.edu. Kwartalnik Regionalnego Centrum Rozwoju Edukacji. Nr 4/2014

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download ".edu. Kwartalnik Regionalnego Centrum Rozwoju Edukacji. Nr 4/2014"

Transkrypt

1 .edu Kwartalnik Regionalnego Centrum Rozwoju Edukacji Nr 4/2014 Regionalne Centrum Rozwoju Edukacji Opole, ul. Głogowska 27, tel.: , fax: Opole, ul. Dubois 36, tel.: , fax: Niwki, ul. Wiejska 17, tel.:

2 Spis treści SPIS TREŚCI... 2 Z NOWYM ROKIEM SZKOLNYM... 3 A MOŻE BYŚMY TAK ZATRZYMALI SIĘ TU I TERAZ?... 5 EVERNOTE NOTATKI ZAWSZE Z TOBĄ... 7 WSPÓŁCZESNE TRENDY EDUKACJI EDUKACJA SZKOLNA I PRZEDSZKOLNA EDUKACJA ZAWODOWA EDUKACJA POZA SZKOŁĄ DYLEMATY PRAWNE DYREKTORA PRZEDSZKOLA UWAGA, MOTYWACJA, EMOCJE - CZYLI O WARUNKACH SPRZYJAJĄCYCH UCZENIU SIĘ UWAGA MOTYWACJA EMOCJE ŻEBY NAM SIĘ CHCIAŁO CHCIEĆ - O WOLONTARIACIE SZKOLNYM I NIE TYLKO ZABAWY Z KOMIKSEM WSPÓŁPRACA OPOLSKICH SZKÓŁ ZAWODOWYCH Z RYNKIEM PRACY PASCAL, DELPHI, A MOŻE LAZARUS, CZ. 3. PODSTAWY JĘZYKA INSTRUKCJE WYBORU ĆWICZENIE 6. OBLICZAMY PIERWIASTKI TRÓJMIANU KWADRATOWEGO ĆWICZENIE 7. SPRAWDZAMY W KALENDARZU SANKORÉ KARTA ROWEROWA WAŻNE INFORMACJE OBOWIĄZKOWE WYPOSAŻENIE ROWERU OŚWIETLENIE JAZDA ROWEREM OBOK SIEBIE PODSTAWA PRAWNA PRAWO O RUCHU DROGOWYM PRAWO O RUCHU DROGOWYM JAK KORZYSTAĆ ZE ŚLUZY DLA ROWERÓW TEST NA KARTĘ ROWEROWĄ

3 Z nowym rokiem szkolnym Lesław Tomczak Oddajemy Państwu kolejny numer kwartalnika i tak się składa, że miesiąc pracy już prawie za nami. Kolejny rok zmian oświatowych wita nas nie tylko nowym Elementarzem, ale również nowym sprawdzianem w szkołach podstawowych, nowym egzaminem gimnazjalnym i maturalnym. Tyle zmian, jak się odnaleźć w naszej szkolnej rzeczywistości? Może pomoże nam w tym program Evernote, a może trzeba trochę zwolnić, o czym w artykule A może byśmy tak ". Zmiany dotykają nas na wszystkich szczeblach edukacji, w tym w przedszkolu. O dylematach dyrektora przedszkola znajdziecie Państwo informacje w artykule Dylematy prawne dyrektora przedszkola". Trudno w rzeczywistości ciągłych zmian stwarzać warunki sprzyjające uczeniu, o czym przeczytacie Państwo w kolejnym artykule zawartym w tym wydaniu kwartalnika. Zastanawiające jest to, czy nasze szkoły muszą być w permanentnej zmianie, może trzeba dać im chwilę stabilizacji i wytchnienia. To pewnie jest możliwe, choć rzeczywistość za oknem pędzi w szalonym tempie, a kryzys gospodarczy i kryzys postaw społecznych na całym świecie rozciąga się i chwieje, jak liść na wietrze. W tak trudnych warunkach globalnych nasza szkoła musi ciągle szukać miejsca dla lepszego przygotowania ucznia do dorosłego życia. O konieczności współpracy szkolnictwa zawodowego z rynkiem pracy pisaliśmy już kilkakrotnie, nie omijamy tego trudnego tematu i tym razem. Współczesne trendy w edukacji i uwarunkowania z tym związane są tematem kolejnego artykułu, który dobrze wpisuje się w to, co dzieje się i ma zdarzyć w naszych szkołach w najbliższym czasie. Uczniowie i ci młodsi i ci starsi lubią komiksy, warto zatem sięgnąć po narzędzie umożliwiające samodzielne ich przygotowanie, o czym traktuje artykuł Zabawy z komiksem". 3

4 W szkołach jest wiele tablic interaktywnych o tym jak z nich korzystać, jak można zunifikować tablicę można przeczytać w artykule o Sancoré. Już za chwilę dowiemy się, jak będą działać e-podręczniki i czy będziemy umieli z nich skorzystać, zachęcam Państwa do wypowiedzi na ten temat w naszym Kwartalniku. Cyfrowa szkoła, e-szkoła, e-nauczyciel, miliony złotych na doskonalenie nauczycieli, jak według Państwa powinny być wykorzystane te środki? 4

5 A może byśmy tak zatrzymali się tu i teraz? Hanna Franczak Czas wakacji, odpoczynku, planowania i realizacji ciekawych podróży, czytania książek w cieniu drzew i wielu innych pomysłów na spędzenie powolnych, ciepłych i leniwych dni, minął wraz z pierwszym szkolnym dzwonkiem. Tak pewnie myślą wszystkie dzieci, które chodzą do szkoły i wszyscy nauczyciele. Koniec wakacji ach jak boli (?) W Anglii panuje niepisany zwyczaj, że po dłuższym urlopie, daje się pracownikowi 7 dni czasu na spokojny i łagodny powrót do obowiązków służbowych. Psycholodzy radzą, aby wdrażać się w szalony wir pracy stopniowo, spróbować zapewnić sobie wolniejszy start w szkolne obowiązki. Badania potwierdzają, że odpoczynek ciała i umysłu jest najlepszym sprzymierzeńcem regeneracji sił witalnych. Wypoczęci, patrząc na wiele spraw z dystansu, łatwiej generujmy rozwiązania i wolniej dajemy się wyprowadzić z równowagi. Jak zatrzymać ten stan na dłużej? U schyłku wakacji, w ostatnich dniach gorącego lata, idąc polną drogą, wśród kwiatków, bratków i bławatków, uświadomiłam sobie, jak trudno jest mi skupić się na dostrzeganiu uroków pięknego, wygrzanego słońcem popołudnia. Byłam na łące, ale myślami błądziłam już po starych wydeptanych ścieżkach życia zawodowego, rodzinnego i towarzyskiego. Wszystko razem, wymieszane i stale się powtarzające, jak zacięta płyta. Jeszcze na wakacjach, ale tak naprawdę już w wirze codziennych spraw i obowiązków wszystkich razem wymieszanych jak groch z kapustą. Już plany, układanki, przyśpieszone bicie serca i płytki oddech. Co się stało i dlaczego tak szybko mój wakacyjny spokój ducha zniknął, jakby go wcale nie było? Chyba u podstaw tej karuzeli, leży złudne założenie, że prawdziwie działam tylko wtedy, kiedy coś robię piszę, czytam, biegam. Że nie dość dobrze, że nie dość szybko i zawsze w niedoczasie. Dlaczego mam poczucie zmarnowanego czasu, kiedy poświęcam go sobie? Natychmiast pojawiają się natrętne myśli przecież nic nie robię, nie popycham roboty do przodu. Tyle jest jeszcze do zrobienia 5

6 Tymczasem badania pokazują, że można wolniej, spokojniej i o wiele skuteczniej pracować, działać, słowem żyć. A może by tak zatrzymać się? Zobaczyć i poczuć tu i teraz? Docenić potrzebę czasu dla siebie. Poczuć komfort wolniejszego tempa. Wyłączyć gonitwę myśli, odetchnąć i zobaczyć świat i (przede wszystkim!) ludzi wokół siebie. Mieć czas na refleksję, spokój i ciszę, bo to jest balsam dla duszy. Wojciech Eichelberger pisze: Umysł jest jak naczynie z wodą, którym nieustannie poruszamy. Woda wzburza się, mąci i przelewa. Bywa, że wstrząsany niepokojami umysł nie daje nam wytchnienia nawet w nocy. Budzimy się zmęczeni, rozbici i bez sił do życia. Gdy decydujemy się na to, by przez pewien czas pobyć w samotności, to tak jakbyśmy naczynie z wodą postawili w jednym miejscu. Nikt go nie rusza, nie przenosi, nic nie dodaje; nikt nie miesza wody. Wtedy wszystkie zanieczyszczenia opadają na dno. Woda staje się spokojna i przejrzysta 1. Dzień 1 września to NOWY ROK dla Nauczycieli. Z tej okazji, oprócz wielu życzeń sukcesów zawodowych i bukietów kwiatów, może warto sobie samej coś obiecać? Może niech ten rok, będzie rokiem bycia dobrą dla samej siebie, rokiem wyciszenia gadania umysłu i osiągania spokoju ducha. A co z wakacyjnymi wspomnieniami? Warto je pielęgnować i się nimi dzielić, ale nie rozpamiętywać i pogrążać we frustracji, że było nam tak dobrze, a teraz znów szara rzeczywistość. W końcu przed nami kolejne urlopy I tego życzę Państwu i sobie z okazji Nowego Roku Szkolnego. 1 W. Eichelberger, Zatrzymaj się, Warszawa 1999, s

7 Evernote notatki zawsze z Tobą Stanisław Rożniatowski Codziennie przetwarzamy setki informacji, część z nich gromadzimy do późniejszego wykorzystania Pamięć jest zawodna, ale z pomocą przychodzi Evernote. Program ten pozwoli Ci organizować, zapamiętać i udostępnić innym zebrane w prywatnym notatniku wpisy, zdjęcia, strony internetowe, wiadomości głosowe, listy zadań i wiele innych typów danych za pomocą komputera, tabletu i podręcznego smartfonu. Twoje dane będą automatyczne synchronizowane z serwisem Evernote i dostępne w każdym czasie z dowolnego urządzenia. By w pełni wykorzystać możliwości programu musisz tylko posiadać konto (login i hasło). Zapamiętaj Notatka to pojedynczy element przechowywany w Evernote (np. treść, obraz, strona WWW, lokalizacja i inne) Notatnik to pojemnik na Twoje notatki. Synchronizacja to proces, w którym Twoje notatki są uaktualniane na wszystkich Twoich urządzeniach, na których zainstalowałeś Evernote. Konto to login (Twój adres ) i hasło, które pozwalają programowi identyfikować Twoje notatki i ich dostępność na każdym Twoim urządzeniu. Evernote na komputerze Ze strony pobierz plik instalacyjny na swój komputer i zainstaluj program. Program udostępnia przyjazny interfejs do zarządzania wpisami (notatkami) i utworzonymi notatnikami. Strona internetowa służy również do założenia konta w serwisie Evernote i logowania bez potrzeby instalowania programu - dostęp do swoich notatek masz wtedy "online". 7

8 Pobierz program i zainstaluj na swoim komputerze Zarejestruj swoje konto (zapamiętaj login i hasło) Zaloguj się do serwisu i korzystaj ze swoich notatek. Po uruchomieniu programu po raz pierwszy wyświetlone zostanie okienko logowania. Jeśli jeszcze nie posiadasz konta - utwórz nowe. Wprowadź i zapamiętaj dane konta ( i hasło) lub zaloguj się (jeśli już posiadasz konto). Po zalogowaniu masz do dyspozycji wiele możliwości pracy z programem 8

9 Pierwsza notatka Notatki to podstawowa funkcja programu. Możesz przechowywać różne rodzaje treści: tekst, zdjęcia, strony internetowych, pliki PDF, różne dokumenty najpopularniejszy jest zwykły tekst - prywatna notatka, fragment strony internetowej lub . Edytor notatek umożliwia proste wyróżnianie tekstów (np. rodzaj i wielkość czcionki, pogrubianie, pochylenie i inne). Notatkom przypisywane są właściwości (np. data utworzenia lub modyfikacji, lokalizacja w formie współrzędnych GPS, adres strony internetowej - jeśli zawartość została skopiowana ze strony internetowej). Jak utworzyć nową notatkę? Naciśnij przycisk "Nowa notatka" na górnym pasku narzędzi Program utworzy nową notatkę - Ty możesz nadać jej dowolny tytuł i wprowadzić jej treść. Evernote automatycznie zapisuje (korzystając z "prywatnej chmury danych") i synchronizuje Twoje notatki. Będą dostępne na wszystkich Twoich urządzeniach z zainstalowanym programem Evernote. Następny krok Po udanej instalacji programu Evernote na komputerze i zapoznaniu się z nim zrób następny krok: zainstaluj Evernote na swoim smartfonie i tablecie! Aplikację zainstalujesz na urządzeniach zgodnych z systemem ios, Android i Windows Phone. Poszukaj jej w odpowiednim sklepie z aplikacjami i zainstaluj - jest darmowa! 9

10 Obrazy W prosty sposób możesz dodać do swoich nowych lub istniejących notatek różnego typu obrazy. "Przeciągnij" plik graficzny do pola notatki i już! W podobny sposób możesz do notatek wprowadzać obrazy ze stron internetowych Synchronizacja Jeśli zainstalujesz Evernote na kilku swoich urządzeniach i będą one podłączone do Internetu, to Twoje notatki automatycznie zsynchronizują się na każdym urządzeniu parę chwil po ich utworzeniu. 10

11 Dane z Internetu Przeglądając treści stron internetowych możesz szybko zapisać je do swojego notatnika. Wykorzystaj narzędzie Nożyczki Sieciowe Evernote - są dostępne jako rozszerzenie dla wszystkich przeglądarek internetowych. Możesz je pobrać i zainstalować ze strony pobierania dla przeglądarki, której najczęściej używasz Zaznacz fragment strony internetowej, naciśnij przycisk narzędzia Nożyczki Sieciowe w swojej przeglądarce i wybierz z menu, co chcesz zrobić (artykuł, całą stronę, zaznaczenie, itd.) Drugi sposób na pewno znasz Zaznacz część strony, którą przeglądasz, skopiuj ją do schowka (Ctrl+C) i wklej (Ctrl+V) do nowej lub istniejącej notatki Evernote. To nie wszystko Opisano tylko wybrane i najczęściej wykorzystywane funkcje Evernote. Program posiada ich dużo więcej Przydaje się funkcja udostępniania notatek przez lub umieszczenie ich na Facebooku, Twitterze i w LinkedIn. Tworząc notatkę możesz wybrać jej typ: nowa notatka audio, nowa notatka z kamery, nowy zrzut z ekranu i inne. Notatki 11

12 mogą być opatrzone terminem wykonania i traktowane, jak zadanie do wykonania z systemem powiadamiania. Wersje mobilne Evernote również mają swoje specjalne i dedykowane funkcje Zapraszam do Evernote na pewno niczego nie zapomnisz. 12

13 Współczesne trendy edukacji Elżbieta Jurkowska Doskonalenie szkoły nie polega na odkrywaniu wielkiego M jedynej słusznej metody czy modelu, który sprawdza się w każdej sytuacji. Nie oznacza więc poszukiwania odpowiedzi na pytanie: jak robić, lecz: co robić i dlaczego właśnie to. O ile pierwszemu z pytań poświęca się wiele czasu, o tyle pozostałe najczęściej się ignoruje (B.-G. Freding, Kilka refleksji na temat doskonalenia szkoły, Dyrektor Szkoły 4/2007). Posiadanie koncepcji jest jednym z warunków skuteczności działania trzeba najpierw wyobrazić sobie to, co zamierzamy zrobić i uporządkować zadania według obranych kryteriów (np.: pilności, ważności, wykonalności, posiadanych zasobów itp.), zanim cokolwiek zaczniemy robić. Opracowanie koncepcji wiąże się z myśleniem o przyszłości, czyli o tym wymiarze czasu, w którym jeszcze nic się nie zdarzyło, a w którym wiele można oraz uruchamia myślenie twórcze i sprawia, że stajemy się kreatorami jutra oraz inspiratorami rozwoju. Najważniejszymi europejskimi dokumentami strategicznymi odnoszącymi się do edukacji są: Strategia Europa 2020, Edukacja i Szkolenia 2020, Mobilna młodzież. Inicjatywa na rzecz potencjału młodzieży ku inteligentnemu, trwałemu i sprzyjającemu włączeniu społecznemu wzrostowi gospodarczemu w Unii Europejskiej (Komunikat Komisji Europejskiej z 2010 r.), Nowe umiejętności w nowych miejscach pracy (raport Komisji Europejskiej z 2010 r.). Wszystkie te dokumenty zawierają wskazania dla krajowego systemu oświaty. System ten powinien uwzględniać cele i wyzwania rozwojowe przyjęte w Unii Europejskiej. Zakładają one m.in.: ułatwienie dostępu do edukacji wszystkim i na każdym etapie życia, dążenie do stałego podnoszenia kompetencji i kwalifikacji, cyfryzację oświaty, ułatwienie młodzieży wejścia na rynek pracy oraz zwiększenie mobilności młodzieży. Kierunki te są zbieżne z rekomendacjami raportu PISA Z raportu tego 13

14 wynika, że Polska, w tym także opolska edukacja, zmierza w kierunku egalitarnego modelu edukacji skandynawskiej, jednak wciąż boryka się z nierównościami i trudnymi wyzwaniami. Najistotniejszymi wyzwaniami jest potrzeba rozwijania u uczniów umiejętności złożonych oraz konsekwentne udoskonalanie czwartego etapu edukacji (szkoły ponadgimnazjalne) poprzez dążenie do stworzenia sieci gimnazjów zapewniających wszystkim uczniom równy poziom kompetencji i nauczania. Do najważniejszych polskich dokumentów zawierających rekomendacje dotyczące kierunków rozwoju edukacji w skali kraju należą: Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego, Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego, Raport Polska Wyzwania rozwojowe. Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego za najważniejsze wyzwanie uznaje rozwój kapitału intelektualnego i wykorzystanie go dla tworzenia gospodarki opartej na wiedzy. W odniesieniu do sfery edukacji wszystkich poziomów Strategia kładzie nacisk na upowszechnienie dostępu oraz poprawę jakości nauczania poprzez niwelowanie deficytów oraz rozpoznawanie i wspieranie indywidualnych zdolności uczniów. Słowem, stworzenie efektywnego systemu przejścia z edukacji do zatrudnienia. Sfera edukacji zawodowej wymaga międzysektorowej współpracy na rzecz mobilności uczniów, szczególnie pomiędzy sektorami nauki, biznesu, kultury, organizacji pozarządowych i administracji publicznej. Strategia poświęca dużo miejsca zagadnieniu edukacji nieformalnej i programom uczenia się przez całe życie. Powinny być one otwarte dla chętnych w każdym wieku, niezależnie od sytuacji społeczno-ekonomicznej, nakierowane na rozwój kompetencji oraz nastawione na zapobieganie nowym typom wykluczenia społecznego, takim jak wykluczenie cyfrowe. Definicja kapitału społecznego zawarta w Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego określa go jako zdolność obywateli do mobilizacji i łączenia zasobów, która sprzyja kreatywności oraz wzmacnia wolę współpracy i porozumienia w osiąganiu wspólnych celów. Stanowi to rekomendacje dla edukacji. Za szczególnie istotne uważa się upowszechnianie na wszystkich poziomach metod nauczania promujących budowanie postaw współpracy, kreatywności i komunikacji, rozwój kompetencji obywatelskich, 14

15 medialnych i kulturowych, a także edukację pozaformalną i uczenie się przez całe życie. Realizacja tych priorytetów jest możliwa dzięki kształceniu i doskonaleniu nauczycieli w zakresie rozwijania kompetencji społecznych wśród uczniów wszystkich poziomów nauczania. Wśród rekomendacji dotyczących strategicznych celów rozwoju szczególnej wagi nabiera opinia ekspertów zawarta w dokumencie o charakterze długookresowym: Polska Autorzy dostrzegają konieczność położenia nacisku na realizację dwóch funkcji systemu edukacji: egalitarnej, polegającej na wczesnym rozpoczęciu procesu edukacji gwarantującej wyrównywanie szans i jednakowy dostęp do każdej możliwej ścieżki edukacyjnej oraz elitarnej, wiążącej się z odkrywaniem talentów już we wczesnej fazie procesu nauczania. System szkolnictwa powinien zatem zapewnić młodym ludziom swobodny dostęp do wiedzy, motywować ich do podejmowania samodzielnych działań w ramach dostępnych możliwości kształcenia i wspierać rozwój zainteresowań, zdolności i talentów uczniów. Istotnymi dla systemu edukacji w Polsce, jak i w woj. opolskim są raporty Instytutu Badań Edukacyjnych - Społeczeństwo w drodze do wiedzy. Raport o stanie edukacji 2010, Raport o stanie edukacji Kontynuacja przemian oraz raport Młodzi 2011, przygotowany przez Kancelarię Premiera RP. Autorzy tych publikacji akcentują potrzebę spojrzenia na edukację w perspektywie uczenia się przez całe życie od lat najmłodszych, przez lata edukacji formalnej do edukacji prowadzonej w różnym czasie i miejscu, aż po wiek senioralny. Zmiany cywilizacyjne w kraju i na świecie, przede wszystkim związane z globalizacją i rewolucją informacyjną wpływają na zwiększenie konkurencyjności na rynkach pracy, postęp technologiczny, zmiany form zatrudnienia oraz zjawiska demograficzne (społeczeństwa starzejące się). Procesy te sprawiają, iż raz zdobyta wiedza wymaga nieustannego doskonalenia. Polska ma jeden z najniższych, szczególnie wśród osób nieposiadających wyższego wykształcenia, odsetek uczestnictwa w edukacji nieformalnej. Postępująca racjonalizacja strategii edukacyjnych młodzieży wskazuje na konieczność rozwijania oferty edukacji przez całe życie, aby sprostać oczekiwaniom 15

16 młodych ludzi i społeczeństwa oraz uniezależnić rozwój karier szkolnych od materialnych warunków życia i środowiska młodego człowieka. Autorzy dokumentu Młodzi 2011 zwracają uwagę na zmiany preferencji i postaw młodych wobec wykształcenia, skutkujące zmniejszeniem poziomu aspiracji. Ich powodem jest racjonalizacja planów życiowych wynikająca z oceny sytuacji na rynku pracy i kosztów kształcenia. Po latach boomu edukacyjnego w Polsce możliwa jest zmiana tej tendencji, polegająca na tym, że coraz mniej młodzieży będzie planowało studia wyższe. Wzrastać natomiast będzie zainteresowanie kształceniem zawodowym postrzeganym, jako krótsze i niewymagające wysokich nakładów finansowych oraz dające szybszą niezależność materialną. Dokumentami regionalnymi wyznaczającymi trendy współczesnej edukacji są Strategia rozwoju województwa opolskiego do 2020 oraz Strategia rozwoju Opola w latach Oba te dokumenty w podobny sposób odnoszą się do planowania długofalowych działań edukacyjnych w regionie. Innymi aktami prawnymi są oczywiście Ustawa o systemie oświaty z dn. 07/09/1997 r. i Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli z dn. 26/10/2012 r. Priorytetowe obszary działania polskiego szkolnictwa Priorytetowe obszary działania polskiej szkoły wynikające z koncepcji unijnej, państwowej i regionalnej, wyłaniają się w sposób naturalny jako: edukacja przedszkolna i szkolna, edukacja zawodowa, edukacja poza szkołą, doskonalenie nauczycieli i kadr oświatowych, wymiana doświadczeń w dziedzinie edukacji i doskonalenia zawodowego z wykorzystaniem programu Uczenie się przez całe życie Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. W każdym z powyższych obszarów można wyodrębnić wspólne aspekty. Są to: działania przeciw wykluczeniu społecznemu, edukacja osób o specjalnych potrzebach 16

17 edukacyjnych, poradnictwo i doradztwo, oświata niepubliczna, współpraca ze społecznymi partnerami edukacji, europejski wymiar nauczania. 1. Edukacja szkolna i przedszkolna Szkoła powinna tworzyć środowisko wychowawcze, w którym uczeń kształtuje swoją inteligencję emocjonalną i wrażliwość społeczną. Mądre wychowanie powinno zachęcać uczniów do samodzielnej pracy nad własnym rozwojem i podejmowaniem odpowiedzialności za swoje decyzje. Ważnym elementem jest wyrównywanie szans edukacyjnych oraz przeciwdziałanie wykluczeniu edukacyjnemu i społecznemu dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, zgodnie ze standardami europejskimi. Do grupy uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szczególności zaliczamy dzieci i młodzież wybitnie uzdolnioną, z różnymi niepełnosprawnościami, z niedostosowaniem społecznym lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym, ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, z zaburzeniami komunikacji językowej, z chorobami przewlekłymi, znajdujące się w sytuacjach kryzysowych i traumatycznych, z rozpoznanymi niepowodzeniami szkolnymi, z trudnościami wynikającymi z zaniedbań środowiskowych, z problemami adaptacyjnymi, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem w innych systemach edukacji, wywodzących się z odmiennych kultur, cudzoziemców. W dobie pogłębiających się problemów zdrowotnych społeczeństwa szkoła będzie przeciwdziałać temu zjawisku poprzez kształtowanie postaw prozdrowotnych, proekologicznych i nawyków właściwego odżywiania. Szkoła musi być miejscem, w którym każdy uczeń będzie się czuł bezpiecznie. Należało by zatem, zadać sobie pytanie: jakie powinny być kierunki działań? Oto, kilka propozycji kierunków działań i sposobów realizacji założeń. A. Podnoszenie jakości kształcenia 1. Wzbogacanie oferty zajęć pozalekcyjnych, międzyszkolnych oraz pozaszkolnych. 2. Łagodzenie progów edukacyjnych między etapami edukacyjnymi. 3. Rozwijanie zainteresowań uczniów i odkrywanie talentów. 4. Propagowanie przykładów dobrych praktyk przedszkoli i szkół. 17

18 5. Premiowanie osiągnięć edukacyjnych, dydaktycznych i wychowawczych uczniów i nauczycieli. 6. Upowszechnianie wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych w procesie dydaktyczno-wychowawczym. 7. Stwarzanie warunków do wymiany międzynarodowej szkół, udziału w projektach europejskich i bilateralnych, mobilności zawodowej nauczycieli, w tym rozwijanie nauki języków obcych. 8. Zwiększanie roli kultury w procesie edukacji i przygotowania dzieci oraz młodzieży do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym i społecznym. B. Wzmacnianie wychowawczej roli przedszkola i szkoły 1. Wspieranie rodziców w procesie wychowawczym. 2. Inicjowanie i wspieranie programów rozwiązywania konfliktów, przeciwdziałania agresji i uzależnieniom. 3. Wspieranie działalności rad młodzieżowych i samorządów szkolnych. 4. Propagowanie idei wolontariatu. 5. Kształtowanie zachowań w duchu tolerancji i poszanowania różnorodności. 6. Realizowanie programów wychowania dla bezpieczeństwa. 7. Propagowanie i wzmacnianie mediacji rówieśniczych. 8. Wspieranie szkół w pracy z uczniami z trudnościami. 9. Kształtowanie umiejętności pracy grupowej w celu podnoszenia poziomu kapitału społecznego wśród dzieci i młodzieży. C. Wspieranie dziecka o specjalnych potrzebach edukacyjnych 1. Stworzenie zintegrowanego systemu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i jego rodziny wspólnie z zespołami opieki zdrowotnej i pomocy społecznej. 2. Stworzenie elastycznej ścieżki edukacyjnej dostosowanej do potrzeb i możliwości dziecka w drodze do samodzielności. 3. Wsparcie uczniów ze specjalnymi potrzebami oraz ich rodziców w zakresie wyboru ścieżki edukacyjnej z uwzględnieniem doradztwa zawodowego. 4. Działania wspierające wychowawczą i edukacyjną funkcję rodziny dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. 5. Stworzenie warunków do kształcenia ustawicznego osób ze specjalnymi potrzebami we współpracy z urzędami pracy, ośrodkami pomocy społecznej i innymi instytucjami. 18

19 6. Przygotowanie osób ze specjalnymi potrzebami do efektywnego funkcjonowania na otwartym i chronionym rynku pracy, poprzez rozszerzenie oferty edukacyjnej, organizację praktyk i staży. 7. Tworzenie systemu wsparcia dla ucznia ze specjalnymi potrzebami, rodziców i nauczycieli z wykorzystaniem zasobów przedszkoli, szkół, placówek, w tym specjalnych, poradni psychologiczno-pedagogicznych, organizacji pozarządowych, jednostek pomocy społecznej i innych instytucji. 8. Optymalizacja wykorzystania istniejącej specjalistycznej bazy, sprzętu i kadry przedszkoli, szkół i poradni psychologiczno-pedagogicznych do pracy z dzieckiem i młodzieżą ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. 9. Doskonalenie systemu informacji na rzecz osób o specjalnych potrzebach rozwojowych i edukacyjnych. 10. Wymiana doświadczeń, promowanie innowacyjnych rozwiązań i dobrych praktyk w zakresie kształcenia, wychowania i opieki na rzecz uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. 11. Rozwijanie ośrodków rewalidacyjno wychowawczych i innych form wsparcia dla osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. D. Zapewnienie uczniom cudzoziemskim, uchodźcom, repatriantom, uczniom powracającym z zagranicy oraz z mniejszości narodowych odpowiednich warunków kształcenia 1. Opracowanie i realizacja programów integrujących uczniów cudzoziemców. 2. Współpraca z rodzicami dzieci cudzoziemskich i z mniejszości narodowych i etnicznych. 3. Poszerzenie oferty edukacyjnej szkoły poprzez tworzenie zespołów nauczania języka i kultury kraju pochodzenia dzieci należących do mniejszości narodowych. 4. Realizacja międzynarodowych projektów z zakresu pracy w wielokulturowej klasie. 5. Współpraca z instytucjami i organizacjami pozarządowymi w organizowaniu pomocy edukacyjnej oraz adaptacyjnej dla uczniów cudzoziemców. E. Kształtowanie postaw i zachowań prozdrowotnych 1. Prowadzenie projektów i kampanii społecznych promujących zdrowy tryb życia, w tym właściwe nawyki żywieniowe. 19

20 2. Upowszechnianie programów profilaktycznych, w tym z zakresu uzależnień i zdrowia psychicznego. 3. Wspieranie projektów z zakresu przeciwdziałania ryzykownym zachowaniom młodzieży. 4. Tworzenie warunków do zrównoważonego rozwoju emocjonalnego i fizycznego dzieci i młodzieży. 5. Tworzenie warunków do poszerzania oferty zajęć sportowych i rekreacyjnych oraz korzystania z obiektów sportowych, rekreacyjnych i turystycznych. F. Zapewnienie bezpiecznych warunków edukacji 1. Prowadzenie projektów i kampanii społecznych na rzecz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży, w szczególności przeciwdziałania cyberprzemocy, bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz podczas imprez masowych. 2. Tworzenie warunków zapewniających bezpieczeństwo dziecka w drodze do szkoły. 3. Przygotowanie dzieci do prawidłowego reagowania w sytuacjach zagrożenia. 4. Przekazywanie informacji dotyczących bezpiecznego spędzania wolnego czasu oraz wypoczynku. 5. Pomoc placówkom oświatowym w sytuacjach konfliktowych i kryzysowych. 6. Upowszechnianie wiedzy prawnej w celu kształtowania postaw obywatelskich i odpowiedzialności. 2. Edukacja zawodowa Rynek pracy stawia obecnie przed uczniami duże wyzwania i zwiększone wymagania. Dla pracodawcy najważniejszymi elementami są kwalifikacje kandydata, jego wiedza merytoryczna, kompetencje społeczne, znajomość języków obcych i technologii informacyjno-komunikacyjnych, doświadczenie w kontaktach międzynarodowych. Wśród uczniów należałoby kształtować przekonanie, że człowiek uczy się przez całe życie. Powstawanie nowych technologii i stały ich rozwój powoduje, iż bez ciągłego pogłębiania wiedzy trudno odnaleźć się i utrzymać na zmieniającym się rynku pracy. Jednym z celów kształcenia w szkołach zawodowych będzie więc wyposażenie absolwentów w umiejętności, które dadzą im możliwość zdobywania nowej wiedzy i ustawicznego kształcenia. Planowanie ścieżki kariery zawodowej przez uczniów i ich rodziców będzie 20

21 poparte racjonalnymi wyborami opartymi na doradztwie zawodowym. Aby zachęcić uczniów do kształcenia w szkołach zawodowych, należy zadbać o ich wizerunek w środowisku, przebudować świadomość uczniów i rodziców tak, aby szkołę zawodową postrzegali jako szkołę atrakcyjnego wyboru. Należy pokazywać perspektywy i możliwości pracy zawodowej w wymiarze krajowym i europejskim, ukazując jednocześnie różne możliwości własnego rozwoju i kariery. Upowszechnienie wyboru ścieżki kształcenia zawodowego będzie wiązało się z promocją ścisłej współpracy sektorów nauki, biznesu, kultury, organizacji pozarządowych oraz władz samorządowych. Wiele działań w obszarze szkolnictwa zawodowego będzie prowadzonych ze środków funduszy Unii Europejskiej. Propozycje kierunków działań i sposobów realizacji: A. Rozwój doradztwa zawodowego 1. Prowadzenie orientacji zawodowej wśród uczniów wszystkich typów szkół. 2. Rozwój systemu doradztwa zawodowego dla uczniów i rodziców z udziałem szkół, centrum kształcenia praktycznego, poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz innych podmiotów. B. Unowocześnianie kształcenia zawodowego 1. Współpraca z partnerami w krajach UE w zakresie kształcenia młodzieży i doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz udziału w programach europejskiej współpracy edukacyjnej. 2. Szersze wprowadzanie do kształcenia zawodowego i ustawicznego form e- learningu. 3. Rozwijanie kompetencji uczniów w posługiwaniu się językiem obcym zawodowym. 4. Realizacja porozumień z uczelniami w zakresie kształcenia w zawodach potrzebnych na rynku pracy. 5. Rozwijanie postaw przedsiębiorczości i samodzielności ekonomicznej poprzez stworzenie systemu informacyjnego na pierwszy biznes dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. 21

