Badanie ewaluacyjne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego RAPORT KOŃCOWY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badanie ewaluacyjne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego RAPORT KOŃCOWY"

Transkrypt

1 RAPORT KOŃCOWY z badania ewaluacyjnego pn. Wpływ wsparcia w ramach Działania 9.4 PO KL na poprawę jakości pracy szkoły ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia zawodowego oraz kształcenia na obszarach wiejskich Zamawiający Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Wykonawca Poznań, marzec 2014

2 Streszczenie Niniejszy raport zawiera wyniki badania ewaluacyjnego pn. Wpływ wsparcia w ramach Działania 9.4 PO KL na poprawę jakości pracy szkoły ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia zawodowego oraz kształcenia na obszarach wiejskich zrealizowanego przez Europejskie Centrum Doradztwa Finansowego Badania i Szkolenia Ewa Joachimczak na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. Cel badania Celem głównym badania była ocena wpływu wsparcia ramach Działania 9.4 w województwie podlaskim na dostosowanie kwalifikacji nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz kadr oświaty do wymogów związanych ze strategicznymi kierunkami rozwoju regionu i sytuacji demograficznej. Metodologia badania Odpowiedzi na postawione pytania badawcze uzyskano przy wykorzystaniu różnorodnych metod i technik badawczych, zarówno ilościowych, jak i jakościowych. Zastosowane metody objęły: desk research, wspomagane komputerowo ankiety internetowe (CAWI), telefoniczne wywiady pogłębione (TDI), indywidualny wywiad pogłębiony (IDI), wywiady eksperckie, zogniskowany wywiad grupy (FGI oraz warsztat ewaluacyjny. Wyniki badania Projekty. W ramach Działania 9.4 PO KL przyjęto do realizacji łącznie 32 projekty. Ich analiza wskazuje na fakt, iż w większości przypadków podejmowana aktywność wynikała z aktualnego zapotrzebowania na określone wsparcie. Poprzez uczestnictwo w działaniach grupy docelowe otrzymały możliwość nabycia zarówno kompetencji miękkich, takich jak np. umiejętność radzenia sobie ze stresem, wykorzystanie coachingu, czy chociażby rozwinięcie zdolności autoprezentacyjnych, jak i umiejętności bardziej kierunkowych, np. wykorzystanie technik ICT w pracy dydaktycznej, nauka języka oraz udział w studiach podyplomowych, pozwalających na zdobycie twardych kompetencji zarówno w branżach kluczowych dla regionu, jak i pozwalających po prostu na przekwalifikowanie się uczestników czy nabycie/podniesienie kwalifikacji. Najwięcej projektów realizowano w powiatach suwalskim, białostockim i augustowskim, najmniej zaś (tylko jeden) w powiatach wysokomazowieckim, monieckim oraz powiecie Miasto Suwałki. Stan realizacji Działania 9.4 PO KL. Wszystkie wskaźniki przypisane Działaniu 9.4 PO KL zostały do tej pory zrealizowane na zadowalającym poziomie, w jednym przypadku (wskaźnik liczba nauczycieli, którzy uczestniczyli w doskonaleniu zawodowym w krótkich formach) stopień realizacji został znacząco przekroczony i wyniósł 113%. Zadowalający poziom realizacji wskaźników udało się osiągnąć poprzez zastosowanie działań naprawczych, obejmujących przede wszystkim przejście do trybu konkursu otwartego, co spowodowało zwiększenie zgłaszanej liczby projektów, umożliwiającej osiągnięcie zakładanych wskaźników. Początkowo zakładano wykorzystanie alokacji w pierwszych latach wdrażania Działania 9.4 PO KL, jednak z powodu małej liczby zgłaszanych projektów alokacja została wykorzystana dopiero pod koniec okresu programowania. Potrzeby podlaskich kadr oświaty w zakresie kształcenia i podnoszenia kwalifikacji. Badanie ankietowe wykazało, że zdecydowana większość uczestników projektów w ramach Działania 9.4 PO KL (87,1%) podejmowała dotychczas działania mające na celu podnoszenie lub zdobywanie kwalifikacji. Podejmowane działania były różnorodne dominowały jednak różnego rodzaju kursy (łącznie 64,8% odpowiedzi) oraz studia podyplomowe (blisko 58% wskazań). Grupą stosunkowo najrzadziej podejmującą (aczkolwiek nadal w wysokim stopniu) we własnym zakresie działania mające na celu 2

3 podnoszenie lub zdobywanie kwalifikacji są nauczyciele kształcenia zawodowego (niecałe ¾ wskazań w ramach tej grupy). Niemal 80% respondentów badania CAWI deklaruje, że placówki, w których są zatrudnieni, kierują nauczycieli na różnego rodzaju szkolenia, kursy czy warsztaty. Najaktywniejsze pod tym względem są placówki kształcenia ustawicznego (100% wskazań) oraz przedszkola (86,3%). W odniesieniu do potrzeb kadr oświaty w zakresie kształcenia i podnoszenia kwalifikacji, zdiagnozowano, iż w przypadku nauczycieli kształcenia ogólnego obecna oferta jest na tyle szeroka, że nie identyfikuje się szczególnego zapotrzebowania, poza bieżącymi potrzebami pogłębiania wiedzy, związanymi ze zmianami pojawiającymi się, np. w związku z przeprowadzaniem egzaminów maturalnych. Z kolei w odniesieniu do nauczycieli kształcenia zawodowego diagnozuje się potrzebę merytorycznego doskonalenia nauczycieli, poprzez np. staże zawodowe realizowane w regionalnych zakładach pracy. Inną obserwowaną potrzebą wśród nauczycieli kształcenia zawodowego jest ukończenie kursów pedagogicznych, jak również kształcenie w zakresie najnowszych technologii. Ponadto istotną kwestią jest doskonalenie nauczycieli w kształceniu na odległość (obsługa platformy e-learningowej, tworzenie materiałów dydaktycznych i umieszczanie ich na platformie). W przypadku kadry zarządzającej placówkami oświatowymi, diagnozuje się przede wszystkim potrzebę szkolenia, jeśli pojawiają się zmiany, np. w aktach prawnych dotyczących oświaty, ale także w obszarze zamówień publicznych czy kwestii egzaminacyjnych. Formy i obszary udzielonego wsparcia. Stosunkowo najwięcej osób skorzystało z wsparcia szkoleniowego (nieco ponad 60%). W drugiej kolejności najpopularniejszą formą wsparcia były kursy kwalifikacyjne i doskonalące (z których skorzystało niecałe 42% uczestników projektów), z kolei niewiele ponad ¼ ankietowanych osób uczestniczyła w studiach podyplomowych. Z pozostałych form wsparcia skorzystała znacznie mniejsza liczba osób. Taki rozkład popularności poszczególnych rodzajów wsparcia jest wynikiem głównie preferencji samych beneficjentów formy takie jak szkolenia czy kursy oferowane były w stosunkowo największej liczbie projektów. To z kolei wynika ze specyfiki tych rodzajów wsparcia są one łatwiejsze w organizacji i prowadzeniu, a przede wszystkim są to tzw. formy krótkie, na realizację których nacisk kładła IP PO KL, poprzez określenie stosownych kryteriów w Planach Działania na poszczególne lata. Jeśli chodzi o popularność poszczególnych form wsparcia wśród uczestników projektów o różnym statusie zawodowym, w zasadzie trudno wyodrębnić znaczące różnice. W odniesieniu do obszarów wsparcia, to najczęściej obejmowały one zdobywanie i podnoszenie kwalifikacji i umiejętności nauczycieli w zakresie szeroko pojętych nowoczesnych metod nauczania (blisko 57% wskazań) oraz indywidualizacji procesu nauczania (niemal 40% odpowiedzi). Efekty uczestnictwa w projektach. Najczęściej diagnozowanym efektem uczestnictwa w projekcie było rozszerzenie posiadanych kwalifikacji odpowiedź tę wskazało blisko 67% respondentów. W dalszej kolejności, z ponad dwukrotnie mniejszą liczbą wskazań, uczestnicy deklarowali, iż udział w projekcie przyczynił się uzupełnienia lub rozszerzenia posiadanego przez nich wykształcenia formalnego, natomiast u nieco ponad 1/5 respondentów zaistniał efekt w postaci nabycia kwalifikacji w zakresie nowoczesnych metod kształcenia. Jeśli chodzi o diagnozowane rezultaty w zależności od statusu uczestnika, to nie odnotowano tutaj znaczących różnic. Wiedza i kwalifikacje nabyte w wyniku udziału w projekcie wykorzystywane są przez 89,1% uczestników, nieznacznie więcej osób wykorzystuje je w dużym stopniu 44,9% odpowiedzi, podczas gdy na odpowiedź w umiarkowanym stopniu padło 44,2% wskazań). Stosunkowo najczęściej i w największym stopniu nabytą w toku projektów wiedzę i umiejętności wykorzystują słuchacze studiów podyplomowych oraz studiów podyplomowych i kursów doszkalających w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej, jak również kursów kwalifikacyjnych i doskonalących. 3

4 Jedynie 12,3% uczestników projektów przekwalifikowało się w wyniku udzielonego wsparcia (tj. 51 spośród 414 osób, które udzieliły odpowiedzi na pytanie o przekwalifikowanie się w wyniku udziału w projekcie). Najczęściej przekwalifikowanie dotyczyło nabycia kompetencji do nauczania innego niż do tej pory przedmiotu ogólnokształcącego (37,3% wskazań), w dużo mniejszym stopniu zaś nabycia kompetencji do nauczania innego niż dotychczas przedmiotu zawodowego (niecałe 20%). Jako przyczyny nieprzekwalifikowania się dominowały dwa wskazania: projekt nie oferował takiej możliwości (nieco ponad 42%) oraz brak potrzeby przekwalifikowania (39,7%). Kolejnym aspektem zmiany sytuacji zawodowej była otrzymanie awansu zawodowego. Zaistnienie tej okoliczności zadeklarowało jednak tylko 3% respondentów badania CAWI. Ponad 85% uczestników CAWI wskazało, iż udzielone wsparcie wpłynęło na jakość ich pracy, w tym blisko 35% udzieliło odpowiedzi zdecydowanie tak. Ogólnie należy zatem ocenić, iż wsparcie udzielone w ramach Działania 9.4 PO KL miało pozytywny wpływ na jakość pracy przedstawicieli kadr oświaty, którzy je otrzymali. Nieco ponad ¾ objętych badaniem uczestników projektów wskazało, iż dzięki otrzymanemu wsparciu mogą wykorzystywać w swojej pracy nowoczesne metody i narzędzia. O wiele mniej wskazań padło na odpowiedź dotyczącą możliwości szybszej (wydajniejszej) pracy. Blisko ¾ uczestników projektów oceniło, że wsparcie, które zostało im udzielone, wpłynęło na jakość kształcenia w ich placówce, przy czym dominowały odpowiedzi raczej tak 54,8% wskazań. Z kolei niecałe 10% udzieliło odpowiedzi negatywnej (w tym tylko 1% odpowiedzi zdecydowanie nie ), a 17% osób nie umiało jednoznacznie określić wpływu udziału w projekcie na jakość kształcenia w placówce. Oczekiwania uczestników projektów w odniesieniu do udzielanego wsparcia i stopień ich spełnienia. Ponad połowa respondentów badania CAWI deklarowała, iż podstawową motywacją do wzięcia udziału w projekcie była chęć podniesienia posiadanych kwalifikacji, natomiast ponad połowa mniej (28,3%) chciała nabyć całkiem nowe kwalifikacje. Zwraca uwagę umiarkowanie niski odsetek osób, które do uczestnictwa w projekcie zostały oddelegowane przez dyrekcję placówki. Ponad 90% uczestników projektów uznało, iż udzielone im wsparcie spełniło ich oczekiwania, przy czym dominowała odpowiedź raczej tak 60,6% wskazań. Jako bardzo pozytywny należy odebrać bardzo niski odsetek odpowiedzi negatywnych łącznie 3,8%, w tym tylko 0,2% odpowiedzi skrajnych zdecydowanie nie. Jeśli chodzi o odpowiedzi osób, które skorzystały z różnych form wsparcia, to stosunkowo najbardziej oczekiwania spełnione zostały w przypadku studiów podyplomowych i kursów doszkalających w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej (łącznie 94,1% odpowiedzi pozytywnych), a także studiów podyplomowych (90,4%) oraz kursów kwalifikacyjnych i doskonalących (92,4%). Niemal 90% osób uczestniczących w badaniu CAWI oceniło, iż otrzymane przez nie wsparcie było kompleksowe (w tym niecałe 23% uznało je za zdecydowanie kompleksowe). Wpływ projektów na dostosowanie kwalifikacji kadr oświaty do sytuacji społeczno-gospodarczej i demograficznej regionu. Blisko 60% badanych odpowiedziało oceniło pozytywnie wpływ udzielonego im wsparcia na jakość edukacji w regionie (z czego blisko 49% wskazało bardziej umiarkowaną odpowiedź raczej tak ). Stosunkowo najsłabiej wpływ na jakość edukacji został oceniony przez uczestników szkoleń (54,7% odpowiedzi pozytywnych), najlepiej zaś przez słuchaczy studiów podyplomowych (60,6%). Jeśli chodzi o sposób, w jaki zdaniem uczestników projektów udzielone wsparcie wpłynęło na jakość edukacji w regionie, to zdecydowanie dominowała odpowiedź, iż miało to miejsce poprzez przygotowanie nauczycieli do prowadzenia zajęć w sposób atrakcyjny dla uczniów. Na drugim miejscu znalazło się dostosowanie kwalifikacji kadry nauczycielskiej do potrzeb regionalnego rynku pracy (37% odpowiedzi). 4

5 Jeśli chodzi o ocenę adekwatności wsparcia do następujących na Podlasiu zmian, to niemal 42% respondentów nie umiało jednoznacznie ustosunkować się do tej kwestii. Z kolei wśród najczęściej wskazywanych przesłanek, że udzielone wsparcie było adekwatne do zaistniałych zmian, wymieniano: możliwość zdobycia dodatkowych kwalifikacji, które pozwalają na utrzymanie się na rynku pracy (poczucie stabilizacji zawodowej), a także podnoszą rangę zawodu nauczyciela na rynku pracy, poprawę jakości kształcenia dzięki kursom, w których uczestniczą nauczyciele, co przekłada się na większe zainteresowanie szkolnictwem, np. zawodowym, przez uczniów, dostosowanie tematyki kursów do zmian demograficznych, lepsze przygotowanie nauczycieli z praktycznego punktu widzenia, możliwość przekwalifikowania się nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego jako reakcja na niż demograficzny. Zdaniem respondentów badań jakościowych, za tym, iż wsparcie udzielane kadrom oświaty ze środków unijnych jest adekwatne zarówno do potrzeb nauczycieli, jak i zmian następujących w regionie, przemawia to, że ośrodki, które proponowały doskonalenie, najpierw przeprowadzały diagnozy (czyli badały potrzeby i oczekiwania kadr w zakresie podnoszenia kwalifikacji), a następnie swoją ofertę dostosowywały do zgłoszonego zapotrzebowania. Ogólnie można jednak stwierdzić, że wsparcie oferowane w ramach Działania 9.4 PO KL w większym stopniu odpowiadało na bieżące potrzeby kadr oświaty, w mniejszym zaś na zapotrzebowanie rynku pracy, jednakże nie powinno to zostać ocenione jednoznacznie negatywnie. Problemy i trudności we wdrażaniu Działania 9.4 PO KL. Najpoważniejszymi problemami podczas realizacji Działania 9.4 była mniejsza od oczekiwanej liczba zgłaszanych projektów oraz stosunkowo ich niska jakość, brak spojrzenia perspektywicznego na podejmowane działania. Beneficjenci zgłaszali także problemy z rekrutacją uczestników projektów. Przyczyną niskiej jakości projektów wydaje się być według przedstawiciela IP PO KL zbyt duża swoboda pozostawiona beneficjentom, która wpływała na małą spójność projektów, brak szerszego planowania, brak spojrzenia perspektywicznego. Problem ten został rozwiązany w kolejnych latach realizacji projektów, dzięki zastosowaniu ściślejszych kryteriów w planach działania, ograniczających swobodę beneficjentów w określaniu priorytetów projektów. Wszystkie podjęte przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego działania naprawcze umożliwiły osiągnięcie zakładanych wskaźników oraz wyczerpanie alokacji można je zatem uznać za skuteczne. Kierunki wsparcia kadr oświaty w kolejnych latach. Zdaniem uczestników projektów najbardziej użyteczną i adekwatną formą wsparcia są kursy kwalifikacyjne i doskonalące (niemal 62% wskazań), w drugiej kolejności wskazano szkolenia (48,3%) oraz studia podyplomowe (45%). Dane te pokazują, iż w obecnym okresie programowania nacisk położony był w mniejszym stopniu na te formy wsparcia, które w opinii przedstawicieli kadr oświaty uchodzą za najbardziej adekwatne do ich potrzeb stosunkowo najwięcej osób ukończyło szkolenia, a kursy kwalifikacyjne i doskonalące znalazły się na drugim miejscu, jeśli chodzi o częstotliwość korzystania z nich. Zwraca uwagę także stosunkowo wysoki odsetek wskazań na użyteczność i adekwatność programów przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia zawodowego. Wspieranie tej formy jest szczególnie istotne ze względu na prognozy demograficzne, zgodnie z którymi wzrastać będzie liczb ludności powyżej 65 roku życia, a znacznie spadnie udział osób w wieku do 14 lat. Z tego też względu w kolejnych latach większy nacisk powinien zostać położony właśnie na podnoszenie i zdobywanie przez nauczycieli kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych, co jest tym bardziej istotne, że województwo podlaskie jest regionem o stosunkowo największym odsetku osób posiadających najniższe wykształcenie. Ponadto na podstawie wyników badania można wysnuć wniosek, iż wśród przedstawicieli kadr oświaty w województwie podlaskim w dalszym ciągu diagnozowana jest potrzeba zapewnienia różnorodności form wsparcia, tak by każdy znalazł coś dla siebie. Niemniej istotne jest też to, iż różne obszary tematyczne wsparcia wymagają odmiennych form, co także przemawia za utrzymaniem ich 5

6 maksymalnej różnorodności. Odnotować można także istniejącą wśród nauczycieli potrzebę doskonalenia praktycznego poprzez uczestnictwo w praktykach/stażach zawodowych w wiodących przedsiębiorstwach regionu czy też poprawienia jakości kształcenia poprzez korzystanie z najlepszych praktyk (dzięki wizytom studyjnym). Możliwość nabycia doświadczenia praktycznego w zakładach pracy jest tym bardziej istotna, że pozwoli nauczycielom zmniejszyć rozbieżność pomiędzy obszarami kształcenia w placówkach a rzeczywistymi potrzebami rynku pracy lepiej przygotowany i wykwalifikowany nauczyciel będzie przekazywał uczniom wiedzę w większym stopniu dopasowaną do potrzeb regionalnego rynku. Rekomendacje W toku badania wypracowano następujące rekomendacje: kontynuowanie możliwości podnoszenia kwalifikacji przez pracowników oświaty w różnorodnych formach wsparcia, przy uwzględnieniu możliwości, jakie w tym zakresie stwarzać będzie Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata , konieczność wyraźnego i konkretnego podkreślania możliwości realizacji form wsparcia: staże/praktyki dla nauczycieli w przedsiębiorstwach oraz wizyty studyjne, ze względu na zgłaszane na nie zapotrzebowania, a także potencjalnie wysoką ich skuteczność (dzięki wymianie do-świadczeń, nabyciu wiedzy praktycznej). Efektywna współpraca szkoły z pracodawcami pozwoli doskonalić warsztat pracy nauczycieli i dostosować go do najnowszych trendów i technologii w danej branży, położenie nacisku na zdobywanie/ podnoszenie przez kadry oświaty umiejętności i kwalifikacji w obszarze najnowszych technologii, przy uwzględnieniu potrzeb w tym zakresie generowanych przez daną placówkę oświatową oraz jej podopiecznych, zwiększenie możliwości przekwalifikowania się wśród pracowników oświaty. Przekwalifikowanie się przy pozostaniu w zawodzie nauczyciela powinno przede wszystkim wiązać się z nabyciem kwalifikacji do ustawicznego nauczania osób dorosłych. 6

7 Abstract The present report contains the results of the evaluation study Impact of support under the Measure 9.4 of HC OP on improvement of education quality with particular emphasis on vocational education and education in rural areas carried out by ECDF Badania i Szkolenia Ewa Joachimczak on request of Marshall s Office of Podlaskie Voivodeship. Objective of the study The main objective of the study was to evaluate the impact of the support under the Measure 9.4 of HC OP in Podlaskie Voivodeship on adjustment of qualifications of teachers, apprenticeship instructors and education staff to requirements of strategic directions of region s development and demographic situation. Methodology of research Answers to the research questions were obtained using a variety of research methods and techniques, both quantitative and qualitative. The methods included: desk research, computer-aided online surveys (CAWI), telephone in-depth interviews (TDI), individual in-depth interviews (IDI), expert interviews, focus group interview (FGI) and evaluation workshop. Results of the study Projects. Under the Measure 9.4 of HC OP a total of 32 projects were implemented. Analysis of these projects points to the fact that in most cases activity undertaken within the projects based on current demand for specific support. By participating in the activities the target groups were given the opportunity to acquire both the soft skills such as the ability to cope with stress, the use of coaching, or even boost the capacity of self-presentation, as well as more directional skills, such as the use of techniques of ICT in teaching, learning of a foreign language and participation in postgraduate studies, that allowed to gain hard competence in industries crucial to the region, as well as gain qualifications to retrain. Most of the projects were implemented in the districts of Suwałki, Białystok and Augustów, least (only one) in the districts: wysokomazowiecki, moniecki and the county town of Suwałki. Status of implementation of Measure 9.4 PO KL. All the indicators assigned to the Measure 9.4 of HC OP have so far been achieved at a satisfactory level, in one case (indicator number of teachers who participated in professional development in the short forms) the degree of implementation has been significantly exceeded and reached 113%. Satisfactory level of implementation of indicators was achieved through the use of corrective actions, including primarily the transition to open call for proposals mode, which resulted in an increase in the number of applied projects, enabling the achievement of indicators. Initially it was assumed that allocation would be used in the first years of implementation of Measure 9.4 HC OP, but due to the small number of reported projects allocation was not used until the end of the programming period. The needs of Podlasie education staff in the field of education and skills development. The survey showed that the vast majority of participants in the projects under Measure 9.4 OP HC (87.1%) has taken part in actions aimed at improving or gaining qualifications. The undertaken actions were various yet different types of courses dominated (a total of 64.8% of responses), as well as postgraduate studies (nearly 58% of responses). Group that turned out to be relatively the least likely (although still quite much) to undertake their own efforts to raise or acquire qualifications are teachers of vocational education (less than ¾ of indications in this group). Almost 80% of CAWI respondents declared that the education facility in which they are employed, directs teachers to different types of training, courses and workshops. Most active in this regard are long-life education 7

8 units (100% of responses) and kindergartens (86.3%). In relation to the needs of education personnel in the field of education and skills, it was diagnosed that in the case of general education teachers present offer is so broad that specific needs are not identified, besides the current needs of improving knowledge, related to occurring changes, for example changes in final exams rules. In turn, in relation to vocational education teachers there is diagnosed substantive need for practical training performed in regional companies. Another need observed among vocational education teachers is completing educational courses as well as training on the latest technologies. Also important is the training of teachers in distance education (support e-learning platform, creating teaching materials and placing them on the platform). In case of educational institutions management there is diagnosed need for training if changes occur, such as legislation on education, but also in the area of public procurement and the examinations. Forms and areas of support provided. Relatively many people have benefited from training support (just over 60%). Second, the most popular form of support were qualifying courses (from which benefited less than 42% of participants in the projects), while a little over ¼ of respondents participated in postgraduate studies. From other forms of support significantly fewer people have benefited. Such a distribution of popularity of particular types of support is mainly due to the preferences of the beneficiaries themselves - forms such as training or courses were offered in relatively the largest number of projects. This in turn stems from the nature of these types of support they are easier to organize and conduct, and above all they are so called short form on which the emphasis placed the Intermediary Institution of HC OP, by defining the relevant criteria in the Action Plans for each year. When it comes to the popularity of various forms of support it is difficult to extract significant differences among the project participants with different professional status. With regard to the areas of support, most often they include the acquisition and improvement of qualifications and skills of teachers in area of modern methods of teaching (almost 57% of responses) and individualization of the learning process (almost 40% of responses). Effects of the projects participation. The most commonly diagnosed result of participation in the project was the extension of the qualifications this answer was indicated by nearly 67% of respondents. Further, with more than twice smaller number of indications, the participants declared that participation in the project contributed to a change of their degree of formal education, and in case of just over one fifth of the respondents occurred an effect of the acquisition of skills in modern methods of education. As for the diagnosed results, depending on the status of the participant, no significant differences were noted. The knowledge and skills acquired through participation in the project are used by 89.1% of participants, slightly more people use them to large extent 44.9% of respondents, while the answer "to a moderate extent" got 44.2% of responses). The relatively most frequently and to the largest extent knowledge and competences gained in the course of the projects are utilized by post-graduate students and participants of post-graduate studies and training courses in the field of organization, management, financing and monitoring of educational activities, as well as qualifying and improvement courses. Only 12.3% of participants in the projects were retrained as a result of the support provided (ie. 51 out of 414 people who responded to the question about retraining as a result of participation in the project). Most often retraining was related to the acquisition of competence to teach a general subject other than previously (37.3% of responses), to a much lesser extent it was related to the acquisition of competence to teach another vocational subject than before (less than 20%). As a dominant cause of non-retraining two answers were indicated: the project did not offer such a possibility (just over 42%) and lack of need for retraining (39.7%). Another aspect of the change in the situation was 8

9 receiving a promotion. The occurrence of such a situation was, however, declared by only 3% of CAWI respondents. More than 85% of the participants CAWI indicated that support they were granted, influenced the quality of their work, including nearly 35% of responses "definitely yes." Generally, it should therefore be assessed that the support granted under Measure 9.4 HC OP had a positive impact on the quality of the work of representatives of educational personnel who have received it. Slightly more than ¾ of the survey project participants indicated that thanks to the support granted they can use modern methods and tools in their work. Much less indications got an answer related to the possibility of a faster (more efficient) work. Nearly ¾ of the project participants rated the support that they were granted, influenced on the quality of education in their institution and the dominant response was "rather yes" 54.8% of responses. In turn, less than 10% respondents gave a negative response (including only 1% of answers "definitely not"), and 17% of people were unable to clearly identify the impact of participation in the project on the quality of education in the institution. Expectations of project participants in relation to the support provided and the degree of their fulfillment. More than half of the CAWI respondents declared that the primary motivation to participate in the project was to improve their skills, while more than half less (28.3%) wanted to gain brand new qualifications. Attention draws the fact that moderately low percentage of people who participate in the project were delegated to take part by the management of the institution. Over 90% of project participants assessed that the support given met their expectations, while the answer "rather yes" dominated it was indicated by 60.6% of respondents. As a very positive should be assessed a very low percentage of negative responses a total of 3.8%, with only 0.2% of the extreme response "definitely not". Regarding the responses of people who benefited from various forms of support, relatively most expectations have been met in the case of postgraduate studies and courses in the organization, management, financing and monitoring of educational activities (including 94.1% of positive answers), as well as postgraduate studies (90.4%) and qualification and improvement courses (92.4%). Almost 90% of people participating in the CAWI survey assessed that the received support was comprehensive (a little less than 23% found it to be strongly complex). Impact of projects on adaptation of qualifications of education personnel to the socio-economic and demographic situation of the region. Nearly 60% of respondents positively assessed the impact of the support provided to them on the quality of education in the region (of which nearly 49% indicated a more moderate response "rather yes"). Relatively the least impact on the quality of education was evaluated by trainees (54.7% of positive answers), and the largest by postgraduate students (60.6%). When it comes to the way in which, according to participants in the projects, granted support affected the quality of education in the region, the definitely dominant answer was that it was achieved by preparing teachers to teach in a way attractive to students. In second place was the adjustment of the qualifications of the teaching staff to the needs of the regional labor market (37% of responses). Regarding the assessment of the adequacy of support to the changes occurring in the Podlasie region, almost 42% of respondents were unable to clearly assess this issue. In turn, among the most frequently cited reasons that the support was adequate to the changes, were included the following: the opportunity to gain additional qualifications, which allow a teacher to stay in the labor market (the sense of professional stability), as well as raise the rank of the teaching profession in the labor market; improving the quality of education through courses, in which teachers participate, which 9

10 translates into a greater interest of the students in education, such as vocational training; the adjustment of courses subjects to demographic change; better preparation of teachers from a practical point of view, the possibility of retraining teachers towards lifelong learning as a reaction to demographic changes. According to the respondents of qualitative research, the argument for the assessment that support for education cadres from EU funds is adequate to the needs of teachers and changes occurring in the region, is supported by the fact that the centers that implemented projects, first carried out a diagnosis (i.e. examined the needs and expectations of staff in terms of skills improvement), then its adjusted their offer to the reported demand. Generally it can be stated, however, that the support offered under Measure 9.4 PO KL more suited to the current needs of staff education, and less to the needs of the labor market, however, this should not be assessed unambiguously negatively. Problems and difficulties in the implementation of Measure 9.4 HC OP. The most serious problems in the implementation of Measure 9.4 was a lower than expected number of submitted projects and their relatively low quality, as well as a lack of perspective look at undertaken actions. Beneficiaries also reported difficulties in recruiting participants in the projects. The reason for the low quality of the projects seems to be, according to the representative of the II of HC OP, too much discretion left to the beneficiaries, which affected the consistency of projects, as well as the lack of wider planning. This problem was corrected in the subsequent years of the projects implementation, thanks to stricter criteria in the action plans, restricting the freedom of beneficiaries in determining project priorities. All the corrective actions taken by the Marshal's Office of Podlaskie have enabled the achievement of indicators and exhaustion allocation thus they can be considered successful. Areas of support of education personnel in the upcoming years. According to the participants of the projects, the most useful and adequate forms of support are qualifying and development courses (almost 62% of responses), second indicated were training (48.3%) and postgraduate studies (45%). These data show that in the current programming period the emphasis was less on these forms of support, which in the opinion of the representatives of the educational personnel are considered to be most relevant to their needs the relatively most people completed the training, and qualification courses were in second place with regard to the frequency of their use. Attention draws also a relatively high percentage of indications on the usefulness and relevance of teacher retraining programs towards vocational training. Supporting this form is particularly important due to demographic perspectives, according to which there will be an increase in the number of people over 65 years of age and a significant decrease in the share of people under 14 years of age. Therefore, in subsequent years, greater emphasis should be placed on a development and gaining qualifications by teachers in the field of long-life education, which is all the more important that the Podlasie region is a region of relatively the largest percentage of people with the lowest education. In addition, it can be concluded based on the results of the study, that among the representatives of educational personnel in the Podlaskie Voivodeship there is still diagnosed the need to ensure the diversity of support, so that each could "find something for themselves." However, it is important also that the various thematic areas require different forms of support, which also supports the maintenance of their maximum diversity. It can be also reported that among teachers there is a need to improve practical skills through participation in practices / professional internships in leading companies of the region or improve the quality of education through the use of best practices (through study visits). The opportunity to acquire practical experience in the workplace is even more important, as it will allow teachers to narrow the gap between the areas of education in the institutions and the actual needs of the labor market better prepared and qualified teacher will provide the students with the knowledge more suited to the needs of the regional market. 10

11 Reccomendations In the course of the research process proposals for the following solutions and actions were developed: maintaining training opportunities for education staff in the various forms of support, taking into account the opportunities in this area created by the Regional Operational Programme for years of Podlaskie Voivodeship, the need for clear and specific stress in the programme documentation that it is possible to implement the following forms of support: traineeships / apprenticeships for teachers in enterprises and study visits, firstly due to reported demand, as well as their potential high efficiency (through exchange of experience and the acquisition of practical knowledge). Effective cooperation between school and employers will improve teachers skills and adapt them to the latest trends and technologies in the industry, the emphasis on the gaining / improvement of the skills and qualifications of educational staff in the area of the latest technologies, taking into account the needs in this field generated by a given educational institution and their students, increase the number of retraining opportunities among education professionals. Retraining with still being a teacher should primarily mean gaining of skills for lifelong learning. 11

12 Spis treści Streszczenie... 2 Abstract... 7 Wykaz skrótów Wprowadzenie Uzasadnienie i kontekst badania Cele badania Kryteria ewaluacyjne Pytania badawcze Metodologia badania Metody i techniki badawcze Desk research Badanie ilościowe techniką mixed-mode: ankieta internetowa (CAWI) wspomagana ankietą telefoniczną (CATI) Indywidualny wywiad pogłębiony (IDI) Wywiady eksperckie Telefoniczne wywiady pogłębione (TDI) Zogniskowany wywiad grupowy Warsztat ewaluacyjny Wyniki badania Projekty realizowane w ramach Działania 9.4 PO KL Stan realizacji Działania 9.4 PO KL Potrzeby podlaskich kadr oświaty w zakresie kształcenia i podnoszenia kwalifikacji Ocena wsparcia udzielonego w ramach Działania 9.4 PO KL Uczestnicy projektów Formy i obszary udzielonego wsparcia Efekty uczestnictwa w projektach Oczekiwania uczestników projektów w odniesieniu do udzielanego wsparcia i stopień ich spełnienia Wpływ projektów na dostosowanie kwalifikacji kadr oświaty do sytuacji społecznogospodarczej i demograficznej regionu Diagnoza problemów i trudności we wdrażaniu Działania 9.4 PO KL Kierunki wsparcia kadr oświaty w kolejnych latach Tabela wniosków i rekomendacji

13 Załączniki...64 Załącznik nr 1. Opis projektów realizowanych w ramach Działania 9.4 PO KL...64 Załącznik nr 2. Kwestionariusz badania techniką mixed-mode z uczestnikami projektów... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 3. Dyspozycje do wywiadu IDI z przedstawicielem IP PO KL... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 4. Dyspozycje do wywiadów eksperckich...błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 5. Dyspozycje do wywiadów TDI z beneficjentami projektów. Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 6. Scenariusz zogniskowanego wywiadu grupowego (FGI) z przedstawicielami kadry zarządzającej placówek, z których rekrutowani byli uczestnicy projektów... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 7. Scenariusz warsztatu ewaluacyjnego...błąd! Nie zdefiniowano zakładki. 13

14 Wykaz skrótów CAWI DR EFS FGI IDI IP PO KL Wspomagana komputerowo ankieta internetowa (ang. Computer Assissted Web Interview) Desk research Europejski Fundusz Społeczny Zogniskowany wywiad grupowy (ang. Focus Group Interview) Indywidualny wywiad pogłębiony (ang. Individual In-depth Interview) Instytucja Pośrednicząca komponentu regionalnego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki KSI (SIMIK 07-13) Krajowy System Informatyczny (SIMIK 07-13) PEFS 2007 PO KL Podsystem Monitorowania Europejskiego Funduszu Społecznego 2007 dla PO KL Program Operacyjny Kapitał Ludzki SzOP PO KL Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki TDI WE Telefoniczny wywiad pogłębiony (ang. Telephone In-depth Interview) Wywiady eksperckie 14

15 1. Wprowadzenie 1.1. Uzasadnienie i kontekst badania Celem Działania 9.4 PO KL Wysoko wykwalifikowane kadry systemu oświaty jest dostosowanie kwalifikacji nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz kadr administracyjnych instytucji systemu oświaty do wymogów związanych ze strategicznymi kierunkami rozwoju regionów, zmianą kierunków kształcenia, zapotrzebowaniem na nowe kwalifikacje oraz zmieniającą się sytuacją demograficzną w systemie oświaty. W ramach Działania wspierane są studia podyplomowe, kursy kwalifikacyjne i kursy doskonalące dla nauczycieli umożliwiające zdobycie nowych lub rozszerzenie posiadanych kwalifikacji niezbędnych z punktu widzenia zapewnienia jak najwyższej jakości procesu nauczania. Kształcenie nauczycieli jest realizowane w ramach polityki edukacyjnej państwa, tj. zgodnie ze standardami merytorycznymi i organizacyjnymi ustalanymi przez ministra właściwego ds. oświaty i wychowania oraz ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego lecz kierunki kształcenia i doskonalenia nauczycieli wynikają z regionalnej polityki edukacyjnej. Wsparcie jest również udzielone nauczycielom, którzy są zainteresowani uzupełnieniem lub rozszerzeniem posiadanego wykształcenia formalnego (np. zdobyciem stopnia naukowego). Niezwykle istotne jest również podnoszenie kwalifikacji kadr administrujących systemem oświaty na poziomie regionalnym, co przyczynia się do wzrostu kompetencji w zakresie finansowania, zarządzania, monitoringu, oceny rezultatów polityki edukacyjnej, a więc generalnie podniesienia jej jakości. W ramach Działania 9.4 realizowane są następujące typy projektów: studia podyplomowe, kursy kwalifikacyjne i doskonalące oraz inne formy podwyższania kwalifikacji dla nauczycieli w zakresie zgodnym z lokalną i regionalną polityką edukacyjną (w tym przygotowanie do nauczania drugiego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć), studia podyplomowe, kursy i szkolenia oraz inne formy podwyższania kwalifikacji pracowników placówek kształcenia ustawicznego, praktycznego i doskonalenia zawodowego oraz instruktorów praktycznej nauki zawodu, studia wyższe oraz kursy kwalifikacyjne dla nauczycieli zainteresowanych podwyższeniem lub uzupełnieniem posiadanego wykształcenia, studia podyplomowe i kursy doskonalące dla nauczycieli i pracowników administracji oświatowej w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej, programy przekwalifikowania nauczycieli szkolnych w związku ze zmieniającą się sytuacją demograficzną (niż szkolny) w kierunku kształcenia ustawicznego (osób dorosłych). W ramach działania podpisano 32 umowy o dofinansowanie, w ramach których wsparcie otrzymało łącznie ok osób Cele badania Celem głównym badania była ocena wpływu wsparcia ramach Działania 9.4 w województwie podlaskim na dostosowanie kwalifikacji nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz kadr oświaty do wymogów związanych ze strategicznymi kierunkami rozwoju regionu i sytuacji demograficznej. Cel główny osiągnięty został poprzez realizację następujących celów szczegółowych: 1. Ocena trafności wsparcia oferowanego uczestnikom projektu w ramach Działania 9.4 pod kątem problemów w obszarze dostosowywania kwalifikacji nauczycieli, instruktorów 15

16 praktycznej nauki zawodu, kadr oświaty, pod kątem potrzeb regionu wynikających ze strategicznych kierunków rozwoju, zmian demograficznych, systemu oświaty i rzeczywistych potrzeb uczestników; 2. Ocena skuteczności wsparcia skierowanego do nauczycieli pod kątem dostosowania ich kwalifikacji do zmieniającej się sytuacji w regionie oraz zmian w systemie edukacji; 3. Określenie potrzeb nauczycieli (w szczególności nauczycieli kształcenia zawodowego) w zakresie dostosowania kwalifikacji do zmieniającej się sytuacji demograficznej i edukacyjnej w województwie podlaskim; 4. Ocena wpływu Działania 9.4 na poprawę efektów/jakości kształcenia w szkołach Kryteria ewaluacyjne Przedmiotowe badanie zostało wykonane w oparciu o następujące kryteria ewaluacyjne: Adekwatność rozumiana jako stopień, w jakim wsparcie w ramach Działania 9.4 odpowiadało potrzebom województwa podlaskiego wynikającym ze strategicznych kierunków rozwoju oraz zmian demograficznych w systemie oświaty. Skuteczność pozwalająca ocenić, w jakim stopniu realizowane wsparcie przyczyniło się do osiągnięcia celów Działania 9.4. Użyteczność stopień, w jakim wsparcie w ramach Działania 9.4 przyczyniło się do zaspokojenia potrzeb grupy docelowej Pytania badawcze W ramach badania udzielono odpowiedzi na następujące pytania badawcze: 1. Jakie są potrzeby w zakresie podwyższania kwalifikacji przez nauczycieli, w szczególności nauczycieli kształcenia zawodowego? Czy nauczyciele dostrzegają taką potrzebę? Jakie są przyczyny niepodejmowania działa w tym kierunku przez nauczycieli? 2. Jak wsparcie w ramach Działania 9.4 wpłynęło na dostosowywanie kwalifikacji/umiejętności nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu, kadr oświaty do wymogów związanych ze strategicznymi kierunkami rozwoju regionu, zmianą kierunków kształcenia, sytuacją demograficzna systemu oświaty? 3. Czy zdobyte umiejętności/kwalifikacje wykorzystywane są w pracy zawodowej? W jaki sposób? 4. Czy wsparcie przyczyniło się do rozszerzenia bądź zdobycia nowych kwalifikacji przez nauczycieli? Czy wpłynęło na ich sytuację zawodową? 5. Czy zdobyte umiejętności w ramach projektu miały przełożenie na wyniki i poziom kształcenia w szkołach? 6. Jaka była motywacja uczestników do wzięcia udziału w projekcie i jakie były ich oczekiwania? W jakim stopniu oferowane wsparcie spełniło oczekiwania uczestników projektu? 7. W jakim kierunku powinny iść zmiany w doskonaleniu nauczycieli/kadr oświaty, aby wpisywały się w zmiany w zakresie szkolnictwa oraz zmiany demograficzne w województwie? Czy działania w regionie są wystarczające w tym obszarze? Czy działania w ramach EFS w tym kierunku były skuteczne? 16

