Przemiany strukturalne i stosunki pracy w ochronie zdrowia w Polsce, Czechach, Niemczech i Austrii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przemiany strukturalne i stosunki pracy w ochronie zdrowia w Polsce, Czechach, Niemczech i Austrii"

Transkrypt

1 Przemiany strukturalne i stosunki pracy w ochronie zdrowia w Polsce, Czechach, Niemczech i Austrii Ulrike Papouschek Nils Böhlke Forschungs- und Beratungsstelle Arbeitswelt A-1020 WIEN, Aspernbrückengasse 4/5 Tel.: Fax:

2

3 Spis treści SPIS TREŚCI WSTĘP FORMY PRYWATYZACJI I OUTSOURCINGU Struktura według podmiotów publicznych, prywatnych i uŝyteczności publicznej Republika Czeska... Chyba! Záložka není definována Niemcy... Chyba! Záložka není definována Polska... Chyba! Záložka není definována Austria... Chyba! Záložka není definována Zmiany formy prawnej na podmioty prywatne lub częściowa prywatyzacja od 2004 r Republika Czeska... Chyba! Záložka není definována Niemcy... Chyba! Záložka není definována Polska... Chyba! Záložka není definována Austria... Chyba! Záložka není definována Formalnie sprywatyzowane struktury właścicielskie z własnością wyłącznie lub przewaŝająco publiczną Republika Czeska... Chyba! Záložka není definována Niemcy... Chyba! Záložka není definována Polska... Chyba! Záložka není definována Austria... Chyba! Záložka není definována Typowe wydzielenia kuchni, sprzątania, usług dostawczych, sterylizacji, apoteki, laboratorium czy zarządzania WARUNKI PRACY NA SZCZEBLU KRAJOWYM / ZAKŁADOWYM Ochrona na wypadek upadłości... Chyba! Záložka není definována Republika Czeska... Chyba! Záložka není definována Niemcy... Chyba! Záložka není definována Polska... Chyba! Záložka není definována Austria... Chyba! Záložka není definována Bezpieczeństwo zatrudnienia ochrona przed zwolnieniem I

4 Raport 2.3. Dodatkowe zakładowe plany emerytalne Poziom wynagrodzeń Republika Czeska... Chyba! Záložka není definována Niemcy... Chyba! Záložka není definována Polska... Chyba! Záložka není definována Austria... Chyba! Záložka není definována Stosunki pracy... Chyba! Záložka není definována Republika Czeska... Chyba! Záložka není definována Niemcy... Chyba! Záložka není definována Polska... Chyba! Záložka není definována Austria... Chyba! Záložka není definována Obliczanie zapotrzebowania na personel JAKOŚĆ ŚWIADCZONYCH USŁUG I ZADOWOLENIE PACJENTÓW Sprawozdania szpitali dotyczące jakości Zadowolenie pacjentów Analizy krajowe WYZWANIA DLA ORGANIZACJI PARTNERÓW SPOŁECZNYCH Uzgadnianie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę Zabezpieczenie socjalnego stanu posiadania Uzgadnianie zakładowych regulacji dotyczących zaopatrzenia emerytalnego Uzgadnianie zakładowych regulacji socjalnych Ochrona na wypadek upadłości Współstanowienie w przedsiębiorstwie... Chyba! Záložka není definována Reprezentacja interesów pracowników BIBLIOGRAFIA...CHYBA! ZÁLOŽKA NENÍ DEFINOVÁNA. II

5 Spis treści WYKAZ TABEL Tabela 1-1: Liczba, struktura podmiotów i liczba łóŝek czeskich szpitali... 8 Tabela 1-2: Liczba szpitali według podmiotów prowadzących, w latach Tabela 1-3: Zmiana danych strukturalnych szpitali w Niemczech 1991 do 2006 r Tabela 1-4: Szpitale w podziale na województwa w Polsce w 2006 r Tabela 1-5: Rozkład łóŝek w podziale na województwa w 2006 r Tabela 1-6: Liczba szpitali według prywatnych i publicznych form prawnych 2000 do 2006 r Tabela 1-7: Rozwój łóŝek szpitalnych Tabela 1-8: Liczba szpitali w 2005 i 2006 r. według województw Tabela 1-9: Tabela 1-10: Liczba, struktura własnościowa i łóŝka austriackich szpitali w latach Zmiana liczby austriackich szpitali i ich liczby łóŝek według struktury właścicielskiej, w latach Tabela 1-11: Sprywatyzowane placówki zdrowotne od 1999 do 2006 roku Tabela 1-12: Wydzielone działy od 2004 roku outsourcing i insourcing Tabela 2-1: Liczba zatrudnionych w słuŝbie zdrowia, średnie wynagrodzenia w 2006 roku Tabela 2-2: Związanie szpitali układami zbiorowymi według formy podmiotu prowadzącego w odniesieniu do wszystkich pracowników z wyjątkiem lekarzy WYKAZ WYKRESÓW Wykres 1-1: Podmioty prowadzące szpitali w Niemczech od 1991 do 2006 roku (w %) Wykres 1-2: Udział szpitali, łóŝek i pełnych etatów według formy własności w 2006 r. (w %) Wykres 1-3: Zmiany od czasu wprowadzenia DRG (2003 r. = 100) Wykres 1-4: Liczba róŝnych form prawnych szpitali publicznych Wykres 2-1: Koszt pełnego etatu w szpitalach (2006 r.) Wykres 2-2: Liczba pacjentodni przypadających średnio na pełnoetatowego pracownika (2006) III

6

7 Wstęp WSTĘP W ochronie zdrowia jak teŝ w innych obszarach usług publicznych we wszystkich europejskich krajach mają miejsce procesy liberalizacji i prywatyzacji. Mimo iŝ ochrona zdrowia podlega wyłącznej kompetencji politycznej krajów członkowskich, polityka Unii Europejskiej ma stosunkowo duŝy wpływ na politykę w sektorze zdrowotnym. (Streissler 2005:124). Po pierwsze są to kryteria Unii Gospodarczej i Walutowej z Maastricht, które zezwalają państwom narodowym na coraz węŝsze pole manewru w swych wydatkach publicznych, z których duŝy odsetek stanowią wydatki na ochronę zdrowia. W ramach Strategii Lizbońskiej i Europejskiej Agendy Społecznej państwa członkowskie wzywa się pod hasłem modernizacji ochrony społecznej do konsolidacji swych systemów zdrowotnych (Urban 2003). W dodatku podstawowych swobód rynku wewnętrznego (swobodny przepływ osób, swobodny przepływ towarów, swobodny przepływ usług oraz swobodny przepływ kapitału) w coraz większym stopniu Ŝąda się przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości takŝe w sektorze zdrowotnym (Lamping 2007). Orzecznictwo ETS w słuŝbie zdrowia ostatnich lat doprowadziło juŝ do szeregu zmian na rynku pracy, rynku farmaceutycznym, w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych i inwestycji szpitalnych (Streissler 2005:124, Hofbauer:2007). Od lat 90. w całej Europie w konsekwencji reform zdrowotnych szpitale skonfrontowane są ze zmienionymi uwarunkowaniami. Rolę w reformach sektora zdrowotnego odgrywały technologiczne i organizacyjne innowacje, decentralizacja, potrzeba nowych kwalifikacji oraz rosnąca świadomość praw pacjenta. NajwaŜniejszą siłą napędową zmian był cel obniŝania kosztów. Tło: Wszystkie kraje europejskie zarówno te z systemami finansowanymi z podatków, jak teŝ kraje z obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi jak Austria miały trudności ze sfinansowaniem rosnących kosztów słuŝby zdrowia (Saltman/Dubois 2004, McKee et al. 2002, Schulten 2006, Hermann 2007). 1 Wraz z kryzysem gospodarczym lat 70. XX wieku koszty wywołane coraz droŝszym i coraz szybciej starzejącym się sprzętem oraz rosnącymi potrzebami zdrowotnymi społeczeństwa, przerosły wzrost produktu krajowego brutto. W konsekwencji coraz większą część budŝetów publicznych musiano przeznaczać na opiekę zdrowotną (Hermann 2007:7). Wprowadzenie prymatu oszczędnego gospodarowania, na początku tylko w niektórych państwach członkowskich i to często w kombinacji z obniŝkami podatków, a następnie teŝ w Unii Europejskiej, prowadziło w konsekwencji do zaostrzenia kryzysu finansowania publicznej opieki zdrowotnej. Zaostrzenie to dotknęło nie tylko systemy finansowane z podatków, lecz takŝe kraje z obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. W krajach z obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z reguły samorządy finansują infrastrukturę szpitalną, podczas gdy bieŝące koszty pokrywają kasy chorych. Tym samym przede wszystkim samorządy znajdują się pod presją obniŝania wydatków 1 Dokładniejsze rozwaŝania dotyczące przyczyn kryzysu finansowania znajdziesz m. in. w Hermann (2007), Brandt et al. (2008), Böhlke/Schulten (2008). 1

8 Raport szpitali. Ale takŝe same kasy chorych muszą walczyć z duŝymi problemami, poniewaŝ przychody z racji wysokiego bezrobocia, uelastyczniania stosunków pracy (zatrudnienia na niepełnym etacie, nowi samozatrudnieni etc.) oraz stagnujących płac spadają. I tak przykładowo udział wynagrodzeń w produkcie krajowym brutto zmniejsza się od kilku lat nie tylko w Austrii (Guger/Materbauer/Walterskirchen 2007). Jako kolejną siłę napędową dla przemian naleŝy w międzyczasie wymienić takŝe multinarodowe koncerny zdrowotne. Mimo publicznego kryzysu budŝetowego zakłada się, Ŝe sektor zdrowotny będzie rósł równieŝ w przyszłości. To, co sprawia, Ŝe sektor zdrowotny jest szczególnie interesujący dla prywatnych inwestorów, to brak cykliczności. Inne sektory cierpią na spadek popytu, ale pacjenci potrzebują opieki medycznej niezaleŝnie od prognoz koniunkturalnych. Czyni to z sektora zdrowotnego stosunkowo pewny teren dla inwestycji (Hermann 2007:8). 2 Podnoszone w debatach publicznych argumenty za większym zaangaŝowaniem prywatnych oferentów w opiece zdrowotnej są zasadniczo podobne we wszystkich krajach. Standardowym argumentem jest bez wątpienia to, iŝ prywatne placówki szpitalne są efektywniejsze i oferują lepszą jakość opieki (Maarse 2006:1003). Oczywiście organizacja pracy i zarządzanie w szpitalach publicznych nie są doskonałe, jednakŝe według Buchana/O Maya (2002:226) rzeczywista przewaga kosztowa prywatnych operatorów szpitali nie polega na efektywniejszej organizacji szpitala, lecz po pierwsze na zaległościach inwestycyjnych w szpitalach publicznych a po drugie na niŝszych płacach i gorszych warunkach pracy pracowników szpitali. Koszty osobowe w szpitalach stanowią z reguły co najmniej dwie trzecie do trzech czwartych łącznych kosztów (patrz teŝ Hermann 2007). Drugi, często podnoszony argument, to rzekome pozytywne działanie konkurencji w opiece zdrowotnej. Zakłada się, Ŝe konkurencja zmusza zakłady ubezpieczeń do podnoszenia swych świadczeń ubezpieczeniowych i równoczesnego obniŝania składek. JednakŜe porównania między publicznymi a prywatnymi ubezpieczeniami pokazują, Ŝe nakłady administracyjne u prywatnych ubezpieczycieli są istotnie wyŝsze niŝ w publicznych zakładach ubezpieczeń (Mossialos/ Thomson 2004:100). Prywatne ubezpieczenia 3 oferują pewnym grupom osób tańsze umowy, ustalając składki indywidualnie i oferując klientom o niŝszym ryzyku zdrowotnym korzystniejsze warunki. Trzeba przyznać Hermannowi (2007:9) rację, kiedy pisze: Ze statystyk wiemy, Ŝe ludzie z wyŝszymi dochodami są zdrowsi. To znaczy, Ŝe ci, którzy tak czy inaczej lepiej zarabiają, korzystają teŝ jeszcze z niŝszych składek. 2 Rosnące znaczenie opieki zdrowotnej jako zyskownego miejsca dla inwestycji uwyraźnia się według Mosebacha (2003) i Hermanna (2007) głównie w tym, Ŝe zdrowie stało się waŝnym tematem w negocjacjach WTO. Podczas gdy amerykańskie koncerny zdrowotne starają się rozszerzyć swą działalność na Europę z powodu braku ochrony ubezpieczeniowej rynek w USA jest ograniczony, europejskie przedsiębiorstwa dąŝą do rozwijania swej działalności w krajach rozwijających się. 3 NaleŜy jeszcze zauwaŝyć, Ŝe rozszerzanie prywatnego finansowania zasadniczo nie zmienia nic w rosnących kosztach zdrowotnych, tylko koszty ponoszone są indywidualnie i dlatego nie są uwzględniane do ustalania spełniania kryteriów z Maastricht. 2

9 Wstęp Przy opisywaniu przemian strukturalnych w ochronie zdrowia niektórzy autorzy rozróŝniają między liberalizacją a prywatyzacją. Podczas gdy pod pojęciem liberalizacji rozumie się wprowadzanie konkurencji w znaczeniu dopuszczania kilku oferentów, jako prywatyzację określa się transfer udziałów w przedsiębiorstwie od właściciela publicznego do prywatnego. Podczas gdy przejście od podmiotu publicznego do prywatnego nazywane jest materialną prywatyzacją, przekształcenie w prywatną formę prawną określa się mianem formalnej prywatyzacji bądź komercjalizacji. Natomiast McDonald/Ruiters (2006) w liberalizacji i prywatyzacji widzą dwie skrajności bardzo kompleksowego i przepustowego procesu, w którym zmienia się charakter i świadczenie usług publicznych (cytowane za Hermannem 2007:9). Wyraźne staje się to według McDonalda/Ruitersa (2006) przede wszystkim w sektorach, które nie działają według normalnych zasad rynkowych, a takim sektorem jest sektor zdrowotny. I tak procesy prywatyzacji w ochronie zdrowia odnajdziemy wprawdzie w kilku krajach jako w róŝnym stopniu wykształconą tendencję, ale w sumie nie moŝna (jeszcze) mówić o jakimś ogólnym trendzie. 4 Jeden trend zauwaŝalny jest natomiast we wszystkich krajach i jest to trend do ekonomizacji. Jako ekonomizację rozumie się uczestnictwo kapitału prywatnego, wprowadzanie mechanizmów rynkowych oraz adoptowanie prywatnych zasad zarządzania i efektywności (między efektywnością a zyskownością stawiany jest znak równości) (patrz Hermann 2007, Schulten 2008). W porównaniu z procesami przemian innych usług publicznych przemiany te wyróŝniają się róŝnorodnością form i działań. Drugą cechą szczególną sektora zdrowotnego jest dualny charakter transformacji ze zmianami zarówno w finansowaniu jak teŝ w świadczeniu opieki zdrowotnej. Zmiany w finansowaniu opieki zdrowotnej, mimo Ŝe niekoniecznie zawierają przesunięcie z publicznego do prywatnego systemu, zasadniczo zmieniły sposób, w jaki w Europie świadczy się opiekę zdrowotną (Hermann 2007). Thorsten Schulten (2006:14) podsumowuje w tym kontekście sytuację w Niemczech w następujący sposób: Zmiany w systemie finansowania szpitali pomyślane były po to, by poddać szpitale znacznej presji racjonalizacji, by móc oferować efektywniejsze i tańsze usługi zdrowotne. Faktycznie nowe formy finansowania szpitali wywołały daleko idący proces restrukturyzacji w niemieckim szpitalnictwie, której wyraźnymi rezultatami był spadek liczby szpitali i łóŝek szpitalnych, skrócenie średniej długości pobytu w szpitalu oraz prywatyzacja szpitali publicznych. W niniejszym raporcie mają zostać przedstawione i porównane przemiany strukturalne i stosunki pracy w słuŝbie zdrowia w czterech krajach Polsce, Czechach, Niemczech i Austrii. Jednak z powodu samorządowej struktury opieki zdrowotnej we wszystkich czterech krajach i coraz bardziej rozdrobnionych struktur układów zbiorowych równieŝ we wszystkich czterech krajach niemal niemoŝliwością jest sporządzenie łącznego zestawienia krajowych sektorów szpitalnych. Porównanie napotyka jeszcze w dodatku 4 W tym kontekście naleŝy wskazać na sprawozdania projektu PIQUE: PIQUE Policy Paper 1: Varieties and Variations of Public Service Liberalisation and Privatisation, PIQUE Policy Paper 2: The Impact of Liberalisation and Privatisation on Labour Relations (2008), etc. Wszystkie sprawozdania projektu PIQUE istotne dla sektora zdrowotnego wymieniono w bibliografii. Dostępne są pod: 3

10 Raport na wiele dodatkowych problemów. W tym miejscu naleŝy wymienić tylko róŝne sytuacje w zakresie dostępności danych i róŝne systemy kategoryzacji danych, róŝne wykorzystanie pojęć oraz przede wszystkim róŝne tradycje społeczno-narodowe, szczególnie Ŝe w przypadku dwóch krajów mamy do czynienia z tak zwanymi krajami transformacji ustrojowej. Przesłanką dla zrozumienia rozwoju systemu zdrowotnego we wszystkich krajach jako usługa publiczna ściśle związanego ze zmianami administracyjnymi jest w duŝym stopniu znajomość kontekstu w poszczególnych krajach. Wobec wąskich zasobów czasowych i budŝetowych niniejszego raportu poniŝsze porównanie jest niczym innym, jak tylko pierwszym krokiem, który próbuje przedstawić pewne róŝnice i elementy wspólne przemian strukturalnych oraz stosunków pracy w sektorze szpitalnym. Istotne części niniejszego raportu dotyczące Niemiec, Austrii i po części takŝe Polski bazują na wynikach projektu PIQUE (Privatisation of Public Services and the Impact on Quality, Employment and Productivity) dofinansowanego przez Komisję Europejską, koordynowanego przez Placówkę Badawczo-Doradczą Świata Pracy. W ramach projektu PIQUE sektor szpitalny był jednym czterech obszarów, w których zbadano następstwa prywatyzacji. 4

11 Formy prywatyzacji i outsourcingu 1. FORMY PRYWATYZACJI I OUTSOURCINGU Jak juŝ wspomniano we wstępie, naleŝy rozróŝniać między róŝnymi formami prywatyzacji. Podczas gdy przejście od publicznego do prywatnego podmiotu załoŝycielskiego zwane jest prywatyzacją materialną, to w przypadku przekształcenia w formę prywatnoprawną mamy do czynienia z prywatyzacją formalną bądź komercjalizacją. Cztery porównywane kraje znajdują się po pierwsze w róŝnych stadiach procesu prywatyzacji. Podczas gdy w Niemczech stwierdzić moŝna rosnące znaczenie prywatnych koncernów szpitalnych, prywatyzacja materialna jest w Austrii zjawiskiem marginalnym. W Republice Czeskiej i w Polsce natomiast obecny punkt cięŝkości spoczywa na formalnej prywatyzacji. JednakŜe równocześnie w obu tych krajach mają miejsca równieŝ materialne prywatyzacje, albo w formie sprzedaŝy szpitali podmiotom prywatnym, albo w formie tworzenia nowych szpitali głównie dla pacjentów prywatnych. Jednak w Czechach udział nowych szpitali dla pacjentów prywatnych jest bardzo niewielki, a poza tym ograniczają się one tylko do kilku nielicznych wybranych dziedzin opieki zdrowotnej. Dlatego teŝ rozwój ten spotyka się dotychczas z niewielkim zainteresowaniem, co między innymi wyjaśnia brak dostępnych informacji. To, co po drugie utrudnia porównanie form prywatyzacji między tymi krajami, to fakt, iŝ obok róŝnych stanów rozwoju, pojęcie prywatyzacja jest róŝnie stosowane. W Republice Czeskiej i w Polsce jako prywatyzację rozumie się wiele często róŝnych przemian. I tak nie rozróŝnia się między formalną a materialną prywatyzacją. W przypadku szpitali prywatnych nie róŝnicuje się między szpitalami prowadzonymi przez prywatne podmioty uŝyteczności publicznej a szpitalami prywatnymi zorientowanymi na zysk. To przekłada się między innymi takŝe na dostępne dane. W Czechach i Polsce szpitale kategoryzuje się według ich formy prawnej, nie według struktury właścicielskiej jak przykładowo w Austrii. Na przykład w Czechach nie ma prywatnych szpitali podmiotów uŝyteczności publicznej (np. kościołów), a w oficjalnych statystykach w kategorii pozostałe formy prawne wymienia się wszystkie szpitale prowadzone przez spółki kapitałowe, niezaleŝnie od tego, czy są one ewentualnie w 100 % własnością gmin czy krajów. JednakŜe w tych czterech krajach znajdą się równieŝ podobieństwa. I tak we wszystkich czterech krajach obserwuje się wydzielenia części przedsiębiorstwa. Szczególnie niemedyczne obszary usługowe, jak logistyka, kuchnia, sprzątanie budynków czy pralnia są często pierwszymi działami, które są wydzielane albo do własnej spółki-córki albo do przedsiębiorstwa zewnętrznego. W coraz większym stopniu ze szpitali wydziela się jednak takŝe działy wymagające wyŝszej specjalizacji medycznej. Przykładowo czasami dotyczyło to zarówno aptek szpitalnych, działów sterylizacji, laboratoriów, jak teŝ całych działów pielęgniarskich czy administracji. 5

