Wpływ zmian klimatu na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ zmian klimatu na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo"

Transkrypt

1 Projekt: KLIMAT Wpływ zmian klimatu na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo (zmiany, skutki i sposoby ich ograniczania, wnioski dla nauki, praktyki inżynierskiej i planowania gospodarczego) Numer Zadania: 5 Tytuł Zadania: Rozwój metod prognozowania i systemów ostrzegania przed groźnymi zjawiskami hydrologicznymi i meteorologicznymi oraz wykorzystanie ich do osłony kraju Okres sprawozdawczy: styczeń 2011 grudzień 2011 Typ raportu: raport roczny syntetyczny Koordynator Zadania: dr Michał Ziemiański Warszawa

2 Spis treści 1. Cel badań Zakres wykonywanych prac Opis metodyki badań Charakterystyka osiągniętych wyników Analiza zgodności z założonymi celami Propozycje dotyczące praktycznego wykorzystania wyników badań Wykaz przygotowanych publikacji Literatura wykorzystana w opracowaniu Wykaz wykonawców wraz z krótką informacją o rodzaju wykonanych prac Informacje o sposobie odbioru zadań składowych i trybie koordynacji prac

3 1. Cel badań Mając na uwadze występowanie ekstremalnych zjawisk hydrologicznych i meteorologicznych na terenie Polski oraz ich skutki zarówno na gospodarkę i środowisko, bardzo istotne jest lepsze prognozowanie tych zjawisk. Dostępność danych satelitarnych, radarowych, obserwacyjnych, możliwość generowania ich nowych produktów, rozwój metod asymilacji i weryfikacji danych przyczyniają się do rozwoju numerycznych modeli pogody. Odnosząc się do Studium Wykonalności projektu KLIMAT, zadanie 5 Rozwój metod prognozowania i systemów ostrzegania przed groźnymi zjawiskami hydrologicznymi i meteorologicznymi oraz wykorzystanie ich do osłony kraju ma na celu udoskonalenie systemu opracowania krótkoterminowych prognoz ostrzegających przed niebezpiecznymi zjawiskami atmosferycznymi oraz wspomagającego proces podejmowania decyzji o ostrzeżeniach. Udoskonalenie tego sytemu wiąże się z pełniejszym wykorzystaniem sytemu danych satelitarnych, danych radarowych i detekcji wyładowań, stworzeniem systemu operacyjnej asymilacji i analizy danych w modelu numerycznym, przygotowaniem metodyki weryfikacji prognoz wysokiej rozdzielczości oraz wdrożeniem dwuwymiarowych modeli hydrologicznych oraz systemu prognozy rozwoju i oceny suszy. W ramach zadania 5 realizowano w roku 2011 cztery podzadania: System analizy danych radarowych i danych detekcji wyładowań Podstawowym celem podzadania 5.1 jest opracowanie metodyki i zalgorytmizowanie systemu do automatycznego generowania komunikatów w formie ostrzeżeń o niebezpiecznych zjawiskach na podstawie analizy danych radarowych i systemu detekcji wyładowań atmosferycznych. Celem prac prowadzonych w 2011 roku było opracowanie systemu eksperckiego wraz z dokumentacją projektu systemu informatycznego. System ekspercki do prawidłowego działania wykorzystuje dane pochodzące z systemu radarowego i detekcji wyładowań atmosferycznych oraz innych systemów pracujących w IMGW-PIB (w zależności od potrzeb określonych algorytmów). W oparciu o przeprowadzone analizy, opracowano ostateczną koncepcję systemu eksperckiego oraz algorytmy do automatycznego rozpoznania zjawisk/procesów meteorologicznych i generowania komunikatów/ostrzeżeń w ramach tworzonego systemu. 3

4 Główne prace w okresie sprawozdawczym polegały na analizach opracowanych algorytmów, ich weryfikacji w oparciu o wyniki przeprowadzonych testów w procesie implementacji kolejnych modułów systemu System analizy danych satelitarnych Celem tego podzadania, zgodnie ze Studium wykonalności, jest pełniejsze wykorzystanie systemu satelitów meteorologicznych, który został kompletnie przebudowany w latach , poprzez wprowadzenie satelitów geostacjonarnych drugiej generacji (METEOSAT-8 i 9) oraz pierwszego europejskiego meteorologicznego satelity okołobiegunowego METOP-A. Nowe przyrządy zainstalowane na pokładach tych satelitów stwarzają większe możliwości ich wykorzystania w diagnozie i ultra-krótkoterminowej prognozie pogody. Podstawowym celem zadania 5.2 jest opracowanie systemu wspomagającego pracę synoptyka w przygotowywaniu krótkoterminowych prognoz niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych oraz w procesie podejmowania decyzji o ostrzeżeniach poprzez automatyczną analizę produktów satelitarnych. Realizacja projektu obejmuje dostosowanie istniejących i opracowanie nowych produktów satelitarnych oraz przygotowanie systemu eksperckiego, który analizując dostępne dane sygnalizowałby możliwość wystąpienia na wskazanym obszarze szczególnie niebezpiecznych zjawisk. Realizacja systemu ostrzegania polega na przygotowaniu aplikacji w technice internetowej do wizualizacji wyników działania systemu eksperckiego Rozwój metod prognozowania numerycznego o podwyższonej rozdzielczości przestrzennej Zadania współczesnej osłony meteorologicznej terytorium kraju pociągają za sobą konieczność dysponowania wiarygodnymi i dokładnymi numerycznymi prognozami pogody. W szczególności dotyczy to sytuacji mogących mieć niekorzystny czy katastrofalny wpływ na ważne dziedziny działalności ludzkiej, takie jak bezpieczeństwo publiczne, rolnictwo, gospodarka, transport czy turystyka. Prognozowanie większości groźnych zjawisk pogodowych mających wpływ na wymienione dziedziny wymaga modelowania procesów atmosferycznych z rozdzielczością rzędu kilometra. Po to by sprostać wyzwaniom 4

5 przygotowywany jest do operacyjnej eksploatacji prognostyczny model numeryczny AROME w konfiguracji z rozdzielczością rzędu 2-3 kilometrów. Operacyjna eksploatacja meteorologicznych systemów obserwacyjnych i prognostycznych wysokiej rozdzielczości wymaga bieżącej weryfikacji jakości wyników jakie dostarczają. Próby wykorzystania do tego celu klasycznych metod ilościowej oceny jakości prognoz typu punkt punkt prowadzą do paradoksalnej konkluzji, że wraz ze wzrostem rozdzielczości modelu pogarsza się jakość jego prognozy. Aby rozwiązać ten paradoks, w ramach realizacji omawianego zadania rozwijany jest systemu weryfikacji nowej generacji oparty o podejście rozmyte oraz niezbędne do tego typu prac środowisko testowe. Prowadzone prace obejmują rozwój nowej metodyki analizy i porównywania pół meteorologicznych opartej na wykorzystaniu ważonych filtrów medianowych System analizy danych z modeli numerycznych oraz system asymilacji i analizy danych Zgodnie ze Studium Wykonalności Projektu, celem badań, prowadzonych w ramach tego podzadania, jest udoskonalenie systemu opracowania krótkoterminowych prognoz, ostrzegających przed niebezpiecznymi zjawiskami meteorologicznymi oraz wspomagającymi proces podejmowania decyzji o ostrzeżeniach. Podstawowe prace, wykonane w roku 2011 miały na celu stworzenie systemu automatycznego generowania komunikatów (skierowanych do użytkowników) o zjawiskach niebezpiecznych na podstawie wyników modeli numerycznych. 2. Zakres wykonywanych prac Zadanie 5.1: W ramach realizacji podzadania wykonywano weryfikacje wymagań i specyfikacji dla projektowanego systemu eksperckiego, dokonano wyboru jego ostatecznej koncepcji i kontynuowano prace związane z uaktualnianiem i opracowywaniem dokumentacji projektu wg nowej koncepcji tworzonego systemu dla zweryfikowanych i nowych modułów: opracowywano dokumentację według zweryfikowanej koncepcji tworzonego systemu, wykonano schematy przepływu danych w ramach poszczególnych modułów tworzonego systemu eksperckiego, opracowano algorytmy rozpoznania stopnia ostrzeżenia dla zjawisk typu opadowego i wiatrowego. 5

6 Zakres działań na tym etapie obejmował prace związane z opracowaniem dokumentacji dla utworzonej koncepcji systemu, którą zweryfikowano i zaktualizowano. Jednocześnie prowadzono prace programistyczne według opracowanych algorytmów w tym: prace związane z opracowaniem modułu systemu eksperckiego do klasyfikacji ech radarowych. Główne prace w drugim półroczu to prace zmierzające do zakodowania systemu, zgodnie z opracowanymi algorytmami do automatycznego generowania komunikatów/ostrzeżeń dla potencjalnych użytkowników systemu, oraz jego implementacja. Odpowiednie prace obejmowały: moduł systemu eksperckiego do klasyfikacji ech (zgodnie z algorytmem opracowanym przez dr. Moszkowicza) istotnego dla kolejnych zadań realizowanych przez system, algorytmy ostrzeżeń, wykrywające segmenty o zadanych wartościach progowych; testowano następujące algorytmy wykrywające obwiednie segmentów: progowanie, Canny oraz cvblob, program generujący ostrzeżenia na podstawie produktu HWIND, instalację i konfigurację środowiska bazodanowego na potrzeby tworzonego systemu eksperckiego, moduł systemu eksperckiego do zliczania sum opadu z uwzględnieniem podziału na opad konwekcyjny i warstwowy, moduł monitorowania danych wejściowych i wyjściowych systemu eksperckiego, moduł synchronizujący wytwarzanie danych pośrednich i końcowych systemu eksperckiego, moduły służące prezentacji graficznej danych pośrednich i końcowych z poszczególnych komponentów systemu eksperckiego, w ramach modułu przetwarzania metadanych (plików zawierających informacje o ostrzeżeniach): - wygenerowano przykładowe metadane w celu testowania modułu przetwarzania metadanych oraz modułu prezentacji ostrzeżeń, - utworzono bazę danych do przechowywania metadanych o ostrzeżeniach, Prowadzono prace związane z opracowaniem jednorodnej domeny dla tworzonego systemu w oparciu o analizę zasięgu danych na radarowych mapach zbiorczych różnego typu. Na potrzeby testowania tworzonego systemu wygenerowano z danych archiwalnych bazę danych składającą się z produktów utworzonych wg ściśle określonych definicji, które 6

