Poland s Financial Market: Safe and Secure Polski rynek finansowy jest bezpieczny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Poland s Financial Market: Safe and Secure Polski rynek finansowy jest bezpieczny"

Transkrypt

1 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 1 The special section is beeing published in cooperation with the National Bank of Poland as part of an education initiative focusing on economic issues Projekt realizowany we wspó pracy z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej Poland s Financial Market: Safe and Secure Polski rynek finansowy jest bezpieczny Financial Security Guaranteed Bezpieczeƒstwo finansów gwarantowane Polish Banks Resilient to Crisis Polskie banki odporne na kryzys Promoting Education in Economics Edukacja ekonomiczna Polaków

2 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 2 Financial Security G II Poland s financial system is stable and secure. Since the global economic crisis started in 2008, no bank in Poland has required recapitalization with public funds. Maintaining financial system stability is key to ensuring sustainable economic growth, and it is particularly important to keep the banking system stable. Banks play a crucial role in financing the economy and in settling payments. They also provide businesses with products to help manage their financial risk. This explains why great emphasis is placed on analyzing and evaluating banks in terms of stability. Financial system stability is of particular concern to the National Bank of Poland because of its statutory task to preserve the stability of the national financial system and create the right conditions for the development of the banking system. Financial system stability is closely connected with the primary role of the central bank, which is to maintain stable prices. The financial system plays a key role in transmitting monetary policy signals to the real economy. An unstable financial system could fail in this role. The Financial Stability Report published by the National Bank of Poland twice a year enables market participants and anyone interested to find out if Poland s financial institutions are functioning well. The report aims to analyze the stability of the financial system, especially the banking sector, including an evaluation of its resilience to potential disturbances. These periodic reports describe the situation of the most important segments of Poland s financial system and they also discuss analyses of key economic risks to financial institutions active in Poland. The report also evaluates the most important financial institutions in terms of their resilience to these risks. According to the latest Financial Stability Report, which was published in July (and is available on the central bank s website at Polish banks are safe and resilient to the crisis. However, the report notes that the earnings of many banks have been affected by the latest slowdown in Poland s economic growth (from 4.3% in 2011 to 1.9% in 2012 and 0.5% in the first quarter of 2013). In the fourth quarter of 2012 and the first quarter of this year, the banking sector s earnings were still robust, yet bank profitability ratios were slightly lower than in the period studied in the previous report. The net interest margin fell, continuing a decline that began in 2012, due to continued intense competition for real sector deposits and a decline in market interest rates. The capacity of banks to absorb their losses improved, and their average capital adequacy ratios increased. Banks resilient to crisis Since the global economic crisis started in 2008, no bank in Poland has required recapitalization with public funds, according to the report. The results of macro stress tests carried out by the National Bank of Poland indicate that a large number of domestic commercial banks have enough capital to absorb the effects of a severe economic slowdown and to keep their capital adequacy at a high level. These tests were carried out with highly restrictive and improbable assumptions, the report says. Polish banks are safe amid the crisis, but the system needs to be kept stable constantly. Therefore, in connection with the expected economic slowdown and continued uncertainty over future economic trends, the National Bank of Poland recommends that banks pursue a prudent dividend policy. In particular, banks with large exposures to foreign currency lending should continue to seek to maintain and, in some cases, strengthen their capital and liquidity positions. This also applies to situations where, due to changes in ownership (mergers and acquisitions), large portfolios of foreign currency-denominated loans are purchased, the report says. The cooperative banking sector was also evaluated positively in the report, and its financial situation can be described as stable. Typically, cooperative banks had better loan portfolio quality and higher net interest margins, although their lower cost efficiency made them slightly less profitable than commercial banks. The solvency ratio of cooperative banks was lower than that of commercial banks. In most cooperative banks, deposits were higher than loans, making these banks free of risks related to the use of market financing. According to the report, neither did the situation of insurance companies, investment fund management companies and pension fund management companies pose any serious risks to the stability of Poland s financial system. The technical and financial results of the insurance sector in 2012 bettered those in The solvency of insurance companies also improved, strengthening the safety of operation in the sector. However, the report s assessment of cooperative credit unions, which have been supervised by the Polish Financial Supervision Authority (KNF) since October 2012, is less optimistic. The KNF describes the capital position of credit unions as complex. Their regulatory capital should be regarded as inadequate to their operations, despite its over fourfold growth from 2006 to 2012, because it does not cover the risk borne by credit unions. Their liquidity risk is at an elevated level as a result of a maturity mismatch between assets and liabilities. Consequently, the KNF recommends that a total of 44 credit unions launch rehabilitation processes. Credit unions need to urgently take restructuring measures, including those involving the use of the stabilization fund, the report says. Dark side of shadow banking The country s financial system also includes what are known as shadow banking institutions. These are not subject to any special regulations or state financial supervision, even though their operations are at least in part, if not completely, similar to those of traditional banks.

3 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 3 III Guaranteed The bankruptcies of several financial services agencies in recent years, including the widely publicized collapse of the Amber Gold company, show that this market segment is fraught with risks. And bankruptcies among shadow banking institutions can have a destabilizing effect on the security of the entire financial system. It has to be added that shadow banking institutions create problems mainly because some customers fail to distinguish between a traditional bank and a shadow banking institution due to an inadequate level of economic education. Many banking experts agree the operations of these institutions need to be monitored and supervised. A separate issue is how shadow banking institutions operate on the short-term loan market, which has expanded rapidly in Poland in recent years. Many customers using shadow banking institutions have learned the hard way that a loan taken out from such an institution can aggravate their financial problems or even cause them to go broke. It is no secret that many borrowers in desperate need of cash are ready to sign just about any loan agreement, even one that is extremely unfavorable to them, and some borrowers do not read such documents before signing them. As a result, they often pledge their property be it a car or real estate as collateral for the loan from a shadow banking institution without being fully aware of the consequences. This, in case of problems with repaying the loan on time, could lead to the borrower losing their property. Shadow banking institutions often tempt customers with instant access to cash without providing them with full information about the terms of the loan. And those customers who fail to repay their loan on time cannot expect any leniency from these institutions. Numerous complaints about shadow banking institutions have prompted the Office of Competition and Consumer Protection (UOKIK) to take a close look at them. The agency s latest inspection focused on various controversial fees charged by shadow banking institutions. Beginning in May, the UOKIK scrutinized these institutions in terms of the fees they impose on their customers as well as commission and various other costs related to loans granted. The office examined a total of 30 institutions and analyzed 73 loan agreement specimens and 300 documents indicating that a transaction has been concluded between the borrower and the shadow banking institution. According to the UOKIK, all the examined companies used dubious practices including high interest rates on loans, excessive commission and costs of additional services such as collection of cash in the customer s home. The scrutinized shadow banking institutions also imposed exorbitant fees on, among others, customers providing false information about themselves, and charged for investigative activities involving determining the address of a borrower living outside the city where the shadow banking institution is based. In theory, a solid non-bank money lender should profit chiefly from interest on loans granted. If, in a company s balance sheet, most of the revenue comes from fines and fees, the company is treating its customers negatively, according to the UOKIK. What s more, some shadow banking institutions do not check the creditworthiness of their customers, thus deliberately contributing to their deteriorating financial situation. To put an end to such practices, a group of money lenders concerned about fair business dealings is calling on the authorities to introduce licenses for those active in this market segment. Check before you sign The National Bank of Poland has joined the effort to make people aware of the risks related to careless borrowing from dubious sources. The bank is one of the organizers of a public awareness campaign called Don t be fooled. Check before you sign, which started late last year. The campaign highlights risks related to signing financial contracts, particularly when taking out high-interest short-term loans, as well as using financial services not subject to state supervision. Along with the NBP, six other public institutions have joined the campaign: the Bank Guarantee Fund, the Polish Financial Supervision Authority, the Ministry of Finance, the Ministry of Justice, the Office of Competition and Customer Protection, and the police force. The campaign was launched in the wake of a scandal surrounding a shadow banking institution called Amber Gold and in response to the problem of companies offering expensive loans to borrowers and functioning on the financial market without any supervision. According to the organizers of the campaign, all citizens should be aware of the risks related to signing loan agreements carelessly and be able to thoroughly assess such offers. Customers of companies that offer this type of financial services are often unaware that the real annualized interest on their easy money may reach tens of thousands of percent. The campaign website, provides basic information on the security of the financial market. There are also financial calculators to help borrowers find out what dangerous legal tricks are sometimes used in loan agreements, and to provide them with access to key legal regulations. The campaign is supported by a host of public and Catholic media outlets. Commercial broadcasters and a number of social partners including the Social Insurance Institution, the Polish State Railways (PKP), and the Polish Pharmaceutical Chamber as well as the Polish Bishops Conference have been invited to join the campaign. They support it by distributing informational and educational material. In a related effort, teachers of economic and business subjects in secondary and upper-secondary schools have been provided with ideas for special classes focusing on issues discussed in the campaign. In addition, the Polish Financial Supervision Authority runs a free helpline that provides information on companies subject to financial supervision. All these efforts are designed to educate Polish consumers and help eliminate unreliable companies and financial institutions from the market, thus enhancing the security and stability of Poland s financial market. Andrzej Ratajczyk Based on information from the website