12 Raport 1.1. Struktura według podmiotów publicznych, prywatnych i podmiotów uŝyteczności publicznej PoniŜej opisano struktury szpitali poszczególnych krajów. Jednak zanim bliŝej zapoznają się Państwo z poszczególnymi strukturami, krótko przedstawiono dla kaŝdego kraju rozwój ochrony zdrowia w ostatnich latach, wskazując przy tym równieŝ na formy finansowania systemów zdrowotnych. Z jednej strony procesy prywatyzacji odbywają się po stronie finansowania, z drugiej strony zmiany form finansowania mają istotne oddziaływanie na obecne przemiany w świadczeniu usług zdrowotnych Republika Czeska Przed 1989 rokiem w Republice Czeskiej słuŝba zdrowia zarządzana była centralistycznie. Charakteryzowała się: biurokratyczną formą organizacji, finansowaniem z budŝetu państwa oraz brakiem prywatnych usług medycznych. Świadczeniami słuŝby zdrowia objęte było całe społeczeństwo (por. Filipic 1998). Od lat 90. system opieki zdrowotnej poddany jest daleko idącym zmianom: po stronie świadczenia usług zdrowotnych naleŝy do nich zaliczyć pluralizację usługodawców medycznych poprzez dopuszczenie zarówno prywatnych gabinetów lekarskich, jak teŝ prywatnych szpitali oraz moŝliwość tworzenia i administrowania szpitalami prywatnymi. Celem pluralizacji była decentralizacja słuŝby zdrowia, przy czym regionalnym instytucjom publicznym przyznano więcej uprawnień regulacyjnych i kontrolnych. (por. Potůček 1993, według Filipica 1998) Podstawę prawną tworzyła Ustawa nr 160/1992 Slg. o opiece zdrowotnej w niepaństwowych placówkach medycznych. Ustawa ta niosła za sobą powaŝne konsekwencje: po pierwsze ze względu na strukturę podmiotów, po drugie jednak ze względu na strukturę szpitali. I tak z duŝych szpitali tworzono mniejsze placówki, co znowu niosło za sobą wzrost liczby szpitali. Utworzono równieŝ kilka szpitali prywatnych. Podczas gdy pod koniec 1992 roku w Czechach istniało 180 szpitali państwowych dysponujących ponad łóŝkami oraz 3 szpitale niepaństwowe (z 289 łóŝkami), to na koniec 1993 roku spośród 189 szpitali 157 było państwowych a 32 niepaństwowe. 23 spośród niepaństwowych szpitali prowadzone były przez gminy, a 9 szpitali znajdowało się w rękach prywatnych. Swój punkt kulminacyjny ta pierwsza fala zmian słuŝby zdrowia miała między 1993 a 1995 rokiem. W kolejnych latach nie dochodziło do Ŝadnych istotnych przemian strukturalnych i na koniec 1998 roku w Czechach znajdowało się 216 szpitali z łóŝkami: 27 administrowanych było przez Ministerstwo Zdrowia ( łóŝka), 9 szpitali (3.305 łóŝek) przez inne ministerstwa (jak na przykład Ministerstwo Obrony, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Ministerstwo Sprawiedliwości etc.), 82 przez powiaty ( łóŝek), 43 przez miasta lub gminy (9.121 łóŝek), a 6

13 Formy prywatyzacji i outsourcingu 64 szpitale (6.468 łóŝek) miały prywatne podmioty właścicielskie. Daleko idące zmiany struktury ochrony zdrowia miały znów miejsce dopiero po roku 2002, jako konsekwencja drugiej duŝej reformy administracji terenowej w Republice Czeskiej. Ówczesnych 77 powiatów, stanowiących do 2002 roku część administracji centralnej, zostało zlikwidowanych i z dniem na podstawie ustawy nr 290/2002 Slg. wszystkie 82 powiatowe szpitale przeszły w przewaŝającej mierze w posiadanie i odpowiedzialność 14 samorządnych regionów (krajów) utworzonych w ramach pierwszej duŝej reformy administracyjnej w 2000 roku. Pojedyncze obiekty przeszły w posiadanie miast lub gmin. W placówkach słuŝby zdrowia nadal prowadzonych przez państwo bądź w zakresie jego odpowiedzialności pozostało juŝ tylko koło 30 proc. wszystkich łóŝek szpitalnych. PoniewaŜ byłe szpitale powiatowe były często powaŝnie zadłuŝone, regiony (kraje) skłaniały się do przekształcania szpitali w prywatne formy prawne, z reguły w spółki handlowe, które pozostały jednakŝe w 100 procentowej własności regionów. W 2005 roku rozpoczęło się w końcu równieŝ przekształcanie szpitali gminnych w spółki handlowe. Po stronie finansowania usług zdrowotnych równieŝ nastąpiły zmiany: Z dniem 1 stycznia 1993 roku weszły w Ŝycie daleko idące zmiany w ubezpieczeniu zdrowotnym na trzech szczeblach: finansowania ubezpieczenia zdrowotnego, uiszczania składek oraz dostosowania ubezpieczenia zdrowotnego do nowego systemu podatkowego (Filipic 1998:408). Podczas gdy finansowanie następowało dotychczas z budŝetu państwa, od tego momentu ubezpieczenie zdrowotne jest systemem ubezpieczeniowym finansowanym ze składek. Do płacenia składek zobowiązani są pracownicy i pracodawcy. W Czechach wszyscy mieszkańcy podlegają ustawowemu obowiązkowi ubezpieczenia. Obecnie istnieje dziewięć kas chorych. 5 W Republice Czeskiej kasy chorych obowiązuje zakaz przynoszenia zysków. Dominująca większość czeskiego społeczeństwa około 70 procent ubezpieczona jest jednakŝe w jednej kasie chorych, mianowicie w Powszechnym Ubezpieczeniu Zdrowotnym (VZP). Ubezpieczalnia ta jest jednostką prawa publicznego. Dodatkowo zarówno Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, jak teŝ Ministerstwo Obrony posiadają własne ubezpieczenie, a pozostałe 6 ubezpieczalni to formy zakładowych kas chorych; przykładowo producent samochodów SKODA posiada własne ubezpieczenie zdrowotne dla swych pracowników. Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne jest regulowana ustawowo. Podstawowe świadczenia kas wyznaczane są przez Ministerstwo Zdrowia i są prawie identyczne. Katalog świadczeń kas obejmuje bezpłatną opiekę ambulatoryjną ze swobodnym wyborem lekarza, bezpłatną opiekę stacjonarną, lekarstwa, leczenie stomatologiczne z wyjątkiem protez i świadczeń profilaktycznych. 5 Po reformie słuŝby zdrowia było pierwotnie 27 kas chorych, wiele kas chorych zniknęło z rynku wskutek fuzji lub upadłości. Dodatkowo wprowadzono minimalną wielkość dla kas chorych: Muszą ubezpieczać co najmniej obywateli. Dlatego liczba ubezpieczalni zdrowotnych spadła między 1995 a 2000 rokiem do dziewięciu. 7

14 Raport W Republice Czeskiej szpitale dzieli się według formy prawnej placówek na szpitale państwowe i niepaństwowe. Szpitale państwowe administrowane są przez ministerstwa (jak na przykład Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Obrony, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Ministerstwo Sprawiedliwości czy Ministerstwo Transportu). W obrębie szpitali niepaństwowych rozróŝnia się znowuŝ szpitale publiczne i prywatne. Za szpitale publiczne uwaŝa się w Czechach te, które są zarządzane przez regiony (kraje) i gminy. Pod pojęciem szpitali prywatnych rozumie się po pierwsze szpitale organizacji uŝytku publicznego, jak kościoły, a po drugie szpitale prywatnoprawne. Te ostatnie mogą być zarówno własnością krajów/gmin, jak teŝ osób prywatnych, spółek handlowych, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością etc. Niestety czeskie statystyki nie rozróŝniają między szpitalami prywatnymi prowadzonymi przez podmioty uŝyteczności publicznej, tzn. niezorientowanymi na zysk, oraz szpitalami prywatnymi, zorientowanymi za zysk. W 2007 roku w Republice Czeskiej działały 192 szpitale, zapewniające łącznie łóŝka szpitali około 13 procent wszystkich czeskich szpitali jest w dalszym ciągu prowadzonych przez państwo. Dysponują jednak około 30 proc. wszystkich czeskich łóŝek szpitalnych. Województwa i gminy prowadzą 45 szpitali, co odpowiada udziałowi 23,4 proc. wszystkich szpitali i 22 proc. wszystkich łóŝek szpitalnych. Ponad to w Republice Czeskiej 122 szpitale bądź 63 proc. wszystkich szpitali podlegały pod kategorię szpitali prywatnych. Dysponowały one 48 proc. łóŝek. JednakŜe spośród tych 122 szpitali, 50 znajduje się w 100 procentowej własności regionów czy gmin. Tych 50 szpitali dysponuje znowuŝ prawie dwoma trzecimi wszystkich łóŝek szpitali prywatnych (patrz Tabela 1-1). NaleŜy więc załoŝyć, Ŝe w przypadku szpitali będących albo własnością kościoła, albo osób prywatnych/ spółek handlowych etc., chodzi raczej o mniejsze szpitale z małą ilością łóŝek. Tabela 1-1: Liczba, struktura podmiotów i liczba łóŝek czeskich szpitali Podmiot Szpitale (liczba bezwzględna) ŁóŜka (w %) Ministerstwo Zdrowia 20 28% Inne ministerstwa 5 2,2% Regiony (kraje) 25 15% Gminy, miasta 20 7% Prywatne % Z czego w 100% własności regionów lub gmin/miast 50 63% Łącznie Dodatkowo istniały jeszcze na koniec 2007 roku 153 specjalistyczne placówki terapeutyczne (szpitale specjalistyczne) z łączną liczbą łóŝek