17 8. Jakie działania dot. kształcenia nauczycieli należy wspierać w przyszłej perspektywie finansowej ? 9. W jakim stopniu realizowane wsparcie i osiągnięte rezultaty odpowiadały potrzebom uczestników projektów i na ile było ono kompleksowe (odpowiadały na zdiagnozowane problemy, zaspokoiły zdiagnozowane potrzeby)? 10. Na jakie problemy związane z wdrażaniem Działania 9.4 natrafiła IP PO KL oraz beneficjenci projektów w województwie podlaskim? Jakie podjęto działania naprawcze/ zaradcze minimalizujące/ niwelujące zidentyfikowane problemy? 2. Metodologia badania W niniejszym rozdziale przedstawiono pokrótce metodologię badawczą, tj. sposób, w jaki uzyskane zostały odpowiedzi na zaprezentowane powyżej pytania badawcze, a tym samym rozwiązane problemy badawcze. Wykonawca dokonał analizy dostarczającej wyczerpujących i wiarygodnych informacji. Ponadto zastosował triangulację: źródeł danych analizy przeprowadzone zostały zarówno w oparciu o dane zastane, jak i dane wywołane, metod badawczych wykorzystane zostały zarówno metody ilościowe, jak i jakościowe; łączne zastosowanie obu grup metod pozwoliło skonfrontować ze sobą dane pochodzące z różnych źródeł i tym samym lepiej poznać i zrozumieć badane zjawiska, perspektyw badawczych badanie przeprowadzone zostało przez zespół doświadczonych, współpracujących ze sobą od kilku lat, badaczy, co pozwoliło uzyskać szerszy obraz przedmiotu badania Metody i techniki badawcze Desk research W przedmiotowym badaniu analiza danych zastanych pozwoliła przede wszystkim poznać tło udzielania wsparcia w ramach Działania 9.4 PO KL w województwie podlaskim na przestrzeni lat , w tym w szczególności: zakres możliwego wsparcia (na podstawie PO KL , SZOP PO KL , Planów Działania), efekty realizacji projektów (na podstawie sprawozdań), adekwatność wsparcia do rzeczywistych potrzeb odbiorców (poprzez skonfrontowanie zakresu projektów ze statystykami WUP w Białymstoku oraz wynikami badań ewaluacyjnych). W ramach desk research analizie poddane zostały (1) następujące dokumenty: Program Operacyjny Kapitał Ludzki , Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Sprawozdania z realizacji PO KL, Plany Działania dla Priorytetu IX na lata , Analiza porównawcza województw w kontekście realizacji celów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Warszawa, wrzesień 2012 r., Raport z badania ewaluacyjnego pn. Ocena wpływu inwestycji dofinansowanych w ramach środków UE na realizację założeń Programu Rozwoju Edukacji Województwa Podlaskiego do 2013 r., 17

18 Raport z badania ewaluacyjnego pn. Identyfikacja potrzeb w obszarze kształcenia ustawicznego osób dorosłych w formach szkolnych i pozaszkolnych w województwie podlaskim, Strategia Rozwoju Województwa Podlaskiego wrzesień 2013 r., Statystyki Wojewódzkiego Urzędu Pracy w zakresie rynku pracy/zawodów deficytowych itp. Obok ww. wskazanych dokumentów istotnym elementem desk research była analiza danych przekazanych Wykonawcy przez Zamawiającego, w tym: (2) danych dotyczących uczestników projektów wygenerowanych z bazy PEFS 2007, (3) danych dotyczących projektów wygenerowanych z bazy KSI (SIMIK 07-13), (4) wniosków o dofinansowanie Badanie ilościowe techniką mixed-mode: ankieta internetowa (CAWI) wspomagana ankietą telefoniczną (CATI) W ramach ewaluacji zrealizowano badanie ilościowe techniką wspomaganej komputerowo ankiety internetowej (CAWI). Do uczestników projektów rozesłane zostały maile z prośbą o wypełnienie ankiety on-line, następnie przez okres ok. 3 tygodni w bazie zapisywane były kolejne, wypełnione już, ankiety. Ze względu na płynną realizację badania i wysoką zwrotność ankiet w założonym czasie badania, nie było konieczne przeprowadzenie monitu wśród badanych i tym samym udało się zrealizować badanie tylko za pomocą ankiety CAWI. Celem realizacji tej techniki badawczej było przede wszystkim pozyskanie informacji oceny skuteczności wsparcia skierowanego do nauczycieli pod kątem dostosowania do ich potrzeb, a także określenie potrzeb nauczycieli w zakresie dostosowania kwalifikacji. Badaniem objęci zostali uczestnicy projektów w ramach Działania 9.4 PO KL nauczyciele, przedstawiciele kadry zarządzającej placówek oświatowych oraz przedstawiciele administracji. Zrealizowano łącznie 428 ankiet. Tabela 1. Struktura doboru próby do badania ilościowego Obszar Forma wsparcia Zrealizowana wielkość próby Obszar wiejski Obszar miejski Szkolenia/ warsztaty/ kursy 146 Studia podyplomowe 16 Szkolenia/ warsztaty/ kursy 206 Studia podyplomowe 60 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bazy PEFS 2007 i badania CAWI Indywidualny wywiad pogłębiony (IDI) Σ 428 W ramach przedmiotowego badania wywiad pogłębiony pozwolił uzupełnić informacje uzyskane w toku realizacji badania ilościowego, TDI oraz desk research odnośnie grup docelowych objętych wsparciem w realizowanych projektach w kontekście ich potrzeb. Ponadto IDI pozwoliło zdiagnozować problemy i trudności we wdrażaniu Działania 9.4 PO KL w województwie podlaskim z punktu widzenia instytucji wdrażającej interwencję. Zrealizowany został 1 wywiad pogłębiony z przedstawicielem Instytucji Pośredniczącej PO KL odpowiedzialnym za wdrażanie Priorytetu IX, tj. przedstawicielem Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Podlaskiego. 18

19 Wywiady eksperckie W przedmiotowym badaniu wywiady eksperckie pozwoliły na ogląd badanych zjawisk z szerszej, ogólnej perspektywy. Respondenci wywiadów eksperckich z racji pracy w strukturach systemu edukacji posiadają szersze i bardziej kompleksowe spojrzenie na jego problemy i potrzeby. Tym samym realizacja wywiadów eksperckich przyczyniła się do realizacji wszystkich celów szczegółowych badania. Przeprowadzone zostały 4 wywiady eksperckie z ekspertami z zakresu systemu edukacji i kształcenia nauczycieli w województwie podlaskim, będącymi reprezentantami następujących podmiotów: Kuratorium Oświaty w Białymstoku, Departamentu Edukacji, Sportu i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego, Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku, Miejskiego Ośrodka Doradztwa Metodycznego w Białymstoku Telefoniczne wywiady pogłębione (TDI) W niniejszym badaniu wywiady techniką TDI pozwoliły określić zakres realizowanych projektów, a także zdiagnozować problemy i trudności napotkane przez beneficjentów na etapie tworzenia założeń oraz realizacji projektów. TDI były komplementarne w stosunku do analizy wniosków o dofinansowanie i pozwoliły pogłębić informacje zgromadzone w toku analizy dokumentów. Zrealizowano łącznie 10 telefonicznych wywiadów pogłębionych z beneficjentami projektów. Zastosowany został dobór celowy z uwzględnieniem zmiennych takich, jak obszar realizacji projektu czy typ szkół, z których byli rekrutowani uczestnicy projektu Zogniskowany wywiad grupowy W przedmiotowym badaniu FGI pozwolił przede wszystkim dokonać oceny wpływu Działania 9.4 na poprawę efektów/jakości kształcenia w szkołach. Dyrektorzy placówek edukacyjnych mogli z szerszej perspektywy ocenić, jakie rezultaty przyniósł udział ich nauczycieli w projektach, a także, czy wystąpiły ewentualne problemy w związku z tym uczestnictwem. Zrealizowano 1 zogniskowany wywiad grupowy, w którym uczestniczyło łącznie 9 osób przedstawicieli kadry kierowniczej podlaskich placówek oświatowych. Zapewniona została różnorodność instytucji w spotkaniu wzięli udział przedstawiciele przedszkoli, szkół podstawowych, szkół zawodowych i ogólnokształcących, jak również przedstawiciel placówki kształcenia ustawicznego Warsztat ewaluacyjny Warsztat ewaluacyjny został przeprowadzony na samym końcu badania ewaluacyjnego. Jego zasadniczym celem było doprecyzowanie rekomendacji z badania ewaluacyjnego, które zostaną wcześniej wypracowane przez ewaluatorów na podstawie analizy materiału badawczego zgromadzonego w trakcie realizacji badań terenowych. W toku warsztatu zaprezentowane zostały wstępne wyniki badania oraz wstępne propozycje rekomendacji. Uczestnicy przeprowadzili analizę tych rekomendacji tj. ustosunkowali się do zasadności i możliwości ich wdrożenia. Zrealizowany został 1 warsztat ewaluacyjny z 6 uczestnikami: przedstawicielem IP PO KL, przedstawicielami beneficjentów projektów, przedstawicielami uczestników projektów. 19

20 3. Wyniki badania 3.1. Projekty realizowane w ramach Działania 9.4 PO KL Analiza projektów zrealizowanych w ramach Działania 9.4 PO KL wskazuje na fakt, iż w większości przypadków podejmowana aktywność wynikała z aktualnego zapotrzebowania na określone wsparcie. Beneficjenci charakteryzując swoje projekty w dużej mierze podkreślali, iż poprzedzone były one rzetelną analizą rynku pracy i potrzeb określonych odbiorców, co bezpośrednio przełożyło się według nich na adekwatność proponowanej tematyki. Jak wynika z powyższych tabel wśród działań podejmowanych przez podmioty odpowiedzialne za realizację określonych projektów dominują krótkie formy wsparcia, takie jak kursy, warsztaty, szkolenia. Niewątpliwie ważne wydają się być również działania związane z prowadzeniem studiów podyplomowych, pozwalających uczestnikom zdobyć nowe kwalifikacje, stanowiące dobrą odpowiedź na zmieniającą się sytuacją demograficzną oraz przewidziane reformy oświaty. Zarówno krótkie, jak i długie formy wsparcia poprzez aktywności podejmowane w ramach ich realizacji przyczyniają się do podniesienie jakości kształcenia w określonych szkołach/przedszkolach, jak i przynoszą pozytywne skutki dla całego regionu (który dysponuje chociażby coraz lepiej wykształconą kadrą, oświatą). Nawiązując do tematyki wsparcia kierowanego z projektów wskazać można na duże jej zróżnicowanie. Poprzez uczestnictwo w działaniach grupy docelowe otrzymały możliwość nabycia zarówno kompetencji miękkich, takich jak np. umiejętność radzenia sobie ze stresem, wykorzystanie coachingu, czy chociażby rozwinięcie zdolności autoprezentacyjnych, jak i umiejętności bardziej kierunkowych, np. wykorzystanie technik ICT w pracy dydaktycznej, nauka języka oraz udział w studiach podyplomowych, pozwalających na zdobycie twardych kompetencji zarówno w branżach kluczowych dla regionu, jak i pozwalających po prostu na przekwalifikowanie się uczestników czy nabycie/podniesienie kwalifikacji. Szczegółowe informacje o projektach realizowanych w ramach Działania 9.4 PO KL w województwie podlaskim znajdują się w załączniku nr 7 niniejszego raportu. Warto wspomnieć również o rozkładzie terytorialnym projektów. Odnotować należy, że 21 z nich realizowanych było (jest) na obszarze całego województwa, liczbę projektów realizowanych w poszczególnych powiatach przedstawia poniższa mapa. 20

21 Mapa 1. Obszar realizacji projektów Działania 9.4 PO KL Legenda: Źródło: Opracowanie własne na podstawie wniosków o dofinansowanie projektów. Zgodnie z przedstawionymi danymi na powyższej mapie, najwięcej projektów realizowanych jest w powiecie suwalskim, białostockim i augustowskim (4 projekty w każdym powiecie). Trzy projekty ramach Działania 9.4 PO KL są w 5. powiatach: zambrowskim, hajnowskim, sejneńskim, bielskim i powiecie Miasto Białystok. Najmniej projektów (jeden) realizowanych jest w powiecie wysokomazowieckim, monieckim oraz powiecie Miasto Suwałki Stan realizacji Działania 9.4 PO KL Poniższa tabela przedstawia stopień realizacji wskaźników Działania 9.4 PO KL w oparciu o Sprawozdanie z realizacji PO KL rok

22 Tabela 2. Stopień realizacji wskaźników Działania 9.4 PO KL Wartość docelowa wskaźnika Kobiety Mężczyźni Ogółem Stopień realizacji wskaźnika Liczba nauczycieli, którzy uczestniczyli w doskonaleniu % zawodowym w krótkich formach - w tym nauczyciele na obszarach wiejskich % - w tym nauczyciele kształcenia zawodowego % Źródło: Opracowanie własne na podstawie Sprawozdania z realizacji PO KL rok Zgodnie z wyżej przedstawionymi danymi, wskaźnik liczba nauczycieli, którzy uczestniczyli w doskonaleniu zawodowym w krótkich formach został zrealizowany do końca 2013 roku na poziomie o kilkanaście procent wyższym niż pierwotnie założono. Z zakładanej liczby 2781 nauczycieli 3151 osób uczestniczyło w doskonaleniu zawodowym w krótkich formach stopień realizacji wskaźnika wyniósł 113%. Pozostałe wskaźniki dotyczące Działania 9.4 PO KL również przekraczają 90% realizacji wskaźnik dotyczący wsparcia nauczycieli na obszarach wiejskich osiągnął ponad 92% realizacji, natomiast wskaźnik odnoszący się do wsparcia nauczycieli kształcenia zawodowego osiągnął 99% realizacji założonej wartości docelowej. Przedstawiciel IP PO KL wskazał, iż zadowalający poziom realizacji wskaźników udało się osiągnąć poprzez zastosowanie działań naprawczych, obejmujących przede wszystkim przejście do trybu konkursu otwartego, co spowodowało zwiększenie zgłaszanej liczby projektów, umożliwiającej osiągnięcie zakładanych wskaźników. Według słów przedstawiciela Instytucji Pośredniczącej PO KL, spodziewane wykorzystanie alokacji szacowane było na pierwsze lata realizacji Działania 9.4, jednak z powodu małej liczby zgłaszanych projektów alokacja została wykorzystana dopiero pod koniec okresu programowania Potrzeby podlaskich kadr oświaty w zakresie kształcenia i podnoszenia kwalifikacji W niniejszym rozdziale skupiono się na określeniu potrzeb podlaskich kadr oświaty w zakresie kształcenia i podnoszenia kwalifikacji. Dane pozyskane zostały z jednej strony z badania ankietowego samych uczestników projektów, z drugiej zaś ze zogniskowanego wywiadu grupowego z przedstawicielami kadry zarządzającej placówek oświatowych oraz z wywiadów eksperckich. W pierwszej kolejności zdiagnozowano, w jakim stopniu przedstawiciele kadr oświaty we własnym zakresie (na własny koszt i z własnej woli) podejmowali działania mające na celu podnoszenie i zdobywanie nowych kwalifikacji. 22

23 Wykres 1. Podejmowanie we własnym zakresie działań mających na celu podnoszenie/zdobywanie kwalifikacji (N=419 1 ) tak nie 12,9% 87,1% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Zdecydowana większość uczestników projektów respondentów badania CAWI podejmowała dotychczas działania mające na celu podnoszenie lub zdobywanie kwalifikacji. Podejmowane działania były różnorodne dominowały jednak różnego rodzaju kursy (łącznie 64,8% odpowiedzi) oraz studia podyplomowe (blisko 58% wskazań). Wykres 2. Rodzaj podejmowanych działań (N=335, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) studia podyplomowe 57,6% szkolenia 35,8% kursy kursy kwalifikacyjne warsztaty 19,7% 26,9% 24,8% kursy doskonalące 11,3% konferencje studia wyższe kursy zawodowe warsztaty metodyczne warsztaty doskonalące staże spotkania metodyczne kursy e-learningowe kursy stacjonarne 3,9% 3,9% 1,2% 0,9% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. 1 N 428 ze względu na systemowe braki danych (nieudzielenie odpowiedzi na pytanie przez część osób), podobnie w pozostałych wykresach, gdzie N 428 lub N N wskazane w opisie wykresu. 23

24 W drugiej kolejności najpopularniejsze były szkolenia (35,8%) oraz warsztaty (łącznie 20,9% wskazań). Warto zwrócić uwagę, że forma doskonalenia praktycznego, jaką są staże, wskazana została jedynie przez niewielki odsetek osób (0,3%). Jeśli chodzi o podejmowanie działań doskonalących i podnoszących kwalifikacje wśród różnych grup przedstawicieli kadr oświaty, to stosunkowo najczęściej działania takie podejmują nauczyciele wychowania przedszkolnego (95,1%) oraz kadra zarządzająca placówek (93,9%), aczkolwiek podkreślić należy, że ogólnie wyniki w poszczególnych grupach są mało zróżnicowane. Wykres 3. Podejmowanie we własnym zakresie działań mających na celu podnoszenie/zdobywanie kwalifikacji w podziale na status zawodowy (N=401) nauczyciel wychowania przedszkolnego (N=39) 95,1% kadra zarządzająca (dyrektor, wicedyrektor) (N=77) 93,9% nauczyciel kształcenia ogólnego (N=205) 89,5% inny (N=21) 87,5% pracownik administracyjny (N=7) 77,8% nauczyciel kształcenia zawodowego (w tym instruktor praktycznej nauki zawodu) (N=52) 74,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Z kolei spośród respondentów CAWI grupą stosunkowo najrzadziej podejmującą (aczkolwiek nadal w wysokim stopniu) we własnym zakresie działania mające na celu podnoszenie lub zdobywanie kwalifikacji są nauczyciele kształcenia zawodowego (niecałe ¾ wskazań w ramach tej grupy). Wyniki te potwierdzają dane pozyskane w toku zogniskowanego wywiadu grupowego (por. dalej). W toku badania diagnozowano również, w jakim stopniu podlaskie placówki oświatowe kierują i finansują działania mające na celu podniesienie umiejętności i kwalifikacji zatrudnionych w nich nauczycieli. Wykres 4. Kierowanie i finansowanie działań mających na celu podnoszenie kwalifikacji nauczycieli przez placówki oświatowe (N=416) tak nie wiem/ trudno powiedzieć nie 12,0% 9,4% 78,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Niemal 80% respondentów badania CAWI deklaruje, że placówki, w których są zatrudnieni, kierują nauczycieli na różnego rodzaju szkolenia, kursy czy warsztaty. Najaktywniejsze pod tym względem są placówki kształcenia ustawicznego (100% wskazań) oraz przedszkola (86,3%). Z kolei najmniej 24

25 aktywne są licea ogólnokształcące (66,7%) i szkoły zawodowe (75,6%), jednak ten ostatni typ placówek wypada tylko nieznacznie słabiej od szkół podstawowych i techników (odpowiednio 76,7% i 76,5%). Natomiast nauczyciele zatrudnieni w gimnazjach w 80,3% zadeklarowali, iż ich szkoły finansują i kierują na działania podnoszące umiejętności i kwalifikacje nauczycieli. Przedstawiciele kadry zarządzającej placówek oświatowych byli z kolei zdania, iż w zakresie podnoszenia i nabywania kwalifikacji, jeśli chodzi o nauczycieli przedmiotów ogólnokształcących to propozycja szkoleń jest tak szeroka ( ), że nie diagnozujemy potrzeb z ich strony. W tej grupie identyfikuje się przede wszystkim bieżące potrzeby pogłębiania wiedzy, związane ze zmianami pojawiającymi się, np. w związku z przeprowadzaniem egzaminów maturalnych, natomiast w odniesieniu do szkoleń i spotkań seminaryjnych, które organizowane są przez ośrodki do tego powołane, to oferta jest wystarczająca: jeśli ktoś chce się doskonalić, to tutaj znajdzie naprawdę ogromną liczbę propozycji. Zdaniem uczestników FGI problemem jest szkolnictwo zawodowe. W ich opinii nauczyciele w szkole zawodowej, nauczyciele zawodu, praktycznej nauki zawodu, teoretycznych przedmiotów zawodowych, to w większości ( ) są nauczyciele z dużym doświadczeniem, którzy z racji dużego doświadczenia i nabytej pewności w pracy, nie śledzą aktualnego rozwoju w takim stopniu, jaki jest wymagany przez uczniów. By móc nauczać w branżach, szczególnie tych prężnie się rozwijających (np. branża elektryczna), koniecznym jest, by nauczyciel był o krok przed uczniem, co wiąże się z uczestnictwem w doskonaleniu i podnoszeniu kwalifikacji, czyli wsparciu merytorycznym. Jak podkreślali przedstawiciele kadry zarządzającej szkół uczestnicy FGI nauczyciele zawodu od strony metodycznej to osoby z dużym doświadczeniem i w tym aspekcie przygotowani są rewelacyjnie, natomiast diagnozuje się potrzebę merytorycznego doskonalenia nauczycieli, poprzez np. staże zawodowe realizowane w regionalnych zakładach pracy. Tutaj jednak pojawia się problem, gdyż zdaniem respondentów FGI, firmy niezbyt chętnie chcą przyjmować nauczycieli na staż (podobnie jak uczniów na praktyki zawodowe). Innym problemem, jeśli chodzi o doskonalenie nauczycieli kształcenia zawodowego, jest fakt, iż z reguły są to osoby z dużym doświadczeniem, które nie chcą się szkolić i zgłaszać na staże; nie wiem, czy [to nie kwestia honoru]. Potwierdza to zresztą wcześniej przytoczone wyniki badania CAWI, z których wynikało, iż nauczyciele zawodu są grupą stosunkowo najrzadziej z własnej woli i we własnym zakresie podejmującą działania mające na celu podnoszenie kwalifikacji i doskonalenie zawodowe. Co istotne, również respondenci wywiadów eksperckich podkreślają potrzebę szkoleń praktycznych nauczycieli zawodu, nie zaś metodycznych, ze względu na fakt, że jest to kadra w wieku ( ) od 30 do lat, a więc merytorycznie przygotowana Inną obserwowaną potrzebą wśród nauczycieli kształcenia zawodowego jest ukończenie kursów pedagogicznych, które zdaniem jednego z uczestników FGI wynika z boomu odradzania się szkół zawodowych. Z kursów pedagogicznych, które dają kwalifikacje do pracy w wybranym obszarze, najczęściej korzystają nauczyciele szkół zawodowych, którzy się przekwalifikowują. Dużą potrzebą diagnozowaną przez przedstawicieli dyrekcji placówek jest również doskonalenie w zakresie najnowszych technologii. Staje się to tym bardziej istotne, jeśli wziąć pod uwagę sprawność, z jaką tą technologią posługują się uczniowie koniecznym jest zatem, by nauczyciel nadążał za uczniem w zakresie najnowszej wiedzy. Ponadto istotną kwestią jest doskonalenie nauczycieli w kształceniu na odległość (obsługa platformy e-learningowej, tworzenie materiałów dydaktycznych i umieszczanie ich na platformie) przy czym, jak wskazał jeden z respondentów FGI, szkolenie [w zakresie] kształcenia na odległość to może nie jest generowane przez nauczycieli, ( ) oni nie mają takiej potrzeby, ale my widzimy taką. Co istotne, także respondenci wywiadów eksperckich zwracali uwagę na potrzebę podnoszenia kompetencji nauczycieli w zakresie technologii informacyjnych. 25