7 następnie posłużyły do wygenerowania zbiorczych map radarowych dla zasięgu nowo opracowanej domeny. Dane te wykorzystano do testowania: algorytmów rozpoznania zjawisk i stopni ostrzeżeń typu wiatrowego (z danych skanowania dopplerowskiego), algorytmów rozpoznania zjawisk i ostrzeżeń typu opadowego (z danych skanowania klasycznego po odbiciowości radarowej). Zadanie 5.2: Zgodnie ze Studium wykonalności, zadania realizowane w roku 2011 obejmowały opracowanie nowych produktów satelitarnych celem diagnozy sytuacji związanych z dużą siłą wiatru na morzu i lądzie oraz przygotowanie, opracowanie i realizację projektu informatycznego generującego ostrzeżenia na podstawie opracowanych nowych produktów satelitarnych. Prace nad produktami wiatrowymi obejmowały opracowanie nowych oraz dostosowano istniejących produktów satelitarnych do potrzeb tworzonego systemu. Produkty te dotyczą środowiska Bałtyku oraz średniej i górnej atmosfery, zarówno nad powierzchnią wody, jak i lądu. Wykonane prace to: opracowanie i testowanie produktów satelitarnych do określania wektorów ruchu obiektów w atmosferze, wraz z ich wysokością (produkt AMV), opracowanie produktów satelitarnych z wykorzystaniem aktywnego czujnika ASCAT/METOP do określania kierunku i prędkości wiatru na Morzu Bałtyckim, uruchomienie operacyjnego obliczania produktu SAFNWC HRW (High Resolution Wind) z wykorzystaniem danych z modelu NWP GFS, przygotowanie kompozycji barwnej AirMass RGB (( )µm/( )µm/6.2 µm) pomocnej przy identyfikacji położenia prądów strumieniowych (jet stream) oraz do identyfikacji sytuacji związanych z obniżeniem tropopauzy i wlewami stratosferycznym, opracowanie kompozycji RGB z kanałów IR9.7 µm, IR6.2 µm, IR10.8 µm inverted, opracowanie i wstępne testowanie algorytmu do obliczania wiatru geostroficznego z danych satelitarnych NOAA/TOVS, opracowanie produktów satelitarnych z wykorzystaniem aktywnego czujnika ASCAT/METOP do określania kierunku i prędkości wiatru na Morzu Bałtyckim, 7

8 opracowanie i testowanie produktów satelitarnych do określania wektorów ruchu obiektów w atmosferze, wraz z ich wysokością. W ramach realizacji systemu informatycznego (eksperckiego) wykonano poniższe prace: opracowanie metody i oprogramowania do konwersji rastrowych produktów satelitarnych na formę wektorową związaną z poziomem generowanego ostrzeżenia (dla wybranych produktów), prace koncepcyjne w zakresie funkcjonalności i wyglądu interfejsu użytkownika, poszukiwanie i analiza dostępnych technologii webowych (Flamingo Map Components, RASP, OpenLayers) pod kątem wykorzystania ich przy budowie systemu wizualizacji, prace programistyczne: instalacja i konfiguracja serwera www Apache platformy, na której działa aplikacja, stworzenie prototypowej strony HTML z wykorzystaniem kaskadowych arkuszy stylów CSS i osadzenie w niej interfejsu OpenLayers z mapą OpenStreetMaps, prace nad funkcjami AJAX (przy wykorzystaniu biblioteki jquery) umożliwiającymi asynchroniczną (bez konieczności przeładowywania strony) interakcję z mapą i wyświetlanie określonego zestawu ostrzeżeń z bazy wszystkich ostrzeżeń, stworzenie skryptu PHP generującego zapytania SQL i wysyłającego je do bazy ostrzeżeń w celu pobrania żądanej grupy ostrzeżeń. Zadanie 5.3: W ramach tego zadania wykonano następujące podstawowe prace: prowadzono prace służące analizie jakości prognoz meteorologicznych przy łącznym użyciu modelu subsynoptyczno-skalowego i konwekcyjno-skalowego, realizowano prace nad weryfikacją rozmytą prognoz modeli AROME i ALADIN na podstawie danych obserwacyjnych pochodzących ze stacji synoptycznych, stacji automatycznych sieci ATS i danych radarowych, dokonano optymalizacji konfiguracji modelu AROME oraz rozbudowano w tym celu środowisko modelu i zmodyfikowano skrypty do uruchomienia modelu z różnymi parametryzacjami, uzupełniono bazę prognoz modelu AROME, 8

9 prowadzono szczegółowe analizy pozyskanych danych w celu oceny przydatności prognoz numerycznych różnej rozdzielczości w prognozowaniu trudnych warunków meteorologicznych, przeprowadzono integrację oprogramowania oraz wprowadzono szereg modyfikacji zwiększających funkcjonalność systemu weryfikacji, w tym rozszerzono domenę systemu z eksperymentalnej na obszar całego kraju oraz zwiększono horyzont prognoz podlegających weryfikacji, przygotowano wstępną wersję środowiska operacyjnego modelu, obejmującego system AROME i system weryfikacji mezoskalowej, oraz rozpoczęto jego preoperacyjną eksploatację, w ramach rozwoju pre-operacyjnej wersji oprogramowania systemu weryfikacji przygotowano skrypty R automatycznie tworzące i wizualizujące tabele kontyngencyjne; skrypty te zostały uruchomione i przetestowane w warunkach symulacji pracy operacyjnej systemu; jako dane obserwacyjne wykorzystywane są dane ze stacji synoptycznych z terytorium Polski oraz dane z sieci automatycznych stacji obserwacyjnych (ATS), bieżący dostęp do danych ATS umożliwił wprowadzenie do wersji pre-operacyjnej systemu weryfikacji metod typu NO-NF (rozmywanie prognoz i obserwacji) fuzzy logic, minimum coverage, upscaling oraz przeprowadzenie testów działania systemu weryfikacji względem tych danych, rozbudowano środowisko modelu AROME wprowadzając w miejsce konfiguracji obejmującej domenę o rozmiarze 180x180x49 punktów obliczeniowych dwie nowe konfiguracje o rozmiarze 240x240x49 punktów obliczeniowych. Jedna konfiguracja obejmuje domeną obszar Małopolski, a druga obszar Śląska. Przygotowano niezbędne do tego celu dane klimatyczne i zmodyfikowano skrypty kontrolujące przebieg modelu, prace związane z wykorzystaniem statystyki odpornościowej i filtrów medianowych dotyczyły rozbudowy modułu do statystycznie odpornej analizy danych obserwacyjnych o interfejs użytkownika oraz zrównoleglania w oparciu o interfejs OpenMP i optymalizacji kodu; pozostałe prace związane były z przygotowaniem oprogramowania do automatyzacji porównań danych pochodzących z różnych źródeł 9

10 oraz rozbudowy modułu analizy statystycznej separowanych skal - wprowadzono nowe statystyki i kodowano metody dopasowywania obrazów, prowadzono również prace dotyczące zastosowania technik dopasowania obrazów w zadaniach weryfikacji wysokiej rozdzielczości; zaproponowano schemat optymizacji odpornej dla realizacji wspomnianych zadań. Zadanie 5.4: W ramach realizacji tego zadania wykonano następujące prace: przygotowywano metodologię przeniesienia systemu generowania ostrzeżeń i alarmów do docelowego układu działającego z wykorzystaniem nowego klastra obliczeniowego. Wykonano przeniesienie systemu oraz testy generowania alarmów i ostrzeżeń o niebezpiecznych zjawiskach meteorologicznych, wykonano prace w zakresie uszczegółowienia wymagań oraz finalnego wyboru dla wspomnianej docelowej platformy sprzętowej i programowej. Sprawdzono możliwość generowania obrazów (plików graficznych) z danych bieżących, oprogramowano i przetestowano tryb włączania obrazów (plików graficznych) do plików typu htm/html, oprogramowano i przetestowano tryb włączania do plików typu htm/html interaktywnych obiektów typu "pomoc" lub "wartość" oraz zdefiniowano wymagania, jakie powinien spełniać docelowy zestaw plików typu htm/html, dokonano wstępnej oceny możliwości przenoszenia (portingu) między różnymi systemami operacyjnymi, wprowadzono możliwość definiowania przez użytkownika konfiguracji w zakresie graficznego interface u, zakresu czasowego danych oraz zawartości elementów prezentowanych w GUI, wykonano rozszerzone testy platformy programowej, wybranej dla systemu eksperckiego (określono i przetestowano limity prędkości transferu danych, czytelność GUI, skalowalność interface u), przygotowano dokumentację projektu informatycznego systemu służącego do automatycznego generowania komunikatów o zjawiskach niebezpiecznych do użytkowników, wraz z modułem przygotowującym i przesyłającym odpowiednie metadane do zintegrowanego systemu eksperckiego. Przetestowano i oceniono 10

11 operacyjnie stosowalność systemu eksperckiego wraz podstawową opcją generowania plików metadanych na potrzeby systemu zintegrowanego, dokonano implementacji systemu eksperckiego wykorzystującego dane z modelu numerycznego. 3. Opis metodyki badań Zadanie 5.1 W celu określenia zjawisk/procesów, o których powinien być informowany użytkownik, i powiązania ich z określonymi produktami systemu radarowego i rejestracji wyładowań prowadzono porównanie przykładowych danych wygenerowanych do testowania systemu z analizami prezentowanymi w literaturze w zakresie odbiciowości radarowej dla różnych struktur typu opadowego w powiązaniu z typami hydrometeorów dających opady stałe i ciekłe. Prace te zmierzały do sprecyzowania parametrów meteorologicznych określonych zjawisk, możliwych do ujęcia ich w formie algorytmów stosowanych do określonych zestawów produktów. Faza strategiczna Faza określania wymagań Proces realizowany iteracyjnie Analiza i projektowanie Implementacja Testowanie Fragment systemu Analiza i projektowanie Implementacja Testowanie Fragment systemu Analiza i projektowanie Implementacja Testowanie Fragment systemu Dostarczenie zrealizowanej części systemu Dostarczenie zrealizowanej części systemu Dostarczenie zrealizowanej części systemu Faza użytkowania i konserwacji Rys. 1. Schemat systemu eksperckiego 11

