ZJAWISKO GLOBALNEJ NIERÓWNOWAGI A STABILNO ROZWOJU GOSPODARKI WIATOWEJ UJ CIE RETROSPEKTYWNE I PROSPEKTYWNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZJAWISKO GLOBALNEJ NIERÓWNOWAGI A STABILNO ROZWOJU GOSPODARKI WIATOWEJ UJ CIE RETROSPEKTYWNE I PROSPEKTYWNE"

Transkrypt

1 A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 238, 2010 Konrad Sobaski ZJAWISKO GLOBALNEJ NIERÓWNOWAGI A STABILNO ROZWOJU GOSPODARKI WIATOWEJ UJCIE RETROSPEKTYWNE I PROSPEKTYWNE 1. Wstp Miniona dekada była do momentu wybuchu wiatowego kryzysu finansowego okresem ekspansji midzynarodowych relacji gospodarczych pomidzy poszczególnymi krajami i regionami wiata. Jednym z przejawów tej ekspansji był relatywnie szybki wzrost midzynarodowych obrotów handlowych (w porównaniu z przyrostem dochodów) 1. Innym przejawem rosncych współzaleno- ci gospodarczych na wiecie było istotne zwikszenie midzynarodowych przepływów kapitałowych i zwizany z tym wzrost aktywów i pasywów zagranicznych poszczególnych gospodarek 2. Cech charakterystyczn gospodarki wiatowej w tym okresie były jednak nie tylko rosnce obroty w bilansach płatniczych poszczególnych pastw, ale, co waniejsze, pogłbianie absolutnej i relatywnej (w odniesieniu do PKB) nierównowagi pomidzy strumieniami napływajcymi i odpływajcymi w ramach rachunku obrotów biecych, a tym samym istotne zmiany w midzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto wielu Doktor, adiunkt w Katedrze Finansów Midzynarodowych na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu 1 W 2008 roku wolumen wiatowego eksportu był wikszy o 49% w porównaniu z rokiem 2000, natomiast analogiczna zmiana wolumenu PKB gospodarki wiatowej wyniosła +24% (World Trade Organization, 2009, s. 173). 2 Przykładowo według danych Bureau of Economic Analysis (ww.bea.gov) w przypadku Stanów Zjednoczonych aktywa zagraniczne wzrosły z poziomu 63% PKB na koniec 2000 r. do 138% PKB na koniec 2008 r., natomiast pasywa zagraniczne zwikszyły si w tym okresie z poziomu 76% PKB do 162% PKB. Według danych Midzynarodowego Funduszu Walutowego (International Financial Statistics Online) aktywa zagraniczne dziesiciu krajów regionu Europy rodkowo-wschodniej wzrosły z poziomu 38% PKB na koniec 2000 r. do 56% PKB na koniec 2007 r., a pasywa zagraniczne z 70% do 118% PKB.

2 218 Konrad Sobaski krajów 3. W obrazie midzynarodowych stosunków gospodarczych istotn rol zaczł odgrywa w szczególnoci deficyt obrotów biecych Stanów Zjednoczonych oraz nadwyki krajów azjatyckich oraz krajów Bliskiego Wschodu. Taki układ globalnej nierównowagi (przepływ kapitału z krajów rozwijajcych si do gospodarek rozwinitych) mona uzna za nietypowy i przeciwny do wskaza hipotezy faz rozwoju (stage of development hypothesis) czy tzw. podejcia midzyokresowego w teorii bilansu płatniczego. Globalna nierównowaga w takim zakresie i strukturze była w opinii czci ekonomistów przyczyn ostatnich gwałtownych turbulencji na midzynarodowym rynku finansowym. Ogólnowiatowy kryzys finansowy nie doprowadził jednak do wyeliminowania tej nierównowagi, a jedynie do jej zmniejszenia. Kwestia stabilnoci midzynarodowego systemu finansowego w kontekcie globalnej nierównowagi pozostała zatem nadal otwarta. Celem niniejszego opracowania jest prezentacja pogldów i opinii wybranych ekonomistów dotyczcych znaczenia zjawiska globalnej nierównowagi dla stabilnoci rozwoju gospodarki wiatowej. W artykule podjto prób systematyzacji pogldów głoszonych przed wybuchem globalnego kryzysu finansowego oraz aktualnych opinii na temat znaczenia globalnej nierównowagi jako determinanty globalnego kryzysu finansowego. Przytoczono równie wybrane prognozy dotyczce kształtowania si globalnej nierównowagi w rednim okresie oraz oparte na nich rekomendacje dla decydentów gospodarczych. 2. Rozwój globalnej nierównowagi w latach Termin globalna nierównowaga jest powszechnie uywany przez ekonomistów w celu okrelenia zjawisk obserwowanych w obszarze midzynarodowych stosunków ekonomicznych w minionym dziesicioleciu. Pod pojciem globalnej nierównowagi rozumie si w szczególnoci współwystpujce: deficyt na rachunku obrotów biecych oraz proces pogłbiania ujemnej midzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto w krajach anglosaskich (zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych) powizany z niskimi oszczdnociami gospo- 3 Na przykład deficyt obrotów biecych Stanów Zjednoczonych był w 2006 r. w kategoriach absolutnych blisko dwa razy wikszy ni w 2000 r. - znalazł si na poziomie 803,5 mld USD, tj. 6,0% PKB (IMF, 2009 i 2007). Ujemna midzynarodowa pozycja inwestycyjna netto w relacji do PKB Stanów Zjednoczonych pogłbiła si od pocztku 2000 r. do koca 2008 r. o 16 punktów procentowych do poziomu 24% (dane Bureau of Economic Analysis). Dla porównania Chiny zwikszyły swoj nadwyk obrotów biecych do poziomu 11,0% PKB w 2007 r., a dodatnia midzynarodowa pozycja inwestycyjna netto w relacji do PKB tego kraju wzrosła od koca 2004 r. do koca 2008 r. o 20 punktów procentowych do poziomu 35% (IMF, 2009; IFS Online).