4 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 4 IV Bezpieczeƒstwo finansów g Polski system finansowy jest stabilny i bezpieczny. Najlepszym tego dowodem jest to, e od poczàtku Êwiatowego kryzysu aden bank w Polsce nie potrzebowa dokapitalizowania ze Êrodków publicznych. Utrzymanie stabilnoêci systemu finansowego jest warunkiem koniecznym dla zrównowa onego wzrostu gospodarczego. Szczególne znaczenie dla zachowania stabilnoêci systemu finansowego ma utrzymanie stabilnoêci systemu bankowego. Banki odgrywajà kluczowà rol w finansowaniu gospodarki i w rozliczeniach p atniczych. Wa nà funkcjà banków jest te tworzenie produktów umo liwiajàcych innym podmiotom zarzàdzanie ich ryzykiem finansowym. Z tych powodów szczególnie du y nacisk k adzie si na analiz i ocen stabilnoêci banków. StabilnoÊç systemu finansowego jest przedmiotem szczególnego zainteresowania Narodowego Banku Polskiego ze wzgl du na powierzone tej instytucji ustawowe zadanie dzia ania na rzecz stabilnoêci krajowego systemu finansowego oraz kszta towania warunków niezb dnych do rozwoju systemu bankowego. StabilnoÊç systemu finansowego jest silnie zwiàzana z podstawowym zadaniem banku centralnego utrzymaniem stabilnoêci cen. System finansowy odgrywa kluczowà rol w transmisji impulsów polityki pieni nej do sfery realnej. NiestabilnoÊç systemu finansowego mo e utrudniç jej skuteczne prowadzenie. O tym, czy instytucje finansowe w Polsce dobrze funkcjonujà, uczestnicy rynku oraz inni zainteresowani mogà dowiedzieç si z publikowanego dwa razy w roku przez NBP Raportu o stabilno- Êci systemu finansowego. Jego celem jest przedstawienie wyników analiz stabilnoêci systemu finansowego, w szczególnoêci sektora bankowego, w tym oceny jego odpornoêci na ewentualne zaburzenia. W cyklicznych raportach przedstawiana jest sytuacja bie àca najwa niejszych segmentów polskiego systemu finansowego oraz wyniki analiz obejmujàcych g ówne ryzyka ekonomiczne, na które nara one sà instytucje finansowe dzia ajàce na polskim rynku. Raporty przedstawiajà te ocen odpornoêci najwa niejszych instytucji finansowych na materializacj tych ryzyk. Banki bezpieczne w kryzysie Z najnowszego, opublikowanego w lipcu, Raportu o stabilnoêci systemu finansowego wynika, e polskie banki sà bezpieczne i odporne na kryzys. Autorzy przypominajà, e od poczàtku Êwiatowego kryzysu w 2008 r. aden bank w Polsce nie znalaz si w sytuacji, w której wymaga by dokapitalizowania ze Êrodków publicznych. Wyniki testów warunków skrajnych (tzw. stress testów) przeprowadzanych przez NBP wskazujà, e du a cz Êç krajowych banków komercyjnych posiada kapita y wystarczajàce do zaabsorbowania skutków silnego spowolnienia gospodarczego i utrzymania adekwatnoêci kapita owej na wysokim poziomie.nale y podkreêliç, e analizy te by y prowadzone przy bardzo restrykcyjnych za o eniach, których prawdopodobieƒstwo materializacji mo na oceniç jako niskie, czytamy w Raporcie o stabilnoêci systemu finansowego (dost pnym na stronach Polskie banki w kryzysie sà bezpieczne, jednak o stabilnoêç systemu trzeba ca y czas dbaç. Dlatego ze wzgl du na oczekiwane spowolnienie wzrostu gospodarczego i utrzymujàcà si niepewnoêç dotyczàcà przysz ych tendencji gospodarczych zgodnie zrekomendacjà NBP wskazane jest, aby banki prowadzi y ostro nà polityk dywidendowà. W szczególnoêci banki o du ym zaanga owaniu w kredytowanie w walutach obcych powinny nadal dà yç do utrzymywania, a w niektórych przypadkach wzmocnienia, swojej pozycji kapita owej i p ynnoêciowej. Dotyczy to tak e sytuacji, w której w wyniku zmian w asnoêciowych (fuzji i przej ç) nabywane sà portfele kredytów walutowych o znacznej wartoêci, czytamy w raporcie. Pozytywnie oceniony w raporcie zosta te sektor banków spó dzielczych, którego sytuacj finansowà mo na oceniç jako stabilnà. Banki spó dzielcze charakteryzowa y si lepszà jakoêcià portfela kredytowego i wy szà mar à odsetkowà netto, jednak istotnie ni sza efektywnoêç kosztowa banków spó dzielczych powodowa a, e ich zyskownoêç by a nieznacznie ni sza ni banków komercyjnych. WysokoÊç wspó czynnika wyp acalnoêci banków spó dzielczych by a ni sza od wartoêci tego wskaênika dla banków komercyjnych. Zdecydowana wi kszoêç banków spó dzielczych cechuje si nadwy kà depozytów nad kredytami, co powoduje, e nie sà nara one na ryzyko zwiàzane z wykorzystywaniem finansowania rynkowego, podaje raport. Jak wynika z raportu, równie sytuacja zak adów ubezpieczeƒ, towarzystw funduszy inwestycyjnych (TFI) i powszechnych towarzystw emerytalnych (PTE) nie stwarza a istotnych zagro eƒ dla stabilnoêci polskiego systemu finansowego. W 2012 r. wyniki techniczne i finansowe sektora ubezpieczeƒ wzros y w porównaniu z 2011 r. Poprawi a si równie wyp acalnoêç zak adów ubezpieczeƒ, co sprzyja o umocnieniu bezpieczeƒstwa funkcjonowania tego sektora, czytamy w raporcie. Gorzej wyglàda sytuacja sektora spó dzielczych kas oszcz dnoêciowo-kredytowych, które od paêdziernika 2012 r. obj te sà nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Wed ug oceny KNF zawartej w raporcie, sytuacja kapita owa w kasach jest z o- ona. Fundusze w asne pomimo wykazywanego ponad czterokrotnego wzrostu w latach nale y uznaç za nieadekwatne do prowadzonej dzia alnoêci, poniewa nie zabezpieczajà ponoszonego przez kasy ryzyka. W kasach wyst puje podwy szone ryzyko p ynnoêci w wyniku niedopasowania terminów zapadalnoêci pasywów i aktywów. Dlatego 44 kasy zosta y zobowiàzane przez KNF do wszcz cia procesów naprawczych. Kasy wymagajà wprowadzenia pilnych dzia aƒ restrukturyzacyjnych, w tym równie z wykorzystaniem funduszu stabilizacyjnego, czytamy w raporcie.