26 W przypadku nauczycieli kształcących na najwcześniejszych etapach edukacji, czyli wychowania przedszkolnego oraz w szkołach podstawowych, diagnozuje się przede wszystkim potrzebę podnoszenia kwalifikacji związanych z jednej strony z kwestią obniżenia wieku obowiązku szkolnego, z drugiej zaś będących odpowiedzią na zapotrzebowanie czy zainteresowanie zgłaszane przez rodziców najmłodszych uczniów/wychowanków. Innym diagnozowanym problemem w obszarze doskonalenia nauczycieli jest brak chęci z ich strony do podejmowania takich działań. Jakkolwiek wyniki badania ankietowego techniką CAWI wskazują, iż chęć podnoszenia kwalifikacji wśród kadr oświaty jest duża (por. wcześniej), należy wziąć pod uwagę, że grupą badaną nie byli reprezentanci wszystkich nauczycieli/kadry zarządzającej wszystkich placówek, lecz tylko ci, którzy uczestniczyli we wsparciu w ramach Działania 9.4 PO KL. Zatem, mimo że w grupie badanej skłonność do podejmowania działań doskonalących może być wysoka, w ogóle wszystkich przedstawicieli kadr oświaty nie musi tak być, na co wskazują wypowiedzi przedstawicieli kadry zarządzającej placówek oświatowych. Dla takich osób, które nie czują potrzeby podnoszenia czy uzupełniania kwalifikacji przydałyby się szkolenia z zakresu motywacji do dalszej pracy. Zdaniem przedstawicieli kadry zarządzającej placówek oferta skierowana do nauczycieli jest tak szeroka, że rzadko mamy taką sytuację, że przychodzi nauczyciel i mówi: słuchajcie, chciałbym się szkolić z tego zakresu, ale nie mam żadnej możliwości. Często to jest tak, że my proponujemy, my zachęcamy. ( ) Wtedy pojawia się problem, bo okazuje się, że tak naprawdę każdy uważa, że jest tak doskonale już przygotowany do pracy. Nauczyciele mają czasem przeświadczenie, że doskonalenie nie jest im potrzebne, a kolejne szkolenie to strata czasu, z czym częściowo zgadzają się uczestnicy FGI, jako że szkolenie szkoleniu nierówne. Czasami jest takie wrażenie po szkoleniu, że to troszeczkę zmarnowany czas i myślę, że stąd też taka reakcja, ale nie zawsze czasami ktoś już wychodzi z założenia, że jest tak mądry, przygotowany. W tym aspekcie pewną trudnością jest sprawienie, by nauczycielowi chciało się chcieć i rzeczywiście dostrzegał potrzebę doskonalenia. Zdaniem jednego z respondentów wywiadów eksperckich, motywacją nauczycieli do podnoszenia kwalifikacji na pewno w jakimś stopniu [jest] awans zawodowy, ale czasem jak zdobędą ten najwyższy stopień, to być może nie są już tacy aktywni z podnoszeniem tych kwalifikacji. Duża ilość nauczycieli, [gdy] uzyska najwyższy stopień awansu zawodowego i [status] nauczyciela dyplomowanego, nie [jest zainteresowana podnoszeniem kwalifikacji], ponieważ nie daje to już żadnej gratyfikacji finansowej. Respondent ten wskazywał również na sytuację, w której być może miejsce zamieszkania też w jakiś sposób wpływa na skłonność do podejmowania dodatkowych działań podnoszących kwalifikacje, ze względu na dodatkowy czas czy koszty dojazdu. Problem ten zgłaszali także niektórzy nauczyciele (por. dalej) wnioskując, by w kolejnych latach miejsce organizacji projektów było zbliżone do ich miejsca zamieszkania. W przypadku kadry zarządzającej placówkami oświatowymi, diagnozuje się przede wszystkim potrzebę szkolenia, jeżeli się coś zmienia, np. w aktach prawnych dotyczących oświaty, ale także w obszarze zamówień publicznych czy kwestii egzaminacyjnych. Zdaniem respondentów wywiadów eksperckich, zainteresowanie i potrzeba podnoszenia kwalifikacji wśród nauczycieli związane są także z tematyką samego wsparcia: są pewne obszary, na które ( ) jest nadmiar ( ) kandydatów, a są, powiedzmy sobie, obszary, ( ) gdzie jeszcze kilka osób można byłoby na te kursy przyjąć, a chętnych w nadmiarze nie ma. Pewnie to wynika też z potrzeb, ( ) bądź ilości nauczycieli zajmujących się danym problemem. Ale to jest bardzo zróżnicowana sytuacja. Istotnym z punktu widzenia niniejszego badania było również określenie, czy potrzeby w zakresie doskonalenia i podnoszenia kwalifikacji różnią się pomiędzy przedstawicielami kadr oświaty z terenów wiejskich a tymi pochodzącymi z terenów miejskich. Jak wskazali respondenci badań terenowych, w zasadzie takich różnic nie odnotowuje się. Wynika to przede wszystkim z ogólnej dostępności wszelkiego rodzaju form doskonalenia i podnoszenia kwalifikacji, nie tylko w największych miastach 26

27 regionu, ale także w mniejszych ośrodkach powiatowych. Ponadto, placówki doskonalenia nauczycieli organizują także niektóre zajęcia bezpośrednio na terenie szkoły, która zgłosiła zapotrzebowanie na określone wsparcie 2. Podsumowując, potrzeby nauczycieli w zakresie podnoszenia kwalifikacji i doskonalenia są zróżnicowane w zależności od ich statusu zawodowego. O ile oferta skierowana do nauczycieli kształcenia ogólnego oceniana jest jako szeroka i kompleksowe, o tyle w odniesieniu do zapotrzebowania nauczycieli kształcenia zawodowego diagnozuje się pewne braki przede wszystkim w zakresie staży i praktyk w zakładach pracy. Ponadto grupa ta stosunkowo najrzadziej podejmuje działania doskonalące w przypadku pozostałych grup kadr oświaty motywacje i chęć do podnoszenia kwalifikacji jest większa Ocena wsparcia udzielonego w ramach Działania 9.4 PO KL W niniejszym rozdziale przedstawiono wyniki i wnioski dotyczące jednej z najistotniejszych kwestii poruszonych w ramach przedmiotowej ewaluacji oceny wsparcia udzielonego podlaskim kadrom oświaty w ramach Działania 9.4 PO KL. Na początku określono strukturę uczestników projektów (w tym nauczycieli różnych poziomów kształcenia, kadry zarządzającej oświatą, pracowników administracyjnych placówek oświatowych), którzy wzięli udział w badaniu ankietowym techniką CAWI. Następnie na podstawie uzyskanych w badaniu odpowiedzi zdiagnozowano, z jakich form wsparcia skorzystali uczestnicy, jak również zidentyfikowano efekty udziału w projekcie, w tym wpływ nabytych umiejętności i kwalifikacji na jakość kształcenia w placówkach oraz zmianę sytuacji zawodowej uczestników. W ostatnim punkcie przedstawiono motywy uczestnictwa w projekcie oraz oceniono, w jakim stopniu udzielone wsparcie spełniło oczekiwania osób, które z niego skorzystały Uczestnicy projektów Poniżej przedstawiono strukturę uczestników projektów respondentów badania ankietowego CAWI. Wykres 5. Lokalizacja placówek edukacyjnych, w których zatrudnieni są uczestnicy projektów (N=414) Gdzie Pan/Pani pracuje? w placówce edukacyjnej znajdującej się w mieście w placówce edukacyjnej znajdującej się na wsi 50,0% 50,0% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Charakteryzując strukturę osób, biorących udział w badaniu CAWI warto zauważyć, iż opinię dotyczącą uczestnictwa w przedsięwzięciach podejmowanych w ramach Działania 9.4 PO KL wyrazili w równej mierze uczestnicy z placówek edukacyjnych znajdujących się zarówno na terenie miasta, jak i wsi (odpowiednio 50% i 50%). 2 Na podstawie wywiadu eksperckiego. 27

28 Wykres 6. Rodzaj placówek, w jakich zatrudnieni są uczestnicy projektów (N=413) placówka niepubliczna 0,5% 4,6% placówka publiczna placówka publiczna i placówka niepubliczna 94,9% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. W zdecydowanej większości uczestnikami projektów były osoby z placówek publicznych 94,9%. Jedynie niewielki odsetek badanych stanowiły osoby z podmiotów niepublicznych (4,6%), natomiast osób pracujących jednocześnie w placówce publicznej i niepublicznej w badaniu CAWI było tylko 0,5%. Wykres 7. Typ placówki, w jakiej nauczają/ pracują uczestnicy projektów (N=413, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) szkoła podstawowa 52,3% gimnazjum 32,1% technikum 20,7% przedszkole 12,4% szkoła zawodowa 10,9% liceum ogólnokształcące 7,3% inna 3,9% placówka kształcenia ustawicznego 1,5% liceum profilowane 0,5% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Jeśli chodzi o typ placówki, jaką reprezentują badani dominuje szkoła podstawowa (52,3%). Równie duża grupę na tle innych stanowią osoby, pracujące w gimnazjum, technikum, przedszkolu, szkole zawodowej (odpowiednio 32,1%; 20,7%; 12,4%; 10,9%). Na pracę w placówkach takich, jak liceum ogólnokształcące, placówka kształcenia ustawicznego, liceum profilowane oraz inny typ placówek wskazało w każdym przypadku poniżej 10% badanych. Do innych typów placówki zaliczono takie podmioty, jak: Centrum Kształcenia Praktycznego, szkoły policealne, ośrodki metodyczne, placówki doskonalenia nauczycieli, szkoły językowe, szkoły wyższe, zespoły szkół, Urząd Miejski. 28

29 Wykres 8. Status zawodowy uczestników projektów (N=395, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) nauczyciel kształcenia ogólnego 58,0% kadra zarządzająca (dyrektor, wicedyrektor) 20,8% nauczyciel kształcenia zawodowego (w tym instruktor praktycznej nauki zawodu) 17,7% nauczyciel wychowania przedszkolnego 10,4% inny 6,1% pracownik administracyjny 2,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Jak wskazuje powyższy wykres, dotyczący statusu zawodowego uczestników CAWI, w przeważającej mierze byli to nauczyciele kształcenia ogólnego (58%). Wśród innych uczestników znaleźli się przedstawiciele grup takich, jak kadra zarządzająca (20,8%), nauczyciele kształcenia zawodowego (17,7%), nauczyciele wychowania przedszkolnego (10,4%), inny typ (6,1%) oraz pracownicy administracyjni (2,3%). Do innych statusów zawodowych zaliczono odpowiedzi takie, jak: bibliotekarz, doradca zawodowy, doradca metodyczny, logopeda, nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej, katecheta, pedagog, pracownik nadzorujący przedszkole, rehabilitant, wychowawca świetlicy Formy i obszary udzielonego wsparcia Poniżej przedstawiono odpowiedzi respondentów badania CAWI odnośnie form wsparcia, z jakich skorzystali w ramach projektów, których byli uczestnikami. Należy zaznaczyć, że odpowiedzi te nie sumują się do 100%, gdyż jedna osoba mogła skorzystać z więcej niż jednej formy wsparcia (gdy w ramach projektu istniała taka możliwość lub jeśli dana osoba była uczestnikiem więcej niż jednego projektu). Wykres 9. Formy wsparcia, z których skorzystali uczestnicy projektów (N=408, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) szkolenia 60,5% kursy kwalifikacyjne i doskonalące 41,7% studia podyplomowe 25,5% studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu programy przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego 4,2% 0,7% studia wyższe 0,7% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. 29

30 Powyższy rozkład odpowiedzi wskazuje, że najwięcej osób skorzystało z wsparcia szkoleniowego (nieco ponad 60%). W drugiej kolejności najpopularniejszą formą wsparcia były kursy kwalifikacyjne i doskonalące (z których skorzystało niecałe 42% uczestników projektów), z kolei niewiele ponad ¼ ankietowanych osób uczestniczyła w studiach podyplomowych. Z pozostałych form wsparcia skorzystała znacznie mniejsza liczba osób. Taki rozkład popularności poszczególnych rodzajów wsparcia jest wynikiem głównie preferencji samych beneficjentów formy takie jak szkolenia czy kursy oferowane były w stosunkowo największej liczbie projektów. To z kolei wynika ze specyfiki tych rodzajów wsparcia są one łatwiejsze w organizacji i prowadzeniu, a przede wszystkim są to tzw. formy krótkie, na realizację których nacisk kładła IP PO KL, poprzez określenie stosownych kryteriów w Planach Działania na poszczególne lata. 3 Z kolei dużo mniejszy odsetek osób, które skorzystały ze studiów podyplomowych i kursów doszkalających w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej wynika ze specyfiki tej formy wsparcia jest ona skierowana przede wszystkim do pracowników administracji oświatowej (ale także nauczycieli), ponadto jej zakres nie jest bezpośrednio związany z podnoszeniem umiejętności i kwalifikacji zawodowych. Z tego względu ten rodzaj wsparcia oferowany był w mniejszej ilości projektów, podobnie jak programy przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego, które również są formą specyficzną. Zdziwienie budzi natomiast pojawienie się wśród odpowiedzi wskazania na studia wyższe, gdyż w żadnym z projektów realizowanych w ramach Działania 9.4 PO KL w województwie podlaskim nie znalazła się oferta studiów wyższych. Można przypuszczać, że odpowiedź ta wskazana została błędnie (zamiast studiów podyplomowych) lub osoby ją wskazujące miały na myśli inny projekt, w którym brały udział, nie zaś projekt realizowany w ramach ewaluowanej interwencji. 4 Jeśli chodzi o popularność poszczególnych form wsparcia wśród uczestników projektów o różnym statusie zawodowym, w zasadzie trudno wyodrębnić znaczące różnice. 3 W latach 2009 i doskonalenie w krótkich formach zostało ujęte w Planach Działania jako kryterium strategiczne, natomiast w roku 2010 jako kryterium dostępu. 4 W ankiecie CAWI wskazania na studia wyższe jako formę wsparcia pojawiły się tylko 3 razy, zatem odpowiedź ta nie ma znaczenia, jeśli chodzi o całość wyników i wnioskowania. 30

31 Wykres 10. Formy wsparcia, z których skorzystali uczestnicy projektów według statusu zawodowego (N=408, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi 5 ) programy przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej studia wyższe szkolenia kursy kwalifikacyjne i doskonalące studia podyplomowe nauczyciel kształcenia zawodowego (w tym instruktor praktycznej nauki zawodu) (N=67) 3,0% 9,0% 46,3% 43,3% 52,2% nauczyciel kształcenia ogólnego (N=222) 0,5% 2,3% 0,9% 19,8% 43,7% 64,4% 7,3% nauczyciel wychowania przedszkolnego (N=41) 22,0% 51,2% 61,0% 12,5% kadra zarządzająca (dyrektor, wicedyrektor) (N=80) 32,5% 28,8% 71,3% 12,5% pracownik administracyjny (N=8) 12,5% 25,0% 62,5% inny (N=23) 13,0% 43,5% 65,2% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Wśród niemal wszystkich grup uczestników projektów najpopularniejszą formą wsparcia były szkolenia, za wyjątkiem nauczycieli wychowania przedszkolnego, którzy najczęściej korzystali z kursów kwalifikacyjnych i doskonalących, oraz nauczycieli kształcenia zawodowego, którzy nieznacznie częściej byli słuchaczami studiów podyplomowych niż uczestnikami szkoleń (52,2% wobec 46,3%). Studia podyplomowe były najpopularniejsze również wśród pracowników administracyjnych można jednak przypuszczać, że w większości przypadków błędnie zaznaczona została odpowiedź studia podyplomowe zamiast studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej i w rzeczywistości to ta ostatnia forma 5 Wielkość próby (N) przy statusie zawodowym uczestników projektów jest wyższa niż N=408, ze względu na możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi, np. jedna osoba mogła posiadać dwa (albo więcej) statusy zawodowe (np. nauczyciel kształcenia ogólnego i wicedyrektor) i wtedy taka osoba liczyła się jako de facto dwie osoby (o różnym statusie zawodowym). Podobnie w pozostałych fragmentach raportu, gdzie przedstawiono rozkład odpowiedzi w podziale na status zawodowy uczestnika. Taka sama sytuacja występuje w przypadku prezentacji wyników w podziale na formę wsparcia (por. dalej). 31

32 wsparcia była najpopularniejsza wśród pracowników administracji, do których w dużej mierze była skierowana. Wykres 11. Obszary wsparcia, których dotyczyły realizowane projekty (N=384) nowoczesne metody nauczania 56,8% indywidualizacja procesu nauczania 39,1% studia/szkolenia umożliwiające nauczanie drugiego przedmiotu organizacja, zarządzanie, finansowanie oraz monitorowanie działalności oświatowej opracowywanie programów nauczania 15,9% 12,5% 19,5% inne 11,2% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Projekty realizowane w ramach Działania 9.4 PO KL, w których uczestniczyli respondenci badania CAWI, dotyczyły różnych obszarów pracy kadr oświaty. Najczęściej obejmowały one zdobywanie i podnoszenie kwalifikacji i umiejętności nauczycieli w zakresie szeroko pojętych nowoczesnych metod nauczania (blisko 57% wskazań) oraz indywidualizacji procesu nauczania (niemal 40% odpowiedzi). Wyniki te pokazują, że projekty w dużej mierze ukierunkowane były na uatrakcyjnienie pracy nauczyciela, jak również na dopasowanie sposobu nauczania do indywidualnych potrzeb różnych grup uczniów. Dopiero w dalszej kolejności projekty dotyczyły wsparcia, które umożliwiałoby nauczanie drugiego przedmiotu (niecałe 20% wskazań) czy opracowanie programów nauczania (12,5%). Jeśli chodzi o projekty, których tematyka dotyczyła obszaru organizacji, zarządzania, finansowania i monitorowania działalności oświatowej, to mniejszy odsetek wskazań na nie wynika ze wspomnianej wcześniej mniejszej ich liczby w stosunku do projektów oferujących szkolenia czy kursy, a także ze mniej licznej grupy odbiorców. Wśród innych odpowiedzi respondenci wskazywali na następujące obszary: doskonalenie zawodowe, doskonalenie znajomości języka obcego, ewaluacja w placówce oświatowej, zarządzanie placówką oświatową, wsparcie umożliwiające przekwalifikowanie w kierunku kształcenia ustawicznego, nauczanie pierwszej pomocy, nowe metody oceny, podniesienie umiejętności informatycznych, prowadzenie biblioteki szkolnej, opieka w świetlicy, rozwój umiejętności wychowawczych. 32

33 Wykres 12. Obszary wsparcia według statusu zawodowego uczestników (N=384, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) organizacja, zarządzanie, finansowanie oraz monitorowanie działalności oświatowej studia/szkolenia umożliwiające nauczanie drugiego przedmiotu opracowywanie programów nauczania indywidualizacja procesu nauczania nowoczesne metody nauczania inne nauczyciel kształcenia zawodowego (w tym instruktor praktycznej nauki zawodu) (N=66) 12,1% 18,2% 21,2% 6,1% 37,9% 47,0% nauczyciel kształcenia ogólnego (N=206) 6,3% 18,4% 13,1% 11,7% 63,1% nauczyciel wychowania przedszkolnego (N=39) 2,6% 2,6% 28,2% 20,5% 30,8% 51,3% kadra zarządzająca (dyrektor, wicedyrektor) (N=68) 16,2% 5,9% 25,0% 8,8% 47,1% 54,4% pracownik administracyjny (N=9) 0,0% 11,1% 11,1% 22,2% 22,2% 66,7% inny (N=23) 8,7% 4,3% 17,4% 39,1% 43,5% 34,8% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Nowoczesne metody nauczania stanowiły najważniejszy obszar tematyczny projektów, w których uczestniczyli przedstawiciele wszystkich grup kadr oświaty, z wyjątkiem pracowników administracyjnych oraz kadry zarządzającej. W przypadku tych dwóch grup najistotniejszym obszarem tematycznym była organizacja, zarządzanie, monitorowanie i finansowanie działalności oświatowej, co nie budzi zdziwienia biorąc pod uwagę ich specyfikę. 33