22 C. Rozwijanie współpracy z pracodawcami 1. Udział organizacji pracodawców w procesie kształcenia zawodowego w ramach porozumień i patronatów. 2. Organizowanie praktyk uczniowskich u pracodawców zwiększających skuteczność i atrakcyjność kształcenia i szkolenia zawodowego, w tym praktyk zagranicznych z wykorzystaniem programu Leonardo da Vinci. 3. Współpraca z pracodawcami w zakresie kształcenia młodocianych pracowników. D. Współpraca z instytucjami rynku pracy 1. Współpraca z Wojewódzkim Urzędem Pracy w Opolu, Wojewódzką Radą Zatrudnienia w zakresie korelacji potrzeb rynku pracy z ofertą kształcenia w szkołach zawodowych. 2. Współpraca z Krajowym Ośrodkiem Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji oraz innymi instytucjami i organizacjami edukacji zawodowej. 3. Podejmowanie wspólnych działań z organizacjami pozarządowymi krzewiącymi zachowania przedsiębiorcze wśród młodzieży. 3. Edukacja poza szkołą Ludzie uczą się przez całe życie, ponieważ rozwój cywilizacji i ciągłe zmiany wymagają określonych kompetencji i umiejętności. Przyszłość będzie wymagała nieustannej adaptacji do nowych warunków i wykorzystywania nowych możliwości. Będzie to możliwe dzięki uczeniu się przez całe życie i stwarzaniu warunków do edukacji w różnych miejscach i formach. W procesie edukacji ważne są indywidualne potrzeby uczestnika i otwarta możliwość dokonywania wyboru ścieżek edukacyjnych. Szkoła nie jest jedynym miejscem uczenia się i w coraz większym stopniu należy dostrzegać propozycje edukacyjne płynące spoza niej. Współczesne środowisko uczenia się to otwarta, różnorodna przestrzeń edukacyjna, którą tworzą podmioty (ludzie, instytucje, organizacje) i procesy (społeczne, ekonomiczne, kulturowe, technologiczne). Dlatego przestrzeń edukacyjna poza szkołą staje się równouprawnionym miejsce zdobywania wiedzy, kształcenia umiejętności i nabywania kluczowych kompetencji. 22

23 W edukacji pozaszkolnej wyróżnić można dwa obszary: edukację nieformalną i edukację pozaformalną. Edukacja nieformalna jest to proces uczenia się poza oficjalnym systemem, ma charakter mimowolny, okazjonalny, a jego podstawą jest doświadczanie. Jest efektem wykonywania codziennych czynności związanych z życiem rodzinnym, pracą, wypoczynkiem czy hobby. W edukacji nieformalnej ogromną rolę odgrywają rodzice, rodzina i środowisko. Natomiast edukacja pozaformalna to proces zaplanowany, posiadający strukturę i monitorowany. W większym stopniu jest przedmiotem oddziaływania władz samorządowych. Każdy projekt edukacji pozaformalnej przebiega według planu, w którym określone są: grupa docelowa (odbiorcy projektu), cele, zakładane rezultaty, harmonogram działań. Działania w ramach projektu są monitorowane, ewaluowane oraz raportowane. Edukacja pozaformalna charakteryzuje się elastycznością struktury procesu nauczania oraz dobrowolnością uczestnictwa. W procesie uczenia się następuje przenikanie edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej. Istotne jest w tym przypadku sieciowanie - tworzenie platformy współpracy różnych środowisk edukacyjnych w zakresie kształcenia i wychowania oraz walidowania efektów uczenia się w tych formach. Kierunki działań i sposoby realizacji: A. Rozwój pozaszkolnego środowiska edukacyjnego 1. Integrowanie i sieciowanie działań placówek wychowania pozaszkolnego, instytucji kultury, ośrodków sportu i rekreacji, placówek pomocy społecznej zaangażowanych w edukację poza szkołą. 2. Tworzenie stałych powiązań szkół z podmiotami edukacji pozaszkolnej. 3. Budowanie wspólnie z uczelniami oferty edukacyjnej dla uczniów. 4. Współpraca z organizacjami pozarządowymi tworzącymi ofertę edukacji pozaszkolnej. 5. Tworzenie warunków dla rozwoju inicjatyw pozaformalnych i nieformalnych, w tym edukacji rówieśniczej. 6. Inspirowanie do uczestnictwa w międzynarodowej współpracy edukacyjnej i młodzieżowej w szczególności w ramach programów Unii Europejskiej 23

24 B. Rozwój oferty edukacji pozaszkolnej 1. Wspieranie programów ukierunkowanych na rozwój kompetencji kluczowych, w szczególności takich jak: kreatywność, innowacyjność, przedsiębiorczość, krytyczne myślenie, rozwiązywanie problemów, komunikowanie się, umiejętność pracy w grupie. 2. Bardziej efektywne wykorzystanie potencjału instytucji kultury w procesie edukacji. 3. Wykorzystanie oferty edukacji pozaszkolnej dla integrowania osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym niepełnosprawnych, cudzoziemców oraz z rodzin dysfunkcyjnych. 4. Tworzenie oferty edukacji międzypokoleniowej, włączającej seniorów do uczenia się przez całe życie. 5. Doskonalenie nauczycieli i kadr oświatowo-społecznych. Nowa rozszerzona rola nauczyciela to bycie mentorem, trenerem, przewodnikiem, autorytetem pomagającym w szacowaniu wartości informacji zdobywanej samodzielnie przez uczniów i przygotowującym ich do funkcjonowania w społeczeństwie. Dzięki rozwojowi współczesnych technologii informacyjnych uczniowie mogą mieć w niektórych obszarach większą wiedzę niż nauczyciele, ale fakt ten można wykorzystać jako szansę rozwoju uczniów i nauczycieli. Konieczne jest większe otwarcie na współpracę i wymianę wiedzy również z uczniami, tak by razem tworzyć środowisko umiejętnie korzystające z efektu synergii. W doskonaleniu zawodowym nauczycieli na pierwszym miejscu stawiać powinno się na rozwój umiejętności komunikacyjnych, organizacyjnych i projektowych, tak by nauczyciel w klasie poczuł się bardziej koordynatorem grupy uczniów, niż ich nadzorcą. Drugim obszarem wsparcia jest doskonalenie w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Jest to kluczowa umiejętność w każdym współcześnie wykonywanym zawodzie. Doskonalenie zawodowe nauczycieli powinno być realizowane w trzech płaszczyznach: poprzez wspieranie rozwoju konkretnego nauczyciela, z uwzględnieniem jego indywidualnych potrzeb i motywacji, przez szkolenia systemowe, obejmujące przedstawicieli wskazanych typów szkół i placówek oraz poprzez kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i placówek, pracę z radami pedagogicznymi. 24

25 Doskonalenie indywidualne koncentruje się na rozwijaniu umiejętności pozwalających na twórcze stosowanie najnowszej wiedzy, eksperymentowanie i przeprowadzanie doświadczeń, stosowanie metod aktywizujących, w tym pracy metodą projektów, a tym samym kształcenie kompetencji kluczowych. Istotnym elementem w doskonaleniu nauczycieli będzie oferta związana z edukacja obywatelską, kulturalną, medialną, edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz kształtowaniem postaw przedsiębiorczości. Istotne jest przygotowanie nauczycieli do pracy z dzieckiem o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych, doskonalenie kompetencji niezbędnych do budowania skutecznego i przyjaznego wobec dziecka i ucznia systemu oddziaływań wychowawczych. Szkolenia systemowe pomogą szkołom i placówkom w spełnianiu określonych przez politykę edukacyjną państwa i województwa, regionu wymagań oraz w realizowaniu oczekiwań uczniów, rodziców i nauczycieli. Wspomaganie kompleksowe adresowane do szkoły jako organizacji, oparte jest na diagnozie potrzeb, służącej ustaleniu jednostkowego planu wspomagania. Jego realizacja umożliwi rozwiązanie zdiagnozowanych problemów oraz wypracowanie sposobu włączenia nowych rozwiązań do praktyki zawodowej nauczycieli. Propozycje działań i sposobów realizacji: A. Doskonalenie nauczycieli 1. Rozwój systemu doradztwa metodycznego w celu lepszego dostosowania do potrzeb środowiska oświatowego. 2. Diagnozowanie potrzeb edukacyjnych nauczycieli z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. 3. Realizacja systemowych programów doskonalenia zawodowego nauczycieli na podstawie zdiagnozowanych potrzeb oraz kierunków polityki oświatowej państwa oraz województwa opolskiego. 4. Współpraca z uczelniami i organizacjami pozarządowymi w zakresie kształcenia i doskonalenia nauczycieli. 25

26 B. Kompleksowe wsparcie szkół i placówek 1. Udzielanie pomocy dyrektorom i nauczycielom w opracowywaniu szczegółowej diagnozy potrzeb szkół i przeprowadzaniu działań niezbędnych do rozwiązania zdiagnozowanych problemów w szkole. 2. Wsparcie szkoły we wprowadzaniu nowych rozwiązań do praktyki zawodowej nauczycieli i ewaluacja podjętych działań. 3. Wsparcie szkół i placówek w pracy z najmłodszymi dziećmi. 4. Wspomaganie innowacyjności szkół i placówek z wykorzystaniem innowacyjnych projektów edukacyjnych. 5. Wzmacnianie wychowawczej i opiekuńczej roli szkoły. C. Rozwijanie współpracy dyrektorów szkół i placówek 1. Rozwijanie współpracy dyrektorów w województwie oraz między różnymi typami szkół i placówek z wykorzystaniem sieci tematycznych oraz sieci dla dyrektorów szkół. 2. Organizowanie form wsparcia zawodowego dla dyrektorów o krótkim stażu na stanowisku kierowniczym. 3. Doskonalenie kompetencji zawodowych dyrektorów w ramach Forum dyrektora/wicedyrektora szkoły. 4. Rozwijanie kompetencji dyrektorów pozwalających na wykorzystanie środków z programów operacyjnych Unii Europejskiej przeznaczonych na rozwój szkół. D. Rozwój europejskiej i międzynarodowej współpracy nauczycieli, dyrektorów, metodyków, wizytatorów, nauczycieli konsultantów 1. Inicjowanie i wspomaganie udziału nauczycieli i innych pracowników oświaty w europejskich projektach edukacyjnych i badawczych. 2. Doskonalenie nauczycieli w zakresie posługiwania się językiem obcym oraz kompetencji międzykulturowych. 3. Wspieranie europejskiej mobilności edukacyjnej nauczycieli. 4. Upowszechnianie przykładów dobrej praktyki edukacyjnej z systemów oświatowych innych krajów. E. Integrowanie środowiska oświatowego 1. Organizowanie forum wymiany doświadczeń i upowszechnienia przykładów dobrej praktyki w zakresie współpracy nauczycieli, dyrektorów i rodziców. 26

27 2. Wprowadzenie efektywnych narzędzi komunikacji elektronicznej środowisku oświatowym. 3. Wspieranie szkół w podejmowaniu i prowadzeniu działań na rzecz wzmacniania kapitału społecznego w środowisku lokalnym we współpracy z partnerami społecznymi. 4. Inspirowanie nauczycieli do angażowania się w projekty edukacyjne i społeczne. W niniejszym artykule dokonana została jedynie próba analizy podstawowych działań priorytetowych polskiej szkoły. Zostały również zaproponowane kierunki i sposoby realizacji zadań. Zagadnienie pozostaje jednak otwarte. Każda polska szkoła ma własną koncepcję kreatywnego realizowania i ewaluowania tych zgoła niełatwych i złożonych wymagań. 27

28 Dylematy prawne dyrektora przedszkola Maria Świeca Dyrektor placówki wykonuje wiele zadań, do których potrzebne są różne kompetencje. Zgodnie z obowiązującym prawem dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy, przełożonym wszystkich pracowników, odpowiedzialnym za procesy dydaktycznowychowawcze w placówce, kierownikiem jednostki sektora finansów publicznych, kierownikiem jednostki organizacyjnej samorządowej, w tym między innymi wykonującym zadania związane z zarządzaniem nieruchomością komunalną, organem administracji publicznej oraz prowadzącym nadzór pedagogiczny. Osoba wykonująca wszystkie te zadania musi być do takiej funkcji wszechstronnie przygotowana. Z ustawy o systemie oświaty (art. 36) wynika, że placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany. Osoby spełniające ten warunek zatrudnione są w oparciu o przepisy ustawy Karta Nauczyciela (99%), w tym dla 85% podstawą jest akt mianowania. 14% dyrektorów to nauczyciele zatrudnieni na czas nieokreślony (13%) lub określony (1%). Ustawodawca dopuszcza możliwość, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, kierowania przedszkolem przez osobę niebędącą nauczycielem. Takich osób mamy mniej niż 1% wszystkich zatrudnionych dyrektorów. Od 1999 roku wprowadzono nowe wymaganie w stosunku do kandydata na dyrektora placówki. Dla wszystkich kandydatów, również dla tych, którzy nie mają kwalifikacji nauczycielskich, koniecznym warunkiem jest ukończenie studiów wyższych lub studiów podyplomowych czy kursu kwalifikacyjnego z zarządzania oświatą. Celem wprowadzenia tego wymogu jest wyposażenie kandydatów w wiedzę i umiejętności potrzebne do sprawnego i twórczego zarządzania placówką z uwzględnieniem wymogów prawa i zmian w systemie oświaty. Powierzenie stanowiska dyrektora dla placówek publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego odbywa się po zakończeniu procedury związanej z konkursem wyłaniającym kandydata na dyrektora. Procedura jest jednakowa 28

29 w przypadku, gdy kandydat jest nauczycielem mianowanym lub dyplomowanym, jak i w przypadku, gdy kandydat nie jest nauczycielem. Organ prowadzący organizuje i przeprowadza konkurs na stanowisko dyrektora przedszkola. Główny dokument merytoryczny, jednocześnie uzasadniający przystąpienie do konkursu, to koncepcja funkcjonowania i rozwoju przedszkola. Prawo nie precyzuje sposobu tworzenia ani zawartości tego dokumentu. Tworzona przez kandydata koncepcja pracy przedszkola, jeżeli ma być przydatna, powinna być oparta na podstawowych dokumentach przedszkola (np. plan finansowy przedszkola, arkusz organizacyjny, raporty z ewaluacji zewnętrznej i wewnętrznej) i być dokumentem dostosowanym do środowiska przedszkola i środowiska lokalnego. Po konkursie i powierzeniu stanowiska dyrektora przez organ prowadzący, koncepcja powinna być przedstawiona i zaakceptowana przez środowisko przedszkolne. Powołany dyrektor powinien umożliwić wprowadzenie poprawek, by koncepcja uznana była przez nauczycieli i rodziców za program zapewniający lepszą realizację zadań przedszkola. Organ prowadzący może przedłużyć powierzenie stanowiska obecnemu dyrektorowi przedszkola po upływie pięcioletniej kadencji. Wcześniej organ ten powinien zasięgnąć opinii rady pedagogicznej oraz uzgodnić takie powierzenie z kuratorem oświaty. Przedłużenie może dotyczyć kolejnego pięcioletniego okresu sprawowania funkcji. Jeżeli kandydat jest nauczycielem przedszkola, którym ma kierować, to nie ma potrzeby dokonywania żadnych zmian w umowie o pracę. Jest on nadal pracownikiem przedszkola. W przypadku, gdy kandydat na dyrektora nie jest nauczycielem przedszkola, którym ma kierować, zachodzi konieczność zatrudnienia przyszłego dyrektora na stanowisku nauczyciela. Podpisanie umowy o pracę jest zadaniem dyrektora, który kończy kadencję, ponieważ tylko on ma uprawnienia do podejmowania decyzji kadrowych w przedszkolu. Powierzenie stanowiska dyrektora przedszkola nie zastępuje umowy o pracę. W sprawnym funkcjonowaniu przedszkola, po przeprowadzonym konkursie i wybraniu nowego dyrektora, ważny jest termin powierzenia stanowiska dyrektora i stworzenie możliwości przygotowania placówki do nowej sytuacji organizacyjnej. Zdarza 29

30 się dość często, że ustępujący dyrektor przygotowuje całą organizację nowego roku nie konsultując decyzji ze swoim następcą. Formalnie dopiero 1 września nowy dyrektor może rozpocząć swoją pracę i podejmować decyzje. Kadencja dyrektora przedszkola kończy się wraz z upływem okresu, na który dyrektor otrzymał powierzenie stanowiska lub powołanie na stanowisko dyrektora. W tym przypadku nie wymaga się od organu prowadzącego wykonania jakichkolwiek czynności prawnych. Najprostszym stosowanym rozwiązaniem prawnym przy odwołaniu z funkcji dyrektora przedszkola jest porozumienie stron, czyli porozumienie pomiędzy dyrektorem a organem prowadzącym. Kurator oświaty, w ramach prowadzonego nadzoru pedagogicznego, może złożyć wniosek do organu prowadzącego o odwołanie dyrektora ze stanowiska, gdy stwierdzi niedostateczny efekty kształcenia lub wychowania w placówce. Zanim to stwierdzi, w placówce musi zostać przeprowadzona ewaluacja zewnętrzna. Ewaluacja zewnętrzna pozwala na opisanie stopnia spełniania wymagań określonych w załączniku do rozporządzenia o nadzorze pedagogicznym oraz odniesienie tego, co robi przedszkole, do oczekiwań państwa wobec placówki. Nie można zatem mówić o ocenie przedszkola w znaczeniu wartościowania i kwalifikowania. Najbardziej wartościową częścią procesu badawczego podczas ewaluacji jest raport. Po otrzymaniu raportu dyrektor placówki, w terminie 7 dni, może zgłosić do kuratora oświaty pisemnie, umotywowane zastrzeżenia dotyczące raportu. Kurator ma kolejne 14 dni na zajęcie ostatecznego stanowiska. Organ prowadzący placówkę ma także ważne zadania do wykonania w procedurze ewaluacji zewnętrznej. Wyniki ewaluacji prezentowane w raporcie mogą i powinny stanowić impuls do rozwiązania problemów istniejących w przedszkolu, do podjęcia działań doskonalących ukierunkowanych na osiąganie celów edukacyjnych i rozwój placówki. Dyrektor placówki jako pracownik W systemie oświaty możliwe są dwa warianty zatrudnienia dyrektora. Pierwszy wariant to zatrudnienie na podstawie Karty Nauczyciela. W taki sposób zatrudnionych jest około 99% wszystkich dyrektorów. Nieznaczna liczba dyrektorów to pracownicy samorządowi zatrudniani przez organ prowadzący. 30