3 Zjawisko globalnej nierównowagi a stabilno rozwoju gospodarki wiatowej 219 darstw domowych oraz bblami spekulacyjnymi na rynku nieruchomoci tych krajów, oraz nadwyk obrotów biecych krajów azjatyckich (Japonii i gospodarek wschodzcych Azji) oraz krajów Bliskiego Wschodu eksportujcych rop naftow, a take zwizany z tym proces szybkiej akumulacji rezerw walutowych tych krajów. Wykres 1 Saldo obrotów biecych dla wybranych grup krajów w latach (w % wiatowego PKB) ródło: opracowanie własne na podstawie danych Midzynarodowego Funduszu Walutowego (World Economic Outlook Database, April 2010). Uwagi: Do grupy Wschodzca Azja zaliczono: Chiny, Indonezj, Malezj, Filipiny, Tajlandi, Hong Kong SAR, Kore, Singapur i Tajwan. Do grupy okrelanej mianem krajów anglosaskich zaliczono: USA, Wielk Brytani, Australi i Now Zelandi. Do grupy okrelanej mianem krajów Bliskiego Wschodu zaliczono: Algieri, Bahrajn, Iran, Irak, Kuwejt, Libi, Oman, Katar, Arabi Saudyjsk, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Jemen. Powstanie i powikszanie globalnej nierównowagi w XXI wieku było zwizane z wieloma wzajemnie powizanymi zjawiskami w relacjach wewntrznych i zewntrznych poszczególnych gospodarek 4. Ogólnie ujmujc, nierównowaga 4 Przegld koncepcji i teorii wyjaniajcych zjawisko globalnej nierównowagi mona znale w: Rybiski (2006) oraz Lutkowski (2006).

4 220 Konrad Sobaski globalna powstała na skutek utrzymywania si niedoboru oszczdnoci (w porównaniu z potrzebami kształtowanymi przez wydatki inwestycyjne) w krajach anglosaskich (głównie w Stanach Zjednoczonych) przy jednoczesnym zwikszaniu nadwyki oszczdnoci nad inwestycjami w krajach azjatyckich i krajach Bliskiego Wschodu eksportujcych rop naftow. Zmiana w strukturze wydatków rezydentów azjatyckich gospodarek wschodzcych wystpiła w nastpstwie kryzysu finansowego w drugiej połowie lat dziewidziesitych. Po okresie szoku w bilansie płatniczym w gospodarkach Azji Południowo-Wschodniej zaobserwowano istotny wzrost stopy oszczdnoci (determinowany wzgldami ostronociowymi) przy jednoczesnym obnieniu wydatków na zakup dóbr kapitałowych z wysokiego przedkryzysowego poziomu. W rezultacie na rachunku obrotów biecych, bdcym pochodn rónicy midzy oszczdnociami a inwestycjami krajowymi, deficyt został przekształcony w nadwyk, która stopniowo ulegała zwikszeniu, czemu sprzyjała polityka stałego kursu waluty krajowej utrzymywanego na niedowartociowanym poziomie. Polityka kursowa stała si instrumentem realizacji strategii wzrostu gospodarczego opartego na eksporcie. Utrzymanie kursu waluty krajowej na poziomie korzystnym z punktu widzenia midzynarodowej konkurencyjnoci lokalnych przedsibiorstw implikowało stały wzrost rezerw walutowych na skutek interwencji władz monetarnych. Wprawdzie szybkie powikszanie aktywów rezerwowych banku centralnego wymuszało kosztown sterylizacj rosncej poday pienidza krajowego 5, ale jednoczenie wpisywało si w ogóln strategi gospodarcz przeciwdziałania ponownemu wystpieniu kryzysu walutowego. Równie w przypadku Chin obserwowano tak polityk rozwoju gospodarczego, przy czym wzrost nadwyki obrotów biecych wystpował przy rosncej stopie inwestycji krajowych 6. Zjawiska obserwowane w krajach azjatyckich, w połczeniu z rosnc po 2003 r. nadwyk bilansu handlowego krajów naftowych, spowodowały pojawienie si globalnego nadmiaru oszczdnoci. W zwizku z brakiem lokalnych moliwoci inwestycyjnych i/lub zwikszon awersj do ryzyka strumie oszczdnoci gospodarek wschodzcych płynł przede wszystkim do Stanów Zjednoczonych jako gospodarki o wysokiej oczekiwanej stopie wzrostu produktywnoci i głbokim rynku finansowym (był lokowany w znacznej czci w papiery skarbowe emitowane przez rzd amerykaski) 7. Bernanke (2007) 5 Sterylizacj (emisj papierów wartociowych w operacjach otwartego rynku) prowadzono w celu przeciwdziałania wzrostowi inflacji i boomowi konsumpcyjnemu. 6 Według Bernanke (2007) szybki wzrost stopy oszczdnoci (relatywnie szybszy ni stopy inwestycji) mona powiza z brakiem systemu zabezpieczenia społecznego i słabo rozwinitym sektorem finansowym w Chinach. 7 W tym kontekcie deficyt biecy Stanów Zjednoczonych mona uzna za przejaw optymalizacji konsumpcji prywatnej w długim okresie. Wysoka oczekiwana produktywno prowadzi do zwikszenia dochodu permanentnego (długookresowego), a w rezultacie do zwikszenia

5 Zjawisko globalnej nierównowagi a stabilno rozwoju gospodarki wiatowej 221 wskazuje włanie na to zjawisko jako główn przyczyn powikszajcego si deficytu obrotów biecych gospodarki amerykaskiej. Spadek stopy oszczdnoci publicznych i prywatnych w tym kraju uznaje zatem za efekt oddziaływania w głównej mierze czynników zewntrznych ( zalewu oszczdnoci globalnych, które w krajach ich powstania nie mogły by wykorzystane na sfinansowanie lokalnych inwestycji; global savings glut). Bernanke twierdzi, e gdyby wzrost stopy konsumpcji w Stanach Zjednoczonych miał pierwotnie wynika ze strukturalnego obnienia si podanej stopy oszczdnoci w tym kraju, długoterminowe stopy procentowe wzrosłyby, tzn. wystpiłaby zmiana przeciwna do tej obserwowanej. Opisany wyej układ zalenoci w midzynarodowym systemie gospodarczym przypomina według Dooleya et al. (2004) midzynarodowy system walutowy ukształtowany na konferencji w Bretton Woods. W obecnym systemie kraje azjatyckie (stanowice tzw. peryferia) utrzymuj stałe kursy wobec dolara amerykaskiego i gotowe s do nieograniczonej akumulacji dolarów w rezerwach oficjalnych w zamian za umoliwienie eksportu do Stanów Zjednoczonych, tj. kraju stanowicego centrum midzynarodowego systemu walutowego Globalna nierównowaga a stabilno gospodarki wiatowej opinie przed wybuchem kryzysu finansowego (opinie ex ante) Ocena znaczenia globalnej nierównowagi dla stabilnoci rozwoju gospodarczego wiata była wród ekonomistów przed wybuchem wiatowego kryzysu finansowego zrónicowana. Generalnie opinie te mona przyporzdkowa do trzech grup. Do pierwszej grupy mona zaliczy pogldy ekonomistów uznajcych globaln nierównowag za zjawisko niezagraajce stabilnoci gospodarki wiatowej, korzystne z punktu widzenia rozwoju gospodarki globalnej, które utrzyma si jeszcze przez długi okres. Dooley et al. (2009) wskazywali, e zjawisko globalnej nierównowagi ukształtowane w ramach nieformalnego midzynarodowego systemu walutowego Bretton Woods 2 w zwizku z korzyciami jakie kreuje dla jego uczestników bdzie miało charakter długotrwały. Badacze podkrelali jednoczenie, e w długim okresie moe wystpi zmiana w strukturze całego systemu, tj. w miejsce gospodarek azjatyckich po ich awansie do grupy krajów rozwinitych pojawi si nowe gospodarki, które bd opierały swój rozwój gospodarczy na eksporcie do tzw. centrum. biecej konsumpcji kosztem przyszłej konsumpcji, czego odzwierciedleniem jest deficyt obrotów biecych. Podejcie midzyokresowe w teorii bilansu płatniczego prezentuj m.in. Obstfeld i Rogoff (1994). 8 Dooley et al. (2004) przyrównuj taki układ współzalenoci w skali midzynarodowej do relacji pomidzy krawcem i klientem, w której klient (Stany Zjednoczone) chtnie nabywa wicej garniturów, poniewa zapłata za garnitury wraca od krawca do klienta w postaci poyczki.

6 222 Konrad Sobaski Drug grup tworz opinie ekonomistów wskazujcych wprawdzie na potencjalne ryzyko wynikajce z nierównowagi w bilansach płatniczych, ale uznajcych to ryzyko za niewielkie lub odległe w czasie. Przykładowo Bernanke (2007) wyraził opini, e globalna nierównowaga nie stanowi zagroenia w krótkim okresie, ale jej długotrwałe utrzymywanie mogłoby spowodowa niekorzystne konsekwencje dla gospodarki wiatowej. Stwierdził jednoczenie, e w celu wspomoenia procesu stopniowego zmniejszenia globalnej nierównowagi konieczne bd działania ukierunkowane na zwikszenie stopy oszczdno- ci w Stanach Zjednoczonych oraz pobudzenie wydatków krajowych w gospodarkach azjatyckich oraz eksportujcych rop naftow. Z kolei Greenspan (2003) podkrelał, e w zwizku z zaawansowaniem procesów globalizacji bardziej prawdopodobny jest scenariusz bezkryzysowego zmniejszenia globalnej nierównowagi. Bordo (2006, s. 9) uznał natomiast, e zjawisko globalnej nierównowagi, podobnie jak w okresie systemu waluty złotej ( ), nie jest niebezpieczne dla gospodarki wiatowej, a zmniejszenie tej nierównowagi nastpi stopniowo. W ostatniej grupie sklasyfikowa mona ekonomistów wskazujcych na nieuchronno korekty globalnej nierównowagi oraz prognozujcych jej gwałtowny charakter. Według Obstfelda i Rogoffa (2004, s. 20) korekta deficytu obrotów biecych Stanów Zjednoczonych oraz kursu dolara amerykaskiego miała przebiega raptownie, a czas jej wystpienia uzaleniano od procesu integracji midzynarodowych rynków finansowych (w przypadku dalszego zaawansowania integracji korekta wystpiłaby póniej, tym niemniej jej skala byłaby wiksza). Roubini (2006, s. 303) przewidywał w perspektywie kilkuletniej gwałtown korekt kursu dolara amerykaskiego i upadek systemu Bretton Woods 2, uznajc go za strukturalnie nietrwały. Jednoczenie nawoływał do szybkiej implementacji instrumentów przeciwdziałajcych narastaniu globalnej nierównowagi i zmniejszajcych ryzyko wystpienia kryzysu w gospodarce wiatowej. 4. Globalna nierównowaga a wiatowy kryzys finansowy zaleno przyczynowo-skutkowa czy współwystpowanie? (opinie ex post) Ogólnowiatowe zawirowania na rynkach finansowych i w gospodarce realnej zapocztkowane w 2007 r. tzw. kryzysem subprime w Stanach Zjednoczonych wywołały wród ekonomistów debat na temat znaczenia globalnej nierównowagi z punktu widzenia tych zawirowa 9. Podobnie jak przed wybuchem kryzysu opinie i tym razem były równie zrónicowane. 9 Mundell R. uznaje tzw. kryzys subprime za pierwsz faz ogólnowiatowego kryzysu finansowego, którego aktualnym etapem jest kryzys zadłueniowy w strefie euro (wykład Mundella R. na konferencji Global Finance Association, Pozna, ).