5 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 5 V gwarantowane Ciemne strony shadow bankingu W systemie finansowym obecne sà te instytucje shadow banking (parabanki). Cechà charakterystycznà tych instytucji jest brak specjalnych regulacji ich dzia alnoêci oraz brak paƒstwowego nadzoru finansowego, przy prowadzeniu dzia alnoêci cz Êciowo lub ca kowicie podobnej do tradycyjnych banków. Bankructwa w ostatnich latach kilku agencji us ug finansowych czy upadek firmy Amber Gold potwierdzajà problem istnienia ryzyka w tym sektorze. A bankructwa instytucji parabankowych mogà stanowiç nawet czynnik destabilizujàcy bezpieczeƒstwo ca ego systemu finansowego. Warto dodaç, e problemy z parabankami wynikajà równie z niezadowalajàcego poziomu edukacji ekonomicznej polskiego spo eczeƒstwa, czego przejawem jest np. cz ste nierozró nianie parabanku od banku tradycyjnego. Dlatego zdaniem sporej grupy bankowych ekspertów potrzebny jest monitoring i nadzór ich funkcjonowania. Osobnà kwestià jest sposób dzia ania parabanków na rynku krótkoterminowych po yczek, który w ostatnim czasie bardzo si wpolsce rozwinà. Wielu klientów parabanków przekona o si ju, e po yczka w takiej firmie mo e prowadziç do pog bienia problemów finansowych, a w skrajnych przypadkach nawet do utraty majàtku. Nie jest tajemnicà, e osoby potrzebujàce pilnie gotówki cz sto podpisujà nawet skrajnie niekorzystne dla siebie umowy. Czasami te w ogóle nie czytajà dokumentu, który podpisujà. W efekcie nieêwiadomie zastawiajà swój majàtek samochody czy nieruchomoêci jako zabezpieczenie po yczki od firmy parabankowej. Co w sytuacji problemów z terminowà sp atà po yczki mo e doprowadziç do ich utraty. Firmy parabankowe kuszà szybkim dost pem do gotówki cz sto nie przekazujàc klientowi pe nej informacji o warunkach zaciàgni cia takiej po- yczki. A klienci spóêniajàcy si ze sp atà zad u enia nie mogà liczyç na jakàkolwiek wyrozumia oêç ze strony tych instytucji. Liczne skargi na dzia alnoêç parabanków spowodowa y, e zainteresowa si nimi Urzàd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ostatnia kontrola UOKiK dotyczy a budzàcych wiele zastrze eƒ dodatkowych op at nak adanych przez firmy parabankowe na po- yczkobiorców. Od maja bie àcego roku UOKiK analizowa op aty, prowizje oraz koszty towarzyszàce po yczkom udzielanym przez parabanki. PrzeÊwietlono 30 przedsi biorców, 73 wzory umów oraz 300 wzorów dokumentów. I wed ug UOKiK, ka da z przeanalizowanych firm budzi a zastrze enia poczàwszy od bardzo wysokiego oprocentowania po yczki, po prowizj czy koszt dodatkowej us ugi, takiej jak odbiór gotówki w domu klienta. Badane parabanki stosowa y tak e jak okreêli to UOKiK ra àco wygórowane op aty, m.in. za podanie nieprawid owych danych czy czynnoêci detektywistyczne zwiàzane z okreêleniem adresu po yczkobiorcy mieszkajàcego poza miastem, w którym mieêci si siedziba parabanku. W teorii solidna firma po yczkowa powinna zarabiaç g ównie na oprocentowaniu po yczki. Je eli w bilansie wi kszoêç przychodów pochodzi z kar i op at, oznacza to, e firma z za o enia nastawiona jest do klientów negatywnie. Ponadto nie weryfikuje jego zdolnoêci kredytowej, a co za tym idzie Êwiadomie wp ywa na pogorszenie jego sytuacji finansowej. Stàd pomys cz Êci po yczkodawców, by wprowadziç licencje do prowadzenia tego typu dzia alnoêci. Sprawdê, zanim podpiszesz Pod koniec ubieg ego roku zaingurowano kampani spo ecznà Nie daj si nabraç. Sprawdê, zanim podpiszesz. Celem akcji, której wspó organizatorem jest Narodowy Bank Polski, jest zwrócenie uwagi polskiego spo eczeƒstwa na ryzyka zwiàzane z zawieraniem umów finansowych, w tym przede wszystkim z zaciàganiem wysoko oprocentowanych krótkoterminowych po yczek oraz z korzystaniem z us ug finansowych, które nie podlegajà szczególnemu nadzorowi paƒstwa, czytamy na stronie kampanii W kampani obok NBP w àczy o si jeszcze szeêç instytucji publicznych: Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Komisja Nadzoru Finansowego, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo SprawiedliwoÊci, Urzàd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz policja. Kampania ma przybli yç problem firm dzia ajàcych na rynku finansowym poza jakàkolwiek kontrolà, oferujàcych konsumentom bardzo drogie po yczki. Wed ug organizatorów akcji, wszyscy obywatele powinni zdawaç sobie spraw z zagro eƒ p ynàcych z niefrasobliwego zawierania umów po yczkowych i mieç wiadomoêci umo liwiajàce rzetelnà ocen takich ofert. Klienci firm oferujàcych tego typu us ugi finansowe sà cz sto nieêwiadomi, e rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) atwych pieni dzy mo e si gaç nawet kilkudziesi ciu tysi cy procent. Za poêrednictwem strony internetowej mo na zapoznaç si z podstawowymi informacjami dotyczàcymi bezpieczeƒstwa na rynku finansowym, u yç kalkulatorów finansowych, dowiedzieç si, jak niebezpieczne kruczki prawne sà stosowane w umowach oraz uzyskaç dost p do kluczowych aktów prawnych. Jak informujà na swojej stronie organizatorzy kampanii, akcj wspierajà media publiczne i katolickie. Do udzia u w kampanii zosta y tak e zaproszone media komercyjne i liczni partnerzy spo eczni, m.in. Episkopat, Zak ad Ubezpieczeƒ Spo ecznych, Polskie Koleje Paƒstwowe i Naczelna Izba Aptekarska, którzy wspierajà akcj poprzez dystrybucj materia ów informacyjnoedukacyjnych. Specjalnie dla nauczycieli przedmiotów ekonomicznych przygotowane zosta y scenariusze lekcji dla gimnazjalistów i uczniów szkó ponadgimnazjalnych dotyczàce problematyki poruszanej w ramach akcji, czytamy w materia ach informacyjnych kampanii. Dodatkowo, pod bezp atnym numerem infolinii Komisji Nadzoru Finansowego mo na dostaç informacje, które podmioty sà obj te nadzorem finansowym. Wszystkie te dzia ania s u à edukacji polskich konsumentów i wyeliminowaniu z rynku nierzetelnych firm i instytucji finansowych. A to niewàtpliwie wp ywa na wzrost bezpieczeƒstwa i stabilnoêci ca ego polskiego rynku finansowego. Andrzej Ratajczyk Wartykule wykorzystano informacje ze strony

6 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 6 VI Polish Banks Resilient to Poland s banking sector has emerged largely unscathed from the global financial crisis. Consequently, in some ways, it can be a model to follow for other banking systems in Europe today. banking system is an example of a banking system which, from several points of view, is ThePolish an object of envy for other countries, because it is well capitalized, reliable and small which means one that does not destabilize the whole country in case of problems, said Marek Belka, President of the National Bank of Poland (NBP), at a recent parliamentary debate on a report on the central bank s operations in Belka added that the Polish banking system was diversified and less centralized than its counterparts in most other European countries, providing enough room for not only large banks, but also medium-sized and small ones. Moreover, the Polish banking system is secure and very well supervised by the Polish Financial Supervision Authority (KNF), according to Belka. If the world is trying to restore the right proportions to the financial system, then what they really want is to make the global banking system look like the Polish one. But this is impossible to achieve, at least not in the short run, Belka said. Poland s banking system also enjoys high ratings abroad. This is evident from Poland s high position in the latest Euromoney Country Risk Survey, which evaluates the stability of banking systems in European countries. Norway topped the league table, followed by other icons of banking security: Finland, Switzerland, Sweden, and Luxembourg. Poland is also among the countries that saw the biggest improvement in their ratings. This shows that Poland s banking model has proved its worth in hard economic times. Poland s two-tier banking system, composed of the central bank and commercial banks, was restored in 1989 under two laws: the Banking Act and the Act on the National Bank of Poland (NBP). The NBP is the country s central bank, while the Polish Financial Supervision Authority (KNF) supervises the operations of banks. The NBP has its representative in the KNF. In addition to the central bank, the Polish banking system includes commercial and cooperative banks, branches of credit institutions, and representative offices of foreign banks. Poland s banking system still differs in many respects from its Western European counterparts, although it has a similar structure. One of the differences is the structure of assets and liabilities. According to the Financial System Development in Poland in 2011 report published by the NBP (and available on its website at nbp.pl), the proportion of claims on non-financial entities in the Polish banking sector s assets is greater than in more developed banking systems because Polish banks are focused on providing traditional services, especially on accepting deposits from and granting loans to non-financial clients. Investment in financial instruments other than government securities and dealings with financial institutions are only a small part of Polish bank operations. The banking sectors of other countries in the region have a similar asset structure, which may result from their similar level of economic development and the relatively recent introduction of market economies to these countries, the report says. According to the report, Poland s traditional banking model means that the country s banking sector has a financing structure significantly different from that of eurozone banks. Most of the Polish banking sector s liabilities are non-financial sector deposits, while financing on the domestic interbank market and through debt securities issues plays a smaller role than in most EU countries, especially those with well-developed financial systems. Thanks to their more stable asset financing sources, Polish banks were largely unaffected at the time of turmoil on financial markets, the report says. Smooth ride for Poland Poland s financial sector has proved to be resilient to the global financial crisis. There was no instance of the government being forced to use public money to bail out a bank. This is attributed not only to effective market supervision, but also to relatively poorly developed financial services. The situation was quite different with the banking sectors of highly developed EU countries. Because these countries banks held lots of toxic securitization securities and were heavily involved in financing the debt of peripheral eurozone countries, they sustained huge losses and the eurozone banking sectors found themselves in crisis. Many banks had to be bailed out with public money. British, German and French banks got the most financial support from their governments, receiving 295 billion euros, 282 billion euros and 141 billion euros respectively. In a sense, Poland s banking sector avoided serious turbulence because has retained its traditional function as a lender and investment banking in Poland is less well developed than in Western countries. Additionally, considering that mortgage loans account for a mere 10 percent of Poland s gross domestic product (GDP), compared with the EU average of percent and the United States 70 percent, this weakness of Polish banks has turned into one of the financial system s main strengths. The absence of high-risk instruments and the lower level of debt in the Polish banking system enabled it to avoid the dramatic losses suffered by banks in the United States. Aggressive investment funds were probably the only exception, but this exception proves the rule. The global crisis did no significant damage to the Polish banking sector. In , the average return on equity (ROE) and on assets (ROA) in the sector was among the highest in the EU. According to researchers from the University of Gdaƒsk in northern Poland, the absence of financial burdens resulting from state aid which was granted to banks in other European countries coupled with relatively high growth rates in several segments of Poland s banking sector, are bound to strengthen the position of Polish banking in the EU.