15 Formy prywatyzacji i outsourcingu Źródło: ÚZIS ČR Instytut ds. Informacji i Statystyki w SłuŜbie Zdrowia Republiki Czeskiej 2008 NaleŜy w końcu zauwaŝyć, Ŝe w Republice Czeskiej jak teŝ w innych krajach europejskich liczba szpitali spadła od 1997 roku z 226 do 192 w roku Natomiast liczba szpitali prywatnoprawnych podwoiła się od 1997 roku z 60 do 122. Tabela 1-2 pokazuje w szczególe rozwój liczby szpitali według form prawnych. Tabela 1-2: Liczba szpitali według podmiotów prowadzących, w latach Sektor państwowy Ministerstwo Zdrowia Urzędy powiatowe Inne ministerstwa Sektor publiczny Regiony (kraje) Gminy/miasta Prywatne ŁĄCZNIE Źródło: ÚZIS ČR Instytut ds. Informacji i Statystyki w SłuŜbie Zdrowia Republiki Czeskiej Niemcy Od kilku lat sektor szpitalny 7 w Niemczech przeŝywa kompleksowe przemiany. Niemiecki sektor szpitalny jest prowadzony w większości przez podmioty regionalne. Jedynie pięć szpitali wojskowych prowadzą władze federalne, a 35 klinik uniwersyteckich (za wyjątkiem sprywatyzowanej kliniki uniwersyteckiej Gießen i Marburg) kraje związkowe. Wszystkie inne spośród 2104 szpitali (2006 r.) zgodnie z zasadą subsydiarności znajdują się w gestii samorządów wzgl. miast-krajów związkowych. JednakŜe nie wszystkie szpitale prowadzone są teŝ przez same samorządy. Podczas gdy przy kurczącej się łącznej liczbie szpitali udział tak zwanych podmiotów uŝyteczności publicznej pozostał w ostatnich latach na niezmienionym poziomie, udział szpitali prowadzonych przez prywatne koncerny szpitalne silnie wzrósł na niekorzyść placówek prowadzonych przez sektor publiczny. Ale takŝe w ponad połowie placówek publicznych dokonała się formalna prywatyzacja poprzez przekształcenie w formę prywatnoprawną (Böhlke i Schulten 2008). W przeciwieństwie do innych krajów europejskich jak przykładowo Wielka Brytania czy Szwecja, które finansują swe wydatki na słuŝbę zdrowia prawie wyłącznie z 7 Z ponad milionem zatrudnionych (Federalny Urząd Statystyczny 2007) sektor szpitalny jest jedną z najwaŝniejszych dziedzin gospodarki Niemiec. 9

16 Raport podatków, niemiecki system zdrowotny finansowany jest w pierwszej linii ze składek. Jedynie koszty inwestycyjne szpitali finansowane są z przychodów z tytułu podatków krajów związkowych. Podczas gdy szpitale w krajach o systemach finansowania z podatków przez długi okres czasu prowadzone były prawie wyłącznie przez sektor publiczny, w krajach z systemem składkowym zawsze istniał mix z placówek publicznych i prywatnych oraz wysoki odsetek podmiotów uŝyteczności publicznej. (Brandt/Schulten 2007) Od lat 90. XX. wieku wszystkie kraje europejskie przeprowadziły jednak kompleksowe reformy swych systemów zdrowotnych (Sen 2003). W Niemczech ale nie tylko tam w centrum uwagi znajdowało się obniŝenie kosztów w celu stabilności składek na rzecz ubezpieczeń zdrowotnych. Oczywistym skutkiem tego procesu reform jest spadająca łączna liczba szpitali i łóŝek szpitalnych. W wyniku tego w ostatnich 15 latach zmniejszyło się wyposaŝenie w łóŝka szpitalne mierzone na liczbę mieszkańców o ponad jedna czwartą. Równocześnie przy rosnących liczbach hospitalizacji szybko spada średnia długość pobytu pacjentów (patrz Tabela 1-3). Tabela 1-3: Zmiany danych strukturalnych szpitali w Niemczech 1991 do 2006 r. Zmiany między 1990 a 2006 rokiem Zmiana Szpitale ,7% ŁóŜka szpitalne ,3% ŁóŜka szpitalne na mieszkańców ,5% Zatrudnieni (łącznie) ,3% Zatrudnieni (ekwiwalent pełnych etatów) ,6% Ilość przypadków ,5% Dni obłoŝenia (pacjentodni) ,3% Czas hospitalizacji 14,0 dni 8,5 dni -39,3% ObłoŜenie łóŝek 84,1% 76,3% -9,3% Źródło: Federalny Urząd Statystyczny 2007a, obliczenia własne Ponad to wnioskować naleŝy rosnące znaczenie prywatnych koncernów szpitalnych. Podczas gdy w 1991 roku było jeszcze łóŝek w 2411 szpitalach w Niemczech, liczba placówek spadła do 2006 roku o 12,7 procent do 2104, a liczba łóŝek o 23,3 proc. do Udział prywatnych placówek wzrósł kosztem szpitali publicznych z 14,8 do 27,8 procent podczas gdy udział szpitali prowadzonych przez podmioty uŝyteczności publicznej pozostał na mniej więcej tym samym poziomie (patrz Wykres 1-1) (Federalny Urząd Statystyczny 2007a). 10

17 Formy prywatyzacji i outsourcingu Wykres 1-1: Podmioty prowadzące szpitali w Niemczech od 1991 do 2006 roku (w %) 50,0 45,0 46,0 40,0 39,1 38,2 35,0 34,1 30,0 27,8 25,0 20,0 15,0 14,8 10,0 5,0 0,0 publiczne uŝyteczności publicznej prywatne Źródło: Federalny Urząd Statystyczny 2007a, obliczenia własne PoniewaŜ kraje związkowe w niedostatecznym stopniu wykonują swe zadanie ponoszenia kosztów inwestycji szpitali, uzbierały się zaległości inwestycyjne, wynoszące według danych Niemieckiego Towarzystwa Szpitalnego (DKG) około 50 mrd (DKG 2007). Inne analizy szacują tę kwotę na 30 mrd (Hess 2005) czy nawet 100 mrd (Simon 2008). Aby to skompensować, część kosztów inwestycyjnych trzeba teŝ ostatnio finansować ze środków od kas chorych. Deficyt ten jest najwaŝniejszym motorem dla materialnych prywatyzacji w Niemczech. Wiele samorządów próbuje zamykać powstałe luki nowymi prywatnymi inwestorami. Prywatyzacja niemieckich szpitali następowała dotychczas w dwóch falach. Pierwsza fala rozpoczęła się po zjednoczeniu Niemiec i dotyczyła szczególnie mniejszych szpitali we wschodnich Niemczech. Druga fala rozpoczęła się po roku 2000 i objęła teŝ większe kliniki na obszarze całego kraju. Przejściowymi punktami kulminacyjnymi tego rozwoju była prywatyzacja Szpitali Hamburskich AöR 8 (LBK Hamburg) w 2005 roku, dotychczas największa prywatyzacja w Europie oraz w 2006 roku pierwsza prywatyzacja kliniki uniwersyteckiej w Gießen i Marburgu (Schulten 2006). Mimo tych dwóch przypadków prywatyzowane szpitale to w dalszym ciągu w większości mniejsze placówki na terenach bardziej wiejskich. Stąd teŝ stosunkowy odsetek łóŝek szpitalnych i zatrudnionych w prywatnych rękach jest niŝszy niŝ odsetek prywatnych szpitali (patrz Wykres 1-2). 8 AöR jest skrótem od zakład prawa publicznego. 11

18 Raport Wykres 1-2: Udział szpitali, łóŝek i pełnych etatów według formy własności w 2006 r. (w %) , , ,1 38,2 35, ,8 30, ,6 11,9 0 szpitale łóŝka pracownicy (w pełnych etatach) publiczne uŝyteczności publicznej prywatne Źródło: Federalny Urząd Statystyczny 2007a, obliczenia własne Polska Przed rokiem 1989 system opieki zdrowotnej w Polsce tak samo jako w Republice Czeskiej zorganizowany był centralistycznie. Dostęp do świadczeń zdrowotnych był bezpłatny. Ośrodki zdrowia podlegały administracji państwowej i finansowane były przez budŝet państwa. Po 1989 roku opieka zdrowotna w Polsce podlegała najpierw gminom i województwom, a finansowanie odbywało się nadal z budŝetu państwa. Zasadniczą zmianę przyniosło przekształcenie państwowego systemu finansowania na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne w systemie repartycyjnym na wzór modelu Bismarcka. Dla wszystkich 16 województw powstały niezaleŝne regionalne kasy chorych z własnym samorządem, do których wszyscy pracownicy musieli odprowadzać 7,5 procent swego wynagrodzenia brutto. Nie było i nie ma w Polsce udziału pracodawcy w płaceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Kasy zawierały bezpośrednie kontrakty ze świadczeniodawcami. Umowy kas chorych ze szpitalami i lekarzami specjalistami ustalane były na zasadzie płacenia za odpowiednie świadczenia i definiowały teŝ maksymalną liczbę świadczeń. JuŜ krótko po wprowadzeniu tego modelu odsłonił on jednak spore wady. Przykładowo nie było jednolitego katalogu świadczeń dla wszystkich 16 kas. Po protestach pacjentów i strajkach słabo opłacanych lekarzy i innych pracowników w słuŝbie zdrowia, w 2003 roku nastąpiła reforma. SłuŜbę zdrowia ponownie ujednolicono i Narodowy Fundusz 12

19 Formy prywatyzacji i outsourcingu Zdrowia (NFZ) przejął zadania kas chorych. Dzieli się on na 16 oddziałów regionalnych podlegających centrali. Sam NFZ podlega Ministerstwu Zdrowia, które musi zatwierdzić plan finansowy. Podczas gdy ministerstwo do roku 2003 posiadało tylko zadania koordynacyjne, dysponuje ono od czasu drugiej reformy systemu zdrowotnego sporymi kompetencjami. Decyduje na przykład o ofercie świadczeń NFZ oraz o tym, które lekarstwa są refundowane. NFZ zawiera kontrakty ze świadczeniodawcami i ma w ten sposób zapewnić opiekę ubezpieczonych. Dla wszystkich 16 województw istnieją plany zdrowotne, szczegółowo opisujące na podstawie zapotrzebowania i sytuacji finansowej danego województwa rodzaj i zakres świadczeń zdrowotnych. Po stronie świadczenia usług zdrowotnych znajdziemy w Polce podobne zmiany jak w Republice Czeskiej. JednakŜe w Polsce juŝ w 1993 roku ówczesne centralnie zarządzane szpitale przekazano w ręce samorządów wojewódzkich. Tym samym to województwom przekazano obowiązek zarządzania szpitalami, a tym samym teŝ zaangaŝowania nowych kadr managerskich w szpitalach, zapewnienia gwarancji kredytowych, ale teŝ sprzedaŝy i likwidacji szpitali. Według Wiesławy Kozek (2006) publiczny właściciel w praktyce miał niewielkie moŝliwości wywierania wpływu na to, jak wybrane kierownictwo zarządza szpitalem. Wskazuje w tym kontekście na pewną lukę prawną dotyczącą uzgodnień między publicznym właścicielem a dyrekcją. Konsekwencja: Stosunkowo często dyrekcja szpitali doprowadzała szpitale do wysokiego zadłuŝenia, nabywając nowe wyposaŝenie, a nie dysponując zasobami finansowymi. Niektóre z tych wysoko zadłuŝonych szpitali sprzedano następnie w ręce prywatne, inne przekształcono tak samo jak w Republice Czeskiej w prywatne formy prawne, które pozostały jednak w 100 proc. we własności samorządów. Przyporządkowanie do publicznego lub prywatnego sektora szpitalnego odbywa się w Polsce tak samo jak w Czechach. Decydująca jest tu nie struktura właścicielska, lecz forma prawna szpitala. Tak samo jak w Republice Czeskiej, tak i w Polsce nie dysponuje się danymi, które umoŝliwiłyby rozróŝnienie między prywatnymi formami prawnymi. Oznacza to, Ŝe dane statystyczne nie dopuszczają rozróŝnienia między szpitalami prywatnymi uŝyteczności publicznej, czyli nie zorientowanymi na zysk, a szpitalami prywatnymi, mającymi przynosić zyski. Na koniec 2006 roku w Polsce były 742 placówki szpitalne. Dysponowały one łóŝkami szpitalnymi ,6 procent spośród 742 szpitali miało prywatną formę prawną. JednakŜe owe 153 szpitale dysponowały tylko 5 proc. (9.318) wszystkich łóŝek szpitalnych. Oznacza to, Ŝe z reguły chodzi w tym przypadku o małe szpitale. Kozek (2006) mówi o średniej między 50 a 100 łóŝek. Odsetek szpitali w formie prywatnoprawnej róŝni się jednak istotnie pomiędzy województwami, co pokazuje poniŝsza tabela. 13

20 Raport Tabela 1-4: Szpitale w podziale na województwa w Polsce w 2006 r. Województwo publiczne prywatne publiczne % prywatne % Dolnośląskie ,59 % 29,41 % Kujawsko Pomorskie ,71 % 35,29 % Lubelskie ,19 % 10,81 % Lubuskie ,19 % 23,81 % Łódzkie ,97 % 22,03 % Małopolskie ,57 % 34,43 % Mazowieckie ,89 % 11,11 % Opolskie % 20 % Podkarpackie % 10 % Podlaskie ,19 % 14,81 % Pomorskie ,97 % 27,03 % Śląskie ,13 % 18,87 % Świętokrzyskie % 5 % Warmińsko Mazurskie ,53 % 26,47 % Wielkopolskie ,25 % 18,75 % Zachodniopomorskie ,29 % 14,71 % Łącznie ,38 % 20,62 % Źródło: Ministerstwo Zdrowia 2007 r. To samo dotyczy udziału prywatnych łóŝek szpitalnych (patrz Tabela 1-5). 14

21 Formy prywatyzacji i outsourcingu Tabela 1-5: Rozkład łóŝek w podziale na województwa w 2006 r. Województwo publiczne prywatne publiczne % prywatne % Dolnośląskie ,65 16,35 Kujawsko Pomorskie ,68 16,32 Lubelskie ,98 3,02 Lubuskie ,97 8,03 Łódzkie ,00 2,00 Małopolskie ,87 4,13 Mazowieckie ,68 1,32 Opolskie ,61 7,39 Podkarpackie ,41 0,59 Podlaskie ,83 2,17 Pomorskie ,50 6,50 Śląskie ,61 3,39 Świętokrzyskie ,28 2,72 Warmińsko Mazurskie ,87 13,13 Wielkopolskie ,62 5,38 Zachodniopomorskie ,06 1,94 Łącznie ,73 5,27 Źródło: Ministerstwo Zdrowia 2007 r. Wbrew europejskiemu trendowi w Polsce liczba szpitali między 2000 a 2004 rokiem wzrosła z 754 do 790. Od 2004 roku jednak równieŝ w Polsce następuje spadek liczby szpitali. Ze 790 w 2004 roku do 742 w roku Między 2005 a 2006 rokiem po raz pierwszy spada teŝ liczba prywatnych szpitali (o 8,38 proc.). Tabela 1-6: Liczba szpitali według prywatnych i publicznych form prawnych 2000 do 2006 r. Placówki Szpitale publiczne Szpitale niepubliczne Suma Źródło: Rocznik Statystyczny GUS 2002, 2004, 2005, Ministerstwo Zdrowia 2007 Liczba łóŝek szpitalnych wzrosła natomiast w sektorze prywatnym między 2005 a 2006 rokiem o około 15 proc., jednakŝe z bardzo niskiego poziomu wyjściowego (patrz Tabela 1-7). 15

22 Raport Tabela 1-7: Rozwój łóŝek szpitalnych Rodzaj Zmiana publiczne ,33 prywatne ,61 łącznie ,53 Źródło: Ministerstwo Zdrowia 2007 r. Zmiany liczby szpitali według województw między 2005 a 2006 rokiem pokazuje kolejna tabela (Tabela 1-8). Tabela 1-8: Liczba szpitali w 2005 i 2006 r. według województw Województwo (zmiana od 2005 r.) Dolnośląskie ,86 Kujawsko Pomorskie ,86 Lubelskie ,76 Lubuskie ,70 Łódzkie ,35 Małopolskie ,28 Mazowieckie ,16 Opolskie ,09 Podkarpackie ,45 Podlaskie ,85 Pomorskie ,00 Śląskie ,95 Świętokrzyskie ,04 Warmińsko Mazurskie ,53 Wielkopolskie ,25 Zachodniopomorskie ,03 Łącznie ,87 Źródło: Ministerstwo Zdrowia 2007 r Austria W Austrii panuje wprawdzie oficjalnie konsensus, Ŝe wolnorynkowe świadczenie usług zdrowotnych jest nie do pogodzenia z celami państwa opiekuńczego (Hofmacher/Rack 2006:209), jednak mimo to następuje rosnąca ekonomizacja ochrony zdrowia i moŝna 16

23 Formy prywatyzacji i outsourcingu zaobserwować pierwsze tendencje prywatyzacyjne. W szczególności sektor szpitalny w ostatnich latach wskutek reform przesunięto istotnie bliŝej wolnego rynku w sposób stosunkowo niezauwaŝony przez szerszą opinię publiczną. I tak reformy zdrowotne w Austrii skierowane były w ciągu ostatnich 15 lat w pierwszej kolejności na ograniczanie wydatków poprzez wykorzystanie rezerw rentowności, podwyŝszenie przychodów poprzez dopłaty oraz przy pomocy ulepszenia planowania mocy szpitala, kooperację podmiotów i koordynację strumieni finansowania (Hofmacher/Rack 2006:XVIII). Przychody z tytułu składek stale zwiększano i wyrównywano pomiędzy grupami ubezpieczonych, ale zasadniczo nie zmieniano podstawy przychodów. (tamŝe). W celu finansowania świadczeń podnoszono takŝe udziały własne, opłatę za wystawienie recepty, róŝne dopłaty, jak np. za okulary, oraz akcyzę na wyroby tytoniowe (Hofmacher 2006:233). W 1997 roku przestawiono w końcu finansowanie szpitali na system finansowania za wykonane świadczenia. Przed rokiem 1996 finansowanie szpitali odbywało się w formie niezróŝnicowanych ryczałtów dziennych, od 1997 roku opłacanie (połowy) bieŝącej działalność szpitali odbywa się poprzez System finansowania placówek szpitalnych bazujący na świadczeniach (System LKF). Jeśli nie wystarczy to na pokrycie kosztów placówki, to podmioty właścicielskie (kraje związkowe i gminy) muszą pokryć straty. 9 System LKF jest honorowaniem ryczałtów za dany przypadek (tak zwany system DRG diagnosis related groups ) i pozwala na rozliczanie faktycznej historii świadczeń w szpitalach funduszowych. Od 2002 roku równieŝ prywatne, nieprowadzone przez podmioty uŝyteczności publicznej szpitale i sanatoria są finansowane według systemu LKF, a mianowicie ze środków Funduszu Finansowania Szpitali Prywatnych (PRIKRAF). PRIKRAF jest instytucją refundującą szpitalom prywatnym koszty świadczeń objętych koszykiem świadczeń społecznego ubezpieczenia zdrowotnego. Fundusz zasilany jest przez terenowe i zakładowe kasy chorych oraz zakłady ubezpieczeń specjalnych (BMGF 2005:114). Wprowadzenie systemu finansowania szpitali bazującego na świadczeniach ma stworzyć dla szpitali szczególną zachętę do podwyŝszania efektywności. Podczas gdy we wcześniejszym systemie istniała dla szpitali zachęta do moŝliwie długiego trzymania pacjentów w placówce, obecnie szpitale są istotnie zainteresowane tym, aby pacjentów moŝliwie wcześnie wypisać do opieki ambulatoryjnej (Hermann 2007). Pod względem struktury właścicielskiej istnieją trzy typy szpitali: 1) szpitale publiczne (właściciele: gmina, kraj związkowy lub ubezpieczenia specjalne), 2) prywatne, uŝyteczności publicznej, tzn. szpitale nienastawione na zysk (właściciele: głównie zakony, stowarzyszenia uŝyteczności publicznej) oraz 3) szpitale prywatne, zorientowane na zysk (właściciele: osoby prywatne, S.A., Sp. z o.o., etc.). 9 Prawo publiczne szpitali zawiera obowiązkowe subwencje sektora publicznego na bieŝącą działalność (Hofmacher/Rack 2006:136). Większość publicznych placówek szpitalnych to tak zwane szpitale funduszowe, finansowane przez fundusze krajowe (landowe). RównieŜ szpitale non-profit mogą korzystać z prawa publicznego a tym samym prawa do subwencji (Hofmacher/Rack 2006:XVII). 17