31 Dyrektor jest nauczycielem zatrudnionym w placówce, którą zarządza. Pensum godzin dydaktycznych ustalone przez organ prowadzący zależy od wielkości placówki i możliwości finansowych organu prowadzącego. Przydzielanie godzin ponadwymiarowych i doraźnych zastępstw dyrektorowi jest uzależnione tylko od szczególnych przypadków i powinno być akceptowane przez organ prowadzący. Oprócz pensum, w ramach którego dyrektor przedszkola prowadzi zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, dyrektor powinien również realizować czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym, tak jak każdy nauczyciel. Pozostały czas pracy dyrektora przedszkola to czas potrzebny na zarządzanie placówką. Zgodnie z art. 140 Kodeksu Pracy czas zadaniowy pracy dyrektora jest określony wymiarem zadań do wykonania. Mówimy w takiej sytuacji o nienormowanym czasie pracy. W przypadku dyrektora placówki utrudnione jest precyzyjne określenie momentu rozpoczynania i zakończenia pracy, a także niemożliwa jest kontrola czasu poświęconego wykonywaniu pracy. Dyrektor placówki nie powinien pracować dłużej niż 40 godzin w tygodniu. Tygodniowy rozkład czasu pracy dyrektor ustala sam. Po zmianach w organizacji pracy kuratoriów oświaty oraz zadań kuratora oświaty, samorząd uzyskał mocniejszą pozycję, ale i większą odpowiedzialność za realizację zadań oświatowych. Współpraca organu prowadzącego z dyrektorami przedszkoli sprowadza się głównie do spraw bieżących dotyczących administracji i zarządzania placówką. Obsługa prawna dyrektorów placówek Po zmianach w organizacji kuratoriów oświaty od ponad dwóch lat nie ma już tzw. wizytatorów rejonowych, którzy pełnili jednocześnie dwie funkcje: osoby kontrolującej pracę dyrektora placówki oraz opiekuna placówki, do którego dyrektor mógł występować. Obecnie dyrektor został pozbawiony takiej pomocy, a organy prowadzące luki tej nie wypełniły. Mimo tego, że dyrektor placówki podczas swojej pracy posługuje się blisko dwustoma aktami prawnymi (ustawy i rozporządzenia wykonawcze do ustaw), często nie otrzymuje pomocy w sprawach prawnych od swojego organu prowadzącego. Dyrektor powinien mieć zapewnioną pomoc prawną. Wielość i różnorodność ustaw i rozporządzeń, które wykorzystuje w swojej pracy, a do tego akty te ulegają ciągłym 31

32 nowelizacjom, stanowi potencjalne zagrożenie, że nie wszystkie podejmowane przez dyrektora decyzje będą zgodne z obowiązującym prawem. Żaden portal internetowy nie zapewnia dyrektorom nieodpłatnego dostępu do ujednoliconych tekstów ustaw i rozporządzeń. Dyrektor jest administratorem obiektu Zakres odpowiedzialności dyrektora określa się na piśmie, przy powierzeniu stanowiska. W przypadku dyrektora placówki nie stosuje się ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zakres administrowania określa organ prowadzący. Brakuje precyzyjnego określenia spraw, które należą do samorządu, a które do dyrektora placówki. W sprawach związanych z administrowaniem i utrzymaniem nieruchomości w dobrym stanie technicznym, które zawsze wiążą się z potrzebą znalezienia dodatkowych środków finansowych, dyrektor ma słabszą pozycję. Dyrektor opracowuje arkusz organizacyjny placówki na dany rok szkolny. Kurator oświaty zwolniony został z opiniowania arkusza organizacyjnego placówki i stąd przygotowany przez dyrektora arkusz organizacyjny zatwierdza bezpośrednio organ prowadzący. Prawo nie określa formy i pełnego zakresu danych, które powinny być w nim umieszczane. Każdy samorząd określa swoje standardy związane z organizacją roku szkolnego. Tak określone standardy nie mają mocy obowiązującego prawa, a jedynie informacji kierowanej do dyrektorów. Dyrektor placówki powinien dostosować się do tych określonych przez organ prowadzący informacji. Obecnie w kuratoriach działają zespoły wizytatorów, które zajmują się wyłącznie określonymi zadaniami. Jest zespół do przeprowadzania ewaluacji zewnętrznej szkół, jest też drugi zespół do przeprowadzania tylko kontroli prawnej. Wizytatorzy wykonujący inne zadania kuratora oświaty mogą być organizowani w inne dowolne zespoły bez dodatkowych ograniczeń. Ustawa o systemie oświaty nie zmieniła się, w zakresie definicji nadzoru pedagogicznego. System nadzoru pedagogicznego uległ zmianom dzięki nowemu rozporządzeniu. Kurator oświaty wykonuje ewaluację zewnętrzną, kontroluje przestrzeganie prawa oraz wspomaga pracę placówki. Ewaluacja i kontrola mogą być działaniami planowymi lub doraźnymi. Zastosowanie art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o systemie 32

33 oświaty, upoważniające kuratora oświaty do podjęcia działań wobec dyrektora placówki, następuje tylko w przypadku, gdy raport z ewaluacji zewnętrznej w obszarze "efekty" zawierać będzie literkę E przynajmniej w jednym wymaganiu. Rozporządzenie wprowadziło jasną i przejrzystą procedurę przeprowadzania ewaluacji zewnętrznej oraz kontroli prawnej. Do przeprowadzenia jednej i drugiej formy nadzoru pedagogicznego wizytatorzy muszą mieć upoważnienie od kuratora oświaty. Dyrektor jako kierownik zakładu pracy W tym zakresie dyrektor wykonuje czynności z zakresu prawa pracy określone w ustawie Karta Nauczyciela, ustawie o pracownikach samorządowych i w Kodeksie Pracy. Trudno wymienić wszystkie zadania dyrektora w zakresie zatrudniania, w tej części przedstawię tylko czynności określone ustawą Karta Nauczyciela. Na dyrektorze placówki, jako kierowniku jednostki sektora finansów publicznych III stopnia, ciąży obowiązek i odpowiedzialność w zakresie zadań wynikających z ustawy o rachunkowości, ustawy o finansach publicznych oraz rozporządzenia w sprawie sprawozdawczości budżetowej. Dyrektor, przyjmując powierzenie stanowiska, staje się odpowiedzialnym za całą gospodarkę finansową szkoły. W stosunku do osób kierujących pracą zakładu pracy szczególnie obowiązująca jest zasada, że nieznajomość prawa nie zwalania od odpowiedzialności za naruszenie prawa, w tym przypadku przepisów z zakresu finansów publicznych. Dyrektor, z racji pełnionej funkcji, powinien znać zasady wydatkowania i rozliczania środków publicznych oraz konsekwencje ich naruszenia. W razie wątpliwości interpretacyjnych powinien dokładnie przeanalizować przepisy przed podjęciem decyzji, nie ograniczając się np. tylko do jednej. Dyrektor powierza określone czynności swoim pracownikom. Jeżeli dyrektor powierza zadania pracownikom, sam jest zwolniony od ewentualnej odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów w zakresie związanym z wykonaniem powierzonych czynności. Powierzenie obowiązków określonym pracownikom odbyć się może na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Dyrektor powinien zadbać o szczegółowe mechanizmy kontroli dotyczące operacji finansowych i gospodarczych oraz o mechanizmy kontroli dotyczące systemów 33

34 informatycznych. Wiąże się to z wprowadzeniem w życie niezbędnych instrukcji oraz regulaminów. Każda placówka funkcjonuje na podstawie prawa zewnętrznego i wewnętrznego, w tym statutu, regulaminów, instrukcji i zarządzeń dyrektora. Wszystkie te dokumenty są punktem wyjścia do budowania i wprowadzenia systemu kontroli zarządczej. Dyrektor nie powinien być pozostawiony bez pomocy specjalistów z samorządowego organu prowadzącego. Wsparcie powinno dotyczyć zadań związanych z przygotowaniem odpowiedniej dokumentacji przetargowej, dokumentacji wykonawczej, przeglądu nieruchomości placówki i innych spraw związanych z jakością, by stan bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie nie był zagrożony. W tych zadaniach dyrektor powinien uzyskiwać pomoc wydziałów, komórek i referatów zajmujących się odpowiednio: inwestycjami, zamówieniami publicznymi, czy remontami. Odpowiedzialność dyrektora placówki za bezpieczeństwo i higienę pracy jest określona przepisami prawa. Możliwości dyrektora są w tym zakresie ograniczone, jeżeli do zapewnienia bezpieczeństwa potrzebne są dodatkowe środki finansowe. Dyrektor często ma poważny dylemat czy ostro przeciwstawiać się swojemu organowi prowadzącemu (co często prowadzi do zmiany na stanowisku dyrektora przy najbliższej okazji), czy też stan zagrożenia przeciągać w czasie, ryzykując poważny wypadek. Ustawodawca powinien zdecydować, kto i w jakim zakresie ponosi odpowiedzialność, gdy warunki bezpieczeństwa i higieny pracy wymagają dodatkowych środków finansowych. Ostatnia nowelizacja rozporządzenia o organizacji roku szkolnego daje kompetencje dyrektorowi placówki do ustalania dodatkowych dni wolnych od zajęć dydaktycznowychowawczych poza określonymi w tym rozporządzeniu. Na poziomie organizacji, instytucji oraz zakładu pracy tworzone jest prawo wewnętrzne, które w ramach powszechnie funkcjonującego prawa tworzą normy i reguły postępowania obowiązujące na terenie danego zakładu. Prawo wewnętrzne może pomóc dyrektorowi przedszkola w prowadzeniu placówki. Warto zadbać o funkcjonalny statut, przydatne regulaminy i zarządzenia dyrektora placówki. Funkcjonowanie przedszkola często odwołuje się do statutu przedszkola, nakazując umieszczanie w nim różnych uregulowań, które nie są 34

35 opisane w ustawach czy rozporządzeniach. Obowiązek przetwarzania danych zgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych jest niezależny od tego czy zbiór jest rejestrowany w ewidencji prowadzonej przez GIODO, czy też nie. Każda czynność, którą wykonuje się w szkole z użyciem danych osobowych, jest procesem przetwarzania danych. Jest to tworzenie papierowych ewidencji, przechowywanie danych w kartotekach, wykazach, zbiorach umów, aktach osobowych, a także przy wykorzystaniu systemu informatycznego w komputerowych tabelach, programach, w ramach strony internetowej placówki, przez wprowadzanie danych do systemu informacji oświatowej. Każde użycie danych osobowych musi mieć uzasadnienie w prawie. Dyrektor placówki powinien szukać podstawy prawnej w ustawach lub rozporządzeniach. Oświadczenie majątkowe dyrektora przedszkola Ustawa samorządowa nakłada na dyrektorów placówek obowiązek składania oświadczeń majątkowych. Jeśli dyrektor nie złoży oświadczenia w ustawowym terminie, organ prowadzący podejmuje decyzję o utracie przez dyrektora wynagrodzenia. Okres niewypłacania wynagrodzenia liczony jest od dnia, w którym oświadczenie powinno być złożone, do dnia złożenia oświadczenia. Oprócz wynagrodzenia organ prowadzący odwołuje dyrektora ze stanowiska najpóźniej po upływie 30 dni od dnia, w którym upłynął termin do złożenia oświadczenia, czyli do końca maja. Instytucje kontrolujące pracę przedszkola Kontrola jest porównywaniem stanu faktycznego ze stanem założonym, dla instytucji publicznych - ze stanem prawnym. Państwo, poprzez różne instytucje kontrolne, sprawdza i pilnuje, aby np. szkoła funkcjonowała zgodnie z ustalonymi zasadami i prawem. Dyrektor przedszkola często spotyka się z inspekcją sanitarną. Warunki stworzone, wyżywienie oraz proces dydaktyczno-wychowawczy to zakres działalności szkoły, która jest szczególnie nadzorowana. W każdym roku Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) wyznacza główne zadania związane z kontrolą przeprowadzaną w instytucjach i zakładach pracy. Do zadań PIP, wprowadzonych ostatnią zmianą ustawy, oprócz wszystkich zagadnień z zakresu prawa pracy należy m.in. nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom fizycznym 35

36 wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, na rzecz którego ta praca jest świadczona. Inspektor może nadzorować stan bhp tam, gdzie do tej pory nie miał prawa np. na terenie placówki, w której wykonują swoją pracę osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych. Dla dyrektorów placówek poważnym problemem jest realizacja zaleceń i nakazów straży pożarnej (innych służb kontrolnych także). Zalecenia dostaje dyrektor placówki jako kierownik zakładu pracy, a dysponentem środków finansowych jest samorząd. Stan budynków w wielu wypadkach nie zapewnia bezpiecznych warunków. Normy obowiązujące jeszcze kilkanaście lat temu różnią się od dotychczasowych, a do tego dochodzi sumienność w wykonywaniu obowiązków przez służby kontrolujące. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrolę pod względem legalności, gospodarności i rzetelności. Bada w szczególności realizację ustaw i innych aktów prawnych w zakresie działalności finansowej, gospodarczej i organizacyjno-administracyjnej jednostek. ZUS przeprowadza kontrolę płatników składek na ubezpieczenia społeczne. Urząd Skarbowy dokonuje czynności sprawdzających mających na celu zbadanie terminowości wpłacania podatków, a także terminowości oraz formalnej poprawności składanych deklaracji rozliczeniowych. Zakres merytorycznej oceny dyrektora Kryterium oceny pracy dyrektora szkoły (nauczyciela) stanowi stopień realizacji zadań określonych w art. 6, 7 i 42 ust. 2 ustawy Karty Nauczyciela oraz art. 4 i 39 ustawy o systemie oświaty ustalony w wyniku sprawowanego nadzoru pedagogicznego oraz nadzoru w zakresie spraw finansowych i administracyjnych. Kontrole mają na celu sprawdzenie czy dyrektor placówki wykonując swoje zadania zgodnie z obowiązującym prawem. W przypadku uchybień i postępowania niezgodnego z prawem, organ prowadzący i organ nadzoru pedagogicznego uruchamia określone procedury, łącznie z odwołaniem dyrektora ze stanowiska. Informacja o tym co, gdzie i w którym przypadku dyrektor postąpił nieprawidłowo i niezgodnie z prawem, jest tylko końcowym elementem kontroli i nie wpływa na rozwój dyrektora i placówki. Pozwala tylko uporządkować prawne uchybienia. 36

37 Podsumowanie Patrząc na sytuację dyrektora przedszkola, kształtowaną przez obowiązujący porządek prawny, można dostrzec, że jest to zarówno pod względem prawnoorganizacyjnym jak i z punktu widzenia funkcjonalnego (w sferze zadań i kompetencji) sytuacja złożona i dość zróżnicowana. Dyrektor przedszkola występuje jako podmiot wielu układów organizacyjnych. Można np. postrzegać go w kontekście systemu oświaty czy systemu administracji publicznej, terenowej - samorządowej, poddany jest oddziaływaniu ze strony władzy publicznej, władz samorządowych, ale i ze strony kuratora oświaty; pozostaje w wielorakich powiązaniach (zależnościach, współdziałaniu, itd.) z różnymi podmiotami, wykonuje różne funkcje. W rezultacie pozycja prawna dyrektora przedszkola jest wielowymiarowa, obejmuje wiele aspektów i kształtowana jest przez różne rozwiązania prawne zawarte w przepisach, a także uwarunkowania faktyczne. Propozycje form wsparcia oraz doskonalenia kompetencji zawodowych dyrektorów placówek na początku pełnienia funkcji, czyli czego dyrektorzy oczekują: zorganizowania spotkań, podczas których dyrektorzy byliby informowani o planowanych zmianach w prawie i wynikających z tych zmian konsekwencjach po to, by dyrektor spokojnie mógł te zmiany wprowadzać; pomocy eksperta (który zna specyfikę pracy placówki) we wdrożeniu zmian szkolenia, konsultacje, wypracowanie narzędzi i praktycznych rozwiązań; zorganizowania grupy liderów szkolnych, którzy współpracowaliby z dyrektorem w danym obszarze np. ewaluacji; stworzenia możliwości konsultacji z prawnikiem, by uzyskiwać interpretacje przepisów prawa; powołania ogólnopolskiego ośrodka informacji prawnej z infolinią i platformą prawną; szkolenia (również on-line) dotyczącego m.in. awansu zawodowego; umieszczenia na stronach internetowych prowadzonych przez wiarygodne podmioty list sprawdzonych i polecanych firm szkoleniowych, źródeł wiedzy prawniczej, w tym publikacji i dostępu do orzeczeń; 37

38 podejmowania mediacji przez organ prowadzący w przypadku spornych kwestii, np. między dyrektorem i nauczycielami; wymiany doświadczeń między dyrektorami, w większych grupach lub duetach (rolę organizatora spotkań grup mógłby pełnić organ prowadzący). Kolejnym ważnym i trudnym problemem podkreślanym przez dyrektorów jest prowadzenie dokumentacji. Proponowanym wsparciem byłaby: aktualizowana lista obowiązujących dokumentów umieszczona na tematycznej platformie e-learningowej wraz z kryteriami jakości tych dokumentów. Platforma taka mogłaby zawierać zakładki tematyczne zgodne z potrzebami korzystających osób. Ważne byłoby również publikowanie przykładów dobrych rozwiązań stosowanych w praktyce oraz organizowanie spotkań w celu wspólnego opracowywania przykładowych dokumentów, np. regulaminów. Rolę organizatora takich spotkań przypisano organowi prowadzącemu. Wspierać dyrektora w zakresie prowadzenia dokumentacji mógłby lider ze środowiska, np. doświadczony dyrektor lub rodzic fachowiec w danej dziedzinie, np. księgowości. Innym, trudnym dla dyrektorów, problemem są sprawy kadrowe, w tym zwalnianie nauczycieli i zarządzanie zasobami ludzkimi. Wymienioną formą wsparcia może być dostęp do jasnej interpretacji prawa w tym zakresie, opracowanie przykładowych kryteriów zwalniania pracowników oraz efektywne szkolenia, m.in. z zakresu prowadzenia tzw. trudnej rozmowy. Dobra współpraca, zrozumienie i wzajemny przepływ informacji z organem prowadzącym to ważny czynnik wspierający dyrektora. Dyrektorzy zwrócili także uwagę na duże problemy związane z różnymi kontrolami przeprowadzanymi w placówkach. Wymieniają tu kontrole przeprowadzane przez NIK, np. dotyczące remontów. Stąd powstały kolejne propozycje: szkolenia w zakresie prawa zamówień publicznych; pomocy organu prowadzącego w przygotowaniu i specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dokumentacja robót, kosztorysy); przeprowadzenia przetargów przez organ prowadzący; udostępnienia rejestru kontaktów do specjalistów z różnych dziedzin. Przy omawianiu problemów związanych z prowadzonymi kontrolami przez kuratora oświaty oraz kontaktami z organem prowadzącym dyrektorzy proponowali: 38

39 szkolenia z zakresu komunikacji interpersonalnej i nadzoru pedagogicznego; powołanie klubów dyrektora, gdzie tworzyłyby się możliwości osobistej wymiany doświadczeń i mniej formalnych kontaktów; prowadzenie platformy internetowej, która dzięki odpowiedniej organizacji stałaby się źródłem łatwych do zdobycia informacji (zdaniem uczestników warto zamieścić tam bazę teleadresową ekspertów/specjalistów z różnych dziedzin, np. zakresu nadzoru pedagogicznego mogliby to być doświadczeni dyrektorzy lub pracownicy ośrodków doskonalenia nauczycieli); szkolenia obejmujące umiejętności interpersonalne: komunikację, negocjacje i mediacje; utworzenie sieci koordynatorów, np. ds. kontaktów z rodzicami; superwizje dla dyrektora prowadzone przez eksperta z zewnątrz. Opracowane postulaty przygotowano na podstawie materiałów z seminarium: Dyrektor placówki propozycje form wsparcia oraz doskonalenia kompetencji zawodowych dyrektorów szkół i placówek na początku pełnienia funkcji, zorganizowanego przez Pracownię Rozwoju Kadr Zarządzających ORE. Literatura: 1. Pery A., Status dyrektora szkoły poradnik dla samorządowców i dyrektorów szkół, Warszawa Więsław S., Sytuacja i status zawodowy dyrektorów szkół i placówek oświatowych, Warszawa 2011 (raport). 39

40 Uwaga, motywacja, emocje - czyli o warunkach sprzyjających uczeniu się Joanna Jaromin "Ten, kto w trakcie uczenia się jest uważny, zmotywowany i w dobrym nastroju, zapamięta więcej". /M. Spitzer/ Uczenie się jest złożonym i zróżnicowanym procesem. By mógł on prawidłowo przebiegać, każdy człowiek potrzebuje innych bodźców i czynników, które będą go wzmagać. Czynników sprzyjających procesowi uczenia się jest bardzo wiele, jednak w niniejszym opracowaniu skupimy się - idąc za myślą M. Spitzera 1 - tylko na trzech z nich: uwadze, motywacji i emocjach. Triada ta jest niezbędna wszystkim, którzy chcą się czegokolwiek nauczyć, a świadomość i znajomość jej mechanizmów - tym, którzy pracują nad tym, by innych czegoś nauczyć. Zatem zarówno uczeń, jak i nauczyciel nie mogą jej zlekceważyć. Uwaga Nauka nie jest możliwa bez uwagi. Uwaga jest bowiem niezbędna do uzyskania informacji, zapisania ich i utrzymania ich w pamięci. Jest ona mechanizmem, który przybiera szereg postaci. Pierwszą z nich jest czujność, czyli zdolność do oczekiwania na pojawienie się określonego bodźca, tzw. sygnału, przy jednoczesnym ignorowaniu wszystkich innych bodźców, które niekiedy mogą zakłócać, czy też potocznie: usypiać czujność. Kolejną postacią uwagi jest selektywność - zdolność do wyboru jednego bodźca. M. Spitzer przywołuje w tym miejscu obraz otaczającego nas świata, którego 1 M. SPITZER, Jak uczy się mózg, tłum. M. Guzowska-Dąbrowska, Warszawa 2014, s

41 spostrzeganie wydaje się być biernym procesem, a tak naprawdę sami aktywnie wychwytujemy z niego i przetwarzamy to, co dla nas ważne, pomimo mnóstwa innych bodźców, które próbują zwrócić naszą uwagę 2. Selekcjonowanie tych bodźców zależy od aktualnych czynników, np. miejsca, w którym się w danej chwili znajdujemy, czy też czynności, którą właśnie wykonujemy. Z selektywnością ściśle wiąże się proces przeszukiwania, który polega na przeszukiwaniu pola percepcji po to, by wyszukać obiekty spełniające określone kryteria. Należy wspomnieć jeszcze o kontroli czynności jednoczesnych, czyli o zdolności wykonywania kilku czynności jednocześnie z taką samą uwagą; możemy mówić wówczas o podzielności uwagi. Jeśli jednak jedna z czynności zaczyna bardziej wymagać uwagi, niż pozostałe, wówczas jest to sygnał, że nasza uwaga uległa zaburzeniu. W procesie uczenia się skupienie uwagi powoduje poznawcze przetwarzanie danych, co z kolei prowadzi do integracji z wcześniej już zdobytymi informacjami; tworzą się wówczas nowe skojarzenia i modele myślowe. Jeśli jednak uwaga ucznia będzie rozproszona, wówczas będzie odbierał on i przyswajał jedynie fragmenty lekcji, co sprawi, że te informacje będą miały inny sens i znaczenie. Kognitywne rezultaty skupienia uwagi będą uwidaczniały się w stanie wiedzy i systemie pamięci ucznia, m.in. poprzez zrozumienie informacji - uczeń jest w stanie przenieść i wykorzystać w praktyce wiedzę zdobytą w sposób poznawczy. Skupienie uwagi na działaniu edukacyjnym jest pierwszym etapem procesu uczenia się. I chociaż mowa tu o pierwszym etapie czy fazie, to jednak uwaga musi być utrzymywana także podczas kolejnych faz procesu uczenia się. Jest oczywiste, że ten stan gotowości i czujności umysłu jest procesem pochłaniającym dużo energii, dlatego też po pewnym czasie aktywności następuje jego wyłączenie. Jest to naturalne zjawisko, co więcej - taki stan odprężenia, w tym także snu, jest konieczny w procesie uczenia się 3. 2 Tamże, s M. PIEGOWSKA, O uczeniu się, ( ). 41

42 Zakres zapamiętanego materiału zależy w dużej mierze od tego, jak bardzo odbiorca skupi się na nim. Zatem: im uczeń będzie bardziej uważny na lekcji, tym więcej z niej zapamięta. Zadaniem nauczyciela jest więc przyciągnięcie jego uwagi i skupienie jej na danym materiale. Motywacja Aby osiągnąć jakiekolwiek efekty, uczeń musi przede wszystkim chcieć się uczyć, musi dążyć do określonego celu. Nawet z psychologicznego punktu widzenia wynika, że nastawienie ucznia i jego postawa wobec szkoły zależy bardzo mocno od motywacji. Powinna ona być kształtowana u dziecka już od najmłodszych lat, by mogło ono jako uczeń funkcjonować prawidłowo. Motywacja ma ogromny wpływ na procesy poznawcze, sprawność myślenia i aktywność. Nie może ona jednak być ani zbyt słaba, ani zbyt silna 4. Często obserwuje się, z jaką radością i zapałem dzieci czekają na pierwszą w swoim życiu lekcję. Ten entuzjazm i zafascynowanie nauką szkolną utrzymują się zazwyczaj w pierwszej klasie. Później, o ile nie są pielęgnowane przez nauczyciela, zmieniają się w niechęć do szkoły i brak zapału do pracy. Na początku kariery szkolnej dziecka ogromną rolę odgrywa postawa nauczyciela, który jest dla niego wzorem i autorytetem, często nawet osobą bardziej znaczącą, niż rodzice. To jest również czas, kiedy zarówno nauczyciel, jak i rodzice powinni poprzez swoje zaangażowanie i wykorzystywanie zainteresowań dziecka jak najmocniej rozpalić jego motywację, zwłaszcza tę wewnętrzną. Jeśli na tym etapie wszyscy o to zadbają, wówczas jest duża szansa, że zapał do nauki, podsycany ciekawością poznawczą, pozostanie w nim na długo, a może i na zawsze. Dużym motywatorem jest pochwała. W szkole niestety często dzieje się tak, że pochwały otrzymuje uczeń zdolny; przeciętni i słabsi nie są chwaleni, choć czasem ich wysiłki zasługują na większą pochwałę, niż duże efekty osiągnięte niewielkim wysiłkiem przez uczniów zdolnych. Należy pamiętać, że pochwały są ważne dla każdego - nawet 4 E. PELIKSZE, Wpływ motywacji na uczenie się, ( ); por. także: J.R. ANDERSON, Uczenie się i pamięć. Integracja zagadnień, tłum. E. Czerniawska, Warszawa 1998, s

43 najmniejsza może stać się początkiem wielkiej przemiany. Z tym wiąże się także problem oceniania. Często zdarza się, że ocenie podlega efekt końcowy pracy ucznia, a nie jego trud i zaangażowanie. Takie podejście zniechęca mniej zdolnych uczniów. Nie jest też motywujące dla uczniów zdolnych, gdyż utwierdzają się oni tylko w przekonaniu, że nie muszą się zbytnio angażować, wystarczy minimalny wysiłek, a i tak zdobędą najlepszą ocenę. Ocena natomiast powinna przede wszystkim spełniać funkcję informującą, tzn. powinna informować ucznia (oraz jego rodziców czy opiekunów) o stopniu przyswojenia wiadomości i umiejętności. Ocena połączona z odpowiednio przygotowaną informacją zwrotną (wskazującą mocne strony, a także błędy i kierunki ich poprawy) jest jednym z czynników motywujących. Z odpowiedniej motywacji uczeń osiągnie szereg korzyści. Będzie m.in. otrzymywał dobre oceny, będzie miał ochotę do dalszej pracy, większą pewność siebie, wyższą samoocenę i poczucie satysfakcji, będzie rozwijał swoje zainteresowania, a także będzie bardziej samodzielny i odpowiedzialny. Emocje Uczeni coraz częściej i coraz wnikliwiej badają związek procesów poznawczych z emocjami. Nie jest to jednak zagadnienie nowe, gdyż już Freud, przy okazji swoich badań nad mechanizmami obrony ego, ukazał zależność między racjonalnymi sądami o świecie a ich zabarwieniem emocjonalnym 5. Emocje nie tylko wpływają na różne procesy poznawcze, ale często także warunkują je, pełniąc w nich pewne funkcje 6 : orientacyjna - emocje dostarczają informacji o otoczeniu (osobach, obiektach, zdarzeniach itp.) ważnych z punktu widzenia potrzeb i celów jednostki; aktywacyjna - emocje dostarczają energii do uruchomienia i długotrwałego angażowania się w różne procesy poznawcze; 5 M. ZAJENKOWSKI, Emocje i procesy poznawcze jako przykład elementarnych przedmiotów psychicznych, w: K. SZYMANIK, M. ZAJENKOWSKI (red.), Kognitywistyka. O umyśle umyślnie i nieumyślnie, Warszawa 2004, s Za: T. MARUSZEWSKI, Psychologia poznania, Gdańsk 2001, s

44 modulacyjna - emocje dostarczają odpowiedniej ilości energii do optymalnego przebiegu procesów poznawczych; metapoznawcza - wiąże się z orientacją dotyczącą własnych procesów poznawczych i z wyborem takich procedur poznawczych, które w danej sytuacji mogą przynieść najefektywniejsze skutki. Oczywiście, uczeniu się sprzyjają przede wszystkim pozytywne emocje. Negatywne natomiast, jak np. lęk, spowodują często szybkie uczenie, ale nie są czynnikami sprzyjającymi procesom poznawczym, uniemożliwiają połączenie nowych treści z już posiadanymi i zastosowanie wiedzy w praktyce. Co więcej, długotrwały strach i inne negatywne emocje mogą się wreszcie przeobrazić w przewlekły stres, który może nawet prowadzić do obumierania komórek i uszkodzenia hipokampa 7. Nie warto więc włączać do nauki negatywnych emocji. Za to radość, śmiech i dobre samopoczucie mają dobroczynny wpływ na skuteczność procesu uczenia się. Pozytywne emocje rozluźniają mięśnie, dzięki czemu uczeń będzie czuł się zrelaksowany, a odprężenie - jak już wspomniano podczas omawiania uwagi - jest bardzo istotne podczas nauki i jednocześnie sprzyja szybkiej nauce. Poza tym dobre samopoczucie sprawia, że dziecko będzie bardziej zmotywowane do nauki - a wiemy już, jak ważna jest motywacja. Warto więc zadbać, by nauka szkolna nie była czynnikiem stresogennym dla dzieci, ponieważ wówczas nie przyniesie żadnych pozytywnych efektów, najwyżej krótkotrwałe. Należałoby w tym celu zapewnić więcej ruchu i zabawy podczas lekcji, a także w czasie uczenia się dziecka w domu. Problematyka dotycząca uwagi, motywacji i emocji jako warunków sprzyjających uczeniu się jest bardzo szeroka. W niniejszym opracowaniu zostały tylko zasygnalizowane wybrane zagadnienia w celu pobudzenia do refleksji nad stosunkowo dobrze znanym tematem. W powyższym rozważaniach przewijał się zasadniczo jeden motyw, jakim jest wykorzystanie naturalnych predyspozycji człowieka, czyli właśnie skupienia uwagi, potrzeby motywacji, czy konieczności odczuwania pozytywnych emocji, do zwiększenia efektywności procesu uczenia się. 7 M. SPITZER, Jak uczy się mózg, s. 124;

45 Żeby nam się chciało chcieć - o wolontariacie szkolnym i nie tylko Agnieszka Skrzydelska Aby istnieć, trzeba uczestniczyć Antoine Saint-Exupery W kalendarzu wiele jest dni specjalnych, mamy chociażby Międzynarodowy Dzień Dziecka, Ogólnopolskie Święto Lasu - 6 maja, a ze świąt nietypowych, w pierwszy piątek października są obchody Światowego Dnia Uśmiechu. W 1986 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła dzień 5 grudnia Międzynarodowym Dniem Wolontariusza. Ustalając święto, ONZ chciało podkreślić nieocenioną rolę wolontariuszy, a tym samym podziękować im za zaangażowanie, czas i umiejętności, którymi obdarowują innych. Wolontariat z definicji (łac. voluntarius - dobrowolny) oznacza nieodpłatną, dobrowolną pracę na rzecz innych z wyłączeniem rodziny, przyjaciół i sąsiadów. Odsetek Polaków, którzy w ubiegłym roku byli wolontariuszami na rzecz konkretnych osób wynosi 48 proc., zaś na rzecz środowiska społecznego lub naturalnego - 28 proc. Wolontariusz to zazwyczaj osoba młoda, dobrze wykształcona i dobrze sytuowana, mieszkająca w dużym mieście, deklarująca praktyki religijne. Polacy chętniej angażują się w jednorazowe akcje np. w Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy Jurka Owsiaka, czy też w nagłe, tragiczne wydarzenia na świecie np. trzęsienie ziemi na Haiti, a i taka pomoc często sprowadza się do wrzucenia datku do puszki. Trudniej jest "utrzymać" wolontariusza przy długofalowych projektach i zachęcić go do systematycznej aktywności. Wolontariuszem może zostać każdy, bez względu na wiek, wykształcenie, płeć, czy cechy charakteru, jednak nie każdy wolontariusz może wszędzie pracować. Świadoma ocena swoich umiejętności, predyspozycji i zainteresowań oraz wgląd w wewnętrzne cele umożliwi podjęcie wolontariatu, który rozwija, uczy i daje radość. Tylko taki wolontariat daje szansę, że pomoc będzie efektywna i wartościowa dla innych. Wolontariat podejmujemy nie tylko po to, by pomagać innym, ale także i sobie. Bycie wolontariuszem 45

46 umożliwia bowiem czynienie dobra równocześnie na dwóch płaszczyznach: wolontariusz daje swój czas, energię, zaangażowanie i pomysły, w zamian czerpiąc satysfakcję, wiedzę i doświadczenie. W Polsce wolontariat prawnie został unormowany niedawno poprzez uchwaloną 24 kwietnia 2003 roku Ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U Nr 96 poz. 873). Po raz pierwszy w polskim prawie zostały w niej zdefiniowane takie pojęcia jak "wolontariusz", "organizacja pozarządowa" oraz "działalność pożytku publicznego". Ustawa reguluje zasady angażowania wolontariuszy, ich prawa i obowiązki oraz przysługujące im świadczenia. Nad realizacją postanowień ustawy czuwa powołany przy Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego. W naszym kraju najłatwiej zauważyć wolontariuszy Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy i Polskiego Czerwonego Krzyża. Ale wolontariat to nie tylko działanie na rzecz bliźnich. To także np. opieka nad zabytkami. Przykładem są tutaj wolontariusze Fundacji Polskich Kolei Wąskotorowych. Inne przykładowe organizacje i projekty oparte na wolontariacie: Amnesty International, Fundacja Greenpeace Polska, Fundacja Mam Marzenie, Caritas Diecezjalne, Salezjański Wolontariat Misyjny Młodzi Światu". Do centrów wolontariatu zgłasza się wiele osób w wieku szkolnym młodzieży pełnej chęci i zapału, pragnącej swoją pracą wspierać potrzebujących. Ich chęć niesienia pomocy napotyka jednak na trudności. Placówki często nie posiadają wiedzy, jak np. zgodnie z prawem zaangażować niepełnoletnich wolontariuszy. System prawny umożliwia współpracę z nieletnim wolontariuszem. Dzięki założonemu w placówce Szkolnemu Klubowi Wolontariusza można rozpoznać możliwości kapitału ludzkiego (uczniów i nauczycieli), usystematyzować pracę oraz rozeznać możliwe kierunki działań. Pomocnym narzędziem dla opiekunów SKW będzie doskonały poradnik Wolontariat w szkole. Organizacja i prowadzenie klubu wolontariusza dostępny pod adresem: ole.pdf 46

47 W przystępny sposób omawia on zakładanie SKW krok po kroku, szczegółowo opisuje rolę i zadania koordynatora klubu, podaje przykłady dobrych praktyk, objaśnia prawne aspekty zaangażowania młodych ludzi w działania wolontarystyczne, można w nim także znaleźć przykładowe porozumienie o współpracy z wolontariuszem i zasady dotyczące ubezpieczenia oraz akty prawne. Kompendium wiedzy na temat wolontariatu: wskazówki dla koordynatorów oraz możliwości pozyskiwania wolontariuszy znajduje się na stronie Na szczególną uwagę zasługuje znajdująca się na tej stronie Biblioteka wolontariatu (w Strefie wiedzy), a w niej ciekawa propozycja Wolontariat w bibliotece. Informacje praktyczne i wskazówki dla bibliotekarzy. Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, realizowanego przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego we współpracy z Ambasadą Stanów Zjednoczonych w Polsce. Publikacja stanowi część zestawu materiałów dydaktycznych dla uczestników szkoleń (bibliotekarzy i wolontariuszy). Wszystkie publikacje można pobrać bezpłatnie. Regionalne Centrum Rozwoju Edukacji od lat jest organizatorem Opolskiej Edycji Samorządowego Konkursu Nastolatków Ośmiu Wspaniałych, odbywającej się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Opolskiego i Opolskiego Kuratora Oświaty. W tym roku odbyła się XV edycja, a jej podsumowanie,w pięknej oprawie artystycznej i w obecności władz województwa, miało miejsce w Sali Orła Białego Urzędu Marszałkowskiego. Celem konkursu jest upowszechnianie młodzieżowego wolontariatu oraz rozwijanie wrażliwości i prospołecznych postaw młodych ludzi a także rozbudzanie wrażliwości młodzieży na potrzeby drugiego człowieka, zachęcanie do niesienia pomocy tam, gdzie jest ona niezbędna i kształtowanie osobowości młodego obywatela w duchu odpowiedzialności i życzliwości. Organizatorem głównym konkursu jest Fundacja Świat na tak Idee wolontariatu i praca wolontariuszy są znane i obecne w każdej szkole. Od lat celem działań RCRE jest wzmacnianie ich systematyczności i skuteczności. Serdecznie zapraszamy zatem liderów wolontariatu, koordynatorów SKW, opiekunów Szkolnych 47

48 Klubów Ośmiu oraz opiekunów innych szkolnych grup wolontariuszy do podjęcia współpracy w ramach powstającej w Regionalnym Centrum Rozwoju Edukacji Wojewódzkiej Sieci Wolontariatu Szkolnego. Celem funkcjonowania Sieci WSWS będzie wymiana dobrych praktyk, dzielenie się wiedzą oraz doświadczeniem, inspirowanie się wzajemne oraz podtrzymywanie motywacji w zespołach. Zgłoszenia do sieci proszę przysyłać na adres: z podaniem: nazwy szkoły, nazwiska koordynatora wolontariatu, danymi kontaktowymi oraz wyrażeniem zgody na umieszczenie powyższych informacji w zakładce na stronie RCRE. Planujemy podczas przesłuchań dzieci i młodzieży do kolejnej edycji w ramach Samorządowego Konkursu Nastolatków Ośmiu Wspaniałych w roku szkolny 2014/15 zorganizowanie Forum Szkolnego Wolontariatu, spotkanie opiekunów, podczas którego poznamy się wzajemnie i poruszymy wiele kwestii związanych z różnymi aspektami pracy wolontariackiej. Szczegółowy program spotkania zostanie przesłany zainteresowanym szkołom. Zapraszamy serdecznie do rozwijania idei wolontariatu w szkołach, do zakładania Szkolnych Klubów Wolontariatu oraz do przysyłania zgłoszeń do Wojewódzkiej Sieci Wolontariatu Szkolnego. Ogólnopolska Sieć Centrów Wolontariatu O wolontariacie wiemy wszystko! 48

49 Zabawy z komiksem Bronisława Niespor Komiks może urozmaicić każdą lekcję na każdym etapie edukacyjnym. Jest narzędziem wspierającym naukę czytania i pisania, naukę języków obcych, ale również przekazywania treści z takich przedmiotów jak przyroda, geografia, historia czy matematyka. Pomaga dokonywać z jednej strony analizy i syntezy zdobytej wiedzy a z drugiej rozwijać umiejętność krytycznego odbioru mediów. Przygotowanie komiksu to zadanie problemowe, twórcze wymagające od uczniów odpowiedniego zaplanowania poszczególnych etapów realizacji komiksu, podziału obowiązków wśród grupy uczniów, podejmowania decyzji o wyglądzie poszczególnych postaci, o rozwoju akcji, o doborze odpowiednich treści. Jest świetnym sposobem wspierania kreatywności uczniów, rozwijania ich umiejętności językowych, manualnych, czy też interpersonalnych. Stanowi też wspaniałe połączenie nauki z zabawą i dlatego jest bardzo lubiany przez większość uczniów. Wykonanie komiksu to zadanie z którym każdy uczeń sobie poradzi a jednocześnie wykorzysta swoje zdolności i umiejętności. Uczniowie obdarzeni talentem plastycznym mogą komiks narysować a uczniowie nie mający takich zdolności mogą zastosować ogólnodostępne narzędzia komputerowe w tym również aplikacje na smartphony oraz tablety. Spośród wielu aplikacji do wykorzystania polecam następujące: Przykładowe aplikacje do wykorzystania na tabletach czy smartphonach to Comics Head Lite oraz Comics & Meme Creator. 49

50 Wszystkie te programy działają w podobny sposób dlatego też omówiony szczegółowo zostanie jeden z nich. Komiksy mogą być kolorowe albo czarno białe. Wybór zależy od nas. Strip Generator jest programem który umożliwia tworzenie komiksów z gotowych elementów takich jak układ i kształt ramek, obiekty, przedmioty oraz postaci. Tworzenie komiksu jest bardzo proste i intuicyjne. Po dokonaniu darmowej rejestracji i zalogowaniu się możemy przystąpić do jego wykonania. Rozpoczynamy od kliknięcia na stronie głównej w pomarańczowy kwadrat z napisem Create a new strip. Otwiera nam się strona na której będziemy pracować. Pracę rozpoczynamy od wyboru ramki (frames). Mamy do wyboru jednorzędowe (1 row), dwurzędowe (2 rows), całostronicowe (full page) oraz ramki niestandardowe (custom frames). Następnie wybieramy spośród bogatej kolekcji postaci (characters). Do wyboru mamy ludzi (people) oraz inne stworzenia (beings). Kolejną kategorię stanowią przedmioty (items) podzielone na objects oraz shapes (kształty). Ostatni gotowy element z którego możemy skorzystać to kształt i kolor ramki do wpisania tekstu. Wszystkie elementy można pomniejszać, powiększać, odwracać, kopiować. Wykorzystujemy do tego celu narzędzia znajdujące się po prawej stronie. Podzielone one są na edycję przedmiotów (edit objects) oraz edycję ramek (edit frames). 50

51 Podobne możliwości edycji odnajdziemy klikając edit frames czyli edytuj ramki. Jedyną różnicą jest opcja border size dzięki której możemy zmienić grubość linii każdej ramki. Ostatnim zadaniem do wykonania jest kliknięcie finisz (zakończ), nadanie komiksowi tytułu i zapisanie go. W ten sposób stworzony komiks możemy zamieścić na blogu, stronie internetowej. Aplikacje na tablety czy smartphony działają w podobny sposób. Pobieramy je ze sklepu Play. Bezpłatna aplikacja Mime & Comic Creator zachwyca bogatym katalogiem bohaterów, różnorodnością tła. Ponadto możemy wybierać bohaterów w różnych pozycjach czy emocjach. 51

52 Aplikacja Comic Head Lite również posiada różne tła, postaci. Tło może być kolorowe lub czarno białe. Możemy też jako tło wykorzystać zdjęcie zrobione smartphonem czy tabletem. Aplikacja posiada bardzo ciekawe dymki, w które wpiszemy teksty. Gotowy komiks można wysłać mailem, albo zapisać jako obraz w Galerii urządzenia mobilnego. Praca z komiksem to nie tylko jego zaplanowanie i przygotowanie ale także zaprezentowanie pozostałym uczniom w klasie czy też rodzicom podczas spotkań. Dobrym pomysłem jest również eksponowanie komiksów na gazetkach ściennych czy też na stronie internetowej szkoły czy w gazetkach papierowych przygotowywanych przez uczniów w wielu szkołach. Wykorzystując nowoczesne technologie możemy komiks wzbogacić o zastosowanie zdjęć wykonanych przez uczniów, nagranie dźwięku zamiast wypowiedzi w dymkach. Zdjęcia mogą przedstawiać scenki, w których wystąpią uczniowie jako bohaterowie komiksu. Mogą one również dotyczyć postaci stworzonych przez uczniów z plasteliny, papieru, zapałek jak również uczniowie mogą wykorzystać swoje maskotki, zwierzęta domowe i przygotować komiks z takimi właśnie bohaterami. Komiks może także stanowić produkt finalny projektu interdyscyplinarnego, czy też zadanie do wykonania podczas realizacji webquestu. Sposób wykorzystania tego narzędzia w edukacji zależy od pomysłowości najpierw nauczyciela, który zechce zapoznać się z narzędziami do przygotowania komiksu, zaproponuje uczniom zastosowanie komiksu podczas lekcji a następnie od pomysłowości uczniów, którzy postarają się wcielić w życie plan nauczyciela. Na lekcjach języka polskiego komiks może posłużyć do zilustrowania własnego zakończenia lektury, do poćwiczenia zagadnień gramatycznych czy ortograficznych. Uczniowie w szkole podstawowej mogą wykonać komiks o krajach do których chcieliby pojechać w czasie wakacji i w tekstach wykorzystać przymiotniki w różnych stopniach. Dodatkową zaletą takiego komiksu byłoby wykorzystanie posiadanej przez uczniów wiedzy z przyrody o temperaturach powietrza w wybranych krajach latem a także o znanych miejscach, zabytkach tego kraju, które z pewnością pojawią się w komiksie. 52

53 Jeśli zagadnienie stopniowania przymiotników pojawi się na lekcji języka obcego to komiks można przygotować w tej wersji językowej. Lekcje języka obcego stanowią niewyczerpane źródło dla tworzenia komiksu. Dzięki niemu uczniowie ćwiczą słownictwo, zagadnienia gramatyczne, funkcje językowe a ponadto utrwalają pisownię, doskonalą umiejętność czytania, mówienia (jeśli zastosujemy nagranie treści komiksu). Komiks jest narzędziem łatwiejszym do przygotowania niż film dlatego też na lekcjach przyrody, chemii, fizyki może być stosowany jako dokumentacja określonego procesu na przykład hodowli roślin, przeprowadzania eksperymentu czy doświadczenia. Poprzez komiks uczniowie mogą udokumentować jak przebiegał proces rozwoju zasianej rośliny. Oczywiście można to zrobić w formie notatki w zeszycie ale komiks jako forma łącząca obraz z tekstem pozwoli uczniom łatwiej zapamiętać istotne szczegóły całego procesu jak również unaoczni emocje uczniów czego w zwykłej notatce nie doświadczymy. Dodatkowym atutem stosowania komiksu jest jego świetnie dostosowanie do różnych stylów uczenia się uczniów. Wzrokowcy wybiorą doskonałe postaci, tła, zwrócą uwagę na błędy w pisowni, odpowiednie rozmieszczenie tekstu w "dymkach", kolorystykę komiksu. Kinestetycy wykonają zadania związane z rysowaniem lub zastosowaniem nowoczesnej technologii, zrobią zdjęcia, dokonają ich obróbki, nagrają tekst. Słuchowcy sprawdzą poprawność nagranego tekstu, sami chętnie wezmą udział w nagraniu, które z pewnością wzbogacą i urozmaicą poprzez zmianę barwy głosu, intonacji, tempo w zależności od treści komiksu. Ponadto na etapie wstępnym podczas dyskusji o wyglądzie i treści komiksu zdanie słuchowca może być bardzo ważne dlatego, że oceni on komiks całościowo, nie wdając się w szczegóły, nad którymi popracuje wzrokowiec. Komiks jest więc tym narzędziem, w którym każdy uczeń może się odnaleźć i osiągnąć sukces. 53

54 Współpraca opolskich szkół zawodowych z rynkiem pracy Adam Koj Regionalne Centrum Rozwoju Edukacji w Opolu realizuje projekt Opolskie szkolnictwo zawodowe bliżej rynku pracy, minął właśnie półmetek więc warto pokusić się o analizę, o ile szkolnictwo zawodowe i rynek pracy w naszym regionie zbliżyły się do siebie. Obserwując wyjazdy uczniów do nowoczesnych firm, prace zespołów kreatywnego myślenia design-thinking, czy realizację czterotygodniowych praktyk zawodowych możemy stwierdzić, że projekt nieźle namieszał w relacjach szkoły firmy. Na pytanie czy łatwo nawiązuje się nowe kontakty z przedsiębiorcami odpowiedź brzmi: wszystko zależy od sposobu przeprowadzenia pierwszej rozmowy i od dotychczasowych doświadczeń właściciela firmy w pracy z młodzieżą. W większości 54

55 przypadków jednak nawiązywane przez Regionalne Centrum Rozwoju Edukacji i Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki współrealizatora projektu - nowe kontakty z przedsiębiorcami owocowały kontaktem ze szkołą, przyjęciem uczniów i swoistym testem jak to będzie, czy uczeń będzie przeszkadzał w normalnym funkcjonowaniu firmy, czy może będzie pomocny, kreatywny, ambitny. Tutaj każda z firm na początku daje szkole i uczniom kredyt zaufania, kolejny etap zależy już wyłącznie od młodzieży. Na dość dokładną analizę pozwala skala i zasięg realizowanego projektu, przypomnę, że projekt jest systemowym wsparciem wszystkich szkół prowadzących kształcenie zawodowe w województwie opolskim (55 zespołów szkół), obecnie w projekt zaangażowało się ponad 350 firm, a tylko w czterotygodniowych praktykach zawodowych uczestniczyło ponad 1000 uczniów. Bardzo ważna jest motywacja uczniów, którzy odpowiednio nastawieni i przygotowani pojawiają się w firmach duży wpływ na odpowiednie przygotowanie mentalne ma szkoła. Jeśli chętny do współpracy, komunikatywny i ambitny uczeń pojawia się w firmie, w której trafia na świetny zespół profesjonalistów otrzymujemy idealny efekt i zdobywanie w takich warunkach przez ucznia nowych umiejętności jest przyjemnością dla obydwu stron. Praktyki zawodowe pozwalają przedsiębiorcom na dość dokładne oszacowanie wartości młodych fachowców w kontekście ewentualnego zatrudnienia ich w przyszłości, co jest oczywiście jednym z powodów, dla którego przyjmują uczniów. Poza tą tradycyjną formą współpracy z firmami w ramach projektu realizowane były spotkania z przedstawicielami biznesu na terenie szkół, wyjazdy studyjne do nowoczesnych przedsiębiorstw, a także dość nowatorska forma kształcenia zawodowego designthinking. Zespoły tworzące design-thinking składają się z kilku uczniów i są grupami kreatywnego myślenia i nowatorskiego podchodzenia do problemów związanych z procesami technologicznymi w firmach. Zespołów powstało 50 i każdemu z nich przydzielona była firma na terenie Opolszczyzny, która przygotowała uczniom konkretne zadania i problemy do rozwiązania. W ramach projektu zespoły te średnio 3 razy w roku miały zorganizowany wyjazd do firmy, gdzie spędzały kilka godzin pracując nad swoimi projektami. Praca ta wymagała jednak od uczniów kreatywności, wiedzy i zaangażowania, a już sam fakt że nauka realizowana jest na terenie prawdziwej linii produkcyjnej pod okiem specjalistów sprawiał, że młodzież mogła się poczuć inaczej niż 55

56 w szkolnej ławce. W niektórych przypadkach uczniowie utrzymywali częstszy kontakt z firmą, realizując zdalnie dodatkowe zadania. W tych grupach nie mógł trafić się uczeń na siłę oddelegowany ze szkoły, bo efektem takiej współpracy byłoby zniechęcenie przedsiębiorców do włączania się w kształcenie zawodowe. Podkreślić jednak należy, że sporo projektów realizowanych przez uczniów w ramach design-thinking rozwija się dobrze i angażuje obydwie strony, owocując w niektórych przypadkach konkretnymi ofertami pracy dla młodzieży po zakończeniu przez nich kształcenia w szkołach. Przykłady dobrych praktyk takiej współpracy pomiędzy szkołami i przedsiębiorcami należy rozgłaszać na dachach, gdyż kolejni właściciele firm słysząc o takich udanych projektach często sami zgłaszają się do biura projektu i chcą nawiązać kontakty ze szkołami. Byłoby nie fair mówić tylko o udanych próbach współpracy szkoła rynek pracy, jest też kilka przypadków, gdzie albo uczeń zupełnie nie przejawiał ochoty do współpracy z firmą podczas odbębniania obowiązkowej praktyki zawodowej, albo firma przyjmując ucznia wymagała od niego zbyt wiele lub co gorsza oczekując darmowej siły roboczej... Takie przypadki na szczęście dzięki czujności przedstawicieli szkół, 56

57 personelu projektu i rodziców były bardzo szybko demaskowane. Warto więc by każda z opolskich szkół budowała sobie bazę zaufanych przedsiębiorców, z którymi będzie mogła współpracować w kwestii kształcenia zawodowego swoich uczniów. Trzeba podkreślić fakt, że w projekcie biorą udział również szkoły specjalne prowadzące przysposobienie młodzieży do zawodu. Dla tych uczniów wsparcie jest oczywiście dostosowywane do ich możliwości, jednak tutaj również udało się nawiązać stałą współpracę szkół i przedsiębiorców przykładem może być współpraca Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego w Kluczborku z hotelem **** Spałka. Gdzie można zapoznać się z ofertą opolskich szkół zawodowych oraz zobaczyć bazę firm współpracujących z nimi w jednym miejscu? Jednym z zadań projektu Opolskie szkolnictwo zawodowe bliżej rynku pracy jest rozbudowa portalu - tutaj znajduje się baza oraz wyszukiwarka szkół i firm z nimi współpracujących w zakresie kształcenia zawodowego. Projekt realizowany jest do końca maja 2015 roku i na dojrzałe owoce trzeba jeszcze poczekać, ale warto czerpać ze zdobytego doświadczenia realizatorów projektu i promować przykłady dobrych rozwiązań przybliżania szkół zawodowych do rynku pracy nigdy odwrotnie. 57

58 Pascal, Delphi, a może Lazarus, cz. 3. Podstawy języka Marian Mysior Instrukcje wyboru Warunkowe sterowanie przebiegiem wykonania programu umożliwiają instrukcje wyboru i instrukcje powtarzania. Instrukcja warunkowego wyboru if ma następującą składnię: if warunek then instrukcje1 [else instrukcje2] Część ujęta w nawiasy kwadratowe [] jest opcjonalna. Instrukcję tę czasami zagnieżdża się, umożliwiając wybór jednej drogi działania spośród kilku. Ćwiczenie 6. Obliczamy pierwiastki trójmianu kwadratowego Napiszemy program obliczający pierwiastki trójmianu kwadratowego dla podanych współczynników a, b i c. b=, c=. Na formularzu umieścimy trzy etykiety TLabel. Wprowadzimy do nich teksty: a=, Obok etykiet mieścimy trzy okna edycyjne TEdit. Poniżej wstawimy trzy puste etykiety, przeznaczone na komunikaty i wyniki. U dołu ( lub z boku) formularza umieścimy przycisk z napisem Oblicz. 58

59 W algorytmie wykorzystamy popularne formuły (na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej): wyróżnik trójmianu: Δ=b2-4*a*c, wartość pierwiastka w przypadku, gdy wyróżnik jest równy 0: wartość pierwiastków w przypadku, gdy wyróżnik jest większy od 0:, Przycisk programujemy następująco: procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject); var a,b,c,delta,x1,x2: single; begin a:=strtofloat(edit1.text); if a=0 then // początek instrukcji warunkowej "if" begin ShowMessage('Współczynnik a nie może być równy 0!'); Exit // opuszczenie procedury end; // koniec instrukcji warunkowej b:=strtofloat(edit2.text); c:=strtofloat(edit3.text); delta:=b*b-4*a*c; if delta<0 then begin Label7.Caption:='Brak pierwiastków!'; Label5.Caption:=''; Label6.Caption:=''; end else // fraza "else" rozpoczynająca drugi człon instrukcji warunkowej if delta=0 then // zagnieżdżenie instrukcji warunkowej begin Label7.Caption:='Jest jeden pierwiastek:'; x1:=-b/(2*a); Label5.Caption:='x='+FloatToStr(x1); Label6.Caption:=''; end else begin Label7.Caption:='Są dwa pierwiastki:'; x1:=(-b-sqrt(delta))/(2*a); // funkcja "sqrt" oblicza // pierwiastek kwadratowy x2:=(-b+sqrt(delta))/(2*a); // z podanego argumentu Label5.Caption:='x1='+FloatToStr(x1); Label6.Caption:='x2='+FloatToStr(x2); end end; 59

60 Rysunek 2.1. Pierwiastki trójmianu kwadratowego Czasami zamiast wielokrotnego zagnieżdżania instrukcji if wygodniej jest użyć instrukcji wyboru case. Jej składnia jest następująca: Gdzie: case wyrażenie of wyr_stałe_1 : instrukcje wyr_stałe_n : instrukcje [else: instrukcje] end wyrażenie wyrażenie, którego wartością jest typ predefiniowany (również string). Wyrażenie obliczane jest jednorazowo, następnie wykonywany jest skok do etykiety z odpowiednią wartością. wyr_stałe wyrażenie stałe, np. 5 instrukcje dowolne instrukcje else opcjonalny blok wykonywany, gdy wartość wyrażenia nie pasuje do żadnego przypadku. Ćwiczenie 7. Sprawdzamy w kalendarzu Napiszemy algorytm obliczający numer dnia tygodnia dla podanej daty i zamieniający go na nazwę dnia. 60

61 Formularz posiadać będzie 3 pola tekstowe przeznaczone na podanie dnia, miesiąca i roku, etykiety informacyjne i etykietę przeznaczoną na wynik. Przycisk Oblicz uruchamiać będzie metodę wyliczającą dzień tygodnia. Konstrukcja kalendarza, wynikająca z jego historycznych uwarunkowań jest dość złożona. Zastosowany algorytm przeliczy nam podaną datę na numer dnia. Jego szczegółowe omówienie i informacje na temat historii kalendarza można znaleźć w różnych publikacjach dotyczących odmierzania czasu i kalendarza. procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject); var d, m, r:integer; begin // pobranie danych d:=strtoint(edit1.text); m:=strtoint(edit2.text); r:=strtoint(edit3.text); // algorytm obliczający numer dnia tygodnia if m<3 then begin r:=r-1; m:=m+12 end; d:=r+trunc(r/4)-trunc(r/100)+trunc(r/400)+3*mtrunc((m+m+1)/5)+d+1; d:=d-trunc(d/7)*7; // trunc-funkcja obcinająca część ułamkową liczby Label4.Caption:='Dzień tygodnia: '; // instrukcja wyboru "case" // zamienia numer dnia tygodnia na jego nazwę case d of 0 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'niedziela'; 1 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'poniedziałek'; 2 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'wtorek'; 3 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'środa'; 4 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'czwartek'; 5 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'piątek'; 6 : Label4.Caption:=Label4.Caption+'sobota' end; end; 61

62 Rysunek 2.2. Wyznaczanie dnia tygodnia 62

63 Sankoré Janusz Podolak Open-Sankore to darmowe oprogramowanie do tablic interaktywnych. Program jest częścią większego systemu przeznaczonego do interaktywnego nauczania. Umożliwia wstawianie zdjęć, dźwięków, obrazów wideo, animacji flash oraz dokumentów. Pozwala na osadzanie aplikacji z widgetami takimi jak Wikipedia czy Mapy Google. Jest intuicyjny w obsłudze i pozwala na zastosowanie nowoczesnych technologii w procesie dydaktycznym. Open-Sankore przetłumaczono na wiele języków w tym język polski. Dzięki swojej budowie jest odpowiedni zarówno dla doświadczonych użytkowników jak i początkujących. Open-Sancore to wolne oprogramowanie, udostępnione na licencji (CC- BY-SA), czyli uznanie autorstwa-na tych samych warunkach. Najlepiej pobrać go ze strony projektu - Po zainstalowaniu i uruchomieniu programu zobaczymy poniższy ekran. 63

64 Część centralną stanowi obszar roboczy. Na górze po lewej stronie ekranu znajduje się pasek z narzędziami. Piórko zamyka i otwiera ruchomy pasek narzędzi, domyślnie znajdujący się centralnie w dolnej części ekranu. Kolory i linia pozwalają ustalić parametry pisaka, jego kolor i grubość. Z kolei gumka daje możliwość zmazania części tablicy. Do wyboru mamy cztery tła: jasne lub ciemne, gładkie lub w kratkę. Dalej znajdują się przyciski cofający ostatnie czynności i przywracający operację cofania. Naciskając ikonę strony otrzymamy kolejną nie zapisana stronę-tablicę podobnie jak kolejny slajd w prezentacji. Strzałki wstecz i dalej umożliwiają poruszanie się pomiędzy stronami. Wybierając ikonę usuń, wyczyścimy całą stronę. Grupuj łączy zaznaczone elementy w jeden. Istnieje możliwość rozgrupowania połączonych wcześniej elementów. Jeżeli nieco dłużej będziemy naciskać dowolny punkt w obszarze roboczym, gdy wcześniej wybrana była gumka, otrzymamy dodatkowe możliwości tego narzędzia. Pojawi się okno z wyborem: usuń adnotacje usuwa wszelkie wpisy, usuń elementy usuwa wstawione elementy, np. obrazki, wyczyść stronę usuwa wszystko ze strony, wymaż tło usuwa obrazek wstawiony jako tło. To samo okno zobaczymy, gdy przez dłuższą chwilę naciskać będziemy ikonę usuń. 64

65 Dodatkowe opcje ukryte są również pod ikoną strony. Po momencie przytrzymania tej ikony wyświetli się okno z opcjami: nowa strona, duplikuj stronę (opcja niedostępna na pierwszej stronie) i importuj stronę. Na górze po prawej stronie ekranu, obok paska z narzędziami, znajdują się ikony pozwalające na wybór kilku trybów zastosowania programu. Zgodnie z opisem aplikację można używać jako typową tablicę, przeglądarkę sieci Internetowej, przeglądarkę dokumentów, program umożliwiający dostęp do zasobów komputera (pokaż pulpit). Wybór ikony dokumenty pozwala na przeglądanie i zarządzania wcześniej przygotowanymi materiałami. Dokumenty tworzone są automatycznie po uruchomieniu programu i automatycznie zapisywane po jego zamknięciu. Domyślnie nazwa składa się z daty i godziny otwarcia dokumentu. Nazwy można edytować, a dokumenty grupować w folderach. Generalnie foldery tworzy użytkownik. Wyjątkiem są folder dokumenty niezatytułowane, gdzie automatycznie zapisywane są pliki oraz folder modele, gdzie umieszczone pliki są zabezpieczone przed edycją. Naciśnięcie ikony pokaż pulpit umożliwia na przykład uruchomienie dowolnego programu zainstalowanego na komputerze. W tym trybie mamy do dyspozycji kilka narzędzi, które pojawiają się na ruchomym pasku narzędziowym. Kolejno widzimy ikony: pokaż tablicę powrót do widoku tablicy, pisak dodaj adnotację, gumka usuń adnotację, zakreślacz wyróżnienie. Przytrzymanie ikon pisak i zakreślacz pozwala na wybór ich koloru i grubości. W przypadku gumki mamy wybór jej wielkości lub usunięcia wszystkich dokonanych przez nas zaznaczeń. Kolejne ikony to wybierz, czyli zastosowanie podobne jak w przypadku myszki na komputerze, wirtualny wskaźnik laserowy, który pozwala zwrócić uwagę odbiorców na dany element ekranu 65

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie:

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 3. Wspomaganie 3.1. Organizacja i realizacja wspomagania 3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 1) Przygotowywania i podawania do publicznej wiadomości

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Szanowni Państwo Nauczyciele, Dyrektorzy szkół i placówek oraz Przedstawiciele Organów Prowadzących

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Gdańsku

Kuratorium Oświaty w Gdańsku Kuratorium Oświaty w Gdańsku Konferencja dla dyrektorów szkół i placówek wrzesień 2015 Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2015/16 1.Wzmocnienie bezpieczeństwa dzieci

Bardziej szczegółowo

Nowa rola placówek doskonalenia - - wspomaganie szkół

Nowa rola placówek doskonalenia - - wspomaganie szkół VII KONGRES ZARZĄDZANIA OŚWIATĄ Nowa rola placówek doskonalenia - - wspomaganie szkół Zmiany w prawie oświatowym dotyczące funkcjonowania placówek doskonalenia nauczycieli, bibliotek pedagogicznych i poradni

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych

Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych Cele modułu o Przedstawienie uwarunkowań prawnych umożliwiających funkcjonowanie doradztwa edukacyjno-zawodowego w szkołach

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r.

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r. Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Warszawa, 25 listopada 2014 r. Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty akty wykonawcze do ustawy - rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, wrzesień 2014 r.

Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Oś Priorytetowa Poziom alokacji EFRR Wielkość środków w mln euro OP 1 - Gospodarka i innowacje. 27% 176 409 467,00 OP 2 - Rozwój Cyfrowy 6% 39 202 4,00 OP 3 - Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Edukacja w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Edukacja w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Edukacja w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 W związku z programowaniem nowej perspektywy finansowej, Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje by skoncentrować wsparcie na czterech określonych obszarach:

Bardziej szczegółowo

Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska

Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska Akty prawne na rzecz ucznia z symptomami ryzyka dysleksji oraz zadania nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej w organizowaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

S T A T U T Zespołu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Oleśnicy

S T A T U T Zespołu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Oleśnicy S T A T U T Zespołu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Oleśnicy Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o : 1) ustawie należy przez to rozumieć

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 28 W KIELCACH NA LATA 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 28 W KIELCACH NA LATA 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 28 W KIELCACH NA LATA 2012-2017 Wspólnie budujemy szkołę nieustannie uczących się ludzi, w której niemożliwe staje się możliwym PODSTAWA PRAWNA Ustawa o Systemie Oświaty

Bardziej szczegółowo

Kształcenie specjalne, wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, pomoc psychologiczno-pedagogiczna, indywidualne nauczanie

Kształcenie specjalne, wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, pomoc psychologiczno-pedagogiczna, indywidualne nauczanie Kształcenie specjalne, wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, pomoc psychologiczno-pedagogiczna, indywidualne nauczanie podstawowe przepisy prawa Art. 71 b ustawy z dn. 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

POMOC PEDAGOGICZNA W SZKOŁACH I INNYCH PLACÓWKACH

POMOC PEDAGOGICZNA W SZKOŁACH I INNYCH PLACÓWKACH POMOC PEDAGOGICZNA W SZKOŁACH I INNYCH PLACÓWKACH SZKOŁY I PLACÓWKI WYCHOWAWCZE UDZIELAJĄ I ORGANIZUJĄ POMOC WSPÓŁPRACUJĄC Z: 1. Rodzicami 2. Nauczycielami 3. Poradniami 4. Innymi szkołami 5. Innymi podmiotami

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO. na rok szkolny 2014/2015. Zespół Szkół w Ratoszynie

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO. na rok szkolny 2014/2015. Zespół Szkół w Ratoszynie PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO na rok szkolny 2014/2015 Zespół Szkół w Ratoszynie Podstawa prawna prowadzonego nadzoru: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla nauczycieli 3x45 min. Doradca metodyczny Milenia Jaśkiewicz

Warsztaty dla nauczycieli 3x45 min. Doradca metodyczny Milenia Jaśkiewicz Warsztaty dla nauczycieli 3x45 min. Doradca metodyczny Milenia Jaśkiewicz 1. Aktywizowanie i podnoszenie kompetencji nauczycieli do prowadzenia orientacji i doradztwa zawodowego w szkołach gimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r.

Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r. Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r. 1 Spis treści 1. Wstęp.... 4 2. Ewaluacja.....6 Część A (okres od

Bardziej szczegółowo

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie Standardy Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie 1 września 2009 r. rozpoczął się proces wdrażania w przedszkolach i szkołach nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zakresie wspomagania szkół/placówek. Podstawowe założenia i organizacja nowego systemu doskonalenia nauczycieli

Zmiany w zakresie wspomagania szkół/placówek. Podstawowe założenia i organizacja nowego systemu doskonalenia nauczycieli Zmiany w zakresie wspomagania szkół/placówek Podstawowe założenia i organizacja nowego systemu doskonalenia nauczycieli Rok szkolny 2012/2013 - pierwszy etap tworzenia nowoczesnego systemu wspomagania

Bardziej szczegółowo

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA WARSZAWA miastem edukacji Wyzwania i zagrożenia stojące przed samorządem w 2012 roku Warszawa, 27 28 września 2012 r. WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA -MOCNE STRONY EDUKACJI WARSZAWSKIEJ zewnętrznych poziom

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO Rawa Mazowiecka, 28-29 września 2012 r. 1 System oświaty wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

Moduł I: Regulacje prawne dotyczące dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu

Moduł I: Regulacje prawne dotyczące dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu Moduł I: Regulacje prawne dotyczące dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych Jolanta Rafał-Łuniewska Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ.

DZIAŁALNOŚĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ. DZIAŁALNOŚĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ. Obowiązkiem publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej (także specjalistycznej) jest udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom (w wieku

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 8 IM. ADAMA MICKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 8 IM. ADAMA MICKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 8 IM. ADAMA MICKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2012-2017,, Aby zdobywać wielkość, człowiek musi tworzyć a nie odtwarzać A. de Saint Exupery PODSTAWA PRAWNA:

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

Plan nadzoru pedagogicznego Łódzkiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2015/2016

Plan nadzoru pedagogicznego Łódzkiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2015/2016 Plan nadzoru pedagogicznego Łódzkiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2015/2016 I. Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. A. MICKIEWICZA W ŁODZI. z dnia 17 listopada 2010 r.

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. A. MICKIEWICZA W ŁODZI. z dnia 17 listopada 2010 r. PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. A. MICKIEWICZA W ŁODZI NA PODSTAWIE ROZPORZĄDZENIA MEN z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ NR 92 W WARSZAWIE 2013-2018

PLAN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ NR 92 W WARSZAWIE 2013-2018 PLAN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ NR 92 W WARSZAWIE 2013-2018 Plan pracy szkoły na lata 2013-2018 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 maja 2013r. w sprawie szczegółowych zasad

Bardziej szczegółowo

Aneks do Statutu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr6 im.gen.józefa Bema w Siedlcach

Aneks do Statutu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr6 im.gen.józefa Bema w Siedlcach Aneks do Statutu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr6 im.gen.józefa Bema w Siedlcach Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zasad udzielania

Bardziej szczegółowo

Ewaluacje rok szkolny 2010/2011

Ewaluacje rok szkolny 2010/2011 Ewaluacje rok szkolny 00/0 Lp. Rodzaj ewaluacji ogółem P SP G LO T Ewaluacja całościowa 8 7 6 0 Procesy zachodzące w szkole lub placówce 7 9 8 ŁĄCZNIE 89 3 3 A B C D E Obszar Zarządzanie,% 6,7%,%,% Obszar

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej

Zasady organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej Załącznik nr 1 Procedura organizacji i zakres zadań zespołów ds. pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Gimnazjum im. ks. Wacława Rabczyńskiego w Wasilkowie Na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 35 W SOSNOWCU NA ROK SZKOLNY 2010/2011

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 35 W SOSNOWCU NA ROK SZKOLNY 2010/2011 KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 35 W SOSNOWCU NA ROK SZKOLNY 2010/2011 Podstawa prawna Koncepcja pracy przedszkola oparta jest na celach i zadaniach zawartych w aktach prawnych 1. Ustawa o systemie

Bardziej szczegółowo

Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży

Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży Załącznik nr 6 Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Drawsku Pomorskim. Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży 1. Podstawowe przepisy prawa polskiego

Bardziej szczegółowo

2. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów.

2. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów. Str. Spis treści. Wprowadzenie.... Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów..... Poradnictwo i pomoc psychologiczna..... Zapewnienie uczniom doradztwa w zakresie wyboru kierunku

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie. Pomorskiego Kuratora Oświaty

Sprawozdanie. Pomorskiego Kuratora Oświaty Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 maja 2014 r. 1 Spis treści 1. Wstęp 5 Ewaluacja 6 Część A (okres od 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

IV. Koncepcja rozwoju szkoły w poszczególnych obszarach pracy szkoły: Działania w sferze dydaktycznej:

IV. Koncepcja rozwoju szkoły w poszczególnych obszarach pracy szkoły: Działania w sferze dydaktycznej: IV. Koncepcja rozwoju szkoły w poszczególnych obszarach pracy szkoły: Działania w sferze dydaktycznej: kontynuowanie programów z zakresu edukacji europejskiej, prozdrowotnej, ekologicznej, regionalnej;

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w

Bardziej szczegółowo

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r.

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r. Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru Mielec, 6 września 2013 r. Zmiany ustawy o systemie oświaty Zmiany w kształceniu zawodowym zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07.

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07. P R O J E K T pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego okres realizacji 01.08.2013r 31.07.2015r nr WND POKL.03.05.00-00-181/12 współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia - materiał prezentowany na spotkaniach szkoleniowych dyrektora poradni z radami pedagogicznymi szkół. Podpisane przez Ministra

Bardziej szczegółowo

Doradztwo zawodowe w kontekście wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego i zawodowego

Doradztwo zawodowe w kontekście wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego i zawodowego Doradztwo zawodowe w kontekście wdrażania podstawy programowej kształcenia ogólnego i zawodowego dr Izabella Kust 1 Regulacje prawne systemu doradztwa w Polsce 2 Podstawowym dokumentem w tym zakresie jest

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 28 kwietnia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej w publicznych przedszkolach,

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA PROJEKTÓW

POWIĄZANIA PROJEKTÓW Opracowały: Izabela Kaziemierska, Indira Lachowicz, Laura Piotrowska POWIĄZANIA PROJEKTÓW SYSTEMOWYCH REALIZOWANYCH PRZEZ ORE Publikacja powstała w ramach programu System doskonalenia oparty na ogólnodostępnym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Gimnazjum im. Noblistów Polskich w Rokitnicy na lata 2015-2018 CEL PROGRAMU

KONCEPCJA PRACY. Gimnazjum im. Noblistów Polskich w Rokitnicy na lata 2015-2018 CEL PROGRAMU KONCEPCJA PRACY Gimnazjum im. Noblistów Polskich w Rokitnicy na lata 2015-2018 CEL PROGRAMU Koncepcja pracy Gimnazjum im. Noblistów Polskich w Rokitnicy obejmuje zadania szkoły na lata 2015-2018. Przyjęte

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

Kliknij, żeby dodać tytuł

Kliknij, żeby dodać tytuł Departament Funduszy Strukturalnych Kliknij, żeby dodać tytuł Edukacja w perspektywie finansowej 2014-2020 Plan prezentacji 1. Środki przewidziane na edukację w latach 2014-2020 w ramach EFS 2. Edukacja

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH dr Anna Andrzejewska Dotyczą one głównie nowych wyzwań edukacyjnych i zagrożeń głównie uczniów (dzieci, młodzieży) treściami mediów cyfrowych oraz interaktywnych technologii

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Górze (rok szkolny 2012/2013)

ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Górze (rok szkolny 2012/2013) ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie (rok szkolny 2012/2013) PLAN OPRACOWANO W OPARCIU O: Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W NATOLINIE NA ROK SZKOLNY 2010 / 2011. Założenia główne: Dydaktyka

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W NATOLINIE NA ROK SZKOLNY 2010 / 2011. Założenia główne: Dydaktyka KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W NATOLINIE NA ROK SZKOLNY 2010 / 2011 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

Plan. nadzoru pedagogicznego. na rok szkolny 2014/2015

Plan. nadzoru pedagogicznego. na rok szkolny 2014/2015 Plan nadzoru na rok szkolny 2014/2015 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. O systemie oświaty /Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 z późn. zm./ Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia

Bardziej szczegółowo

STATUT PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 4 POZNAŃ - PIĄTKOWO. Postanowienia wstępne

STATUT PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 4 POZNAŃ - PIĄTKOWO. Postanowienia wstępne STATUT PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 4 POZNAŃ - PIĄTKOWO Postanowienia wstępne 1 1. Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna nr 4 Poznań Piątkowo, zwana dalej Poradnią, działa na podstawie przepisów

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA REGULUJĄCA ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. ADAMA MICKIEWICZA W ŻYRZYNIE

PROCEDURA REGULUJĄCA ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. ADAMA MICKIEWICZA W ŻYRZYNIE Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16/2012 Dyrektora Szkoły z dnia 15 marca 2012r. w sprawie wprowadzenia do realizacji Procedury regulującej zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Gimnazjum Miejskim im. Jana Pawła II w Głownie

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Gimnazjum Miejskim im. Jana Pawła II w Głownie PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Gimnazjum Miejskim im. Jana Pawła II w Głownie PODSTAWA PRAWNA 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania

Bardziej szczegółowo

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach MISJA SZKOŁY Jednym z głównych celów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Puławach jest systematyczne podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Celem procedury jest określenie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej w Publicznym Przedszkolu w Zdunach.

Celem procedury jest określenie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej w Publicznym Przedszkolu w Zdunach. PROCEDURA UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ ORAZ WARUNKI ORGANIZOWANIA KSZTAŁCENIA, WYCHOWANIA I OPIEKI DLA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W PUBLICZNYM PRZEDSZKOLU W ZDUNACH Cel procedury

Bardziej szczegółowo

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego NONCEPCJA PRACY SPOŁECZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 12 W WARSZAWIE-WESOŁEJ W LATACH 2010-2015 Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2010-2015 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT Samorządowego Ośrodka Doskonalenia i Doradztwa w Centrum Kształcenia Ustawicznego w Zielonej Górze. Rozdział 1 Postanowienia Ogólne

STATUT Samorządowego Ośrodka Doskonalenia i Doradztwa w Centrum Kształcenia Ustawicznego w Zielonej Górze. Rozdział 1 Postanowienia Ogólne Załącznik do Uchwały nr XLIII/529/01 Rady Miasta Zielona Góra z dnia 28 sierpnia 2001 r. STATUT Samorządowego Ośrodka Doskonalenia i Doradztwa w Centrum Kształcenia Ustawicznego w Zielonej Górze Rozdział

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

Zadania szkół, poradni

Zadania szkół, poradni Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Piasecznie Zadania szkół, poradni w zakresie doradztwa edukacyjno-zawodowego. Piaseczno, 22 lutego 2016 r. Podstawy prawne doradztwa edukacyjno-zawodowego w szkołach

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dnia 7

Bardziej szczegółowo

1. Organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej

1. Organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej Załącznik nr 7 do Statutu Zespołu Szkół nr 33 w Warszawie 1. Organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej 2. Organizacja zajęć edukacyjnych wspomagających KIPU Podstawa prawna: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia we wdrażaniu nowej podstawy programowej kształcenia zawodowego. Witold Woźniak Gronowo, 28 października 2014

Doświadczenia we wdrażaniu nowej podstawy programowej kształcenia zawodowego. Witold Woźniak Gronowo, 28 października 2014 Doświadczenia we wdrażaniu nowej podstawy programowej kształcenia zawodowego Witold Woźniak Gronowo, 28 października 2014 Dlaczego potrzebne są zmiany Aby: Dopasować kształcenie zawodowe do potrzeb rynku

Bardziej szczegółowo

Orientacja i poradnictwo zawodowe

Orientacja i poradnictwo zawodowe Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis w Katowicach Orientacja i poradnictwo zawodowe Akty prawne akty prawne pochodzą ze strony MEN ul. Drozdów 21 i 17, 40-530 Katowice; tel.: 032 209 53 12 lub

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Szkoły

Koncepcja Pracy Szkoły Koncepcja Pracy Szkoły Zespołu Szkół nr 1 w Szczecinie Szkoła twórcza, przyjazna dzieciom i bezpieczna Cel nadrzędny: Wszechstronny i harmonijny rozwój ucznia oraz wyposażenie go w niezbędną wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

nowa rolę centrów wspierających nauczycieli szkół ogólnodostępnych, uczniów i

nowa rolę centrów wspierających nauczycieli szkół ogólnodostępnych, uczniów i WNIOSKI Aby poprawiać politykę i praktykę nauczania osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi należy naświetlać i upowszechniać zasadę równości szans rozumianą jako rzeczywisty dostęp do możliwości kształcenia

Bardziej szczegółowo

Nowy system wspomagania pracy szkół i nauczycieli. Warszawa, 27 września 2012r.

Nowy system wspomagania pracy szkół i nauczycieli. Warszawa, 27 września 2012r. Nowy system wspomagania pracy szkół i nauczycieli Warszawa, 27 września 2012r. Rekomendacje dotyczące zmian w systemie doskonalenia zawodowego nauczycieli System doskonalenia nauczycieli był analizowany

Bardziej szczegółowo

STATUT ZESPOŁU PORADNI NR 3 W LUBLINIE- PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ NR 6

STATUT ZESPOŁU PORADNI NR 3 W LUBLINIE- PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ NR 6 STATUT ZESPOŁU PORADNI NR 3 W LUBLINIE- PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ NR 6 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 4 kwietnia 2013 Modernizacja kształcenia zawodowego Cele wdrażanej zmiany: poprawa jakości i efektywności kształcenia zawodowego

Bardziej szczegółowo

Program Bezpieczna i przyjazna szkoła na lata 2014-2016

Program Bezpieczna i przyjazna szkoła na lata 2014-2016 Program Bezpieczna i przyjazna szkoła na lata 2014-2016 Rada Ministrów uchwałą nr 130/2014 z dnia 8 lipca 2014 r. przyjęła rządowy program na lata 2014 2016 Bezpieczna i przyjazna szkoła. Cel główny: Zwiększenie

Bardziej szczegółowo

SYSTEM WSPIERANIA SZKÓŁ W ROZWOJU

SYSTEM WSPIERANIA SZKÓŁ W ROZWOJU SYSTEM WSPIERANIA SZKÓŁ W ROZWOJU Toruń 2012 VII KONGRES ZARZĄDZANIA OŚWIATĄ OSKKO, UMK, TORUŃ, 24-26.09.2012 www.oskko.edu.pl/kongres/ System doskonalenia nauczycieli placówki doskonalenia nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ W SULECHOWIE

ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ W SULECHOWIE ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ W SULECHOWIE na podstawie - Rozporządzenia Ministra Edukacji narodowej z dnia 17 listopada 2010 w sprawie zasad udzielania

Bardziej szczegółowo

Karta analizy realizacji zadań przez dyrektora szkoły/placówki wg wskaźników do cząstkowej oceny pracy dyrektora

Karta analizy realizacji zadań przez dyrektora szkoły/placówki wg wskaźników do cząstkowej oceny pracy dyrektora Karta analizy realizacji zadań przez dyrektora szkoły/placówki wg wskaźników do cząstkowej oceny pracy dyrektora załącznik 1 1. Organizuje pracę szkoły/placówki zgodnie ze statutem, arkuszem organizacyjnym

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU GIMNAZJUM W MODLNICY W LATACH 2009-2014

PROGRAM ROZWOJU GIMNAZJUM W MODLNICY W LATACH 2009-2014 PROGRAM ROZWOJU GIMNAZJUM W MODLNICY W LATACH 2009-2014 MODLNICA 2009 PROGRAM ROZWOJU SZKOŁY Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2009-2014 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jelczu-Laskowicach na lata 2012/2013-2014/2015

KONCEPCJA PRACY Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jelczu-Laskowicach na lata 2012/2013-2014/2015 KONCEPCJA PRACY Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jelczu-Laskowicach na lata 2012/2013-2014/2015 Koncepcja pracy placówki została opracowana na podstawie: 1) aktualnych przepisów prawa oświatowego:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM IM. AGATY MRÓZ- OLSZEWSKIEJ W BOBOLICACH

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM IM. AGATY MRÓZ- OLSZEWSKIEJ W BOBOLICACH Załącznik 1 PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GIMNAZJUM IM. AGATY MRÓZ- OLSZEWSKIEJ W BOBOLICACH Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole jest dobrowolne i nieodpłatne.

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole jest dobrowolne i nieodpłatne. Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 2/2012 PROCEDURA ORGANIZACJI I ZAKRES ZADAŃ ZESPOŁÓW DS. POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. KOMISJI EDUKACJI NARODOWEJ WE WŁODAWIE Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Priorytety Jaka jest struktura na poziomie szkolnictwa centralnym zawodowego (PO WER) 1. Strategiczna współpraca z partnerami

Bardziej szczegółowo

NP.532.1.2015.PS Kraków, 25 sierpnia 2015 r. PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO SPRAWOWANEGO PRZEZ MAŁOPOLSKIEGO KURATORA OŚWIATY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

NP.532.1.2015.PS Kraków, 25 sierpnia 2015 r. PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO SPRAWOWANEGO PRZEZ MAŁOPOLSKIEGO KURATORA OŚWIATY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 NP.532.1.2015.PS Kraków, 25 sierpnia 2015 r. PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO SPRAWOWANEGO PRZEZ MAŁOPOLSKIEGO KURATORA OŚWIATY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 1. Podstawa prawna planowania działań: 18 ust. 1-3 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Plan nadzoru pedagogicznego Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Lipinach w roku szkolnym 2014/2015

Plan nadzoru pedagogicznego Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Lipinach w roku szkolnym 2014/2015 Plan nadzoru pedagogicznego Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Lipinach w roku szkolnym 2014/2015 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie

Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie Obowiązującym uregulowaniem prawnym dotyczącym udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej

Bardziej szczegółowo

2 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.

2 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Zarządzenie nr 12/2014 z dnia 25 lutego 2014 roku Dyrektora Zespołu Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie Tartak w sprawie wprowadzenia Procedury organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w

Bardziej szczegółowo

Programu Rozwoju Gimnazjum na lata 2011-2016

Programu Rozwoju Gimnazjum na lata 2011-2016 Programu Rozwoju Gimnazjum na lata 2011-2016 Lp. Zadanie Wymagania państwa I Obszar EFEKTY 1.A Suksesywne włączanie większej grupy nauczycieli do analizy wyników nauczania i wdrażania wniosków z analizy

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE Wstęp Funkcjonowanie szkoły jest procesem złożonym między innymi z uwagi na jej wielofunkcyjność: kształcenie, wychowanie, opieka, działalność

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO KURATORA OŚWIATY NA ROK SZKOLNY 2013/2014

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO KURATORA OŚWIATY NA ROK SZKOLNY 2013/2014 PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO KURATORA OŚWIATY NA ROK SZKOLNY 2013/2014 Podstawa prawna: - 18 ust. 1 i 2, 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014. Główne założenia pracy szkoły:

KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014. Główne założenia pracy szkoły: KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014 Główne założenia pracy szkoły: A. Zapewnienie społeczności szkolnej warunków pracy i nauki

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska

Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska W prezentacji czerwoną czcionką zaznaczono najnowsze zmiany w przepisach. Obowiązujące przepisy prawa

Bardziej szczegółowo