34 Tematyka form wsparcia Zakres tematyczny form wsparcia oferowanych w ramach Działania 9.4 PO KL był bardzo różnorodny, obejmował zarówno podnoszenie kompetencji miękkich, jak i twardych wśród przedstawicieli kadr oświaty. Co ciekawe, względnie podobna tematyka przewijała się w różnych formach wsparcia, np. zarówno w szkoleniach, jak i studiach podyplomowych. Oczywiście, domyślać się można, iż obszerność tematyki mogła być różna (w zależności, czy wiedza była przekazywana w tzw. krótkich formach, czy właśnie w toku studiów podyplomowych). Tematyka form wsparcia, z których skorzystali uczestnicy projektów respondenci badania CAWI dotyczyła takich obszarów, jak: edukacja dla bezpieczeństwa, informatyka i technologia informacyjna, w tym ECDL (Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych), ewaluacja w placówce oświatowej, technologia żywności i usług gastronomicznych, turystyka, hotelarstwo i gastronomia, socjoterapia, zarządzanie oświatą, BHP, pedagogika, logopedia, oligofrenopedagogika, edukacja elementarna, gimnastyka kompensacyjno-korekcyjna, terapia pedagogiczna, kursy językowe, andragogika, bibliotekoznawstwo, coaching w oświacie, edukacja wczesnoszkolna, szkolenia z zakresu przeciwdziałania dyskryminacji i edukacji wielokulturowej, wykorzystanie platform e-learningowych, indywidualizacja nauczania, nadzór pedagogiczny, pomoc pedagogiczno-psychologiczna, udzielanie pierwszej pomocy, muzykoterapia. Jak wskazuje powyższy wykaz, tematyka proponowanego kadrom oświaty w latach wsparcia jest bardzo obszerna. Pozwala to twierdzić, iż każda grupa miała duże szanse, by znaleźć w ofercie zarówno formę wsparcia, jak i jego tematykę, dopasowaną do własnego zapotrzebowania. 34

35 Efekty uczestnictwa w projektach Istotnym elementem oceny wsparcia udzielonego w ramach Działania 9.4 PO KL jest zidentyfikowanie efektów, jakie wystąpiły w wyniku realizacji projektów. Pytanie o rezultaty zadano uczestnikom projektów respondentom badania CAWI. Wykres 13. Efekty udzielonego wsparcia (N=392) rozszerzenie posiadanych kwalifikacji 66,3% uzupełnienie/rozszerzenie posiadanego wykształcenia formalnego nabycie kwalifikacji w zakresie nowoczesnych metod kształcenia nabycie kwalifikacji w zakresie zindywidualizowania podejścia do ucznia/ słuchacza przygotowanie do nauczania nowego przedmiotu 28,8% 22,2% 16,6% 13,8% inne 4,3% nabycie kwalifikacji w zakresie opracowania programu nauczania nabycie kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych 3,3% 1,8% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Najczęściej diagnozowanym efektem uczestnictwa w projekcie było rozszerzenie posiadanych kwalifikacji odpowiedź tę wskazało blisko 67% respondentów. W dalszej kolejności, z ponad dwukrotnie mniejszą liczbą wskazań, uczestnicy deklarowali, iż udział w projekcie przyczynił się uzupełnienia lub rozszerzenia posiadanego przez nich wykształcenia formalnego, natomiast u nieco ponad 1/5 respondentów zaistniał efekt w postaci nabycia kwalifikacji w zakresie nowoczesnych metod kształcenia. Z kolei niewielki odsetek osób wskazał jako efekt projektu nabycie kwalifikacji w zakresie opracowania programu nauczania oraz nabycie kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych (odpowiednio 3,3% i 1,8%). Warto zauważyć, że niski odsetek wskazań na te dwa rezultaty pokrywa się z przytoczonymi wcześniej wynikami odnośnie obszaru tematycznego, jakiego dotyczyły realizowane projekty stosunkowo mały ich odsetek dotyczył właśnie opracowania programów nauczania czy przekwalifikowania w kierunku kształcenia ustawicznego. Wśród innych efektów udzielonego wsparcia respondenci CAWI wskazywali: nabycie kwalifikacji w zakresie zarządzania placówką oświatową, poszerzenie umiejętności wychowawczych, poszerzenie wiedzy o ocenianiu, nabycie/poszerzenie kwalifikacji w zakresie pracy z uczniem upośledzonym, nabycie nowych umiejętności, w tym umiejętności informatycznych, nabycie wiedzy w zakresie nadzoru pedagogicznego. Jeśli chodzi o diagnozowane rezultaty w zależności od statusu uczestnika, to nie odnotowano tutaj znaczących różnic. 35

36 Wykres 14. Efekty udzielonego wsparcia według statusu zawodowego (N=392, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) rozszerzenie posiadanych kwalifikacji uzupełnienie/rozszerzenie posiadanego wykształcenia formalnego nabycie kwalifikacji w zakresie nowoczesnych metod kształcenia nabycie kwalifikacji w zakresie zindywidualizowania podejścia do ucznia/ słuchacza przygotowanie do nauczania nowego przedmiotu inne nabycie kwalifikacji w zakresie opracowania programu nauczania nabycie kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych nauczyciel kształcenia zawodowego (w tym instruktor praktycznej nauki zawodu) (N=69) 8,7% 5,8% 2,9% 5,8% 7,2% 29,0% 44,9% 73,9% nauczyciel kształcenia ogólnego (N=209) 23,0% 25,4% 19,6% 13,4% 5,3% 3,3% 1,4% 64,1% nauczyciel wychowania przedszkolnego (N=38) 15,8% 18,4% 13,2% 34,2% 73,7% 2,6% kadra zarządzająca (dyrektor, wicedyrektor) (N=74) 24,3% 18,9% 13,5% 6,8% 9,5% 1,4% 71,6% 55,6% 88,9% pracownik administracyjny (N=9) 11,1% inny (N=23) 4,3% 30,4% 26,1% 43,5% 56,5% 4,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. 36

37 Przedstawiciele wszystkich badanych grup kadr oświaty jako podstawowy efekt uczestnictwa w projekcie wskazali rozszerzenie posiadanych kwalifikacji, przy czym stosunkowo największy odsetek pracowników administracji wskazał właśnie na tę odpowiedź. Z kolei grupa ta w ogóle nie zdiagnozowała efektów dotyczących kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych, nowoczesnych metod nauczania czy opracowania programu nauczania, co jest jak najbardziej uzasadnione, biorąc pod uwagę, że grupa ta nie zajmuje się kształceniem jako takim. Jeśli chodzi o nauczycieli kształcenia zawodowego, to grupa ta najczęściej spośród wszystkich grup badanych wskazywała jako rezultat przygotowanie do nauczania nowego przedmiotu. Może to świadczyć o tym, że w placówkach, w których pracują nauczyciele kształcenia zawodowego istnieje większa niż w innych potrzeba ich przekwalifikowania, co wynika np. z konieczności dostosowania oferty do zapotrzebowania rynku pracy. Ponadto w przypadku kształcenia zawodowego łatwiej jest poprzez ukończenie szkolenia czy kursu kwalifikacyjnego nabyć umiejętności niezbędne do nauczania nowego przedmiotu, podczas gdy w przypadku kształcenia ogólnego nie jest to takie proste. Wykorzystanie nabytej wiedzy i kwalifikacji w bieżącej pracy zawodowej Kolejnym istotnym elementem badania CAWI z uczestnikami projektów było zdiagnozowanie, w jakim stopniu udzielone wsparcie, tj. nabyta wiedza, umiejętności i kwalifikacje są użyteczne wykorzystywane w bieżącej pracy przez nauczycieli, kadrę zarządzającą i pracowników administracji. Wykres 15. Wykorzystanie wiedzy i kwalifikacji w bieżącej pracy (N=412) Czy wiedza i kwalifikacje nabyte w wyniku udziału w projekcie są wykorzystywane w Pana/Pani bieżącej pracy? tak, w dużym stopniu tak, w umiarkowanym stopniu nie trudno powiedzieć 3,4% 7,5% 44,9% 44,2% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Wiedza i kwalifikacje nabyte w wyniku udziału w projekcie wykorzystywane są przez 89,1% uczestników, nieznacznie więcej osób wykorzystuje je w dużym stopniu 44,9% odpowiedzi, podczas gdy na odpowiedź w umiarkowanym stopniu padło 44,2% wskazań). Jeśli chodzi o odpowiedź negatywną, to żaden z respondentów nie wskazał przyczyny niewykorzystywania nabytej w projekcie wiedzy. Należy jednak wziąć pod uwagę, że wśród respondentów badania CAWI były również osoby, które wprawdzie uczestniczyły w projektach, ale od czasu zakończenia udziału we wsparciu zmieniła się ich sytuacja zawodowa część z nich nie pracuje obecnie w oświacie, więc siłą rzeczy nie mogą one wykorzystywać nabytej wiedzy i kwalifikacji. W toku badania zidentyfikowano 5 takich osób, pracują one: w Urzędzie Miasta, na uczelni wyższej, w placówce doskonalenia nauczycieli (2 osoby) oraz we własnej firmie. 37

38 Wykres 16. Wykorzystanie wiedzy i kwalifikacji w bieżącej pracy w zależności od formy wsparcia (N=412, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) Czy wiedza i kwalifikacje nabyte w wyniku udziału w projekcie są wykorzystywane w Pana/Pani bieżącej pracy? tak, w dużym stopniu tak, w umiarkowanym stopniu nie trudno powiedzieć studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej (N=16) 5,9% 29,4% 52,9% studia podyplomowe (N=101) 6,7% 8,7% 44,2% 37,5% kursy kwalifikacyjne i doskonalące (N=165) 2,9% 4,1% 48,2% 41,8% szkolenia (N=237) 4,0% 5,3% 41,7% 45,3% programy przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego (N=3) 33,3% 33,3% 33,3% studia wyższe (N=3) 33,3% 66,7% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Stosunkowo najczęściej i w największym stopniu nabytą w toku projektów wiedzę i umiejętności wykorzystują słuchacze studiów podyplomowych oraz studiów podyplomowych i kursów doszkalających w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej, jak również kursów kwalifikacyjnych i doskonalących. Z kolei wśród uczestników szkoleń dominuje (aczkolwiek nieznacznie) wskazanie na wykorzystanie wiedzy i kwalifikacji w umiarkowanym stopniu. Może to świadczyć o tym, iż wiedza przekazywana w toku studiów podyplomowych jest bardziej rozbudowana i kompleksowa, podczas gdy szkolenia skupiają się bardziej na jednym, ewentualnie kilku aspektach, co powoduje, że przekazywane na nich informacje nie zawsze mogą być w pełni wykorzystane, bo ich wykorzystanie uzależnione jest np. od warunków posiadanych przez placówkę oświatową. Respondentów badania CAWI, którzy wskazali, że wykorzystują wiedzę i kwalifikacje nabyte dzięki udziałowi w projekcie, zapytano, w jakim sposób są one wykorzystywane. Najczęściej wskazywano odpowiedzi takie, jak: ułatwienie codziennej pracy (nauczanie), wzbogacony warsztat, wzrost merytorycznych kompetencji, lepsza praca jako wychowawca/pedagog, rozpoznawanie uzdolnień dzieci, praca z uczniem trudnym, upośledzonym, 38

39 indywidualizacja nauczania, indywidualne podejście do ucznia (np. poprzez uwzględnienie jego możliwości i motywowanie go do większego wysiłku), nauczanie dodatkowego przedmiotu, podniesienie kompetencji w zakresie IT, ułatwiających codzienną pracę (wykorzystywanie narzędzi informatycznych poznanych w czasie projektu). Umiarkowanie często pojawiały się następujące odpowiedzi: możliwość przeprowadzania ewaluacji poprzez właściwe planowanie, projektowanie narzędzi badawczych, używanie różnorodnych metod badawczych, pomoc w zarządzaniu placówką oświatową dzięki kompetencjom nabytym w wyniku udzielonego wsparcia, usprawnienie codziennej pracy z dokumentacją, komunikowanie się z obcokrajowcami poza lekcjami, np. na spotkaniach, konferencjach, zawodach sportowych dzięki nabytym kompetencjom językowym, wykonywanie pomocy dydaktycznych typu: prezentacje multimedialne, plansze, plakaty itp., prowadzenie zajęć bardziej efektywnie, budowanie dobrych relacji z rodzicami uczniów. Pojedyncze odpowiedzi wskazywały na wykorzystanie nabytej wiedzy w następujących zakresach: podczas realizacji unijnych projektów partnerskich zarówno w czasie wizyt w Polsce partnerów projektu, jak i podczas wizyt zagranicznych przedstawicieli polskich, stosowanie prawa zamówień publicznych, udział placówki w działaniach antydyskryminacyjnych, organizowanie kursów i imprez o charakterze międzykulturowym, współpraca z mniejszościami etnicznymi i religijnymi. Jak wskazuje powyższy zestaw odpowiedzi, wiedza i kwalifikacje nabyte przez uczestników projektów wykorzystywane są w wielu różnych obszarach związanych z oświatą. Z jednej strony wynika to z różnorodności grup, do których były skierowane projekty, z drugiej zaś z różnorodności samych projektów. Zaobserwować można, że wśród nauczycieli wiedza wykorzystywane jest zarówno bezpośrednio w nauczaniu (np. wykonywanie pomocy dydaktycznych, nauczanie drugiego przedmiotu, bardziej efektywne prowadzenie zajęć), jak i poza nim np. budowanie relacji z rodzicami uczniów, współpraca z mniejszościami narodowymi, realizacja projektów partnerskich. Z kolei kadra zarządzająca wykorzystuje nabyte umiejętności przede wszystkim w celu usprawnienia działania placówki: poprzez sprawniejsze zarządzanie, większą wiedzę odnośnie stosowania zamówień publicznych czy lepsze planowanie i prowadzenie ewaluacji. Wpływ udzielonego wsparcia na sytuację zawodową uczestników Kolejnym możliwym efektem udzielonego wsparcia, którego zaistnienie diagnozowano w badaniu ankietowym, była zmiana sytuacji zawodowej uczestników w wyniku udziału w projekcie. Jedną z przesłanek do zmiany sytuacji zawodowej kadr oświaty może być uzyskanie powszechnie uznawanego certyfikatu, potwierdzającego posiadanie określonych kompetencji i kwalifikacji. 39

40 Wykres 17. Uzyskanie powszechnie uznawanego certyfikatu w wyniku udziału w projekcie (N=406) Czy po zakończeniu uczestnictwa w projekcie otrzymał(a) Pan/Pani powszechnie uznawany certyfikat potwierdzający zdobycie określonych umiejętności? tak nie trudno powiedzieć 5,25% 11,1% 83,7% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Zdecydowana większość respondentów CAWI wskazała, że na zakończenie udziału w projekcie otrzymała powszechnie uznawany certyfikat potwierdzający nabycie określonych kwalifikacji. Można przypuszczać, że tak wysoki odsetek odpowiedzi pozytywnych wynika z faktu, iż uczestnicy projektów błędnie rozumieli zaświadczenie o ukończeniu udziału w projekcie, standardowo wydawane każdemu uczestnikowi, jako certyfikat potwierdzający posiadanie określonych umiejętności (np. powszechnie uznawany certyfikat językowy czy certyfikat poświadczający nabycie uprawnień do prowadzenia określonego typu zajęć czy wykorzystania specyficznego sprzętu). Zapewne odsetek osób, które faktycznie uzyskały taki certyfikat, jest w rzeczywistości mniejszy (jedynie część projektów zakładała wydanie uczestnikom certyfikatów potwierdzających nabycie określonych umiejętności). Jeśli chodzi o zróżnicowanie w odsetku osób, które otrzymały ww. certyfikaty w zależności od formy wsparcia, z której korzystali respondenci badania CAWI, to nie odnotowano tutaj znaczących różnic. Stosunkowo najrzadziej otrzymanie certyfikatu deklarowali uczestnicy szkoleń (75,3%), najczęściej zaś uczestnicy kursów kwalifikacyjnych i doskonalących (89,6%) oraz programów przekwalifikowania nauczycieli (100%). Wykres 18. Znaczenie możliwości zdobycia powszechnie uznawanego certyfikatu (N=338) Czy możliwość zdobycia powszechnie uznawanego certyfikatu miała dla Pana/Pani znaczenie z punktu widzenia wyboru rodzaju kursu? zdecydowanie tak raczej tak ani tak, ani nie raczej nie zdecydowanie nie trudno powiedzieć 5,0% 1,5% 18,0% 26,6% 12,4% 36,4% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Możliwość uzyskania w projekcie powszechnie uznawanego certyfikatu potwierdzającego nabycie określonych umiejętności miało znaczenie dla 63% uczestników projektów, objętych badaniem CAWI (przy czym dla 26,6% miało to bardzo duże znaczenie odpowiedzi zdecydowanie tak ). Stosunkowo największą wagę do możliwości zdobycia certyfikatu przykładali nauczyciele wychowania 40

41 przedszkolnego (63,4%) oraz nauczyciele kształcenia zawodowego (62,9%), mniejszą zaś nauczyciele kształcenia ogólnego (46,3%) oraz kadra zarządzająca (42,7%). Wykres 19. Możliwość zdobycia certyfikatu a tematyka kursu (N=337) Co miało dla Pana/Pani większe znaczenie przy wyborze rodzaju kursu? zdobycie powszechnie uznawanego certyfikatu trudno powiedzieć 2,4% 3,3% obie kwestie były równie istotne tematyka kursu 58,8% 35,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Dla blisko 60% respondentów CAWI większe znaczenie przy wyborze formy wsparcia miała proponowana tematyka aniżeli możliwość uzyskania certyfikatu, która istotniejsza była jedynie dla 2,4% osób. Dla nieco ponad 35% uczestników równie ważne były obie kwestie - zarówno tematyka wsparcia, jak i możliwość zdobycia powszechnie uznawanego certyfikatu. Kolejnym istotnym efektem udziału w projekcie, związanym ze zmianą sytuacji zawodowej, mogło być przekwalifikowanie. Jedynie 12,3% uczestników projektów przekwalifikowało się w wyniku udzielonego wsparcia (tj. 51 spośród 414 osób, które udzieliły odpowiedzi na pytanie o przekwalifikowanie się w wyniku udziału w projekcie). Wykres 20. Zakres przekwalifikowania (N=51) przekwalifikowanie umożliwiające nauczanie innego niż do tej pory przedmiotu ogólnokształcącego 37,3% inne 35,3% przekwalifikowanie umożliwiające nauczanie innego niż do tej pory przedmiotu zawodowego 19,6% przekwalifikowanie z nauczania przedmiotów ogólnokształcących na przedmioty zawodowe 5,9% przekwalifikowanie z nauczania przedmiotów zawodowych na przedmioty ogólnokształcące 2,0% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Najczęściej przekwalifikowanie dotyczyło nabycia kompetencji do nauczania innego niż do tej pory przedmiotu ogólnokształcącego (37,3% wskazań), w dużo mniejszym stopniu zaś nabycia kompetencji do nauczania innego niż dotychczas przedmiotu zawodowego (niecałe 20%). Wśród innych odpowiedzi pojawiły się: przekwalifikowanie umożliwiające nauczanie drugiego przedmiotu, przekwalifikowanie do prowadzenia zajęć terapeutycznych, 41

42 przekwalifikowanie w zakresie zarządzania oświatą, przekwalifikowanie do prowadzenia zajęć z uczniami o specjalnych potrzebach, przekwalifikowanie do pracy z dziećmi, przekwalifikowania z pracownika administracji na nauczyciela przedmiotów zawodowych, przekwalifikowanie do pracy w świetlicy, przekwalifikowanie na nauczyciela nauki praktycznej, przekwalifikowanie na nauczyciela wspomagającego. Wykres 21. Przyczyny nieprzekwalifikowania się (N=363) projekt nie oferował takiej możliwości 42,1% nie odczuwałem/am takiej potrzeby 39,7% trudno powiedzieć 8,8% zdobyta w wyniku projektu wiedza była niewystarczająca, abym mógł/mogła się przekwalifikować 6,6% inne 2,2% obawiałem/am się, że przekwalifikowanie pogorszy moją sytuację zawodową 0,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Jako przyczyny nieprzekwalifikowania się dominowały dwa wskazania: projekt nie oferował takiej możliwości (nieco ponad 42%) oraz brak potrzeby przekwalifikowania (39,7%). Jedynie 6,6% respondentów wskazało na odpowiedź, że zdobyta w wyniku udziału w projekcie wiedza nie była wystarczająca do przekwalifikowania się. Warto zauważyć, że niemal połowa uczestników projektów nie czuła potrzeby przekwalifikowania świadczy to o tym, że kadry oświaty bardziej zainteresowane są podnoszeniem i doskonaleniem już posiadanych kwalifikacji niż całkowitym przekwalifikowaniem. Z drugiej strony, największy odsetek odpowiedzi padł na wskazanie o braku możliwości przekwalifikowania się w projektach. Trudno jednak wnioskować, czy odpowiedź ta w rzeczywistości oznacza projekt nie oferował takiej możliwości, ale chętnie przekwalifikował(a)bym się, czy też ma wydźwięk neutralny, stwierdzający fakt. Wśród innych powodów nieprzekwalifikowania się respondenci wskazywali brak możliwości przekwalifikowania się w placówce, w której są zatrudnieni, wcześniejsze przekwalifikowanie się oraz zmianę miejsca pracy w związku z likwidacją szkoły. Kolejnym aspektem zmiany sytuacji zawodowej była otrzymanie awansu zawodowego. Zaistnienie tej okoliczności zadeklarowało jednak tylko 3% respondentów badania CAWI. 42

43 Wykres 22. Zmiana sytuacji zawodowej w wyniku udziału w projekcie (N=414) Co zmieniło się w Pana/Pani sytuacji zawodowej dzięki udziałowi w projekcie? wzrosła jakość mojej pracy 61,0% nic się nie zmieniło 27,2% trudno powiedzieć 9,1% otrzymałem/am awans zawodowy 3,0% inne 2,0% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Najczęściej wskazywaną odpowiedzią było wskazanie na wzrost jakości pracy (61%), natomiast nieco ponad 27% osób wskazało, iż w ich statusie zawodowym nic się nie zmieniło. Można wnioskować, że projekty i uczestnictwo w nich nie zakładało otrzymania awansu zawodowego jako bezpośredniego lub pośredniego celu. Ponadto awansem zawodowym wśród kadr oświaty rządzą się inne prawa, na które realizowane formy wsparcia mogą nie mieć żadnego wpływu. Wśród innych zmian w statusie zawodowym respondenci wskazali: nauczanie dodatkowego przedmiotu, dodatkową pracę w innej placówce, przydzielanie analizowania wyników egzaminów. Podsumowując, udział w projektach wpłynął na sytuację zawodową ich uczestników przede wszystkim w zakresie bezpośrednio związanym z nauczaniem poprzez wzrost wiedzy, nabycie nowych kompetencji i umiejętności. W dużo mniejszym stopniu przyczynił się do faktycznej zmiany na dużą skalę przekwalifikowania czy awansu zawodowego. Należy jednak podkreślić, iż takie zmiany miały raczej stanowić dodatkowy efekt uczestnictwa w projektach, gdyż zdecydowana większość projektów nie była bezpośrednio nastawiona na osiągnięcie takich celów. Wpływ udziału w projekcie na jakość kształcenia placówek Jedną z istotnych kwestii diagnozowanych w toku badania był wpływ udziału w projekcie przedstawicieli kadr oświaty na podniesienie jakości kształcenia w placówkach, w których są oni zatrudnieni. W pierwszej kolejności poproszono uczestników projektów respondentów badania CAWI o subiektywną ocenę wpływu udzielonego wsparcia na jakość ich pracy. 43

44 Wykres 23. Wpływ udzielonego wsparcia na jakość pracy uczestników (N=409) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie zdecydowanie nie trudno powiedzieć 0,5% 5,9% 8,3% 50,6% 34,7% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Ponad 85% respondentów wskazało, iż udzielone wsparcie wpłynęło na jakość ich pracy, w tym blisko 35% udzieliło odpowiedzi zdecydowanie tak. Nieco ponad 8% osób nie umiało jednoznacznie ocenić wpływu projektów na jakość pracy, natomiast łącznie niewiele ponad 6% uczestników udzieliło odpowiedzi negatywnej (w tym tylko 0,5% osób wskazało na zdecydowanie nie ). Ogólnie należy zatem ocenić, iż wsparcie udzielone w ramach Działania 9.4 PO KL miało pozytywny wpływ na jakość pracy przedstawicieli kadr oświaty, którzy je otrzymali. Wykres 24. Sposób, w jaki udzielone wsparcie wpłynęło na jakość pracy uczestników (N=345) mogę wykorzystywać w swojej pracy nowoczesne metody i narzędzia 75,7% mogę pracować wydajniej (szybciej) 15,1% trudno powiedzieć 4,6% inne 4,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Nieco ponad ¾ objętych badaniem uczestników projektów wskazało, iż dzięki otrzymanemu wsparciu mogą wykorzystywać w swojej pracy nowoczesne metody i narzędzia. O wiele mniej wskazań padło na odpowiedź dotyczącą możliwości szybszej (wydajniejszej) pracy. Taki rozkład odpowiedzi pokazuje, że udzielone wsparcie i nabyte kwalifikacje przekładają się przede wszystkim na unowocześnienie warsztatu pracy i sposobu nauczania. Wśród innych odpowiedzi pojawiły się: możliwość nauczania w nowych obszarach, możliwość współpracy z nauczycielami z innych krajów, możliwość nauczania w ciekawszy sposób, nabycie umiejętności planowania i przeprowadzania ewaluacji w różnych obszarach, większa otwartość na zmiany, wypracowanie indywidualnego podejścia do uczniów. Uczestników projektów zapytano również, który rodzaj umiejętności, nabytych w toku projektów, wykorzystują w codziennej pracy przede wszystkim. Nie odnotowano tutaj znaczących różnic 50,8% respondentów badania CAWI zadeklarowała, że częściej wykorzystują nabyte umiejętności miękkie (tj. 44

45 związane z psychiką i umiejętnościami społecznymi, dotyczące zachowania człowieka i jego postawy w różnych sytuacjach), podczas gdy podobna liczba osób (50,2%) wskazała na częstsze wykorzystanie umiejętności twardych innych niż obsługa oprogramowania komputerowego (tj. dotyczących wiedzy merytorycznej z pewnej dziedziny oraz umiejętności jej odpowiedniego zastosowania). Z kolei niemal 30% respondentów wskazało na najczęstsze wykorzystanie w bieżącej pracy nabytej w toku projektu umiejętności obsługi oprogramowania komputerowego. Wykres 25. Wpływ udzielonego wsparcia na jakość kształcenia w placówce (N=407) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie zdecydowanie nie trudno powiedzieć 1,0% 17,2% 18,7% 8,4% 54,8% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Blisko ¾ uczestników projektów oceniło, że wsparcie, które zostało im udzielone, wpłynęło na jakość kształcenia w ich placówce, przy czym dominowały odpowiedzi raczej tak 54,8% wskazań. Z kolei niecałe 10% udzieliło odpowiedzi negatywnej (w tym tylko 1% odpowiedzi zdecydowanie nie ), a 17% osób nie umiało jednoznacznie określić wpływu udziału w projekcie na jakość kształcenia w placówce. Jeśli chodzi o różnice we wskazaniach pomiędzy różnymi grupami przedstawicieli kadr oświaty, to nie odnotowano tutaj znaczących różnic. W przypadku nauczycieli pozytywne oceny wpływu ich udziału w projekcie na jakość kształcenia w placówkach były zbliżone od 71,4% w przypadku nauczycieli kształcenia zawodowego, poprzez 72,1% w przypadku nauczycieli kształcenia ogólnego, aż do 78% w przypadku nauczycieli wychowania przedszkolnego. Kadra zarządzająca w niemal 80% wskazała odpowiedzi pozytywne, natomiast pracownicy administracyjni w 33,3%, co jest zrozumiałe, biorąc pod uwagę, że ich praca w placówkach oświatowych w niewielkim tylko stopniu może przekładać się bezpośrednio na kształcenie i jego jakość. Osoby, które na pytanie o wpływ udzielonego wsparcia na jakość kształcenia udzieliły odpowiedzi negatywnych, zostały poproszone o przyczyny takiej oceny. Najczęściej pojawiały się następujące odpowiedzi: jakość kształcenia nie zależy tylko od kwalifikacji jednej, pojedynczej osoby; każdy odpowiada za siebie, zakres i czas szkoleń był zbyt wąski, aby mógł wpłynąć na pracę całej placówki, wystąpił brak możliwości wykorzystywania wiedzy w placówkach, w których pracują uczestnicy. Umiarkowanie często wskazywano natomiast na przyczyny takie, jak: nabyta wiedza to jedynie uzupełnienie posiadanych już umiejętności, tematyka szkoleń była oczywista, nie można było się dowiedzieć nic nowego, kurs nie spełnił oczekiwań stawianych przed uczestnictwem w nim. Z kolei pojedyncze odpowiedzi dotyczyły następujących czynników: małe kompetencje osób prowadzących zajęcia w ramach projektu, 45

46 brak czasu i warunków na wykorzystywanie tej wiedzy w szkole, kierunek kształcenia nie był w żaden sposób związany z potencjalną możliwością podnoszenia jakości kształcenia w szkołach, za mało praktyki, a za dużo wiedzy teoretycznej, przez co nowe kompetencje pozostawiają wiele do życzenia. Analizując powyższe odpowiedzi łatwo można zauważyć, że brak wpływu na jakość kształcenia w placówkach wynika przede wszystkim z niskiej w opinii uczestników jakości wsparcia udzielanego w projektach, a także niemożliwości wykorzystania nabytej wiedzy i kwalifikacji w placówkach, gdzie zatrudnieni są niektórzy uczestnicy projektów. Jeśli chodzi o sposób, w jaki w ocenie respondentów CAWI udzielone wsparcie wpłynęło na jakość kształcenia, to najczęściej pojawiały się odpowiedzi takie, jak: lepsza organizacja pracy, kształcenia, utrzymania dyscypliny, większa pewność uczestników kursów w zadaniach, które podejmują (w tym większa łatwość w przekazywaniu wiedzy), wykorzystywanie wiedzy zdobytej w toku projektów w kształceniu (np. praca na platformie Moodle, wykorzystywanie różnorodnych narzędzi multimedialnych, stosowanie różnorodnych metod badawczych, współpraca z mniejszościami etnicznymi, kształtowanie wśród uczniów kompetencji kluczowych, tworzenie projektów edukacyjnych, udzielanie pierwszej pomocy itd.), wzrost wiedzy (lub jej aktualizacja), którą nauczyciele mogą wykorzystywać w swojej pracy (często też przekazywać rodzicom jako pomoc w wychowaniu dzieci), ciekawsze lekcje, przez co uczniowie są bardziej aktywni, chętni do pracy i zdobywania wiedzy z ochotą wykonują zadania dodatkowe i pracują metodą projektów, wzrost kwalifikacji, którego efektem jest możliwość nauczania więcej niż jednego przedmiotu, praca metodami aktywnymi powodująca większe zaangażowanie uczniów. Umiarkowanie często pojawiały się wskazania na: poprawa wyników w nauczaniu, wzrost zainteresowania uczniów konkursami, nauką (dzięki korzystaniu z różnych metod i pomocy w nauczaniu), dodatkowe kwalifikacje i poznanie nowych metod pracy, co wpływa na podniesienie efektywności nauczania, możliwość dzielenia się zdobytą wiedzą z innymi nauczycielami (przez co oni też zwiększają swoją wiedzę i przyczyniają się do większej jakości pracy w szkole), umiejętność korzystania przez nauczycieli z narzędzi interaktywnych, umiejętność przeprowadzania ewaluacji i wdrażania jej wyników w pracę szkół, przez co szkoły chcą poprawiać jakość kształcenia, większą świadomość i wiedzę pracowników szkół, co wpływa na jakość kształcenia. Pojedyncze odpowiedzi dotyczyły natomiast takich kwestii, jak: dobrze wykształcona kadra to lepsze zarządzanie placówką w każdym obszarze oraz lepszy wzór dla doszkalających się nauczycieli, lepsze dostosowanie metod nauczania do możliwości rozwojowych uczniów (merytoryczne, indywidualne podejście do ucznia), możliwość wypracowania bardziej skutecznych schematów rozwiązywania trudności wychowawczych, rozszerzenie oferty edukacyjnej placówki. 46

47 Jak wskazują powyższe odpowiedzi, przełożenie wsparcia udzielonego uczestnikom projektów w ramach Działania 9.4 PO KL na poprawę jakości kształcenia w placówkach oświatowych ma miejsce w różnych aspektach. Przede wszystkim wskazywano na poprawę jakości i efektywności pracy nauczycieli, poprzez umiejętność zastosowanie nowocześniejszych metod nauczania i wychowawczych, przyczyniających się do zwiększenia zainteresowania i zaangażowania uczniów w naukę. Także kadra zarządzająca dostrzegła wpływ nabytej w projektach wiedzy na poprawę jakości kształcenia, poprzez m.in. umiejętność sprawniejszego zarządzania placówką i planowania zmian, a także przeprowadzania ewaluacji i wdrażania jej wyników. Warto również podkreślić, że część nauczycieli dzieli się nabytą w toku projektu wiedzą z nauczycielami, którzy nie brali udziału we wsparciu, przez co nie tylko uczestnicy projektów są rzeczywistymi ich beneficjentami, ale pośrednio także osoby, które wsparcia nie otrzymały. Można zatem ocenić, że taka wartość dodana projektów potencjalnie zwiększa realny wpływ udzielonego wsparcia na jakość kształcenia w placówkach edukacyjnych Oczekiwania uczestników projektów w odniesieniu do udzielanego wsparcia i stopień ich spełnienia Następnym istotnym elementem oceny wsparcia udzielonego w ramach Działania 9.4 PO KL jest określenie stopnia, w jakim oczekiwania uczestników w stosunku do projektów, w których brali udział, zostały spełnione. W pierwszej kolejności zdiagnozowano motywy, jakimi kierowali się uczestnicy projektów, decydując się na udział w oferowanych formach wsparcia. Wykres 26. Motywacje uczestników do udziału w projektach (N=413) chciałam/em podnieść swoje kwalifikacje 55,2% chciałam/em nabyć nowe kwalifikacje 28,3% zostałam/em oddelegowany przez dyrekcję placówki 11,6% inne 2,2% trudno powiedzieć 1,7% chciałam/em się przekwalifikować 1,0% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Ponad połowa respondentów badania CAWI deklarowała, iż podstawową motywacją do wzięcia udziału w projekcie była chęć podniesienia posiadanych kwalifikacji, natomiast ponad połowa mniej (28,3%) chciała nabyć całkiem nowe kwalifikacje. Zwraca uwagę umiarkowanie niski odsetek osób, które do uczestnictwa w projekcie zostały oddelegowane przez dyrekcję placówki. Pokazuje to, że w zdecydowanej większości przedstawiciele kadr oświaty sami dostrzegają potrzebę podnoszenia i doskonalenia posiadanych (bądź nabywania nowych) umiejętności i z tego względu sami decydują się na skorzystanie z istniejącej oferty wsparcia w tym zakresie. Nie odnotowano różnic w poszczególnych wskazaniach wśród przedstawicieli kadr oświaty o różnym statusie zawodowym. 47

48 Wśród innych powodów wzięcia udziału w projektach respondenci CAWI wskazywali: zainteresowanie tematyką, chęć podniesienia jakości pracy w placówce, chęć doskonalenia swoich kompetencji jako kadra zarządzająca, chęć podniesienia wydajności pracy, chęć poznania nowych ludzi i nauczenia się czegoś w sposób czynny. Wykres 27. Spełnienie oczekiwań uczestników względem udzielonego wsparcia (N=414) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie zdecydowanie nie 3,6% 0,2% 4,8% 30,7% trudno powiedzieć 60,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Ponad 90% uczestników projektów uznało, iż udzielone im wsparcie spełniło ich oczekiwania, przy czym dominowała odpowiedź raczej tak 60,6% wskazań. Jako bardzo pozytywny należy odebrać bardzo niski odsetek odpowiedzi negatywnych łącznie 3,8%, w tym tylko 0,2% odpowiedzi skrajnych zdecydowanie nie. Jeśli chodzi o odpowiedzi osób, które skorzystały z różnych form wsparcia, to stosunkowo najbardziej oczekiwania spełnione zostały w przypadku studiów podyplomowych i kursów doszkalających w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej (łącznie 94,1% odpowiedzi pozytywnych), a także studiów podyplomowych (90,4%) oraz kursów kwalifikacyjnych i doskonalących (92,4%). Nieco mniej pozytywnych wskazań pojawiło się w przypadku uczestników szkoleń (87,9%). Osoby, które na pytanie o spełnienie oczekiwań udzieliły odpowiedzi negatywnych, poproszono o doprecyzowanie, jakie oczekiwania nie zostały spełnione. Wśród odpowiedzi pojawiły się następujące wskazania: brak możliwości przekwalifikowania się lub nauczania drugiego przedmiotu, przekazanie w dużym stopniu wiedzy teoretycznej kosztem wiedzy praktycznej, brak nowych informacji w stosunku do już posiadanej wiedzy, brak możliwości wykorzystania nabytej wiedzy i umiejętności, zbyt mała ilość czasu na doskonalenie nabywanych w toku projektu umiejętności. Uczestników projektów poproszono również o ocenę kompleksowości wsparcia, z którego skorzystali w ramach projektów. Pod pojęciem kompleksowego wsparcia rozumiano, iż wsparcie było spójne oraz całościowe (obejmowało szeroki zakres danej tematyki). 48

49 Wykres 28. Kompleksowość wsparcia (N=411) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie zdecydowanie nie trudno powiedzieć 0,2% 5,8% 10,5% 22,9% 60,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Niemal 90% osób uczestniczących w badaniu CAWI oceniło, iż otrzymane przez nie wsparcie było kompleksowe (w tym niecałe 23% uznało je za zdecydowanie kompleksowe). Z kolei 6% respondentów uznało, że wsparcie nie było kompleksowe (w tym tylko 0,2% odpowiedzi zdecydowanie nie ). Stosunkowo za najbardziej kompleksowe uznane zostały studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej (94,1% odpowiedzi pozytywnych). W przypadku pozostałych form wsparcia w zasadzie nie odnotowano różnic wskazań jedynie nieznacznie lepiej oceniona została kompleksowość studiów podyplomowych (81,7% wobec 80,6% w przypadku kursów kwalifikacyjnych i doskonalących oraz szkoleń). Podsumowując, wyniki dotyczące kompleksowości wsparcia oraz spełnienia oczekiwań względem projektów, pokazują, że ogólnie wsparcie udzielone kadrom oświaty w ramach Działania 9.4 PO KL oceniane jest pozytywnie przez ich przedstawicieli. Tym samym można stwierdzić, iż wsparcie, które oferowane było w latach w dużym stopniu dostosowane było do potrzeb i oczekiwań jego odbiorców. Podobne zdanie prezentują respondenci badań jakościowych, wskazując, iż gdyby nie projekty z udziałem środków unijnych, na pewno wiele form doskonalenia nie byłoby w ogóle w zasięgu naszej ręki. Nawet nie mówię ( ) o tym, że idą za tym bardzo konkretne pieniądze na wyposażenie placówek. Skuteczność jest, w mojej ocenie, bardzo wysoka Wpływ projektów na dostosowanie kwalifikacji kadr oświaty do sytuacji społeczno-gospodarczej i demograficznej regionu W niniejszym rozdziale skupiono się na ocenie wpływu, jaki miały projekty realizowane w ramach Działania 9.4 PO KL na dostosowanie kwalifikacji podlaskich kadr oświaty do sytuacji społecznogospodarczej i demograficznej regionu. Uczestnikom projektów respondentom badania CAWI zadano pytanie, w jakim stopniu ich zdaniem udzielone wsparcie wpłynęło na jakość edukacji w regionie. 49

50 Wykres 29. Wpływ udzielonego wsparcia na jakość edukacji w regionie (N=406) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie 26,6% 11,1% zdecydowanie nie trudno powiedzieć 2,2% 11,8% 48,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Blisko 60% badanych odpowiedziało pozytywnie na tak postawione pytanie (z czego blisko 49% wskazało bardziej umiarkowaną odpowiedź raczej tak ). Wskazań negatywnych uzyskano łącznie 14%, natomiast aż 26,6% respondentów nie potrafiło udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o wpływ udzielonego wsparcia na jakość edukacji w regionie. Stosunkowo najsłabiej wpływ na jakość edukacji został oceniony przez uczestników szkoleń (54,7% odpowiedzi pozytywnych), najlepiej zaś przez słuchaczy studiów podyplomowych (60,6%). Ogólnie można zauważyć, że różnice pomiędzy odsetkiem pozytywnych ocen nie są znaczące pomiędzy odbiorcami poszczególnych form wsparcia. Wykres 30. Sposób, w jaki udzielone wsparcie wpłynęło na jakość edukacji w regionie (N=227, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) poprzez przygotowanie nauczycieli do prowadzenia zajęć w sposób atrakcyjny dla uczniów 74,4% poprzez dostosowanie kwalifikacji kadry nauczycielskiej do potrzeb rynku pracy 37,0% poprzez wzrost liczby nauczycieli przygotowanych do kształcenia ustawicznego 8,4% poprzez wzrost liczby nauczycieli przygotowanych do kształcenia zawodowego 8,4% inne 4,8% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Jeśli chodzi o sposób, w jaki zdaniem uczestników projektów udzielone wsparcie wpłynęło na jakość edukacji w regionie, to zdecydowanie dominowała odpowiedź, iż miało to miejsce poprzez przygotowanie nauczycieli do prowadzenia zajęć w sposób atrakcyjny dla uczniów. Pokazuje to, że wsparcie oferowane w projektach w ramach Działania 9.4 PO KL poprzez przekazywanie wiedzy odnośnie nowoczesnych metod nauczania czy bardziej zindywidualizowanego podejścia do ucznia przekłada się nie tylko na poprawę jakości kształcenia w placówkach, ale także na poprawę jakości edukacji w całym regionie. Na drugim miejscu znalazło się dostosowanie kwalifikacji kadry nauczycielskiej do potrzeb regionalnego rynku pracy (37% odpowiedzi), pozostałe odpowiedzi uzyskały natomiast dużo mniejszą 50