24 Raport Równocześnie austriacki krajobraz szpitalny charakteryzuje się duŝą liczbą małych szpitali (BMGF 2005:55). Na koniec 2006 roku w Austrii były 264 szpitale, zapewniające łącznie łóŝek. Odpowiada to stosunkowi 765 łóŝek na mieszkańców. 10 Około 45 proc. wszystkich austriackich szpitali jest publicznych. Dysponowały one jednak ponad 64% austriackich łóŝek szpitalnych. Ubezpieczalnie społeczne prowadzą 40 szpitali, co odpowiada udziałowi 15,2 proc. wszystkich szpitali i 9% wszystkich łóŝek szpitalnych. Ponad to w Austrii 53 (20,1 proc.) szpitali kwalifikuje się do typu prywatnych szpitali uŝyteczności publicznej, niezorientowanych na zysk z udziałem łóŝek w wysokości 18,8 procent. 54 (20,4 proc.) szpitale są prywatne i zorientowane na zysk. Ich udział w liczbie wszystkich łóŝek szpitalnych wyniósł w 2006 roku 8,7 proc. (patrz Tabela 1-9). Tabela 1-9: Liczba, struktura własnościowa i łóŝka austriackich szpitali w latach Bezwzgl. Procent Bezwzgl. Procent Bezwzgl. Procent Szpitale Publiczne , , ,3 Ubezpieczalnie społeczne 43 13, , ,2 Niezorientowane na zysk 64 20, , ,1 Prywatne 50 15, , ,4 Łącznie , , ,0 ŁóŜka Publiczne , , ,5 Ubezpieczalnie społeczne , , ,0 Niezorientowane na zysk , , ,8 Prywatne , , ,7 Łącznie , , ,0 Źródło: Statistik Österreich 2007, Hofmacher/ Rack 2006:141, Hofbauer 2007, obliczenia własne Tabela 1-10 pokazuje zmianę liczby placówek szpitalnych i łóŝek szpitalnych od roku 1996 do Szczególnie zauwaŝalna była redukcja placówek w grupie szpitali 10 Jednak pod względem zagęszczenia łóŝek szpitalnych istnieją duŝe róŝnice pomiędzy krajami związkowymi. Ponadprzeciętnie wysokie zagęszczenie wykazują kraje związkowe: Karyntia z 935, Salzburg z 901, Styria z 874 i Wiedeń z 795 łóŝkami na mieszkańców. Zagęszczenie poniŝej przeciętnej notuje się w Tyrolu z 689, Dolnej Austrii z 667, w Vorarlbergu z 598 łóŝkami oraz w Burgenlandzie z 584 łóŝkami na mieszkańców. Górna Austria z 744 łóŝkami na mieszkańców takŝe plasuje się poniŝej średniej (Statistik Österreich 2007). 18

25 Formy prywatyzacji i outsourcingu publicznych (-28,2 proc.), za nimi uplasowały się szpitale podmiotów uŝyteczności publicznej (-13,5 proc.). Natomiast nieco zwiększyła się (8 proc.) liczba szpitali zorientowanych na przynoszenie zysku. Spadek liczby łóŝek w austriackich szpitalach wyniósł łącznie między 1990 a 2006 rokiem 13,6 proc. 11 Szczególnie wysoki był on znowu wśród szpitali publicznych (-19,8 proc. wzgl łóŝek). W grupie szpitali uŝyteczności publicznej spadek ten wyniósł 13,5 proc. (lub łóŝka). W przeciwieństwie do wszystkich innych podmiotów ilość łóŝek w placówkach prywatnych zorientowanych na zysk wzrosła od 1990 roku (o 65,8 proc. lub łóŝek). Po tych danych widać wzrost znaczenia prywatnych szpitali komercyjnych (co prawda wychodząc od niskiego poziomu wyjściowego). Tabela 1-10: Zmiana liczby austriackich szpitali i ich liczby łóŝek według struktury właścicielskiej, w latach Zmiana między rokiem 1990 a 2006 Właściciel Szpitale bezwzgl. Szpitale procent ŁóŜka bezwzgl. ŁóŜka procent Publiczny , ,8 Ubezpieczalnie społeczne -3-7, ,8 Niezorientowane na zysk , ,5 Prywatne , ,8 Łącznie , ,6 Źródło: Statistik Österreich 2007, obliczenia własne Jak wyraźnie pokazano, krajobraz szpitali w Austrii zmienił się w ostatnich latach. Do ogólnego spadku liczby łóŝek i wzrostu liczby szpitali prywatnych dochodzi fakt, Ŝe w międzyczasie we wszystkich krajach związkowych, poza Wiedniem, prowadzeniem publicznych szpitali zajmują się spółki zorganizowane według prawa prywatnego. (patrz dokładniej 1.3) Formy organizacyjne tych spółek róŝnią się; ich wspólną cechą jest jednak to, iŝ właściciele, czyli jednostki administracji terenowej, najczęściej przejmują odpowiedzialność za pokrycie deficytu. RównieŜ szpitale prywatne uŝyteczności publicznej, realizujące zazwyczaj publiczne zadania opieki zdrowotnej, przyjęły w coraz częściej formę spółek prowadzących. W przypadku zdefiniowanych prywatnych szpitali zorientowanych na zysk moŝna poza tym stwierdzić, Ŝe ich działalność, w oparciu o wynagrodzenie szpitali publicznych, finansowana jest na bazie świadczeń. Stacjonarne świadczenia zdrowotne wykonywane są więc przez szpitale publiczne prowadzone głównie w formie prawa prywatnego, przez prywatne placówki uŝyteczności publicznej 11 Aby nadal utrzymać opiekę zdrowotną na wysokim poziomie równocześnie skrócono średnią długość obłoŝenia łóŝek okres hospitalizacji pacjentów w szpitalu. I tak łączna średnia długość hospitalizacji spadła średnio w Austrii z 17,9 dni (1980 r.) do 8,0 dni (2003 r.). 19

26 Raport dysponujące częściowo prawami publicznymi, 12 oraz przez szpitale prywatne zorientowane na zysk 13 (Hofmacher/Rack 2006:136/137) Zmiany formy prawnej na podmioty prywatne lub częściowa prywatyzacja od 2004 roku Dla Niemiec i Austrii dostępne są dokładniejsze informacje na temat zmiany formy prawnej na podmiot prywatny lub na temat częściowej prywatyzacji. JednakŜe w Austrii materialne prywatyzacje ale takŝe częściowe prywatyzacje są w przeciwieństwie do Niemiec zjawiskiem marginalnym. Próba przedstawienia sytuacji w Czechach i w Polsce napotkała natomiast na problem danych. Brakuje danych umoŝliwiających rozróŝnienie między prywatnymi formami prawnymi. Oznacza to, Ŝe nie pozwalają one zarówno na rozróŝnienie między szpitalami prywatnymi uŝyteczności publicznej a prywatnymi zorientowanymi na zysk, jak teŝ na rozróŝnienie między szpitalami prawa prywatnego znajdującymi się w posiadaniu samorządów, a szpitalami znajdującymi się we własności prywatnej. Krótko: Równie mało moŝliwe są wypowiedzi na temat rozwoju prywatyzacji materialnej w znaczeniu sprzedaŝy szpitali publicznych inwestorom prywatnym, jak wypowiedzi na temat budowy nowych szpitali prywatnych. 14 Wiadomo tylko, Ŝe istnieje taki trend do budowania prywatnych szpitali dla prywatnych pacjentów w nowych krajach członkowskich UE w Europie Środkowo- Wschodniej Republika Czeska Jak juŝ opisano w rozdziale 1.1.1, spośród 122 szpitali prowadzonych w formie prywatnoprawnej, 50 znajduje się w 100 proc. we własności gmin lub krajów, a pozostałe 72 szpitale w rękach prywatnych (patrz Tabela 1-1). Bardziej szczegółowe informacje nie były dostępne przy sporządzaniu niniejszego studium. 12 Prawo publiczne szpitali zawiera ustawowe subwencje sektora publicznego na bieŝącą działalność (Hofmacher/Rack 2006:136). Większość szpitali publicznych to tak zwane szpitale funduszowe, finansowane przez fundusze krajowe. TakŜe szpitale non-profit mogą dysponować prawem publicznym, a tym samym prawem do subwencji (Hofmacher/Rack 2006:XVII). 13 Od 2002 roku równieŝ prywatne, nieprowadzone przez podmioty uŝyteczności publicznej szpitale i sanatoria są finansowane według systemu finansowania placówek szpitalnych bazującego na świadczeniach (system LKF), a mianowicie ze środków Funduszu Finansowania Szpitali Prywatnych (PRIKRAF). PRIKRAF jest instytucją refundującą szpitalom prywatnym koszty świadczeń objętych koszykiem świadczeń społecznego ubezpieczenia zdrowotnego. Fundusz zasilany jest przez terenowe i zakładowe kasy chorych oraz zakłady ubezpieczeń specjalnych (BMGF 2005:114). Dla szpitali publicznych i szpitali prywatnych uŝyteczności publicznej od 1997 roku obowiązuje system finansowania placówek szpitalnych bazujący na świadczeniach (system LKF). Jeśli nie wystarczy to na pokrycie kosztów placówki, to podmioty właścicielskie (kraje związkowe i gminy) muszą pokryć straty. System LKF jest honorowaniem ryczałtów za dany przypadek (tak zwany system DRG diagnosis related groups ) i pozwala na rozliczanie faktycznej historii świadczeń w szpitalach funduszowych. 14 To samo dotyczy informacji dostarczonych przez partnerów Projektu. Dla Polski w przeciwieństwie do Republiki Czeskiej były jednak dostępne pojedyncze informacje o szpitalach w rękach prywatnych. 20

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Spis treści SPIS WYKRESÓW... 6 SPIS TABEL... 12 WSTĘP... 25 WNIOSKI... 26 WPROWADZENIE DANE OGÓLNE... 26 RYNEK

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE FINANSOWANIE EDUKACJI I OCHRONY ZDROWIA W POLSCE Analiza regionalna

CENTRALNE FINANSOWANIE EDUKACJI I OCHRONY ZDROWIA W POLSCE Analiza regionalna INSTYTUT BADAŃ NAD GOSPODARKĄ RYNKOWĄ na zlecenie Brookings Institution i Results for Development CENTRALNE FINANSOWANIE EDUKACJI I OCHRONY ZDROWIA W POLSCE Analiza regionalna ElŜbieta Malinowska-Misiąg

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku W I kwartale 2011 roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 145 polskich przedsiębiorstw. W porównaniu do analogicznego okresu w roku ubiegłego,

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE EKONOMIKI ZDROWIA Spotkanie 17.XI.2008 r.

KOŁO NAUKOWE EKONOMIKI ZDROWIA Spotkanie 17.XI.2008 r. KOŁO NAUKOWE EKONOMIKI ZDROWIA Spotkanie 17.XI.2008 r. Plan: Informacje organizacyjne Funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej Przekształcenia własnościowe w sektorze ochrony zdrowia (Raport MZ, propozycje

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Rozwój sektora prywatnego w systemie opieki zdrowotnej

Rozwój sektora prywatnego w systemie opieki zdrowotnej dr Jolanta Świderska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Denticus e-mail: jolanta-swiderska@o2.pl Rozwój sektora prywatnego w systemie opieki zdrowotnej Streszczenie Sektor prywatny w systemie opieki

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ. Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku

DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ. Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku Jak rozpocząć reformę w ochronie zdrowia na Ukrainie z perspektywy dwóch polskich województw dużego, przemysłowego

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1 Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała 2.2. Organizacje poŝytku publicznego 2.2.1. Profil statystyczny 1 Według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r. w rejestrze organizacji poŝytku publicznego KRS zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Spis treści III. działalność leczniczą... 8

Spis treści III. działalność leczniczą... 8 Notki biograficzne... IX Wykaz skrótów... XI Wprowadzenie... XV Rozdział 1. Nowe zasady funkcjonowania podmiotów leczniczych... 1 1.1. Działalność lecznicza... 1 1.1.1. Definicja podmiotu leczniczego i

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

STATUT. Wojewódzkiego Szpitala Rehabilitacyjnego dla Dzieci w Ameryce. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT. Wojewódzkiego Szpitala Rehabilitacyjnego dla Dzieci w Ameryce. Rozdział I. Postanowienia ogólne Tekst ujednolicony uwzględniający zmiany wprowadzone uchwałą Rady Społecznej nr 8/2007 z dnia 14 czerwca 2007 r. STATUT Wojewódzkiego Szpitala Rehabilitacyjnego dla Dzieci w Ameryce Rozdział I Postanowienia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br.

i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br. Priorytet XIII Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia Ministerstwo Zdrowia Centrum Systemów Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO. Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem

SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO. Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem Odpowiedzialność cywilna wynikająca z publicznej emisji papierów wartościowych Publiczna emisja papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w 23.października 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Warszawa, 31 maja 2013 Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w 2012 roku. 1) W 2012 r. procesem prywatyzacji

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Raport o wypłacalności zakładów ubezpieczeń według stanu na dzień 30 czerwca 2008 r.

Raport o wypłacalności zakładów ubezpieczeń według stanu na dzień 30 czerwca 2008 r. Raport o wypłacalności zakładów ubezpieczeń według stanu na dzień 30 czerwca 2008 r. Komisja Nadzoru Finansowego 2008 Celem analizy było sprawdzenie spełniania przez zakłady ubezpieczeń wymogów kapitałowych

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. 1 Ministerstwo Europejska Agenda Cyfrowa Narodowy Plan Szerokopasmowy przyjęty przez Radę Ministrów 08.01.2014 r. 2 NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2009 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2009 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2009 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej Na podstawie art. 7b ust. 10 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa 28 kwietnia 2010. Jak odnaleźć się na trudnym rynku pracy?

Informacja prasowa 28 kwietnia 2010. Jak odnaleźć się na trudnym rynku pracy? Jak odnaleźć się na trudnym rynku pracy? Informacja prasowa 28 kwietnia 2010 Wraz ze wzrostem stopy bezrobocia swoją pozycję na rynku pracy umacniają pracodawcy. Aby zwiększyć szanse na zatrudnienie, pracownicy

Bardziej szczegółowo

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r.

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Plan konferencji Dlaczego zabieramy

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji Ocena ogólna : Ustawa była częścią istotnego pakietu zmian obok ustawy refundacyjnej i planowanej ustawy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w słuŝbie cywilnej

ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w słuŝbie cywilnej PROJEKT 30.04.2010 r. ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w słuŝbie cywilnej Na podstawie art. 112 ustawy z dnia 21

Bardziej szczegółowo

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Podłoże i cele Częściowe odciążenie systemu publicznego przesunięcie części popytu na świadczenia na sektor

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2011 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2011 roku a Warszawa, 01.07.0 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 011 roku a Badaniem GUS w 011 r. objęto 64 przedsiębiorstwa pośrednictwa kredytowego. Wśród nich było 1 spółek akcyjnych, 35 spółek

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a Warszawa, 2011.07.08 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a W 2010 r. badaniem objęto 59 firm pośrednictwa kredytowego. Wśród nich przeważały spółki kapitałowe (20 spółek akcyjnych

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Podstawowe wielkości budŝetu państwa w 2009 r. II. BudŜet Wojewody Dolnośląskiego na rok 2009 r.

Spis treści. I. Podstawowe wielkości budŝetu państwa w 2009 r. II. BudŜet Wojewody Dolnośląskiego na rok 2009 r. Spis treści I. Podstawowe wielkości budŝetu państwa w 2009 r. II. BudŜet Wojewody Dolnośląskiego na rok 2009 r. */ poniŝsze opracowanie zostało sporządzone w oparciu o kwoty wynikające z ustawy budŝetowej

Bardziej szczegółowo

Stan wdraŝania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (na dzień 30 września 2006 r.)

Stan wdraŝania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (na dzień 30 września 2006 r.) Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament WdraŜania Programów Rozwoju Regionalnego Stan wdraŝania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (na dzień

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowni Państwo, Zwracamy się do Państwa w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej. realizowanych w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r. 1. Źródło danych Podstawą opracowania jest Centralna Baza Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działająca od marca 2005 r. Gromadzone

Bardziej szczegółowo

Członkowie Międzyresortowego Zespołu ds. Opracowania Zasad Zatrudniania i Wynagradzania w Ochronie Zdrowia Urszula Michalska Renata Górna

Członkowie Międzyresortowego Zespołu ds. Opracowania Zasad Zatrudniania i Wynagradzania w Ochronie Zdrowia Urszula Michalska Renata Górna Warszawa, dnia 21 września 2006r. Członkowie Międzyresortowego Zespołu ds. Opracowania Zasad Zatrudniania i Wynagradzania w Ochronie Zdrowia Urszula Michalska Renata Górna Analiza materiału przekazanego

Bardziej szczegółowo

Szkolenia Podatki. Temat szkolenia

Szkolenia Podatki. Temat szkolenia Podatek VAT warsztaty podatkowe Podatkowe aspekty transakcji wewnątrzwspólnotowych Świadczenia pozapłacowe dla pracowników skutki w PIT oraz ZUS, obowiązki płatników Szkolenie skierowane jest do księgowych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ W SEKTORZE BUDOWNICTWA SPOŁECZNEGO. I. Forma inicjatywy legislacyjnej

PODSTAWOWE PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ W SEKTORZE BUDOWNICTWA SPOŁECZNEGO. I. Forma inicjatywy legislacyjnej PODSTAWOWE PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ W SEKTORZE BUDOWNICTWA SPOŁECZNEGO I. Forma inicjatywy legislacyjnej 1) przedmiotem inicjatywy legislacyjnej będzie nowa ustawa, regulująca kompleksowo system społecznego

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

Raport Money.pl: Ile państwo daje dzieciom? Agnieszka Zawadzka, Money.pl

Raport Money.pl: Ile państwo daje dzieciom? Agnieszka Zawadzka, Money.pl Raport Money.pl: Ile państwo daje dzieciom? Agnieszka Zawadzka, Money.pl W ubiegłym roku na jedno dziecko przypadło z budŝetu 5,5 tysiąca złotych. Z analizy Money.pl wynika, Ŝe w tym roku kwota ta wzrośnie

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO ZMIANY PLANU FINANSOWEGO NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA NA 2006 ROK

UZASADNIENIE DO ZMIANY PLANU FINANSOWEGO NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA NA 2006 ROK UZASADNIENIE DO ZMIANY PLANU FINANSOWEGO NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA NA 2006 ROK Zmiana zakłada przesunięcie środków finansowych pomiędzy pozycjami kosztowymi planu finansowego: Zmniejszenia Rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

Rynek przetargów w branży medycznej w czwartym kwartale 2011 roku

Rynek przetargów w branży medycznej w czwartym kwartale 2011 roku Rynek przetargów w branży medycznej w czwartym kwartale 2011 roku Warszawa, marzec 2012 Instytut Inwestycyjno-Przetargowy www.pressinfo.pl razem z Grupą Marketingową TAI przygotował raport, który podsumowuje

Bardziej szczegółowo

Temat: SłuŜba zdrowia płatna czy bezpłatna?

Temat: SłuŜba zdrowia płatna czy bezpłatna? Temat: SłuŜba zdrowia płatna czy bezpłatna? Autor: Jolanta Czajkowska Poziom Liceum Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół ponadgimnazjalnych. Wiedza o społeczeństwie Treści nauczania i umiejętności:

Bardziej szczegółowo

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Wyniki monitorowania publicznej udzielonej spółkom motoryzacyjnym prowadzącym działalność gospodarczą na terenie specjalnych stref ekonomicznych (stan na 30 czerwca

Bardziej szczegółowo

ogółem 2173 gmin uprawnionych

ogółem 2173 gmin uprawnionych Ryszard Wilczyński Geografia funduszu sołeckiego W kraju są 2173 gminy wiejskie i miejsko-wiejskie uprawnione do tworzenia funduszu sołeckiego. Wszelkie dane o funkcjonowaniu funduszu sołeckiego trzeba

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej I. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Województwa Opolskiego na lata 2011-2016 1. Zakres i uwarunkowania prawne

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Dane statystyczne zebrała Jadwiga Zarębska Opracowanie raportu: Zespół Wydziału Informacji i Promocji ORE SPIS TREŚCI UWAGI OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ 1.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIE I DOLNOŚLĄSKIE LIDERAMI PLANOWANYCH INWESTYCJI BUDOWLANYCH W III KWARTALE 2009 ROKU raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej

WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIE I DOLNOŚLĄSKIE LIDERAMI PLANOWANYCH INWESTYCJI BUDOWLANYCH W III KWARTALE 2009 ROKU raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIE I DOLNOŚLĄSKIE LIDERAMI PLANOWANYCH INWESTYCJI BUDOWLANYCH W III KWARTALE 2009 ROKU raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej Warszawa, 21. października 2009 r. Telefoniczna Agencja

Bardziej szczegółowo

KORZYSTNE POŁOśENIE PODAś SIŁY ROBOCZEJ POŁĄCZENIA KOMUNIKACYJNE SIŁA NABYWCZA LUDNOŚCI WYSOKA ŁĄCZNOŚĆ, TELEKOMUNIKACJA OBIEKTY PRODUKCYJNE, BIUROWE

KORZYSTNE POŁOśENIE PODAś SIŁY ROBOCZEJ POŁĄCZENIA KOMUNIKACYJNE SIŁA NABYWCZA LUDNOŚCI WYSOKA ŁĄCZNOŚĆ, TELEKOMUNIKACJA OBIEKTY PRODUKCYJNE, BIUROWE Rola samorządu w kreowaniu lokalnej polityki gospodarczej subregionu - doświadczenia Ostrowa Wielkopolskiego Zadania własne gminy z zakresu infrastruktury technicznej gminy, infrastruktury społecznej,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZRÓśNICOWANIA PRZECIĘTNEGO ZATRUDNIENIA I PRZECIĘTNEGO WYNAGRODZENIA BRUTTO W SEKTORACH: PUBLICZNYM I PRYWATNYM W LUBLINIE W LATACH 2003-2008

ANALIZA ZRÓśNICOWANIA PRZECIĘTNEGO ZATRUDNIENIA I PRZECIĘTNEGO WYNAGRODZENIA BRUTTO W SEKTORACH: PUBLICZNYM I PRYWATNYM W LUBLINIE W LATACH 2003-2008 Studia i Materiały. Miscellanea Oeconomicae 15, Nr 1/2011 Wydział Zarządzania i Administracji Uniwersytetu Humanistyczno Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach Z a r z ą d z a n i e i b e z p ieczeństwo

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. 1) dobrą koniunkturę rynku ubezpieczeniowego w Polsce;

UZASADNIENIE. 1) dobrą koniunkturę rynku ubezpieczeniowego w Polsce; Projekt z dnia 16.08.2007 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości procentu składki wnoszonej przez zakłady ubezpieczeń na rzecz Ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Brak podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki ) przy konwersji jednostek funduszu inwestycyjnego

Brak podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki ) przy konwersji jednostek funduszu inwestycyjnego ZALETY POLIS Z FUNDUSZEM INWESTYCYJNYM Ponadprzeciętna stopa zwrotu inwestycji Inwestycja w oparciu o portfel funduszy pozwala przynieść ponadprzeciętną stopę zwrotu. MoŜna to uzyskać dzięki inwestowaniu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA opisowa do sprawozdania z wykonania planu finansowego Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego za 2009 rok

ANALIZA opisowa do sprawozdania z wykonania planu finansowego Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego za 2009 rok ANALIZA opisowa do sprawozdania z wykonania planu finansowego Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego za 2009 rok Sprawozdanie z wykonania planu finansowego za 2009 rok opracowano w oparciu o

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 2009 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ustawa. z dnia 2009 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Projekt z dnia 1 czerwca 2009 r. Ustawa z dnia 2009 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

3. Na pokrycie kapitału zakładowego tworzonej Spółki Miasto wnosi ponadto wkład pienięŝny w kwocie 700.000,00 zł.

3. Na pokrycie kapitału zakładowego tworzonej Spółki Miasto wnosi ponadto wkład pienięŝny w kwocie 700.000,00 zł. Uchwała Nr... (projekt z dnia 26.02.2008 r.) Rady Miasta Ostrołęki z dnia... w sprawie likwidacji zakładu budŝetowego pod nazwą Miejski Zakład Komunikacji w Ostrołęce w celu zawiązania jednoosobowej spółki

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TABEL I WYKRESÓW... 3 WSTĘP... 4

WYKAZ TABEL I WYKRESÓW... 3 WSTĘP... 4 SPIS TREŚCI WYKAZ TABEL I WYKRESÓW... 3 WSTĘP... 4 I. NAUCZANIE JĘZYKÓW OBCYCH WEDŁUG TYPÓW SZKÓŁ... 6 SZKOŁY PODSTAWOWE...11 GIMNAZJA... 14 LICEA OGÓLNOKSZTAŁCĄCE... 17 LICEA PROFILOWANE... 19 TECHNIKA...

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. 1. Źródło danych Opracowanie zostało sporządzone na podstawie Centralnej Bazy Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działającej

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2014-2023

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2014-2023 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2014-2023 1. ZałoŜenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy i Miasta Jastrowie przygotowana

Bardziej szczegółowo

Nowe przepisy UE o delegowaniu pracowników

Nowe przepisy UE o delegowaniu pracowników Nowe przepisy UE o delegowaniu pracowników Śniadanie prasowe Rafał Rzeźniczak Prezes Zarządu Promedica Care Sp. z o.o. Członek Zarządu Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia Przewodniczący Sekcji Agencji

Bardziej szczegółowo

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Sieci energetyczne identyfikacja problemów Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Ustawa Prawo energetyczne cele Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Zasady oszczędnego i racjonalnego użytkowania

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

SAT.272.01.2012 SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA

SAT.272.01.2012 SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA SAT.272.01.2012 Kraków: Ubezpieczenie mienia oraz floty pojazdów Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Krakowie Numer ogłoszenia: 441370-2012; data zamieszczenia: 09.11.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce edycja 2015 Objaśnienia województw wg kodu TERYT 2. 4. 6. 8. 10. 12. 14. 16. DOLNOŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE LUBUSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE MAZOWIECKIE

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 629/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 26.10.2009 r.

Uchwała Nr 629/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 26.10.2009 r. Druk Nr 604 Uchwała Nr 629/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 26.10.2009 r. w sprawie: wyraŝenia opinii do uchwały Nr XXXVII/928/09 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 31 sierpnia 2009 r.

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/ Oficjalne serwisy poświęcone funduszom pomocowym Fundusze strukturalne http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/ Fundusz Spójności http://www.funduszspojnosci.gov.pl/ Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

WYTYCZNE MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO 1 URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO PN.III.6352.3.2012.ES ZATWIERDZAM MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA WYTYCZNE MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO do działań publicznej słuŝby zdrowia podległej Samorządowi

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-10-11 ST3-4820-25/2006. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta.

MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-10-11 ST3-4820-25/2006. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta. MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-10-11 ST3-4820-25/2006 Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o

Bardziej szczegółowo

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych OCENA EX-ANTE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH W ZAKRESIE WSPARCIA PODMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

NOWE REGULACJE PRAWNE W OBSZARZE OCHRONY ZDROWIA

NOWE REGULACJE PRAWNE W OBSZARZE OCHRONY ZDROWIA NOWE REGULACJE PRAWNE W OBSZARZE OCHRONY ZDROWIA Ministerstwo Zdrowia MZ Dotyczą przede wszystkim nowej organizacji podmiotów w udzielających świadczeń,, polityki lekowej, informatyzacji, kształcenia kadr

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ops-targowek.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ops-targowek.waw.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ops-targowek.waw.pl Warszawa: świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 grudnia 2015 r. Poz. 1256 KOMUNIKAT PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 26 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 15 grudnia 2015 r. Poz. 1256 KOMUNIKAT PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 26 listopada 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 15 grudnia 2015 r. 1256 KOMUNIKAT PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie ogłoszenia rocznego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód Marlena Gilewicz Naczelnik Wydziału Statystyki w Departamencie Organizacyjnym w Ministerstwie Sprawiedliwości Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód W latach 2000

Bardziej szczegółowo

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Bożena Wolińska Warszawa, wrzesień 2003 Rzecznik Ubezpieczonych Aleje Jerozolimskie 44, 00 024 Warszawa,

Bardziej szczegółowo