12 W celu osiągnięcia wymaganych wyników, system ekspercki tworzono zgodnie z zasadami modelu przyrostowego. Zastosowano strategię rozwoju systemu, zapewniającą kontrolę poprawności i korektę błędów na dowolnym etapie iteracji kolejnych modułów (wielokrotne powtarzanie wybranych etapów/modułów, aż do osiągnięcia satysfakcjonującego stanu systemu). Przyjęta metodyka prac (iteracyjna) w zakresie tworzonego oprogramowania i implementacji kolejnych wersji oprogramowania i opracowywania algorytmów pozwoliła/pozwoli na testowanie kolejnych modułów/funkcji systemu nie tylko na produktach archiwalnych, ale także na produktach pozyskiwanych w procesie pracy operacyjnej. Zadanie 5.2 Opracowano metodykę i oprogramowanie do generowania nowych produktów satelitarnych lub wykorzystania produktów generowanych przez EUMETSAT. W tym celu przygotowano automatycznie działające oprogramowanie, które tworzy graficzną formę produktów, umożliwiając ich wizualizację oraz konwersję na format wektorowy zasilające system informatyczny ostrzeżeń. Przeprowadzono analizę jakości opracowanych produktów: produkt AMV uzyskano bardzo dobrą zgodność z danymi z sondaży aerologicznych dla całego roku kalendarzowego, produkty dotyczące wlewów stratosferycznych oraz pola wiatru geostroficznego zostały przeanalizowane na przykładowych case studies. W zakresie przygotowania systemu informatycznego do wizualizacji ostrzeżeń przygotowano prototypową wersję aplikacji sieciowej prezentującej testowe ostrzeżenia (docelowo w bazie będą znajdować się ostrzeżenia generowane przez podsystemy systemu eksperckiego) wprowadzone do bazy danych ostrzeżeń. Interfejs aplikacji składa się z trzech głównych obszarów: mapy: warstwy bazowej na której wyświetlane są obszary ostrzeżeń, formularza: umożliwia włączanie i wyłączanie warstw ostrzeżeń oraz identyfikację podsystemu który je wygenerował, tabeli: wyświetlone są szczegółowe informacje na temat pokazywanych aktualnie na mapie ostrzeżeń: stopień intensywności, typ zjawisko, źródło ostrzeżenia (podsystem, 12

13 który je wygenerował), zakres czasowy ostrzeżenia oraz link do danych źródłowych, z których ostrzeżenie pochodzi. Zadanie 5.3 W rezultacie prowadzonych prac powstał system weryfikacji mezoskalowej wykorzystujący metody rozmyte. Metody te charakteryzuje porównywanie pól meteorologicznych poprzez analizę statystyczną ich otoczeń. W wyniku analizy dotychczasowych rezultatów system weryfikacji wzbogacony został o metody Fractions skill score (FSS) oraz Pragmatic approach. Zgodnie z metodą FSS (Ebert, 2008) analizowane jest wystąpienie zjawiska w otoczeniu lokalizacji zdefiniowane jako ułamek powierzchni (otaczającej daną lokalizację określoną skalą s) zarówno w przypadku prognozy jak i obserwacji. Strategia dopasowania jest strategią typu NO-NF (obserwacje w sąsiedztwieprognoza w sąsiedztwie) a model decyzyjny definiuje zasada mówiąca, że prognoza jest użyteczna jeżeli częstość przewidywana wystąpienia zjawiska jest podobna do częstości obserwowanej wystąpienia zjawiska. W zaimplementowanej metodzie wykorzystano wskaźnik Briera (Fractions Brier Score). Metoda Pragmatic approach zakłada, że dobra prognoza przewiduje wystąpienie zjawiska jak też nie wystąpienie zjawiska z dużym prawdopodobieństwem. Strategia dopasowania jest strategią typu SO-NF (obserwacje w punkcie-prognoza w sąsiedztwie). Zmodyfikowany system weryfikacji rozmytej posłużył do weryfikacji prognoz mezoskaloskalowych ALADIN i wysokiej rozdzielczości AROME względem danych SYNOP pochodzących ze stacji meteorologicznych jak też danych ze stacji automatycznych ATS. Analizowana również była weryfikacja względem danych radarowych. Testy obejmowały także analizę przypadków szczególnych, charakteryzujące się wystąpieniem dużych opadów. W praktyce operacyjnego wykorzystania modeli prognozy pogody istotną rolę grają koszty obliczeń. W celu ich optymalizacji stosuje się dla różnych domen modele o różnej rozdzielczości przestrzennej i różnych parametryzacjach. Łączne użycie modeli subsynoptyczno-skalowego i konwekcyjno-skalowego w niektórych sytuacjach pogodowych może dać lepszy obraz sytuacji meteorologicznej. W ramach realizacji zadania były analizowane prognozy konwekcyjno-skalowego modelu AROME o kroku siatki 2,7km oraz subsynoptyczno-skalowego modelu ALADIN o kroku siatki 13,5km. Rozpatrywane 13

14 przypadki cechowały się występowaniem różnych groźnych zjawisk np. intensywne opady, burze czy opady gradu. Zebrano w sumie 5 przypadków wystąpienia opadu gradu na stacji synoptycznej oraz 49 wystąpienia wysokich opadów. Zadanie 5.4 Z uwagi na wymaganie przenaszalności (portingu) wymagania względem platformy sprzętowej i systemowej systemu generowania ostrzeżeń przenoszą się w obszar programowy. Wymagania te (względem platformy programowej) są następujące: przenaszalność (porting) względem platformy sprzętowej i systemowej, przyjazny (graficzny) interfejs użytkownika (User-friendly [G]UI), szybkość odbioru danych, nawet dużych objętości (wolumów), wyraziste (kontrastowe) przedstawianie elementów, zwłaszcza informacji o zagrożeniu. Proponowanym rozwiązaniem jest wykorzystanie plików w formacie html z dowiązanymi obrazami w formacie gif. Sprawdzono, że pliki są widziane w poprawny sposób w popularnych przeglądarkach internetowych (Internet Explorer, Mozilla Firefox czy Google Chrome ), dzięki czemu jest możliwa praca z tak przygotowanymi plikami pod kontrolą praktycznie wszystkich systemów operacyjnych (Windows, Linux/UNIX, MACOS itp.). Zgodnie ze standardem IEEE dla planów zarządzania projektami oprogramowania (Reaff 1993) wykonana została dokumentacja projektu informatycznego, dotycząca systemu eksperckiego do generowania komunikatów o niebezpiecznych zjawiskach meteorologicznych. W tym celu określono cel, zakres i przeznaczenie projektu informatycznego, zdefiniowano podstawowe pojęcia, produkty oraz proces techniczny projektu, jak również możliwe przewidywalne ewolucje projektu. Dokonano również wstępnej analizy i oszacowania kontroli elementów ryzyka w projektowanym systemie. Dokumentacja projektu informatycznego systemu automatycznego generowania komunikatów obejmuje uzyskiwanie i dalszy transfer danych (metadanych) i informacji o możliwości wystąpienia zjawisk niebezpiecznych. Opracowano zintegrowany (wspólny) system, który ma w sposób uniwersalny przyjmować bezpośrednie ( surowe ) produkty poszczególnych komponentów (podzadań) i generować z nich ujednolicony w formie komunikat (czy też zestaw komunikatów). 14

15 4. Charakterystyka osiągniętych wyników Zadanie 5.1 Efektem prowadzonych prac są niżej wymienione elementy. Dokumentacja założeń, metod i algorytmów wchodzących w skład tworzonego systemu eksperckiego, prezentująca: - ogólne informacje odnośnie koncepcji tworzonego systemu, - główne cele i zakres projektowanego systemu, - opis kontekstu systemu: hardware i software systemu eksperckiego, - strukturę i zasady działania systemu modelowanie systemu w ramach środowiska, - główne moduły/funkcje systemu oraz ich charakterystykę, - proces tworzenia interfejsu graficznego do obsługi i prezentacji produktów wyjściowych tworzonego systemu, - zasoby wymagane do realizacji projektu Zaimplementowany system ekspercki Rys. 2. Schemat połączenia komputerów działających w ramach utworzonego systemu eksperckiego 15

16 Dane radarowe w postaci produktów są zapisywane i przechowywane na komputerach Rain1 oraz Rain2 (na każdym z komputerów z czterech radarów), z których dane pobierane są przez Serwer FTP. Podobnie jest dla systemu PERUN. Rys. 3. Schemat powiązań poszczególnych modułów w ramach tworzonego systemu eksperckiego Główne moduły/funkcje systemu: - moduł kontroli spływu danych wejściowych zasilających system - moduł klasyfikacji echa radarowego rozdzielający echa radarowe na konwekcyjne i warstwowe, - moduł generowania sum chwilowych i ciągłych, - moduł definiowania scenariusza ostrzeżeń łączący dane wejściowe (z wszystkich systemów) z wartościami progowymi poszczególnych produktów w celu umożliwienia wygenerowania ostrzeżeń w formie segmentów, - moduł wyodrębniający i generujący z wejściowych danych segmenty (pola) w oparciu o zadane wartości progowe, - moduł generujący ostrzeżenia - główny proces systemu: analiza łączona wszystkich danych dostarczonych z modułu generującego segmenty (pola) z określonego typu 16

17 ostrzeżeniami, generowanie mapy zbiorczej dla stopni ostrzeżeń pochodzących z określonego typu zjawisk z podziałem na ostrzeżenia: wiatrowe, opadowe i pozostałe zjawiska oraz analizujący dane z określonych produktów w połączeniu z danymi z systemów zewnętrznych wspomagających rozpoznawanie zjawisk/procesów oraz stopnia ostrzeżenia, które może/powinno być wygenerowane w danym momencie, - moduł prezentacji danych - interfejs graficzny dla użytkownika finalnego systemu, - moduł weryfikacji generowanych ostrzeżeń, - moduł generujący metadane wymieniane między innymi systemami eksperckimi, - moduł eksportu danych do wybranych formatów. Istotną częścią tworzonego systemu eksperckiego jest funkcja wstępnej oceny wygenerowanych ostrzeżeń przez użytkownika końcowego odnośnie trafności wygenerowanych ostrzeżeń. Rys. 4. Główna domena opracowana na potrzeby systemu eksperckiego Baza danych do przechowywania metadanych w ściśle określonym formacie jako miejsce przechowywania i wymieniany danych między innymi systemami eksperckimi realizowanymi w ramach zadania 5. Zestaw wygenerowanych danych radarowych do testowania głównych modułów systemu na przykładowych danych (archiwalnych) jako źródło danych do wykonania testowania 17

18 poszczególnych modułów i opracowanych algorytmów rozpoznania zjawisk/procesów oraz stopni ostrzeżeń. Testy wykonywane były na danych archiwalnych i będą na danych operacyjnych w celu sporządzenia raportu z wyników pracy zaimplementowanego systemu. Zadanie 5.2 W ramach realizacji projektu opracowano i przetestowano szereg produktów satelitarnych, dla potrzeb systemu automatycznej analizy danych satelitarnych. Zestaw tych produktów do diagnozy siły wiatru przedstawia tabela 1. Diagnoza sytuacji związanych z dużą siłą wiatru na morzu i na lądzie Parametry meteorologiczne istotne przy diagnozie zjawiska - pole baryczne (pole geopotencjału) DANE Dane MSG / SEVIRI Sondaże satelitarne: ATOVS / NOAA, METOP IASI / METOP Model NWP Dane SYNOP OPROGRAMOWANIE 2met SUMO SAFNWC AAPP, IAPP Algorytmy wyznaczania prędkości wiatru na podstawie danych satelitarnych Produkt MPEF AMV (Atmospheric Motion Vector) pole wektorowe obrazujące przemieszczanie zachmurzenia na podstawie danych MSG/SEVIRI. Produkt SAFNWC HRW (High Resolution Wind) Atmospheric Motion Vector obliczany przy pomocy pakietu SAFNWC w Ośrodku Teledetekcji Satelitarnej. Wiatr geostroficzny wyznaczany na podstawie sondażu satelitarnego ATOVS / NOAA Pole wiatru na powierzchni morza na podstawie danych ASCAT/METOP. Kompozycje barwne Airmass RGB do identyfikacji położenia prądów strumieniowych. Tab. 1. Algorytmy przeznaczone do diagnozy sytuacji związanych z dużą siłą wiatru na podstawie danych satelitarnych. 18

19 Przykładowe produkty przedstawiono na Rys Rys. 5. Przykładowy produkt AMV nałożony na kompozycję barwną RGB, kolory symboli oznaczają poziom: hpa niebieskie, hpa czerwone, hpa zielone m Reference Vectors m/s Rys. 6. Przykładowy produkt pole wiatru na morzu na podstawie danych ASCAT/METOP orbity popołudniowe. Rys. 7. Pole wiatru geostroficznego nałożone na rozkład wysokości geopotencjału 850 hpa, , 0145 UTC. 19

20 Rys. 8. Meteosat 9 kompozycja RGB 9.7µm/6.2µm/0.8 µm inv , 09:15UTC Rys. 9. Kompozycja Airmass zdefiniowana testowooperacyjnie za pomocą procesora RGB_Composite VCS 2met! P.E v.3.4 ( UTC. Uzyskane rezultaty wskazują na dobrą jakość produktu AMV. Uzyskano dobrą zgodność zarówno kierunku jak i prędkości wiatru z radiosondażami. Praktyczne zastosowanie tego produktu jest ograniczone głównie do obszarów gdzie występują chmury (w przeciwieństwie do sondaży TOVS najdokładniejszych dla obszaru bezchmurnego). Produkt pole wiatru na morzu z danych ASCAT/METOP jest operacyjnie generowany dwa razy na dobę i w formie graficznej jest przesyłany do Oddziału Morskiego IMGW-PIB w Gdyni. Produkt satelitarny SAFNWC HRW przeznaczony do szacowania prędkości i kierunku wiatru na podstawie analizy przemieszczającego się zachmurzenia na obrazach satelitarnych MSG/SEVIRI jest operacyjnie obliczany w OTS IMGW-PIB OKk z częstotliwością co 15 minut. Opracowane kompozycje barwne potwierdziły swoją użyteczność do analizy sytuacji związanych z zagrożeniem silnym wiatrem. Ze względu na jakościowy, a nie ilościowy charakter tych produktów będą stanowiły informacje uzupełniającą w systemie wizualizacji ostrzeżeń. Pole wiatru geostroficznego powinno być stosowane ostrożnie w analizie sytuacji meteorologicznej. W zakresie przygotowania systemu informatycznego (eksperckiego) generującego ostrzeżenia na podstawie produktów satelitarnych przygotowano prototypową wersję aplikacji sieciowej prezentującej testowe ostrzeżenia (docelowo w bazie będą znajdować się ostrzeżenia generowane przez podsystemy systemu eksperckiego) wprowadzone do bazy danych ostrzeżeń. Widok ekranu projektowanego systemu wizualizacji ostrzeżeń przedstawiono na Rys

21 Rys. 10. Zrzut ekranu prezentujący prototypową wersję aplikacji prezentującej wyniki systemu eksperckiego. Zadanie 5.3 Wykorzystując tworzony system weryfikacji rozmytej porównano prognoz dwóch modeli numerycznych ALADIN i AROME. Prezentowane niżej wyniki przedstawiają ilustrację przeprowadzonych analiz. 21

22 Rys. 11. Wskaźnik PC w metodzie fuzzy logic dla stycznia 2010 roku. Model ALADIN weryfikowany względem danych pochodzących z automatycznych stacji synoptycznych. Rys. 12. Wskaźnik PC w metodzie fuzzy logic dla stycznia 2010 roku. Model AROME weryfikowany względem danych pochodzących z automatycznych stacji synoptycznych. 22

23 Weryfikując modele ALADIN i AROME względem danych z automatycznych stacji synoptycznych otrzymujemy wyniki wskazujące na bardziej trafne prognozy modelu AROME. Prezentowany wskaźnik PC (trafności zdarzenia) dla stycznia 2010 r. pokazuje jak dużo zdarzeń było poprawnie trafionych (prognoza pokazała zjawisko które wystąpiło) i przewidzianych, że nie wystąpią (zarówno prognoza i obserwacja nie pokazały zjawiska) w stosunku do liczby wszystkich zjawisk (Atger 2001). W metodzie fuzzy logic model AROME (Rys. 11) uzyskuje znacznie lepsze wyniki niż model ALADIN (Rys. 12). Jedynie dla niskich opadów i najmniejszych skal przestrzennych model ALADIN ma wyższe wartości tego wskaźnika. Jesienią 2011 uruchomiono pre-operacyjną eksploatację modelu AROME. Przygotowanie jej składało się z kilku etapów: wyznaczenie domen, przygotowanie plików klimatycznych i pól fizjograficznych w formacie PGD, przygotowanie środowiska na wybranym superkomputerze, przygotowanie i uruchomienie systemu skryptów mogących pracować w trybie operacyjnym. Przygotowane zostały 2 nowe domeny: jedna z centrum w punkcie 19º48''E / 50º48''N, a druga z centrum w punkcie 17ºE / 51ºN. Pierwsza z domen optymalizowana jest na osłonę Małopolski, a druga Śląska. Obie domeny posiadają horyzontalną rozdzielczość 2,7km, z siatkami 229x229 węzłów, co daje nam obszary rzędu 600km x 600km. Domeny zostały wyznaczone z użyciem programu MAKDO. Kolejnym krokiem było przygotowanie odpowiednich plików klimatycznych. Do przygotowania została wykorzystana konfiguracja E923 modelu ARPEGE (z parametrami docelowymi dla modelu AROME) oraz baza danych powierzchniowych i fizjograficznych GTOPO30. Pliki klimatyczne są przygotowywane osobno dla każdej domeny i każdego miesiąca. Dodatkowymi plikami charakterystycznymi dla AROME są pliki PGD zawierające pola fizjograficzne w formacie LFI. Przygotowanie tych plików wymagało utworzenia niezbędnych plików konfiguracyjnych dla poszczególnych domen i wykorzystania dedykowanego oprogramowania. 23

24 Rys. 13. Domeny pre-operacyjne modelu AROME na tle domeny operacyjnej ALADIN. Zadanie 5.4 Wykonano prace w zakresie realizacji projektu informatycznego systemu automatycznego generowania komunikatów o zjawiskach niebezpiecznych oraz przygotowano dokumentację projektu, określono wymagania względem platformy systemowej i programu, który będzie stanowić bazę dla systemu eksperckiego. Rozwiązanie systemowe, bazujące na przeglądarce internetowej w formacie html z dowiązanymi obrazami w formacie gif, chociaż proste, formalnie spełnia wszystkie założenia. W związku z tym docelowa platforma systemowa oparta jest na tym generalnym rozwiązaniu. Architektura systemu obejmuje następujące elementy: 1. na poziomie pojedynczego producenta danych (model meteorologiczny i post-processing) uzyskanie danych wejściowych, warunków brzegowych i początkowych, wykonanie obliczeń modelu, uzyskanie podstawowych ( surowych nieprzetworzonych) wyników, 24

25 wykonanie post-processingu łańcucha przetwarzania podstawowych wyników modelu, wygenerowanie danych dotyczących możliwości wystąpienia niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych, 2. na poziomie generowania (meta)danych w ramach zespołu producentów: na podstawie danych przygotowanych na wyżej opisanym etapie wygenerowanie metadanych, niezbędnych do poprawnej pracy zintegrowanego systemu eksperckiego, transfer plików metadanych do wyznaczonej lokalizacji dla uwzględnienia ich w przygotowywanym zestawie komunikatów (sugerowanych ostrzeżeń i alarmów). W ramach prac wykonano testy z konfiguracją systemu, aby użytkownik miał możliwość elastycznego określenia parametrów, które będą najbardziej dla niego dogodne, zwłaszcza w zakresie interface u graficznego, zakresu czasowego danych oraz zawartości pod względem elementów prezentowanych w GUI. Przetestowane zostały operacyjne ciągi produkcyjne systemu na poziomie pojedynczego producenta danych/komunikatów (podzadanie 5.4, model meteorologiczny COSMO) oraz na poziomie dostarczania danych (metadanych) w ramach i jako element zespołu producentów (zadanie 5, zintegrowany system ekspercki). Dodatkowym elementem, który w trybie testowym i operacyjnym zamyka strukturę systemu, jest automatyczne uwzględnianie wyników z innych modeli meteorologicznych, w tym zwłaszcza modelu ALADIN, w drodze dynamicznej alokacji struktur danych i odpowiedniej generacji wymaganych plików metadanych, które są przekazywane do zintegrowanego na poziomie zespołu producentów (całego zadania 5) systemu eksperckiego. 5. Analiza zgodności z założonymi celami Realizowane prace były zgodne z założonymi celami projektu. 6. Propozycje dotyczące praktycznego wykorzystania wyników badań Otrzymane wyniki będą wykorzystywane zgodnie ze studium wykonalności projektu do udoskonalenia systemu opracowania krótkoterminowych prognoz ostrzegających przed niebezpiecznymi zjawiskami atmosferycznymi oraz wspomagającego proces podejmowania decyzji o ostrzeżeniach. Prototypowe produkty satelitarne są na bieżąco prezentowane na stronie intranetowej IMGW, stanowiąc pomoc dla synoptyków w analizie bieżącej sytuacji meteorologicznej oraz pozwalając użytkownikom na analizę ich jakości. 25

