ADHD 1. ADHD definicja i przyczyny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ADHD 1. ADHD definicja i przyczyny"

Transkrypt

1 ADHD 1. ADHD definicja i przyczyny Syndrom ADHD jest od lat obiektem zainteresowania nauczycieli, pracowników służby zdrowia i rodziców. Po raz pierwszy ADHD rozpoznał profesor Still w 1902 roku podczas badania dzieci, które charakteryzowały się nienormalnym brakiem zdolności utrzymywania koncentracji oraz niespokojnym zachowaniem. Odkrył, że stan ten nie jest skutkiem błędów wychowawczych, ale jest dziedziczny i ma swe podłoże biologiczne. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej jest obecny we wszystkich kulturach na całym świecie. Obejmuje on 3-5% dzieci w wieku 7-13 lat, częściej występuje u chłopców. Chłopców z ADHD charakteryzuje nadruchliwość, natomiast dziewczynki-zaburzenia uwagi, dlatego często u dziewczynek nie rozpoznaje się zespołu nadpobudliwości psychoruchowej. Obecnie angielski skrót ADHD, czyli attention deficit hyperactivity disorder oznacza zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi.zaburzenie to charakteryzuje się: brakiem koncentracji (zapominalstwo, nieuwaga, przeoczenia, zła organizacja), pobudliwością, niepokojem. Opisując dzieci niespokojne, które z trudem skupiają się na określonym zadaniu i są impulsywne stosuje się różne terminy: zespół nadruchliwości, wczesnodziecięcy zespół psychoorganiczny, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zespół hiperkinetyczny, zespół deficytu uwagi i nadruchliwości (ZDUN). ADHD nie jest opóźnieniem rozwojowym czy upośledzeniem umysłowym. Dzieci z zespołem przejawiają często wysokie możliwości intelektualne, niestety nie wykorzystują ich w pełni. Z medycznego punktu widzenia jest to zaburzenie rozwojowe, które charakteryzuje się określonymi objawami i wymaga odpowiedniego traktowania. ADHD jest związane z odmienną pracą mózgu. Przyczyny występowania zespołu nadpobudliwości psychoruchowej są złożone. Wśród koncepcji tłumaczących podłoże tego zjawiska wyróżnia się: koncepcję organicznych uszkodzeń powstanie ADHD wynikiem mikrouszkodzeń w obrębie centralnego układu nerwowego, koncepcję niewłaściwej diety ADHD stanowi skutek zetknięcia się z toksyną, na przykład ołowiem, koncepcję błędów wychowawczych i zaniedbań środowiskowych za przyczynę uważa się błędy wychowawcze popełniane przez rodziców, koncepcję genetyczną ADHD jako zaburzenie uwarunkowane genetycznie. Cennych informacji na temat przyczyn ADHD dostarczyły badania rodzinne. Potwierdzają one dziedziczenie zespołu. Jeżeli w rodzinie stwierdzono kiedyś zespół nadpobudliwości psychoruchowej, to ryzyko wystąpienia ADHD u kolejnego członka rodziny jest 2-8 razy większe niż u dzieci z rodzin, w których ten problem nie występuje. W sytuacji kiedy u jednego z rodziców zdiagnozowano zespół nadpobudliwości, ryzyko wystąpienia tego zjawiska u dzieci wzrasta nawet do 50%. Dziedziczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi tłumaczy fakt, że zarówno rodzice jak i dzieci często prezentują

2 objawy tego zespołu. Ma to swoje dobre i złe strony. Impulsywność rodziców może nasilać impulsywność dziecka, za to np. wspólne zaburzenia koncentracji uwagi mogą ułatwić rodzicom zrozumienie sposobu funkcjonowania ich dziecka. Zjawisko współwystępowania zespołu u członków rodzin osiąga znaczne rozmiary. Badania wskazują, że ok. 40% dzieci z ADHD ma rodziców z przetrwałym (trwającym w dorosłym życiu) zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Natomiast u ok. 35% dzieci z ADHD to samo zaburzenie występuje u rodzeństwa. 2. Podtypy ADHD Nadpobudliwość psychoruchowa przejawia się w trzech sferach: nadpobudliwość w sferze ruchowej, tzw. Żywe Srebro wzmożona ekspansja ruchowa charakteryzująca się trudnością z usiedzeniem na jednym miejscu, ruchliwością, głośnym zachowaniem, machaniem rękami w najmniej oczekiwanym momencie, niepokojem ruchowym itp., nadpobudliwość w sferze poznawczej, tzw. Roztargniony Profesorek dziecko wykazuje wzmożony odruch orientacyjny na działające bodźce wynikiem czego jest brak możliwości skupienia się na jednej rzeczy, ciągłe rozpraszanie uwagi. Bogata wyobraźnia sprawia, że fantazja zwycięża rzeczywistość, nadpobudliwość w sferze emocjonalnej, tzw. Wrażliwa Mimoza bardziej intensywne reakcje uczuciowe na sytuacje i zdarzenia, dzieci charakteryzują się konfliktowością, drażliwością, agresywnością, przechodzeniem od śmiechu do płaczu. Kryteria diagnostyczne zawarte w amerykańskiej klasyfikacji DSM-IV pozwoliły na wyróżnienie trzech podtypów ADHD: ADHD podtyp z dominującym brakiem koncentracji uwagi, tzw. Dyzio Marzyciel Podtyp ten określany jest jako ADD (attention deficit disorder zaburzenia koncentracji uwagi), bez nadpobudliwości. Dzieci zaliczające się do tego podtypu nie przejawiają nadmiernej aktywności, wręcz potrafią być mało aktywne a nawet letargiczne. Główną cechą jest brak koncentracji uwagi, marzenie na jawie, trudność z kontrolowaniem ciągu myśli. Główne problemy dziecka dotyczące szkoły: zapomina, nie kończy zdań, robi wrażenie zmęczonego, zgubione, marzyciel, nie zwraca uwagi na szczegóły, wciąż coś gubi, niezorganizowane, kiepskie wyniki w nauce, bałagan na biurku, może mieć trudności z nauką, wymaga ścisłego nadzoru w trakcie pracy, ogromne problemy ze skupieniem uwagi, łatwo się rozprasza pod wpływem bodźców zewnętrznych i wewnętrznych. Główne problemy z rówieśnikami: ciche, społecznie niedojrzałe, ignorowane przez rówieśników, nieobecne. Główne problemy w domu: wciąż coś gubi, roztrzepane, bałaganiarz, niekończenie zdań, niewywiązywanie się z obowiązków domowych, wymaga nieustannego przypominania, robi wrażenie nieobecnego. ADHD podtyp z dominującą nadpobudliwością psychoruchową, tzw. Brykający Tygrysek Dzieci zaliczające się do tego podtypu są nadmiernie aktywne i impulsywne, biegają, skaczą, mają trudności z usiedzeniem na miejscu i zasypianiem. Popadają w konflikty z otoczeniem ponieważ nie potrafią kontrolować swojego impulsywnego zachowania. Chcą mieć wszystko teraz, tu, natychmiast! Stwierdzono, że połowa dzieci z tym podtypem ADHD, to dzieci w wieku przedszkolnym bądź wczesnoszkolnym. Naukowcy twierdzą, że znaczna ich część po zetknięciu się z zajęciami szkolnymi zacznie przejawiać brak koncentracji uwagi. Wobec tego przypuszcza się, że będą oni spełniać kryteria kolejnego podtypu ADHD, a mianowicie mieszanego. ADHD podtyp mieszany, gdy obecne są zarówno brak koncentracji uwagi, jak i nadpobudliwość psychoruchowa, tzw. Roztargniony Tygrysek

3 Dzieci zaliczane to tego podtypu odznaczają się trudnościami w kontaktach, nie są w stanie wykonać skomplikowanych poleceń, gubią się w hałasie, nie potrafią zorganizować sobie pracy, cały czas biegają, wszystko przyciąga ich uwagę, zaczynają wiele rzeczy, ale ich nie kończą, często popadają w konflikty. Główne problemy dziecka dotyczące szkoły: łatwo się zniechęca, przeszkadza, hałasuje, nie potrafi zachować ciszy, jest gadatliwy i niecierpliwy, nadmiernie aktywny, domaga się uwagi rówieśników, nie akceptuje konsekwencji swoich działań, domaga się natychmiastowej gratyfikacji. Główne problemy z rówieśnikami: rozkazuje, kieruje, brak wrażliwości, często odrzucane przez rówieśników, stosuje siłę fizyczną, łatwo się zniechęca, nie dostrzega sygnałów społecznych, nie potrafi zignorować prowokacji. Główne problemy w domu: Lekkomyślne, szybko wpada w złość, zapomina o obowiązkach, nie słucha, nie odkłada rzeczy na właściwe miejsce, nie znosi oczekiwania, marudzi, wtrąca się do rozmów. 3. Diagnoza ADHD Nikt nie odważy się dokładnie określić w który miejscu kończy się normalność a zaczyna ADHD. Ocenia się, że u około 3-5% dzieci w młodszym wieku szkolnym występuje nadpobudliwość psychoruchowa. Dane światowe wskazują, że tylko 1/5 z ogółu dzieci z ADHD trafiła do lekarzy specjalistów. Wiadomo jednak, że nie rozpoznane i nie leczone ADHD może pociągnąć za sobą poważne konsekwencje: ograniczenie perspektyw życiowych, przedwczesne i niesatysfakcjonujące zakończenie edukacji, zaburzenie relacji rodzinnych, zaburzenie relacji rówieśniczych, problemy z prawem, uzależnienie od substancji psychoaktywnych. Podjęcie decyzji o zdiagnozowaniu ADHD lub też stwierdzenie, że nie można postawić takiego rozpoznania jest rzeczą trudną. W ciągu wielu lat pracy lekarze i psycholodzy starają się przestrzegać kilku procedur, dzięki którym mieliby ułatwione postawienie obiektywnej diagnozy. Typowy schemat postępowania przy diagnozowaniu nadpobudliwości obejmuje: 1) wywiad na temat problemu, z którym zgłaszają się rodzice bądź opiekunowie dziecka; a także problemu, który dziecko przejawiało w przeszłości obecność i nasilenie poszczególnych objawów, występowanie u dziecka innych problemów często mylonych z ADHD, uzyskanie podstawowych informacji jest niezbędne do postawienia diagnozy; 2) wywiad rozwojowy obecność lub brak problemów rozwojowych; badającego przede wszystkim interesuje ciąża, poród, pierwsze miesiące życia, rozwój ruchowy, rozwój mowy, rozwój kontaktów społecznych i relacji z innymi, nawyki czystości, zachowanie dziecka w różnych grupach społecznych; 3) wywiad rodzinny podstawowe źródło informacji; sytuacja rodzinna ma znaczny wpływ na funkcjonowanie dziecka (ilość osób wychowujących dziecko, sposób spędzania wolnego czasu, sposób radzenia sobie na co dzień z trudnym zachowaniem dziecka, itp.); 4) rozmowę z dzieckiem stały element stawiania diagnozy, w którym należy stwierdzić, że dziecko ma ADHD oraz sprawdzić czy nie przejawia innych zaburzeń; określa się poziom samooceny dziecka, radzenie sobie z trudnościami, postrzeganie własnego życia i rodziny;

4 5) zdobycie wiadomości dotyczących funkcjonowania dziecka w szkole najlepszym źródłem takich informacji jest bezpośrednia obserwacja dziecka lub przynajmniej uzyskanie dokładnej opisowej opinii od pedagoga szkolnego i wychowawcy klasy; informacje o funkcjonowaniu dziecka z ADHD w innym środowisku niż dom rodzinny jest warunkiem koniecznym do postawienia rozpoznania; 6) kwestionariusz na temat objawów ADHD (wypełnia diagnozujący) oraz skale i kwestionariusz zawierający pytania dotyczące ADHD (wypełniają rodzice i nauczyciele) Kwestionariusze Connersa dla nauczycieli i rodziców, kwestionariusze ADHD-RS, kwestionariusze z grupy Child Behavior Checklist (badają szerzej trudne zachowania dziecka) wyodrębnianie grupy dzieci, u których można podejrzewać nadpobudliwość psychoruchową oraz ocena przebiegu i skuteczności leczenia przy wielokrotnym badaniu tego samego dziecka; kwestionariusze oparte na kryteriach diagnostycznych ICD-10 i DSM-IV TR; 7) konsultacje lekarskie lub psychologiczne postawienie diagnozy tylko przez lekarza lub psychologa jest trudnym elementem, wyżej ukazane zalecenia mogą być wykonane przez przedstawiciela tylko jednej z tych specjalności, ale niektóre badania są zastrzeżone wyłącznie dla określonej grupy; wobec tego konsultacje są niezbędne. Obecnie oficjalnie uznaje się dwie różne koncepcje dotyczące kryteriów diagnozowania ADHD. Pierwsza z nich odnosi się do klasyfikacji zaproponowanej przez Światową Organizację Zdrowia opisanej w ICD-10 (International Classification of Disease), druga bardziej faworyzowana przez badaczy, dotyczy kryteriów zawartych w DSM-IV (Klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego). 4. Zaburzenia zachowania Współwystępowanie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej i zaburzeń zachowania szacuje się na około 50-80%. Zależność ta pogarsza rozwój dziecka i jego szkolne, rodzinne oraz społeczne funkcjonowanie. Dzieci nadpobudliwe są spostrzegane przez otoczenie jako gorsze, bardziej nieposłuszne i niegrzeczne. Często nie dostrzega się istnienia ADHD, a winą za jego objawy obarcza się dziecko. W efekcie dziecko nadpobudliwe już na starcie zajmuje pozycję gorszą niż inne dzieci nie tylko w szkole, ale i w domu. Dzieci nadpobudliwe gdy nie radzą sobie z sytuacją społeczna, stosują agresję impulsywną, która może się wiązać z niedojrzałością społeczną, nieumiejętnością powstrzymywania się od zachowań impulsywnych czy problemami w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami. Osoby z ADHD z niechęcią myślą o sobie. Trudno jest im żyć i poznawać świat, gdy inni uważają, że zawsze zachowują się źle i nic im nie wychodzi. Duża ilość negatywnych bodźców skutkuje zachowywaniem się zgodnie z przypisaną rolą. Takie zaburzenia zachowania mają charakter opozycyjno-buntowniczy. Mogą one stanowić podstawę do rozwoju poważnych zaburzeń zachowania. Dziecko może być odrzucane przez rówieśników i staje się samotnikiem. Mówimy wówczas o zaburzeniach zachowania z nieprawidłowym procesem socjalizacji, dla których charakterystyczne są: samotne wagary, kłamstwo, niszczenie cudzej własności, wszczynanie bójek. Gorsze konsekwencje może mieć sytuacja, gdy takie osamotnione i odrzucone dziecko zaczyna szukać kontaktów z innymi dziećmi, które mają etykietkę chuliganów. Mówimy wówczas o zaburzeniach zachowania z prawidłowym procesem socjalizacji, dla których charakterystyczne są: dobre kontakty z grupą rówieśniczą, konflikty z prawem. 5. Zasady pracy z dzieckiem z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej wskazówki dla nauczycieli

5 Wspieranie dzieci z ADHD jest kosztownym zajęciem zarówno pod względem finansowym jak i czasowym. Problemy związane z przyswajaniem wiedzy i zachowaniem pochłaniają dużo czasu i wymagają: 1) zatrudnienia nauczycieli, którzy prowadzili by zajęcia dodatkowe 2) stosowania specjalistycznych metod nauczania 3) organizacji dodatkowych zebrań 4) stałego kontaktu z zewnętrznymi organizacjami. Stosunek nauczyciela do ucznia powinien być jak najbardziej konsekwentny, rzeczowy i życzliwy. Wówczas dziecko z ADHD czuje się pewniej i darzy nauczyciela zaufaniem. Akceptacja nauczyciela przez dziecko owocuje akceptacją poleceń wydawanych przez nauczyciela. Staja się one dla dziecka ważnymi podnietami, które silnie motywują dziecko do działania. Praktyczne wskazówki dla nauczyciela dotyczące: dostosowania otoczenia: posadź ucznia daleko od miejsc, które mogą powodować rozproszenie uwagi, a blisko nauczyciela posadź dzieci w taki sposób, aby stworzyć wyraźne granice między obszarami, w których pracują staraj się, aby twoja klasa była dobrze zorganizowana umieść w klasie dobrze widoczne i interesujące pomoce wizualne umieszczaj reguły, zasady zachowania oraz postępy w ich przestrzeganiu na tablicy pomocniczej stwórz uporządkowany świat podczas pracy na stole dziecka nie powinno leżeć nic, co mogłoby je rozpraszać strategii nauczania: trzymaj się z góry ustalonego panu lekcji prowadź lekcje w taki sposób, aby utrzymać uwagę i zainteresowanie uczniów utrzymuj rytm mów tak, aby dziecko z ADHD cię usłyszało zaznacz początek nowej czynności ustal sygnał rozpoczęcia pracy dziel pracę dziecka na krótkie etapy przypominaj ucz dziecko organizowania sobie pracy stosuj nauczanie totalne należy sprawdzać czy dziecko wykonuje zadaną pracę zaangażowania uczniów w proces dydaktyczny: pomoc rówieśnicza monitorowanie rówieśników zajęcia w grupach poparcie i akceptacja rówieśników współpracy nauczyciela i ucznia: nie wzmacniaj niewłaściwych zachowań, ale tylko te, które chcesz utrwalić zachęcaj dziecko do sprawdzania swoich prac uważaj na nowe i niespodziewane sytuacje zaakceptuj lub zagospodaruj nadruchliwość lekkie dotknięcie albo krótkie zachęcające spojrzenie ułatwia dziecku skupienie się na nauczycielu, kiedy ten się do niego zwraca nauczyciel powinien jasno określić swoje wymagania i zapowiedzieć, czego będzie żądał

6 dziecko powinno, o ile to możliwe, powtarzać ważne polecenia własnymi słowami nauczyciel powinien często za pomocą sygnałów niewerbalnych kierować uwagę dziecka z powrotem na wykonywane zadanie 6. Zasady pracy z dzieckiem z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej wskazówki dla rodziców Rodzice powinni pamiętać, że objawy ADHD nie są winą dziecka, nauczycieli czy ich samych. Dzieci z zespołem nadpobudliwości wymagają pomocy w tych sferach życia, które są zaburzone przez kłopoty z koncentracją, nadruchliwością i nadmierną impulsywnością. ADHD nie jest wymówką na życie. Dziecko aby osiągnąć określone cele musi poświęcić większy nakład własnej pracy oraz pracy dorosłych. Rodzice powinni starać się, aby stworzyć dziecku świat jak najbardziej uporządkowany. Porządek i rutyna w środowisku rodzinnym dają dziecku poczucie bezpieczeństwa i stałości. Praktyczne wskazówki dla rodziców: dotyczące życia codziennego: ogranicz ilość dopływających do dziecka bodźców staraj się skupić uwagę dziecka na jednej czynności staraj się przygotować dziecko do nadchodzących zmian mów jasno i wyraźnie, posługuj się konkretami stwórz obowiązujące w domu normy i zasady bądź konsekwentny chwal dziecko opisowo bez odraczania tej czynności powtarzaj dziecku czego się od niego oczekuje podsuwaj dziecku rozwiązania, pokazuj możliwości naprawienia wyrządzonego zła dotyczące nauki ich dziecka: zapewnij cichy i spokojny kąt z dobrym oświetleniem na biurku powinny być przedmioty potrzebne w danej chwili ogranicz ilość dopływających bodźców ustal stałą porę na odrabianie lekcji dziel pracę na etapy pozwól dziecku odrabiać pracę samodzielnie, ale kontroluj jego działania staraj się, aby dziecko miało kontakt z bogato ilustrowanymi książkami naucz dziecko korzystania z leksykonów, encyklopedii umożliwiaj dziecku poznawanie rzeczy poprzez spacery, wycieczki łącz naukę z zabawą 7. Rodzaje oddziaływań terapeutycznych Metody skierowane na dziecko: 1. Terapia zachowania określone zabawy mające na celu nawiązanie kontaktu z dzieckiem, korekcję zachowań nadpobudliwych 2. Farmakoterapia dziecka jako metoda umożliwiająca wkroczenie z innymi rodzajami pomocy środki farmakologiczne są potrzebne niewielkiej grupie dzieci; są one niezbędne dzieciom, u których objawy utrudniają jakąkolwiek interwencję pedagogiczno-psychologiczną 3. Behawioralna i poznawczo-behawioralna terapia zachowania uczenie i nagradzanie zachowań właściwych; uświadomienie sobie, że większość zachowań i emocji z nimi związanych nabywamy w procesie społecznego uczenia się 4. Trening samoinstruowania wydawanie sobie samemu poleceń i instrukcji, dotyczących tego jak mamy postąpić w sytuacjach społecznych lub przy rozwiązywaniu

7 różnego rodzaju zadań 5. Trening koncentracji uwagi dziecko uczy się dokładnie patrzeć, opisywać, słuchać, odtwarzać, zapamiętywać, stopniowo wydłużać czas koncentracji 6. Skillstreaming kształtowanie umiejętności prospołecznych, metoda prowadzona zazwyczaj w grupach, wykorzystywane są scenki i konkretne sytuacje Metody wspomagające: 1. Terapia dzieci agresywnych M. Grochulskiej terapia zachowań agresywnych i przewidywania konsekwencji swoich poczynań; mają na celu poznawanie wyjść z sytuacji,rozwiązań akceptowanych społecznie 2. Terapia pedagogiczna zwana reedukacją, terapia specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania oraz matematyki 3. Metoda Dobrego Startu praca z dziećmi z grup ryzyka dysleksji i dziećmi dyslektycznymi 4. Kinezjologia edukacyjna poprzez specjalny układ ruchów stymuluje się układy mózgowe odpowiedzialne za koncentrację uwagi, koordynację ruchową, słyszenie i widzenie 5. Metoda W. Sherborn poprzez ruch dzieci uczą się koncentrować uwagę, poznają siebie i świat, uczą się, że mogą wpływać na to, co się wokół ich dzieje 6. Terapia mowy i języka terapia logopedyczna 7. Bajkoterapia pozwala uporać się z problemami wewnętrznymi, niekiedy znaleźć wyjście z trudnej sytuacji, budzą nadzieję na poprawę losu i sprawiedliwość 8. Trening twórczego myślenia patrzenie na określoną sytuację z różnych perspektyw, generowanie pomysłów dotyczących rozwiązania problemu 9. Biofeedback nauka wpływania na reakcje zachodzące w organizmie pacjenta w sposób świadomy 10. Integracja sensoryczna organizacja dostarczanych do organizmu bodźców, tak by mogły być wykorzystane w celowym, zakończonym sukcesem działaniu 11. Dieta zmiana diety czasami niesie za sobą zmniejszenie objawów nadpobudliwości 12. Hipoterapia terapeutyczna jazda na koniu Metody skierowane do i na rodziców: 1. Metoda pracy z trudnymi zachowaniami dzieci C. Sutton obserwacja zachowań dziecka i zmiana niepożądanych zachowań na pożądane 2. Metoda E. Mazlisch i A. Faber wypracowanie nowego sposobu porozumienia się z dzieckiem 3. Poradnictwo dla rodziców działania rodziców dotyczące postępowania z dzieckiem, kontaktów ze szkołą 4. Trening umiejętności wychowawczych dla rodziców dzieci z ADHD przekazanie wiedzy o tym, co to jest ADHD, nauczenie sposobów komunikowania się z dzieckiem, nauczenie obserwacji zachowań dziecka, nauczenie takiego postępowania, aby rodzic nagradzał dziecko za dobre zachowanie 5. Psychoterapia rodzinna i indywidualna dorosłych terapia dla rodziny mająca na celu poradzenie sobie z konfliktami, nieprzyjemnymi emocjami i napięciami 6. Grupy wsparcia dla rodziców wymiana informacji, zapoznanie z najnowszymi odkryciami dotyczącymi ADHD, bycie wśród ludzi mających podobny problem Marzena Stępień Kamila Goździk Bibliografia:

8 1. Chrzanowska B., Święcicka J. (2006), Oswoić ADHD. Przewodnik dla rodziców i nauczycieli dzieci nadpobudliwych psychoruchowo, Difin 2. Kołakowski A., Wolańczyk T., Pisula A., Skotnicka M., Bryńska A. (2007), ADHD zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Przewodnik dla rodziców i wychowawców, GWP 3. Nartowska H. (1986), Wychowanie dziecka nadpobudliwego, NK 4. Neuhaus C. (2003), Dziecko nadaktywne. Niedobór uwagi i nadpobudliwość ruchowa u dzieci. Jak pomóc?, KDC 5. O Regan F.J. (2005), ADHD, Liber 6. Pfiffner L.J. (1996), Wszystko o ADHD, Zysk i S-ka 7. Portmann R. (2003), ADHDnadpobudliwość psychoruchowa. Istota zagadnienia, Jedność 8. Spohrer K.E. (2006), Pomóż dziecku z ADHD, Liber

Jak rozpoznać zaburzenia rozwojowe u dzieci? Dorota Kalinowska - psycholog

Jak rozpoznać zaburzenia rozwojowe u dzieci? Dorota Kalinowska - psycholog Jak rozpoznać zaburzenia rozwojowe u dzieci? Dorota Kalinowska - psycholog ADHD - nazewnictwo Wg DSM - IV TR: ADHD Attention Deficit Hyperactiviti Disorder /zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

Jeśli, to nie ADHD to co? Jak rozpoznać kiedy dziecko potrzebuje profesjonalnej diagnozy a kiedy są to wyzwania wychowawcze.

Jeśli, to nie ADHD to co? Jak rozpoznać kiedy dziecko potrzebuje profesjonalnej diagnozy a kiedy są to wyzwania wychowawcze. Jeśli, to nie ADHD to co? Jak rozpoznać kiedy dziecko potrzebuje profesjonalnej diagnozy a kiedy są to wyzwania wychowawcze. Plan: Co to jest ADHD? Objawy ADHD Jak odróżnić ADHD od innych problemów zachowania

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Dyskalkulia - zaburzenie zdolności rozpoznawania liczb i liczenia. Może być wrodzona lub wtórna.

Dyskalkulia - zaburzenie zdolności rozpoznawania liczb i liczenia. Może być wrodzona lub wtórna. Czym jest ADHD ADHD jest sformułowaniem, które coraz częściej słyszymy w szkołach. Stwierdzenie, że dziecko cierpi na ADHD jest często negatywnie odbierane przez rodziców i otoczenie. Zdarza się również,

Bardziej szczegółowo

1) Najczęstsze problemy dziecka w szkole z ADHD (podtypem mieszanym): nie przestrzega reguł - skłonność do rozkazywania i kierowania

1) Najczęstsze problemy dziecka w szkole z ADHD (podtypem mieszanym): nie przestrzega reguł - skłonność do rozkazywania i kierowania ADHD (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder) jest to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi (zaburzenia hiperkinetyczne). Jest to choroba przejawiająca problemy

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla uczniów klas czwartych Uczę się z radością

Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla uczniów klas czwartych Uczę się z radością Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla uczniów klas czwartych Uczę się z radością Opracował zespół wychowawców klas IV-VI 1. Idea i założenia teoretyczne programu Sytuacja

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

ADHD ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ. /opracowanie: mgr Danuta Piątkowska/

ADHD ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ. /opracowanie: mgr Danuta Piątkowska/ ADHD ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ /opracowanie: mgr Danuta Piątkowska/ Coraz częściej rodzice, którzy nie dają sobie rady z niespokojnym, łatwo rozpraszającym się dzieckiem, do którego nic nie

Bardziej szczegółowo

Projekt pt.: Nauczyciel przedmiotów zawodowych współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt pt.: Nauczyciel przedmiotów zawodowych współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia realizowane w ramach projektu współfinansowanego ze środków Unii nr WND- POKL.03.03.02-00-022/08 pt. Nauczyciel przedmiotów zawodowych, w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla grup przedszkolnych i klas pierwszych Jestem wesołym uczniem

Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla grup przedszkolnych i klas pierwszych Jestem wesołym uczniem Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla grup przedszkolnych i klas pierwszych Jestem wesołym uczniem Opracował zespół wychowawców klas 0-III 1. Idea i założenia teoretyczne

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

Czym się różni ADHD od ADD? Przy ADD istnieją dwa symptomy: nieuwaga; impulsywność. Przy ADHD stwierdzamy: nieuwagę; impulsywność; hiperaktywność.

Czym się różni ADHD od ADD? Przy ADD istnieją dwa symptomy: nieuwaga; impulsywność. Przy ADHD stwierdzamy: nieuwagę; impulsywność; hiperaktywność. Mity, fakty, diagnoza i terapia ADHD, to tylko część informacji, z którymi możesz się zapoznać czytając niniejszy artykuł. Sprawdź jak zachowuje się dziecko dotknięte ADHD i co robić, aby pomóc mu odnaleźć

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych

Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych Trudności wychowawcze mają tak naprawdę najlżejszy ciężar gatunkowy, poważniejsze od nich są zaburzenia emocjonalne, a jeszcze cięższe jest

Bardziej szczegółowo

Ewa Sowińska Kinga Szyca

Ewa Sowińska Kinga Szyca Ewa Sowińska Kinga Szyca Nadruchliwość Zaburzenia koncentracji Nadmierna impulsywność ADHD Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (Attention Deficit Hyperactivity Disorder ADHD) jest zaburzeniem

Bardziej szczegółowo

Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym - objawy i metody postępowania

Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym - objawy i metody postępowania Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym - objawy i metody postępowania Dr hab. Aneta R. Borkowska Zakład Psychologii Klinicznej i Neuropsychologii UMCS Lublin Nadpobudliwość

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zamawiane szkolenia: Lp. Temat Liczba godzin. Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci praca w szkole. 10 Wykłady i warsztaty.

Najczęściej zamawiane szkolenia: Lp. Temat Liczba godzin. Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci praca w szkole. 10 Wykłady i warsztaty. www.pracowniaterapeutyczna.pl kontakt telefoniczny 501 640 703 OGÓLNE WARUNKI SZKOLEŃ Organizujemy szkolenia z naboru indywidualnego oraz przyjmujemy zamówienia dla grup. Realizacja szkoleń następuje po

Bardziej szczegółowo

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni O F E R T A PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni Niniejsza oferta zawiera propozycje działań z jakimi Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

OFERTA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ROK SZKOLNY 2011/2012

OFERTA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ROK SZKOLNY 2011/2012 Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna nr 4 w Łodzi 92-332 Łódź, al. Piłsudskiego 101 tel/fax 42 674 59 73; 42 674 45 88 www.ppp4.edu.lodz.pl OFERTA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ROK SZKOLNY 2011/2012 Zajęcia warsztatowe

Bardziej szczegółowo

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD). Przyczyny, diagnoza, zasady terapii.

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD). Przyczyny, diagnoza, zasady terapii. Literka.pl Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD). Przyczyny, diagnoza, zasady terapii. Data dodania: 2012-04-17 22:43:53 W referacie przedstawiłam, w oparciu o fachową literaturę przedmiotu, definicję

Bardziej szczegółowo

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej Zespół nadpobudliwości psychoruchowej 1. Charakterystyka objawów Zespół nadpobudliwości psychoruchowej w terminologii medycznej określany jest jako zespół hiperkinetyczny lub zespół ADHD (od angielskiej

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, ADD, czyli deficyt uwagi w międzynarodowej klasyfikacji chorób

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc uczniowi z trudnościami w nauce? (przyczyny trudności, skutki, formy pomocy uczniowi)

Jak pomóc uczniowi z trudnościami w nauce? (przyczyny trudności, skutki, formy pomocy uczniowi) Jak pomóc uczniowi z trudnościami w nauce? (przyczyny trudności, skutki, formy pomocy uczniowi) W każdej klasie są uczniowie, dla których nauka to problem, którym uczenie się sprawia poważne trudności.

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO 1. Dla dzieci: Propozycje do zrealizowania na terenie przedszkoli: A. Badania przesiewowe logopedyczne 3-6-latków oraz 3 i 4-latków.

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 L.P. ZADANIA DO REALIZACJI CEL TERMIN I. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów w tym diagnozowanie potencjalnych możliwości

Bardziej szczegółowo

pozytywnych zachowań dziecka i chwalenie za nie oraz rygorystyczne przestrzeganie norm i zasad.

pozytywnych zachowań dziecka i chwalenie za nie oraz rygorystyczne przestrzeganie norm i zasad. ADHD ADHD czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji występuje u około 3-10 % dzieci w młodszym wieku szkolnym, z tego tylko 1/5 poddawana jest leczeniu. ADHD może przejawiać

Bardziej szczegółowo

CZY NASZE DZIECKO MOŻE

CZY NASZE DZIECKO MOŻE CZY NASZE DZIECKO MOŻE JUŻ IŚĆ DO SZKOŁY? Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 2 im. ks. dra S. Wilczewskiego w Katowicach OBOWIĄZEK SZKOLNY W KRAJACH EUROPEJSKICH GOTOWOŚĆ SZKOLNA Osiągnięcie przez

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni:

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Diagnozowanie poziomu rozwoju, potrzeb i możliwości oraz zaburzeń rozwojowych i zachowań dysfunkcyjnych dzieci młodzieży: Badanie

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Uczniowie z nadpobudliwością psychoruchową

Uczniowie z nadpobudliwością psychoruchową Szkoła Podstawowa nr 9 im. Bohaterów Westerplatte w Koninie Uczniowie z nadpobudliwością psychoruchową Opracowała: Nauczyciel wspierający - Iwona Żak Wstęp Uczniowie z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej

Bardziej szczegółowo

Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego

Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego Katarzyna Staszczuk DYREKTOR PP P w Ostrołęce Publiczna placówka

Bardziej szczegółowo

Oferta Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Lipnie Na rok szkolny 2010/2011

Oferta Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Lipnie Na rok szkolny 2010/2011 Oferta Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Lipnie Na rok szkolny 2010/2011 Celem naszych oddziaływań jest wspieranie rozwoju i efektywności uczenia się dzieci i młodzieży, pomoc uczniom w wyborze kierunków

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Główny cel profilaktyki szkolnej: Wspomaganie wychowania młodzieży dbającej o swoje zdrowie, bezpieczeństwo, mającej świadomość zagrożeń

Bardziej szczegółowo

1. Dla dzieci w wieku przedszkolnym:

1. Dla dzieci w wieku przedszkolnym: Oferta dla dzieci i uczniów w roku szkolnym 2016/2017 Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Białej Podlaskiej ul. Waryńskiego 3 proponuje następujące formy wspierania: Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Rodzina katolicka - Nieposłuszeństwo czy ADHD? czwartek, 24 września :48

Rodzina katolicka - Nieposłuszeństwo czy ADHD? czwartek, 24 września :48 Trudne, nieprzewidywalne, szybkie, impulsywne, a z drugiej strony kochane, tryskające energią i pomysłami, kreatywne, nieszablonowe - takie są dzieci z ADHD. I takie trzeba je zaakceptować i kochać - podkreślają

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych.

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Psychoterapia indywidualna Terapia zaburzeń emocjonalnych i patologicznych cech osobowości. Korzyści (nabyta wiedza i Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Niwelowanie

Bardziej szczegółowo

Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych

Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych dr Natalia Chojnacka Lucyna Maculewicz Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

- występują one w kilku formach aktywności dziecka (np. nie tylko w szkole, ale i w domu);

- występują one w kilku formach aktywności dziecka (np. nie tylko w szkole, ale i w domu); Urszula Oszwa Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania: Są dzieci, które wyglądają jakby myślały o niebieskich migdałach. Patrzą, ale nie widzą, słyszą ale nie słuchają tego, co się do nich mówi, nie reagują

Bardziej szczegółowo

Odbiorca- dzieci i młodzież

Odbiorca- dzieci i młodzież OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W CHOJNICACH NA ROK SZKOLNY 2016/2017 Specjalistyczne zajęcia dla dzieci i młodzieży Warsztaty i prelekcje dla nauczycieli/pedagogów Spotkania dla rodziców Odbiorca-

Bardziej szczegółowo

Oferta działań wychowawczych i profilaktycznych Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Poddębicach na rok szkolny 2016/2017

Oferta działań wychowawczych i profilaktycznych Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Poddębicach na rok szkolny 2016/2017 Oferta działań wychowawczych i profilaktycznych Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Poddębicach na rok szkolny 2016/2017 Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Poddębicach przesyła Ofertę działań wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Dojrzałość szkolna dziecka

Dojrzałość szkolna dziecka Dojrzałość szkolna dziecka Dojrzałość szkolna Według B. Wilgockiej-Okoń dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju intelektualnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwi

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 2 W ŁOMŻY

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 2 W ŁOMŻY Ł o m ż y ń s k i e C e n t r u m R o z w o j u E d u k a c j i w Ł o m ż y P o r a d n i a P s y c h o l o g i c z n o - P e d a g o g i c z n a N r 2 ul. Polna 16, 18-400 Łomża tel./fax 86-215-03-18

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2016/2017

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2016/2017 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla dzieci w wieku przedszkolnym na rok szkolny 2016/2017 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNE ZASADY OCENIANIA OBOWIĄZUJĄCE W OŚRODKU REHABILITACYJNO EDUKACYJNO WYCHOWAWCZYM W KROŚNIE

WEWNĘTRZNE ZASADY OCENIANIA OBOWIĄZUJĄCE W OŚRODKU REHABILITACYJNO EDUKACYJNO WYCHOWAWCZYM W KROŚNIE WEWNĘTRZNE ZASADY OCENIANIA OBOWIĄZUJĄCE W OŚRODKU REHABILITACYJNO EDUKACYJNO WYCHOWAWCZYM W KROŚNIE Zmodyfikowane i zatwierdzone Uchwałą nr 1/2014/2015 z dnia 04.09.2014 r. przez Radę Programową OREW

Bardziej szczegółowo

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla dzieci w wieku przedszkolnym na rok szkolny 2016/2017

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla dzieci w wieku przedszkolnym na rok szkolny 2016/2017 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla dzieci w wieku przedszkolnym na rok szkolny 2016/2017 Zajęcia dla dzieci w wieku przedszkolnym Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne

Bardziej szczegółowo

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej.

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Gotowość szkolna- sylwetka dziecka dojrzałego i niedojrzałego do rozpoczęcia nauki w szkole Edukacja szkolna jest

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZOWANIE DZIECI I MŁODZIEŻY

DIAGNOZOWANIE DZIECI I MŁODZIEŻY Oferta pomocy psychologiczno- pedagogicznej Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w Szprotawie na rok szkolny 2013/2014 dla uczniów, rodziców i nauczycieli placówek oświatowych z terenu działania poradni

Bardziej szczegółowo

PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO

PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO ZALECENIA DLA NAUCZYCIELI Wiele informacji napisano już na temat dzieci nadpobudliwych psychoruchowo. Postępowanie z nimi wciąż jednak stanowi ogromny problem

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ. Opracowała: Emilia Michalak

Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ. Opracowała: Emilia Michalak Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ Opracowała: Emilia Michalak Koluszki, rok szkolny 2006/2007 PODSTAWA PRAWNA Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Oferta placówki w roku szkolnym 2011/2012

Oferta placówki w roku szkolnym 2011/2012 Oferta placówki w roku szkolnym 2011/2012 PORADNIA PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNA 77 300 Człuchów, ul. Szczecińska 20 tel./fax 59 83 411 33, email: poradnia@ppp.czluchow.org.pl http://www.ppp.czluchow.org.pl

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY W DZIALE UCZNIÓW MŁODSZYCH NA ROK SZKOLNY 2016/2017

PLAN PRACY W DZIALE UCZNIÓW MŁODSZYCH NA ROK SZKOLNY 2016/2017 PLAN PRACY W DZIALE UCZNIÓW MŁODSZYCH NA ROK SZKOLNY 2016/2017 ZADANIA Działalność profilaktyczna i doradcza SPOSÓB REALIZACJI Weryfikacja zgłoszeń i kierowanie ich do określonego specjalisty (,, ) Pełnienie

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie Porady indywidualne bez badań dla dzieci i młodzieży Poradnictwo dla rodziców (opiekunów prawnych) dzieci i młodzieży Konsultacje dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów szkolnych, dyrektorów

Bardziej szczegółowo

Uczeńz ADHD w gimnazjum

Uczeńz ADHD w gimnazjum Uczeńz ADHD w gimnazjum Systemowe wsparcie ucznia z ADHD na terenie szkoły Beata Chrzanowska-Pietraszuk Anna Salwa-Kazimierska Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Uniwersytet dla Rodziców

Bardziej szczegółowo

Zespól Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka REGULAMIN ORGANIZACYJNY. Rozdział I. Postanowienia ogólne

Zespól Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka REGULAMIN ORGANIZACYJNY. Rozdział I. Postanowienia ogólne Zespól Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka REGULAMIN ORGANIZACYJNY Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Zespół Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w Olsztynie,

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dodatkowych

Planowanie zajęć dodatkowych Planowanie zajęć dodatkowych do projektu systemowego Indywidualizacja nauczania i wychowania w klasach I III wrocławskich szkół podstawowych Wrocław 31 sierpnia 2011 rok O czy należy pamiętać planując

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI KLASY IV- VI

PROGRAM PROFILAKTYKI KLASY IV- VI PROGRAM PROFILAKTYKI KLASY IV- VI OBSZAR CELE SPOSOBY REALIZACJI ODPOWIE - DZIALNI UWAGI I. Integracja grupy i współdziałanie. 1.Zwiększenie spójności grupy 2.Budowanie relacji z kolegami. 3.Zwiększenie

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK nr 5 do STATUTU ORGANIZACJA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU I SZKOLE ROZDZIAŁ I PODSTAWY PRAWNE 1 ROZPORZĄDZENIE

ZAŁĄCZNIK nr 5 do STATUTU ORGANIZACJA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU I SZKOLE ROZDZIAŁ I PODSTAWY PRAWNE 1 ROZPORZĄDZENIE ZAŁĄCZNIK nr 5 do STATUTU ORGANIZACJA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU I SZKOLE ROZDZIAŁ I PODSTAWY PRAWNE 1 ROZPORZĄDZENIE Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W POWIECIE M Szkoła Podstawowa w Damicach Obszar do wsparcia w roku szkolnym 2013/2014 PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI Wybór zakresu szkolenia

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPARCIA DLA SZKÓŁ i PLACÓWEK Z TERENU DZIAŁANIA PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ W SYCOWIE

OFERTA WSPARCIA DLA SZKÓŁ i PLACÓWEK Z TERENU DZIAŁANIA PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ W SYCOWIE OFERTA WSPARCIA DLA SZKÓŁ i PLACÓWEK Z TERENU DZIAŁANIA PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ W SYCOWIE (miasto i gmina Syców, miasto i gmina Międzybórz, gmina Dziadowa Kłoda) Przedszkola A) Na terenie

Bardziej szczegółowo

IPR jest Indywidualnym Programem Oddziaływań Wychowawczych.

IPR jest Indywidualnym Programem Oddziaływań Wychowawczych. INDYWIDUALNY PLAN RESOCJALIZACJI IPR jest Indywidualnym Programem Oddziaływań Wychowawczych. Polega na opracowaniu i wdrożeniem technik diagnostycznych, określeniu celów i wyłonieniu indywidualnych zadań

Bardziej szczegółowo

OŚWIATA AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI

OŚWIATA AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI OŚWIATA AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI www.magazynnauczyciela.pl AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI AUTYZM PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki Gimnazjum nr 19 Z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bolesława Prusa Warszawie 2014/2015

Szkolny Program Profilaktyki Gimnazjum nr 19 Z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bolesława Prusa Warszawie 2014/2015 Szkolny Program Profilaktyki Gimnazjum nr 19 Z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bolesława Prusa Warszawie 2014/2015 Zadaniem szkolnej profilaktyki jest chronienie młodzieży przed zagrożeniami poprzez działania

Bardziej szczegółowo

Oferta wsparcia dla szkół i przedszkoli z terenu działania Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Oleśnicy:

Oferta wsparcia dla szkół i przedszkoli z terenu działania Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Oleśnicy: Oferta wsparcia dla szkół i przedszkoli z terenu działania Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Oleśnicy: Miasto i gmina Oleśnica, miasto i gmina Bierutów, gmina Dobroszyce. PRZEDSZKOLA W poradni 1.

Bardziej szczegółowo

Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE

Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE Kształcenie uczniów niepełnosprawnych w szkołach ogólnodostępnych Autyzm Zespół Aspergera Ewa Pisula: Autyzm - przyczyny, symptomy,

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PRZEPROWADZONYCH WSRÓD RODZICÓW

OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PRZEPROWADZONYCH WSRÓD RODZICÓW OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PRZEPROWADZONYCH WSRÓD RODZICÓW Kwestionariusz ankiety został przygotowany przez zespół nauczycieli do spraw ewaluacji. Celem badań było zebranie informacji na temat wspomagania

Bardziej szczegółowo

Przyczyny specyficznych trudności w nauce czytania i pisania ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznawania ryzyka dysleksji

Przyczyny specyficznych trudności w nauce czytania i pisania ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznawania ryzyka dysleksji Przyczyny specyficznych trudności w nauce czytania i pisania ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznawania ryzyka dysleksji Dr Teresa Opolska Polskie Towarzystwo Dysleksji Fakty i kontrowersje wokół dysleksji

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI ZAJĘCIA INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 ZAJĘCIA INDYWIDUALNE Terapia indywidualna krótko i długoterminowa Dla kogo: Dla

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. ZSO II Liceum Ogólnokształcące im. J. K. Korzeniowskiego w Rumi

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. ZSO II Liceum Ogólnokształcące im. J. K. Korzeniowskiego w Rumi SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZSO II Liceum Ogólnokształcące im. J. K. Korzeniowskiego w Rumi Szkolny program profilaktyki II Liceum Ogólnokształcącego jest procesem zmierzającym do: wspierania rozwoju

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. Ewarysta Estkowskiego w Kostrzynie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Szkoła Podstawowa im. Ewarysta Estkowskiego w Kostrzynie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Szkoła Podstawowa im. Ewarysta Estkowskiego SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Załącznik nr 2 do Statutu Szkoły Podstawowej im. Ewarysta Estkowskiego SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Szkoły Podstawowej im. Ewarysta

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W RYKACH NA LATA 2012-2017

KONCEPCJA PRACY PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W RYKACH NA LATA 2012-2017 KONCEPCJA PRACY PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W RYKACH NA LATA 2012-2017 Jesteśmy po to, by rozumieć, wspierać i pomagać. Podstawa prawna: Koncepcja pracy poradni oparta jest na celach i zadaniach

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2014/2015

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Lp. TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Temat 1 "Dokąd po gimnazjum?" warsztaty aktywizujące do wyboru zawodu i szkoły ponadgimnazjalnej

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2012/2013

TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2012/2013 TEMATYKA POPULARYZACJI WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I LOGOPEDYCZNEJ NA ROK SZKOLNY 2012/2013 Lp. Temat Osoby prowadzące 1 "Dokąd po " warsztaty aktywizujące do wyboru zawodu i szkoły ponadgimnazjalnej

Bardziej szczegółowo

OFERTA POMOCY PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ. dla uczniów SZKOŁY PODSTAWOWEJ, ich rodziców i nauczycieli. rok szkolny 2016/17 W KRASNYMSTAWIE

OFERTA POMOCY PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ. dla uczniów SZKOŁY PODSTAWOWEJ, ich rodziców i nauczycieli. rok szkolny 2016/17 W KRASNYMSTAWIE OFERTA POMOCY PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KRASNYMSTAWIE dla uczniów SZKOŁY PODSTAWOWEJ, ich rodziców i nauczycieli rok szkolny 2016/17 ZAJĘCIA Z UCZNIAMI SZKOŁA SZKOŁA WYPEŁNIA DRUK ZGŁOSZENIA

Bardziej szczegółowo

Z nadpobudliwością mamy do czynienia wtedy, gdy występuje przewaga procesów pobudzania nad procesami hamowania.

Z nadpobudliwością mamy do czynienia wtedy, gdy występuje przewaga procesów pobudzania nad procesami hamowania. Z nadpobudliwością mamy do czynienia wtedy, gdy występuje przewaga procesów pobudzania nad procesami hamowania. Do przyczyn nadpobudliwości można zaliczyć problemy w fazie rozwoju mózgu, uszkodzenia w

Bardziej szczegółowo

LISTA LEKTUR POLECANYCH RODZICOM

LISTA LEKTUR POLECANYCH RODZICOM LISTA LEKTUR POLECANYCH RODZICOM Dziecko z bliska. Zbuduj szczęśliwą relację Agnieszka Stein Pierwsza polska książka o rodzicielstwie bliskości. Dziecko z bliska kompleksowo opisuje relacje w rodzinie,

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie A. Cele i zasady oceniania w klasach 1 3 I. Ocenianie to proces gromadzenia informacji o uczniach.

Bardziej szczegółowo

Moduł IX: Dzieci z opiniami poradni psycholgicznopedagogicznej. Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska

Moduł IX: Dzieci z opiniami poradni psycholgicznopedagogicznej. Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska Moduł IX: Dzieci z opiniami poradni psycholgicznopedagogicznej w edukacji przedszkolnej Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska Podstawy pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Bardziej szczegółowo

Uczeń szkoły podstawowej

Uczeń szkoły podstawowej Uczeń szkoły podstawowej funkcjonowanie psychiczne i wyzwania rozwojowe Anna Salwa-Kazimierska, Beata Chrzanowska-Pietraszuk Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Uniwersytet dla Rodziców

Bardziej szczegółowo

Oferta prelekcji i warsztatów dla rodziców

Oferta prelekcji i warsztatów dla rodziców 1.Przedszkola: Oferta prelekcji i warsztatów dla rodziców Jak pomoc dziecku w adaptacji do przedszkola. Rozwój mowy i wady wymowy u trzylatków. Wspomaganie rozwoju mowy w okresie przedszkolnym. Zabawy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA DZIECI ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Indywidualny Program Edukacyjno -Terapeutyczny Imię i nazwisko ucznia: Klasa. Data i miejsce urodzenia:. Wychowawca.. Indywidualny Program Edukacyjno

Bardziej szczegółowo

ODBIORCY OFERTY. dzieci w wieku przedszkolnym OSOBA PROWADZĄCA TERMIN PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W TRZEBNICY

ODBIORCY OFERTY. dzieci w wieku przedszkolnym OSOBA PROWADZĄCA TERMIN PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W TRZEBNICY dzieci w wieku przedszkolnym ODBIORCY OFERTY PORADNIA PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNA W TRZEBNICY 55-100 Trzebnica, ul. Wrocławska 10, tel. 71 312 07 49 www.poradniapp.trzebnica.pl, e-mail: ppp-trzebnica@wp.pl

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 8

WEWNĄTRZSZKOLNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 8 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA KLAS I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 8 W ZIELONEJ GÓRZE ZAŁOŻENIA OGÓLNE: 1. Ocenianiu podlegają: a) Osiągnięcia edukacyjne. b) Zachowanie ucznia. KLASYFIKACJA: 1. Rok szkolny

Bardziej szczegółowo

Wczesne rozpoznawanie trudności w nauce czytania i pisania ryzyko dysleksji. Przyczyny i skutki dysleksji rozwojowej.

Wczesne rozpoznawanie trudności w nauce czytania i pisania ryzyko dysleksji. Przyczyny i skutki dysleksji rozwojowej. Działania edukacyjno profilaktyczne na rzecz rodziców, nauczycieli i uczniów. Oferta Zespołu Poradni Psychologiczno Pedagogicznych Poradni Psychologiczno Pedagogicznej nr 3 na rok szkolny 2016/2017 Dla

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNY PROGRAM REWALIDACJI DLA DAMIANA SKRZYMOWSKIEGO UCZNIA KLASY II LO. W ZESPOLE SZKÓŁ W Łukowie NA LATA SZKOLNE

INDYWIDUALNY PROGRAM REWALIDACJI DLA DAMIANA SKRZYMOWSKIEGO UCZNIA KLASY II LO. W ZESPOLE SZKÓŁ W Łukowie NA LATA SZKOLNE INDYWIDUALNY PROGRAM REWALIDACJI DLA DAMIANA SKRZYMOWSKIEGO UCZNIA KLASY II LO W ZESPOLE SZKÓŁ W Łukowie NA LATA SZKOLNE 2011-2012 OPRACOWAŁA Stanisława Gilewicz strona 1 /10 I. Cele główne: 1. Wspieranie

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH JA + TY = MY. Zajęcia współfinansowane ze środków Miejskiego Programu Przeciwdziałania i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Kołobrzegu. Uczniowie klas IV- VI przejawiający

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 105/2013 z dnia 22 kwietnia 2013r. o projekcie pilotażowej części programu Program zdrowotny dla dzieci dyslektycznych

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY. Bezpieczna szkoła

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY. Bezpieczna szkoła SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY na rok szkolny 2013/2014 oraz 2014/2015 Bezpieczna szkoła Szkoła Podstawowa nr 7 im. A. Mickiewicza w Świeciu Świecie, wrzesień 2013r 1 CELE PROGRAMU:

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Wypracowanie szkolnego modelu pomocy uczniom z dysleksją.

TEMAT: Wypracowanie szkolnego modelu pomocy uczniom z dysleksją. Materiał szkoleniowy: Katowice, 9 marca 2005 r. Opracowanie: Katarzyna Drzewiecka-Tymkiewicz Gimnazjum nr 4 ul. Graniczna 46, 40-018 Katowice Lider Programu ORTOGRAFFITI: Katarzyna Drzewiecka-Tymkiewicz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo