ADHD w szkole jak radzić sobie z objawami

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ADHD w szkole jak radzić sobie z objawami"

Transkrypt

1 ADHD w szkole jak radzić sobie z objawami Artur Kołakowski

2 Maciek nadal sprawia kłopoty w klasie - kiedy robi ćwiczenie, najpierw układa książki, potem wyciąga ołówek, ostrzy go, potem odkłada, bierze następny. Nie może zabrać się do pracy. 2

3 Trzy podstawowe grupy objawów ADHD Nadruchliwość Zaburzenia uwagi Nadmierna impulsywność 3

4 ADHD pełne kryteria nadmierna aktywność zaburzenia uwagi impulsywność Początek zaburzenia nie później niż w wieku 7 lat. Objawy w więcej niż jednej sytuacji (np. w szkole i w domu). Objawy utrzymujące się przez co najmniej 6 miesięcy. Istotne klinicznie cierpienie lub upośledzenie funkcjonowania. Objawy te nie są spowodowane innym zaburzeniem (psychicznym, somatycznym itd.). 4

5 5

6 Podtypy ADHD (wg DSM-IV TR) Barkley: ADHD podjąć wyzwanie; Zysk i s-ka; Poznań 2009 Diagnostic and Statistic Manual of Mental Disorders. Fourth Edition. Washington; American Psychiatric Association 1994, s Kołakowski, Wolańczyk, Pisula, Skotnicka, Bryńska: ADHD zespół nadpobudliwości psychoruchowej Przewodnik dla rodziców i wychowawców, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Practice Parameter of the Assesment and Treatment of Children and Adolescents with ADHD. J. Am. Child. Adolesc. Psychiatry 2007, 46(7)

7 Podtypy ADHD (wg DSM-IV TR) Barkley: ADHD podjąć wyzwanie; Zysk i s-ka; Poznań 2009 Diagnostic and Statistic Manual of Mental Disorders. Fourth Edition. Washington; American Psychiatric Association 1994, s Kołakowski, Wolańczyk, Pisula, Skotnicka, Bryńska: ADHD zespół nadpobudliwości psychoruchowej Przewodnik dla rodziców i wychowawców, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Practice Parameter of the Assesment and Treatment of Children and Adolescents with ADHD. J. Am. Child. Adolesc. Psychiatry 2007, 46(7)

8 Podtypy ADHD (wg DSM-IV TR) Barkley: ADHD podjąć wyzwanie; Zysk i s-ka; Poznań 2009 Diagnostic and Statistic Manual of Mental Disorders. Fourth Edition. Washington; American Psychiatric Association 1994, s Kołakowski, Wolańczyk, Pisula, Skotnicka, Bryńska: ADHD zespół nadpobudliwości psychoruchowej Przewodnik dla rodziców i wychowawców, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Practice Parameter of the Assesment and Treatment of Children and Adolescents with ADHD. J. Am. Child. Adolesc. Psychiatry 2007, 46(7)

9 Mit o agresji Nadpobudliwe dzieci są niebezpieczne dla innych są agresywne, biją inne dzieci, rzucają przedmiotami, w szkole nie chcą się uczyć. Często celowo zachowują się źle. 9

10 Uniwersalność Metod behawioralnych Metody te mogą być stosowane w rożnych sytuacjach: czasami jako stałe domowe umowy, czasami jako działania awaryjne w przypadku pojawienia się trudnego zachowania. Mogą okazać się pomocne dla większości dzieci ale nie wszystkich i nie zawsze

11 Źródło: What Every Administrator Needs to Know About School-wide Positive Behavior Supports Tim Lewis, Ph.D. University of Missouri

12 Ekosytemy funkcjonowania dziecka mikrosystem (ja jako osoba) mezosystem (rodzina, przyjaciele, osoby znaczące) egzosystem (środowisko - np. szkoła, osiedle) makrosystem (mity społeczne, kultura)

13

14 Poziom 1 Szkolny System Bezpieczeństwa Szkolny System Bezpieczeństwa to zbiór norm i zasad, które odnoszą się do zachowań, jakie szkoła chce kształtować u swoich uczniów. By zaś wspomóc działania nauczycieli system wzbogacony został o przywileje, którymi obdarowywujemy uczniów, za jego przestrzeganie oraz konsekwencjami, w razie niestosowania się do postawionych wymagań.

15 Poziom 2 zajęcia grupowe dla dzieci, które mają określone deficyty rozwojowe Trening zastępowania agresji Trening radzenia sobie z gniewem Montrealski program zapobiegania przestępczości Trening umiejętności społecznych ITD.

16 ART Trening zastępowania agresji ART Trening kontroli złości Trening umiejętności prospołecznych Trening wnioskowania moralnego

17 Teoretycznie system szkolny może generować trudne zachowania lub działać profilaktycznie Pomoc spoza szkoły Nauczanie równoległe Interwencj a Kryzysowa

18 Nauczanie równoległe To równoległe, jedno czasowe przekazywanie wiedzy szkolnej i zasad zachowania na lekcji. Zadaniem nauczyciela jest więc nie tylko zrealizowanie programu!!!

19 Czy praca zespołowa może być standardem? W przypadku nauczania równoległego zawsze pracujemy zespołowo. W tym sposobie nauczania profesjonaliści wspierają się nawzajem i szukają u siebie pomocy. Z punktu widzenia współpracy zespołu istotny jest także jasno określony podział odpowiedzialności i kompetencji (co należy do wychowawcy, nauczyciela, pedagoga itp.)

20 Rola pedagoga szkolnego Pomoc nauczycielom we wprowadzeniu w klasie 1.specyficznych strategii radzenia sobie z objawami 2.pracy na pozytywnej motywacji (nagród, pochwał, przerzucania zadań z układu koncentracji na układ uwagi mimowolnej (układ motywacji)) 3.systemu zasad i konsekwencji 4.radzenia sobie z agresją impulsywną 20

21 Budowanie złotego standardu opieki nad dzieckiem z ADHD Nauczyciel Klasa 1A Klasa 3C Psycholog Nauczyciel Klasa IVB Klasy V Nauczyciel Klasa II C Świetlica

22 Rola pedagoga szkolnego Praca z dziećmi z ADHD (np. trening zastępowania agresji, zajęcia związane z uczeniem kontaktów społecznych i / lub podnoszenia samooceny) Praca z nastolatkami z ADHD (couching) Budowanie współpracy pomiędzy szkołą i rodzicami (opiekunami) 22

23 Rola nauczyciela w opiece nad dzieckiem z ADHD To kluczowa osoba w opiece i w pracy z dzieckiem z ADHD. Pracuje ona bezpośrednio z dzieckiem i nikt nie może jej zastąpić Bardzo często funkcjonowanie dziecka w szkole w dużym stopniu zależy od udzielonego mu wsparcia

24 Z objawami ADHD możemy pracować tylko tu i teraz Nauczyciel pracuje w szkole Rodzic pracuje w domu

25 Model opieki nad dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym nad dziećmi z ADHD PPP diagnoza Psycholog szkolny (wsparcie) Nauczyciel (pracuje bezpośrednio z dzieckiem)

26 Pomoc poza szkołą (zgoda opiekuna prawnego) PPP Diagnoza formalna + opinia (orzeczenie?) Warsztaty dla rodziców Psychoterapia dziecka PZP Diagnoza formalna Rozważenie konieczności leczenia farmakologicznego Towarzystwa rodziców Wsparcie dla opiekunów Pomoc prawna

27 Podział zadań i odpowiedzialności Nauczyciel Praca w klasie Zastosowanie nauczania równoległego Stosowanie zaleceń z opinii bądź orzeczenia Psycholog szkolny Rozwiązywanie poważniejszych problemów Diagnoza na terenie szkoły Planowanie współpracy szkoła rodzice Terapia dziecka PPP Diagnoza, stworzenie planu terapeutycznego, przygotowanie opinii lub orzeczenia Terapia dziecka Warsztaty dla Dobrych Rodziców Rodzice Praca z dzieckiem w domu Nadzorowanie i konsekwentne wdrażanie planu terapeutycznego Współpraca ze szkołą 27

28 Dlaczego trzeba pracować inaczej z dzieckiem z ADHD, czyli podstawy prawne

29 Czy celem sytemu oświaty jest wszechstronny rozwój ucznia? Preambuła ustawy o systemie oświaty z 7 września 2001 roku wyraźnie mówi, że: szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju W treści ustawy znajdujemy dostosowanie treści metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznej uczniów, a także możliwość korzystania z opieki psychologicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej

30 Prawa człowieka Dyskryminacją jest traktowanie różnych osób w różny sposób, ale także traktowanie osób w ten sam sposób jeśli mają różny stan zdrowia i różne możliwości. Prawo międzynarodowe (np. konwencja o ochroni praw dziecka) Konstytucja RP Ustawy (np. Ustawa o systemie oświaty) Rozporządzenia MEN Statut szkoły Napiontek, Pietrasik, Szaniawska: Prawa Dzieci z ADHD w Szkole.