26 7. Wykaz przygotowanych publikacji Zadanie 5.1 W ramach tematu wykonano: Dziewit Z., Tuszyńska I., Rychlewski P. Dokumentacja projektu informatycznego projektowanego systemu obserwacji radarowych i detekcji wyładowań. Zadanie 5.2 Łapeta B., Struzik P., et al., Opracowanie nowych produktów satelitarnych celem diagnozy sytuacji związanych z dużą siłą wiatru na morzu i lądzie Zadanie 5.3 W ramach zadania powstało: Jerczyński M., Szczęch-Gajewska M., Woyciechowska J., Bochenek B., Kolonko M.,- Analiza jakości prognoz meteorologicznych przy łącznym użyciu modelu subsynoptycznoskalowego i konwekcyjno-skalowego poster - Jerczyński M., Szczęch-Gajewska M., Woyciechowska J., Bochenek B., Kolonko M., ALADIN in Poland operational and R&D activities, konferencja 33rd EWGLAM & 18th SRNWP Joint Meetings, Tallinn, 8-11 October 2011 Zadanie 5.4 W ramach zadania powstało: Mazur A., Linkowska J., Kielar R., Dokumentacja projektu informatycznego projektowanego systemu eksperckiego, opartego na danych z modelu numerycznego 8. Literatura wykorzystana w opracowaniu Poniższy wykaz zawiera skrócony wybór pozycji literaturowych wykorzystanych w opracowaniu. Pełna lista zawiera 80 pozycji. Ambühl J., Customer oriented warning systems, Bundesamt für Meteorologie und Klimatologie, MeteoSchweiz, Veröffentlichung MeteoSchweiz Nr. 84, 2010 Arce G., Nonlinear signal processing: a statistical approach, 2004 Atger, F., Verification of precipitation forecasts from single models and ensemble prediction systems. Nonlin. Proc. Geophys., 8, ,

27 Battan L. J., Radar observation of the atmosphere, The UNIVERSITY Chicago PRESS, Chicago Illinois U.S.A., 1973 Bouttier F., 2009, AROME system documentation, Meteo-France internal report. Bringi V.N., 2001, Polarimetric Doppler weather radar, CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS, Cambridge. Dougherty E., Astola J., 1994, An introduction to nonlinear image processing. Doviak R.J., Zrnic D.S., Doppler radar and weather observations, Academic press, San Diego California, 1993 EUMETSAT Satellite Application Facility to Nowcasting & Very Short Range Forecasting, Product User Manual for High Resolution Winds (HRW PGE09 v3.0). SAF-NWC- CDOP-INM-SCI-PUM-09_v.3.0.doc., 2010, Evans, J. E., Weber, M. E., Weather Radar Development and Application Programs, Lincoln Laboratory Journal, Volume 12, Number 2, 2000, pp Fernández J.M., 2003: Enhancement of algorithms for satellite motion derived winds: the High Resolution and Quality Control aspects. (Proceedings 2003 Meteorological Satellite Conference, Eumetsat Pub.39, pp ). García-Pereda J., 2008: Evolution of High Resolution Winds Product (HRW), at the Satellite Application Facility on support to Nowcasting and Very short range forecasting (SAFNWC) (Proceedings 9th International Wind Workshop, Eumetsat Pub.51). Golding B.W., NIMROD: A system for generating automated very short range forecasts. Meteor. Appl. 6, 1-16 Hackel H., Atlas chmur, RM, Warszawa, 2008 (tł. A. Różańska) Hajto M., Struzik P., Use of satellite data for analysis of troposphere dynamics, Proc. Advances in Weather and Circulation Type Classifications & Applications, , Kraków, DVD. Hayden C.M. & R.J.Purser, 1995: Recursive filter objective analysis of meteorological fields, and application to NESDIS operational processing (Journal of Applied Meteorology, Num.34, pp.3-15). Holmlund K. & C.S.Velden, 1998: Objective determination of the reliability of satellite derived Atmospheric Motion Vectors (Proceedings 4th International Wind Workshop, Eumetsat Pub.24, pp ). 27

28 Holmlund K., C.S.Velden & M.Rohn, 2000: Improved quality estimates of Atmospheric Motion Vectors utilising the Eumetsat Quality Indicators and the UW/CIMSS Autoeditor (Proceedings 5th International Wind Workshop, Eumetsat Pub.28, pp.72-80). Korczyk P., Wpływ wody chmurowej na drobnoskalową turbulencję model laboratoryjny, Praca doktorska, Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, 2008 Metop. EUMETSAT Polar System. Michelson D., Einfalt T., Holleman I., Gejsten U., Friderich K., Haase G., Lindskog M., Jurczyk A., Weather Radar Data Quality In Europe: Quality Contro land Charakterization, COST 717 Working Dokument WDD_MC_200403_1 Moszkowicz S., Tuszyńska I, Meteorologia radarowa, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa 2003 NOAA KLM USER'S GUIDE.revised OPS-LRS User Manual in NWP SAF AAPP Documentation. Version 1.1, March Retallack B.J., Podstawy meteorologii, skrypt WMO 1984, wyd. IMGW 1991 r., s Sacha K., Inżynieria oprogramowania, PWN, Warszawa, 2010 Santurette P., Georgiev Ch.G., 2005, Applying Satellite Water Vapour Imagery and Potential Vorticity Analysis, Weather Analysis and Forecasting, Elsevier Academic Press. Schipper J., Nietosvaara V., Operational use of RGB. Schmetz J., K.Holmlund, A.Ottenbacher, 1996: Low level winds from high resolution visible imagery. (Proceedings 3rd international winds workshop, Eumetsat Pub.18, pp.71-79). Struzik P., Hajto M., Łapeta B., Pajek M., Characterisation of troposphere dynamics with use of satellite information for circulation classifcation use, 2009 EUMETSAT Meteorological Satellite Conf. Bath, UK, , Proceedings P.55. Tuszyńska I., Wykorzystanie technologii VSAT w sieci radarów meteorologicznych, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa Wykaz wykonawców wraz z krótką informacją o rodzaju wykonanych prac dr Michał Ziemiański - koordynator zadania, mgr Bogdan Bochenek - rozwój oraz pre-operacyjne testy systemu weryfikacji rozmytej, ocena jakości prognoz modeli ALADIN i AROME, 28

29 mgr Zdzisław Dziewit - teoretyczne i praktyczne uwagi dotyczące zjawisk/procesów możliwych do zidentyfikowania przez systemy: POLRAD i PERUN oraz do opracowywanych algorytmów na potrzeby tworzonego systemu, mgr Rafał Iwański - wyznaczanie i testowanie wyników wyznaczania prędkości wiatru geostroficznego z danych NOAA/TOVS, mgr Marek Jerczyński - rozwój filtrów CWMF i ich zastosowań w analizie pól, mgr Rafał Kielar - opracowywanie systemu eksperckiego ostrzegającego przed niebezpiecznymi zjawiskami meteorologicznymi oraz wspomagającymi proces podejmowania decyzji o ostrzeżeniach, dr Marcin Kolonko - rozwój metod wizualizacji dla systemu weryfikacji, mgr Joanna Linkowska asystent koordynatora, opracowywanie systemu eksperckiego, dr Bożena Łapeta - opracowanie metodyki wyznaczania rozkładu wiatru geostroficznego z danych NOAA/TOVS, dr Andrzej Mazur - opracowywanie systemu eksperckiego ostrzegającego przed niebezpiecznymi zjawiskami meteorologicznymi oraz wspomagającymi proces podejmowania decyzji o ostrzeżeniach, mgr Monika Pajek - przygotowanie kompozycji barwnych AirMass RGB, Paweł Przeniczny - prace koncepcyjne i programistyczne nad funkcjonalnością interfejsu użytkownika systemu eksperckiego, Magdalena Raniecka-Wells - odbiór i przetwarzanie danych satelitarnych mgr Paweł Rychlewski - opracowanie algorytmów, ich weryfikacja i implementacja w systemie eksperckim, Danuta Serafin-Rek - uruchomienie operacyjnego obliczania produktu SAFNWC HRW (High Resolution Wind) z wykorzystaniem danych z modelu NWP GFS, Mateusz Struzik - opracowywanie oprogramowania oraz przetwarzanie danych satelitarnych, dr inż. Piotr Struzik - opracowanie metodyki i narzędzi programistycznych do wykorzystania produktów ASCAT i AMV dotyczących pola wiatru, mgr Małgorzata Szczęch-Gajewska - przygotowanie pre-operacyjnej eksploatacji modelu AROME, mgr inż. Irena Tuszyńska - opracowanie algorytmów, ich weryfikacja i implementacja w systemie eksperckim, 29

30 Adam Twardowski - opracowywanie i testowanie oprogramowania do przetwarzania danych satelitarnych, dr Jadwiga Woyciechowska - prace nad systemem weryfikacji rozmytej i ocena jakości prognoz modeli ALADIN i AROME, mgr Leokadia Zagajewska - przetwarzanie danych satelitarnych i pomocniczych. 10. Informacje o sposobie odbioru zadań składowych i trybie koordynacji prac Prace prowadzone w ramach realizacji zadania były koordynowane przez: - raporty miesięczne i kwartalne oraz raport roczny, - opracowania cząstkowe wykonane w poszczególnych etapach prac, - spotkania głównych wykonawców zadań z koordynatorem Zadania 5, - seminarium zdawczo-odbiorcze prac merytorycznych dla zadania w dniach grudnia 2011 r. w siedzibie Oddziału Krakowskiego IMGW-PIB. 30

