Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia"

Transkrypt

1 Stanisława Golinowska, Christoph Sowada, Marzena Tambor oraz Katarzyna Dubas, Irmina Jurkiewicz-Świętek, Ewa Kocot, Michał Seweryn z udziałem Tamasa Evetovits a Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia P R O B L E M Y I W Y Z W A N I A Kraków 2012

2 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia. Problemy i wyzwania

3

4 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia PROBLEMY I WYZWANIA Stanisława Golinowska, Christoph Sowada, Marzena Tambor oraz Katarzyna Dubas, Irmina Jurkiewicz-Świętek, Ewa Kocot, Michał Seweryn z udziałem Tamasa Evetovits a Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius Kraków 2012

5 Seria: Prace Zakładu Ekonomiki Zdrowia i Zabezpieczenia Społecznego Instytutu Zdrowia Publicznego Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie i rozpowszechnianie w jakimkolwiek celu oraz postaci bez zgody wydawcy jest ZABRONIONE. Recenzent: Jan Sobiech ISBN Wydawca: Fundacja Zdrowia Publicznego Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius Ul. Wiślisko 1, Kraków Druk: Drukarnia EKODRUK w Krakowie

6 Executive summary The present study is based on the extended and updated analysis conducted for a report Sources of inefficiency and financial deficits in Poland's health care system, commissioned in 2007 by the World Health Organization Regional Office for Europe, as a part of the Biennial Collaborative Agreement (BCA) with the Polish Ministry of Health. The aim of the undertaken work is to identify, as fully as possible, the sources of financial deficit in the Polish health care system. The authors attempt also to estimate the scale of the deficit as well as to evaluate the effectiveness of policy for balancing the public finances of health care sector. In the presented study on financial problems of the Polish health care system during the years a scheme for health financing system analysis is applied following the Joseph Kutzin s concept promoted by the World Health Organization. The assumption underlying this concept is that the identification of areas and actors responsible for emergence of financial imbalances and inefficiencies is possible by tracking the flow of funds in health system, starting from their sources, through the process of collection, pooling, allocation, and ending with the purchasing of health services. The study also presents a detailed analysis of the level and structure of the public hospitals debt in Poland. Based on the analysis, the authors formulate a number of recommendations, indicating their recipients, among them: politicians (the area of politics), health sector decisionmakers (policy area), the public payer (National Health Fund), territorial self-government, professional associations and managers of health care institutions. The authors conclude that the financial deficit in the Polish health care system is the result of both, poor governance in the health care sector, and weak management of health care institutions. Nevertheless, the area of policy and sector governance is of particular importance since it creates a legal framework for operation of health care facilities, and shapes behaviour and motivations of health care institutions managers. Due to the fact that external factors such as demographic change and technological development will jeopardize financial sustainability of health insurance system in Poland, the process of balancing the health sector requires a better awareness of policy makers about the measures for balancing health care system as well as a greater motivation for their implementation.

7

8 Spis treści Executive summary... 5 Spis treści / Content... 7 Streszczenie... 9 Wykaz skrótów Wprowadzenie Nieefektywność i deficyt finansowy opis zastosowanych pojęć i założeń Metody analizy deficytu finansowego Model równowagi finansowej Model przepływu środków WHO (model funkcjonalny) Identyfikacja przepływu środków w polskim systemie zdrowotnym Zbieranie środków i tworzenie funduszy Alokacja terytorialna środków i mechanizm wyrównania finansowego w przekroju regionalnym Nabywanie świadczeń zdrowotnych Świadczenie usług Koncentracja zadłużenia zakładów opieki zdrowotnej Zachowania świadczeniobiorców: obywateli, ubezpieczonych i pacjentów Ocena znaczenia zidentyfikowanych źródeł deficytu dla nierównowagi sektora oparta na wywiadach z ekspertami Projekcja deficytu ubezpieczenia zdrowotnego Rekomendacje Literatura Akty prawne Załączniki

9 Content Executive summary... 5 Content... 8 Summary... 9 Abbreviations Introduction Inefficiency and financial deficit: an outline of concept and assumptions Methods applied to financial deficit analysis Financial balance model The WHO flow of funds model (functional model) Identyfication of the flow of funds in Poland s health system Revenue collection and pooling of funds Geographical allocation of funds and financial risk adjustement mechanism Purchasing of health services Servise provision Dept consolidation of health acre units Behaviour types of service consumers: the citizens, the insured and the patients Evaluation of impact of identified sources of deficit on heath sector financial imbalance based on interviews with experts Health insurance deficit projection Recommendations Literature Legal Acts Annexes

10 Streszczenie Niniejsze opracowanie opiera się na rozwiniętych i zaktualizowanych studiach przeprowadzonych na potrzeby raportu pt. Sources of inefficiency and financial deficits in Poland s health care system, zamówionego w 2007 r. przez Europejskie Biuro WHO przy Ministerstwie Zdrowia w Polsce. Celem podjętej pracy jest w miarę pełna identyfikacja źródeł zjawiska deficytu finansowego, próba jego oszacowania oraz ocena efektywności polityki równoważenia finansów publicznych sektora zdrowotnego. W opracowaniu przedstawiono analizę polskiego systemu ochrony zdrowia w latach , ze zwróceniem szczególnej uwagi na potencjalne przyczyny powstawania deficytów i nieefektywności systemu. Przeprowadzona analiza opiera się na koncepcji analizy systemów finansowania ochrony zdrowia zaproponowanej przez Światową Organizację Zdrowia. Koncepcja ta zakłada, iż poprzez śledzenie przepływu środków w systemie poczynając od ich źródeł, przez proces poboru, tworzenia funduszy, alokacji, a kończąc na nabywaniu świadczeń, możliwa jest identyfikacja miejsc oraz podmiotów sektora zdrowotnego odpowiedzialnych za powstawanie nieefektywności i nierównowagi finansowej systemu. Wśród źródeł nierównowagi i nieefektywności finansowej systemu opisane zostały między innymi: nieadekwatna do potrzeb wysokość stopy składki, przedmiotowa i podmiotowa niekompletność ubezpieczenia zdrowotnego, nieokreślony precyzyjnie koszyk świadczeń gwarantowanych, nieracjonalne kształtowanie infrastruktury placówek zdrowotnych, rozproszona i rozmyta odpowiedzialność organów w sektorze zdrowia, nieefektywne mechanizmy finansowania świadczeniodawców, niewłaściwe gospodarowanie zasobami pracy i wynagrodzenia, słabości zarządzania zakładami opieki zdrowotnej. W opracowaniu przedstawiono ponadto pogłębioną analizę poziomu i struktury zadłużenia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w Polsce. Na podstawie przeprowadzonej analizy autorzy sformułowali szereg rekomendacji, wskazując ich konkretnych adresatów, a wśród nich: polityków (sfera polityki politics), rządzących sektorem zdrowotnym (sfera policy), płatnika publicznego (Narodowy Fundusz Zdrowia), samorządy terytorialne, samorządy zawodowe oraz zarządzających zakładami opieki zdrowotnej. We wnioskach raportu autorzy skonkludowali, iż deficyt

11 finansowy w polskim systemie ochrony zdrowia jest skutkiem zarówno niedostatecznego zarządzania sektorem, jak i nieefektywnego zarządzania w zakładach opieki zdrowotnej. Jednak szczególne znaczenie ma przede wszystkim obszar polityki oraz sectoral governace, który poprzez działania legislacyjne tworzy ramy prawne funkcjonowania zakładów, a także kształtuje zachowania i motywacje zarządzających placówkami. Biorąc pod uwagę fakt, że czynniki zewnętrzne takie jak zmiany demograficzne czy rozwój technologii nie będą sprzyjać równowadze finansowej ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce, proces bilansowania sektora zdrowotnego wymaga większej świadomości decydentów o jego mechanizmach, a także determinacji do podjęcia działań równoważących na wszystkich poziomach systemu.