7 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 7 nt to Crisis Polish banks emerge stronger from crisis Despite the recent turbulence on financial markets, Poland s banking sector has improved its position in Europe. Experts voicing this view include B a ej Lepczyƒski and Marta Penczar from the University of Gdaƒsk, who have co-authored a publication entitled The Impact of the Global Confidence Crisis on the Position of the Polish Banking Sector in the European Union. The researchers, from the Department of Banking at the Faculty of Management, assessed the position of the EU banking sectors by analyzing various indicators. According to Lepczyƒski and Penczar, Poland s banking sector retained its leading position in 2011 among banking sectors in new EU member states in terms of total assets. The rate of growth in the total assets of Polish banks, at 11.5 percent, was the highest in the region. Compared with the European Union as a whole, the rate of growth in the total assets of Polish banks in 2011 was only slower than in Finland, where banking sector assets grew by 34 percent. Despite their rapid growth in recent years, Polish banking sector assets still account for a mere 0.67 percent of the total assets of the EU banking sector. One reason is the high concentration of the EU banking sector, with Britain, France and Germany Europe s three largest banking sectors accounting for a combined 57 percent of the EU banking market. Lepczyƒski and Penczar also examined the impact of the confidence crisis on the position of banking sectors in the European Union using the ratio of total assets to GDP, which is a general indicator illustrating differences in banking sector development. In 2011, the ratio of total assets to GDP in Poland was 91 percent, compared with the EU average of 367 percent. Notably, however, Poland was one of nine countries where this ratio increased in 2011, according to the authors. This shows that Poland s position on the European banking market improved and that Polish banks made more progress than their European competitors, they said. In 2011, Poland was among those European countries that recorded the highest return on equity in their banking sectors. The Polish banks ROE was 16.6 percent. An account for a foreigner Foreigners increasingly use services provided by Polish banks, appreciating their stability and security. A foreigner residing in Poland can open an account in any bank without any special limitations and use all the typical banking products that are offered, including deposits, debit and credit cards, loans, leasing services, and investment products. A passport, visa, or temporary or permanent residence card is all that is needed to open a bank account. Banks usually have more paperwork for those who want to take out mortgages to buy real estate, and they must meet more conditions. As a rule, they need a residence card to document their resident status; however, this document is not always required. A non-resident who is a citizen of an EU or OECD country, for example, only needs an income certificate. The same goes for a non-resident taking out a loan together with a spouse holding a Polish passport. Some banks have additional requirements; for example they require that the foreigner earns income in Poland, pays their income taxes in Poland, or provides collateral in the form of property located in Poland. A foreigner who wants to take out a loan may be required to contribute a downpayment in order to improve their credibility with the financial institution. Foreigners are also free to invest on the Polish capital market and many take advantage of this opportunity as shown by the breakdown of investors on the Warsaw Stock Exchange. In the first half of 2013, as in most previous years, foreign investors were heavily involved on the WSE s Main List. They generated 49 percent of total equity turnover. Foreign investors also played a significant role on the futures market in the first six months of this year, generating 16 percent of total turnover. No less popular with foreign investors are Polish Treasury securities, which are increasingly highly rated abroad. The growing number of foreign companies using the services of Polish banks and investing on the Warsaw Stock Exchange is the best proof that the international financial community has faith in the Polish banking system and the country s capital market. Andrzej Ratajczyk Based on information from the website VII

8 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 8 VIII Polskie banki odporne n Polski sektor bankowy nie ucierpia w szczególny sposób wskutek Êwiatowego kryzysu finansowego. I dzisiaj pod pewnymi wzgl dami mo e byç wzorem dla europejskiej bankowoêci. system bankowy jest przyk adem systemu bankowego, który z pewnych punktów widzenia, jest dzisiaj przedmiotem zazdroêci innych krajów. Bo jest to system banko- Polski wy dobrze skapitalizowany, pewny, niedu y, a wi c taki, którego problemy nie destabilizujà ca ego kraju, powiedzia Marek Belka, prezes Narodowego Banku Polskiego, podczas niedawnej sejmowej dyskusji nad sprawozdaniem z dzia alnoêci polskiego banku centralnego za 2012 r. Jego zdaniem, polski system bankowy wyró nia to, e jest zró nicowany, mniej scentralizowany, ni w wi kszoêci krajów europejskich, dlatego jest w nim miejsce zarówno na du e banki, jak iêrednie i ma e. A poza tym jest bezpieczny i bardzo dobrze nadzorowany przez Urzàd Komisji Nadzoru Finansowego. Je eli dzisiaj, Êwiat próbuje przywróciç w aêciwe proporcje w systemie finansowym, to tak naprawd im chodzi o to to jest nie do osiàgni cia przynajmniej na krótkà met by ten system bankowy w Êwiecie by podobny do polskiego, powiedzia Marek Belka. Zalety polskiego systemu bankowego doceniane sà nie tylko w kraju. Dowodem na to jest wysoka pozycja Polski w ostatnim badaniu Euromoney Country Risk, oceniajàcym stabilnoêç systemów bankowych europejskich krajów. Polska, która zaj a ósme miejsce, wyprzedzi a m.in. Niemcy, Francj i Wielkà Brytani. Na czele rankingu jest Norwegia, a na kolejnych pozycjach uplasowa y si inne symbole bezpieczeƒstwa bankowego, czyli Finlandia, Szwajcaria, Szwecja i Luksemburg. Polska znalaz a si tak e w czo ówce krajów, których wynik poprawi si najbardziej. To dowodzi, e polski model bankowoêci sprawdza si nawet w trudnych czasach. WPolsce dwupoziomowy system bankowy (bank centralny i banki komercyjne) zosta przywrócony w 1989 roku ustawami Prawo bankowe i Ustawà o NBP. Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym. Oprócz banku centralnego w sk ad polskiego systemu bankowego wchodzà: polskie banki komercyjne, banki spó dzielcze, oddzia y instytucji kredytowych oraz przedstawicielstwa banków zagranicznych w Polsce. Nadzór nad dzia alnoêcià banków sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego, w której NBP ma swojego przedstawiciela. Pomimo podobnej do spotykanych w najbardziej rozwini tych krajach struktury systemu bankowego, polska bankowoêç w wielu elementach ró ni si jeszcze od zachodnioeuropejskich systemów bankowych. Widaç to m. in. w strukturze aktywów i pasywów banków. Z raportu Rozwój systemu finansowego w Polsce w 2011 r., opublikowanego przez NBP, wynika, e udzia nale noêci od podmiotów niefinansowych w aktywach polskiego sektora bankowego jest wi kszy ni w bardziej rozwini tych systemach bankowych. Wynika to ze skoncentrowania dzia alnoêci krajowych banków na Êwiadczeniu tradycyjnych us ug, przede wszystkim przyjmowaniu depozytów klientów niefinansowych i udzielaniu im kredytów. Operacje z instytucjami finansowymi czy inwestycje w instrumenty finansowe inne ni papiery skarbowe stanowià niewielkà cz Êç dzia alnoêci krajowych banków. Podobnà struktur aktywów jak w polskiej bankowoêci majà sektory bankowe innych paƒstw regionu. Âwiadczy to, e mo e si ona wiàzaç z poziomem rozwoju gospodarczego i stosunkowo niedawnym wprowadzeniem w tych paƒstwach systemu gospodarki rynkowej, czytamy w raporcie (dost pnym na stronie nbp.pl). Wed ug autorów raportu, tradycyjny model bankowoêci funkcjonujàcy w Polsce powoduje, e struktura finansowania polskiego sektora bankowego istotnie ró ni si od struktury finansowania banków w krajach strefy euro. Dominujàcà cz Êç pasywów krajowego sektora bankowego stanowià depozyty sektora niefinansowego. Udzia finansowania na krajowym rynku mi dzybankowym i za poêrednictwem emisji papierów d u nych jest natomiast ni szy ni w wi kszo- Êci paƒstw UE, zw aszcza tych o bardziej rozwini tych systemach finansowych. Dzi ki bardziej stabilnej bazie finansujàcej aktywa polskie banki mog y bez negatywnych konsekwencji prowadziç dzia alnoêç w okresie zaburzeƒ na rynkach finansowych, piszà eksperci NBP. Polska bez problemów Polski sektor finansowy okaza si odporny na skutki Êwiatowego kryzysu finansowego, czego najlepszym Êwiadectwem jest fakt, e w Polsce nigdy nie dosz o do sytuacji, aby paƒstwo musia o wyciàgaç z tarapatów bank przy u yciu Êrodków publicznych. Wynika o to nie tylko z dobrze funkcjonujàcego nadzoru nad rynkiem, ale równie ze stosunkowo s abego stopnia rozwoju us ug finansowych. Natomiast jak dowodzà B a ej Lepczyƒski i Marta Penczar z Katedry BankowoÊci, Wydzia u Zarzàdzania, Uniwersytetu Gdaƒskiego, autorzy publikacji Wp yw globalnego kryzysu zaufania na pozycj polskiego sektora bankowego w Unii Europejskiej zupe nie inaczej wyglàda a sytuacja w sektorach bankowych krajów rozwini tych w UE. Z uwagi na du e zaanga owanie banków z wysoko rozwini tych paƒstw UE w toksyczne papiery sekurytyzacyjne i finansowanie zad u enia peryferyjnych krajów strefy euro, banki ponios y olbrzymie straty, a ich sektory bankowe znalaz y si w kryzysie, czytamy w publikacji. W efekcie wiele banków musia o skorzystaç z pomocy publicznej. Najwi ksze finansowe wsparcie rzàdowe otrzyma y banki brytyjskie (295 mld euro), niemieckie (282 mld euro) i francuskie (141 mld euro). Mo na powiedzieç, e polski sektor bankowy uniknà powa nych problemów, poniewa zachowa tradycyjnà funkcj kredytodawcy. Natomiast bankowoêç inwestycyjna nie rozwin a si na takà skal jak w rozwini tych krajach zachodnich. Dodatkowo, jeêli weêmie si pod uwag, e kredyty hipoteczne na mieszkania to w Polsce zaledwie 10 proc. Produktu Krajowego Brutto (Êrednia w Unii Europejskiej to proc., a w USA 70 proc.), to okazuje si, e s aboêç polskich banków sta a si ich si à. Mniejsze zad u enie, brak instrumentów nara onych na wysokie ryzyko pozwala uniknàç dramatycznych strat na miar amerykaƒskà. Pewien wyjàtek stanowi y mo e agresywne fundusze inwestycyjne, ale to raczej wyjàtek potwierdzajàcy regu.

9 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 9 e na kryzys Polski sektor bankowy jest jednym z nielicznych w Unii Europejskiej, który nie ucierpia w widoczny sposób w wyniku kryzysu. Wskazuje na to m.in. to, e Êrednia rentownoêç kapita ów w asnych i aktywów nale a a w polskim sektorze bankowym w latach do najwy szych w ca ej UE. Poprawa pozycji polskich banków Paradoksalnie, pomimo licznych zawirowaƒ na rynku finansowym w ostatnich latach, polski sektor bankowy poprawi swojà pozycj na europejskim rynku bankowym. Do takiego wniosku doszli m.in. B a ej Lepczyƒski i Marta Penczar z Uniwersytetu Gdaƒskiego, którzy ocenili pozycj sektorów bankowych Unii Europejskiej, analizujàc ró ne wskaêniki. W 2011 roku polski sektor bankowy utrzyma pozycj lidera w grupie tzw. nowych paƒstw cz onkowskich UE pod wzgl dem wielkoêci aktywów ogó em. Co wi cej, dynamika wzrostu aktywów ogó em krajowych banków w 2011 roku by a najwy sza w regionie, na poziomie 11,5%. Na tle ca ej Unii Europejskiej, tempo wzrostu aktywów ogó em krajowych banków w ub. r. by o jedynie ni sze od fiƒskiego sektora bankowego, który odnotowa wzrost rz du 34%, czytamy w publikacji Wp yw globalnego kryzysu zaufania na pozycj polskiego sektora bankowego w Unii Europejskiej. Pomimo wysokiej dynamiki wzrostu w ostatnich latach, aktywa polskiego sektora stanowià nadal zaledwie 0,67% aktywów ogó em ca ego sektora bankowego w Unii Europejskiej. Naukowcy z Uniwersytetu Gdaƒskiego uznali, e wp yw skutków kryzysu zaufania na pozycj sektorów bankowych w Unii Europejskiej warto zbadaç tak e w oparciu o ogólny wskaênik obrazujàcy zró nicowanie poziomu rozwoju sektora bankowego, jakim jest relacja aktywów ogó em do PKB. W 2011 roku relacja aktywów ogó em do PKB wynios a w Polsce 91% wobec Êredniej unijnej na poziome 367%. Warto jednak dodaç, e Polska nale a a w 2011 roku do grupy dziewi ciu krajów, które odnotowa y wzrost badanej relacji. Oznacza to po pierwsze umocnienie pozycji Polski na europejskim rynku bankowym, a po drugie wskazuje na wi kszy progres polskich banków ni europejskich konkurentów, konkludujà autorzy publikacji. Konto dla obcokrajowca StabilnoÊç i bezpieczeƒstwo polskich banków sprawiajà, e coraz cz Êciej z ich us ug, oprócz Polaków, korzystajà cudzoziemcy. Rezydujàcy w Polsce obcokrajowiec mo e bez specjalnych ograniczeƒ w ka dym banku otworzyç konto i korzystaç z wszystkich dost pnych typowych produktów bankowych (lokaty bankowe, karty p atnicze i kredytowe, kredyty, leasing, produkty inwestycyjne itp.). Poszczególne banki majà ró ne wymagania w zakresie niezb dnych dokumentów. Najcz Êciej potrzebny jest: paszport, wiza lub karta pobytu czasowego albo sta ego. Wi cej formalnoêci czeka klienta, który chce otrzymaç kredyt hipoteczny na sfinansowanie kupna nieruchomoêci. Tu banki stawiajà wi cej warunków. W zasadzie niezb dne jest posiadanie karty pobytu w Polsce, która jest równoznaczna ze statusem rezydenta. Jednak dokument ten nie zawsze jest wymagany. Przyk adowo, nierezydent jest obywatelem jednego z paƒstw cz onkowskich UE czy OECD lub zaciàga kredyt z ma onkiem posiadajàcym polski paszport. Potrzebne b dzie poêwiadczenie o aktualnie posiadanych dochodach. Niektóre banki stawiajà te dodatkowe warunki jak: uzyskiwanie dochodów na terenie Polski, zabezpieczenie w postaci majàtku zlokalizowanego w granicach Polski czy rozliczenie z podatku dokonane w Polsce. Ka dy cudzoziemiec, chcàcy zaciàgnàç kredyt, musi liczyç si z koniecznoêcià poniesienia wk adu w asnego, aby zwi kszyç swojà wiarygodnoêç w oczach instytucji finansowej. Cudzoziemcy majà te du e mo liwoêci inwestowania na polskim rynku kapita owym. I wykorzystujà je, czego dowodem jest struktura inwestorów warszawskiej gie dy. W I po r. podobnie jak w latach ubieg ych, za najwi kszà cz Êç obrotów na G ównym Rynku GPW akcji odpowiadali inwestorzy zagraniczni. Ta grupa wygenerowa a 49% obrotów akcjami. Równie na rynku kontraktów terminowych w I po r. inwestorzy zagraniczni odgrywali znaczàcà rol, generujàc 16%. obrotów. Niezmiennie du ym powodzeniem inwestorów zagranicznych cieszà si polskie papiery skarbowe, których rating stale roênie. Rosnàca liczba zagranicznych podmiotów korzystajàcych z us ug naszych banków i inwestujàcych na warszawskiej gie dzie jest najlepszym dowodem na to, e Êwiat finansów wysoko ceni polski system bankowy oraz rynek kapita owy. Andrzej Ratajczyk W artykule wykorzystano informacje ze strony IX