7 Zjawisko globalnej nierównowagi a stabilno rozwoju gospodarki wiatowej 223 Cz ekonomistów uznała, e globalna nierównowaga nie była przyczyn kryzysu finansowego. Dooley et al. (2009) podkrelili, e obserwowany kryzys finansowy jest całkowicie odmienny od prognozowanego przez wielu ekonomistów upadku systemu Bretton Woods 2. Podczas ostatnich zawirowa na rynku finansowym nie obserwowano bowiem ani gwałtownego odpływu kapitału zagranicznego ze Stanów Zjednoczonych ani deprecjacji dolara amerykaskiego. Przeciwnie do wczeniejszych oczekiwa inwestorzy zagraniczni wci nabywaj papiery wartociowe emitowane przez amerykaskich rezydentów, a Stany Zjednoczone nadal postrzegane s jako bezpieczna przysta dla kapitałów 10. Według wyraajcego podobne tezy DeLonga (2008) podstawowym czynnikiem, który doprowadził do zawirowa na rynkach finansowych był brak odpowiednich zasad zarzdzania ryzykiem w sektorze bankowym. Z kolei Dooley i Garber (2009) wskazali, e generatorem kryzysu finansowego była prónia w zakresie regulacji rynku finansowego przeciwdziałajcych zjawisku moral hazard, a rodowisko niskich stóp procentowych (bdce pochodn napływu globalnych oszczdnoci do Stanów Zjednoczonych) samo w sobie nie zwikszało skłonnoci do ryzykownych zachowa wród uczestników rynków finansowych. W literaturze pojawiły si take opinie skrajnie przeciwne, wskazujce na globaln nierównowag jako podstawow przyczyn kryzysu finansowego. Portes (2009, s. 1 3) stwierdził, e, wskazywane przez wielu ekonomistów, słaby system regulacji czy czynniki behawioralne (tj. chciwo widoczna w zachowaniach podmiotów rynkowych) nie miały decydujcego znaczenia z punktu widzenia obecnego kryzysu finansowego. Według Portes a to włanie globalna nierównowaga (poprzez popyt zagranicznych banków centralnych na amerykaskie papiery skarbowe) doprowadziła do obniki długoterminowych stóp procentowych w Stanach Zjednoczonych, co z kolei wymusiło na sektorze bankowym innowacje finansowe oraz poszukiwanie dochodowych, ale i jednoczenie coraz bardziej ryzykownych inwestycji (search for yield), a w konsekwencji kryzys finansowy. Dunaway (2009, s ) prezentujc podobne pogldy zauwaa dodatkowo, e popyt na amerykaskie papiery skarbowe zgłaszane przez banki centralne z gospodarek nadwykowych wypychał popyt sektora prywatnego z rynku aktywów o wysokiej jakoci kredytowej, zmuszajc podmioty tego sektora do poszukiwania alternatyw inwestycyjnych. Na przepływy kapitałowe prowadzce do złej alokacji zasobów i niedoszacowania ryzyka, stanowice element globalnej nierównowagi, jako generator kryzysu wskazuj równie Astley et al. (2009) oraz Paulson (2008). W kontekcie 10 Dooley et al. (2009) przyrównali prognozowany przez wielu ekonomistów kryzys finansowy na skutek korekty globalnej nierównowagi do prognozy zniszczenia kuli ziemskiej na skutek eksplozji słoca. W opinii Dooleya et al. kula ziemska została wprawdzie zniszczona, ale nie na skutek eksplozji słoca, lecz na skutek uderzenia asteroidu.

8 224 Konrad Sobaski obecnego kryzysu gospodarczego Portes (2009, s. 1) przypomina kryzys z 1998 r., kiedy to po ogłoszeniu niewypłacalnoci przez Rosj obserwowano znaczne zawirowania na wiatowych rynkach finansowych, które jednak nie przeniosły si na gospodark realn w takim stopniu jak podczas obecnego kryzysu. Według Portes a wynikało to z faktu, e w skali globalnej nie wystpowała wówczas znaczca nierównowaga w bilansach płatniczych. W literaturze mona spotka równie bardziej wywaone stanowisko od tych zaprezentowanych powyej, zgodnie z którym globalna nierównowaga i kryzys finansowy s wprawdzie powizane, ale nie prost zalenoci przyczynowo-skutkow. Bini Smaghi (2008) oraz Obstfeld i Rogoff (2009) uznali globaln nierównowag i kryzys finansowy za dwie strony tego samego medalu, tj. zjawiska majce wspólne determinanty. W opinii tych badaczy globalna nierównowaga stanowiła rodowisko, w którym działanie czynników kryzysogennych zostało wzmocnione. Według Bini Smaghi (2009, s. 1 2) nierównowaga w bilansach płatniczych była wczesnym symptomem wystpujcej w wielu gospodarkach nierównowagi wewntrznej, która stanowiła bezpo- redni przyczyn kryzysu finansowego 11. Obstfeld i Rogoff (2009, s. 2, 16 30) wyrazili opini, e zarówno globalna nierównowaga, jak i kryzysy finansowy maj swoje ródła głównie w polityce gospodarczej prowadzonej przez wiele krajów i zakłóceniach na rynkach finansowych. Do najwaniejszych determinant kryzysu zaliczyli: polityk niskich stóp procentowych w Stanach Zjednoczonych, której efektem było zmniejszenia awersji do ryzyka i zwikszania stopy zadłuenia, a take baka spekulacyjna na rynku nieruchomoci, niskie realne stopy procentowe w krajach rozwinitych na skutek zalewu oszczdnoci z krajów azjatyckich prowadzcych polityk stałego kursu waluty krajowej (wobec dolara amerykaskiego) na niedowartociowanym poziomie, zakłócenia na rynku kredytowym w ocenie ryzyka obligacji emitentów amerykaskich, innowacje finansowe prowadzce do wzrostu cen aktywów rzeczowych i finansowych. 5. Korekta globalnej nierównowagi charakter przejciowy czy trwały? W czasie wiatowego kryzysu finansowego globalna nierównowaga znaczco zmniejszyła si. Obnienie globalnej nierównowagi wynikało przede wszystkim ze spadku relacji deficytu na rachunku obrotów biecych do 11 Smagli B. (2009, s. 1 2) uwaa, e chocia wewntrzne anomalie s trudno dostrzegalne ex ante, to jednak mona je przewidywa na podstawie kumulujcej si nierównowagi zewntrznej (nierównowaga zewntrzna stanowi bowiem odzwierciedlenie nierównowagi wewntrznej).

9 Zjawisko globalnej nierównowagi a stabilno rozwoju gospodarki wiatowej 225 wiatowego PKB w krajach anglosaskich (z poziomu 1,9% w 2006 r. do 0,8% w 2009 r.) oraz ze zmniejszenia nadwyki krajów Bliskiego Wschodu (z poziomu 0,6% do 0,1% wiatowego PKB). Obnienie nierównowagi w bilansach płatniczych było zwizane bezporednio ze znacznym spadkiem wolumenu midzynarodowych transakcji handlowych. Baldwin i Taglioni (2009) szacuj, e w okresie najwikszego załamania transakcji eksportowo-importowych, tj. w drugim kwartale 2009 r., wielkowiatowego handlu spadła o 15% w porównaniu do analogicznego okresu w 2008 roku. Zmniejszenie wielkoci globalnej nierównowagi w czasie kryzysu finansowego skłania do refleksji na temat trwałoci tej tendencji. Z jednej strony mona domniemywa, e kryzys finansowy w sposób trwały skorygował istotne czynniki strukturalne generujce deficyty i nadwyki, a w zwizku z tym nierównowaga zmniejszy si. Z drugiej strony nie mona wykluczy, e obserwowany spadek nierównowagi jest jedynie pochodn ogólnowiatowego spowolnienia gospodarczego, a w zwizku z tym globalna nierównowaga w przyszłoci wzronie, a nawet powróci do poziomu przedkryzysowego. Wród ekonomistów dominuje pogld, e zjawisko globalnej nierównowagi bdzie wystpowało równie w przyszłoci. Opinia ta jest prezentowana zarówno przez badaczy uznajcych nierównowag za przyczyn obecnego kryzysu, jak i tych prezentujcych odmienny pogld w tej kwestii. Dooley et al. (2009) dowodz, e opisywany przez nich nieformalny system z Bretton Woods 2 nadal funkcjonuje i s przekonani, e obecny kryzys finansowy wzmocni czynniki kreujce globaln nierównowag. Badacze prognozuj, e w długim okresie globalna nierównowaga obserwowana przed kryzysem bdzie utrzymywała si w zwizku z jeszcze wiksz ni do tej pory determinacj krajów azjatyckich do akumulowania rezerw walutowych. Dunaway (2009), Portes (2009), Obstfeld i Rogoff (2009), a take Blanchard i Milesi-Ferretti (2009) równie przewiduj wzrost wielkoci nierównowagi w bilansach płatniczych, ale w przeciwiestwie do Dooleya et al. uznaj tak tendencj za niebezpieczn dla gospodarki wiatowej, mogc zagrozi oywieniu gospodarczemu. W zwizku z tym wskazuj na piln potrzeb zlikwidowania globalnej nierównowagi poprzez implementacj reform strukturalnych w gospodarkach deficytowych oraz nadwykowych, a take w midzynarodowym systemie finansowym. Ekonomici ci wymieniaj kilka podanych zmian strukturalnych. Po pierwsze, wskazuj na potrzeb wykształcenia systemu zabezpiecze społecznych oraz pogłbiania rynku finansowego w Chinach, co pozwoliłoby na obnienie stopy oszczdnoci, umoliwiłoby wykorzystywanie oszczdnoci w wikszym zakresie na cele wewntrzne, a take pobudziłoby konsumpcj w tym kraju. Po drugie, uznaj za konieczne odejcie przez gospodarki Azji Południowo-Wschodniej od polityki utrzymywania kursu waluty krajowej na niedowartociowanym poziomie oraz polityki akumulacji rezerw

10 226 Konrad Sobaski walutowych. W tym kontekcie wysuwany jest kolejny postulat dotyczcy zmian w funkcjonowaniu MFW, zgodnie z którym instytucja ta powinna skłania gospodarki rozwijajce si do rezygnacji z tzw. polityki samoubezpieczania poprzez oferowanie elastycznych form finansowania. Po czwarte, ekonomici podkrelaj, e gospodarki eksportujce rop naftow powinny przeznacza wpływy eksportowe w wikszym stopniu na wzrost wydatków krajowych i rozwijanie infrastruktury. Po pite, wskazuje si na potrzeb wzrostu stopy oszczdnoci w krajach anglosaskich, w tym przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, poprzez obnianie deficytu sektora publicznego. W swoich aktualnych prognozach równie MFW zakłada utrzymanie si zjawiska globalnej nierównowagi. MFW przewiduje, e w rednim okresie deficyty i nadwyki poszczególnych grup krajów wzrosn, cho nie do poziomów z połowy minionej dekady. Deficyt krajów anglosaskich miałby w najbliszych latach oscylowa wokół poziomu 1% wiatowego PKB, a dodatnie saldo najwaniejszych gospodarek nadwykowych według MFW przekroczy 1,5% wiatowego PKB (wykres 2). Wykres 2 Prognozowane saldo obrotów biecych dla wybranych grup krajów (w % wiatowego PKB) ródło: opracowanie własne na podstawie danych Midzynarodowego Funduszu Walutowego (World Economic Outlook Database, April 2010). Uwagi: Dane za 2009 r. maj charakter szacunkowy (wstpny).

11 Zjawisko globalnej nierównowagi a stabilno rozwoju gospodarki wiatowej Uwagi kocowe Kwestia znaczenia zjawiska globalnej nierównowagi dla stabilnoci rozwoju gospodarczego wiata oraz jako determinanty ogólnowiatowego kryzysu finansowego nie została przez ekonomistów jednoznacznie rozstrzygnita. Przed wybuchem kryzysu w literaturze pojawiały si konkurencyjne pogldy na temat zagroe zwizanych z globaln nierównowag. Po wybuchu globalnego kryzysu finansowego rozbienoci utrzymały si. Z jednej strony znaczne grono badaczy uznaje globaln nierównowag za czynnik destabilizujcy wiatow gospodark i główn przyczyn kryzysu finansowego. Z drugiej strony głoszony jest take pogld, e nierównowaga jest pozytywnym naturalnym zjawiskiem, pozwalajcym na szybszy wzrost gospodarek wschodzcych prowadzcych polityk nadwyek bilansu handlowego. Dychotomia w ocenie zjawiska globalnej nierównowagi uzasadnia prowadzenie dalszych bada w przedmiotowym zakresie. Jest to tym bardziej istotne, e według wielu prognoz zjawisko globalnej nierównowagi moe utrzyma si w kolejnych latach. Przewidywania te bazuj na załoeniu, e obserwowane obecnie zmniejszenie nierównowagi wynika jedynie ze spadku wolumenu midzynarodowych transakcji handlowych w fazie ogólnowiatowego spowolnienia gospodarczego. Czynnikiem sprzyjajcym realizacji takich prognoz wydaj si by prowadzone na szerok skal w krajach rozwinitych fiskalne programy stymulujce gospodark, które mog stanowi istotn ingerencj w rynkowy proces korekty czynników generujcych globaln nierównowag. Jednoznaczna diagnoza dotyczca zalenoci pomidzy kryzysem finansowym a zjawiskiem globalnej nierównowagi stanowiłaby podstaw do podjcia decyzji o implementacji polityki ograniczania nierównowagi w gospodarce wiatowej. Przy załoeniu zwizku przyczynowo-skutkowego pomidzy oboma zjawiskami, zasadne wydawałyby si skoordynowane działania decydentów gospodarczych majce na celu skorygowanie czynników odpowiedzialnych za powstanie nierównowagi. Brak bezporedniego powizania pomidzy aktualnym kryzysem finansowym a istniejc przed jego wybuchem nierównowag, wcale nie musi jednak oznacza, e problem globalnej nierównowagi jest nieistotny i mona tolerowa szybko rosnc, historycznie wysok nierównowag w bilansach płatniczych. Jak podkrela Greenspan (2010, s. 36), chocia deficyt obrotów biecych gospodarki amerykaskiej nie odgrywał adnej istotnej bezporedniej roli w kontekcie wybuchu kryzysu w 2007 r., to włanie dlatego moe odegra tak rol podczas nastpnego kryzysu.

12 228 Konrad Sobaski Bibliografia 1. Astley M., Giese J., Hume M., Kubelec Ch. (2009), Global imbalances and the financial crisis, Bank of England Quarterly Bulletin, nr 2009 Q3. 2. Baldwin R., Taglioni D. (2009), The illusion of improving global imbalances, 14 November, 3. Bini Smaghi L. (2008), The financial crisis and global imbalances two sides of the same coin, Asia Europe Economic Forum: The Global Financial Crisis. Policy choices in Asia and Europe, Beijing, 9 December. 4. Bernanke B. (2007), Global Imbalances: Recent Developments and Prospects, speech at the Bundesbank Lecture, Berlin, September 11, speech/bernanke a.htm. 5. Blanchard O., Milesi-Ferretti G.M. (2009), Global Imbalances: In Midstream?, IMF Staff Position Note, 22 December, SPN/09/ Bordo M.D. (2006), Globalization and Imbalances in Historical Perspective, Policy Discussion Papers No. 13, Federal Reserve Bank of Cleveland, 7. DeLong B.J. (2008), The Wrong Financial Crisis, php?q=node/ Dooley M., Garber P. (2009), Global imbalances and the crisis: A solution in search of a problem, 9. Dooley M., Folkerts-Landau D., Garber P. (2009), Bretton Woods II Still Defines the International Monetary System, NBER Working Paper No Dunaway S. (2009), Global Imbalances and the Financial Crisis, Council Special Report No. 44, Council on Foreign Relations, Center for Geoeconomic Studies. 11. Greenspan A. (2003), The evolving international payments imbalance of the United States and its effect on Europe and the rest of the world, the 21st Annual Monetary Conference, Washington DC, 20 November. 12. Greenspan A. (2010), The Crisis, ES/BPEA/2010_spring_bpea_papers/spring2010_greenspan.pdf 13. International Trade Statistics (2009), World Trade Organization, res_e/statis_e/its2009_e/its09_toc_e.htm. 14. Lutkowski K. (2006), Problem midzynarodowej nierównowagi płatniczej, Ekonomista, nr Mundell R., wykład wygłoszony na konferencji Global Finance Association, Pozna, Obstfeld M., Rogoff K. (1994), The Intertemporal Approach to the Current Account, NBER Working Paper 4893, National Bureau of Economic Research. 17. Obstfeld M., Rogoff K. (2004), The Unsustainable US Current Account Position Revisited, Working Paper 10869, National Bureau of Economic Research. 18. Obstfeld M., Rogoff K. (2009), Global Imbalances and the Financial Crisis: Products of Common Causes, November, paper prepared for the Federal Reserve Bank of San Francisco Asia Economic Policy Conference, Santa Barbara, October. 19. Portes R. (2009), Global imbalances, Policy Brief No. 3, January, files/policy_briefs/policy%20brief%20no%203(wp1)_global%20imbalances_portes.pdf 20. Paulson H. M. (2008), Remarks by Secretary Henry M. Paulson, Jr. on Financial Rescue Package and Economic Update, November 12, HP-1265, releases/hp1265.htm 21. Roubini N. (2006), The BW 2 regime: an unstable disequilibrium bound to unravel, International Economics & Economic Policy, No. 3, s

13 Zjawisko globalnej nierównowagi a stabilno rozwoju gospodarki wiatowej Rybiski K. (2006), Globalne nierównowagi, Ekonomista, nr World Economic Outlook. Globalization and Inequality (2007), World Economic and Financial Surveys, International Monetary Fund, October, Washington D.C. 24. World Economic Outlook. Sustaining the Recovery (2009), World Economic and Financial Surveys, International Monetary Fund, October, Washington D.C. Konrad Sobaski (Summary) The aim of the study is to present major opinions concerning the phenomenon of global imbalances and its influence on stability of global economic growth. The author tries to systematize both concepts presented by economists prior to the world financial crisis and current views on the relationship between global imbalances and the financial crisis. The article contains also selected forecasts of the future development path of global imbalances and resulting recommendations for policy makers given by selected economists. The analysis of the world literature has helped the author to formulate two conclusions: 1) There are competing opinions on the role of global imbalances in terms of sustainable growth of the world economy (expressed both before and after the outbreak of the financial crisis; 2) There is a widespread belief among economists that global imbalances will persist in the future. Both conclusions are arguments for further research on the issue of global imbalances.

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

GLOBALNY KRYZYS FINANSOWY I GLOBALNA NIERÓWNOWAGA PŁATNICZA

GLOBALNY KRYZYS FINANSOWY I GLOBALNA NIERÓWNOWAGA PŁATNICZA STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 18 Ewa Bilewicz GLOBALNY KRYZYS FINANSOWY I GLOBALNA NIERÓWNOWAGA PŁATNICZA Wstęp Na kilka lat przed wybuchem obecnego kryzysu finansowego w

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Informacja o zmianach w polityce inwestycyjnej BPH FIZ Korzystnego Kursu

Informacja o zmianach w polityce inwestycyjnej BPH FIZ Korzystnego Kursu Informacja o zmianach w polityce inwestycyjnej BPH FIZ Korzystnego Kursu Informujemy, że w dniu 0 grudnia 2011 kończy się bieżący okres ochrony kapitału dla funduszu BPH FIZ Korzystnego Kursu. W okresie

Bardziej szczegółowo

1. Deficyt bilansu obrotów bieżących Stanów Zjednoczonych

1. Deficyt bilansu obrotów bieżących Stanów Zjednoczonych STUDIA I PRACE WYDZIA U NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZ DZANIA NR 33 EWA Ewa Bilewicz* BILEWICZ 1 Uniwersytet Szczeci ski Szczeciński PRZEKSZTA CENIA DEFICYT NA RACHUNKU W STRUKTURZE OBROTÓW AKTYWÓW BIEŻĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1 !"# #$ Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. str. 1 Pozytywne trendy Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 str. 2 %& wg MSSF / zysk brutto 591 63% zysk netto 463 63% ROE brutto 34,0% 11,7 pp. ROE netto 26,6%

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok Grudzień 1996 Adam Koronowski Informacja

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Market Alert: Czarny poniedziałek

Market Alert: Czarny poniedziałek Market Alert: Czarny poniedziałek Spowalniająca gospodarka chińska Za powszechna przyczynę spadków na giełdach dzisiaj uznaje się spowalniająca gospodarkę chińską i dewaluacja chińskiej waluty. Niemniej

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2012 r.

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2012 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2012 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2012 r. Warszawa, 2013 Skład i druk: Drukarnia NBP Wydał: Narodowy Bank Polski Departament Edukacji i Wydawnictw

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

RELACJA Z NASZEJ PODRÓŻY DO USA

RELACJA Z NASZEJ PODRÓŻY DO USA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH RELACJA Z NASZEJ PODRÓŻY DO USA CO Z TYMI PODWYŻKAMI STÓP? IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH RELACJA Z PODRÓŻY DO USA CO Z TYMI PODWYŻKAMI STÓP? Na początku marca br. nasz zespół

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2013 r.

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2013 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2013 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2013 r. Warszawa, 2014 Skład: Departament Edukacji i Wydawnictw Druk: Drukarnia NBP Wydał: Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii

Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii Europejskiej w latach 1995-2011 Katarzyna Śledziewska WNE UW k.sledziewska@uw.edu.pl Plan wystąpienia Cel badania Determinanty CA

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. dr Cezary Wójcik

INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. dr Cezary Wójcik INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji dr Cezary Wójcik Plan Wstp Kilka sów o ksice Wybrany aspekt: model NNS a inflacja i ekspansja kredytowa Zakoczenie 2 Kilka sów o ksice

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wstęp Część I Zmienność rynków w warunkach kryzysu światowej gospodarki Rozdział 1 Głęboka zmienność jako nowa normalność w światowej gospodarce

Wstęp Część I Zmienność rynków w warunkach kryzysu światowej gospodarki Rozdział 1 Głęboka zmienność jako nowa normalność w światowej gospodarce Wstęp Część I Zmienność rynków w warunkach kryzysu światowej gospodarki Rozdział 1 Głęboka zmienność jako nowa normalność w światowej gospodarce (Andrzej Szablewski) 1.1. Wymiary zmienności 1.2. Prognozy

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej M.Ryng Wroclaw University of Economycs Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie finansowe, metoda procentu od sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Dr Grzegorz Gołbiowski Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Wprowadzenie Upadłoci przedsibiorstw w gospodarce rynkowej nie s niczym nadzwyczajnym. W teorii ekonomii zjawisko upadku podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Zamieszczamy treść komunikatu w tej sprawie, jaki opublikował Urząd Komisji Nadzoru Finansowego.

Zamieszczamy treść komunikatu w tej sprawie, jaki opublikował Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Zamieszczamy treść komunikatu w tej sprawie, jaki opublikował Urzd Komisji Nadzoru Finansowego. Komunikat KNF z dnia 17 grudnia 2008 r. w sprawie wpływu walutowych instrumentów pochodnych na banki i spółki

Bardziej szczegółowo

RYNKI, TRENDY i PROGNOZY lipiec 2006

RYNKI, TRENDY i PROGNOZY lipiec 2006 RYNKI, TRENDY i PROGNOZY lipiec 2006 Prezentacja inwestycyjna dr Cezary Iwański, CFA, wiceprezes PPIM 11 lipca 2006 RYNKI, TRENDY i PROGNOZY 2006-2007 Prezentacja inwestycyjna źródła (sources): Pioneer

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

OECD Economic Outlook: December No. 78 Volume 2005 Issue 2. Przegląd Gospodarczy OECD: grudzień, nr 78 rocznik 2005, wyd.

OECD Economic Outlook: December No. 78 Volume 2005 Issue 2. Przegląd Gospodarczy OECD: grudzień, nr 78 rocznik 2005, wyd. OECD Economic Outlook: December No. 78 Volume 2005 Issue 2 Summary in Polish Przegląd Gospodarczy OECD: grudzień, nr 78 rocznik 2005, wyd. 2 Podsumowanie w języku polskim ARTYKUŁ WSTĘPNY NIE TAK DOBRZE,

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM N a r o d o w y B a n k P o l s k i Warszawa, 31 stycznia 2007 r. RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM 1. W bilansach banków centralnych, z racji pełnionych przez nie funkcji, po stronie aktywów dominują

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015 KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016 Warszawa, lipiec 2015 Produkt krajowy brutto oraz popyt krajowy (tempo wzrostu w stosunku do analogicznego

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz...

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz... Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse Spis treœci Wstêp..................................................... 13 1. Pojêcie i funkcje finansów....................................... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

Czy EBC stłumił dyscyplinę fiskalną w strefie euro?

Czy EBC stłumił dyscyplinę fiskalną w strefie euro? Czy EBC stłumił dyscyplinę fiskalną w strefie euro? Juliusz Jabłecki jjablecki@wne.uw.edu.pl Ewa Stawasz ewa.stawasz@gmail.com Plan prezentacji 1. Cel i pytania badawcze 2. Polityka zabezpieczeń EBC 3.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r W końcu września 2014

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

WYKAZ UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH I REGULAMIN LOKOWANIA ŚRODKÓW NR FKLS/4A/2012

WYKAZ UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH I REGULAMIN LOKOWANIA ŚRODKÓW NR FKLS/4A/2012 WYKAZ UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH I REGULAMIN LOKOWANIA ŚRODKÓW NR FKLS/4A/2012 Zatwierdzony przez Zarząd ING Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie S.A. uchwałą nr 118/2012 z dnia 18 października

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165 behawioralne Plan wykładu klasyczne a behawioralne Kiedy są przydatne narzędzia finansów behawioralnych? Przykłady modeli finansów behawioralnych klasyczne a behawioralne klasyczne opierają się dwóch założeniach:

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo