Edukacyjny poradnik o odnawialnych źródłach energii. Energia z wiatru

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Edukacyjny poradnik o odnawialnych źródłach energii. Energia z wiatru"

Transkrypt

1 Numer 3 (3) czerwiec 2013 r. ISSN Sektor AGD-RTV intensywnie inwestuje w energię odnawialną» Str. 5 Edukacyjny poradnik o odnawialnych źródłach energii Energia odnawialna OZE w liczbach» Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, od 2003 r. w krajach Unii Europejskiej występuje stały wzrost ilości energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych.» Str. 5 Zmiany są konieczne Energia z wiatru Warto wspierać rozwój biogazowni» O zaletach wytwarzania energii w biogazowniach rozmawiamy z Piotrem Tarnowskim, prezesem zarządu AAT Biogas Polska Sp. z o.o.» Str. 6» O sytuacji na polskim rynku energii odnawialnej i systemach wsparcia zielonej energii mówi Adam Simonowicz, wiceprezes Towarowej Giełdy Energii SA.» Str. 6» Efektywnym źródłem energii może być nie tylko słońce czy woda, ale i wiatr. Pierwsza farma wiatrowa została zbudowana w 1980 r. w Ameryce.» Str. 6

2 ELEKTROWNIE FOTOWOLTAICZNE PRACE PROJEKTOWE: PROFESJONALNE DORADZTWO: WYKONAWSTWO: PDG Polska

3 InfoBiznes_02_okladka.indd 1 ENERGIA ODNAWIALNA Spis treści: Czym jest OZE...str. 4 Trochę liczb...str. 4 Siemens stawia na wiatr...str. 4 Energia ze słońca...str. 5 Fotowoltaika w Polsce...str. 5 Producenci AGD RTV a energia odnawialna...str. 5 Energia odnawialna według Boscha...str. 5 Ognista woda...str. 5 Wszystko płynie...str. 6 Biomasa i biogaz...str. 6 Warto wspierać rozwój biogazowni...str. 6 Zmiany są konieczne...str. 6 Pod wiatr...str. 6 Autorzy: Anna Skwierzyńska Kontakt z redakcją: InfoMarket Sp. z o.o. ul. Trylogii 2/16, Warszawa tel./fax: (22) Reklama: Renata Wojciechowska Jacek Markowski W następnym wydaniu Już w lipcu, czwarty numer poradnika InfoBiznes, a w nim temat: t: Społeczna odpowiedzialność biznesu Zapraszamy do współpracy! Oznaczenia»»»»» Numer 2 (2) maj 2013 r. Społeczna odpowiedzialność biznesu»»» OK Prenumerata Sprostowanie Chcesz co miesiąc otrzymywać pełną wersję magazynu InfoMarket wraz ze wszystkimi dodatkami, gadżetami oraz materiałami szkoleniowymi? Nic prostszego! Zamów prenumeratę InfoMarket! Nieprawdą jest stwierdzenie zamieszczone w dodatku specjalnym Stać Cię na wiedzę i bogactwo informacji! Prenumerata magazynu już od 199 zł. Szczegóły na InfoBiznes Edukacyjny poradnik o znakach i certyfikatach na Niniejszy produktach Poradnik jest zastrzeżony z 2 maja patentowo 2013 r., i w że całości Polski chroniony Komitet prawem Normalizacyjny autorskim. Wszelkie komercyjne objął przytaczanie patronatem całości bądź merytorycznym wybranych fragmentów wspomniane opracowania wymaga czasopismo. zgody Wydawcy. Tym Materiały InfoMarket Sp. z o.o. zabezpieczone zostały specjalnym kodem endokryptowym. Powielony tekst lub jego wybrane fragmenty są łatwe i proste do wykrycia. W przypadku naruszenia dóbr intelektualnych bądź materialnych samym PKN nie odpowiada za treść merytoryczną artykułów InfoMarket opublikowanych Sp. z o.o., poniesione straty w będą dodatku egzekwowane specjalnym, prawnie. z wyjątkiem artykułu Liczymy, że klienci zaczną poszukiwać produktów ze Znakiem PN. reklama... NIE KUPUJ TANDETY! WWW elektrospecjalisci.pl nr 3 czerwiec

4 ENERGIA ODNAWIALNA Energia odnawialna Fot. Sharp Zainteresowanie energią pochodzącą z alternatywnych źródeł jest nie tylko sposobem na ekologiczne jej pozyskiwanie, ale i stanowi odpowiedź na wymagania, jakie narzuca na państwa członkowskie prawodawstwo Unii Europejskiej w zakresie pozyskiwania energii z wiatru, wody czy słońca. Energia elektryczna wytwarzana jest z tradycyjnych źródeł, m.in. ze spalania węgla, jednak coraz wyższe koszty jej wytwarzania i przesyłu zmuszają do szukania nowych, niewyczerpywalnych jej źródeł, bardziej przyjaznych środowisku naturalnemu. Także regulacje prawne Unii Europejskiej, jak chociażby dyrektywa Parlamentu Europejskiego 2009/28/ WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych i dyrektywa 2009/31/WE w sprawie składowania dwutlenku węgla, nakładają na państwa członkowskie, w tym i Polskę, działania mające na celu redukcję emisji dwutlenku węgla do atmosfery i zwiększenie stopnia wykorzystania odnawialnych źródeł energii elektrycznej. W marcu 2011 r. Komisja Europejska nakreśliła również długoterminowy plan dekarbonizacji, który zakłada redukcję emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej i innych krajach uprzemysłowionych do 80 proc. do 2050 r. Szczególnie istotne było przyjęcie przez Komisję Europejską w 2007 r. nowych celów dotyczących energii i zmian klimatu do roku 2020, określanych jako 3x20 (tzw. trójpak energetyczny ), które w praktyce oznaczają dążenie do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 20 proc., poprawy o 20 proc. efektywności energetycznej i zwiększenia udziału energii odnawialnej do 20 proc. Na gruncie polskiego prawa założenia rozwoju energetyki odnawialnej zostały określone w dokumencie rządowym Strategia rozwoju energetyki odnawialnej, przyjętym przez sejm 23 sierpnia 2001 r. oraz w dokumentach: Polityka energetyczna Polski do roku 2030 (przyjętym przez Radę Ministrów 10 listopada 2009 r.) i w Programie dla elektroenergetyki (przyjętym przez Radę Ministrów 28 marca 2006 r.). Najważniejszymi aktami normatywnymi dotyczącymi OZE w Polsce są: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm.), Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 2008 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii oraz obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii (Dz.U. Nr 156, poz. 969 z późn. zm.) oraz Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz.U. Nr 169, poz. 1199) wraz z odpowiednimi przepisami wykonawczymi. Czym jest OZE Odnawialne źródła energii (w skrócie OZE) zgodnie z defi nicją zawartą w ustawie Prawo energetyczne to źródła wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków. Odnawialne źródła energii stanowią alternatywę dla tradycyjnych nieodnawialnych źródeł energii, np. paliw kopalnych. Według prognoz udział energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych będzie systematycznie się zwiększał w 2015 r. wyniesie 12,2 proc., natomiast w 2020 r. już 19,3 proc. Na razie jednakże nadal największy udział w produkcji energii elektrycznej w Polsce ma węgiel kamienny ilość wyprodukowanej z niego energii w latach zmniejszy się zaledwie z 62,9 do 62,7 TWh (terawatogodzin). Inne kraje, takie jak Niemcy, Francja, Szwecja i Czechy, odchodzą od węgla kamiennego i brunatnego na rzecz wytwarzania energii m.in. ze źródeł odnawialnych lub też z elektrowni jądrowych. Poszukiwanie alternatywnych źródeł energii jest związane zarówno z troską o środowisko naturalne, jak i ograniczonymi zasobami węgla, które w końcu ulegną wyczerpaniu, dlatego też wykorzystanie źródeł niewyczerpywalnych, jak energia słoneczna, wodna czy wiatrowa, jest najlepszym rozwiązaniem i pozwala na niezależność energetyczną krajów ubogich w złoża węgla. Korzystanie z odnawialnych źródeł energii, oprócz minimalnego negatywnego wpływu na środowisko, przyczynia się także do oszczędzania paliw przez wyeliminowanie konieczności używania węgla, ropy czy gazu do produkcji energii elektrycznej. OZE to ponadto duże i odnawiające się, a więc nieograniczone, zasoby energii. Zasoby odnawialnych źródeł energii znajdują się na terenie całego kraju i mogą być pozyskiwane w praktycznie dowolnym miejscu, co eliminuje problem transportu i związane z tym straty energii wynikające z dystrybucji. Siemens stawia na wiatr Firma Siemens oprócz bogatej oferty wysokiej klasy sprzętu AGD zajmuje się produkcją turbin wiatrowych dla sektora energetyki wiatrowej. Turbiny wiatrowe fi rmy Siemens to preferowane rozwiązanie stosowane przez czołowe fi rmy eksploatacyjne i rozwijające projekty farm wiatrowych na lądzie i na morzu, nie tylko z powodu ich solidności, ale także z uwagi na niezawodność i produktywność. Do najważniejszych zalet turbin wiatrowych fi rmy Siemens należą: przekładniowe i bezprzekładniowe generatory, odporna i sprawdzona konstrukcja, podwójny system zabezpieczeń, system ochrony odgromowej łopat, gondoli oraz sterownika. Turbiny mają także system automatycznego smarowania z wydajnymi dozownikami. Ponadto budowa urządzenia zapewnia utrzymanie odpowiednich warunków klimatycznych wewnątrz turbiny. Niedawno bezprzekładniowa turbina SWT fi rmy Siemens została uhonorowana tytułem turbiny roku według Windpower Monthly Magazin w kategorii 2,1-3,5 MW, który dokonując oceny brał pod uwagę m.in. rozmiary turbin, układ napędowy i układ łopat jako wskaźników zaawansowania technologicznego oraz koszt wytworzenia energii. Trochę liczb Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, od 2003 r. w krajach Unii Europejskiej występuje stały wzrost ilości energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych. W większości krajów UE obserwuje się wzrost udziału energii ze źródeł odnawialnych w pozyskaniu energii pierwotnej ogółem (energia pierwotna to energia zawarta w pierwotnych nośnikach energii pozyskiwanych bezpośrednio z zasobów naturalnych odnawialnych i nieodnawialnych). W latach udział energii ze źródeł odnawialnych w wytwarzaniu energii wzrósł w krajach wspólnoty z 11,9 do 18,3 proc., a w Polsce z 5,5 do 9,0 proc. W tym samym czasie pozyskanie energii pierwotnej z OZE wzrosło w Unii o 33,6 proc., a w Polsce o 40,4 proc. W 2010 r. pozyskano w Polsce TJ (teradżuli) ze źródeł odnawialnych, co stanowi 10,2 proc. pozyskanej energii pierwotnej ogółem ( TJ). Największą pozycję bilansu energii odnawialnej w 2010 r. stanowiła energia biomasy stałej, której udział w wykorzystaniu wszystkich nośników energii odnawialnej wyniósł 85,36 proc. Kolejnymi pod względem udziału w OZE były: biopaliwa ciekłe 6,65 proc., woda 3,65 proc., wiatr 2,08 proc., biogazy 1,67 proc., pompy ciepła 0,31 proc., energia geotermalna 0,20 proc., odpady komunalne 0,04 proc. i promieniowanie słoneczne 0,03 proc. Pod koniec kwietnia 2013 r. Eurostat opublikował ofi cjalne dane liczbowe odnośnie do udziału odnawialnych źródeł energii w poszczególnych państwach Unii Europejskiej. W zestawieniu wyróżniono państwa, w których odnotowano najszybszy i najbardziej intensywny rozwój energii ze źródeł odnawialnych. Kraje te to przede wszystkim Szwecja (46,8 proc.), Łotwa (33,8 proc.), Finlandia (31,8 proc.) i Austria (30,9 proc.). Natomiast krajem, który jako pierwszy może pochwalić się wypracowaniem wyznaczonych na 2020 r. celów, jest Estonia. Odwrotna sytuacja jest na Malcie, w Luksemburgu i w Wielkiej Brytanii, gdzie udział OZE jest nadal bardzo mały (odpowiednio 0,4 proc., 2,9 proc. i 3,8 proc.). Z podanych informacji wynika, że udział odnawialnych źródeł energii stanowił 13 proc. w odniesieniu do całkowitej konsumpcji energii w krajach UE w 2011 r. Porównanie tego wyniku do wyniku z 2010 r., w którym udział ten wyniósł 12,1 proc., daje nadzieję, że państwa Wspólnoty są na dobrej drodze do osiągnięcia założonego celu, jakim jest 20 proc. udziału OZE w 2020 r. Każdy kraj jest zobowiązany do osiągnięcia innego poziomi OZE, co uzależnione jest m.in. od kondycji gospodarczej czy rozwoju odnawialnych źródeł energii. Zgodnie z unijnymi regulacjami Polska ma osiągnąć do 2020 r. 15 proc. udziału odnawialnych źródeł energii. Obecnie trwają prace nad zmianą prawodawstwa w zakresie wsparcia odnawialnych źródeł energii, czego rezultatem będzie nowa ustawa o OZE. Ponadto znowelizowane zostaną zapisy ustaw Prawo energetyczne i Prawo gazowe, które złożą się na tzw. trójpak energetyczny. 4 nr 3 czerwiec 2013

5 Michał Sondej, prezes Photovoltaics Development Group Polska. Coraz tańsza technologia, coraz bogatsza oferta na polskim rynku oraz nadzieje rozbudzone przez zapowiadaną już od ponad roku ustawę o odnawialnych źródłach energii sprawiają, że zainteresowanie wytwarzaniem energii elektrycznej w elektrowniach fotowoltaicznych z miesiąca na miesiąc rośnie. Istotnie wzrasta też poziom wiedzy związanej z tym zagadnieniem wśród inwestorów zarówno tych małych, skupionych przede wszystkim na oszczędzaniu energii oraz zaspokojeniu potrzeb własnych gospodarstw domowych, jak i tych, którzy planują budowę dużych, komercyjnych farm fotowoltaicznych i sprzedaż energii do sieci elektroenergetycznych. W każdym wypadku właściwe planowanie oraz zarządzanie procesem instalacyjnym ma kluczowe znaczenie dla sukcesu inwestycji w elektrownię fotowoltaiczną. Odcinek pierwszy sprawdź, czy warto Pierwszym etapem inwestycji jest wizja lokalna. Należy poprosić fi rmę, aby przed sporządzeniem oferty na system przeprowadziła Każde państwo należące do UE ma wyznaczony cel, który ma doprowadzić do zwiększenia udziału energii odnawialnej do 2020 r. Unia Europejska poczyniła znaczne postępy i zdaniem wielu specjalistów wydaje się być na dobrej drodze do osiągnięcia celu, jakim jest 20 proc. udziału energii odnawialnej w bilansie energetycznym do 2020 r., chociaż struktura odnawialnych źródeł będzie różna w różnych sektorach. Najszybszy wzrost następuje w zakresie technologii wykorzystujących energię słoneczną, wiatrową i biomasę. Energia słoneczna i wiatrowa dominują w produkcji energii elektrycznej, natomiast energia biomasy pozostaje dominująca w sektorze grzewczym. Energia ze słońca W ciągu mniej niż jednej godziny na powierzchnię Ziemi dociera ze słońca tyle energii, ile wszyscy mieszkańcy naszej planety zużywają w ciągu roku. Mając taką wiedzę, wystarczy tylko przekształcić energię solarną w energię elektryczną. Tym właśnie zajmuje się fotowoltaika (PV), która uznawana jest obecnie za jeden z najnowocześniejszych sposobów pozyskiwania energii i najdynamiczniej rozwijającą się dziedzinę nauki i przemysłu. Energia słoneczna, zaliczana do odnawialnych źródeł energii, jest przyjazna środowisku naturalnemu i jest jednym z najlepszych, bo najłatwiej dostępnym, darmowym i niewyczerpywalnym, źródeł energii. Pozyskiwanie energii elektrycznej przez systemy ogniw słonecznych to proces, któremu nie towarzyszą żadne zanieczyszczenia emitowane do środowiska naturalnego w postaci szkodliwych gazów, odpadów czy hałasu. Światowy przemysł fotowoltaiczny, począwszy od producentów materiałów bazowych ogniw słonecznych, przez wytwórców ogniw i modułów aż do fi rm specjalizujących się w instalacji systemów fotowoltaicznych i dostawców urządzeń i materiałów, to obecnie kilkanaście tysięcy fi rm. O dynamice rozwoju fotowoltaiki świadczy także gwałtowny wzrost produkcji ogniw słonecznych, który w 2010 r. osiągnął poziom 12 GW mocy. Dominującą pozycję na rynku PV zajmują Chiny, Niemcy, Stany Zjednoczone, Fotowoltaika w Polsce Sezon pierwszy Japonia i Tajwan. Technologia fotowoltaiczna opiera się na tak zwanym efekcie fotoelektrycznym, który polega na uwolnieniu ładunku elektrycznego z ciała stałego poddanego działaniu światła. Przetwarzanie energii solarnej nie byłoby możliwe bez specjalnych paneli słonecznych (modułów słonecznych), wśród których wyróżnia się: moduły monokrystaliczne, moduły polikrystaliczne oraz moduły cienkowarstwowe, których połączenie z elementami umożliwiającymi wytwarzanie elektryczności nosi nazwę systemu fotowoltaicznego. Ponad 95 proc. wszystkich ogniw słonecznych wytwarzanych na świecie produkuje się na bazie półprzewodnikowego materiału, jakim jest krzem (Si), który można przetwarzać w sposób przyjazny dla środowiska. Do krzemu dodawane są pierwiastki chemiczne, które umożliwiają wytwarzanie elektryczności. Zwykle ogniwo słoneczne z krystalicznego krzemu ma nominalne napięcie ok. 0,5 V. Szacuje się, że trwałość paneli fotowoltaicznych wynosi 30 lat. Po tym czasie mogą być poddane utylizacji. Energia solarna ma duże zastosowanie w niemal każdej dziedzinie życia i to już od 1981 r., kiedy to samolot Solar Challenger przeleciał nad kanałem La Manche, wykorzystując jako źródło zasilania tylko energię słoneczną. Skrzydła tego samolotu pokryte były bateriami słonecznymi, które zasilały silnik elektryczny. Na chwilę obecną koszty instalacji ogniw fotowoltaicznych są dość wysokie, jednakże przewiduje się, że wraz z rosnącą popularnością takiego sposobu pozyskiwania energii naturalną konsekwencją będzie spadek kosztów. Rosnące koszty pozyskiwania energii z konwencjonalnych źródeł powodują, że zarówno fi rmy, jak i osoby prywatne szukają bardziej ekonomicznych sposobów jej pozyskiwania. Dlatego też energia słoneczna pochodząca ze źródeł fotowoltaicznych coraz częściej będzie w stanie konkurować w wielu dziedzinach gospodarki z energią pozyskiwaną w sposób tradycyjny. Według prognoz do 2015 r. ceny elektryczności uzyskiwanej z promieniowania słonecznego (PV) staną się konkurencyjne wobec cen detalicznych w Europie Południowej. To samo szereg pomiarów, które zdefi niują moc systemu, jego wydajność oraz produkcję energii w okresie jednego roku. Należy zwrócić uwagę, żeby pomiary zostały fi zycznie wykonane w miejscu instalacji. Niestety, wiele fi rm korzysta z bardzo nieprecyzyjnych danych dostępnych ogólnie najczęściej w Internecie, programy symulacyjne dostarczane przez producentów sprzętu służą głównie poprawnemu doborowi komponentów, a prognozy produkcji są obarczone dużym marginesem błędu nawet do 40 proc. W praktyce pomiar horyzontu oraz zacienienia wykonany w miejscu instalacji mocno zaniża wskaźnik rocznej produkcji energii przez system, pozwala natomiast dokładniej przeprowadzić analizę fi nansową całego przedsięwzięcia. Niestety, takie pomiary nie są zbyt popularne wśród instalatorów, gdyż negatywnie wpływają na szacunki opłacalności inwestycji. Należy unikać sprzedawców, którzy posługują się nominalnymi wartościami urządzeń wyniki ich pomiarów rzadko odbiegają od wyników uzyskiwanych w laboratoriach, są więc czysto teoretyczne. Precyzyjny, nowoczesny sprzęt pomiarowy jest drogi i wymaga specjalistycznych szkoleń z obsługi. Firmy, które wykonują profesjonalne wizje lokalne, najczęściej robią to za opłatą. Najczęściej koszty nie przekraczają 1 5 proc. wartości inwestycji i obejmują dojazd ekipy na miejsce, wykonania pomiarów terenowych oraz przygotowanie dokumentacji. Warto ponieść ryzyko i zainwestować w dobre przygotowanie inwestycji, nawet jeśli wyniki pomiarów będą niepomyślne. Istnieje wiele lokalizacji, w których nie warto instalować systemów fotowoltaicznych, nawet jeśli pozornie wyglądają na atrakcyjne. Odcinek drugi załatw formalności Kolejnym krokiem jest uzyskanie wymaganych prawem decyzji oraz zezwoleń. Trzeba określić ścieżkę formalno-prawną realizacji inwestycji. Należy rozpocząć od uzyskania warunków przyłączenia elektrowni do sieci elektroenergetycznej, następnie wykonać projekt budowlany lub wykonawczy instalacji i uzgodnić z operatorem energetycznym. Obecnie większość spółek energetycznych ma gotowe wnioski o wydanie warunków przyłączenia fotowoltaicznych urządzeń wytwórczych do sieci. Duże projekty fotowoltaiczne mogą wymagać uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, inne zgłoszenia. W niektórych wypadkach proces formalny jest bardzo skomplikowany. Warto skorzystać z pomocy oferowanej przez niektóre fi r- my zarządzające projektami fotowoltaicznymi. stanie się w Europie Środkowej i Północnej po kolejnych 5 10 latach. Obecnie systemy fotowoltaiczne stosuje się w miejscach, gdzie nie istnieje infrastruktura sieci elektrycznych, bowiem koszty związane z produkcją i instalacją takich systemów przewyższają jeszcze koszty związane z energetyką tradycyjną. Pozyskiwanie energii ze słońca nadal jest kosztownym przedsięwzięciem, co stanowi największą barierę dla szybkiego rozwoju rynku fotowoltaiki. Należy jednak pamiętać, iż średni czas zwrotu kosztów inwestycji w energetykę słoneczną systematycznie się skraca, co związane jest ze spadkiem cen modułów fotowoltaicznych oraz z rosnącymi kosztami energii wytwarzanej metodami konwencjonalnymi. Producenci AGD RTV a energia odnawialna Wydawać by sie mogło, że energią odnawialną zainteresowane będą tylko podmioty zajmujące się jej wytwarzaniem. Nic bardziej mylnego. Najwięksi producenci sprzętu gospodarstwa domowego i elektroniki inwestują w odnawialne źródła energii, budują własne farmy solarne lub zajmują się produkcją substratów do produkcji paneli słonecznych. Firma Sharp od lat zajmuje się produkcją substratów szklanych, używanych do produkcji ekranów LCD w telewizorach tej marki. Substraty te są także niezbędne do wytwarzania ogniw fotowoltaicznych, czyli paneli słonecznych. Warto dodać, że pierwszy satelita wyposażony w ogniwa słoneczne wyprodukowane przez fi rmę Sharp otaczał Ziemię już w 1976 r. W 1980 r. natomiast Sharp zaprezentował zasilany energią słoneczną kieszonkowy kalkulator. Pod koniec marca 2010 r. fi rma Gorenje ukończyła budowę elektrowni słonecznej o mocy 200 kw. Elektrownia podłączona do sieci energetycznej Gorenje dzieli się na cztery jednostki, każda o 50 kw mocy wyjściowej. Jednostki znajdują się w showroomie Gorenje, magazynie wysokiego składowania w Velenje oraz w zakładach produkcyjnych Gorenje i Mekom w miejscowości Šoštanj. Średni dzienny pobór mocy przez Gorenje wynosi kw, natomiast Ciąg dalszy nastąpi Dwa kroki opisane powyżej stanowią fazę przedinwestycyjną każdego projektu fotowoltaicznego. Realizację kolejnych kroków należy jednak odłożyć do momentu pojawienia się odpowiednich uregulowań prawnych wprowadzonych w ustawie o OZE. Dzisiaj, z ekonomicznego punktu widzenia, inwestowanie w sieciowe systemy fotowoltaiczne nie opłaca się lub w najlepszym wypadku bilansuje się na tzw. zero po 15 latach. Mając natomiast na uwadze propozycje Ministerstwa Gospodarki w zakresie fotowoltaiki należy już dziś przygotować się na nowe regulacje. W ten sposób inwestor uzyska przewagę, która pozwoli rozpocząć budowę i sprzedawać energię od momentu wejścia ustawy w życie, kiedy stawki za sprzedaż energii będą najbardziej atrakcyjne. W następnych odcinkach Mając pewność inwestowania w projekt fotowoltaiczny, można przystąpić do budowy elektrowni fotowoltaicznej. Jeśli projekt został dobrze przygotowany, wystarczy krótki przegląd rynku w celu wyszukania najbardziej aktualnych technologicznie urządzeń i weryfi kacji cen. Kolejnym etapem jest zabezpieczenie sprzedaży energii elektrycznej. Należy podpisać stosowne umowy ze spółkami obrotu energią. Dzisiaj obowiązek posiadania koncesji dotyczy wszystkich wytwórców energii, w pr zyszłości małe systemy mają być z niego zwolnione. Solidna fi rma zarządzająca projektami fotowoltaicznymi powinna przyjść z pomocą i przeprowadzić inwestora przez proces uzyskania koncesji i zabezpieczenia sprzedaży energii elektrycznej. Happy end? Sukces inwestycji w projekt fotowoltaiczny ten mały i ten duży zależy od wielu elementów. Kluczowym czynnikiem jest gwarancja sprzedaży energii elektrycznej a ta zależy od ostatecznego kształtu ustawy o odnawialnych źródłach energii, która powinna była wejść w życie już w roku Serial OZE jednak trwa dalej. Miejmy nadzieję, że zakończy się wkrótce happy endem, choć czasem nietrudno odnieść wrażenie, że ma on cechy typowe dla opery mydlanej. ENERGIA ODNAWIALNA średnia moc z elektrowni słonecznej w Słowenii wynosi ok kwh na 1 kwp zainstalowanej mocy, w wyniku czego elektrownia słoneczna Gorenje będzie w stanie wygenerować około 210 MWh rocznie. Uzyskana w ten sposób energia jest wykorzystywana do zaspokojenia bieżących potrzeb fi rmy Gorenje, a wszelkie jej nadwyżki, generowane np. w czasie zbiorowych urlopów i świąt, będą dostarczane z powrotem do sieci energetycznej. Wartość inwestycji w elektrownię słoneczną wyniosła 585 tys. euro, zaś osiągnięcie progu rentowności nastąpić ma w ciągu mniej niż dziesięciu lat. Ponadto elektrownia słoneczna zainstalowana w fi rmie Gorenje jest także ważnym punktem odniesienia dla dalszego rozwoju programu Gorenje Solar. Firma Gorenje zwróciła się ku elektrowni słonecznej jako alternatywnemu źródłu energii w związku z coraz powszechniejszym trendem przechodzenia na odnawialne źródła energii. W tym samym czasie program solarny, w który angażuje się fi rma, jest logicznym rozwinięciem działalności Gorenje w zarządzaniu energią i ekologii. Ponadto fi rma oferuje w sprzedaży poszczególne składniki instalacji solarnych takie jak moduły fotowoltaiczne i inne komponenty solarne. Firma Miele natomiast przy współpracy z fi r- mą Solvis opracowała projekt suszarki do bielizny, która wykorzystuje energię solarną. Urządzenie zostało zaprezentowane na targach IFA Opracowana przez Miele i Solvis suszarka jest dowodem, że energia wytwarzana przez słońce może być również używana bezpośrednio do suszenia bielizny w suszarkach do ubrań, co pozwala na zmniejszenie kosztów energii nawet o 80 proc. Na razie fi rma Miele nie zdecydowała się na wprowadzenie do produkcji słonecznych suszarek, kto wie jednak co przyniesie przyszłość. Ognista woda A konkretnie bardzo gorąca woda pochodząca z wnętrza ziemi. Nośnikami energii geotermalnej są woda i para wodna, gromadzone w gruntach i skałach oraz płynach, które wypełniają szczeliny skalne. Energia geotermalna to ciepło uzyskiwane z wnętrza ziemi w postaci gorącej wody lub pary wodnej, zwłaszcza na obszarach, gdzie znajdują się wulkany i gorące źródła. Nie każdy wie, że Polska ma bogate zasoby energii geotermalnej. Potencjał techniczny energii geotermalnej w naszym kraju jest znaczny wody geotermalne znajdują się pod powierzchnią prawie 80 proc. terytorium Polski i jak podaje Polski Instytut Geologiczny, szacunkowo może to być nawet 1512 PJ na rok (co stanowi ok. 30 proc. krajowego zapotrzebowania na ciepło). W ostatnich latach wykonano w całej Polsce ok. 1 tys. odwiertów, dzięki którym stwierdzono występowanie co najmniej 6,6 tys. Energia odnawialna według Boscha Koncern Bosch wykorzystuje potencjał, jaki niesie ze sobą energia odnawialna, i produkuje rozwiązania przyjazne klimatowi i środowisku naturalnemu, czerpiąc z energii wiatrowej, solarnej i biopaliw. Należąca do koncernu Bosch spółka Rexroth konstruuje innowacyjne napędy i przekładnie, które dostarcza producentom elektrowni wiatrowych. W samym tylko 2006 r. w technikę Boscha wyposażono ponad 2,5 tys. tego typu obiektów. Również dla stosunkowo młodego jeszcze segmentu pozyskiwania energii z mórz Bosch opracowuje wytrzymałe i efektywne koncepcje napędowe. U wybrzeży Norwegii i Wielkiej Brytanii testowane są pierwsze prototypowe elektrownie wyposażone w komponenty hydrauliczne i technikę przekładni Boscha. Bosch zajmuje się także produkcją kolektorów słonecznych. Firma aktywnie wspiera rozwój techniki solarnej i inwestuje w niego. W ramach inicjatywy technicznej rządu federalnego Niemiec Bosch we współpracy z fi rmami BASF i Heliatek bada możliwości fotowoltaiki organicznej. Celem tych działań jest istotne obniżenie kosztów produkcji ogniw słonecznych oraz zwiększenie obszarów zastosowań techniki solarnej. Natomiast w temacie biopaliw fi rma Bosch rozwija technikę wtryskową, która umożliwia równoczesne zasilanie pojazdu benzyną i biopaliwem etanolem, które mogą być łączone ze sobą w dowolnych proporcjach. W Brazylii już ok. 80 proc. produkowanych aut jest wyposażonych w system wtryskowy Flex Fuel. Także poza Brazylią rośnie popyt na to rozwiązanie. Francuski koncern PSA wyposaża w system Boscha samochody przeznaczone na rynek francuski i szwedzki. nr 3 czerwiec

6 ENERGIA ODNAWIALNA Warto wspierać rozwój biogazowni Rozmowa z Piotrem Tarnowskim, prezesem zarządu AAT Biogas Polska Sp. z o.o. Redakcja: Na czym dokładnie polega wytwarzanie energii w biogazowniach? Zmiany są konieczne Adam Simonowicz, wiceprezes Towarowej Giełdy Energii SA System wsparcia zielonej energii wymaga korekty. Spadek cen na rynku zielonych certyfi katów jest wynikiem działania mechanizmów rynkowych czyli znacznej nadpodaży świadectw pochodzenia. Poprawienie kondycji tego segmentu wymaga zarówno podjęcia działań krótkoterminowych, jak i strukturalnych, które zagwarantują stabilizację cen i przyczynią się do kontynuacji inwestycji w branży OZE. Towarowa Giełda Energii jest barometrem rynku, dlatego staramy się aktywnie wspierać jego uczestników i proponować rozwiązania w ramach naszej działalności, które przyczynią się do zwiększenia transparentności i dostępu do Piotr Tarnowski: Biogazownia jest instalacją umożliwiającą łatwą i szybką fermentację odpadów organicznych, w wyniku której powstaje biogaz odnawialne źródło energii. Proces fermentacji odbywa się w zamkniętych, szczelnych komorach fermentacyjnych, do których dozowany jest substrat. Substratem, czyli prościej mówiąc: wsadem do biogazowni, mogą być rośliny energetyczne, odchody zwierzęce, odpady z przemysłu przetwórczego, odpady kuchenne i przeterminowana żywność, odpady poubojowe, ścieki komunalne i inne odpady zawierające związki organiczne. W wyniku fermentacji powstaje biogaz o dużej zawartości metanu. Energia zawarta w biogazie może być wykorzystana na kilka sposobów: do wytwarzania ciepła, produkcji energii elektrycznej, ciepła i energii elektrycznej w kogeneracji lub jako paliwo transportowe. Biogazownie dają możliwość utylizacji wielu uciążliwych odpadów z jednoczesną produkcją energii odnawialnej. Jakie są jeszcze inne zalety tego sposobu wytwarzania energii? Możemy wymienić przynajmniej kilka powodów, dla których warto wspierać rozwój biogazowi. Technologie biogazowe chronią środowisko dzięki redukcji efektu cieplarnianego przez zmniejszenie emisji metanu, dwutlenku węgla, N 2 O. Produkcja biogazu ze źródeł energii odnawialnej przez rozkład masy organicznej przyczynia się do zachowania zasobów naturalnych. Zamiast wyrzucania organicznych resztek poprodukcyjnych produkowane z nich będą energia i nawóz organiczny. W ten sposób technologia biogazowa przyczynia się do idei recyklingu ekologicznego i do zdecentralizowanego przetwarzania odpadów. Gospodarstwa, które np. współprzetwarzają odpady komunalne informacji, ponieważ tylko w takich warunkach rynek jest w stanie funkcjonować bez zakłóceń. Przeprowadziliśmy szereg rozmów z przedstawicielami branży oraz członkami Rejestru Świadectw Pochodzenia stąd wiemy, jakie narzędzia mogą być wsparciem dla uczestników rynku. Jednak należy pamiętać, że w tym wypadku konieczne są rozwiązania systemowe, które może wprowadzić właściwie zaprojektowana ustawa o OZE. Pod koniec kwietnia br. rozpoczęliśmy publikację nowych indeksów cenowych zielonych certyfi katów. Do dotychczasowego OZEX _ A z transakcji sesyjnych dodaliśmy OZEX _ A _ TP z transakcji pozasesyjnych oraz indeks łączony OZEX _ A _ POLPX będący sumą obrotów sesyjnych i pozasesyjnych. Musimy pamiętać, że transakcje pozasesyjne, stanowiące ok. 80 proc. obrotów, są w obecnym systemie dość istotne, gdyż stanowią kluczowy element fi nansowania projektów inwestycyjnych przez wykorzystanie mechanizmu tzw. project fi nance. Pracujemy również nad instrumentem typu forward, który mógłby zabezpieczyć fi rmy przed wahaniami cen, natomiast w dalszej przyszłości zastanawiamy się nad uruchomieniem kontraktów typu futures, które mogłyby odg rywać podobną rolę w fi nansowaniu projektów jak kontrakty długoterminowe na certyfi katy na rynku pozagiełdowym. Niewątpliwie przeprowadzenie zmian jest konieczne. Najtrudniejszy dla rynku jest czas oczekiwania i niepewność, dlatego wypracowanie odpowiednich rozwiązań wymaga współpracy wielu stron Ministerstwa Gospodarki, URE, branży energetycznej, nie tylko producentów OZE, oraz przedstawicieli instytucji fi nansowych. i organiczne, uzyskują dzięki temu nową pozycję społeczno-gospodarczą. Inną zaletą jest oszczędność w zakupie nawozów i środków ochrony roślin. Materiał pofermentacyjny z biogazowni może skutecznie zastąpić nawozy mineralne i również chronić wodę pitną. Ponadto budowa biogazowni wspiera ochronę klimatu, wzmacnia rozwój wsi, przyczynia się do rozpowszechniania technologii przyjaznych dla środowiska. Kto korzysta z takiego sposobu wytwarzania energii? Korzystają praktycznie wszyscy. Społeczeństwo ogółem, ponieważ biogazownie utylizują odpady organiczne, zmniejszają emisję CO 2, kreują miejsca pracy (także pośrednio), wpływają na bezpieczeństwo energetyczne kraju, zaopatrują w ekologiczny nawóz. Korzystają także społeczności lokalne, które w ten sposób mogą uzyskać dostęp do taniego i ekologicznego źródła ogrzewania, zaś przedsiębiorcy zyskują sposób utylizacji odpadów i mają zaopatrzenie w energię cieplną i elektryczną. Natomiast rolnicy odnoszą korzyści, ponieważ biogazownie stabilizują rynek rolniczy i przyczyniają się do rozwoju obszarów wiejskich. Jakie są szanse rozwoju biogazowni w Polsce? Polska ma bardzo duży potencjał rynku biogazowni, porównywalny do Niemiec, gdzie km 2 powierzchni z dostępem do wód geotermalnych o temperaturach rzędu C. W skali Europy obszar wód geotermalnych wynosi ok. 5 mln km 2. Co ciekawe, miejsca występowania najkorzystniejszych pod tym względem warunków występują tam, gdzie zlokalizowane są aglomeracje miejskie i wiejskie oraz tereny uprzemysłowione. Na terenach zasobnych w energię wód geotermalnych w naszym kraju leżą m.in. Warszawa, Poznań, Szczecin, Łódź, Toruń i Płock. Popularnym sposobem wykorzystania energii geotermalnej, oprócz produkcji energii elektrycznej, jest budowa ciepłowni geotermalnych. Obecnie na terenie Polski funkcjonują geotermalne ciepłownie w Uniejowie, Mszczonowie, Pyrzycach, Bańskiej Niżnej i Słomnikach. Wszystko płynie Do produkcji zielonej energii wykorzystywana jest także woda. Elektrownie wodne wykorzystują energię mechaniczną płynących rzek, z których woda spływa najpierw z wyżej położonych terenów do zbiorników wodnych położonych niżej. Przepływ wody w rzece powoduje różnicę energii potencjalnej wód rzeki w jej górnym i dolnym biegu. Energia potencjalna zamienia się w energię kinetyczną płynącej wody. Energię wodną można obecnie przetwarzać na energię elektryczną (hydroenergetyka) lub wykorzystywać bezpośrednio do napędu maszyn (turbiny lub koło wodne). Wykorzystanie wody w elektrowniach wodnych, pomimo niewielkiego jeszcze udziału w ogólnej produkcji energii, nie tylko pozytywnie wpływa na zmniejszenie obciążenia dla środowiska naturalnego, ale i pozwala uregulować bieg rzek, zwiększając retencję wód powierzchniowych, a budowanie zbiorników wodnych wyrównuje przepływy wody i ogranicza ryzyko powodzi. Według szacunków wodne zasoby Polski oceniane są na 13,7 TWh rocznie, z czego ponad 45 proc. przypada na Wisłę, zaś pozostałe na dorzecza Wisły i Odry oraz rzek Pomorza. Ciekawostką jest, że same tylko elektrownie na rzekach pomorskich zapewniały przed II wojną światową energię elektryczną portowi morskiemu w Gdyni, Kartuzom oraz Gdańskowi i jego okolicom, co pozwala dostrzec potencjał, jakim cechują się elektrownie wodne. Mimo obecności elektrowni wodnych na terenie Polski nasz kraj nie może porównywać się z innymi, ponieważ wykorzystujemy zasoby energii wodnej w niewielkim stopniu 12 proc. Przykładowo, w Norwegii z energii wodnej wytwarzanej jest aż 98 proc. energii elektrycznej. Wśród największych elektrowni wodnych na świecie znajduje się elektrownia, wybudowana w 1983 r. na tamie Itaipu na Paranie (granica Brazylii i Paragwaju), która osiąga moc MW i produkuje rocznie 93,4 TWh energii. Druga pod względem wielkości to Grand Coulee na rzece Kolumbia (Stany Zjednoczone) o mocy MW i Raul Leoni na rzece Coroni (Wenezuela) o mocy MW. Największa zaporą z hydroelektrownią jest chińska Zapora Trzech Przełomów. Rocznie produkuje ona aż 84,7 TWh (terawatogodzin) energii. Ze względu na generowaną moc wyróżnia się trzy rodzaje elektrowni wodnych mikroelektrownie, małe i duże. Mikroelektrownie mają moc mniejszą niż 200 kw. Małe elektrownie cechuje działa ponad 5 tysięcy biogazowni rolniczych. W obecnej chwili w naszym kraju działa kilkadziesiąt biogazowni. Sądzę, że rozwój rynku będzie szedł w kierunku biogazowni utylizacyjnych lub utylizacyjno-rolniczych, dzięki czemu będą powstawać projekty ekonomicznie opłacalne, a jednocześnie korzystne dla środowiska. Problem rynku polega obecnie na opieszałości rządu oraz parlamentu w pracach nad długoletnimi rozwiązaniami dla OZE. Brak jasności w temacie wspierania rozwoju energetyki odnawialnej powoduje wstrzymanie realizacji wielu projektów. Inwestycja w OZE wymaga niemałych nakładów fi nansowych i inwestor musi mieć świadomość opłacalności inwestycji w kilkunastoletnim horyzoncie czasowym. Opieszałość naszych władz doprowadzić może do załamania się rynku i do nałożenia na nasz rząd niemałych kar przez Komisję Europejską, zwłaszcza, że obecnie większość zielonej energii powstaje w procesie współspalania biomasy przez energetykę zawodową. Proces ten emituje więcej CO 2 niż spalanie węgla, w związku z czym podciąganie go pod zieloną energię jest zwykłym wypaczaniem rzeczywistości, nie mówiąc już o tym, że prowadzi do masowych wycinek lasów, a także sprowadzaniem biomasy z innych krajów, czyli sprowadzaniem do Polski odpadów. Taka polityka wcześniej czy później doprowadzi do nałożenia kar na Polskę i chwilowe oszczędności na braku odpowiedniego wsparcia dla OZE odbiją się na budżecie, czyli na kieszeniach podatników. moc mniejsza niż 5 MW (w Europie) lub 15 MW (Stany Zjednoczone). Zaliczane są one do niekonwencjonalnych i odnawialnych źródeł energii. Poruszając temat elektrowni wodnych, nie można nie wspomnieć o największej w Polsce tego typu jednostce, jaką jest Elektrownia Wodna Żarnowiec elektrownia szczytowa pompowa, która wykorzystuje Jezioro Żarnowieckie jako zbiornik dolny, a zbiornikiem górnym jest sztuczny zbiornik wybudowany na pobliskim płaskowyżu. Elektrownia w Żarnowcu ma moc 716 MW. Na drugim miejscu pod względem wielkości jest elektrownia Porąbka-Żar o mocy 500 MW, a na trzecim elektrownia Solina o mocy 200 MW. Duże elektrownie wodne, takie jak elektrownia w Żarnowcu, generują 20 proc. światowej produkcji energii elektrycznej. Elektrownia szczytowo-pompowa, jaką jest żarnowiecki zakład, służy do magazynowania energii elektrycznej, zamienia energię elektryczną na energię potencjalną grawitacji przez wpompowanie wody ze zbiornika dolnego do górnego w okresie nadwyżki produkcji nad zapotrzebowaniem na energię elektryczną (np. w porze nocnej), a następnie, w godzinach szczytu następuje odwrócenie procesu. Ponadto wyróżnia się także elektrownie przepływowe, w których wykorzystywane jest cykliczne podnoszenie i opadanie poziomu wody w oceanie. Prąd w tego typu elektrowniach wytwarza się dzięki przypływom i odpływom wód mórz i oceanów, które powstają dzięki zjawisku pływowemu, którego przyczyną są siły grawitacyjne Księżyca i Słońca. Biomasa i biogaz Fermentacja, wbrew pozorom, nie jest procesem, który tylko i wyłącznie przyczynia się do powstania alkoholu. Fermentacji poddawana jest także biomasa zawierająca dużą ilość wilgoci, w skład której wchodzą odpady organiczne, zwierzęce i osady ściekowe. Odpady te rozkładane są przez bakterie na związki proste, z których następnie powstaje biogaz, wykorzystywany do celów energetycznych. W procesie fermentacji beztlenowej aż 60 proc. substancji organicznej zamienianej jest w biogaz, który może być wykorzystywany na wiele różnych sposobów. Biogaz powstający w wyniku fermentacji beztlenowej składa się przede wszystkim z metanu (od 40 proc. do 70 proc.) i dwutlenku węgla (około proc.), ale zawiera także inne gazy, m.in. azot, siarkowodór, tlenek węgla, amoniak i tlen. Do produkcji energii cieplnej lub elektrycznej może być wykorzystywany biogaz zawierający powyżej 40 proc. metanu. Przykładowo gaz wysypiskowy może być dostarczany do sieci gazowej, wykorzystywany jako paliwo do pojazdów lub w procesach technologicznych. Biogaz może być spalany w specjalnie przystosowanych kotłach i zastępować gaz ziemny, a uzyskane ciepło może być przekazywane do instalacji centralnego ogrzewania. Energia elektryczna wyprodukowana w silnikach iskrowych lub turbinach może być sprzedawana do sieci energetycznych. Biogaz jest również wykorzystywany w układach skojarzonych do produkcji energii elektrycznej i ciepła. Biomasa sucha, na którą składa się słoma czy drewno, może być poddana procesowi spalania. Jedna tona wysuszonej biomasy ma wartość opałową równą 0,7 tony węgla kamiennego. Pod wiatr Efektywnym źródłem energii może być nie tylko słońce czy woda, ale i wiatr. Pierwsza farma wiatrowa została zbudowana w 1980 r. w Ameryce. Energia wiatru jest to energia kinetyczna wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej w turbinach wiatrowych. Farmy wiatrowe mogą być lokowane, zarówno na lądzie, jak i poza nim. Zwykle są to instalacje złożone z wielu turbin wiatrowych. Według defi nicji ustawowej farmą wiatrową określana jest jednostka wytwórcza lub zespół tych jednostek wykorzystujących do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru, przyłączonych do sieci w jednym miejscu przyłączenia. O lokalizacji jednego wiatraka lub farmy wiatrowej złożonej z kilku lub kilkunastu urządzeń decyduje przede wszystkim stałość występowania wiatru na danym terenie, ponieważ od tego czynnika zależy ilość energii elektrycznej wyprodukowanej przez silnik wiatrowy, co ma swoje przełożenie na opłacalność inwestycji. Dlatego też elektrownio wiatrowe powstają w miejscach stałego występowania wiatru o odpowiednio dużej prędkości, zwykle większej niż 6 m/s, czyli głównie w rejonach nadmorskich i górskich. Elektrownie wiatrowe budowane są coraz częściej na terenie Polski. Firmy takie jak Siemens aktywnie inwestują w to źródło pozyskiwania energii i oferują w sprzedaży turbiny wiatrowe. Obecnie Siemens ma cztery farmy wiatrowe na terenie Polski. Według danych Urzędu Regulacji Energetyki na koniec czerwca 2012 r. funkcjonowało w Polsce 619 instalacji elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 2189 MW. Najwięcej farm wiatrowych znajduje się w rejonach północno-zachodniej Polski. Wśród województw, w których występują najkorzystniejsze warunki do budowy elektrowni wiatrowych, na pierwszym miejscu znajduje się zachodniopomorskie, które według danych z 30 czerwca 2012 r. ma elektrownie wiatrowe o łącznej mocy 716,8 MW, kolejne miejsca zajmują województwa pomorskie (łączna moc 246,9 MW) i wielkopolskie (łączna moc 245,3 MW). Z raportu Energetyka wiatrowa w Polsce, opublikowanego pod koniec 2012 r. przez TPA Horwath, wynika, że na koniec 2011 r. pracowały w Europie farmy wiatrowe o łącznej mocy 96,6 GW. W ciągu 2011 r. w Europie zainstalowano nowe farmy wiatrowe o mocy 9616 MW. Według Europejskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej wartość tych projektów wyniosła ok. 12,6 mld euro. Wartość mocy wszystkich elektrowni w Europie wzrosła o MW do MW, przy czym energetyka wiatrowa zwiększyła swój udział do 10,5 proc. Przez ostatnie 17 lat ma miejsce systematyczny przyrost mocy z 814 MW nowych instalacji w 1995 r. do 9616 MW w 2011 r. Niemcy pozostają krajem o największej liczbie farm wiatrowych, wyprzedzając Hiszpanię, Francję, Włochy i Wielką Brytanię. W Polsce na koniec czerwca 2012 r. istniało 619 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 2189 MW. Jak podaje Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej, było to znacznie poniżej prognoz operatorów, które dochodziły do 2000 MW, i jest to znacznie poniżej możliwości branży. Główną przyczyną osłabienia wzrostu była i jest niepewność dotycząca systemu fi nansowania i regulacji. O rosnącej popularności wykorzystywania wiatru jako źródła energii świadczą dane opublikowane przez Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (PSEW), zgodnie z którymi przyrost mocy elektrowni wiatrowych w 2011 r. wyniósł 437 MW, zaś na koniec roku wzrósł do 1616 megawatów. Obecnie energetyka wiatrowa stanowi 57,6 proc. mocy zainstalowanej (bez technologii współspalania) wszystkich źródeł energii elektrycznej wytworzonej ze źródeł odnawialnych. 6 nr 3 czerwiec 2013

7 GO_AS_INFOBIZNES_OZE.indd :58:44

8

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE Instytut Elektrotechniki Nieodnawialne nośniki energii Węgiel Uran Ropa Gaz Zalety Duża gęstość mocy Dostępność Niski koszt Dyspozycyjność Opanowana technologia Wady Skażenie

Bardziej szczegółowo

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej Technik urządzeo i systemów Nauka trwa 4 lata, absolwent uzyskuje tytuł zawodowy: Technik urządzeń i systemów, wyposażony jest w wiedzę i umiejętności niezbędne do organizowania i wykonywania prac związanych

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Energetyczne projekty wiatrowe

Energetyczne projekty wiatrowe Energetyczne projekty wiatrowe Potencjał i moŝliwości w warunkach polskich Marcin Kaniewski CIBET REenergy Sp. z o.o. Al. Krakowska 197; 02-180 Warszawa Tel.: 022 57 39 733 Email: info@cibetreenergy.pl

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja AHK, Warszawa 10 czerwca 2014 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce Źródło:

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce. Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r.

Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce. Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r. Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r. Warszawa 2 Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce Rozwój OZE w

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Marzec 2015 2 Ustawa OZE Cel uchwalenia ustawy o odnawialnych źródłach energii 1. Celem

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE MARLENA BALLAK DOKTORANTKA NA WYDZIALE PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO SZCZECIN, 28 MARCA 2014 ROK SYSTEM WSPARCIA OZE W OBECNYCH REGULACJACH ODNAWIALNE ŹRÓDŁA

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum Autor: Joanna Łęcka Temat zajęć: Czy zgasną światła na Ziemi? Alternatywne źródła energii. Uczeń

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji odnawialnych źródeł energii w Polsce, w aspekcie nowej

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń

Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń Warszawa 9 maja 2013 Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń Powierzchnie biurowe sklepy i parkingi Powierzchnie handlowe Powierzchnie mieszkalne sklepy i restauracje Zakres

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Odnawialne źródła energii jako szansa zrównoważonego rozwoju regionalnego 09.10.2014 1 1. Zrównoważony rozwój 2. Kierunki rozwoju sektora

Bardziej szczegółowo

OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika,

OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika, OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika, Dotacje o tym wszystkim opowiemy Ci podczas bezpłatnego szkolenia i indywidualnego doradztwa! Czy chcesz osiągnąć dochód pasywny, dzięki Odnawialnym Źródłom Energii?

Bardziej szczegółowo

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Festiwal Słoneczny Forum Energetyki Solarnej, Ostoja 11 maja 2012 r. Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Karolina Kurtz Katedra Dróg,

Bardziej szczegółowo

System wsparcia OZE i rola TGE

System wsparcia OZE i rola TGE System wsparcia OZE i rola TGE Marek Szałas Dyrektor Rejestru Świadectw Pochodzenia Towarowa Giełda Energii S.A rejestr@tge.pl Główne założenia systemu świadectw pochodzenia Gdzie sprzedać samą energię

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec.

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. Piotr Banaszek, Grzegorz Badura Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. W dniu 4.04.2014 r. na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec w Chorzowie,

Bardziej szczegółowo

RYNEK FOTOWOLTAICZNY. W Polsce. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Kwiecień, 2013r

RYNEK FOTOWOLTAICZNY. W Polsce. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Kwiecień, 2013r 2013 RYNEK FOTOWOLTAICZNY W Polsce Instytut Energetyki Odnawialnej Warszawa Kwiecień, 2013r STRONA 2 2013 IEO RAPORT Rynek Fotowoltaiczny w Polsce Podsumowanie roku 2012 Edycja PIERWSZA raportu Autorzy

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz, 16.06.2015r. Ustawa o odnawialnych źródłach energii Stan obecny i perspektywy wykorzystania OZE. Ustawa o OZE

Bydgoszcz, 16.06.2015r. Ustawa o odnawialnych źródłach energii Stan obecny i perspektywy wykorzystania OZE. Ustawa o OZE 12 Międzynarodowe Targi Urządzeń, Technologii do Wytwarzania i Zastosowania Pelletu i Brykietu PELLETS-EXPO & BRYKIET-EXPO Konferencja Rynek pelet i brykietów możliwości rozwoju Bydgoszcz, 16.06.2015r.

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZEK ZAKUPU CIEPŁA ZE ŹRÓDEŁODNAWIALNYCH W PRAKTYCE

OBOWIĄZEK ZAKUPU CIEPŁA ZE ŹRÓDEŁODNAWIALNYCH W PRAKTYCE OBOWIĄZEK ZAKUPU CIEPŁA ZE ŹRÓDEŁODNAWIALNYCH W PRAKTYCE Małgorzata Niedźwiecka Główny specjalista Północno-Zachodni Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki Szczecin, 2012 Podstawowe akty prawne Prawo

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) nadzieje i oczekiwania

Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) nadzieje i oczekiwania Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) nadzieje i oczekiwania Małgorzata Niedźwiecka Główny Specjalista Północno-Zachodni Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki Szczecin, 2013 energia fal

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Uzasadnienie celowości szkoleń Dynamiczny wzrost zużycia energii w gospodarstwach, wzrost

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

RODZAJE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII nadzieje i obawy

RODZAJE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII nadzieje i obawy RODZAJE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII nadzieje i obawy Dr inż. Aureliusz Mikłaszewski Dolnośląski Klub Ekologiczny Wałbrzych,22 maja 2015 ENERGIA NIEZBĘDNA DLA FUNKCJONOWANIA CYWILIZACJI Zawsze była potrzebna

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener ELEKTROWNIE WODNE Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener Elektrownia Wodna: zakład przemysłowy zamieniający energię potencjalną wody na elektryczną. Elektrownie wodne są najintensywniej wykorzystywanym

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH NA ENERGETYKĘ WIATROWĄ W POLSCE FUNDUSZE UNIJNE W LATACH 2004-2006 I 2007-2013

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH NA ENERGETYKĘ WIATROWĄ W POLSCE FUNDUSZE UNIJNE W LATACH 2004-2006 I 2007-2013 WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH NA ENERGETYKĘ WIATROWĄ W POLSCE FUNDUSZE UNIJNE W LATACH 2004-2006 I 2007-2013 Istota i znaczenie elektrowni wiatrowych dla ochrony środowiska Energia to niezbędny czynnik

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r.

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r. ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY 07.11.2013 r. Zamiast wprowadzenia podsumowanie OŹE Dlaczego? Przyczyny: filozoficzno etyczne naukowe

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000 w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła,

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Polska energetyka wiatrowa szybki rozwój i duży potencjał dalszego wzrostu

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Wymogi proceduralne dla uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej z elektrowni fotowoltaicznej

Wymogi proceduralne dla uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej z elektrowni fotowoltaicznej Wymogi proceduralne dla uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej z elektrowni fotowoltaicznej Urząd Regulacji Energetyki Starszy Specjalista Waldemar Kozłowski Konferencja Europejskie Słoneczne

Bardziej szczegółowo

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Warsztaty edukacyjne Biomaster GasShow 2014 Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów organicznych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007, 21 listopada 2007 Jaka rentowność Metody dyskontowe,

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Dr. Markus Reichel, Friedrich Czambor Wrocław, 24.06.2010 KRÓTKO O DREBERIS 1998 Założenie firmy w Zittau/Niemcy i we Wrocławiu 1999 Przeniesienie

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE

ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE Marlena Ballak Szczecin, 15 maja 2015 r. OZE w regulacjach Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Energetyka na świecie

Energetyka na świecie Zmiany w bilansie energetycznym świata Energetyka na świecie Poziom podstawowy Ropa Naftowa Węgiel kamienny Gaz ziemny Energia elektryczna 1 Produkcja elektrycznej w przeliczeniu na 1 mieszkańca Produkcja

Bardziej szczegółowo

Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców

Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców Mariusz Klimczak Prezes Zarządu Banku Ochrony Środowiska Wyobraź sobie mamy rok 2025 OZE Jesteśmy w gminie

Bardziej szczegółowo

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego produkt szyty na miarę Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego Warsztaty energetyczne 2013 Idea produktu Propozycja współpracy Idea produktu Zamiarem TAURON Sprzedaż jest propagowanie

Bardziej szczegółowo

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r.

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni

Bardziej szczegółowo

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce?

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Finansowanie budowy biogazowni szansą na zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej NFOŚiGW, 15 października 2008 r. Tak,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Analiza NPV dla wybranych rozwiązań inwestycyjnych podmiotów społecznych

Analiza NPV dla wybranych rozwiązań inwestycyjnych podmiotów społecznych Analiza NPV dla wybranych rozwiązań inwestycyjnych podmiotów społecznych Autor: Marcin Cholewa Kraków 2015 1 Wstęp Przedmiotem opracowanie jest analiza ekonomiczna opłacalności wdrożenia w wybranych budynkach

Bardziej szczegółowo

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ZMIAN MARIAN MIŁEK SULECHÓW,

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ZMIAN MARIAN MIŁEK SULECHÓW, OZE w POLSCE STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ZMIAN MARIAN MIŁEK SULECHÓW, 18 listopada 2011r. Ustawa PRAWO ENERGETYCZNE (ok. 40 nowelizacji) - obowiązek zakupu energii wytwarzanej w OZE przez spółki obrotu,

Bardziej szczegółowo

Jaki jest optymalny wybór technologii OZE?

Jaki jest optymalny wybór technologii OZE? Jaki jest optymalny wybór technologii OZE? 05/2010 Argumenty PC Folia 1 Pompa ciepła Kocioł na biomasę Kolektory słoneczne Fotowoltaika Energetyka wiatrowa Cele pakietu energetyczno-klimatycznego Unii

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU

PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU Światowy potencjał energii odnawialnej i nieodnawialne Roczny strumień energii promieniowania słonecznego docierający do powierzchni Ziemi przekracza

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemyśle energetycznym i ochrony środowiska, od 1992 roku pracował w Polsce jako Konsultant Banku

Bardziej szczegółowo