10 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 10 X Promoting Education in Economics Poles are poorly educated when it comes to finance. That s why it s important to have educational initiatives undertaken by a range of institutions and targeted at different communities. The National Bank of Poland (NBP) plays a key role among these institutions. of education in economics among the public leaves much to be desired, according to a survey carried out in Thelevel the latter part of 2012 by the Quality Watch company and commissioned by the NBP. The survey, called Stan wiedzy i ÊwiadomoÊci ekonomicznej Polaków, was designed to find out how much respondents know about business, finance and economics. The study found that few citizens are able to distinguish between a credit and a debit card. The public had little awareness of how a bank differs from a shadow banking institution and other financial institutions that lend money to customers. Respondents had problems understanding the terminology used in loan agreements and were unaware of the limitations and rights resulting from these agreements. A large section of society cannot tell the difference between shares and bonds, especially in terms of potential profits and losses. Nor do they realize that the interest offered on a deposit is usually the annualized rate rather than the actual rate for the period the deposit is in the account. The poor economic education of the public is accompanied by an ambivalent approach to business and finance. On the one hand, most respondents acknowledge that a good grasp of finance and business helps in everyday life. On the other, they view this kind of insight as difficult to achieve, confusing and not readily accessible to the man in the street. This negative emotional approach to business and economics among respondents is one of the main barriers to the development of economic education among the public. A poor economic education may result in financial exclusion for many people and is consequently a major challenge for various public institutions as well as for nongovernmental organizations involved in supporting public education in Poland. Economic education has long been an important tool for Poland s central bank to help it implement its basic tasks. One of the NBP s most successful education and information initiatives is its online economic education service, It contains interesting material about the economy, macroeconomic analyses, multimedia presentations and e-learning courses, in addition to teaching aids and a glossary of economic terms. Since its launch the website has been visited by more than 6.5 million users. The NBP s educational activities are targeted at a number of socioprofessional groups, including children in elementary schools, students in lower and upper secondary schools, university students, consumers, specific professional communities and selected social groups, including rural residents, and people at risk of financial exclusion, in addition to local government workers and nongovernmental organizations. Working in association with various organizations and foundations specializing in educating children and young people, the central bank has carried out projects such as Moje Finanse (My Finances), which covered more than 120,000 school students and 1,600 teachers; Ekonomia na co dzieƒ (Everyday Economics) over 120,000 students and 3,000 teachers; Olimpiada Przedsi biorczoêci (Business Olympiad) more than 20,000 students; Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej (Economics Olympiad) about 12,000 students; and Ekonomiczny Uniwersytet Dzieci cy (Children s University of Economics) about 1,500 children. The NBP also helps journalists improve their business skills by providing a special postgraduate study program called System finansowy paƒstwa oraz podstawy i praktyka polityki pieni nej i fiskalnej (The Public Finance System and the Fundamentals and Practice of Monetary and Fiscal Policies) in partnership with the Polish Academy of Sciences (PAN). The central bank also helps local government officials and workers by conducting a postgraduate study program entitled Mechanizmy funkcjonowania strefy euro (Mechanisms of Euro-Zone Functioning) together with 17 universities across the country. Moreover, the NBP continues to co-finance postgraduate study programs for teachers to provide them with an insight into the fundamentals of entrepreneurship. The NBP s Impuls Club for Enterprising Teachers, which brings together about 1,000 teachers from lower and upper secondary schools across Poland, carries out 20-odd educational projects and competitions as well as 10 or so training programs annually (in selected regional branches and at the NBP head office in Warsaw) focusing on the creation of educational games to help teach business and entrepreneurship. The central bank rewards intellectual effort contributing to the development of business and economics by holding a variety of competitions. These range from an annual competition for an essay on an economic topic for lower and upper secondary school students to a competition for best master s thesis and best doctoral and postdoctoral dissertations in the field of economics, with the winners walking away with a special prize funded by the central bank governor. Recently the central bank governor has also established an award for outstanding publications in the field of banking and finance. Wielki Test Wiedzy Ekonomicznej (The Great National Economics Test), a nationwide educational project undertaken by the NBP together with public television broadcaster TVP, reaches an especially wide audience. The second round of the test earlier this year attracted an audience of 1.3 million. The test was preceded by the Spokojnie, to tylko ekonomia (Relax, It s Just Economics) mini-series to explain various economic issues to viewers in simple terms. NBP President Marek Belka appeared in one of the episodes of the mini-series. In addition to the test, the central bank teams up with various media outlets to carry out projects aiming to spread awareness of the NBP s main tasks, which are to counteract inflation and support the stability of the financial system as well as to prevent financial exclusion and promote non-cash transactions. The NBP is increasingly focusing on a battle against financial exclusion. It started out by providing scholarships to young people from areas that were once dominated by state-owned farms. The project made it easier for these people to study economics at university. Later the NBP followed up with a project involving a business dictionary in sign language, and educational projects for the blind and partially sighted, projects targeted at children from SOS Children s Villages (which provide continued on page XII

11 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 11 XI Edukacja ekonomiczna Polaków Polacy sà spo eczeƒstwem stosunkowo s abo wyedukowanym w dziedzinie finansów. Dlatego bardzo cenne sà wszelkiego rodzaju dzia ania edukacyjne kierowane do ró nych Êrodowisk podejmowane przez ró ne instytucje, wêród których kluczowà rol odgrywa Narodowy Bank Polski. Zbadania Stan wiedzy i ÊwiadomoÊci ekonomicznej Polaków, przeprowadzonego w drugiej po owie 2012 r. przez firm Quality Watch na zamówienie NBP, wynika, e poziom wiedzy ekonomicznej Polaków pozostawia wiele do yczenia. I to zarówno w kwestiach makro- jak i mikroekonomicznych. Okazuje si, e niewielu Polaków odró nia kart kredytowà od debetowej. Ma a jest ÊwiadomoÊç w polskim spo eczeƒstwie ró nic mi dzy bankiem, parabankiem i innymi instytucjami finansowymi, w których mo na po yczaç pieniàdze. Respondenci mieli te problemy z rozró nieniem mi dzy po yczkà a kredytem. A wi kszoêç Polaków ma du e trudnoêci ze zrozumieniem terminologii u ywanej w umowach kredytowych i po yczkowych i nie zdaje sobie sprawy z wynikajàcych z nich ograniczeƒ i praw. Znaczny odsetek Polaków nie odró nia te akcji od obligacji, przede wszystkim jeêli chodzi o mo liwe zyski i straty. Nie zdajà sobie sprawy, e oprocentowanie lokat podawane jest w skali roku, a nie na okres trwania lokaty. DoÊç s aby poziom wiedzy ekonomicznej Polaków, którego skutkiem mo- e byç m.in. zjawisko wykluczenia finansowego, jest wielkim wyzwaniem dla instytucji publicznych w Polsce, a tak e organizacji pozarzàdowych, zajmujàcych si wspieraniem edukacji spo eczeƒstwa. Edukacja ekonomiczna od lat jest wa nym narz dziem wspierajàcym realizacj podstawowych zadaƒ banku centralnego. Do najwa niejszych i najbardziej udanych inicjatyw edukacyjno-informacyjnych NBP z pewnoêcià zaliczyç mo na Portal Edukacji Ekonomicznej dost pny pod adresem Na stronach portalu mo na znaleêç interesujàce materia y dotyczàce gospodarki, analizy makroekonomiczne, multimedialne prezentacje oraz pomoce dydaktyczne dla nauczycieli i s ownik poj ç ekonomicznych. Od poczàtku istnienia portal odwiedzi o ponad 6,5 miliona u ytkowników. Przedsi wzi cia edukacyjne NBP sà adresowane do wielu grup spo ecznych i zawodowych, w tym do Êrodowisk szkolnych na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i ponadgimnazjalnym, Êrodowisk akademickich, bran owych i konsumenckich, wybranych grup spo ecznych, w tym mieszkaƒców terenów wiejskich, osób zagro onych wykluczeniem finansowym, pracowników organizacji samorzàdowych i pozarzàdowych. We wspó pracy z wyspecjalizowanymi podmiotami zwykle fundacjami wyspecjalizowanymi w edukacji dzieci i m odzie y zrealizowano m.in. takie projekty, jak Moje Finanse (wzi o w nim udzia ponad 120 tys. uczniów i 1,6 tys. nauczycieli), Ekonomia na co dzieƒ (ponad 120 tys. uczniów i 3 tys. nauczycieli), Olimpiada Przedsi biorczoêci (ponad 20 tys. uczniów), Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej (oko o 12 tys. uczniów) oraz Ekonomiczny Uniwersytet Dzieci cy (oko o 1,5 tys. dzieci). NBP zaanga- owa si tak e w podniesienie poziomu wiedzy ekonomicznej dziennikarzy, organizujàc dla nich wspólnie z PAN podyplomowe studium System finansowy paƒstwa oraz podstawy i praktyka polityki pieni nej i fiskalnej oraz urz dników i samorzàdowców, prowadzàc wspólnie z 17 wy szymi uczelniami w ca ym kraju studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro. NBP kontynuowa tak e dofinansowanie studiów podyplomowych dla nauczycieli z zakresu podstaw przedsi biorczoêci W ramach prowadzonego Klubu Przedsi biorczych Nauczycieli IMPULS, zrzeszajàcego ok nauczycieli szkó gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z ca ej Polski, realizowanych jest rocznie kilkadziesiàt projektów, konkursów edukacyjnych oraz szkoleƒ (w wybranych Oddzia ach Okr gowych i w Centrali NBP w Warszawie) np. na temat tworzenia gier edukacyjnych w nauczaniu przedsi biorczoêci. Bank nagradza wysi ek intelektualny s u àcy rozwojowi ekonomii na ró nych etapach: od corocznego konkursu na prac pisemnà dla uczniów gimnazjów i szkó ponadgimnazjalnych po konkurs o Nagrod Prezesa NBP za najlepszà prac magisterskà, doktorskà i habilitacyjnà z zakresu nauk ekonomicznych. Zwieƒczeniem tych dzia aƒ jest nowo ustanowiona nagroda Prezesa NBP za wybitne publikacje ksià kowe z dziedziny bankowoêci i finansów. Projektem edukacyjnym o szerokim zasi gu jest realizowany we wspó pracy z Telewizjà Polskà Wielki Test Wiedzy Ekonomicznej. Jego druga edycja w 2013 r. zgromadzi a przed telewizorami ok. 1,3 mln widzów. Test poprzedzi miniserial Spokojnie, to tylko ekonomia, w którym w przyst pny sposób wyjaêniano ró norodne zagadnienia ekonomiczne. W jednym z odcinków miniserialu wystàpi Prezes NBP Marek Belka. Oprócz testu we wspó pracy z mediami realizowane sà projekty poêwi cone g ównym zadaniom banku centralnego: przeciwdzia aniu inflacji i wspieraniu stabilnoêci systemu finansowego, a tak e zwiàzane z zapobieganiem zjawisku wykluczenia finansowego oraz z upowszechnianiem obrotu bezgotówkowego. NBP mocno wspiera walk z wykluczeniem finansowym. Pierwszym z projektów, które mia y mu przeciwdzia aç, by y stypendia na kierunkach ekonomicznych dla m odzie y z terenów post-pegeerowskich. Po nich NBP uruchomi kolejne: ekonomiczny s ownik j zyka migowego, projekty edukacyjne dla niewidzàcych i niedowidzàcych, projekty dla wychowanków SOS Wioski Dzieci ce oraz dla osób wychodzàcych z bezdomnoêci, podopiecznych Monaru. Wspó praca polskiego banku centralnego z instytucjami zewn trznymi obejmuje najwa niejsze podmioty majàce w kr gu zainteresowaƒ edukacj ekonomicznà. Sà to m.in: Fundacja Bankowa im. L. Kronenberga przy Citi Handlowy, Polsko-Amerykaƒska Fundacja WolnoÊci, Fundacja M odzie owej Przedsi biorczoêci, Polska Akademia Nauk, Fundacja Wspomagania Wsi, Fundacja Edukacyjna Przedsi biorczoêci, Fundacja Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych oraz najlepsze uczelnie ekonomiczne na terenie ca ego kraju. Ciekawà inicjatywà Narodowego Banku Polskiego, której celem jest zwi kszenie ÊwiadomoÊci Polaków na temat korzyêci i mo liwoêci p ynàcych z posiadania rachunku bankowego oraz aktywnego korzystania z nowoczesnych instrumentów p atniczych, takich jak karty p atnicze i bankowoêç elektroniczna, jest Akademia Dost pne Finanse. Akademia jest projektem realizowanym w 16 oddzia ach okr gowych NBP. Zadaniem oddzia ów NBP jest dotarcie i nawiàzanie wspó pracy z Ambasadorami obrotu bezgotówkowego osobami b dàcymi liderami w spo ecznoêciach lokalnych, którzy swojà wiedzà, autorytetem i zaanga owaniem mogà w bezpoêredni sposób promowaç idee projektu i wiedz nt. obrotu bezgotówkowego w ró nych Êrodowiskach swojego regionu. Jednym z przyk adów akcji informacyjno-edukacyjnej, w której uczestniczy NBP jest uruchomiona w ubieg ym roku i wcià trwajàca kampania spo- dokoƒczenie na stronie XII

12 39-50 nr 09 NBP 8/23/13 5:39 PM Page 12 XII Promoting Education in Economics continued from page X care for children who cannot live with their biological families), and those targeted at people struggling to overcome homelessness and using assistance from Monar, an organization that helps alcoholics, people who are socially excluded, homeless, have AIDS or are drug addicts. The Polish central bank works with a number of other institutions dealing with economic education. These include the Leopold Kronenberg Banking Foundation run by bank Citi Handlowy, the Polish-American Freedom Foundation, the Young Enterprise Foundation (Fundacja M odzie owej Przedsi biorczoêci), the Polish Academy of Sciences, the Rural Development Foundation (Fundacja Wspomagania Wsi), the Educational Enterprise Foundation (Fundacja Edukacyjna Przedsi biorczoêci), the Foundation for the Promotion and Accreditation of Economic Education (Fundacja Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych), and top universities of economics across the country. The NBP s Accessible Finance Academy (Akademia Dost pne Finanse) is another original initiative aimed at increasing public awareness of the benefits and opportunities of having a bank account and using facilities such as credit and debit cards and electronic banking. The project involves the 16 regional NBP branches tasked with seeking out and establishing cooperation with ambassadors of non-cash payments, or local community leaders whose expertise, authority and commitment can help promote the idea of non-cash turnover. The NBP is a partner of various educational campaigns. These include a public awareness campaign launched last year called Don t be fooled. Check before you sign, which we report on in a separate article in this special supplement. In addition to the NBP, many other organizations and institutions seek to educate citizens economically. Those most active in this area include the Leopold Kronenberg Banking Foundation and the Les aw A. Paga Foundation Poland s largest financial education program targeting young people is the Moje Finanse (My Finances) program run by the Kronenberg Foundation in partnership with the NBP and the Young Enterprise Foundation. The program aims to help young people make rational financial decisions beneficial for themselves, on the basis of a continuous learning process. The initiative aspires to make Poles a better educated society capable of efficiently managing financial resources. The Les aw A. Paga Foundation 2065 is another Polish foundation dealing with economic education. A few years ago, it launched the Akademia Liderów Rynku Kapita owego (Capital Market Leaders Academy), a program to shape Poland s future financial leaders. The project reaches out to capital market enthusiasts, highly talented students and graduates no older than 26. The Academy offers young people an insight into the capital market, in addition to meetings with top financial experts and practitioners, leaders and legends of the Polish economy, as well as internships in partner companies of their choice. At a time of economic crisis it is particularly evident that a higher level of economic education among the public benefits the market and everyone involved in it. Well-thought-out decisions regarding savings and investment help banks and financial institutions as well as governments and individual citizens. Andrzej Ratajczyk Based on information from the website Edukacja ekonomiczna Polaków dokoƒczenie ze strony XI eczna Nie daj si nabraç. Sprawdê, zanim podpiszesz, którà omówiliêmy w poprzednim artykule. Poza Narodowym Bankiem Polskim edukacjà ekonomicznà zajmuje si jeszcze wiele innych organizacji i instytucji. Do najbardziej aktywnych na tym polu zaliczyç mo na Fundacj Bankowà im. Leopolda Kronenberga oraz Fundacj 2065 im. Les awa Pagi. Najwi kszym w Polsce programem edukacji finansowej dla m odzie y jest wspomniany wczeêniej program,,moje Finanse, który jest realizowany przez Fundacj M odzie owej Przedsi biorczoêci przy wsparciu NBP i Fundacji Kronenberga. Jego celem jest przygotowanie m odych ludzi do podejmowania racjonalnych i korzystnych dla siebie decyzji finansowych, popartych stale aktualizowanà wiedzà. Dzi ki swojej skali daje szans na bardziej wyedukowane spo eczeƒstwo, które w sposób przemyêlany gospodaruje swoimi zasobami finansowymi. Prowadzenie edukacji ekonomicznej jest jednym z zadaƒ Fundacji 2065 im. Les awa A. Pagi. Kilka lat temu fundacja ta zainicjowa a bardzo ciekawy program Akademia Liderów Rynku Kapita owego, którego celem jest stworzenie trwa ej spo ecznoêci i instytucji edukacyjnej, kszta tujàcej przysz e elity Êwiata finansów w Polsce. Uczestnicy Akademii to prawdziwi pasjonaci rynku kapita owego, wybitnie utalentowani studenci i absolwenci (do 26. roku ycia). Akademia oferuje m odym ludziom m.in. unikatowà wiedz z zakresu rynku kapita owego, spotkania z wybitnymi ekspertami i praktykami Êwiata finansów, liderami i legendami polskiej gospodarki, a tak e wyjàtkowy sta w wybranej firmie partnerskiej. W czasach kryzysu gospodarczego nikt chyba na Êwiecie nie ma wàtpliwoêci, e wzrost poziomu edukacji ekonomicznej s u y wszystkim uczestnikom rynku. Podejmowanie Êwiadomych, przemyêlanych decyzji dotyczàcych oszcz dzania i inwestowania pomo e zarówno bankom czy instytucjom finansowym, jak i w adzom paƒstw, a przede wszystkim poszczególnym obywatelom.dlatego tak bardzo warto o t edukacj zabiegaç. Andrzej Ratajczyk W artykule wykorzystano informacje ze strony The Poland s Financial Market: Safe and Secure special section has been published by WV Marketing sp. z o. o. in association with Warsaw Voice SA in cooperation with the National Bank of Poland as part of an education initiative focusing on economic issues. NBP Head Office, 11/21 Âwi tokrzyska St., Warsaw. More information on financial issues at and Sekcja specjalna Polski rynek finansowy jest bezpieczny wydana przez WV Marketing Sp. z o. o. we wspó pracy z Warsaw Voice S.A. to projekt realizowany we wspó pracy z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej. Centrala NBP, ul. Âwi tokrzyska 11/21, Warszawa. Wi cej informacji na tematy finansowe na stronach i

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Meritum Bank Equity Investment

Meritum Bank Equity Investment Meritum Bank Equity Investment Kraj: Polska Numer projektu: 40198 Sektor: Inwestycja kapitalowa Publiczny/Prywatny:: Prywatny Kategoria Środowiskowa: Instytucje Finansowe Data posiedzenia Rady Dyrektorów:

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 2. Podatki jako narzędzie polityki gospodarczej i społecznej Owsiak (2005), Finanse Publiczne, PWN James, Nobes (2014), The economics of Taxation, Fiscal Publications Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl The British Polish Chamber of Commerce is extremely active with its media and communications

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PIENIĘŻNA 1960 1970 1980 1990 2000

POLITYKA PIENIĘŻNA 1960 1970 1980 1990 2000 POLITYKA PIENIĘŻNA 1960 1970 1980 1990 2000 Polityka pieniężna: nauka czy sztuka? Punktem odniesienia dla polityki pieniężnej są: neutralna stopa procentowa luka popytowa NAIRU Jean Claude Trichet, ECB,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

Rynek bankowy Czech odporny na kryzys strefy euro

Rynek bankowy Czech odporny na kryzys strefy euro https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/rynek-bankowy-czech-okazuje-sie-na-kry z Wszystko wskazuje na to, że rynek bankowy Czech okazuje się odporny na kryzys strefy euro. Z analizy struktury

Bardziej szczegółowo

Wrocław Skrócone sprawozdanie finansowe 18:22 ND / SU Condensed financial statement 4 m/s Informacje ogólne Suma bilansowa netto na koniec 2012 r. wyniosła 2 097 mln zł, a na koniec 2011 r. 2 067 mln zł.

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

A. Wartości niematerialne i prawne (Intangible fixed assets) 548 356. B. Lokaty (Investments) 719,505 867,348

A. Wartości niematerialne i prawne (Intangible fixed assets) 548 356. B. Lokaty (Investments) 719,505 867,348 Aktywa Bilans na 31.12.2008 (Balance sheet) AKTYWA (Assets) A. Wartości niematerialne i prawne (Intangible fixed assets) 548 356 B. Lokaty (Investments) 719,505 867,348 I. Nieruchomości (Real estate) 17,356

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Credit granting services

Credit granting services Credit granting services Инфо Версия 4 URL http://dk.mercell.com/permalink/40067056.aspx Внешний ID тендера 321508-2013 Тип закупки Оповещение о результатах Тип документа Contract award Процедура приобретения

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy. Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. Analiza wskaźnikowa Każda

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI S.A. Warszawa, 26 lutego 2015 r. 2 Historia 21 VIII 2007 założenie Quercus

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 6. Płacenie podatków i ich aspekt międzynarodowy Owsiak S., Finanse Publiczne, PWN, Warszawa 2005 http://ec.europa.eu/taxation_customs/index_en.htm Taxation trends in the European

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

POLSKI HOLDING NIERUCHOMOŚCI SPÓŁKA AKCYJNA FINANCIAL STATEMENTS FOR THE YEAR ENDED 31 DECEMBER 2012

POLSKI HOLDING NIERUCHOMOŚCI SPÓŁKA AKCYJNA FINANCIAL STATEMENTS FOR THE YEAR ENDED 31 DECEMBER 2012 POLSKI HOLDING NIERUCHOMOŚCI SPÓŁKA AKCYJNA FINANCIAL STATEMENTS FOR THE YEAR ENDED 31 DECEMBER 2012 Statement of Financial Position as at 31 December 2012 ASSETS Note December 31, 2012 December 31, 2011

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

BALANCE SHEET/Bilans. Total Assets/Suma aktywów 6.476.595

BALANCE SHEET/Bilans. Total Assets/Suma aktywów 6.476.595 Ę ł ś ń ł ł ł ł ł ń ń Ę ń ł ś BALANCE SHEET/Bilans Note 31/12/10 ASSETS/Aktywa Non-current assets/aktywa trwałe Tangible Assets/Rzeczowe aktywa trwałe 6.1 2.978.726 Intangible Assets/Wartości niematerialne

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Wiejskie organizacje pozarządowe

Wiejskie organizacje pozarządowe Wiejskie organizacje pozarządowe Rural Non-Governmental Organisations Editor Maria Halamska Institute of Rural and Agricultural Development Polish Academy of Sciences Warsaw 2008 Wiejskie organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Oferta przetargu. Poland Tender. Nazwa. Miejscowość. Warszawa Numer ogłoszenia. Data zamieszczenia 2011-09-28. Typ ogłoszenia

Oferta przetargu. Poland Tender. Nazwa. Miejscowość. Warszawa Numer ogłoszenia. Data zamieszczenia 2011-09-28. Typ ogłoszenia Poland Tender Oferta przetargu Nazwa Dostawa oprogramowania komputerowego umożliwiającego tworzenie opracowań statystycznych obrazujących gospodarowanie Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa Miejscowość

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Węzły y gordyjskie Europy Forum Myśli Strategicznej Warszawa, 16 marca 2009 Dr hab. Krzysztof Rybiński Partner, Ernst & Young Adiunkt, Szkoła a Głowna G Handlowa Email: rybinski@rybinski.eu Blog: www.rybinski.eu

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA 1. CLIENT: KLIENT: 2. CONTACT: KONTAKT: 3. DATE: DATA: 4. CONSULTANT: KONSULTANT: 5. VENUE: MIEJSCE: 6. Briefly summarize

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Assurance of Support Niektórzy migranci muszą przed przyznaniem wizy na pobyt w Australii uzyskać Assurance of Support (AoS).

Assurance of Support Niektórzy migranci muszą przed przyznaniem wizy na pobyt w Australii uzyskać Assurance of Support (AoS). Assurance of Support Niektórzy migranci muszą przed przyznaniem wizy na pobyt w Australii uzyskać Assurance of Support (AoS). Department of Immigration and Citizenship ustala, które wnioski wizowe wymagają

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Zasady realizacji przelewów w walucie rubel rosyjski (RUB) 2012-02-22

Zasady realizacji przelewów w walucie rubel rosyjski (RUB) 2012-02-22 Zasady realizacji przelewów w walucie rubel rosyjski (RUB) 2012-02-22 1 Ważne informacje dotyczące realizacji przelewów w walucie rubel rosyjski (RUB) W związku z coraz większym zainteresowaniem Klientów

Bardziej szczegółowo

A good donor has as high requirements as a good customer! Solutions for Fundraising. in cooperation with Ebit GmbH

A good donor has as high requirements as a good customer! Solutions for Fundraising. in cooperation with Ebit GmbH A good donor has as high requirements as a good customer! Solutions for Fundraising in cooperation with Ebit GmbH Profit for commercial companies means optimization of donor relationship for you. The connection

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego Wersja z dnia 2 września 2014 Definicje GRA - Przeglądarkowa gra HTML5 o nazwie Sumerian City, dostępna

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Solvency II. 25 kwietnia 2014. Michał Herbich

Solvency II. 25 kwietnia 2014. Michał Herbich Solvency II 25 kwietnia 2014 Michał Herbich Solvency II system trzech filarów Pillar Pillar Pillar 1 Valuation of assets Valuation of liabilities (Technical Provisions) Capital requirements (Solvency Capital

Bardziej szczegółowo

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name...

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... Child s surname........ Date and place of birth..... Citizenship.....

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

NADZÓR I REGULACJE BANKOWE. Finanse 110630-1165

NADZÓR I REGULACJE BANKOWE. Finanse 110630-1165 NADZÓR I REGULACJE BANKOWE Plan wykładu Obszary regulacji bankowych Komitet Bazylejski Regulacje UE Regulacje bankowości amerykańskiej Wyzwania dla regulacji bankowych Obszary regulacji bankowych Regulacja

Bardziej szczegółowo

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole.

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole. Informacje na temat dodatku na podatek lokalny (Council Tax Support), które mogą mieć znaczenie dla PAŃSTWA Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji 01202 265212 Numer dla

Bardziej szczegółowo