12 Wykaz skrótów Skrót Nazwa w języku oryginalnym i polskim AOS Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna AOTM Agencja Oceny Technologii Medycznych ASSPRO CEE Assessment of patient payment policies and projection of their efficiency, equity and quality effects. The case of Central and Eastern Europe Ocena polityk w zakresie partycypacji pacjenta w kosztach leczenia oraz projekcja ich wpływu na efektywność, równość i jakość. Przykład krajów Europy Środkowej i Wschodniej. CEE Central and Eastern Europe Europa Środkowa i Wschodnia CSIOZ Centrum Systemów Informacyjnych w Ochronie Zdrowia CWU Centralny Wykaz Ubezpieczonych DALY Disability Adjusted Life Year Lata Życia Skorygowane Niesprawnością DRG Diagnosis Related Groups Grupy Diagnostyczne GUS Główny Urząd Statystyczny HTA Health Technology Assessment Ocena Technologii Medycznych ILO International Labour Organization Międzynarodowa Organizacja Pracy JGP Jednorodne Grupy Pacjentów KRUS Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego MZ Ministerstwo Zdrowia NFZ Narodowy Fundusz Zdrowia NZOZ Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej NIK Najwyższa Izba Kontroli

13 OECD ONZ OPZZ OTC PKB POZ PRL PUZ PZH QALY SOR SPZOZ UE WHO HALE ZUS Organization for Economic Co-operation and Development Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju United Nations Organizacja Narodów Zjednoczonych Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Over-the-counter Drugs Leki Dostępne bez Recepty Produkt Krajowy Brutto Podstawowa Opieka Zdrowotna Polska Republika Ludowa Prywatne Ubezpieczenia Zdrowotne Państwowy Zakład Higieny Qality Adjusted Life Year Lata Życia Skorygowane Jakością Szpitalny Oddział Ratunkowy Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Unia Europejska World Health Organization Światowa Organizacja Zdrowia Healthy Life Expectancy Oczekiwana Długość Życia w Zdrowiu Zakład Ubezpieczeń Społecznych

14 Wprowadzenie Nierównowaga finansowa sektora zdrowotnego występuje ze szczególnym nasileniem w krajach transformacji, które zdecydowały się na wprowadzenie ubezpieczeń zdrowotnych w miejsce finansowania ochrony zdrowia z podatków ogólnych w ramach corocznego planowania budżetu państwa. Nierównowaga finansowa stanowi poważną przyczynę dysfunkcji w działaniu służby zdrowia i jest źródłem nieefektywności działań w nim prowadzonych. Z kolei nieefektywne działania mogą przyczyniać się do powstawania nierównowagi finansowej w całym sektorze zdrowotnym a nawet w całym sektorze finansów publicznych. Utrzymywanie się nierównowagi finansowej ma też negatywny wpływ na sytuację zdrowotną i społeczną ludności, ponieważ sprzyja ograniczeniom w dostępności do usług zdrowotnych. Gdy po dłuższym okresie funkcjonowania z deficytem, dysfunkcje systemu są zbyt dokuczliwe dla polityków i społeczeństwa, podejmowane są działania oddłużające. Dotychczasowe doświadczenia z akcjami oddłużającymi w Polsce, ukazują ich nieskuteczność w procesie przywracania równowagi. Przeciwnie, akcje oddłużania świadczeniodawców zmniejszają motywację do działań ograniczających mechanizmy tworzenia deficytu. Celem podjętej pracy jest w miarę pełna identyfikacja źródeł zjawiska deficytu finansowego, próba jego oszacowania oraz ocena efektywności polityki równoważenia finansów publicznych sektora zdrowotnego. Prezentowana publikacja opiera się na rozwiniętych i zaktualizowanych studiach przeprowadzonych na potrzeby raportu zamówionego w 2007 r. przez Europejskie Biuro WHO przy Ministerstwie Zdrowia w Polsce. Aktualizacja i rozszerzenie raportu ma obecnie szczególne znaczenie z dwóch głównych powodów: wystąpienia w końcu dekady globalnego kryzysu finansowego o znaczących konsekwencjach dla finansów publicznych oraz uchwalenia w latach pakietu ustaw reformujących różne segmenty ochrony zdrowia z wyraźnym celem fiskalnym w każdej z nowych regulacji. Oba powody mają konsekwencje dla poziomu równowagi finansowej w sektorze zdrowotnym oraz efektywności funkcjonowania jego placówek, co wymagało dodatkowej analizy. W początkowych rozdziałach raportu zawarte są wyjaśnienia dotyczące zastosowanych kategorii: nieefektywności oraz deficytu finansowego. Pokazana jest możliwa i zasto-

15 sowana metodologia analizy zjawiska nierównowagi finansowej. Następnie zidentyfikowane zostały wielkości finansów na każdym z etapów przepływu środków, zgodnie z metodologią zaproponowaną przez WHO (Kutzin 2001, WHO 2006, Kutzin 2008), wykorzystując dostępne źródła informacji w Polsce. W rezultacie dokonano oszacowania skali nierównowagi i jej rozwoju w przyszłości, wykorzystując do sporządzenia projekcji model budżetu zdrowotnego ILO. W zakończeniu raportu wskazano listę rekomendacji służących przezwyciężeniu tendencji do tworzenia i utrzymywania się deficytu finansowego w sektorze zdrowotnym. Rozważania te ukazano w szerszym kontekście możliwości zrównoważonego finansowania ochrony zdrowia. Ostatnie lata ukazały bowiem, że czynniki utrudniające uzyskiwanie równowagi mają w znacznej mierze charakter zewnętrzny w stosunku do sektora zdrowotnego (European Commission 2009, The Economist Intelligence Unit 2011). Związane są z dynamicznymi przekształceniami demograficznymi, nieprzerwanym rozwojem nowych technologii medycznych, wzrastającymi aspiracjami społecznymi, dotyczącymi dobrobytu i zdrowia a także z wpływem procesów globalnych (a w tym globalnych kryzysów finansowych) na zdolność poszczególnych krajów do finansowania dotychczasowego zakresu dóbr i usług zdrowotnych ze środków publicznych. Tezy, wnioski i rekomendacje, które powstały w wyniku podjętej pracy mają charakter autorski i przywoływane oraz pomocne instytucje niekoniecznie muszą je podzielać. Za wszelkie niedociągnięcia i ewentualne błędy odpowiedzialność przyjmują także tylko autorzy. Opracowanie powstało w wyniku wspólnej pracy zespołu Zakładu Ekonomiki Zdrowia i Zabezpieczenia Społecznego Instytutu Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. W przygotowaniu pierwszej wersji opracowania brała udział tylko trójka autorów: Stanisława Golinowska (ogólne problemy funkcjonowania sektora zdrowotnego i wybrane problemy sektora zdrowia: wydatków indywidualnych, opłat nieformalnych i rynku pracy oraz koordynacja i redakcja całości opracowania), Christoph Sowada (alokacja terytorialna i analiza zadłużenia szpitali) i Marzena Tambor (analiza przychodów sektora zdrowotnego i finasowania świadczeniodawców). W wersji rozszerzonej do grona autorów dołączyli: Katarzyna Dubas (analiza przekształceń szpitali oraz technicznej efektywności ich funkcjonowania oraz pomoc w koordynacji rozszerzonej wersji pracy), Irmina Jurkiewicz-Świętek (problemy koszyka świadczeń i nowe źródła przychodów oraz wydatków), Ewa Kocot (projekcje deficytu) oraz Michał Seweryn (nabywanie świadczeń i problemy finasowania świadczeniodawców). Wspólna praca przyniosła wiele satysfakcji członkom zespołu i była źródłem dodatkowej wiedzy o funkcjonowaniu sektora zdrowotnego w Polsce oraz inspiracji do nowych badań w tej dziedzinie.

16 Podziękowania Inspiracja do zajęcia się problemem deficytu finansowego w sektorze zdrowotnym i efektywności działań w opiece zdrowotnej w Polsce pochodziła z kręgu ekspertów Europejskiego Biura WHO, wśród których szczególne podziękowania składamy dr Tamasowi Evetovits owi. Jego rozumienie problemów funkcjonowania sektora zdrowotnego w kraju postkomunistycznym (jest ekspertem pochodzenia węgierskiego), zaangażowanie, wysoki profesjonalizm, otwartość na argumenty i warsztatową pomoc zasługują na nasz szczególny szacunek. Dziękujemy także Paulinie Miśkiewicz, dyrektorowi Biura WHO w Polsce, za możliwość wykonania raportu na temat zadłużenia sektora zdrowotnego w Polsce. Pracownikom Departamentu Budżetu, Finansów i Inwestycji Ministerstwa Zdrowia oraz Departamentu Ekonomiczno-Finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia dziękujemy za pomoc w zebraniu licznych danych oraz za ogólną życzliwość dla naszej pracy.

17

18 NIEEFEKTYWNOŚĆ I DEFICYT FINANSOWY OPIS ZASTOSOWANYCH POJĘĆ I ZAŁOŻEŃ 1. Nieefektywność i deficyt finansowy opis zastosowanych pojęć i założeń W podjętej analizie zastosowane zostały dwie różne kategorie: nieefektywność i deficyt finansowy, opisujące dwa negatywne zjawiska funkcjonowania sektora zdrowotnego w Polsce. Nie są to zjawiska niezależne. Przeciwnie. Nierównowaga finansowa może być źródłem nieefektywności i odwrotnie: nieefektywne działania mogą się do niej przyczyniać i jej sprzyjać. Jednocześnie jednak nierównowaga nie zawsze jest źródłem nieefektywności (alokacyjnej). Ponadto te złożone zależności inaczej mogą układać się w krótszym i długim okresie, inaczej w skali makro i mikroekonomicznej. Zawsze jednak kierunek na osiąganie obu stanów ekonomicznych: efektywności i równowagi jednocześnie jest pożądany, ponieważ daje efekt najlepszy z możliwych, czyli optymalny. Efektywność w sensie ekonomicznym oznacza realizację określonych celów (osiąganie efektów) przy użyciu zasobów o minimalnych kosztach lub maksymalizację osiągania pożądanych efektów przy posiadanych ograniczonych zasobach. Pierwsze podejście nazywane jest niekiedy efektywnością zastosowanych czynników. Ich kombinacja i ceny powinny dać oczekiwany efekt przy minimalnych kosztach. W drugim podejściu chodzi o osiągnięcie jak największej ilości i/lub wartości celu przy danej kombinacji czynników produkcji (zasobów). Cele te są wartościowane jako społecznie bardzo pożądane, np. dobrobyt, którego dystrybucja w ekonomii dobrobytu została określona zgodnie z kryterium Pareto. W ekonomice zdrowia pożądane cele definiowane są różnie: np. jako dobra jakość życia, zdrowe starzenie się, wzrost przeciętego trwania życia w zdrowiu, życie bez niepełnosprawności. Do niektórych stosuje się specjalne wskaźniki, pozwalające ujmować efekty ilościowo (np. QALY, DALY, HALE). W praktycznej ocenie efektywnych ekonomicznie działań w sektorze zdrowotnym stosuje się zwykle trzy jej rodzaje: efektywność techniczną (technical efficiency), produktywność (productive efficiency) i efektywność alokacyjną (allocative efficiency) (Palmer, Torgerson 1999), uwzgledniającą w sobie efektywność społeczną (social efficiency). Ten ostatni rodzaj efektywności wyodrębniony został w niektórych pracach amerykańskich (McGlynn 2008) analogicznie do stosowanych w ocenie efektywności innych działań publicznych np. edukacyjnych. 17

19 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia W analizie efektywności technicznej porównuje się zastosowanie potrzebnych nakładów (pracy, środków finansowych, sprzętu czy materiałów) ujętych w jednostkach fizycznych lub pieniężnych do osiągnięcia pewnego efektu w procesie leczenia, który ma charakter pośredni w stosunku do końcowego zdrowotnego i informuje tylko o tym czy dostępne zasoby są racjonalnie wykorzystywane. Efekty w tym podejściu (nazywane output) ujmowane są zwykle w formie takich wskaźników jak: liczba wykonanych zabiegów, liczba korzystających z określonej terapii, dni pobytu w szpitalu, obłożenie łóżek szpitalnych itp. W podejściu tym przyjmuje się pewne minimalne wielkości nakładu lub maksymalne jego zużycie, jako że pewne działania nie mogą dokonywać się poniżej ich granicy, ponieważ nie będzie zagwarantowany pożądany efekt, lub że zużycie zasobów jest nadmierne i także zagraża jakości, np. że w określonym czasie lekarz nie może przyjąć dowolnej liczby pacjentów lub że obłożenie łóżek nie może przekraczać określonej fizycznie normy. Efekty w tym podejściu mogą mieć charakter bezpośredni i oceniać końcowy efekt terapeutyczny lub pośredni w stosunku do końcowego efektu terapeutycznego. Jednakże wnioskowanie jest wtedy ograniczone, ponieważ do osiągnięcia efektu przyczyniają się też inne czynniki, których w tym podejściu nie daje się wyodrębnić. W ocenie produktywności porównuje się kombinacje czynników produkcji do wytworzenia określonego rezultatu w terapii (nazywanego produktem). Mogą być rozważane dwie opcje: (1) ile można wyprodukować dóbr czy usług z danej kombinacji nakładów (odzwierciedlonej na krzywej zwanej izokwantą) lub (2) ile nakładów w określonej ich kombinacji trzeba ponieść, aby osiągnąć dany efekt terapeutyczny lub nawet szerzej zdrowotny. Efekty w tym podejściu mogą mieć charakter efektu bezpośredniego (częściej) lub pośredniego1. Produktywność najczęściej ocenia się przy porównaniach kosztów użytych zasobów z dwóch różnych miejsc (także krajów) do wykonania określonej usługi medycznej czy osiągnięcia tego samego efektu leczniczego albo zdrowotnego. W analizach efektywności alokacyjnej odnosimy się do oceny efektów z punktu widzenia odbiorców2, np. czy rozkład osiąganych efektów przy danej kombinacji 1) W analizach produktywności systemów ochrony zdrowia wykorzystujących modele ekonometryczne ocenia się czy całkowite wydatki ponoszone na zdrowie są skorelowane z korzystnymi efektami zdrowotnymi, takimi jak np. przeciętne trwanie życia (Clayton 2010), na co wpływa, jak wiadomo, wiele innych zmiennych i o istotnej zdolności wyjaśniającej. W porównaniach różnych systemów zdrowotnych z punktu widzenia ich produktywności należy zwracać uwagę na porównywalność (jednorodność) innych warunków, np. regulacji dotyczących bhp, czy bezpieczeństwa na drogach, poziomu edukacji zdrowotnej społeczeństwa, itp. (Kotzian 2009) 2) W klasycznym podejściu do efektywności alokacyjnej stosuje się kryterium Pareto; alokacja nie jest optymalna, gdy lepiej ma jedna osoba, a pogorszy się innej lub inaczej: nie jest optymalnie, gdy jest możliwa poprawa zdrowia jednej osoby na koszt ograniczenia zdrowia innej (Olsen 2009, s. 38) 18

20 NIEEFEKTYWNOŚĆ I DEFICYT FINANSOWY OPIS ZASTOSOWANYCH POJĘĆ I ZAŁOŻEŃ czynników (zasobów) jest wyrównany. Przy tym uwzględnia się różne kryteria wyrównania3. Z jednej strony są to kryteria np. przestrzenne (spójność przestrzenna) lub demograficzne (wg wieku i płci). Przyjmuje się bowiem, że jeśli różnice w tych przekrojach nie mają uzasadnienia biologiczno-medycznego, to gdy występują, nie osiąga się efektywności alokacyjnej. W innym wariancie efektywności alokacyjnej, czyli efektywności społecznej analizuje się z kolei, czy podjęte działania nie wykluczą np. osób z większym ryzykiem zdrowotnym czy słabszych ekonomicznie. W podjętej pracy kryteria efektywnościowe są postrzegane w kategoriach ogólnej produktywności, lecz analizowane głównie z punktu widzenia efektywności technicznej i zderzane z poziomem deficytu sektora zdrowotnego. Największym problemem w ocenie efektywności działań sektora zdrowotnego jest zdefiniowanie jego efektów oraz identyfikacja zmiennych nań wpływających. Z jednej strony chodzi bowiem o pożądaną kombinację efektów klinicznych (i w konsekwencji zdrowotnych) z ekonomicznymi i społecznymi, a z drugiej o optymalną kombinację czynników produkujących te efekty (zatrudnienie, środki finansowe, technologie medyczne). W warunkach ograniczonych zasobów (majątkowych, finansowych i ludzkich) efektywne są tylko działania nastawione na maksymalizację efektów klinicznych. Każdą z ocen efektywności można prowadzić na szczeblu (1) makro, czyli podmiotów działających dla całego sektora zdrowotnego (np. rządowych programów, ogólnokrajowych funduszy), (2) na szczeblu regionalnym (mezo), czyli podmiotów działających regionalnie (np. samorządów terytorialnych czy regionalnych funduszy) oraz (3) na szczeblu mikro, czyli z perspektywy różnych grup świadczeniodawców a także indywidualnych grup ubezpieczonych czy pacjentów. Deficyt finansowy jest kategorią odnoszącą się do oceny stanu zrównoważenia posiadanych środków z wydatkami wyznaczonymi (na etapie planowania) lub zrealizowanymi z tych środków (na etapie oceny rezultatu; ewaluacji). Podobnie jak efektywność, deficyt może być analizowany na poziomie makro, czyli całego sektora zdrowotnego, na poziomie mezo: regionu oraz na poziomie mikro, czyli zakładu opieki zdrowotnej. W podjętym studium deficyt finansowany jest oszacowany głównie na poziomie makro i stosowane kategorie przychodów i wydatków jednostek mikro są agregatowe. Jednakże w miarę dostępnych danych, ma miejsce regionalna dezagregacja wskaźników analizy. 3) Kryteria te są silnie uwarunkowane politycznie (Olsen 2009, s. 44). 19

21 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia Na wstępie analizy przyjęto następujące hipotezy: Pojawienie się deficytów i nierównowagi na różnych poziomach systemu może być skutkiem nieefektywnego wykorzystania zasobów lub ich nieadekwatnego do założonych celów zbyt niskiego poziomu. Nawet przy optymalnym wykorzystaniu zasobów może się okazać, że założony poziom osiągnięcia celu jest niemożliwy do realizacji. Oznacza to, że cele systemu nie zostaną w pełni osiągnięte, chociaż system jest ekonomicznie efektywny. Z drugiej strony brak deficytu i zmniejszenie nierównowagi finansowej wcale nie oznacza, że mamy do czynienia z efektywnym systemem ochrony zdrowia. Także przy zachowaniu równowagi może dochodzić do marnotrawstwa zasobów, tzn. przy danych nakładach można by osiągnąć wyższy poziom realizacji celu. Dlatego też bardzo istotne jest rozróżnienie pomiędzy czynnikami niekorzystnie wpływającymi na efektywność systemu i tymi, które wpływają bezpośrednio na równowagę finansową. Nierównowaga wynikająca z niedofinasowania systemu nie tworzy motywacji do efektywnego zarządzania i sprzyja zachowaniom typu rent seeking. 20

22 METODY ANALIZY DEFICYTU FINANSOWEGO 2. Metody analizy deficytu finansowego Analiza stanu zrównoważenia systemu może być przeprowadzona przy wykorzystaniu kilku podejść, z których użyteczne i wykonalne, ze względu na dostęp do danych oraz przetarcie szlaku dzięki dotychczas sporządzanym w Polsce rachunkom, mogą być: model równowagi aktuarialnej (Mosialios i inni 2002) i model przepływu środków WHO (WHO 2006). Model równowagi aktuarialnej, zestawiając zagregowane wielkości po stronie przychodów sektora zdrowotnego, jego całkowitych kosztów oraz wartości sprzedaży dóbr (wydatków systemu) wskazuje potencjalne miejsca niezbilansowania na poziomie całego systemu. Natomiast model przepływu środków wchodząc głębiej w proces finansowy może ukazać miejsca pojawiania się deficytów na drodze przepływu środków od ich źródeł, przez proces poboru, tworzenia funduszy, alokacji, nabywania świadczeń aż do ich dostarczenia potrzebującym. Przez ten głębszy wgląd w przepływ finansów sektora zdrowotnego może wskazać potencjalne miejsca deficytów, które na poziomie całego systemu mogą nie być widoczne Model równowagi finansowej Równanie bilansowe systemu zdrowotnego zaproponowane przez Evans a (1998) i promowane jako użyteczny sposób analizy jego równowagi finansowej (Mossialos i inni 2002), uwzględnia trzy różne strony działania sektora, które powinny dawać tę samą wielkość. a) Przychody: P (podatki)+s (składki na publiczne ubezpieczenie zdrowotne)+ O (opłaty ludności za usługi)+sp (składki w ubezpieczeniach prywatnych )+ Pa (wpłaty pracodawców) b) Wydatki: C (stawki/ceny świadczeń) x Q (ilość świadczeń) c) Koszty (nakłady) producentów usług zdrowotnych: W (input środki produkcji i ich struktura) x Z (ceny środków produkcji) 21

23 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia Nierównowaga występuje wówczas, gdy przychody określonego okresu (a) nie pokrywają całości wartości ponoszonych nakładów (c) tego okresu. Różnica pomiędzy wydatkami na zakup świadczeń (b) i kosztami producentów usług zdrowotnych (c) opisuje typowo deficyt/dług świadczeniodawców. Natomiast różnica pomiędzy przychodami systemu (a) a wydatkami (b) stanowi deficyt finansowy systemu. Model równowagi finansowej wskazuje na trzy poziomy analizy i agregacji: poziom systemu, poziom płatników publicznych i poziom dostarczycieli świadczeń. Nierównowaga finansowa może pojawić się w systemie także wtedy, gdy budżet publicznych płatników jest zrównoważony. Przykładowo może ona występować na dużą skalę na poziomie mikro (szpitali), co w zasadzie obserwujemy w systemie polskim. Negatywne skutki tego typu nierównowagi ponoszą świadczeniodawcy, u których pojawia się zadłużenie oraz społeczeństwo, na które przerzuca się coraz większą część wydatków na ochronę zdrowia. W 2004 r. w ramach prac nad przygotowaniem raportu tzw. Zielonej Księgi Finansowania Ochrony Zdrowia w Polsce, przeprowadzono szacunki podstawowych wielkości tego równania, wykazując w jakim stopniu realne koszty (ponoszone lub odłożone) przez producentów usług zdrowotnych przewyższają uzyskiwane przychody (Ministerstwo Zdrowia 2004). Skala tak oszacowanej nierównowagi sektora zbliżona była do sumy długu placówek zdrowotnych Model przepływu środków WHO (model funkcjonalny) Model przepływu środków (pieniądza) zaproponowany przez WHO (Kutzin 2001, WHO 2006, Kutzin 2008) opowiada koncepcji Getzena (Getzen 2000). Model ten, jak już wcześniej wspomniano umożliwia dokładne śledzenie przepływu pieniądza w systemie i pozwala na identyfikację ewentualnych problemów ze zrównoważonym oraz efektywnym finansowaniem na różnych etapach tego przepływu. Poniżej przedstawiony jest schemat przepływu pieniądza WHO, dostosowany do kształtu instytucjonalnego polskiego sektora zdrowotnego. Przepływ środków finansowych w systemie scharakteryzowany został z uwzględnieniem pięciu procesów, które można zidentyfikować pod względem ilości zaangażowanych środków: Zbieranie środków (revenue collection): składek ubezpieczenia zdrowotnego (w Polsce póki co tylko publicznego) i podatków, 22

24 METODY ANALIZY DEFICYTU FINANSOWEGO Tworzenie funduszu (funduszy) środków (pooling) przeznaczonych na finansowanie ochrony zdrowia, Podział środków funduszy między regiony i grupy świadczeniodawców wojewódzkie oddziały Narodowego Funduszu Zdrowia (territorial allocations) i rodzaje świadczeń, Dostarczanie środków producentom usług zdrowotnych (na podstawie kontraktu lub innego mechanizmu finansowania podmiotów) (purchasing), Świadczenie usług (service provision) pacjentom i ubezpieczonym. Rys.1. Przepływ środków finansowych w polskim systemie opieki zdrowotnej Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Kutzin (2008) 23

25

26 IDENTYFIKACJA PRZEPŁYWU ŚRODKÓW W POLSKIM SYSTEMIE ZDROWOTNYM 3. Identyfikacja przepływu środków w polskim systemie zdrowotnym Identyfikacja przepływu środków finansowych w sektorze ochrony zdrowia dokonana została dla okresu , odpowiednio do etapów wyodrębnionych zgodnie z modelem WHO. Jej celem jest wskazanie miejsc powstawania nierównowagi finansowej i możliwości jej przywracania. Każdy z etapów modelu przepływu środków może takie źródła deficytu zawierać, poczynając od etapu zbierania środków, a kończąc na dostarczaniu świadczeń Zbieranie środków i tworzenie funduszy W 1999 r. w Polsce wprowadzono system powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych w miejsce finansowania budżetowego (z podatków ogólnych). Początkowo przez 4 lata (1999 marzec 2003) istniało 16 regionalnych kas chorych i jedna kasa branżowa, a następnie od kwietnia 2004 r. istnieje jeden centralny fundusz Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Wprowadzeniu społecznego ubezpieczenia zdrowotnego przyświecały cele związane z określaniem adekwatnej skali finansów publicznych dla sektora zdrowotnego i bardziej efektywnym nimi zarządzaniem, a w szczególności oczekiwanie uzyskania przejrzystości przepływu środków publicznych, zapewnienia adekwatności środków w stosunku do potrzeb zdrowotnych oraz wzrostu stabilności finansowania, jak również zmniejszenia corocznych debat przy uchwalaniu budżetu na temat podziału środków z silnym uwzględnianiem kryteriów i interesów politycznych. Oczekiwania te sprawdziły się w ograniczonym zakresie. Wielu elementów aktuarialnego systemu ubezpieczeniowego od razu lub w ogóle nie wprowadzono, ograniczając możliwości uzyskania równowagi finansowej w sektorze. Problemy z równoważeniem systemu pojawiły się zarówno po stronie przychodowej, jak i wydatkowej. Po stronie przychodów zwracamy uwagę na takie zjawiska, jak: nieadekwatność składki, podmiotową niekompletność ubezpieczenia oraz ograniczoną skuteczność poboru składki. Będą one przedmiotem bardziej szczegółowego omówienia. 25

27 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia Adekwatność składki Już na starcie funkcjonowania ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce powstała sytuacja utrudniająca, jeśli wręcz nie uniemożliwiająca uzyskanie równowagi finansowej w nowym systemie. W 1999 r. rządząca wówczas koalicja partii konserwatywnych zdecydowała się na drastyczne, w porównaniu z pierwotnymi założeniami, obniżenie poziomu wyjściowej stopy składki: z proponowanych i aktuarialnie skalkulowanych w 1997 r. (Chechliński i inni, 1997) 10% do 7,5%. W tym samym roku wprowadzono trzy inne reformy: emerytalną, edukacyjną i administracyjną, co istotnie zaważyło na ograniczonej skali środków przeznaczonych na każdą z reform. Mimo pewnego rozszerzenia podstawy naliczania składki zdrowotnej, zdaniem wielu ekspertów, doszło do poważnego ograniczenia poziomu środków społecznego ubezpieczenia zdrowotnego już na starcie reformy, przyczyniając się do poważnych Wykres 1. Przychody ze składek gromadzonych przez ZUS w latach przy obowiązującej stopie oraz dodatkowe przychody ( utracone ) przy założeniu stopy składki na poziomie 10% (mld PLN) ,45 6,15 21,41 7,14 24,48 7,11 23,99 6,96 26,20 6,55 28,76 6,10 31,26 5,52 34,73 4,96 39,43 4,38 46,68 5,19 50,00 5,56 52,08 5, Przychody ze składek przy obowiązującej stopie składki Dodatkowe przychody ('utracone') przy założeniu stopy składki na poziomie 10% Źródło: obliczenia własne na podstawie danych NFZ (2012) 26

28 IDENTYFIKACJA PRZEPŁYWU ŚRODKÓW W POLSKIM SYSTEMIE ZDROWOTNYM trudności wdrożeniowych i w gruncie rzeczy kompromitacji reformy. Gdyby zastosowano 10%-ową stopę składki przy podstawie naliczania obowiązującej od 1999 r. i przy niezmienionych innych warunkach, to system ubezpieczeń zdrowotnych mógłby tylko w 1999 r. liczyć na przychody wyższe o ponad 6 mld PLN (33,3%). W kolejnych zaś latach przychody składkowe przy stopie składki równej 10% i niezmienionych innych warunkach byłyby średnio wyższe o co najmniej 5 mld PLN (Wykres 1). Dopiero w 2001 r. zdecydowano się na systematyczne podnoszenie poziomu składki o 0,25 punktu procentowego każdego roku osiągając w 2007 r. poziom 9% dochodu podlegającego naliczaniu składki (Załącznik 1). Od tego roku stopa składki nie uległa zmianie, mimo deklaracji rządu4, że program podnoszenia stopy składki będzie kontynuowany i składka osiągnie w ciągu kilku lat 12%. Podmiotowa niekompletność ubezpieczenia zdrowotnego i dotacje rządowe Z podatków ogólnych dopłaca się nie tylko do niektórych świadczeń, ale także do składek. Mimo wprowadzenia w 1999 r. ubezpieczenia zdrowotnego nie wszyscy mieszkańcy kraju są zdolni do płacenia pełnej składki. Tym samym nie wszyscy są de facto płatnikami składek ubezpieczeniowych. Niejasna była też odpowiedzialność władz publicznych za finansowanie świadczeń dla osób nieubezpieczonych, przynajmniej do przyjęcia ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia r. Nieobjęcie wszystkich mieszkańców kraju obowiązkiem ubezpieczenia oznacza obniżenie przychodów składkowych systemu, niezależnie od negatywnych konsekwencji finansowych na poziomie mikro, czyli świadczeniodawców. Oszacowana luka finansowa powstała w wyniku niekompletności ubezpieczenia miała w analizowanym okresie wartość rosnącą. Wynosiła ok. 228 mln PLN w 1999 r. (1,2% całkowitych przychodów składkowych), 219 mln PLN w 2004 r. (0,7% przychodów składkowych), natomiast w 2007 r. osiągnęła wartość 852 mln PLN (2% przychodów składkowych)5. Podstawę naliczania składek na społeczne ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z regulacjami kolejnych ustaw ubezpieczeniowych, stanowi w zasadzie dochód osoby ubezpieczonej. Jednak nie każdy dochód brany jest pod uwagę. Ustawy ubezpieczeniowe określają szczegółowo rodzaje podstawowych dochodów podlegających naliczaniu 4) Deklaracja ta padła na spotkaniu premiera ze środowiskiem medycznym zwanym Białym Szczytem w styczniu 2008 r. 5) Przy założeniu, iż nie objęte ubezpieczeniem osoby płaciłyby składkę na poziomie 50% wartości składki przeciętnej 27

29 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia składek. Ustawodawca prawdopodobnie nie byłby obecnie w stanie (szczególnie w warunkach gospodarki rynkowej) zdefiniować wszystkich potencjalnych dochodów do oskładkowania. Dlatego lista tych dochodów nie jest pełna co oznacza, że wiele rodzajów dochodów w ogóle nie podlega naliczaniu składek ubezpieczeniowych, np. dochody kapitałowe, czy dochody z wynajmu nieruchomości. Od 1999 r. zasadniczy ciężar płacenia składek spoczął na osobach uzyskujących dochody z własnej pracy i dochody pochodne, np. renty i emerytury. Ale nie wszystkie dochody z pracy podlegają oskładkowaniu, np. dochody z tytułu umów o dzieło, wcześniej także z tytułu umów zlecenia. Z kolei osoby uzyskujące dochody z prowadzenia działalności gospodarczej płacą najczęściej niższe składki ryczałtowe, a nie jak większość pracujących, składki proporcjonalne do wysokości dochodu. Jako że składka ubezpieczenia zdrowotnego jest jedną obok kilku jeszcze innych składek płaconych na ubezpieczenie społeczne w Polsce (emerytalne, rentowe, chorobowe), co istotnie obciąża pozapłacowe koszty pracy, to ubezpieczeni i ich pracodawcy często zaniżają obciążenia składkowe poprzez zmianę formy zatrudnienia (pracy najemnej) na tzw. samozatrudnienie, stosowanie okresowej formy umowy o pracę lub kontrakt czy umowę o dzieło oraz zaniżanie dochodów do oskładkowania, itp. Członkowie rodzin osób ubezpieczonych i płacących składki, którzy nie wykazują dochodów i nie muszą płacić składek, mają prawo do świadczeń zdrowotnych na równi z osobami ubezpieczonymi bezpośrednio. Dotyczy to głównie dzieci oraz niepracujących małżonków. Takie utożsamiane z solidaryzmem społecznym rozwiązanie, oznaczające istnienie znacznej redystrybucji w ubezpieczeniu zdrowotnym na rzecz rodzin z jednym żywicielem rodziny oraz posiadających dzieci, już na poziomie zbierania środków, z fiskalnego punktu widzenia może stanowić problem, jako że zmniejsza potencjalne przychody systemu. Na kondycji finansowej ubezpieczeń zdrowotnych oraz całego sektora zdrowotnego przez wiele lat niekorzystnie odbijało się także dotowanie przez budżet państwa finansowania składek kilku liczebnie silnych grup społecznych, głównie rolników indywidualnych nie prowadzących tzw. specjalnych działów produkcji, czyli większości rolników w Polsce. Składki na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w odniesieniu do ogromnej większość rolników (ponad 4,6 mln osób) są w przeważającej części dotowane przez państwo. Dodatkowo rodziny chłopskie są przeciętnie liczniejsze, dlatego też liczba bezskładkowo ubezpieczonych członków rodzin także jest wyższa niż w przypadku rodzin osób zatrudnionych poza rolnictwem. Fakt ten przez wiele lat dodatkowo zaostrzał problemy finansowania 28

30 IDENTYFIKACJA PRZEPŁYWU ŚRODKÓW W POLSKIM SYSTEMIE ZDROWOTNYM ochrony zdrowia. Trzeba tu dodać, że także właściciele dużych (kilkudziesięciu a nawet kilkusethektarowych gospodarstw specjalistycznych) tylko w minimalnym stopniu pokrywali składki na własne ubezpieczenie zdrowotne6. Dopiero wyrok Trybunału Konstytucyjnego z października 2010 r.7, uznający za niekonstytucyjne dopłacanie przez budżet państwa do składek zdrowotnych rolników bez względu na ich dochody, spowodował przyjęcie nowych regulacji w tym zakresie8. Zgodnie z ustawą z 2012 r. rolnicy opłacać będą składkę w wysokości 1 PLN za osobę od każdego hektara przeliczeniowego tytułem składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dotyczy to jednakże tylko rolników posiadających gospodarstwa o powierzchni powyżej 6 hektarów przeliczeniowych. Za osoby w gospodarstwach rolnych do 6 hektarów składkę zdrowotną, tak jak dotychczas, finansował będzie budżet państwa (szacuje się, iż takich gospodarstw rolnych jest w Polsce ok. 65%). Nowe regulacje obowiązywać mają jednakże tylko do końca 2012 r., tj. do czasu opracowania przez rząd mechanizmu kalkulacji wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne w zależności od wysokości dochodów rolników. Ze środków budżetowych opłacane są także składki za bezrobotnych, nie posiadają - cych już prawa do zasiłku. Są to najczęściej bezrobotni długookresowi. Stanowią około 85% wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych (84,5% stan na III kwartał 2011 GUS 2011). Składki za tę grupę odprowadzają powiatowe urzędy pracy, będące podmiotami jednostek samorządu terytorialnego. Do KRUS i ZUS przekazywane są także dotacje na pokrycie składek na ubezpieczenie zdrowotne za osoby, którym przyznano emerytury lub renty na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych, które to świadczenia są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Z budżetu państwa opłacana jest ponadto składka za studentów (także studiów doktoranckich) niepodlegających ubezpieczeniu z innego tytułu. Ponieważ także budżet państwa boryka się z deficytem finansowym, fiskus stara się ograniczyć wielkość dotacji do składek na ubezpieczenie zdrowotne poprzez zmniejszanie podstawy ich naliczania, jednocześnie zaostrzając sytuację finansową sektora ochrony zdrowia. Nowelizując ustawę o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym 6) Wiązało się to ze sposobem kalkulacji składki, która odnoszona była do ceny żyta. Niestabilna, a często spadkowa tendencja w odniesieniu do kształtowania się ceny żyta pociągała za sobą obniżenie przychodów składkowych KRUS. Taki sposób kalkulacji obowiązywał do końca 2010 r. W 2011 r. wielkość składki ustalana była ryczałtowo bez względu na wielkość gospodarstwa. 7) Wyrok TK z dnia r., sygn. Akt K 58/07 8) Ustawa z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za 2012 r. (Dz. U. z 2012 r, poz. 123). 29

31 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia w dniu r., obniżono podstawę wymiaru składek dla bezrobotnych oraz podopiecznych domów pomocy społecznej (nie posiadających innych dochodów) z poziomu równego zasiłkowi stałemu z pomocy społecznej do 40% poziomu tego zasiłku (art. 21, ust. 3). Tabela stanowiąca Załącznik 2 do niniejszego opracowania ukazuje wielkość dotacji do składek za różne, opisane wyżej, grupy ludności, niepłacące za siebie składek lub płacące w zmniejszonym zakresie. Na początku analizowanej dekady mieliśmy do czynienia ze spowolnieniem gospodarczym i wysokim poziomem bezrobocia. Do 2005 r. liczba bezrobotnych przekraczała 3 mln osób, a stopa bezrobocia 18%. Udział długotrwale bezrobotnych, potencjalnych klientów pomocy społecznej, wśród całej grupy bezrobotnych wzrósł do poziomu 50% (GUS 2006a). W kolejnych latach, gdy wzrost gospodarczy był już wysoki (w 2007 r. wynosił 6,8 % średniorocznie), stopa bezrobocia ulegała systematycznemu obniżeniu do Wykres 2. Udział dotacji do KRUS w całkowitej kwocie dotacji państwa do składek na ubezpieczenie zdrowotne w latach (mln PLN) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 66,2% 33,8% 60,3% 39,7% 49,6% 50,4% 70,6% 29,4% 69,0% 31,0% 69,1% 30,9% 69,0% 31,0% 64,0% 36,0% 70,2% 29,8% 74,9% 25,1% 68,0% 32,0% 56,4% 43,6% 20% 10% 0% Dotacje do KRUS Pozostałe dotacje Źródło: opracowanie własne na podstawie danych MZ (2012) 30

32 IDENTYFIKACJA PRZEPŁYWU ŚRODKÓW W POLSKIM SYSTEMIE ZDROWOTNYM poziomu 9,5% w 2008 r. (1,4 mln zarejestrowanych bezrobotnych). W latach , gdy wzrost gospodarczy uległ obniżeniu na skutek globalnego kryzysu finansowego i ekonomicznego (w 2009 r. wynosił 1, 7% średniorocznie), obserwowaliśmy ponownie stopniowy wzrost poziomu bezrobocia (stopa bezrobocia wg stanu na koniec 2011 r. wyniosła 12,5%, tj. 1,9 mln zarejestrowanych bezrobotnych) (GUS 2011). Dane zawarte w Załączniku 2, odzwierciedlają te tendencje, pokazując wyraźny wzrost wielkości dotacji do składek za bezrobotnych oraz podopiecznych pomocy społecznej w latach W sumie w całym analizowanym okresie dotacje do KRUS miały największy udział w całkowitej wartości dotacji państwa do składek ubezpieczeniowych. Początkowa niska efektywność zarządzania w dziedzinie poboru składki Obok problemów z kompletnością podmiotowego zakresu ubezpieczenia, sektor zdrowotny miał w pierwszych latach funkcjonowania po reformie istotne problemy z kompletnością informacji o ubezpieczonych i płatnikach składek (pracodawcach). Wraz z powstaniem NFZ w 2003 r. rozpoczęto prace nad stworzeniem centralnego wykazu ubezpieczonych (CWU). Scentralizowanie kas chorych w jeden podmiot NFZ pozwoliło na zgromadzenie kompletnej bazy danych osób ubezpieczonych, unikając powtórzeń w wykazywaniu pacjenta u kilku lekarzy rodzinnych. Tym samym wzrastała wiarygodność danych o liczbie osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń9. Na przestrzeni pierwszych lat funkcjonowania CWU zanotowano nieuzasadnione zmianami demograficznymi wahania w liczbie osób ubezpieczonych. W latach zarejestrowano spadek liczby ubezpieczonych: było ich w 2005 r tys. osób tj. o 429 tys. mniej w porównaniu z 2003 r. W kolejnym roku liczba ubezpieczonych wzrosła do poziomu tys. osób (2006 r.), a w 2007 r. ponownie zanotowano spadek liczby ubezpieczonych o 487 tys. tj. o 1,28% w stosunku do 2006 r. W 2009 r. liczba ubezpieczonych wyniosła tys. osób, natomiast w 2010 r tys. Głównej przyczyny zmienności w liczbie ubezpieczonych upatruje się w stałych procesach aktualizacji liczby ubezpieczonych (weryfikacja danych ZUS i KRUS) ze wskazaniem na wzrost poziomu identyfikacji danych osób opłacających składkę przez ZUS. 9) Obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze świadczeń publicznych (z 2004 r.) reguluje działalność NFZ w ramach CWU. 31

33 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia Środki publiczne zebrane na potrzeby zdrowotne podsumowanie W ciągu 11-stu lat ( ) przychody ze składek (wraz z dotacjami) wzrosły nominalnie o prawie 32,7 mld PLN, tj. o około 144%, a realnie o 15,7 mld PLN, tj. o 69% (Załącznik 3). Do tego wzrostu przyczynił się z jednej strony wzrost dochodów ludności wynikający ze wzrostu PKB, ale z drugiej strony także program wzrostu składki (0,25 punktu procentowego rocznie do poziomu 9,00%, trwający do końca 2007 r.), utrzymanie dotacji budżetu państwa do przychodów KRUS oraz wzrost dotacji do przychodów NFZ w latach , czyli po zakończeniu programu wzrostu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Od 2009 r. nominalny wzrost przychodów składkowych był już mniejszy na skutek zmniejszenia dynamiki wzrostu PKB, co w powiązaniu ze wzrostem cen przełożyło się na obniżenie realnych środków na ochronę zdrowia (Wykres 3). Wykres 3. Przychody składkowe wraz z dotacjami (ZUS i KRUS) w ujęciu nominalnym oraz realnym w latach (mld PLN) 60 50,7 53,9 55, , ,6 23,5 22,0 27,0 23,7 26,5 22,3 28,8 23,7 31,5 25,4 34,0 26,8 37,3 29,0 32,3 37,3 38,4 38, Przychody ze składek w ujęciu nominalnym Przychody ze składek w ujęciu realnym Źródło: opracowanie własne na podstawie danych NFZ (2012) 32

34 IDENTYFIKACJA PRZEPŁYWU ŚRODKÓW W POLSKIM SYSTEMIE ZDROWOTNYM Narodowy Fundusz Zdrowia, mimo że jest zasadniczym publicznym źródłem finansowania sektora (ponad 80% całkowitych środków publicznych), to nie jedynym. Także budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego odpowiadają za część finansowania systemu. Jednakże zakres odpowiedzialności finansowej rządu i samorządów terytorialnych za pozaubezpieczeniowe świadczenia ochrony zdrowia nie jest zdefiniowany w sposób jednoznacznie uzasadniony i klarowny. Wykres 4. Wydatki publiczne na ochronę zdrowia w Polsce w latach w ujęciu nominalnym (mln PLN) KCh/NFZ Budżet Państwa Budżety JST Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS ( ) Wyraźny podział odpowiedzialności między podmiotami mógłby przyczynić się do uzyskania przejrzystości systemu, a w konsekwencji uzyskania obrazu klarownej odpowiedzialności za równowagę finansową w systemie ochrony zdrowia. 33

35 Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia Kluczowe wnioski 1. Znaczne zaniżenie poziomu stopy składki na starcie wprowadzania reformy ochrony zdrowia (mimo pewnego rozszerzenia podstawy jej naliczania) istotnie ograniczyło zdolność systemu do utrzymania odpowiedniego poziomu jakości i ilości świadczonych usług i osiągnięcie równowagi finansowej w sytuacji braku mechanizmów twardego budżetowania. 2. Nieobjęcie niektórych rodzajów dochodów opłatą składki stworzyło luki w gromadzeniu środków. Gdy luki te częściowo likwidowano lub zmniejszano, w wyniku wprowadzanych regulacji, to brak płatności przez potencjalnie ubezpieczonych powodował okresowo uciążliwe niedobory środków. 3. Mimo że istniało prawne zobowiązanie do opłacania składek za niektóre grupy społeczne, instytucje rządowe opóźniały przekazywanie płatności w sytuacji silniejszego ograniczenia budżetowego, dyskrecjonalnie zmieniając przepisy prawne dotyczące przesuwania zobowiązań i zaostrzając problemy finansowe sektora. 4. W systemie opłacania składki za niesprawiedliwe społecznie odbierane było dotowanie składki do ubezpieczeń zdrowotnych zamożniejszych rolników. Wprowadzane zmiany odnośnie do sposobu kalkulacji składki w 2011 r., a następnie prowadzące do uzależniania wysokości składki od wielkości gospodarstwa rolnego w 2012 r. nie są rozwiązaniami dostatecznie trafnymi. Kluczowe jest bowiem powiązanie wysokości składki z poziomem dochodów rolników. 5. Brak realnego wzrostu przychodów ze składek od 2008 r., okresu wystąpienia globalnego kryzysu finansowego, ale także zasada równości opodatkowania i oskładkowania przy znacznym rozpowszechnieniu się tzw. elastycznych form nawiązywania stosunku pracy (wzrost liczby okresowych umów cywilnoprawnych), wymaga rozważenia potrzeby oskładkowania umów o dzieło szczególnie dla osób, dla których ta forma występuje jako jedyna (substytucja tzw. umowy etatowej). 34

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII INFARMA, Katarzyna Połujan Prawo i finanse 2015 Warszawa 08.12.2014 PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ RESORTU ZDROWIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA ZDROWOTNEGO OBYWATELI

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji Ocena ogólna : Ustawa była częścią istotnego pakietu zmian obok ustawy refundacyjnej i planowanej ustawy

Bardziej szczegółowo

KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO

KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO Zarządzanie Publiczne vol. 4(13) pp. 49-64 Kraków 2011 Published online February 10, 2012 KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO

Bardziej szczegółowo

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r.

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Plan konferencji Dlaczego zabieramy

Bardziej szczegółowo

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. UWAGI OGÓLNE Niniejsze opracowanie zawiera informacje o dochodach, wydatkach i wynikach budżetów jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. przygotowane na podstawie sprawozdań

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 396 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH

Informacja. Nr 396 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Wstępna ocena wykonania budżetu państwa w 1995 r. w zakresie wydatków na finansowanie bezrobocia i ubezpieczeń społecznych na tle

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 Załącznik Nr 3 do uchwały Rady Gminy Kwilcz z dnia... 2012 r. Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 1. Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia 24 września 2007 r. USTAWA z dnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i abonamentów medycznych w Polsce Propozycje Ministerstwa Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Stanisława Golinowska Ewa Kocot Agnieszka Sowa długoterminowej: Finanse Kadry medyczne i socjalne Finansowanie Outline 1.

Bardziej szczegółowo

Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: prof. dr hab. Stanisława Golinowska prof. dr hab. Jan Sobiech Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013 U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013 Art. 1. W ustawie z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY KOLBUSZOWA NA LATA 2012-2020 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Założenia do Wieloletniej Prognozy Finansowej... 4 2.1. Założenia makroekonomiczne...

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA Doc. dr Alicja Sobczak Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie w podmiotach leczniczych w dobie przekształceń własnościowych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Opracował: Wydział Budżetu Miasta Urzędu Miasta Katowice na podstawie sprawozdań budżetowych i opisowych pod kierunkiem Skarbnika Miasta.

Opracował: Wydział Budżetu Miasta Urzędu Miasta Katowice na podstawie sprawozdań budżetowych i opisowych pod kierunkiem Skarbnika Miasta. PREZYDENT MIASTA KATOWICE INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA 3 KWARTAŁY 2014 ROKU Katowice, listopad 2014 r. INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA 3 KWARTAŁY 2014 ROKU Zatwierdzam:

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie ORGANIZACJA POLSKIEGO SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Barcin na lata 2012-2030

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Barcin na lata 2012-2030 Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Barcin na lata 2012-2030 1. Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa Miasta i Gminy przygotowana została na lata 2012

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu

Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu Projekt Predefiniowany współfinansowany w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 Dr Michał Marek Członek Rady Programowej Radca Ministra Projekt

Bardziej szczegółowo

Prosimy o przesłanie odpowiedzi na pytania do 20 września br.

Prosimy o przesłanie odpowiedzi na pytania do 20 września br. Wszystkie badania opinii publicznej wskazują na zdrowie, jako jedną z najważniejszych wartości dla Polaków. Wysoka jakość i dostępność usług zdrowotnych jest też przedmiotem troski zarówno przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 3TE1, 3TE2 LP Temat Zakres treści Finanse przedsiębiorstw 1-2 Aktywa podmiotów gospodarczych Klasyfikacja aktywów trwałych Metody amortyzacji środków trwałych Ustalanie

Bardziej szczegółowo

itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN

itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN itax Nowy system finansów publicznych dla Polski Dr Kamil ZUBELEWICZ Przemysław REMIN SPIS TREŚCI Struktura środków sektora finansów publicznych Akcyza VAT CIT vs. PIT w 2010 roku PIT+ZUS Podatnicy Obserwacje

Bardziej szczegółowo

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH Joanna Nowak-Kubiak Bożena Łukasik 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Druk nr 919 Warszawa, 22 listopada 2012 r.

Druk nr 919 Warszawa, 22 listopada 2012 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-118-12 Druk nr 919 Warszawa, 22 listopada 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce. Zielona Księga II

RAPORT. Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce. Zielona Księga II Zespół do przygotowania raportu: Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce Zielona Księga RAPORT Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce Zielona Księga II Wersja trzecia Warszawa listopad 2008 1 Spis Treści

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Zdrowia Osoba odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

EWOLUCJA SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE

EWOLUCJA SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE EWOLUCJA SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE Dr n. med. Krzysztof Kuszewski Zakład Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa NIZP-PZH Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA 1. Jaka

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-20-09 Druk nr 1743 Warszawa, 20 lutego 2009 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne Uniwersytet Szczeciński 6 maja 2015 r. Problemy ekonomiczne Ekonomia w domu Przemysław Pluskota EKONOMIA jest jedną z dziedzin nauk społecznych zajmującą się badaniem prawidłowości i działaniem mechanizmów

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt Wieloletniej prognozy finansowej Miasta Łowicza został sporządzony w szczegółowości określonej w art.226 ust.1

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki Gdańskiej

Załącznik Nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki Gdańskiej Załącznik Nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki Gdańskiej Ustalanie dochodu I II III Przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta/doktoranta

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE I. II. III.

UZASADNIENIE I. II. III. UZASADNIENIE I. W związku z wątpliwościami, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma prawo przyznawać świadczenie honorowe osobom, które ukończyły 100 lat życia, w projekcie proponuje się wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Podłoże i cele Częściowe odciążenie systemu publicznego przesunięcie części popytu na świadczenia na sektor

Bardziej szczegółowo

DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ. Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku

DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ. Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku Jak rozpocząć reformę w ochronie zdrowia na Ukrainie z perspektywy dwóch polskich województw dużego, przemysłowego

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE październik 2015 Absencje chorobowe z powodu RZS RZS istotnie upośledza zdolność chorych do pracy i dlatego stanowi duże obciążenie dla gospodarki

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Wyliczenie poziomu składek do ZUS, KRUS. Agata Tomczyk

Wyliczenie poziomu składek do ZUS, KRUS. Agata Tomczyk Wyliczenie poziomu składek do ZUS, KRUS. Agata Tomczyk Składki ZUS w zależności od rodzaju umowy i osiąganego dochodu (umowa o pracę, zlecenie, umowa o dzieło). Dla wszystkich ubezpieczonych wysokość składek

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym

Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym systemowe ramy dla funkcjonowania dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Plan Prezentacji 1) : czy konieczna jest ustawowa regulacja dodatkowych ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Projekt w wersji na RM

Projekt w wersji na RM Projekt w wersji na RM USTAWA z dnia. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW Projekt z dnia 20 lipca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. Na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów

Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów Nowoczesne zarządzanie w zakładach opieki zdrowotnej szkolenia z zakresu rachunku kosztów i informacji zarządczej oraz narzędzi restrukturyzacji

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt wieloletniej prognozy finansowej (WPF) na lata 2014-2019 opracowano głównie w oparciu o założenia przyjęte

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Miejskiej w Łodzi z dnia Lp. Wyszczególnienie 2013 (plan po zmianach 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa. Podatki część ogólna. Podatki dochodowe XIII

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa. Podatki część ogólna. Podatki dochodowe XIII Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa XI XIII XV Podatki część ogólna Tabl. 1. Definicja podatku 3 Tabl. 2. Elementy podatku 4 Tabl. 3. Rodzaje podatów 5 Tabl. 4. Regulacja Ordynacji podatkowej

Bardziej szczegółowo

Korzyści z rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce

Korzyści z rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Korzyści z rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Dorota M. Fal Doradca Zarządu Polskiej Izby Ubezpieczeń Konferencja Polskiej Izby Ubezpieczeń Dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne -efektywny

Bardziej szczegółowo

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020 Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dane: dochody wydatki majątkowe wynik rok 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Dochody ogółem Dochody ogółem UE Dochody

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1954) wprowadziła zasadę,

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce. Zielona Księga II

RAPORT. Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce. Zielona Księga II Zespół do przygotowania raportu: Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce Zielona Księga RAPORT Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce Zielona Księga II Wersja trzecia Warszawa, 29 sierpnia 2008 1 Spis Treści

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW Projekt z dnia 21 października 2013 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wpłat na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Ubezpieczonych i jego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok Załącznik do uchwały Nr X/86/11 Rady Miasta Zgierza z dnia 30 czerwca 2011 r. Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok Id: IORNV-WMGVW-WDBSQ-RKBYQ-DQKSC. Podpisany Strona 2 z 142 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Ankieta Polska klasa polityczna wobec kluczowych wyzwań ochrony zdrowia

Ankieta Polska klasa polityczna wobec kluczowych wyzwań ochrony zdrowia Wszystkie badania opinii publicznej wskazują na zdrowie, jako jedną z najważniejszych wartości dla Polaków. Wysoka jakość i dostępność usług zdrowotnych jest też przedmiotem troski zarówno przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA I KWARTAŁ 2015 ROKU

INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA I KWARTAŁ 2015 ROKU PREZYDENT MIASTA KATOWICE INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA I KWARTAŁ 2015 ROKU Katowice, maj 2015 roku INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA I KWARTAŁ 2015 ROKU Zatwierdzam:

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki Gdańskiej

Załącznik Nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki Gdańskiej Załącznik Nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki Gdańskiej Ustalanie dochodu I II III Przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta/doktoranta

Bardziej szczegółowo

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny Warszawa, 1 czerwca 215 r. Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/215 Biuletyn kwartalny 1. Państwowy dług publiczny (PDP, zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji) na koniec I kwartału

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Dr Wojciech Nagel Zespół Ubezpieczeń Społecznych Trójstronnej Komisji ds. SG UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Część I. Obecna sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych, problematyka

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ?

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? Jako przedsiębiorca podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? JESTEŚ OSOBĄ PROWADZĄCĄ

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1293).

- o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1293). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów DMPiA 140-43(1)/07 Warszawa, 28 marca 2007 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuję stanowisko Rady

Bardziej szczegółowo

Koncepcja reformy systemu ubezpieczeń społecznych rolników

Koncepcja reformy systemu ubezpieczeń społecznych rolników Koncepcja reformy systemu ubezpieczeń Jarek Neneman, Mariusz Plich, Marek Zagórski 9 października 2012r. Obecny system ubezpieczeń rolników: jest kosztowny jest postrzegany jako niesprawiedliwy (w dwóch

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2015 2019 WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce edycja 2015 Objaśnienia województw wg kodu TERYT 2. 4. 6. 8. 10. 12. 14. 16. DOLNOŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE LUBUSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE MAZOWIECKIE

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY?

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? Broszura informacyjna Urzędu Miasta i Gminy Wschowa Marzec 2006 WSTĘP Szanowni Państwo Już drugi raz przekazujemy na Państwa ręce publikację pt.: Skąd mamy pieniądze

Bardziej szczegółowo

a dobór terapii do refundacji 9. Międzynarodowe Sympozjum EBHC HTA for Healthcare Quality Assurance

a dobór terapii do refundacji 9. Międzynarodowe Sympozjum EBHC HTA for Healthcare Quality Assurance Uzyskiwane efekty kliniczne a dobór terapii do refundacji Refundacja nowych terapii HCV jako wyzwanie dla płatników 9. Międzynarodowe Sympozjum EBHC HTA for Healthcare Quality Assurance 15 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 maja 2013 r. Poz. 5360

Warszawa, dnia 8 maja 2013 r. Poz. 5360 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 8 maja 2013 r. Poz. 5360 UCHWAŁA Nr 129/XXVI/2012 RADY MIASTA PODKOWY LEŚNEJ z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywanie samochodu służbowego i telefonu służbowego do celów prywatnych

Wykorzystywanie samochodu służbowego i telefonu służbowego do celów prywatnych Wykorzystywanie samochodu służbowego i telefonu służbowego do celów prywatnych Powszechną praktyką jest udostępnianie służbowych samochodów i telefonów pracownikom do celów prywatnych. Takie nieodpłatne

Bardziej szczegółowo

Finansowanie ochrony zdrowia

Finansowanie ochrony zdrowia Finansowanie ochrony zdrowia Polska na tle najmniej zamożnych krajów OECD dr Christoph Sowada - Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010

Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010 MINISTERSTWO FINANSÓW Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010 Warszawa 2011 r. SPIS TREŚCI I. Wstęp II. III. Opis wskaźników Wskaźniki dla gmin miejskich

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Modelu JGP w rachunkowości zarządczej. Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu

Wykorzystanie Modelu JGP w rachunkowości zarządczej. Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu Wykorzystanie Modelu JGP w rachunkowości zarządczej Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza, niekiedy określana również

Bardziej szczegółowo

PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE

PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE ROK AKADEMICKI 2014/2015 I. PRAWO FINANSÓW PUBLICZNYCH 1. Źródła prawa finansów publicznych. 2. Pojęcie finansów (w ogólności). 3. Pojęcie finansów publicznych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA ZGIERZA. z dnia... 2010 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2038

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA ZGIERZA. z dnia... 2010 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2038 Projekt z dnia..., zgłoszony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA ZGIERZA z dnia... 2010 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2038 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE KAROLINA ŁUKASZCZYK Definicja zabezpieczenia społecznego przyjęta na potrzeby raportu: Szeroka definicja obejmującą wszystkie świadczenia

Bardziej szczegółowo