51 liczbę wskazań. Wśród innych sposobów, w jaki wsparcie miało wpłynąć na jakość edukacji w regionie, pojawiły się następujące odpowiedzi: poprzez lepsze dostosowanie się nauczycieli do potrzeb różnych uczniów, poprzez podniesienie kwalifikacji kadry zarządzającej placówek oświatowych, poprzez przygotowanie nauczycieli do wykonywania nowych zadań, poprzez przygotowanie nauczycieli do integrowania uczniów pochodzących z różnych kultur oraz zapobiegania konfliktom międzykulturowym i dyskryminacji, poprzez zwiększenie kompetencji pracowników administracji, poprzez poszerzenie wiedzy nauczycieli, które wpływa na jakość pracy poszczególnych placówek, tworzących system edukacji w regionie. Kolejnym elementem oceny udzielonego wsparcia było określenie przez respondentów badania CAWI stopnia, w jakim oferta skierowana do nauczycieli w ramach Działania 9.4 PO KL umożliwiała zdobycie kwalifikacji zgodnych z potrzebami regionalnego rynku pracy. Wykres 31. Dopasowanie oferty w ramach Działania 9.4 PO KL do potrzeb regionalnego rynku pracy (N=407) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie zdecydowanie nie trudno powiedzieć 32,9% 1,2% 14,3% 10,6% 41,0% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Łącznie nieco ponad 55% ankietowanych osób wypowiedziało się pozytywnie odnośnie dopasowania nabywanych w toku projektów kwalifikacji do potrzeb regionalnego rynku pracy. Niemal 33% respondentów nie potrafiło udzielić jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie, natomiast niecałe 12% uczestników projektów zdecydowało się na wskazania negatywne (w tym jedynie 1,2% odpowiedzi skrajnie negatywnych). Wśród uzasadnień respondentów, dlaczego ich zdaniem udzielone wsparcie pozwoliło zdobyć kwalifikacje dopasowane do potrzeb regionalnego rynku pracy, najczęściej wskazywane było zwiększenie możliwości nauczycieli na rynku pracy po odbyciu kursów w tym szansa na zdobycie nowej pracy czy przebranżowienie się. Pokazuje to, iż uczestnicy projektów oceniają dopasowanie nabytych kwalifikacji do potrzeb rynku pracy przede wszystkim pod kątem własnego zatrudnienia i zwiększenia możliwości w tym zakresie, nie zaś pod kątem rzeczywistych potrzeb regionalnego rynku pracy (np. zapotrzebowania na kadry kształcące w określonej branży ze względu na jej dużą rozwojowość). Umiarkowanie często pojawiały się również odpowiedzi dotyczące potrzeby kształcenia uczniów o specjalnych wymaganiach, w tym upośledzonych i autystycznych, a także wskazywano na wciąż stosunkowo duży brak dobrze wykwalifikowanych nauczycieli informatyki ze względu na postępującą i nieuniknioną informatyzację niezbędne w placówkach oświatowych są osoby, które będą mogły przekazać uczniom wiedzę na temat zastosowania nowoczesnych technologii w dalszej edukacji i samodzielnej nauce. Zdaniem tych respondentów CAWI, udzielone dotychczas wsparcie pozwoliło w pewnym stopniu zaspokoić tę potrzebę, ze względu na fakt, iż spora część projektów przewidywała właśnie doskonalenie umiejętności w zakresie informatyki wśród podlaskich kadr oświaty. 51

52 Ponadto uczestnicy projektów zwracali uwagę, że w regionie istnieje konieczność sukcesywnego dokształcania nauczycieli, a wsparcie udzielone w ramach Działania 9.4 PO KL daje takie możliwości, w tym możliwości takie jak nauka praktyczna (np. jak wskazał jeden z uczestników: nauczyciel nie ma możliwości uczestnictwa w pracach na budowie, a w ramach projektu ta możliwość się pojawiła). Inny respondent podkreślał z kolei a propos branży turystycznej, czyli jednej z kluczowych branż regionu iż w związku z powstawaniem kolejnych obiektów turystycznych tworzą się nowe miejsca pracy i z tego względu potrzeba jest kształcenia młodzieży jako m.in. przyszłych pracowników tych obiektów. By jednak wykształcić młodzież niezbędne jest kształcenie także nauczycieli, którzy będą dalej przekazywać nabytą wiedzę. W ocenie tego uczestnika, w tym aspekcie udzielone mu w projekcie wsparcie pozwoliło na zdobycie kwalifikacji wymaganych przez zapotrzebowanie regionalnego rynku pracy. Respondentów badania CAWI, którzy udzielili odpowiedzi negatywnych/niesprecyzowanych na pytanie o dostosowanie nabytych kwalifikacji do potrzeb regionalnego rynku pracy, również poproszono o uzasadnienie swoich opinii. Wskazywano tutaj na ubogą ofertę studiów podyplomowych, nie odpowiadającą zapotrzebowaniu rynku oświatowego (np. w zakresie pomocy psychologicznopedagogicznej czy pedagogiki specjalnej). Ponadto podkreślano trudną sytuację na rynku pracy w regionie, także dla nauczycieli (w tym m.in. brak ofert pracy czy zamykanie kolejnych placówek). W następnej kolejności uczestników projektów poproszono także o ocenienie, czy oferta skierowana do nauczycieli w ramach Działania 9.4 PO KL jest adekwatna do zmian następujących w regionie, związanych np. z sytuacją demograficzną czy społeczno-gospodarczą. Wykres 32. Adekwatność udzielonego wsparcia do zmian następujących w regionie (N=404) zdecydowanie tak raczej tak raczej nie zdecydowanie nie trudno powiedzieć 41,6% 2,2% 7,4% 9,4% 39,4% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Niemal 42% respondentów nie umiało jednoznacznie określić, w jakim stopniu udzielone w ramach projektów wsparcie było adekwatne do następujących na Podlasiu zmian, związanych m.in. z sytuacją demograficzną. Jednakże 46,8% ankietowanych osób oceniło tę adekwatność pozytywnie dominowały odpowiedzi umiarkowane raczej tak (39,4%). Z kolei odpowiedzi negatywnych udzieliło łącznie 11,6%, w tym tych skrajnych jedynie 2,2%. Jeśli chodzi o uzasadnienie ocen pozytywnych, to respondenci wskazywali na: możliwość zdobycia dodatkowych kwalifikacji, które pozwalają na utrzymanie się na rynku pracy (poczucie stabilizacji zawodowej), a także podnoszą rangę zawodu nauczyciela na rynku pracy, poprawę jakości kształcenia dzięki kursom, w których uczestniczą nauczyciele, co przekłada się na większe zainteresowanie szkolnictwem, np. zawodowym, przez uczniów, dostosowanie tematyki kursów do zmian demograficznych (np. na Suwalszczyźnie następuje rozwój usług związanych z turystyką hotelarstwem i możliwość podnoszenia/zdobywania 52

53 kwalifikacji w tym zakresie pojawiła się wśród projektów realizowanych w ramach Działania 9.4 PO KL; ponadto zwiększa się liczba imigrantów w regionie odpowiedzią na ten fakt był np. kurs dotyczący wielokulturowości), lepsze przygotowanie nauczycieli z praktycznego punktu widzenia, co przekłada się na umiejętności uczniów, możliwość przekwalifikowania się nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego jako reakcja na niż demograficzny, fakt pojawienia się coraz większej liczby specyficznych uczniów (niepełnosprawnych intelektualnie i ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, trudnych wychowawczo, agresywnych, wymagających od nauczyciela odpowiednich kwalifikacji), do powoduje konieczność nabywania przez nauczycieli kwalifikacji i umiejętności pracy z nimi, uniwersalność nabywanej wiedzy, co daje możliwość stosowania jej w różnych miejscach i warunkach, coraz bardziej zbliżone możliwości rozwoju i kształcenia pomiędzy nauczycielami z obszarów miejskich i obszarów wiejskich, fakt, iż pewne obszary tematyczne wsparcia są zawsze aktualne (np. efektywne uczenie się i nauczanie oraz wychowanie i profilaktyka społeczna), możliwość udziału w projektach międzynarodowych, nawiązywaniu współpracy międzynarodowej dzięki wiedzy i umiejętnościom nabytym w toku projektów, co przekłada się na podniesienie jakości kształcenia. Z kolei wśród uzasadnień odpowiedzi negatywnych pojawiły się następujące: oferta kursów w żaden sposób nie ma wpływu na zmiany w całym regionie, posiadanie wyższych kwalifikacji nie jest gwarancją stałego zatrudnienia, malejąca liczba uczniów nie ma związku z kwalifikacjami nauczycieli, nauczyciel może być przygotowany i wyposażony w nowoczesne narzędzia pracy, ale placówka czy gmina może nie mieć możliwości, aby wykorzystać jego atuty; brak pieniędzy na wyposażenie szkół itp. Warto zauważyć, że fakt pozytywnej oceny odnośnie adekwatności wsparcia do zmian następujących w regionie, może wynikać po pierwsze z jego jakości (a jak pokazano już wcześniej, była ona oceniana równie w przypadku poszczególnych form wsparcia i projektów), a po drugie z pewnego nastawienia czy aktywności samych nauczycieli. Jeden z respondentów badania CAWI ocenił, iż środki unijne jeśli miałyby być wydawane sensownie i adekwatnie do potrzeb i zmian w regionie powinny być kierowane nie na kolejne szkolenia i kursy, pozwalające rozwijać się w zawodzie nauczyciela, lecz na całkowite przekwalifikowanie się, skutkujące de facto zaprzestaniem wykonywania zawodu nauczyciela na rzecz innego zawodu (Pieniądze unijne powinny być lepiej i rozsądniej wydawane np. geograf ma możliwość przekwalifikowania się na geodetę czy pilota wycieczek itp. 6 ). Jednakże, tego typu wsparcie nie byłoby możliwe, ze względu na fakt, iż Działanie 9.4 PO KL ma za zadanie doskonalić kadry oświaty w lepszym i skuteczniejszym kształceniu, nie zaś wspomagać przebranżowienie ich przedstawicieli. Jak wskazali respondenci badań jakościowych, za tym, iż wsparcie udzielane kadrom oświaty ze środków unijnych jest adekwatne zarówno do potrzeb nauczycieli, jak i zmian następujących w regionie, przemawia to, że ośrodki, które proponowały doskonalenie, najpierw przeprowadzały diagnozy (czyli badały potrzeby i oczekiwania kadr w zakresie podnoszenia kwalifikacji), a następnie swoją ofertę dostosowywały do zgłoszonego zapotrzebowania. W związku z tym ich zdaniem oferowane wsparcie i potrzeby powinny się zgrywać, zazębiać. Jeden z respondentów wskazał, iż 6 Na podstawie badania ankietowego techniką CAWI. 53

54 w ostatnich latach bardzo dużo szkoleń, różnych inicjatyw, było podejmowane w ramach właśnie PO KL i ze środków europejskich. ( ) to jest znaczący zastrzyk, jeśli chodzi o doskonalenie kadr. Należy jednak wziąć pod uwagę, że nauczyciele czy szerzej kadry oświaty nie zawsze w pełni orientują się w rzeczywistych potrzebach regionalnego rynku pracy, tym bardziej perspektywach i prognozach w tym zakresie. Działania w obszarze doskonalenia, które podejmują, zdecydowanie częściej wynikają z diagnozowanego własnego zapotrzebowania bądź zapotrzebowania placówki, w której są zatrudnieni. Jeśli chodzi natomiast o dostosowanie oferowanego wsparcia do kierunków rozwoju regionu, w tym szczególnie branż uznanych za istotne dla województwa podlaskiego 7, należy stwierdzić, że jedynie niewielki odsetek projektów (dokładnie cztery) zakładał nabycie bądź doskonalenie przez nauczycieli zawodu i instruktorów praktycznej nauki zawodu kwalifikacji potrzebnych do kształcenia w tych branżach. Tak niski odsetek projektów ukierunkowanych na branże kluczowe można tłumaczyć zapisami Planów działania odnośnie kryteriów wyboru projektów w poszczególnych latach. Początkowo miały one charakter bardziej ogólny, skupiały się bardziej na kwestiach wieku czy pochodzenia grup docelowych, natomiast w latach późniejszych ( ) położono nacisk na wsparcie nauczycieli w podnoszeniu kwalifikacji w branżach istotnych dla województwa w roku 2011 kryterium to miało nawet charakter dopuszczający (kryterium dostępu). Automatycznie przełożyło się to na pojawienie się projektów spełniających te wymagania, jednak jak wskazano wcześniej ich ogólna liczba była niska. Nie należy jednak oceniać tego negatywnie, pamiętać bowiem trzeba, że wsparcie w obszarze branż istotnych dla regionu skierowane jest niemal wyłącznie do nauczycieli zawodu, a stanowią oni tylko jedną z grup kadr oświaty. Ponadto, projekty w zakresie bardziej ogólnej tematyki także wpisywać mogą się w zamiany następujące w regionie, może mniej w potrzeby rynku pracy (istniejące i prognozowane), a bardziej w zapotrzebowanie samego szkolnictwa, np. wielość kursów dotyczących oligofrenopedagogiki czy pracy z uczniem o specjalnych wymaganiach wpisuje się w identyfikowane zwiększanie się liczby uczniów z różnego rodzaju dysfunkcjami. Ponadto, jak wskazał jeden z respondentów wywiadów eksperckich, doskonalenie jest prowadzone dla nauczycieli pracujących tu i teraz, w danej szkole, ( ) i tak naprawdę, ( ) jeśli chcemy, żeby nauczyciel z takiego doskonalenia skorzystał, to on będzie szukał formy, która ( ) będzie przydatna teraz, w tym momencie, kiedy on pracuje z określonym uczniem, klasą, w określonej szkole. Myślę, że ( ) mniej go interesuje ( ) pomysł ( ) rozwoju jakiejś branży w celu podjęcia kształcenia w jakiś kierunkach, bo ( ) on nie wie, czy ( ) szkoła go zatrudni. Pokazuje to, że kadry oświaty jak wskazano wcześniej bardziej skupiają się na obecnie diagnozowanych swoich potrzebach niż szerzej potrzebach regionu, w tym regionalnego rynku pracy. Tym niemniej, należy stwierdzić, że jakkolwiek w niewielkim stopniu wsparcie adekwatne do potrzeb rynku pracy, w tym szczególnie z punktu widzenie branż uznanych za istotne, pojawiło się w projektach w ramach Działania 9.4 PO KL. Nie można zapomnieć również o działaniach projektowych, które, choć nie wpisywały się w kierunki strategicznego rozwoju regionu, także pozwalały nabyć kompetencje ważne z punktu widzenia zmian w regionie oraz potrzeb (czy też wymagań) rynku pracy. Do takich działań należą niewątpliwie te obejmujące nabycie kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych (por. dalej), jak również zdobycie czy udoskonalenie umiejętności w obszarze IT. Podsumowując, stwierdzić można, że wsparcie oferowane w ramach Działania 9.4 PO KL w większym stopniu odpowiadało na bieżące potrzeby kadr oświaty, w mniejszym zaś na zapotrzebowanie rynku pracy, jednakże nie powinno to zostać ocenione jednoznacznie negatywnie. 7 Według Strategii Rozwoju Województwa Podlaskiego do 2020 roku oraz Raportu Rozwój Struktur Klastrowych w Polsce Wschodniej pod red. nauk. prof. nadzw. dr hab. B. Plawgo (za Plan działania na rok 2012, PO KL, woj. podlaskie) branże, które należą do priorytetowych z punktu widzenia rozwoju regionu to: branża spożywcza, drzewna i meblarska, maszynowa (w tym elektromaszynowa, elektroniczna, mechatroniczna), szkutnicza, turystyczna, bieliźniarska, medyczna, rehabilitacyjna oraz budownictwo. 54

55 3.6. Diagnoza problemów i trudności we wdrażaniu Działania 9.4 PO KL W celu zdiagnozowania problemów związanych z wdrażaniem Działania 9.4 został przeprowadzony indywidualny wywiad pogłębiony z przedstawicielem Instytucji Pośredniczącej PO KL oraz telefoniczne wywiady pogłębione z beneficjentami projektów. Uzyskane informacje podczas wywiadu z przedstawicielem IP PO KL pozwalają stwierdzić, że najpoważniejszymi problemami podczas realizacji Działania 9.4 była mniejsza od oczekiwanej liczba zgłaszanych projektów oraz stosunkowo ich niska jakość, brak spojrzenia perspektywicznego na podejmowane działania. Beneficjenci zgłaszali także problemy z rekrutacją uczestników projektów. Przyczyną niskiej jakości projektów wydaje się być według przedstawiciela IP PO KL zbyt duża swoboda pozostawiona beneficjentom, która wpływała na małą spójność projektów, brak szerszego planowania, brak spojrzenia perspektywicznego: mieliśmy wrażenie, że projekty powinny wynikać z potrzeb gospodarki, natomiast beneficjenci wydawali się bardziej kierować faktem, że określone kursy są modne, niż rzeczywiście badali potrzeby nauczycieli, kierowali się jakością kształcenia oświaty. Problem ten został rozwiązany w kolejnych latach realizacji projektów, dzięki zastosowaniu ściślejszych kryteriów w planach działania, ograniczających swobodę beneficjentów w określaniu priorytetów projektów. Zawężenie kryteriów miało na celu ukierunkowanie wsparcia na doskonalenie kształcenia nauczycieli zawodu, co stanowiło działanie komplementarne w stosunku do działań podjętych w innych obszarach (np. Działanie 9.2 PO KL). Wprowadzenie kryterium promującego doskonalenie nauczycieli zawodu, dodatkowo w branżach kluczowych, stanowiło działanie komplementarne z innymi działaniami, które ogólnie sprowadzały się do lepszego ukierunkowania wsparcia oświaty w odniesieniu do potrzeb gospodarki. Zgodnie ze słowami przedstawiciela IP PO KL zabrakło projektów realizowanych przez gminy, miasta, bądź same szkoły, z myślą o potrzebach placówek edukacyjnych: nie było projektu ( ) organu prowadzącego, który by zgodnie ze strategią rozwoju szkół, ( ) napisał program doskonalenia swoich kadr bo nie wierzę, że nie ma nie ma takiego zapotrzebowania. Zgodnie z pozyskanymi informacjami, przyczyną może być brak szczegółowych informacji ze strony Instytucji Pośredniczącej dotyczących możliwości realizacji projektów: bardzo możliwe, że gdyby Urząd Marszałkowski ( ) zrobił spotkanie z dyrektorami i powiedział wprost: słuchajcie, możecie pisać projekty na doskonalenie swoich nauczycieli wpisujący się w waszą strategię rozwoju waszych szkół ( ) może byłby jakiś efekt. Wśród innych przyczyn braku podejmowania inicjatywy ze strony szkół, bądź podmiotów zarządzających edukacją, przedstawiciel IP PO KL wskazuje niechęć do podejmowania aktywności wykraczającej poza ustalony schemat obowiązków: w środowisku oświaty też ( ) jest opór przed tym, żeby coś zrobić, gdyż kadra czasem postrzega podnoszenie kwalifikacji jako dodatkową pracę. Działania naprawcze podjęte w związku ze zbyt małą ilością wnioskodawców obejmowały ponawianie konkursów w kolejnych latach, IP przeszła na tryb konkursu otwartego, charakteryzującego się ciągłym naborem, co korzystnie wpłynęło na sytuację projekty sukcesywnie wpływały do Urzędu Marszałkowskiego. Według przedstawiciela IP dodatkowo wpłynęło to na poprawę jakości projektów: Dla beneficjentów to był taki komfort, że wiedzieli, że mają długi czas ( ), mieliśmy wrażenie, że ( ) projekty wpływały może trochę bardziej przemyślane, niż w sytuacji konkursu zamkniętego, gdzie ( ) mieliśmy wrażenie, że projekty były tak pisane naprędce, na kolanie wręcz czasem. W przypadku naboru ciągłego zgłaszane projekty były bardziej przemyślane i dopracowane. Beneficjenci projektów Działania 9.4 według przedstawiciela IP PO KL często zgłaszali problemy z rekrutacją uczestników projektów, zainteresowanie projektami było niższe od oczekiwanego. Podjęte 55

56 działania mające na celu zniwelować ten problem obejmowały wydłużanie rekrutacji, czy zintensyfikowanie działań promocyjnych. Przedstawiciel Urzędu Marszałkowskiego stwierdził, że przyczyną problemów rekrutacyjnych mogły być błędy popełniane przez beneficjentów w zakresie promocji projektów, bądź niedostosowanie priorytetów projektów do potrzeb grup docelowych. Warto odnotować, że telefoniczne wywiady pogłębione przeprowadzone z beneficjentami projektów Działania 9.4 PO KL przyniosły odmienne informacje respondenci nie zgłaszali problemów rekrutacyjnych twierdząc, że nauczyciele chętnie podejmują działania służące samodoskonaleniu ze względu na niepewność zatrudnienia, cięcia budżetowe w oświacie spowodowane niżem demograficznym. Co więcej, telefoniczne wywiady pogłębione przeprowadzone z beneficjentami projektów pozwoliły stwierdzić, że respondenci deklarowali brak jakichkolwiek poważniejszych problemów występujących podczas realizacji projektów. Przyczyną deklarowanego braku problemów beneficjentów działania 9.4 PO KL mogło być, w kontekście wcześniej przytaczanych wypowiedzi przedstawiciela IP PO KL, podejmowanie takich projektów, które były stosunkowo bezproblemowe w realizacji. Skutkować to mogło wcześniej omawianym brakiem myślenia perspektywicznego, mającego na celu rozwój oświaty i dostosowanie jej do realiów gospodarki. Wszystkie podjęte przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego działania naprawcze dotyczące wyżej omówionych problemów umożliwiły osiągnięcie zakładanych wskaźników oraz wyczerpanie alokacji można je zatem uznać za skuteczne Kierunki wsparcia kadr oświaty w kolejnych latach W niniejszym rozdziale skupiono się na przedstawieniu wyników badania i sugestii w zakresie kierunków wsparcia podlaskich kadr oświaty w kolejnych latach. Uczestników badania CAWI jako bezpośrednich odbiorców wsparcia zapytano, jakie ich zdaniem formy wsparcia są najbardziej użyteczne i adekwatne do potrzeb kadr oświaty w regionie. Wykres 33. Formy wsparcia najbardziej użyteczne i adekwatne do potrzeb kadr oświaty w regionie (N=404, możliwość wielokrotnego wyboru odpowiedzi) kursy kwalifikacyjne i doskonalące 61,9% szkolenia 48,3% studia podyplomowe 45,0% studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej 35,4% programy przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego 19,6% studia wyższe 8,4% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Zdaniem uczestników projektów najbardziej użyteczną i adekwatną formą wsparcia są kursy kwalifikacyjne i doskonalące (niemal 62% wskazań), w drugiej kolejności wskazano szkolenia (48,3%) 56

57 oraz studia podyplomowe (45%). Dane te pokazują, iż w obecnym okresie programowania nacisk położony był w mniejszym stopniu na te formy wsparcia, które w opinii przedstawicieli kadr oświaty uchodzą za najbardziej adekwatne do ich potrzeb stosunkowo najwięcej osób ukończyło szkolenia, a kursy kwalifikacyjne i doskonalące znalazły się na drugim miejscu, jeśli chodzi o częstotliwość korzystania z nich. Warto także zwrócić uwagę na stosunkowo wysoki odsetek wskazań na użyteczność i adekwatność programów przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia zawodowego. Odsetek ten jest dużo wyższy od częstości, z jaką w obecnej perspektywie finansowej kadry oświaty korzystały z tej formy wsparcia (co poniekąd było również wynikiem tego, iż forma ta oferowana była w marginalnej liczbie projektów). Pokazuje to, że potrzeba stosowania tej formy wsparcia jest w rzeczywistości większa niż dotychczasowe możliwości w tym zakresie. Jest to tym bardziej istotne, że jak wskazują statystyki w województwie podlaskim (zresztą nie tylko jest to trend charakterystyczny dla całej Polski) systematycznie spadać będzie liczba ludności, a także następować będą przeobrażenia w jej strukturze coraz bardziej dominować będą osoby starsze (65+), a znacznie spadnie udział osób w wieku do 14 lat 8. Zmiany te wskazują na ogromne znaczenie systemu kształcenia ustawicznego w kontekście dostosowania kompetencji pracowników do zmian rynku pracy. 9 Z tego też względu w kolejnych latach większy nacisk powinien zostać położony właśnie na podnoszenie i zdobywanie przez nauczycieli kwalifikacji w zakresie kształcenia dorosłych, co jest tym bardziej istotne, że województwo podlaskie jest regionem o stosunkowo największym odsetku osób posiadających najniższe wykształcenie Raport z badania pn. Ocena wpływu inwestycji dofinansowanych w ramach środków UE na realizację założeń Programu Rozwoju Edukacji Województwa Podlaskiego do 2013 r. 9 Ibidem. 10 Ibidem. 57

58 Wykres 34. Formy wsparcia najbardziej użyteczne i adekwatne do potrzeb kadr oświaty w regionie według statusu zawodowego (N=404) programy przekwalifikowania nauczycieli w kierunku kształcenia ustawicznego studia podyplomowe i kursy doszkalające w zakresie organizacji, zarządzania, finansowania oraz monitoringu działalności oświatowej studia wyższe szkolenia kursy kwalifikacyjne i doskonalące studia podyplomowe nauczyciel kształcenia zawodowego (w tym instruktor praktycznej nauki zawodu) 9,0% 17,9% 28,4% 40,3% 52,2% 62,7% nauczyciel kształcenia ogólnego 8,2% 21,9% 31,5% 43,4% 48,9% 62,6% nauczyciel wychowania przedszkolnego 2,5% 15,0% 42,5% 47,5% 35,0% 67,5% kadra zarządzająca (dyrektor, wicedyrektor) 2,6% 16,9% 49,4% 55,8% 58,4% 44,2% pracownik administracyjny 22,2% 33,3% 44,4% 55,6% 66,7% inny 16,7% 37,5% 33,3% 58,3% 62,5% 58,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania CAWI. Kursy kwalifikacyjne i doskonalące są uznawane za najbardziej użyteczne i adekwatne przez wszystkich badanych przedstawicieli kadr oświaty, mimo różniącego ich statusu zawodowego. Z kolei studia podyplomowe oceniane są stosunkowo najlepiej przez nauczycieli kształcenia zawodowego, podczas gdy szkolenia najlepiej odebrane zostały przez przedstawicieli kadry zarządzającej. Jeśli chodzi o opinie respondentów badań jakościowych w zakresie adekwatności form wsparcia, to są one dość zbieżne. Z jednej strony zdaniem respondentów nauczyciele preferują formy krótsze, szczególnie, jeśli posiadają już kwalifikacje i chcą tylko doskonalić swój warsztat w takich sytuacjach formy krótki (kursy, szkolenia) pozwolą im zdobyć szczegółową wiedzę. Ponadto nauczyciele chętnie korzystają z kursów kwalifikacyjnych, które pozwalają na uzyskanie dodatkowych kwalifikacji i nie są 58

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

ASM - CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU

ASM - CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM - CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU Ocena jakości, skuteczności i użyteczności wsparcia z EFS w zakresie kształcenia nauczycieli w ramach Działania 9.4 PO KL Wysoko wykwalifikowane kadry systemu oświaty

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Pytanie nr 2: Odpowiedź: Pytanie nr 3: Odpowiedź: Pytanie nr 4: Odpowiedź: Pytanie nr 5:

Pytanie nr 2: Odpowiedź: Pytanie nr 3: Odpowiedź: Pytanie nr 4: Odpowiedź: Pytanie nr 5: Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE PRZED SPOTKANIEM INFORMACYJNYM DOTYCZĄCYM DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ W RAMACH DZIAŁANIA 9.4 PO KL (KONKURS NR PO KL/9.4/1/12). Pytanie nr 1: Czy w projekcie

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

THE PROFILE OF PRIMARY LANGUAGE TEACHER. Mariola Bogucka Warszawa, 29.9.2011

THE PROFILE OF PRIMARY LANGUAGE TEACHER. Mariola Bogucka Warszawa, 29.9.2011 THE PROFILE OF PRIMARY LANGUAGE TEACHER Mariola Bogucka Warszawa, 29.9.2011 Cross European Studies quality FL teaching & learning for YLs Nikolov M., Curtain H. (2000) An early Start: Young Learners and

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l OVER 45

w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l OVER 45 grupa worldwideschool w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l INFORMACJA O ZREALIZOWANYM PROJEKCIE OVER 45 OVER 45 INFORMACJA O ZREALIZOWANYM PROJEKCIE OVER 45 Worldwide School Sp. z o.o. w okresie od

Bardziej szczegółowo

PLAN EWALUACJI PROJEKTU Nowoczesna edukacja szansą młodych lubomierzan

PLAN EWALUACJI PROJEKTU Nowoczesna edukacja szansą młodych lubomierzan Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX, działanie 9.1, poddziałanie 9.1.2 PLAN EWALUACJI PROJEKTU Nowoczesna edukacja

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw. Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego

Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw. Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego Warszawa, 19 czerwca 2012 Cele badania Celem badania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Agnieszka Pidek-Klepacz Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Lublin,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

OCENA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W PROCESIE KSZTAŁCENIA STUDENTÓW

OCENA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W PROCESIE KSZTAŁCENIA STUDENTÓW Inżynieria Rolnicza 7(125)/2010 OCENA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W PROCESIE KSZTAŁCENIA STUDENTÓW Edmund Lorencowicz, Sławomir Kocira Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Agnieszka Zalewska-Bochenko Uniwersytet w Białymstoku PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Wprowadzenie Środki finansowe pochodzące

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu projektów zrealizowanych w ramach Poddziałania 9.1.2 PO KL, na wzrost jakości edukacji w województwie lubuskim

Ocena wpływu projektów zrealizowanych w ramach Poddziałania 9.1.2 PO KL, na wzrost jakości edukacji w województwie lubuskim Ocena wpływu projektów zrealizowanych w ramach Poddziałania 9.1.2 PO KL, Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszanie różnic w jakości usług edukacyjnych,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI WSPÓŁFINANSOWANEGO ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI realizowanego w okresie 1 września

Bardziej szczegółowo

RAPORT. z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

RAPORT. z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki RAPORT z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Nazwa projektu: Profesjonalizacja i konkurencyjność szkolenia specjalistyczne dla instalatorów i projektantów instalacji wodociągowych

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA INSTYTUT KULTURY FIZYCZNEJ UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO W OPINII STUDENTÓW

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ewaluacyjnego pn.

Raport z badania ewaluacyjnego pn. Raport z badania ewaluacyjnego pn. IDENTYFIKACJA POTRZEB W OBSZARZE KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO OSÓB DOROSŁYCH W FORMACH SZKOLNYCH I POZASZKOLNYCH W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Opracowany przez Collect Consulting

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Zamawiający: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy ul. Ogrodowa 5b 58-306 Wałbrzych. Opole, czerwiec 2015

Raport końcowy. Zamawiający: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy ul. Ogrodowa 5b 58-306 Wałbrzych. Opole, czerwiec 2015 Wpływ działań PO KL w województwie dolnośląskim na podniesienie kompetencji regionalnych zasobów ludzkich, w kontekście upowszechniania i wdrażania idei kształcenia ustawicznego Raport końcowy Zamawiający:

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych.

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych. Załącznik 1. Poniżej znajduje się kwestionariusz, za pomocą którego Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych zwróciło się do emitentów z prośbą o wyrażenie opinii na temat tzw. listy alertów. Spółki oceniały

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn.

Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn. Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn. Badanie jakości, skuteczności oraz adekwatności działań szkoleniowych i doradczych oferowanych w ramach Priorytetu IX Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki województwo

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, wrzesień 2014 r.

Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Oś Priorytetowa Poziom alokacji EFRR Wielkość środków w mln euro OP 1 - Gospodarka i innowacje. 27% 176 409 467,00 OP 2 - Rozwój Cyfrowy 6% 39 202 4,00 OP 3 - Gospodarka

Bardziej szczegółowo

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie badań jakościowych w Projekcie pn. Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim realizowanym w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ewaluacyjnego

Raport z badania ewaluacyjnego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Raport z badania ewaluacyjnego za okres 01.09.2011-30.11.2011 (wybrane fragmenty) Uprawnienia dla spawaczy gwarantem

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja końcowa projektu: Doskonalenie technik legislacyjnych w urzędach obsługujących organy władzy publicznej

Ewaluacja końcowa projektu: Doskonalenie technik legislacyjnych w urzędach obsługujących organy władzy publicznej Ewaluacja końcowa projektu: Doskonalenie technik legislacyjnych w urzędach obsługujących organy władzy publicznej Podstawowe informacje o przedmiocie ewaluacji Nazwa projektu Doskonalenie technik legislacyjnych

Bardziej szczegółowo

Wpływ projektów realizowanych w ramach Działania 9.2 na podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego w województwie łódzkim

Wpływ projektów realizowanych w ramach Działania 9.2 na podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego w województwie łódzkim Wpływ projektów realizowanych w ramach Działania 9.2 na podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego w województwie łódzkim Raport końcowy listopad 2013 Streszczenie Głównym celem badania

Bardziej szczegółowo

4C. III MODUŁ. PROJEKT EWALUACJI PROGRAMU ROZWOJU SZKOŁY

4C. III MODUŁ. PROJEKT EWALUACJI PROGRAMU ROZWOJU SZKOŁY 4C. III MODUŁ. PROJEKT EWALUACJI PROGRAMU ROZWOJU SZKOŁY Cele zajęć UCZESTNICY: a. ustalają cele, obszary i adresata ewaluacji b. formułują pytania badawcze i problemy kluczowe c. ustalają kryteria ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej projektu innowacyjnego testującego pt: 50+ doświadczenie Warszawa, 01 grudnia 2014 r Zamawiający: Agrotec Polska sp z oo, ul Dzika 19/23

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności i skuteczności projektów szkoleniowych w ramach PO KL w województwie śląskim

Ocena efektywności i skuteczności projektów szkoleniowych w ramach PO KL w województwie śląskim c a)tematyki i rodzaju szkoleń Działań i Poddziałań w poszczególnych Priorytetach PO KL. Ocena efektywności i skuteczności projektów szkoleniowych w ramach PO KL w województwie śląskim Raport końcowy Badanie

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

Projekt 3E - EASY E-LEARNING ENGLISH. LONG współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt 3E - EASY E-LEARNING ENGLISH. LONG współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt 3E - EASY E-LEARNING ENGLISH. LONG współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TYTUŁ PROJEKTU 3E - EASY E-LEARNING ENGLISH. LONG NAZWA PROGRAMU Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław spotkanie organizacyjne 19.01.2015, Wrocław I Wypełnienie dokumentów II Przed wyjazdem na praktyki III Po przyjeździe na miejsce praktyk IV Po powrocie z praktyk V Uwagi końcowe I Wypełnienie dokumentów:

Bardziej szczegółowo

Streszczenie... 8. Abstract...13. Wykaz skrótów...18. 1. Wprowadzenie...19

Streszczenie... 8. Abstract...13. Wykaz skrótów...18. 1. Wprowadzenie...19 Spis treści Streszczenie... 8 Abstract...13 Wykaz skrótów...18 1. Wprowadzenie...19 2. Opis zastosowanej metodologii oraz źródła informacji wykorzystywane w badaniu...19 2.1. Koncepcja badania...19 2.1.1.

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

Badanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Zamawiający. Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy

Badanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Zamawiający. Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy RAPORT KOŃCOWY z badania ewaluacyjnego pn. Ocena trwałości wsparcia skierowanego na rozwój przedsiębiorczości udzielonego uczestnikom projektów, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą w ramach Działania

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Szanowni Państwo Nauczyciele, Dyrektorzy szkół i placówek oraz Przedstawiciele Organów Prowadzących

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Pamiątkowy folder z realizacji projektu

Pamiątkowy folder z realizacji projektu Pamiątkowy folder z realizacji projektu 1. Informacje ogólne o projekcie Projekt nr WND-POKL.09.04.00-08-014/09 Nauczyciel przygotowany na dobre i na złe, realizowany przez Miasto Gorzów Wlkp., był współfinansowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland Stanowisko, obszar działania Młodszy Koordynator Zarządzania Bazą

Bardziej szczegółowo

projekt edukacyjny dla szkół województwa wielkopolskiego

projekt edukacyjny dla szkół województwa wielkopolskiego projekt edukacyjny dla szkół województwa wielkopolskiego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Kapitał Ludzki Założenia Projektu

Bardziej szczegółowo

Praktyka kształcenia kadry dydaktycznej w ramach koncepcji blended learning

Praktyka kształcenia kadry dydaktycznej w ramach koncepcji blended learning Tomasz KRÓLIKOWSKI 1, Walery SUSŁOW 2, Błażej BAŁASZ 1 1-KMP WM; Politechnika Koszalińska krolikow@tu.koszalin.pl; balasz@tu.koszalin.pl 2-KPE WEiI, Politechnika Koszalińska swalover@ie.tu.koszalin.pl

Bardziej szczegółowo

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się Załącznik nr 5.15 Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Działania 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego - Wyjaśnienia zapisów Szczegółowego Opisu

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres korespondencyjny VI. Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby 1.10.2011-30.04.2013 WYKONAWCA: HABITAT SP. Z O.O. UL. 10 LUTEGO 37/5 GDYNIA SPIS TREŚCI Sprawozdanie z działań ewaluacyjnych... 3 1.

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Analiza i ocena efektów wsparcia w ramach komponentu regionalnego PO KL w województwie łódzkim

Analiza i ocena efektów wsparcia w ramach komponentu regionalnego PO KL w województwie łódzkim Analiza i ocena efektów wsparcia w ramach komponentu regionalnego PO KL w województwie łódzkim Raport końcowy Badanie ewaluacyjne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Mapa białych plam w województwie łódzkim

Mapa białych plam w województwie łódzkim Mapa białych plam w województwie łódzkim Badanie ankietowe Wydziału Informacji i Promocji POKL nt. aplikowania o środki z EFS Urząd Marszałkowski w Łodzi Departament ds. PO Kapitał Ludzki Instytucja Pośrednicząca

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTECZNOŚCI I TRWAŁOŚCI WYPRACOWANYCH

OCENA SKUTECZNOŚCI I TRWAŁOŚCI WYPRACOWANYCH OCENA SKUTECZNOŚCI I TRWAŁOŚCI WYPRACOWANYCH REZULTATÓW W RAMACH PROJEKTÓW PODDZIAŁANIA 1.3.3, PODDZIAŁANIA 1.3.5 ORAZ PODDZIAŁANIA 1.3.6 PRIORYTETU I PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI Z UWZGLĘDNIENIEM

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE

REGULAMIN PROJEKTU REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego REGULAMIN PROJEKTU REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE 1. Postanowienia ogólne 1. Regulamin stosuje się

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Principles of Marketing on the study program: Administration I. General information

Bardziej szczegółowo

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej 7 Program Ramowy 4 główne programy szczegółowe: Cooperation (Współpraca)

Bardziej szczegółowo

Prezentacja raportu metodologicznego

Prezentacja raportu metodologicznego Ocena skuteczności i efektywności instytucji uczestniczących we wdraŝaniu priorytetów VIII i IX, w tym procesu komunikacji Prezentacja raportu metodologicznego Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA 9 RPO WO 2014-2020 WYSOKA JAKOŚĆ EDUKACJI KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA 9 RPO WO 2014-2020 WYSOKA JAKOŚĆ EDUKACJI KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA 9 RPO WO 2014-2020 WYSOKA JAKOŚĆ EDUKACJI KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE 1 Oś priorytetowa Działanie Poddziałanie IX Wysoka jakość edukacji 9.2 Rozwój kształcenia zawodowego 9.2.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. badania ewaluacyjnego pn. Ocena działań PO KL w obszarze edukacji w województwie dolnośląskim

Raport końcowy. badania ewaluacyjnego pn. Ocena działań PO KL w obszarze edukacji w województwie dolnośląskim Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn. Ocena działań PO KL w obszarze edukacji w województwie dolnośląskim Opracowano przez Collect Consulting S.A. Katowice, grudzień 2012 r. Badanie jest współfinansowane

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu:

Prezentacja projektu: Prezentacja projektu: Dopasowanie zasobów ludzkich do rozwoju turystyki trendy rozwojowe i zmiany na rynku pracy woj. łódzkiego Projektodawca: Advance Ewelina Podziomek Priorytet VIII Regionalne kadry

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

1. W ramach realizacji umowy Wykonawca będzie zobowiązany do wykonania następujących usług:

1. W ramach realizacji umowy Wykonawca będzie zobowiązany do wykonania następujących usług: Strona1 07.08.2013 r. W związku z realizacją projektów: Łamigłówki dla Nomada metoda uczenia przez całe życie na miarę XXI wieku Nowoczesna kadra dla e-gospodarki program rozwoju Wydziału Zamiejscowego

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA IX JAKOŚĆ EDUKACJI I KOMPETENCJI W REGIONIE Działanie 9.4: Poprawa jakości kształcenia zawodowego

OŚ PRIORYTETOWA IX JAKOŚĆ EDUKACJI I KOMPETENCJI W REGIONIE Działanie 9.4: Poprawa jakości kształcenia zawodowego REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA LATA 2014-2020 OŚ PRIORYTETOWA IX JAKOŚĆ EDUKACJI I KOMPETENCJI W REGIONIE Działanie 9.4: Poprawa jakości kształcenia zawodowego Wojewódzki Urząd

Bardziej szczegółowo

Kliknij, żeby dodać tytuł

Kliknij, żeby dodać tytuł Departament Funduszy Strukturalnych Kliknij, żeby dodać tytuł Edukacja w perspektywie finansowej 2014-2020 Plan prezentacji 1. Środki przewidziane na edukację w latach 2014-2020 w ramach EFS 2. Edukacja

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE e-dukacj@ w Zespole Szkół w Olecku kompetencje nauczycieli do kształcenia multimedialnego

REGULAMIN PROJEKTU REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE e-dukacj@ w Zespole Szkół w Olecku kompetencje nauczycieli do kształcenia multimedialnego REGULAMIN PROJEKTU REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE e-dukacj@ w Zespole Szkół w Olecku kompetencje nauczycieli do kształcenia multimedialnego 1. Postanowienia ogólne 1. Regulamin stosuje się do projektu

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Projekt: Formalne i nieformalne instytucje opieki w Polsce. Etap pierwszy prac Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Potrzeby informacyjne interesariuszy

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

dr Monika Baryła-Matejczuk

dr Monika Baryła-Matejczuk dr Monika Baryła-Matejczuk 1. Przebieg wykształcenia i rozwoju naukowego: 1. Doktorat z psychologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (2015) Osobowościowe korelaty ponadstandardowej

Bardziej szczegółowo

Instytut Transportu Samochodowego ul. Jagiellońska 80, 03-301 Warszawa

Instytut Transportu Samochodowego ul. Jagiellońska 80, 03-301 Warszawa Instytut Transportu Samochodowego ul. Jagiellońska 80, 03-301 Warszawa tel. +48 22 811 09 44; fax. +48 22 811 09 06 e-mail: info@its.waw.pl www.its.waw.pl Raport końcowy dotyczący szkolenia w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe)

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Pozyskiwanie środków z funduszy UE i ich administrowanie Nazwa w języku angielskim Język wykładowy polski

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Katowice, grudzień 2013. Badanie ewaluacyjne współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Raport końcowy. Katowice, grudzień 2013. Badanie ewaluacyjne współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Raport końcowy Ewaluacja działań podejmowanych na rzecz systemu edukacji w województwie świętokrzyskim w kontekście przyszłej perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, grudzień 2013 Badanie ewaluacyjne

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. Human Resources Management Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot/department Wydział Wychowania Fizycznego Kod przedmiotu/course CODE

SYLLABUS. Human Resources Management Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot/department Wydział Wychowania Fizycznego Kod przedmiotu/course CODE SYLLABUS Nazwa przedmiotu/course TITLE Human Resources Management Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot/department Wydział Wychowania Fizycznego Kod przedmiotu/course CODE Studia/DEGREE PROGRAMME Europejczyk

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo