszego wyboru dla potrzeb realizacji zadań zespołów ratownictwa medycznego w systemie Państwowe Ratownictwo

Bardziej szczegółowo

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 fot. Zenon Łój od redakcji Spis treści Wstęp 3 Stefan Szmidt Mój Biłgoraj 4 Henryk Wujec Bez uproszczeń Dominikańskie listy z Lublina 6 o. Tomasz Dostatni Wypisy z lektury

Bardziej szczegółowo

Biała Podlaska 83-343-85-37, 341-64-56 Biała Podlaska 83-343-32-84, 343-14-25 3. Drelów GOPS Szkolna 10 21-570 Drelów 83-372-00-18

Biała Podlaska 83-343-85-37, 341-64-56 Biała Podlaska 83-343-32-84, 343-14-25 3. Drelów GOPS Szkolna 10 21-570 Drelów 83-372-00-18 Ośrodki Pomocy Społecznej Województwo lubelskie Lp. Powiat Gmina Nazwa skrócona* 1. bialski grodzki Biała Podlaska MOPS Ulica Kod Marszałka Józefa Piłsudskiego 24 21-500 2. bialski ziemski Biała Podlaska

Bardziej szczegółowo

Informacja dla organów podatkowych w sprawie wzorów formularzy deklaracji i informacji na podatki: od nieruchomości, rolny i leśny

Informacja dla organów podatkowych w sprawie wzorów formularzy deklaracji i informacji na podatki: od nieruchomości, rolny i leśny Informacja dla organów podatkowych w sprawie wzorów formularzy deklaracji i informacji na podatki: od nieruchomości, rolny i leśny Ministerstwo Finansów, spełniając oczekiwania organów podatkowych przygotowało

Bardziej szczegółowo

1. Sieć komunikacyjna:

1. Sieć komunikacyjna: 1 Spis treści I. CHARAKTERYSTYKA POTENCJALNYCH ZAGROŻEŃ DLA ŻYCIA I ZDROWIA 1. Sieć komunikacyjna..... str. 4 2. Struktura urbanistyki, ze szczególnym uwzględnieniem zakładów zwiększonego ryzyka i zakładów

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego

Bardziej szczegółowo

Źródła do dziejów Chełma i ziemi chełmskiej w zasobie Archiwum Państwowego w Lublinie

Źródła do dziejów Chełma i ziemi chełmskiej w zasobie Archiwum Państwowego w Lublinie Źródła do dziejów Chełma i ziemi chełmskiej w zasobie Archiwum Państwowego w Lublinie ARCHIWUM PAŃSTWOWE W LUBLINIE Lokalizacja Archiwum Państwowe w Lublinie, ul. Jezuicka 13 strona www: http://lublin.ap.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla autorów Studia Geohistorica

Instrukcja dla autorów Studia Geohistorica Instrukcja dla autorów Studia Geohistorica Redakcja czasopisma przyjmuje do druku jedynie teksty oryginalne. Jeżeli tekst lub znaczna jego część była wcześniej publikowana w języku obcym lub w innej formie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVIII/321/14 RADY MIASTA BIELSK PODLASKI. z dnia 30 września 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVIII/321/14 RADY MIASTA BIELSK PODLASKI. z dnia 30 września 2014 r. UCHWAŁA NR XLVIII/321/14 RADY MIASTA BIELSK PODLASKI z dnia 30 września 2014 r. w sprawie zasad i trybu nadawania Tytułu "Honorowy Obywatel Miasta Bielsk Podlaski". Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14,

Bardziej szczegółowo

www.awans.net Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia!

www.awans.net Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia! www.awans.net Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia! ) Praca opublikowana w Internetowym Serwisie Oświatowym Awans.net

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE I GMINNE OŚRODKI POMOCY SPOŁECZNEJ. Biała Podlaska GOPS Prosta 31 21-500 Biała Podlaska 083-343-14-25 083-343-32-84 gops@bialapodl.

MIEJSKIE I GMINNE OŚRODKI POMOCY SPOŁECZNEJ. Biała Podlaska GOPS Prosta 31 21-500 Biała Podlaska 083-343-14-25 083-343-32-84 gops@bialapodl. L.P. Powiat Gmina Nazwa skrócona* MIEJSKIE I GMINNE OŚRODKI POMOCY SPOŁECZNEJ Ulica Kod Miejscowość Nr faxu Telefon Adres e-mail 1. bialski grodzki Biała Podlaska - miasto M Aleja 1000-lecia 22 21-500

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

Wymogi edytorskie pracy licencjackiej/magisterskiej na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu

Wymogi edytorskie pracy licencjackiej/magisterskiej na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu pracy licencjackiej/magisterskiej na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu I. Układ pracy dyplomowej Wymogi edytorskie 1. Strona tytułowa 2. Oświadczenie 3. Spis treści

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa. Data opracowania grudzień 2013 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa. Data opracowania grudzień 2013 r. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22 846 76 67 Data opracowania grudzień

Bardziej szczegółowo

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Trzy egzemplarze pracy + wersja elektroniczna na płycie CD (rtf. doc.) + praca w kopercie. Oprawa miękka, przeźroczysta. Grzbiety

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Radzyniu Podlaskim - rys historyczny

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Radzyniu Podlaskim - rys historyczny Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Radzyniu Podlaskim - rys historyczny Miejsce, gdzie obecnie znajduje się Powiatowa Stacja w Radzyniu Podlaskim, było na początku lat 50-tych prywatną własnością.

Bardziej szczegółowo

Podlaski. Przełom Bugu 2014. Podlaski

Podlaski. Przełom Bugu 2014. Podlaski Podlaski Przełom Bugu 2014 Podlaski Przełom Bugu 2014 1 XIX Międzynarodowy Plener Fotograficzny Podlaski Przełom Bugu 2014 Organizatorzy: Miejski Ośrodek Kultury w Siedlcach ul. Pułaskiego 6, 08-110 Siedlce,

Bardziej szczegółowo