31 Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (z późn. zm.) 6 1. Nauczyciel jest obowiązany indywidualizować pracę z uczniem na obowiązkowych i dodatkowych zajęciach edukacyjnych, odpowiednio do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. 1a. Nauczyciel jest obowiązany dostosować wymagania edukacyjne (..) do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia: 1) posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym ( ); 2) posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania - na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych w planie działań wspierających ( ); 3) posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej ( ) na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych w planie działań wspierających ( ); 4) nieposiadającego orzeczenia lub opinii wymienionych w pkt 1-3, który objęty jest pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole - na podstawie ustaleń zawartych w planie działań wspierających ( ); 31

32 32

33 Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów ( ) 15 ust. 6 Przy ustalaniu oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia lub odchylenia rozwojowe, należy uwzględnić wpływ stwierdzonych zaburzeń lub odchyleń na jego zachowanie na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania lub opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej. 33

34 Dzieci z ADHD to uczniowie o specjalnych potrzebach edukacyjnych Dla uczniów z SPE organizuje się pomoc psychologiczno-pedagogiczną w najbliższym środowisku ucznia (przedszkolu, szkole) na podstawie opinii lub orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej bądź rozpoznania dokonanego przez zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem w szkole lub przedszkolu. Opinia Orzeczenie Dziecko SPE Rozpoznanie zespołu w szkole Zgodnie z Rozporządzeniem MEN z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. 34

35 Dziecko z ADHD w szkole

36 Część I DIAGNOZA

37 Rozpowszechnienie ADHD Ile dzieci w Państwa szkole ma rozpoznane ADHD? %? 37

38 ADHD nie jest rzadkim zaburzeniem 3%-7% dzieci szkolnych Objawy utrzymują się u około 70% pacjentów w okresie adolescencji i u około 30-50% w wieku dorosłym Goldman, et al. JAMA. 1998;279: Barkley RA. Attention-deficit hyperactivity disorder. In: Mash EJ, Barkley RA, eds. Child Psychopathology. 1996:

39 Rozpowszechnienie 5 % oznacza: W trzydziestoosobowej klasie jest 1 2 dzieci, u których można rozpoznać ADHD. W każdej klasie, w której uczymy są dzieci z problemem nadpobudliwości psychoruchowej. W szkole liczącej 600 dzieci rozpoznanie ADHD powinno mieć postawione dzieci. 39

40 Rozpoznawanie ADHD w szkole Często powodem skierowania dziecka na diagnozę nie jest ADHD, ale dodatkowe problemy ADHD + powikłania Umiarkowane ADHD ADD izolowane zaburzenia uwagi Dzieci na granicy rozpoznania ADHD 40

41 Rozpoznawanie ADHD w szkole ADHD + powikłania Umiarkowane ADHD ADD izolowane zaburzenia uwagi Dzieci na granicy rozpoznania ADHD Zadaniem psychologa w szkole jest odkrycie tych dzieci 41

42 Dziecko często wydaje się, nie słuchać tego co się do niego mówi, polecenia często muszą być wielokrotnie powtarzane. Uczennica często wydaje się być w swoim świecie, nie zawsze podejmuje pracę równo z rówieśnikami, po powtórzeniu polecenia chętnie je wykonuje. Podczas zajęć plastycznych, które bardzo lubi i jest tu bardzo dokładna tak się zamyśla, że nie jest w stanie ich przerwać, gdy nauczyciel poleca odłożyć przybory z uwagi na zbliżający się koniec lekcji (nauczyciel ma świadomość, że to nie jest wynikiem opozycji).

43 Część III NAUCZANIE SPECJALNE UWZGLĘDNIAJĄCE OBJAWY ADHD

44 Propozycja rozwiązania systemowego Klasa integracyjna (dziecko z ADHD w nielicznej klasie z wspomagającym nauczycielem) Asystent dziecka w klasie masowej Stosowanie strategii behawioralnych w zwykłej klasie

45 Wybór metody pracy w zależności od zakwalifikowania trudnego zachowania ADHD okulary (opcje ułatwienia) Budowanie struktury Chwalenie, ODD Zasady i konsekwencje Pochwały, nagrody Agresja Strategie radzenia sobie z agresją impulsywną Trening zastępowania agresji 45

46 za Baranowska 2010 W codzienności szkolnej oznacza to [brak umiejętności odróżniania objawów ADHD od trudnych zachowań], że zarówno objawy ADHD, jak i zachowania ucznia będą traktowane jako efekt wolnego wyboru ucznia i prawdopodobnie surowo karane.

47 za Baranowska 2010 Założenie, że zachowanie ucznia z ADHD zależy od jego woli może sprowokować nastawienie nauczyciela: gdyby chciał to by mógł, sprawię więc by chciał, lokując tym samym oczekiwania wobec niego na wysokim, nieadekwatnym do jego możliwości poziomie. I odwrotnie skrajne stwierdzenie choć się stara to niewiele może, wyrażając również udział intencji dziecka, owe oczekiwania może zaniżyć.

48 Obserwuję zachowanie ucznia Rozpoznaję zachowanie jako objaw ADHD Rozpoznaję zachowanie jako celowe łamanie zasady Próbuję zastosować Okulary na ADHD Przypominam zasadę, ewentualnie przechodzę do wyciągnięcia konsekwencji

49 Objawom ADHD mogą towarzyszyć celowe zachowania niepożądane Rozpoznaję zachowanie jako objaw ADHD Próbuję zastosować Okulary na ADHD Dziecko wróciło do wykonywania zadania Pojawiło się zachowanie opozycyjne ( NIE ) Chwalę, stosuję wzmacnianie pozytywne Przypominam zasadę, ewentualnie przechodzę do wyciągnięcia konsekwencji

50 Różne rodzaje pracy terapeutycznej w szkole nie objęte tym szkoleniem Agresja Trening zastępowania agresji Zasady i konsekwencje Strategie na agresję impulsywną Brak motywacji Urozmaicenie programu Korzystanie z wielu pomocy Pochwały i dobre stopnie Nagrody ODD, łamanie zasad Zasady i konsekwencje behawioralne wpisane w statut / regulamin szkoły Pakiet przywilejów i nagród wpisany w statut szkoły Specyficzne trudności szkolne Reedukacja na terenie szkoły Dostosowywanie zadań do możliwości dziecka

51 Elementy pracy z ADHD Akceptacja i zrozumienie sposobu funkcjonowania dziecka Stosowanie specyficznych metod radzenia sobie z objawami

52 Badanie Baranowska i in % badanych uczniów z ADHD jest krytykowanych przez nauczycieli 50 % uczniów nie jest nagradzanych za postępy w nauce i zachowaniu

53 Badanie Baranowska i in Zbyt mało czasu na klasówkach Zbyt długie sprawdziany przeładowane klasówki liczące nawet zadań edukacyjnych zawierających mnóstwo szczegółów trudnych do uchwycenia przez dziecko Nie wiadomo co jest zadanie Publiczne wytykanie bezradności rodziców wobec funkcjonowania dziecka w szkole

54 Uczeń spełniający szkolne wymagania społeczne to (za Dudzikowa 2001) Dziecko spokojne Siedzące w ławce Reagujące natychmiast na polecenia nauczyciela Jest w ciągłym kontakcie wzrokowym z nauczycielem

55 Złoty standard opieki nad dzieckiem z ADHD w klasie Ważne jest by każdy nauczyciel stosował w przypadku każdego dziecka z ADHD pewną, stałą grupę metod ułatwiających mu funkcjonowanie w szkole i w klasie. Jeśli to okaże się niewystarczające dziecko powinno otrzymać dalszą pomoc od psychologa szkolnego lub być skierowane na konsultacje i diagnozę poza szkołę (PPP)

56 Cele pracy z uczennicą / uczniem z ADHD w szkole (wg Sandry Rief) Osiągnięcie lepszych, bardziej adekwatnych do jej / jego możliwości, wyników w nauce, Skuteczne zadawanie i odrabianie pracy domowej Poprawa samooceny Zmniejszenie ilości trudnych zachowań

57 Podstawowe zasady pracy z dzieckiem z ADHD w szkole Postaraj się nie zakładać, że uczennica czy uczeń z ADHD celowo nie wykonuje Twojego polecenia lub nie kończy zleconego zadania. Często spowodowane jest to objawami i zamiast konsekwencji potrzebna jest Twoja pomoc. Objawy nie są winą dziecka, nauczyciela czy rodzica. Są problemem z którym stale trzeba będzie pracować Uczeń z ADHD pracuje nierówno jednego dnia może poradzić sobie z zadaniami, drugiego nie. Postaraj się nie mylić objawów z lenistwem. Uczennica czy uczeń z ADHD stale wymaga wsparcia i Twojej pomocy.

58 Okulary na ADHD opcje ułatwienia

59 Przemek Przemek trafił na konsultację w drugim semestrze I klasy miał 8 lat. Powodem konsultacji były trudności chłopca w opanowaniu czytania i liczenia. Był jednym z najsłabszych uczniów w klasie. W trakcie badania psychologicznego nie znaleziono problemów wysoka inteligencja (WISC-R = 134), bez cech specyficznych trudności szkolnych Mama odrabia z nim lekcje 3 4 godziny dziennie.

60 Trudności w rozpoczęciu zadania Zapominanie Brak wytrwałości Słabe dostrzeganie szczegółów Zaburzenia uwagi Kłopot w pamiętaniu kolejności zadań Śnienie na jawie Słabe planowanie Łatwe rozpraszanie się Słabe pamiętanie o zadaniach czekających w przyszłości Brown: Attention Deficyt Disorder, Yale University Press

61 Zaburzenia uwagi a matematyka (Zentall 2007) Niepowodzenia w nauce matematyki wynikają w głównej mierze ze słabego zrozumienia instrukcji zawartych w regułach i poleceniach matematycznych niezrozumienia poleceń z zadań z treścią błędach w szeregowaniu liczb trudnościach z wyborem potrzebnych do rozwiązania informacji złym porównywaniem, podporządkowywaniem i odejmowaniem liczb

62 Typowe trudności szkolne (za Baranowska 2009) Pisanie i przepisywanie z tablicy (66 %) Zapamiętywanie niezapisanych treści z lekcji (50 %)

63 Niestałość objawów ADHD Zad (34 x 21 3) = : = 2 + (43 44 : 44) = Zad. 2 Zosia dostała od mamy 4 złote. Kupiła 3 lizaki po 75 groszy. Ile ma jeszcze pieniędzy?

64 Każda osoba, która cierpi na zaburzenia uwagi ma przynajmniej jedną czynność na której dobrze się skupia. Brown: Attention Deficyt Disorder, Yale University Press 2005

65 Różne podtypy ADHD, różne problemy Na wyniki w nauce mają wpływ przede wszystkim zaburzenia koncentracji uwagi. To zaburzenia koncentracji dają największe powikłanie widoczne w dorosłym życiu, jakimi jest brak możliwości zdobycia odpowiedniego do możliwości intelektualnych wykształcenia.

66 Elementy pracy z zaburzeniami uwagi Dziecko z zaburzeniami uwagi potrzebuje dużo więcej instrukcji i przypominania niż jego rówieśnicy, by z podobnym rezultatem, doprowadzić zadanie do końca Brown: Attention Deficyt Disorder, Yale University Press 2005

67 Sukces = Uwaga x Czas pracy x IQ

68 Okulary na zaburzenia koncentracji uwagi dzielą się na 4 główne grupy: Ograniczanie rozpraszających bodźców Przywoływanie uwagi Skracane zadań do możliwości koncentracji Zaburzenia uwagi Budowanie struktury 68

69 Skracanie długości zadań Naukowcy zbadali, że dziecko z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej pracuje mniej wydajnie niż jego rówieśnicy o około %. Mówiąc inaczej pracuje tak jak dziecko 2 lata młodsze. Skracanie zadań do możliwości koncentracji Russell Barkley ADHD podjąć wyzwanie 69

70 Dzielenie zadań na etapy (1)

71 Dzielenie zadań na etapy Pocięcie wiersza do nauki czytania na zwrotki Przerwy pomiędzy zadaniami Podzielenie klasówki każde zadanie na oddzielnej kartce Pocięcie tekstu do czytania na kawałki Zaburzenia uwagi Wykonaj jedynie parzyste ćwiczenia z przykładów, potem przerwa 71

72 Dzielenie zadań na etapy - klasówka Sprawdzian podziel na mniejsze partie, a pomiędzy nimi daj uczniowi chwilę wytchnienia. Zawsze dopilnuj, by uczeń z ADHD sprawdził swoją pracę. 72

73 Nie kończy zadań Dziecko z ADHD, które się rozproszy, rzadko powraca do wykonywanego wcześniej zadania. Ważne by nauczyciel kontrolował ten proces np. kilkakrotnie w czasie lekcji podchodził do dziecka i sprawdzał jego postępy w pracy. Przywoływanie uwagi 73

74 Przywoływanie uwagi rozproszonej przez zewnętrzne bodźce (1): Co kilka minut monitoruj postępy pracy ucznia i ewentualnie przywołuj jego uwagę, tak by pracował dalej: staraj się często podchodzić do ucznia, stawać obok niego, nawiąż kontakt wzrokowy i fizyczny (np. ręka na ramieniu), aby zwrócić uwagę ucznia, który przestał uważać, umów się z uczniem na prywatny sygnał, którego będziesz używać, gdy dziecko przerywa zadanie. 74

75 Przywoływanie uwagi rozproszonej przez zewnętrzne bodźce (2): Wielu uczniom z ADHD pomaga w skupieniu, gdy mogą trzymać w ręku jakiś niewielki przedmiot podczas słuchania (np. miękka piłeczka, kawałek sznurka). Pozwól dziecku na posiadanie takiej zabawki, lecz pod warunkiem, że znajduje się ona tylko w rękach dziecka i nie przeszkadza innym. Stosuj system pozytywnych wzmocnień za skupianie się na zadaniu (naklejki, punkty, karty indywidualne, itp.) 75

76 Stosuj techniki wzrokowe: używaj sygnałów wizualnych, np. włącz i wyłącz światło, podnieś rękę (umówiony sygnał, że teraz należy być cicho i uważać), wykorzystuj obrazki, wykresy, demonstracje, prezentacje Power- Point, rzutnik, zapisz najważniejsze słowa na tablicy, usuwaj niepotrzebne już informacje z tablicy, wykorzystane przypominajki, itp. 76

77 Organizacja klasy z dzieckiem z ADHD Pierwszą linią pomocy uczennicom / uczniom z ADHD będą metody przebudowania środowiska klasowego i szkolnego. Są one szybkie do wprowadzenia, ale korzyści dają niezwykle długo.

78 Organizacja klasy z dzieckiem z ADHD Miejsce dziecka w klasie Miejsce do spokojnej pracy Miejsce do odpoczynku Ławka ucznia z ADHD Porządek w klasie

79 Ograniczanie ilości bodźców w czasie wykonywania zadania (1): Posadź dziecko w pierwszej ławce, ze spokojnym uczniem, ale nie najlepszym przyjacielem. Zadbaj, aby na ławce znajdowała się minimalna ilość rzeczy. Im więcej rzeczy leży na ławce, tym dziecko z ADHD łatwiej się rozproszy. Ławka ucznia z ADHD powinna znajdować się z dala od rozpraszających elementów: okna, akwarium, kolorowej tablicy, drzwi.

80 Ograniczanie ilości bodźców w czasie wykonywania zadania (2): Niektóre dzieci potrzebują dużo przestrzeni dla nich może być odpowiednie posadzenie z tyłu klasy. W takiej sytuacji jednak nauczyciel co 5 minut podchodzi do ucznia i sprawdza, jak idą postępy w pracy

81 Puste biurko Przypomnienie i dopilnowanie uczennicy / ucznia z ADHD, żeby biurku pozostały tylko 3 potrzebne przedmioty (np. zeszyt, długopis, książka). Czasami tornister idzie do aresztu pod biurko pani. Ograniczanie rozpraszających bodźców 81

82 82

83 Brak rozpraszającego pająka Gładka ściana Zasłonięte i zamknięte okno Przyjaciele i komputery zostają za drzwiami Puste biurko 83

84 Likwidacja bodźców rozpraszających w klasie Okno Akwarium Choinka Plansze na ścianie Zabawki Strój nauczyciela Zamazana, źle starta tablica 84

85 Struktura dnia zajęć Dzieci z ADHD z powodu objawów mają trudności z przewidywaniem i planowaniem, dlatego funkcjonują lepiej w uporządkowanym i przewidywalnym środowisku. Jedną z najważniejszych technik pracy z dzieckiem z ADHD na terenie szkoły jest zbudowanie jasnej, stałej i konsekwentnie powtarzanej struktury lekcji. Uczniowie muszą dokładnie wiedzieć, jakie są: oczekiwania nauczyciela, zasady panujące w czasie lekcji, konsekwencje pozytywne i negatywne. Budowanie struktury 85

86 Prowadzenie lekcji w klasie z dzieckiem z ADHD Początek lekcji Praca domowa Struktura Zmiana zadania

87 Struktura vs. chaos Dzieci z ADHD potrzebują lekcji, które mają jasną i dokładnie zaplanowaną strukturę muszą dokładnie wiedzieć, jakie są oczekiwania nauczyciela od chwili, gdy rano przekroczą próg klasy aż do momentu, gdy idą do domu pod koniec dnia.

88 Efektywne zarządzanie klasą wymaga: Prowadzenia angażujących uczniów, interesujących zajęć (ważna jest motywacja, zainteresowanie) różnorodnych metod nauczania (zróżnicowanych poleceń, instrukcji) i utrzymywania dobrego tempa lekcji, aby uniknąć frustracji i znudzenia zajęciami zminimalizowania okresów przestoju w czasie lekcji (chwil gdy uczniowie nie są zajęci i czekają, by dowiedzieć się, co mają za chwilę robić)

89 Struktura dnia zajęć Zajęcia powinny mieć wyraźną, regularną, codziennie tę samą strukturę. Główne, trudniejsze przedmioty powinny się znaleźć w planie lekcji na początku dnia. Ćwiczenia fizyczne lepiej jest zaplanować pod koniec dnia.

90 Struktura dnia zajęć Wskazane jest naprzemienne planowanie zajęć cichych, lekcji wymagających aktywności, lektury, zajęć grupowych i indywidualnych. Pomiędzy lekcjami wskazane są krótkie zajęcia ruchowe. Pozwól dzieciom na swobodne przemieszczanie się w przerwach między zajęciami.

91 Dzieci z ADHD lepiej reagują na wskazówki wizualne niż na słowne wskazówki i przypomnienia. plan lekcji uzupełniamy rysunkami zapisujemy na tablicy ogłoszeń (lub innym stale dostępnym i widocznym miejscu) wszystkie prace, które uczniowie mają wykonać w szkole i w domu wywieszamy na specjalnej tablicy wszystkie dzienne czy tygodniowe zobowiązania uczniów

92 Budowanie struktury lekcji Przy planowaniu lekcji należy brać pod uwagę zdolność do koncentracji uwagi oraz czas jej trwania. Etapy lekcji powinny być krótkie. Czas koncentracji jest zwykle najkrótszy w dydaktycznej, zespołowej fazie lekcji. Okres aktywnej uwagi trwa niekiedy tylko pięć minut lub nawet mniej. W sytuacji sam na sam" czas koncentracji jest zazwyczaj znacznie dłuższy. Indywidualne zadania i zajęcia praktyczne potrafią przykuć uwagę dziecka z ADHD.

93 Rozpoczynanie lekcji Zapoznaj dzieci z planem lekcji plan powinien być wywieszony na ścianie (może być w formie rysunkowej) indywidualny plan dla dziecka z ADHD na kartce, która przyczepiona jest do ławki Przekaż dzieciom, o czym będą się dzisiaj uczyły, jakie są konkretne oczekiwania nauczyciela

94 Latarnie morskie w klasie Każda lekcja ma określoną strukturę: Przywitanie się Sprawdzenie pracy domowej Nowy temat Praca w grupkach Zadanie pracy domowej. Każda z tych części lekcji ma swoją planszę (latarnie) tak by dziecko w każdym momencie wiedziało, na jakim etapie lekcji jesteśmy 94

95 Kartka z przypomnieniem na ławce dziecka Pamiętaj: siedź w ławce, skup się na zadaniu, podnieś rękę, gdy chcesz coś powiedzieć. Nauczyciel wskazuje uczniowi rysunek z zachowaniem, którego w danej chwili od niego oczekuje. 95

96 Przechodzenie do innych aktywności podczas lekcji Dzieci z ADHD mają często problemy z zaprzestaniem jednej aktywności i przejściem do następnej. Trudności z samoregulacją i hamowaniem swojego zachowania często skutkują wpadaniem w kłopoty w czasie przerw, czekania w kolejce po lunch, itp.

97 Przechodzenie do innych aktywności podczas lekcji (2) Daj uczniom jasny i wyraźny komunikat, kiedy mają rozpocząć i kiedy zakończyć pracę. Ucz dzieci odpowiednich procedur postępowania, np. jak szybko i cicho przejść z ławek na dywan, jak sprawnie wyjmować i chować potrzebne materiały, itd. Zapewnij dostateczną ilość czasu na sprzątnięcie niepotrzebnych materiałów i przygotowanie się do następnego zadania.

98 Przechodzenie do innych aktywności podczas lekcji (3) Używaj sygnałów słuchowych lub wizualnych do pokazania uczniom, że powinni kończyć swoje zadanie i przygotować się do innych aktywności: Stosuj 5-minutowe, 3-minutowe lub 1-minutowe ostrzeżenie, że czas pracy się kończy na wszystkich poziomach wiekowych. Krótkie ćwiczenia ruchowe, na rozciąganie pomiędzy kolejnymi zadaniami. Szczególnie takimi, które wymagają długiego siedzenia, intensywnej pracy i wysiłku.

99 Praca dziecka z ADHD w grupie Optymalna formacja dla uczniów z ADHD to praca w parach. Jeśli uczniowie mają pracować w grupach, dzieci z ADHD powinny być umieszczone w grupie, w której są wspierający rówieśnicy, tolerancyjni, będący pozytywnymi modelami dla innych.

100 Praca dziecka z ADHD w grupie Zadania i zakres odpowiedzialności dla ucznia z ADHD w takiej grupie powinny być dostosowane do możliwości ucznia, jego zainteresowań wówczas są oni zmotywowani do pracy i mogą odnieść sukces. Każdy przejaw współpracy należy zauważyć i nagrodzić.

101 Praca dziecka z ADHD w grupie Podobnie jeśli uczeń nie współpracuje, oddala się od grupy i wędruje po klasie, używa nieodpowiedniego języka wobec kolegów, itp. należy zastosować przewidziane konsekwencje. W sytuacji, gdy uczeń bardzo przeszkadza w pracy swojej grupie, można go czasowo zabrać z grupy, lecz nadal jest odpowiedzialny za przydzieloną mu część zadania (może chwilowo wykonywać je indywidualnie, na osobności).

102 Pomoc dla ucznia z ADHD w utrzymaniu uwagi na zadaniu podczas pracy indywidualnej (1) podaj jasną instrukcję i upewnij się, że uczeń wie, co ma robić przyklej na ławkę Listę rzeczy do zrobienia, poproś ucznia, aby zaznaczał na niej, co już zostało wykonane sprawdź czy dziecko ma wszystkie potrzebne pomoce

103 Pomoc dla ucznia z ADHD w utrzymaniu uwagi na zadaniu podczas pracy indywidualnej (2) powiedz, jak może cię przywołać nie wstając z ławki, jeśli będzie potrzebował twojej pomocy upewnij się, że uczeń nie krąży wokół przedmiotu, stań przy jego ławce, aby mieć pewność, że szybko rozpoczął zadanie (dzieci z ADHD często opóźniają rozpoczęcie mniej interesującego zadania stosując różnego rodzaju taktyki ostrzą kredki, przeglądają plecak w poszukiwaniu niepotrzebnych rzeczy, itp.) podejdź do ucznia co jakiś czas, by sprawdzić, co już zrobił (szczególnie, gdy widzisz, że przestał pracować), pochwal ucznia, jeśli skupia się na zadaniu

104 Pomoc dla ucznia z ADHD w utrzymaniu uwagi na zadaniu podczas pracy indywidualnej (3) możesz wprowadzić różne techniki, które pomogą dziecku wykonać zadanie w rozsądnym czasie: np. Pokonaj zegar z użyciem timera (dobrze jest podzielić zadanie na kilka części, każda do wykonania w odpowiednim, niezbyt długim przedziale czasowym) przygotuj kolejne partie materiału na osobnych kartkach, dawaj uczniowi tylko jedną kartę w jednym czasie; daj mu następną dopiero, gdy skończy tę część zadania (w ten sposób redukujesz poczucie zniechęcenia i frustracji jakie odczuwa uczeń z ADHD, gdy widzi bardzo długie zadanie, które wydaje się go przerastać)

105 Zakończenie lekcji 1. Zasada złotego standardu wyjścia dziecka z klasy. 2. Pozytywne podsumowanie lekcji. 105

106 Kończenie lekcji (1) Zakończ dzień 5-minutową częścią organizacyjną: sprawdź czy dzieci spakowały wszystkie swoje rzeczy, upewnij się czy zapisały zadane prace domowe, itp. porozmawiaj z nimi na przyjemne dla nich tematy (uwaga dorosłego).

107 Kończenie lekcji (2) Check-lista na koniec lekcji prace klasowe i materiały do zwrotu sprawdzamy notatki w zeszycie praca domowa zapisana w zeszycie wszystkie potrzebne książki i przybory spakowane w plecaku Kto ma cztery plusy może wyjść na przerwę

108 Kończenie lekcji (3) Pozytywne podsumowanie lekcji

109 Zadawanie pracy domowej Nie mogłem odrobić pracy domowej, ponieważ mój komputer ma wirusa, podobnie jak wszystkie moje długopisy i ołówki.

110 Złoty standard wyjścia dziecka z klasy zadania nauczyciela 1. Dziecko ma zapisaną całą notatkę oraz uzupełniony cały materiał przerabiany na lekcji (jeśli nie jest w stanie szybko pracować, materiał dla niego może być skrócony na samym początku lekcji). 2. Ma wyraźnie zapisaną pracę domową zarówno ustną i pisemną. Jeśli nic nie jest zadane, pojawia się wpis: Nic nie jest zadane. 3. Ma zapisane wszelkie informacje o sprawdzianach, ich zakresie. 4. Ma zapisane informacje o tym, kiedy jest wycieczka, co trzeba przynieść na następną lekcję itp. 5. Ma wpisaną pochwałę!!! 110

111 Zeszyt korespondencji Lekcja Podpis rodzica Co i na kiedy jest zadane Czy będzie klasówka (data i zakres materiału) Pochwała Podpis nauczyciela

112 Ważne! Nie każ dziecku z ADHD uzupełniać w domu prac, których nie udało mu się skończyć w klasie. Wprowadź modyfikacje, które pozwolą na kończenie prac w czasie lekcji. Praca domowa nie może być zadawana jako kara lub konsekwencja złego zachowania w szkole. 112

113 Okulary na ADHD opcje ułatwienia

114 Nadruchliwość - podsumowanie 1. Zagospodaruj, ukierunkuj ruch (daj zadanie do wykonania) 2. Nadaj ramy (ustal, gdzie wolno się poruszać) 3. Pozwól 4. Zaakceptuj 5. Zastąp innym zajęciem ruchowym

115 Założenia Podstawą pracy z nadruchliwością jest jej zaakceptowanie. Dzieci z ADHD nie mają możliwości długotrwałego, spokojnego siedzenia. Konieczne staje się zaakceptowanie tego, że dziecko musi się ruszać i stworzenie mu takich warunków, w których jego niepokój jak najmniej przeszkadza w funkcjonowaniu otoczenia.

116 Czy dziecko może chodzić po klasie? 1. Jaki rodzaj niepokoju ruchowego dziecka w klasie (w obrębie ławki, w klasie) jest dla nauczyciela możliwy do zaakceptowania? 2. Lista pomysłów dla nauczycieli do wykorzystania. 3. Sytuacje szczególne np. szkolny apel

117 Regulowanie możliwości poruszania się po klasie w czasie lekcji Ustal zasady poruszania się w klasie w czasie lekcji: kiedy można wstać, napić się, zaostrzyć ołówki, itd. Ustal kiedy i jak długo należy zachowywać się cicho.

118 Regulowanie możliwości poruszania się po klasie w czasie lekcji Wprowadź wizualny sygnalizator ruchu, kolor czerwony siedzimy na swoich miejscach, zielony można cicho poruszać się po klasie, jeśli jest taka potrzeba.

119

120 Siedzenie w ławce Pozwól dziecku na niewielki niepokój ruchowy w czasie odrabiania lekcji, uczenia się do klasówki lub czytania trudnej dla niego książki, np. lektury Kiedy dziecko skupia się na tym, by siedzieć nieruchomo, oznacza, że zazwyczaj nie może skoncentrować się na wykonywaniu innych czynności, np. uważaniu na lekcji

121 Zapewnij uczniowi możliwość poruszania się w czasie lekcji: Wprowadź do nauczania dużo zadań, które umożliwiają poruszanie się. Wprowadzaj przerwy na ćwiczenia zwłaszcza po zadaniach, które wymagały długiego siedzenia w ławce. Wyślij dziecko po potrzebne rzeczy lub z poleceniem w imieniu nauczyciela, co pozwoli mu na chwilę opuścić klasę. Nie zabieraj dziecku przerwy jako konsekwencji za nieodpowiednie zachowanie lub za niedokończenie pracy.

122 Nauka na stojąco Wiele dzieci z ADHD nie potrafi usiedzieć w jednym miejscu przez cały czas niezbędny do wykonania zadania. Jeżeli nie stanowi to dodatkowego czynnika utrudniającego im skupienie się i nie przeszkadza innym uczniom, należy od czasu do czasu pozwolić im stać w trakcie pracy.

123 Strefa odpoczynku i turlania

124 Nadruchliwe dziecko na przerwie Opieka Bieganie Bezpieczeństwo 124

125 Okulary na ADHD opcje ułatwienia

126 By móc zastosować się do zasady trzeba móc o niej pamiętać Dziecko we właściwym momencie nie jest w stanie przypomnieć sobie zasad, mimo że zna reguły i chce się do nich stosować. Pomoc musi zatem polegać na przypominaniu w odpowiednim momencie, że dana reguła istnieje

127 Przypominanie zasad Osoby z ADHD potrzebują dodatkowych komunikatów by pamiętać co w danej chwili powinny robić Przypominanie zasad Słowne Graficzne 127

128 Instrukcja PRZYPOMINANIE ZASADY 1. Podejdź do dziecka i skoncentruj jego uwagę na sobie (spójrz mu w oczy, lekko dotknij) 2. Przypomnij zasadę w krótkich słowach np. obiad jemy siedząc przy stole, komputer włączają dzieci, które odrobiły lekcje 3. Przypomnij zasadę tyle razy ile zazwyczaj potrzebuje tego dziecko, gdy ma średni dzień (np. 3 razy) 4. Pozostań przy dziecku tak długo aż zastosuje się do zasady lub przejdź do instrukcji Konsekwencje

129 PRZYPOMINANIE ZASADY: Nauczycielka: Zróbmy wspólnie kilka zadań z dzieleniem dużych liczb. Zanim zaczniemy, czy ktoś może przypomnieć, jaką regułę stosujemy w czasie wspólnej pracy? (Ustanawianie reguł ze współudziałem uczniów). Jaś: Trzeba podnieść rękę. Nauczycielka: Tak jest. Obowiązuje reguła podnoszenia ręki. Dobrze, oto nasze pierwsze zadanie: ile wynosi 968 podzielone przez 4? (Zapisuje zadanie na tablicy). Jaki jest pierwszy krok? (Angażuje ucznia). LINDA J. PFIFFNER, WSZYSTKO O ADHD,

130 Przypominanie graficzne zasad 130

131 Algorytm Podejdź do Wojtka Spraw by patrzył Ci w oczy Zasada w 3 słowach piszemy w zeszycie Wojtek przestaje pisać w zeszycie i zaczyna rysować na marginesie chomiki OK. Pochwała Pracujesz, dziękuję Brak reakcji powtarzam polecenie OK. Pochwała pracujesz dziękuję Brak reakcji algorytm Konsekwencje

132 Impulsywność zwiększa ryzyko wypadku Innym rodzajem okularów jest przewidywanie sytuacji, w których impulsywność dziecka może okazać się dla niego niebezpieczna Kwestia zabezpieczenia klasowych sprzętów Gorąca herbata na brzegu stołu na stołówce Dziecko na ulicy przed szkołą, na wycieczce Dziecko na lekcji WF Dziecko na przerwie

133 Ćwiczenie W jakich sytuacjach w klasie lub na przerwie impulsywność dziecka z ADHD może okazać się trudna do zaakceptowania lub wręcz niebezpieczna? Jak poradzić sobie z takimi sytuacjami?

134 Polecenia podejdź do dziecka nawiąż kontakt wzrokowy wydaj polecenie w 3 słowach poproś o powtórzenie polecenia i ewentualnie przypomnij mu je poczekaj aż uczeń zacznie je wykonywać 134

135 Polecenia dziecko z ADHD w grupie Wydaje polecenie całej klasie Staram się by grupa pracowała Patrzę, które dzieci nie pracują Wydaję im polecenie wg algorytmu Monitoruję, kto przerywa pracę Źródło: Na podstawie Pfiffner.: Wszystko o ADHD, Poznań, Zysk i s-ka,

136 Polecenia i instrukcje Gdy wydajesz polecenie, zapisz na tablicy kilka kluczowych słów, numer strony, itp. Połóż na ławce dziecka z ADHD kartę zadania z prostą instrukcją lub obrazkami, które będą przypominały, co dziecko ma po kolei zrobić. 136

137 Język poleceń podręcznik dla nauczycieli USA Mów dzieciom, co chcesz aby zrobiły, a nie co mają przestać robić (Spójrzcie na tablicę. Podnieś ołówek, itp.) Używaj precyzyjnego języka. Nie mów Przygotujcie się, Proszę posprzątać. Zamiast tego, dokładnie określ czego oczekujesz Otwórzcie książki na stronie 24, Wszystkie rzeczy z ławki sprzątnięte, oprócz długopisu.

138 Trening wykonywania poleceń (za: Terry Illes) Wydaj polecenie i poczekaj około 10 sekund. Możesz głośno odliczać do 10. Jeśli dziecko nie rozpoczyna wykonywania twojego polecenia w ciągu tego czasu, zastosuj technikę precyzyjnego polecenia : Małgosiu, musisz otworzyć książkę na stronie 24, zanim doliczę do 10. Rozpocznij odliczanie. Nie dyskutuj z dzieckiem. Jeśli dziecko zareaguje poprawnie i wykona polecenie, zastosuj nagrodę Jeśli nie, zastosuj negatywne konsekwencje (time-out, utrata przywileju). Trening w ciągu dnia nie powinien przekraczać 10 sytuacji.

139 Język poleceń podręcznik dla nauczycieli USA Nie formułuj poleceń w postaci pytań (np. Czy moglibyście otworzyć książki na stronie? ). Jasno i autorytatywnie wyraź swoje oczekiwania ( Marek, wróć na swoje miejsce ).

140 Język poleceń podręcznik dla nauczycieli USA Unikaj długich przemówień po wydaniu polecenia. Wydaj polecenie, poczekaj ok. 10 sek. (nic nie mówiąc), aby dać dzieciom czas na wykonanie. Jeśli dziecko nie rozpoczyna wykonywania twojego polecenia w ciągu tego czasu, zastosuj następującą technikę precyzyjnego polecenia : (a) powiedz imię dziecka, (b) powtórz polecenie, lecz poprzedź je słowami you need to (Marek, musisz/powinieneś usiąść na swoim miejscu, natychmiast). Jeśli dziecko zareaguje poprawnie i wykona polecenie, pochwal je. Jeśli nie, zastosuj negatywne konsekwencje.

141 Check-list nauczyciel dziecka z ADHD Wprowadzenie struktury lekcji Skuteczne polecenia Zaplanuj i skracaj zadania (30%) Pierwsza ławka Puste biurko 3 rzeczy Przejrzysta tablica Klasowa strefa do chodzenia Przypominajki na ławce (3) Technika zmiany aktywności Możliwość wyboru trudności Przypominajki graficzne dla klasy Złoty standard wyjścia z klasy Zeszyt do korespondencji Wyeliminuj obrazki z przodu sali Prowadź ciekawie lekcje, urozmaicaj Timer 5 ostatnich minut na zadanie pracy domowej i sprawdzenie Monitoruj co 5 minut pracę dziecka z ADHD Przerwy w czasie lekcji

142 Check-list dla nauczyciela dziecka z ADHD Pierwsza ławka Maks 3 przedmioty na ławce Nudna sala Stosuj algorytmy poleceń - różne Stosuj cheklisty zadań Stwórz i wywieś plan lekcji Złoty standard + zeszyt korespondencji Stosujemy pomoce wzrokowe Stosuj algorytm przypomnienie zasady Monitoruj czy dziecko nie rozproszyło się Zmiana aktywności w czasie lekcji Krótkie etapy lekcji Warto stosować timer przypominanie ile czasu zostało do końca zadania Zarezerwuj 5 minut na koniec lekcji (procedura) Dawaj kilka krótkich zadań zamiast jednego długiego Akcentuj wszystkie ważne informacje Proś dziecko o powtórzenie polecenia lub komunikatu Wywieś plan lekcji na tablicy Stosuj różne techniki pracy Wyraźnie zaznaczaj przechodzenie z jednej aktywności do drugiej Pozwól na ruch na lekcji Pomocnik nauczyciela

143 Plan minimum ADHD w klasie Olsztyn Tablica na pustej ścianie Unikanie rozpraszaczy Miejsce spokojnej pracy Miejsce do turlania Pierwsza ławka 3 rzeczy na ławce Zeszyt korespondencji z rodzicami Tablica z zadaniami / kalendarze dla ADHD Przypominajki na ławkę Zmiana technik nauczania Skuteczne polecenia / algorytm przypominania Ustalenie struktury lekcji Indywidualne karty pracy zmniejszanie ilości zadań Złoty standard wyjścia dziecka z klasy Przypomnienia graficzne Unikanie hałasu Plan pracy zajęć Dzielenie zadań na etapy Check lista na koniec lekcji Zakaz karania za objawy

144 Plan minimum ADHD w klasie Rzeszów Pierwsza ławka Zasada 3 rzeczy na ławce To co rozprasza z tyłu klasy Monotonny strój nauczyciela Tablica kreda, do 30 słów Jasna struktura lekcji plansze, plan itp. Miejsce do odpoczynku (ławka dywan, piłka) Sprawdzanie listy obecności w czasie pracy grupowej Zacznij zamiast przestań Chodzenie po klasie Przypominanie o czasie zadania Skracanie zadań o 40 % Złoty standard wyjścia z klasy Systematyczne sprawdzanie prac domowych Sygnał uważaj, teraz ważne Miejsce spokojnej pracy Najważniejsze zasady przeklejone na ławce / naklejki przypominajki Lekcja z klasą jesteśmy różni Dziecko z ADHD jako asystent Skuteczne wydawanie poleceń Instrukcja plan pracy na ławce Przypominanie zasad Skrócenie do minimum przestojów Widoczne wywieszone zasady Uczeń do pary jako opiekun dziecka z ADHD Dzielenie zadań na małe partie Sprawdzamy czy dziecko rozumie polecenie ma je powtórzyć Praca parami Zakaz karania za objawy

145 Plan minimum ADHD w klasie Poznań Analiza konkretnych zaleceń PPP (konsultacja z psychologiem szkolnym) Usunięcie / ograniczenie bodźców rozpraszających Pierwsza ławka Kolega asystent Skuteczne wydawanie poleceń 3 rzeczy na ławce Dzielenie zadań na etapy Monitorowanie pracy, przywoływanie rozproszonej uwagi. Skrócenie zadań o % Wstawanie w czasie lekcji - przerwy Powtarzanie do ucznia polecenia wydanego do całej klasy Przypominanie zasad słowne i graficzne Złoty standard wyjścia dziecka z klasy Stała struktura bycia w szkole (lekcje, stołówka itp.) Opracowanie struktury lekcji Techniki poprawy motywacji różnorodnie. Ciekawie Pozwól na niewielki niepokój w miejscu siedzenia jeśli nie przeszkadza innym Zakaz karania za objawy

146 Plan minimum ADHD w klasie Bydgoszcz Objawy muszą być naucz się je akceptować Nadaj lekcji strukturę omawiaj ją z dziećmi. Technika skutecznego wydawania polecenia. Dłuższe zadania dziel na etapy mają być krótsze niż czas koncentracji Zapisuj dziecku prace domowe i terminy klasówek Przywołuj uwagę dziecko umówionym sygnałem Nudna klasa Karty przypominajki na ławkach Ustal zasady chodzenia po klasie pierwsza ławka Sprawdzaj i monitoruj pracę dziecka Zasada 3 rzeczy Zadania dla dziecka z ADHD mają być krótsze o % Sprawdzanie usłyszał? Wie co ma robić? Czy pracuje? Dodatkowe zadanie w klasie by dziecko odniosło sukces Pozytywna informacja zwrotna Lekcja ma być ciekawsza od widoku za oknem Zawsze sprawdzamy prace domowe. Kolega w ławce asystent nauczyciela Zakaz karania za objawy

147 WSH SZCZECIN pierwsza ławka + kolega pomocnik Puste biurko Proszę spróbuj by otoczenie ucznia było monotonne tablica i nauczyciel mają być najciekawsi. Zasada Barkleya (30 40 % mniej) Wyznaczenie zasad i miejsca aktywności Ignoruj objawy, które nie przeszkadzają Jasna dla dzieci struktura lekcji - opowiadanie o niej Stosuj krótkie polecenia, powtarzaj je uczniowi z ADHD Monitoruj co kilka minut pracę dziecka Zasady mają żyć - powtarzamy pilnujemy Złoty standard wyjścia z klasy Bezpieczne otoczenie (ryzyko wypadku) Robienie przerw (ruch) pomiędzy monotonnymi zadaniami Zaczynamy od trudniejszych rzeczy Zadbaj o nierozpraszający strój i ciche buty Symbole przypominajki Ławka spokojnej pracy Plan lekcji na ławce Podział zadań na etapy Zorganizuj dziecko chodzenie po klasie Zasady pracy dziecka z ADHD w grupie praca z timerem NIE KARAMY ZA OBJAWY Odpowiednie symbole Przypominajka na łąwce Umówiony sygnał wróć do pracy Jedno plecenie na raz

148 Dziękuję za uwagę

149 Lista lektur trudne zachowania 149

150 Dziękuję za uwagę

ADHD. Organizacja klasy z dzieckiem z ADHD. Organizacja klasy z dzieckiem z ADHD 2015-11-16. Podstawowe zasady pracy z dzieckiem z ADHD w szkole

ADHD. Organizacja klasy z dzieckiem z ADHD. Organizacja klasy z dzieckiem z ADHD 2015-11-16. Podstawowe zasady pracy z dzieckiem z ADHD w szkole ADHD Artur Kołakowski akolakowski@wp.pl www.poza-schematami.pl Podstawowe zasady pracy z dzieckiem z ADHD w szkole Postaraj się nie zakładać, że uczennica czy uczeń z ADHD celowo nie wykonuje Twojego polecenia

Bardziej szczegółowo

Praca z dzieckiem z nadpobudliwością psychoruchową, w tym z ADHD

Praca z dzieckiem z nadpobudliwością psychoruchową, w tym z ADHD Praca z dzieckiem z nadpobudliwością psychoruchową, w tym z ADHD Niniejsza prezentacja została opracowana głównie na podstawie materiałów autorstwa dr n. med. Artura Kołakowskiego z konferencji szkoleniowej

Bardziej szczegółowo

Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym - objawy i metody postępowania

Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym - objawy i metody postępowania Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym - objawy i metody postępowania Dr hab. Aneta R. Borkowska Zakład Psychologii Klinicznej i Neuropsychologii UMCS Lublin Nadpobudliwość

Bardziej szczegółowo

PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO

PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO ZALECENIA DLA NAUCZYCIELI Wiele informacji napisano już na temat dzieci nadpobudliwych psychoruchowo. Postępowanie z nimi wciąż jednak stanowi ogromny problem

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Indywidualny Program Edukacyjno -Terapeutyczny Imię i nazwisko ucznia: Klasa. Data i miejsce urodzenia:. Wychowawca.. Indywidualny Program Edukacyjno

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ. Opracowała: Emilia Michalak

Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ. Opracowała: Emilia Michalak Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ Opracowała: Emilia Michalak Koluszki, rok szkolny 2006/2007 PODSTAWA PRAWNA Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie wymagań edukacyjnych w praktyce. Barbara Górecka Atkinson

Dostosowanie wymagań edukacyjnych w praktyce. Barbara Górecka Atkinson Dostosowanie wymagań edukacyjnych w praktyce Barbara Górecka Atkinson Sulechów, luty 2016 Cele szkolenia: - przekazanie wiedzy na temat kategorii dzieci z trudnościami w nauce oraz aktów prawnych regulujących

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie Przedmiotowego Systemu Oceniania z Matematyki do możliwości uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Dostosowanie Przedmiotowego Systemu Oceniania z Matematyki do możliwości uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dostosowanie Przedmiotowego Systemu Oceniania z Matematyki do możliwości uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi 1 Uczniowie, którzy uzyskali opinię Poradni Psychologiczno-pedagogicznej o specjalnych

Bardziej szczegółowo

Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym Opis przypadku We wrześniu naukę w IV klasie szkoły podstawowej rozpoczął Eryk.

Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym Opis przypadku We wrześniu naukę w IV klasie szkoły podstawowej rozpoczął Eryk. Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym Opis przypadku We wrześniu naukę w IV klasie szkoły podstawowej rozpoczął Eryk. Wkrótce wszyscy nauczyciele uczący w tej klasie mówili tylko o nim i o jego zachowaniach.

Bardziej szczegółowo

NIEPUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA INSPIRACJA WARSZAWA, UL. MEHOFFERA 90

NIEPUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA INSPIRACJA WARSZAWA, UL. MEHOFFERA 90 NIEPUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA INSPIRACJA WARSZAWA, UL. MEHOFFERA 90 Z A S A D Y O C E N I A N I A DLA KLAS I - III Znowelizowane i zatwierdzone uchwałą Rady Pedagogicznej w dn. 21.10.2013r. Niepubliczna

Bardziej szczegółowo

Ewa Sowińska Kinga Szyca

Ewa Sowińska Kinga Szyca Ewa Sowińska Kinga Szyca Nadruchliwość Zaburzenia koncentracji Nadmierna impulsywność ADHD Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (Attention Deficit Hyperactivity Disorder ADHD) jest zaburzeniem

Bardziej szczegółowo

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH UWZGLĘDNIANIE OPINII PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH WSKAZÓWKI DLA NAUCZYCIELI Rozporządzenie MEN z dn. 30.04.2007 Nauczyciel jest obowiązany, na podstawie opinii poradni

Bardziej szczegółowo

Cechy terapii behawioralnej. Czy terapia behawioralna może być skuteczna w szkole? Warunkowanie sprawcze. B. F. Skinner (1904-1990)

Cechy terapii behawioralnej. Czy terapia behawioralna może być skuteczna w szkole? Warunkowanie sprawcze. B. F. Skinner (1904-1990) Cechy terapii behawioralnej Czy terapia behawioralna może być skuteczna w szkole? Dr n. med. Artur Kołakowski www.poza-schematami.pl Zachowania nieprawidłowe (objawy) nabywane są zgodnie z tymi samy zasadami

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z INFORMATYKI W XXXV LO IM. BOLESŁAWA PRUSA

ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z INFORMATYKI W XXXV LO IM. BOLESŁAWA PRUSA ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z INFORMATYKI W XXXV LO IM. BOLESŁAWA PRUSA 1. Przedmiotowe zasady oceniania są zgodne z WZO 2. Ocenianiu podlegają następujące formy aktywności ucznia: prace pisemne ( prace klasowe,

Bardziej szczegółowo

Czy to już nadruchliwość psychoruchowa, a może tylko norma w rozwoju dziecka?-jak Rodzic może sobie radzić, czy coś poradzić może Nauczyciel?

Czy to już nadruchliwość psychoruchowa, a może tylko norma w rozwoju dziecka?-jak Rodzic może sobie radzić, czy coś poradzić może Nauczyciel? Czy to już nadruchliwość psychoruchowa, a może tylko norma w rozwoju dziecka?-jak Rodzic może sobie radzić, czy coś poradzić może Nauczyciel? Małgorzata Moszyńska-Dumara WSSD OLSZTYN OBJAWY KLINICZNE Brak

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ LEŚNYCH W ROGOZIŃCU

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ LEŚNYCH W ROGOZIŃCU PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ LEŚNYCH W ROGOZIŃCU I ZASADY OGÓLNE 1. Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego jest zgodny z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCEN W EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ. Szkoła Podstawowa nr 273 im. Aleksandra Landy

KRYTERIA OCEN W EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ. Szkoła Podstawowa nr 273 im. Aleksandra Landy KRYTERIA OCEN W EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ Szkoła Podstawowa nr 273 im. Aleksandra Landy W klasach I-III szkoły podstawowej uczeń w ciągu dnia pracy za wykonane zadanie edukacyjne otrzymuje krótką ocenę

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 4 czerwca 2013 r.

Warszawa, 4 czerwca 2013 r. Nieprawidłowości w organizacji edukacji uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w świetle wniosków ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego Warszawa, 4 czerwca 2013 r. Plan wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r.

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r. Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Warszawa, 25 listopada 2014 r. Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty akty wykonawcze do ustawy - rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III. Obowiązujący od dnia 1 września 2015r.

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III. Obowiązujący od dnia 1 września 2015r. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III Obowiązujący od dnia 1 września 2015r. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W POWIECIE M Szkoła Podstawowa w Damicach Obszar do wsparcia w roku szkolnym 2013/2014 PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI Wybór zakresu szkolenia

Bardziej szczegółowo

Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska

Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska Akty prawne na rzecz ucznia z symptomami ryzyka dysleksji oraz zadania nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej w organizowaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO ROZDZIAŁ I: Przepisy ogólne 1. Ocenianiu podlegają osiągnięcia edukacyjne uczniów poprzez rozpoznawanie przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały nr 1/2013/2014/30.08.2013. Strona 1 z 6

Załącznik do uchwały nr 1/2013/2014/30.08.2013. Strona 1 z 6 Załącznik do uchwały nr 1/2013/2014/30.08.2013. Strona 1 z 6 1. Dokonano zmian w zestawie aktów wykonawczych na podstawie, których opracowano zapisy statutu: 1) Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r.

Bardziej szczegółowo

Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie

Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie Obowiązującym uregulowaniem prawnym dotyczącym udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach I-III Publicznego Gimnazjum w Wierzchowinach

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach I-III Publicznego Gimnazjum w Wierzchowinach Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach I-III Publicznego Gimnazjum w Wierzchowinach System oceniania został opracowany na podstawie: Rozporządzenia MEN z dnia 10 czerwca 2015 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. A. MICKIEWICZA W ŁODZI. z dnia 17 listopada 2010 r.

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. A. MICKIEWICZA W ŁODZI. z dnia 17 listopada 2010 r. PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. A. MICKIEWICZA W ŁODZI NA PODSTAWIE ROZPORZĄDZENIA MEN z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE Podstawa prawna: - Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW PRZYRODNICZYCH W Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 19 im. B. Prusa

ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW PRZYRODNICZYCH W Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 19 im. B. Prusa ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW PRZYRODNICZYCH W Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 19 im. B. Prusa 1. Przedmiotowe zasady oceniania są zgodne z WZO 2. Ocenianiu podlegają następujące formy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA REGULUJĄCA ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. ADAMA MICKIEWICZA W ŻYRZYNIE

PROCEDURA REGULUJĄCA ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. ADAMA MICKIEWICZA W ŻYRZYNIE Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16/2012 Dyrektora Szkoły z dnia 15 marca 2012r. w sprawie wprowadzenia do realizacji Procedury regulującej zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej

Bardziej szczegółowo

Jeśli, to nie ADHD to co? Jak rozpoznać kiedy dziecko potrzebuje profesjonalnej diagnozy a kiedy są to wyzwania wychowawcze.

Jeśli, to nie ADHD to co? Jak rozpoznać kiedy dziecko potrzebuje profesjonalnej diagnozy a kiedy są to wyzwania wychowawcze. Jeśli, to nie ADHD to co? Jak rozpoznać kiedy dziecko potrzebuje profesjonalnej diagnozy a kiedy są to wyzwania wychowawcze. Plan: Co to jest ADHD? Objawy ADHD Jak odróżnić ADHD od innych problemów zachowania

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE PROCEDURY TWORZENIA I ORGANIZACJI PRACY W ODDZIAŁACH INTEGRACYJNYCH

WEWNĄTRZSZKOLNE PROCEDURY TWORZENIA I ORGANIZACJI PRACY W ODDZIAŁACH INTEGRACYJNYCH WEWNĄTRZSZKOLNE PROCEDURY TWORZENIA I ORGANIZACJI PRACY W ODDZIAŁACH INTEGRACYJNYCH 1. Uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego mogą uczyć się w klasach integracyjnych zorganizowanych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN w sprawie udzielania i organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkół Technicznych we Włocławku

REGULAMIN w sprawie udzielania i organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkół Technicznych we Włocławku Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 1 dyrektora szkoły z dnia 30 sierpnia 2013 r. REGULAMIN w sprawie udzielania i organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkół Technicznych we Włocławku

Bardziej szczegółowo

Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Seminarium Organizacja zajęć rewalidacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI w ZSEiL W WARSZAWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI w ZSEiL W WARSZAWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI w ZSEiL W WARSZAWIE ROZDZIAŁ I: Przepisy ogólne 1. Ocenianiu podlegają osiągnięcia edukacyjne uczniów poprzez rozpoznawanie przez nauczycieli poziomu i postępów

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych

Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych Trudności wychowawcze mają tak naprawdę najlżejszy ciężar gatunkowy, poważniejsze od nich są zaburzenia emocjonalne, a jeszcze cięższe jest

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI DLA KLAS IV-VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W WĘGROWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI DLA KLAS IV-VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W WĘGROWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI DLA KLAS IV-VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W WĘGROWIE ROK SZKOLNY 2015/2016 I. NARZĘDZIA SPRAWDZANIA, OCENIANIA I KLASYFIKOWANIA UCZNIÓW Na ocenę z plastyki

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM NR 4 IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W TYCHACH

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM NR 4 IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W TYCHACH Załącznik 1 do Zarządzenia Dyrektora Nr 10/2012 z dnia 16 maja 2012 r. PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM NR 4 IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W TYCHACH Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ W SULECHOWIE

ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ W SULECHOWIE ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ W SULECHOWIE na podstawie - Rozporządzenia Ministra Edukacji narodowej z dnia 17 listopada 2010 w sprawie zasad udzielania

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania klasy integracyjnej w Szkole Podstawowej im. Integracji Europejskiej w Przybynowie

Zasady funkcjonowania klasy integracyjnej w Szkole Podstawowej im. Integracji Europejskiej w Przybynowie Zasady funkcjonowania klasy integracyjnej w Szkole Podstawowej im. Integracji Europejskiej w Przybynowie 1 W szkole utworzona jest klasa integracyjna. Klasa integracyjna są cząstką nowoczesnej, twórczej

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI I SPOSÓB OCENIANIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO W III SPOŁECZNYM LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO STO W KRAKOWIE

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI I SPOSÓB OCENIANIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO W III SPOŁECZNYM LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO STO W KRAKOWIE III Społeczne Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego Społecznego Towarzystwa Oświatowego ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków SZCZEGÓŁOWE WARUNKI I SPOSÓB OCENIANIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO W III SPOŁECZNYM

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

III Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej we Włocławku

III Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej we Włocławku III Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej we Włocławku PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W LMK I PODSTAWA PRAWNA: 1. Rozporządzenie MEN z dnia 17 listopada 2010 r. w

Bardziej szczegółowo

ADHD ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ. /opracowanie: mgr Danuta Piątkowska/

ADHD ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ. /opracowanie: mgr Danuta Piątkowska/ ADHD ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ /opracowanie: mgr Danuta Piątkowska/ Coraz częściej rodzice, którzy nie dają sobie rady z niespokojnym, łatwo rozpraszającym się dzieckiem, do którego nic nie

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III

Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III Szkoła Podstawowa nr 12 im. Mariana Batki w Łodzi 1. Kryteria oceniania z języka angielskiego zostały opracowane zgodnie ze Statutem Szkoły oraz

Bardziej szczegółowo

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI Możliwe objawy dysleksji CZYTANIE Trudności w opanowaniu techniki czytania tj.: głoskowanie, sylabizowanie,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE I. Kontrakt z uczniami: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. HENRYKA SIENKIEWICZA W BOBOLICACH

PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. HENRYKA SIENKIEWICZA W BOBOLICACH PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. HENRYKA SIENKIEWICZA W BOBOLICACH Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przyrody dla klas IV- VI.

Przedmiotowy system oceniania z przyrody dla klas IV- VI. Przedmiotowy system oceniania z przyrody dla klas IV- VI. CELE PSO. 1. Poinformowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych. 2. Niesienie pomocy uczniowi w samodzielnym planowaniu swego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Uczniowie z nadpobudliwością psychoruchową

Uczniowie z nadpobudliwością psychoruchową Szkoła Podstawowa nr 9 im. Bohaterów Westerplatte w Koninie Uczniowie z nadpobudliwością psychoruchową Opracowała: Nauczyciel wspierający - Iwona Żak Wstęp Uczniowie z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak I. Ogólne zasady: 1) Uczeń posiada na każdej lekcji podręcznik, zeszyt przedmiotowy, przybory do pisania oraz zeszyt ćwiczeń. 2) Uczeń powinien zawsze posiadać odrobioną

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Przedmiot muzyka

Wymagania edukacyjne Przedmiot muzyka Gimnazjum Nr 54 im. Adam Kazimierza ks. Czartoryskiego Warszawa ul. Elbląska 51 Wymagania edukacyjne Przedmiot muzyka Podstawa prawna do opracowania Wymagań edukacyjnych: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM Przedmiotowy system oceniania z języków obcych jest zgodny ze Statutem Zespołu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: I. Postanowienia ogólne PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

Uwagi: 1a wchodzi w życie z dniem 17 grudnia 2010 r., 59, 111, 123 ust. 3, 126 ust. 4 pkt. 4 i 132 ust. 7 wchodzą w życie z dniem 1 września 2012 r.

Uwagi: 1a wchodzi w życie z dniem 17 grudnia 2010 r., 59, 111, 123 ust. 3, 126 ust. 4 pkt. 4 i 132 ust. 7 wchodzą w życie z dniem 1 września 2012 r. Nazwa aktu prawnego: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania Język angielski rok szkolny 2015/2016 XLV Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta w Warszawie

Przedmiotowy System Oceniania Język angielski rok szkolny 2015/2016 XLV Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta w Warszawie Przedmiotowy System Oceniania Język angielski rok szkolny 2015/2016 XLV Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta w Warszawie Przedmiotowy system oceniania, zwany dalej PSO, jest kontraktem zawartym

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego i języka niemieckiego w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w Kielnie ROK SZKOLNY 2015/2016

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego i języka niemieckiego w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w Kielnie ROK SZKOLNY 2015/2016 Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego i języka niemieckiego w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w Kielnie ROK SZKOLNY 2015/2016 I Podstawa prawna 1. Rozporządzenie MEN w sprawie warunków

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny z Rozporządzeniem MEN z dnia 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Nowe przepisy prawa kładą duży nacisk na wzmocnienie współpracy przedszkola, szkoły i rodziców oraz zapewniają rodzicom możliwość większego wpływu na edukację

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zamawiane szkolenia: Lp. Temat Liczba godzin. Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci praca w szkole. 10 Wykłady i warsztaty.

Najczęściej zamawiane szkolenia: Lp. Temat Liczba godzin. Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci praca w szkole. 10 Wykłady i warsztaty. www.pracowniaterapeutyczna.pl kontakt telefoniczny 501 640 703 OGÓLNE WARUNKI SZKOLEŃ Organizujemy szkolenia z naboru indywidualnego oraz przyjmujemy zamówienia dla grup. Realizacja szkoleń następuje po

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU

ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU Udzielanie pomocy psychologiczno- pedagogicznej w szkole reguluje Rozporządzenie MEN z dnia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM IM. AGATY MRÓZ- OLSZEWSKIEJ W BOBOLICACH

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM IM. AGATY MRÓZ- OLSZEWSKIEJ W BOBOLICACH Załącznik 1 PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM IM. AGATY MRÓZ- OLSZEWSKIEJ W BOBOLICACH Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE Opracowała: Anna Ropicka Danuta Walicht-Wiśniewska 20.09.2013r.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Mycielinie. Język rosyjski. Klasy: 5 6

Szkoła Podstawowa w Mycielinie. Język rosyjski. Klasy: 5 6 Szkoła Podstawowa w Mycielinie Język rosyjski Klasy: 5 6 szczegółowe warunki i sposób oceniania, wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut Konspekt lekcji Poziom: Szkoła Podstawowa Klasa: 3 Liczebność klasy: 6-8 uczniów Wiek uczniów: 6-8 lat Ilość nauczycieli: 1 nauczyciel-wychowawca, 3 nauczycieli wspomagających Przedmiot: język angielski

Bardziej szczegółowo

Procedura organizowania pomocy psychologiczno - pedagogicznej w XXI LO im. B. Prusa w Łodzi

Procedura organizowania pomocy psychologiczno - pedagogicznej w XXI LO im. B. Prusa w Łodzi Procedura organizowania pomocy psychologiczno - pedagogicznej w XXI LO im. B. Prusa w Łodzi Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne

Wymagania edukacyjne Gimnazjum nr 28 im. gen. bryg. Franciszka Sznajdego Warszawa ul. Umińskiego 11 Wymagania edukacyjne Przedmiot muzyka Podstawa prawna do opracowania wymagań edukacyjnych: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

im. Wojska Polskiego w Przemkowie

im. Wojska Polskiego w Przemkowie Szkołła Podstawowa nr 2 im. Wojska Polskiego w Przemkowie PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA MATEMATYKA Nauczyciel: mgr Joanna Bochnak PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z matematyki w klasach IV- VI szkoły podstawowej

Bardziej szczegółowo

Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej Spotkanie liderów WDN 30.09.2013r. Szczecin

Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej Spotkanie liderów WDN 30.09.2013r. Szczecin Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej Spotkanie liderów WDN 30.09.2013r. Szczecin Priorytety Ministra Edukacji Narodowej do pracy na rok szkolny 2013/2014 2 Wspieranie rozwoju dziecka młodszego i podnoszenia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: - Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów,

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej nr 9 im. Dębickich Saperów w Dębicy

Zasady organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej nr 9 im. Dębickich Saperów w Dębicy Uchwała nr 5/2013/2014 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej nr 9 im. Dębickich Saperów w Dębicy z dnia 28 października 2013 roku w sprawie: zmian w statucie Szkoły Podstawowej nr 9 im. Dębickich Saperów

Bardziej szczegółowo

Procedura organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkół Integracyjnych nr 1 w Katowicach

Procedura organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkół Integracyjnych nr 1 w Katowicach Procedura organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkół Integracyjnych nr 1 Część I - OGÓLNA 1. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana uczniowi w szkole polega na rozpoznawaniu

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE PODSTAWA PRAWNA PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Założenia ogólne przedmiotowego systemu oceniania z matematyki:

Założenia ogólne przedmiotowego systemu oceniania z matematyki: Założenia ogólne przedmiotowego systemu oceniania z matematyki: 1. Zgodnie z założeniami wewnątrzszkolnego regulaminu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, ocena powinna być jawna. 2. Ocenianiu

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania z języka angielskiego dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej

Przedmiotowe zasady oceniania z języka angielskiego dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej Zespół Szkół w Szubinie Szkoła Podstawowa nr 2 w Szubinie Ul. Tysiąclecia 1 Przedmiotowe zasady oceniania z języka angielskiego dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej (drugi etap edukacyjny) Ewa Strzyżewska

Bardziej szczegółowo

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole jest dobrowolne i nieodpłatne.

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole jest dobrowolne i nieodpłatne. Procedury udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej w Zawadce Osieckiej Na podstawie : - ROZPORZĄDZENIA MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 30 kwietnia 2013 r. w

Bardziej szczegółowo

Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak

Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski U dzieci w wieku szkolnym zaburzenia językowe mogą być trudne do rozpoznania Poprawa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Dorota Pawlik Aneta Jagucka Przedmiotowy system oceniania Matematyka. I Ogólne zasady oceniania uczniów

Dorota Pawlik Aneta Jagucka Przedmiotowy system oceniania Matematyka. I Ogólne zasady oceniania uczniów Dorota Pawlik Aneta Jagucka Przedmiotowy system oceniania Matematyka I Ogólne zasady oceniania uczniów 1. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu postępów w opanowaniu przez ucznia

Bardziej szczegółowo

Organizowanie i udzielanie pomocy psychologicznopedagogicznej. nowych regulacji prawnych

Organizowanie i udzielanie pomocy psychologicznopedagogicznej. nowych regulacji prawnych Organizowanie i udzielanie pomocy psychologicznopedagogicznej w szkole w świetle nowych regulacji prawnych Nowe regulacje prawne zawarte zostały w rozporządzeniach: w sprawie udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych z religii

Ogólne zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych z religii Ogólne zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych z religii 1. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia z religii polega na rozpoznawaniu przez nauczyciela religii poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia

Bardziej szczegółowo

System oceniania z języka angielskiego w klasach 1-3 szkoły podstawowej

System oceniania z języka angielskiego w klasach 1-3 szkoły podstawowej System oceniania z języka angielskiego w klasach 1-3 szkoły podstawowej W klasach 1-3 praca uczniów na lekcjach języka angielskiego jest oceniana opisowo. Za wykonane zadania pisemne i ustne uczeń otrzymuje

Bardziej szczegółowo

Jolanta Wójtowicz-Kut. Przedmiotowy System Oceniania z języka polskiego dla klas IV-VI szkoły podstawowej

Jolanta Wójtowicz-Kut. Przedmiotowy System Oceniania z języka polskiego dla klas IV-VI szkoły podstawowej Anna Zahacka Jolanta Wójtowicz-Kut Przedmiotowy System Oceniania z języka polskiego dla klas IV-VI szkoły podstawowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Ocenianie to: integralna część procesu nauczania proces

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania

Przedmiotowy System Oceniania Przedmiotowy System Oceniania PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO GIMNAZJUM NR 2 W GOLENIOWIE ROK SZKOLNY 2013/2014 Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania: 1. Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ. w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Wejherowie

PROCEDURY ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ. w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Wejherowie Załącznik nr1 do zarządzenia nr 60/212 z dnia 30 sierpnia 2012r. PROCEDURY ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Wejherowie 1 PODSTAWY PRAWNE: 1. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z matematyki - rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Monika Ogar

Kryteria oceniania z matematyki - rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Monika Ogar Kryteria oceniania z matematyki - rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Monika Ogar Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: nie opanował wiadomości i umiejętności określonych programem, które są konieczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania z języka polskiego. Klasa 6 PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ

Wymagania z języka polskiego. Klasa 6 PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ Wymagania z języka polskiego Klasa 6 PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA Podstawową zasadą obowiązującą w ocenianiu jest sprawdzanie tego, czego nauczyliśmy. Zadania i polecenia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI DLA KLAS I, II, III W GIMNAZJUM NR 2 W LUDŹMIERZU

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI DLA KLAS I, II, III W GIMNAZJUM NR 2 W LUDŹMIERZU PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI DLA KLAS I, II, III W GIMNAZJUM NR 2 W LUDŹMIERZU I. Dokumenty prawne stanowiące podstawę PSO Przedmiotowy system oceniania opracowany został po przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI 1. PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA SĄ ZGODNE Z WZO 2. JAWNOŚĆ OCENIANIA Nauczyciel na początku września każdego roku szkolnego informuje uczniów o wymaganiach edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3. KLASA I W klasach I na ocenę celującą uczeń powinien: - pracować systematycznie oraz z dużym zaangażowaniem na każdej lekcji i w domu, -

Bardziej szczegółowo

Procedura organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Procedura organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej Procedura organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. DRUHA WACŁAWA Milke W PŁOCKU PODSTAWA PRAWNA 1. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 A. Wiadomości. B. Umiejętności. C. Postawa ucznia i jego aktywność. I Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z RELIGII W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W GORZOWIE WLKP.

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z RELIGII W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W GORZOWIE WLKP. PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z RELIGII W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W GORZOWIE WLKP. Przedmiotowe ocenianie z religii jest zgodne z Wewnątrzszkolnym Ocenianiem w Szkole Podstawowej nr 1 w Gorzowie Wlkp. Założenia

Bardziej szczegółowo

Podstawy organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach i placówkach oświatowych. Lech Stempel

Podstawy organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach i placówkach oświatowych. Lech Stempel Podstawy organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach i placówkach oświatowych Lech Stempel Agenda Specjalne potrzeby edukacyjne. Uwarunkowania potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE I SZKOŁY PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE I SZKOŁY PODSTAWOWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Podręcznik: Sarah M Howell i Lisa Kester-DodgsonTreetops 1, Oxford Univeristy Press. Nr dopuszczenia MEN:

Bardziej szczegółowo