Ewelina Henek, Agnieszka Wypych, Zbigniew Ustrnul. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB)

Ewelina Henek, Agnieszka Wypych, Zbigniew Ustrnul. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) Ewelina Henek, Agnieszka Wypych, Zbigniew Ustrnul Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) IT SYSTEM GŁÓWNE KOMPONENTY SYSTEMU ISOK: Dane LIDAR (4- punktów/m ; >00

Bardziej szczegółowo

5D102 RIMADIMA an INTERREG III B CADSES NP project part-financed by the European Union

5D102 RIMADIMA an INTERREG III B CADSES NP project part-financed by the European Union 5D102 RIMADIMA an INTERREG III B CADSES NP project part-financed by the European Union Streszczenie System MeteoGIS służy do monitorowania warunków atmosferycznych oraz do generowania ostrzeżeń dostosowanych

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 21 maja 2012 Historia dokumentu

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY METEOROLOGICZNE NA POTRZEBY OSŁONY HYDROLOGICZNEJ. Teresa Zawiślak Operacyjny Szef Meteorologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB

PROGNOZY METEOROLOGICZNE NA POTRZEBY OSŁONY HYDROLOGICZNEJ. Teresa Zawiślak Operacyjny Szef Meteorologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB PROGNOZY METEOROLOGICZNE NA POTRZEBY OSŁONY HYDROLOGICZNEJ Teresa Zawiślak Operacyjny Szef Meteorologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB 11.12.2013 Prognoza pogody określenie przyszłego najbardziej prawdopodobnego

Bardziej szczegółowo

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i implementacja środowiska do automatyzacji przeprowadzania testów aplikacji internetowych w oparciu o metodykę Behavior Driven Development. Autor: Stepowany

Bardziej szczegółowo

Zintegrowanego Systemu

Zintegrowanego Systemu Zintegrowany System Informacji o Zlewni - CRIS Dane meteorologiczne dla Zintegrowanego Systemu Informacji o Zlewni CRIS dr Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Projekt

Bardziej szczegółowo

SYSTEM SATELITÓW METEOROLOGICZNYCH DZIŚ I JUTRO

SYSTEM SATELITÓW METEOROLOGICZNYCH DZIŚ I JUTRO SYSTEM SATELITÓW METEOROLOGICZNYCH DZIŚ I JUTRO Wprowadzenie Najczęściej zadawanym pytaniem na Świecie jest pytanie Jaka będzie pogoda?. Aby dać na nie właściwą odpowiedź, służby meteorologiczne na Świecie

Bardziej szczegółowo

Prognozy meteorologiczne. Powstawanie, rodzaje, interpretacja.

Prognozy meteorologiczne. Powstawanie, rodzaje, interpretacja. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy Prognozy meteorologiczne. Powstawanie, rodzaje, interpretacja. Michał Ogrodnik Biuro Prognoz Meteorologicznych i Komercyjnych IMGW-PIB

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 9 Narzędzie do wyliczania wskaźników statystycznych Diagnostyka Stanu Nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 31 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Lublin ul. Czackiego 7/9 00-043 Warszawa tel. +48 22 50 58 100. Gliwice Kraków Rzeszów fax +48 22 50 58 005 Bielsko - Biała

Lublin ul. Czackiego 7/9 00-043 Warszawa tel. +48 22 50 58 100. Gliwice Kraków Rzeszów fax +48 22 50 58 005 Bielsko - Biała WASKO S.A. ul. Berbeckiego 6 44-100 Gliwice tel. + 48 32 33 25 500 fax + 48 32 33 25 505 e-mail: wasko@wasko.pl serwis@wasko.pl www.wasko.pl Gdynia Olsztyn Bydgoszcz Szczecin Poznań Łódź Wrocław Kielce

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1. Istotne warunki zamówienia do przetargu nieograniczonego na wykonanie pakietu usług programistycznych

Załącznik Nr 1. Istotne warunki zamówienia do przetargu nieograniczonego na wykonanie pakietu usług programistycznych Załącznik Nr 1 Do pisma IMP PAN l.dz. ZDN/1234/2007 z 2007-06-19 o ogłoszeniu przetargu nieograniczonego na pakiet usług programistycznych, których wartość nie przekracza progu, od którego obowiązuje prawo

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia na:

Opis przedmiotu zamówienia na: Załącznik nr 5 do SIWZ Opis przedmiotu zamówienia na: Sporządzenie oceny w zakresie metodyki opracowania mapy zagrożenia dla zdrowia i życia ludności z uwagi na warunki meteorologiczne i społeczną wrażliwość

Bardziej szczegółowo

ZAMAWIAJĄCY. CONCEPTO Sp. z o.o.

ZAMAWIAJĄCY. CONCEPTO Sp. z o.o. Grodzisk Wielkopolski, dnia 11.02.2013r. ZAMAWIAJĄCY z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim (62-065) przy ul. Szerokiej 10 realizując zamówienie w ramach projektu dofinansowanego z Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Cechy systemu wczesnego ostrzegania i monitoringu Zbieranie i analiza danych w czasie rzeczywistym Systemy przewidywania zjawisk Rozmieszczenie czujników

Bardziej szczegółowo

IO - Plan testów. M.Jałmużna T.Jurkiewicz P.Kasprzyk M.Robak. 5 czerwca 2006

IO - Plan testów. M.Jałmużna T.Jurkiewicz P.Kasprzyk M.Robak. 5 czerwca 2006 IO - Plan testów M.Jałmużna T.Jurkiewicz P.Kasprzyk M.Robak 5 czerwca 2006 1 SPIS TREŚCI 2 Spis treści 1 Historia zmian 3 2 Zakres testów 3 2.1 Integration testing - Testy spójnosci.............. 3 2.2

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO Zapytanie ofertowe nr 1/2014 Wrocław, dn. 29.01.2014 Lemitor Ochrona Środowiska Sp. z o. o. ul. Jana Długosza 40, 51-162 Wrocław tel. recepcja: 713252590, fax: 713727902 e-mail: biuro@lemitor.com.pl NIP:

Bardziej szczegółowo

Funkcje systemu infokadra

Funkcje systemu infokadra System Informacji Zarządczej - infokadra jest rozwiązaniem skierowanym dla kadry zarządzającej w obszarze administracji publicznej. Jest przyjaznym i łatwym w użyciu narzędziem analityczno-raportowym,

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 4 Narzędzie do wyliczania wielkości oraz wartości parametrów stanu Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 30 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Dane pomiarowo-obserwacyjne pozyskiwane z sieci stacji hydrologicznych i meteorologicznych państwowej służby hydrologicznometeorologicznej

Dane pomiarowo-obserwacyjne pozyskiwane z sieci stacji hydrologicznych i meteorologicznych państwowej służby hydrologicznometeorologicznej Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy Dane pomiarowo-obserwacyjne pozyskiwane z sieci stacji hydrologicznych i meteorologicznych państwowej służby hydrologicznometeorologicznej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych dr inż. Adam Iwaniak Infrastruktura Danych Przestrzennych w Polsce i Europie Seminarium, AR Wrocław

Bardziej szczegółowo

Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS

Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt finansowany ze środków funduszy

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji projektów informatycznych

Zasady organizacji projektów informatycznych Zasady organizacji projektów informatycznych Systemy informatyczne w zarządzaniu dr hab. inż. Joanna Józefowska, prof. PP Plan Definicja projektu informatycznego Fazy realizacji projektów informatycznych

Bardziej szczegółowo

Zalety projektowania obiektowego

Zalety projektowania obiektowego Zalety projektowania obiektowego Łatwe zarządzanie Możliwość powtórnego użycia klas obiektów projektowanie/programowanie komponentowe W wielu przypadkach występuje stosunkowo proste mapowanie pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy harmonogram rzeczowy realizacji prac systemu B2B

Szczegółowy harmonogram rzeczowy realizacji prac systemu B2B Szczegółowy harmonogram rzeczowy realizacji prac systemu B2B NAZWA ZADANIA ZADANIE CZĄSTKOWE TECHNOLOGIA ILOŚĆ OSÓB ILOŚĆ GODZIN TERMIN REALIZACJI 1 2 4 5 6 7 Zadanie 1 - wersji alfa 1 systemu B2B 3 723

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemu. Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu.

Architektura Systemu. Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu. Architektura Systemu Architektura systemu umożliwia kontrolowanie iteracyjnego i przyrostowego procesu tworzenia systemu. Architektura jest zbiorem decyzji dotyczących: organizacji systemu komputerowego,

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ 2013 INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Inżynieria Oprogramowania Proces ukierunkowany na wytworzenie oprogramowania Jak? Kto? Kiedy? Co? W jaki sposób? Metodyka Zespół Narzędzia

Bardziej szczegółowo

ViLab- program służący do prowadzenia obliczeń charakterystyki energetycznej i sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej

ViLab- program służący do prowadzenia obliczeń charakterystyki energetycznej i sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej ViLab- program służący do prowadzenia obliczeń charakterystyki energetycznej i sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej ViLab jest samodzielnym programem służącym do prowadzenia obliczeń charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Boroń, Magdalena Kwiecień, Tomasz Walczykiewicz, Łukasz Woźniak IMGW-PIB Oddział w Krakowie. Kraków, 08.10.2014 r.

Agnieszka Boroń, Magdalena Kwiecień, Tomasz Walczykiewicz, Łukasz Woźniak IMGW-PIB Oddział w Krakowie. Kraków, 08.10.2014 r. Prognoza stopnia zakłócenia w sieciach elektroenergetycznych na przykładzie Mapy zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych z uwagi na warunki meteorologiczne Agnieszka Boroń, Magdalena Kwiecień, Tomasz

Bardziej szczegółowo

Co to jest jest oprogramowanie? 8. Co to jest inżynieria oprogramowania? 9. Jaka jest różnica pomiędzy inżynierią oprogramowania a informatyką?

Co to jest jest oprogramowanie? 8. Co to jest inżynieria oprogramowania? 9. Jaka jest różnica pomiędzy inżynierią oprogramowania a informatyką? ROZDZIAŁ1 Podstawy inżynierii oprogramowania: - Cele 2 - Zawartość 3 - Inżynieria oprogramowania 4 - Koszty oprogramowania 5 - FAQ o inżynierii oprogramowania: Co to jest jest oprogramowanie? 8 Co to jest

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Bazy Danych Topograficznych (SKBDT) zawód kartografa?

System Kontroli Bazy Danych Topograficznych (SKBDT) zawód kartografa? System Kontroli Bazy Danych Topograficznych (SKBDT) zawód kartografa? Koszalin, 15-16.05.2006 III Zawodowa Konferencja Zawód kartografa 200910151500 Agenda 1. Koncepcja SKBDT 2. Podstawowe założenia koncepcji

Bardziej szczegółowo

System wykrywania i lokalizacji wyładowań atmosferycznych PERUN

System wykrywania i lokalizacji wyładowań atmosferycznych PERUN Wojciech Gajda System wykrywania i lokalizacji wyładowań atmosferycznych PERUN System detekcji i lokalizacji wyładowań atmosferycznych PERUN/SAFIR (z frenc. Surveillance et d Alerte Foundre par Interferometrie

Bardziej szczegółowo

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLĄGU INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ Sprawozdanie z Seminarium Dyplomowego Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Bardziej szczegółowo

System ISOK jako źródło aktualnych informacji o środowisku. Jakub Madejak Michał Marcinkowski

System ISOK jako źródło aktualnych informacji o środowisku. Jakub Madejak Michał Marcinkowski System ISOK jako źródło aktualnych informacji o środowisku Jakub Madejak Michał Marcinkowski Plan: 1. Podstawowe informacje o projekcie 2. Koncepcja systemu ISOK 3. Architektura systemu 4. Wdrożenie dyrektywy

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA WYMAGAŃ

SPECYFIKACJA WYMAGAŃ Strona1 SPECYFIKACJA WYMAGAŃ DLA WYPOŻYCZALNI SAMOCHODÓW WERSJA 1.0 Strona2 HISTORIA ZMIAN DOKUMENTU Osoba Data Komentarz Wersja Maciej Strychalski 28.03.2012 Dodanie punktu 1.3.1 1.0 Mateusz Mikołajczak

Bardziej szczegółowo

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Otwarte seminaria 2013 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Katowice, 12 grudnia 2013 Otwarte seminaria 2013 Wdrożenie modelu sieci kanalizacyjnej SWMM 5 dla miasta Gliwice, tworzenie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Wdrożenie systemu B2B w celu automatyzacji procesów biznesowych zachodzącymi między Wnioskodawcą a partnerami biznesowymi

ZAPYTANIE OFERTOWE. Wdrożenie systemu B2B w celu automatyzacji procesów biznesowych zachodzącymi między Wnioskodawcą a partnerami biznesowymi Wrocław, 28 sierpnia 2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE KIEZA MARCIN MARCIN KIEZA PRO - CHEMIA PPH z siedzibą w Marcinkowicach przy ulicy Letnia 8a (55-200, Oława I) realizując projekt pt. Wdrożenie systemu B2B

Bardziej szczegółowo

aplikacja akcyzattor

aplikacja akcyzattor Wdrożenie systemu służącego do prowadzenia ewidencji energii elektrycznej w formie elektronicznej dla potrzeb rozliczeń podatku akcyzowego aplikacja akcyzattor Klient: KGHM Polska Miedź S.A. Klient KGHM

Bardziej szczegółowo

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE SRK IT obejmuje kompetencje najważniejsze i specyficzne dla samego IT są: programowanie i zarządzanie systemami informatycznymi. Z rozwiązań IT korzysta się w każdej

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. nr 1/UE/2014. z dnia 7.01.2014 r. w związku z realizacją projektu pn.

ZAPYTANIE OFERTOWE. nr 1/UE/2014. z dnia 7.01.2014 r. w związku z realizacją projektu pn. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ZAPYTANIE OFERTOWE nr /UE/204 z dnia 7.0.204 r. w związku z realizacją projektu pn. Wdrożenie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. ROZWÓJ APLIKACJI CENTRALNEJ

Rozdział 3. ROZWÓJ APLIKACJI CENTRALNEJ Załącznik nr 2 do umowy nr 11/DI/PN/2013 PROCEDURA UTRZYMANIA I ROZWOJU APLIKACJI CENTRALNEJ Rozdział 1. WPROWADZENIE Celem niniejszego dokumentu jest sprecyzowanie procedury zarządzania realizacją umowy

Bardziej szczegółowo

Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services

Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services Spis treści Podziękowania... xi Wprowadzenie... xiii Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services 1 Wprowadzenie do usług Reporting Services... 3 Platforma raportowania... 3 Cykl życia raportu...

Bardziej szczegółowo

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze Specyfikacja oprogramowania do Opis zarządzania przedmiotu i monitorowania zamówienia środowiska Załącznik nr informatycznego 1 do specyfikacji Lp. 1. a) 1. Oprogramowanie oprogramowania i do systemów

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i realizacja elektronicznego dziennika ocen ucznia Autor: Grzegorz Dudek wykonanego w technologii ASP.NET We współczesnym modelu edukacji, coraz powszechniejsze

Bardziej szczegółowo

IO - Plan wdrożenia. M.Jałmużna T.Jurkiewicz P.Kasprzyk M.Robak. 5 czerwca 2006

IO - Plan wdrożenia. M.Jałmużna T.Jurkiewicz P.Kasprzyk M.Robak. 5 czerwca 2006 IO - Plan wdrożenia M.Jałmużna T.Jurkiewicz P.Kasprzyk M.Robak 5 czerwca 2006 1 Spis treści 1 Wprowadzenie 3 1.1 Cel.......................................... 3 1.2 Zakres........................................

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz

Bardziej szczegółowo

Webowy generator wykresów wykorzystujący program gnuplot

Webowy generator wykresów wykorzystujący program gnuplot Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Marcin Nowak nr albumu: 254118 Praca inżynierska na kierunku informatyka stosowana Webowy generator wykresów wykorzystujący

Bardziej szczegółowo

Zasady Wykorzystywania Plików Cookies

Zasady Wykorzystywania Plików Cookies Zasady Wykorzystywania Plików Cookies Definicje i objaśnienia używanych pojęć Ilekroć w niniejszym zbiorze Zasad wykorzystywania plików Cookies pojawia się któreś z poniższych określeń, należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Dodatkowo, w przypadku modułu dotyczącego integracji z systemami partnerów, Wykonawca będzie przeprowadzał testy integracyjne.

Dodatkowo, w przypadku modułu dotyczącego integracji z systemami partnerów, Wykonawca będzie przeprowadzał testy integracyjne. Załącznik nr 1a do Zapytania ofertowego nr POIG.08.02-01/2014 dotyczącego budowy oprogramowania B2B oraz dostawcy sprzętu informatycznego do projektu pn. Budowa systemu B2B integrującego zarządzanie procesami

Bardziej szczegółowo

System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza

System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza Mateusz Troll Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Tomasz Gacek GISonLine S.C. Plan prezentacji 1. Informacje o projekcie 2. Składowe systemu

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej prof. dr hab. inż. Andrzej J. OSIADACZ Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska dr hab. inż. Maciej

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Diagnostyka Stanu Nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 21 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa dokumentu Nazwa pliku Tom 6 Opis oprogramowania, Część 2 Generator danych

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Wykład 6 Organizacja pracy w dziale wytwarzania oprogramowania - przykład studialny

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Wykład 6 Organizacja pracy w dziale wytwarzania oprogramowania - przykład studialny Wykład 6 Organizacja pracy w dziale wytwarzania oprogramowania - przykład studialny Cel: Opracowanie szczegółowych zaleceń i procedur normujących pracę działu wytwarzania oprogramowania w przedsiębiorstwie

Bardziej szczegółowo

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski 1. Obciążenia środowiskowe (wiatr, falowanie morskie, prądy morskie, poziomy zwierciadła wody, oddziaływanie lodu) 2. Poziomy obciążeń

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu Zaawansowane techniki analizy systemowej oparte o modelowanie warsztaty

Karta opisu przedmiotu Zaawansowane techniki analizy systemowej oparte o modelowanie warsztaty Karta opisu przedmiotu Zaawansowane techniki analizy systemowej oparte o modelowanie warsztaty przedmiotu Stopień studiów i forma: Rodzaj przedmiotu Kod przedmiotu Grupa kursów Zaawansowane techniki analizy

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS dr inż. kpt. ż.w. Andrzej Bąk Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS słowa kluczowe: PNDS, ENC, ECS, wizualizacja, sensory laserowe Artykuł opisuje sposób realizacji procesu wizualizacji

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNY SYSTEM OSŁONY KRAJU PRZED NADZWYCZAJNYMI ZAGROŻENIAMI

INFORMATYCZNY SYSTEM OSŁONY KRAJU PRZED NADZWYCZAJNYMI ZAGROŻENIAMI INFORMATYCZNY SYSTEM OSŁONY KRAJU PRZED NADZWYCZAJNYMI ZAGROŻENIAMI PARTNERZY KONSORCJUM PROJEKTU SZCZEBLE ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO SYTUACJA ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO brak jednolitej struktury zarządzania

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W AKADEMIA MORSKA W MORSKA W SZCZECINIE Szczecin, 25.06.2015 Zapytanie ofertowe ZAMAWIAJĄCY Akademia Morska w Szczecinie ul. Wały Chrobrego 1-2 70-500 Szczecin Wydział Inżynieryjno Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja systemu NTP rekrut. Autor: Sławomir Miller

Dokumentacja systemu NTP rekrut. Autor: Sławomir Miller Dokumentacja systemu NTP rekrut Autor: Sławomir Miller 1 Spis treści: 1. Wstęp 1.1 Wprowadzenie 1.2 Zakres dokumentu 2. Instalacja 2.1 Wymagania systemowe 2.2 Początek 2.3 Prawa dostępu 2.4 Etapy instalacji

Bardziej szczegółowo

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie informatycznej. Zadaniem systemu jest rejestracja i przechowywanie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technik prognozowania popytu i zarządzania zapasami do optymalizacji łańcucha dostaw na przykładzie dystrybucji paliw cz.

Wykorzystanie nowoczesnych technik prognozowania popytu i zarządzania zapasami do optymalizacji łańcucha dostaw na przykładzie dystrybucji paliw cz. 14.12.2005 r. Wykorzystanie nowoczesnych technik prognozowania popytu i zarządzania zapasami do optymalizacji łańcucha dostaw na przykładzie dystrybucji paliw cz. 2 3.2. Implementacja w Excelu (VBA for

Bardziej szczegółowo

PHICS - Polish Harbours Information & Control System Dokumentacja użytkownika System weryfikacji autentyczności polskich dokumentów marynarzy

PHICS - Polish Harbours Information & Control System Dokumentacja użytkownika System weryfikacji autentyczności polskich dokumentów marynarzy PHICS - Polish Harbours Information & Control System Dokumentacja użytkownika System weryfikacji autentyczności polskich dokumentów marynarzy Zielona Góra, kwiecień 2014 DOKUMENTACJA ZMIAN: Lp. Wersja

Bardziej szczegółowo

GoBiz System platforma współpracy marektingowej

GoBiz System platforma współpracy marektingowej GoBiz System platforma współpracy marektingowej Spis treści 1. Opis przedmiotu zamówienia... 1 1.1. Definicje... 1 2. Główny cel platformy... 2 3. Główni odbiorcy systemu... 2 4. Przedmiot zamówienia...

Bardziej szczegółowo

Program Obliczeń Wielkich Wyzwań Nauki i Techniki (POWIEW)

Program Obliczeń Wielkich Wyzwań Nauki i Techniki (POWIEW) Program Obliczeń Wielkich Wyzwań Nauki i Techniki (POWIEW) Maciej Cytowski, Maciej Filocha, Maciej E. Marchwiany, Maciej Szpindler Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego

Bardziej szczegółowo

METADANE GEOINFORMACYJNE PODLASIA

METADANE GEOINFORMACYJNE PODLASIA METADANE GEOINFORMACYJNE PODLASIA VII Ogólnopolskie Sympozjum Krakowskie spotkania z INSPIRE Kraków 12-14 maja 2011 Georeferencyjne dane przestrzenne w INSPIRE od zbiorów do usług danych przestrzennych

Bardziej szczegółowo

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu,

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu, Czym jest OnDynamic? OnDynamic (Multimodalny System Monitoringu Ruchu Drogowego) to inteligentna architektura czujników i specjalistycznego oprogramowania, które gwarantują przetwarzanie dużej ilości różnorodnych

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 01/2012/IMF

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 01/2012/IMF Intermentoring w małej firmie zarządzanie kompetencjami projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE NR 01/2012/IMF Warszawa, 25.05.2012

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONALNOŚ C PORTAL B2B KAMELEON.ŚQL 7.5.60

FUNKCJONALNOŚ C PORTAL B2B KAMELEON.ŚQL 7.5.60 FUNKCJONALNOŚ C PORTAL B2B KAMELEON.ŚQL 7.5.60 W KAMELEON.SQL 7.5.60 została dodana funkcjonalność klasy B2B (na tą funkcjonalność wymagana jest dodatkowa licencja, którą można wykupić w naszej firmie)

Bardziej szczegółowo

PLATFORMA ACTIVE FORMS. Kreator Formularzy Internetowych ze wsparciem dla RWD

PLATFORMA ACTIVE FORMS. Kreator Formularzy Internetowych ze wsparciem dla RWD PLATFORMA ACTIVE FORMS Kreator Formularzy Internetowych ze wsparciem dla RWD ACTIVE FORMS 2 Spis treści WPROWADZENIE 3 Dowolnie złożone formularze 3 Niski czas i koszt zbudowania formularza 4 TOP 10 WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

Opis wymagań i program szkoleń dla użytkowników i administratorów

Opis wymagań i program szkoleń dla użytkowników i administratorów Załącznik nr 3 do OPZ Opis wymagań i program szkoleń dla użytkowników i administratorów Spis treści Wprowadzenie...2 1. Typ i zakres szkoleń...2 2. Grupy użytkowników...2 3. Warunki ogólne szkoleń...3

Bardziej szczegółowo

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy.

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy. system informatyczny wspomagający monitorowanie i planowanie zapasów w przedsiębiorstwie System informatyczny MonZa do wspomagania decyzji managerskich w obszarze zarządzania zapasami jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o.

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. 1 Typowy model w zarządzaniu IT akceptacja problem problem aktualny stan infrastruktury propozycja

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Podniesienie poziomu wiedzy studentów z inżynierii oprogramowania w zakresie C.

Bardziej szczegółowo

STRATEG podstawowe informacje

STRATEG podstawowe informacje URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Baza System Demografia Monitorowania podstawowe Rozwoju informacje STRATEG podstawowe informacje Banki i bazy danych GUS Banki i bazy danych to wygodne narzędzia umożliwiające

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania III WYKŁAD 4

Podstawy programowania III WYKŁAD 4 Podstawy programowania III WYKŁAD 4 Jan Kazimirski 1 Podstawy UML-a 2 UML UML Unified Modeling Language formalny język modelowania systemu informatycznego. Aktualna wersja 2.3 Stosuje paradygmat obiektowy.

Bardziej szczegółowo

Poznań, dzień 10.02.2014. Zapytanie ofertowe

Poznań, dzień 10.02.2014. Zapytanie ofertowe Poznań, dzień 0.0.0 Zapytanie ofertowe Beneficjent: Tech-Net Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Program: Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie: 8. Wspieranie wdrażania elektronicznego

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNE SYSTEMU BUDOWANEGO W RAMACH PROJEKTU

ZAŁOŻENIA TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNE SYSTEMU BUDOWANEGO W RAMACH PROJEKTU Projekt Rozwój elektronicznej administracji w samorządach województwa mazowieckiego wspomagającej niwelowanie dwudzielności potencjału województwa ZAŁOŻENIA TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNE SYSTEMU BUDOWANEGO

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Internetowe

Aplikacje Internetowe Aplikacje Internetowe ITA-103 Wersja 1 Warszawa, październik 2008 Spis treści Wprowadzenie i-4 Moduł 1 Podstawy HTML 1-1 Moduł 2 Kaskadowe Arkusze Stylów CSS 2-1 Moduł 3 Podstawy JavaScript 3-1 Moduł 4

Bardziej szczegółowo

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Małgorzata Barańska Wydział Informatyki i Zarządzania, Politechnika Wrocławska Beata Laszkiewicz Wydział

Bardziej szczegółowo

System generacji raportów

System generacji raportów Zalety systemu Czym jest ProReports? prostota instalacji, wieloplatformowość (AIX, Linux, Windows, Solaris), obsługa popularnych formatów (PDF, XLS, RTF, HTML,TXT,XML,CSV), obsługa wielu baz danych, raporty

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Lubelskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Lubelskiej ul. Nadbystrzycka 36, 20-618 Lublin Tel. 81 538 42 70, fax. 81 538 42 67; e-mail: lctt@pollub.pl OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Do realizacji

Bardziej szczegółowo

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI asix Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6 Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0016 Wersja:08-12-2010 ASKOM i asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp. z o. o.,

Bardziej szczegółowo

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych Deduplikacja danych Zarządzanie jakością danych podstawowych normalizacja i standaryzacja adresów standaryzacja i walidacja identyfikatorów podstawowa standaryzacja nazw firm deduplikacja danych Deduplication

Bardziej szczegółowo

Maciej Oleksy Zenon Matuszyk

Maciej Oleksy Zenon Matuszyk Maciej Oleksy Zenon Matuszyk Jest to proces związany z wytwarzaniem oprogramowania. Jest on jednym z procesów kontroli jakości oprogramowania. Weryfikacja oprogramowania - testowanie zgodności systemu

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. Skawina 7 listopada 2014

Zapytanie ofertowe. Skawina 7 listopada 2014 Skawina 7 listopada 2014 Zapytanie ofertowe Szanowni Państwo, W związku z realizacją projektu pt. Elektroniczna wymiana informacji pomiędzy partnerami w biznesie szansą na rozwój firmy HAUTEC Sp. z o.o.,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych Wstęp... 13 1. Wprowadzenie... 15 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji?... 17 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne?... 18 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS. Krok po kroku

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS. Krok po kroku z wykorzystaniem systemu ADONIS Krok po kroku BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający. Przedmiot zapytania ofertowego. Wrocław, dnia 23.03.2015 r.

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający. Przedmiot zapytania ofertowego. Wrocław, dnia 23.03.2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Wrocław, dnia 23.03.2015 r. W związku z realizacją przez Nova Telecom spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, projektu pn.: Wdrożenie zintegrowanego systemu klasy B2B, umożliwiającego

Bardziej szczegółowo

Nadzorowanie stanu serwerów i ich wykorzystania przez użytkowników

Nadzorowanie stanu serwerów i ich wykorzystania przez użytkowników Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Tomasz Kapelak Nr albumu: 187404 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Projekt finansowany ze środków funduszy norweskich, w ramach programu Polsko-Norweska Współpraca Badawcza realizowanego przez Narodowe

Bardziej szczegółowo

Procesowa specyfikacja systemów IT

Procesowa specyfikacja systemów IT Procesowa specyfikacja systemów IT BOC Group BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

Mobilny system dowodzenia, obserwacji, rozpoznania i łączności

Mobilny system dowodzenia, obserwacji, rozpoznania i łączności 1.30 1.71 Projekt rozwojowy nr O R00 0008 11 finansowany przez NCBiR pt.: Mobilny system dowodzenia, obserwacji, rozpoznania i łączności 23.11.2012, Gdańsk Informacje podstawowe XI konkurs na finansowanie

Bardziej szczegółowo

Comarch isklep24 Ulotka v. 5.1

Comarch isklep24 Ulotka v. 5.1 Comarch isklep24 Ulotka v. 5.1 31-864 Kraków, Al. Jana Pawła II 41g tel. (12) 681 43 00, fax (12) 687 71 00 Dział Wsparcia Klienta i Partnera: (12) 681 43 00 http://www.comarch.pl/erp/ info.erp@comarch.pl

Bardziej szczegółowo

Zdalne monitorowanie i zarządzanie urządzeniami sieciowymi

Zdalne monitorowanie i zarządzanie urządzeniami sieciowymi Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Infomatyki Stosowanej Piotr Benetkiewicz Nr albumu: 168455 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo