PLAN ROZWOJU LOKALNEGO POWIATU BIESZCZADZKIEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PLAN ROZWOJU LOKALNEGO POWIATU BIESZCZADZKIEGO"

Transkrypt

1 PLAN ROZWOJU LOKALNEGO POWIATU BIESZCZADZKIEGO NA LATA ORAZ Ustrzyki Dolne / Stary Sącz, maj lipiec 2004 Opracowanie zespołowe pod kierownictwem Wojciecha Knapika

2 SPIS TREŚCI 1. ZAŁOśENIA METODOLOGICZNE Metoda Obszar objęty planem Horyzont czasowy AKTUALNA SYTUACJA SPOŁECZNO - EKONOMICZNA POWIATU BIESZCZADZKIEGO ŚRODOWISKO GEOGRAFICZNE Budowa geologiczna Ukształtowanie powierzchni Gleby Hydrografia Klimat Flora i fauna Podsumowanie Ochrona środowiska naturalnego Infrastruktura techniczna Rolnictwo UŜytkowanie ziemi Struktura rolnictwa Turystyka Atrakcyjność turystyczna Ruch turystyczny i baza noclegowa Gospodarka Struktura branŝowa Podsumowanie Sfera społeczna Demografia Warunki i jakość Ŝycia mieszkańców Bezrobocie Podsumowanie PROGRAMY WPŁYWAJĄCE NA POPRAWĘ SYTAUCJI W POWIECIE Programy wpływające na postęp cywilizacyjny i lepszą jakość Ŝycia Programu ukierunkowane na rozwój zasobów ludzkich Programy ukierunkowane na rozwój przedsiębiorczości Programy z zakresu ochrony środowiska i dziedzictwa kulturowego oraz ukierunkowane na rozwój turystyki Programy zorientowane na rozwój społeczny i rozwój współpracy międzynarodowej Ustalenie hierarchii waŝności REALIZACJA ZADAŃ I PROJEKTÓW Strona 2

3 4.1. Programy operacyjne dla projektów, których realizację przewidziano na lata Programy operacyjne dla projektów, których realizację przewidziano na lata Opis sytuacji dotyczącej planów zagospodarowania przestrzennego na terenie powiatu POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY/POWIATU/WOJEWÓDZTWA OCZEKIWANE WSKAŹNIKI OSIĄGNIEĆ PLANU ROZWOJU LOKALNEGO ANALIZA FINANSOWA Analiza porównawcza budŝetów gminnych i powiatowych Plan finansowy na lata Zdolność absorpcji funduszy strukturalnych i finansowania zadań inwestycyjnych SYSTEM WDRAśANIA SPOSOBY MONITOROWANIA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ System monitorowania realizacji planu rozwoju lokalnego Sposób oceny planu rozwoju lokalnego PR planu rozwoju lokalnego PODSUMOWANIE Strona 3

4 1. ZAŁOśENIA METODOLOGICZNE 1.1. Metoda Niniejszy Plan został sporządzony w oparciu o szczegółowe wytyczne zawarte w Uzupełnieniu Programu do Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego w wersji ostatecznej przyjętej przez komitet monitorujący ZPORR w dniu 16 kwietnia 2004r. oraz zespół przygotowawczy Komitetu Integracji Europejskiej w dniu 20 kwietnia 2004r. W dokumencie tym została zaprezentowana przykładowa struktura planu rozwoju lokalnego dla obszarów wiejskich i w oparciu o nią została przygotowana struktura niniejszego Planu. Opracowanie planu zostało powierzone Instytutowi Karpackiemu z siedzibą w Starym Sączu. Prace ekspertów Instytutu nad planem trwały pomiędzy czerwcem a lipcem Redakcja dokumentu została zakończona 20.VII Zgodnie z wytycznymi Uzupełnienia Programu przy tworzeniu planu wykorzystano metodę społeczną. Udział społeczności lokalnej miał miejsce zarówno na etapie przedwstępnym, podczas którego w wyniku społecznych konsultacji została stworzona wstępna, zbiorcza lista zadań/ projektów do zrealizowania w perspektywie najbliŝszych dziesięciu lat jak i podczas sesji strategicznej, która odbyła się w dniu 11 maja 2004 r. z udziałem członków zespołu zadaniowego i zaproszonych kluczowych ekspertów, podczas, której dokonano uzupełnienia i priorytetyzacji zadań/ projektów ze względu na kryteria pilności i wagi wpływu na rozwój lokalny. Sesja oraz będące jej częścią głosowania rang, zostały przeprowadzone w oparciu o autorską metodę IK będącą rodzajem zmodyfikowanej metody delfickiej. Prace kameralne szczególnie w zakresie opracowania materiałów źródłowych oraz danych statystyczne, zostały wykonane przez zespół ekspertów w ramach tzw. desk research. Systematyzacja zebranego materiału została przeprowadzona w okresie 1. VI do 30 VI drogą dwustronnych konsultacji, w trakcie których doprecyzowano swoje stanowiska i ustalono listę zadań/ projektów, które zostaną uwzględnione w wersji Planu Rozwoju Lokalnego poddanej pod głosowanie przez Radę Powiatu. Przy konstruowaniu Planu nie ograniczono się wyłącznie do projektów realizowanych w ramach zadań starostwa powiatowego, ale zawarto w nim takŝe kluczowe projekty które zgodnie z załoŝeniami będą realizowane przez gminy wchodzące w skład powiatu samodzielnie czy w ramach związków międzygminnych, a takŝe przez inne podmioty; prywatne, uŝytku publicznego czy organizacje pozarządowe. Zachowanie niezbędnych wymogów formalnych umoŝliwia Strona 4

5 spełnienie przez niniejszy plan waŝnej roli nie tylko w planowaniu strategicznym powiatu, ale takŝe gmin wchodzących w jego skład. Wolą Starostwa Powiatowego w Ustrzykach Dolnych jest, aby dokument mógł być wykorzystywany przez samorządy gminne dla skutecznego planowania strategicznego, równieŝ na szczeblu gminnym. Przy opracowaniu rozdziału korzystano z danych statystycznych publikowanych przez Urząd statystyczny w Rzeszowie. W szczególności główne źródła uŝyte w niniejszym opracowaniu to; Rocznik Statystyczny Województwa Podkarpackiego 2003 oraz dane z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań oraz Powszechnego Spisu Rolnego z V 2002 r Obszar objęty planem Plan został sporządzony dla powiatu bieszczadzkiego, w jego granicach administracyjnych Horyzont czasowy Plan Rozwoju Lokalnego został przygotowany w dwóch przedziałach czasowych odpowiadających horyzontowi planowania w Unii Europejskiej. Pierwszy, bliski okres planowania to lata , drugi horyzont planowania to lata Z natury rzeczy bliŝszy horyzont planu został opracowany bardziej precyzyjnie i szczegółowo, natomiast plan na lata ma charakter prognostyczny. Zakłada się przeprowadzenie nowelizacji planu zgodnie z wytycznymi określonymi w rozdziałach: System wdraŝania i System monitorowania. Strona 5

6 2. AKTUALNA SYTUACJA SPOŁECZNO - EKONOMICZNA POWIATU BIESZCZADZKIEGO 2.1. ŚRODOWISKO GEOGRAFICZNE Budowa geologiczna W przyjętym podziale geologicznym powiat bieszczadzki połoŝony jest w obrębie Karpat Wschodnich, które są fragmentem łuku karpackiego ( Karpat Zewnętrznych ). Karpaty Zewnętrzne zbudowane są z utworów formacji fliszowej, które osadzały się w okresie kredowo-paleogeńskim. PodłoŜem utworów fliszowych są osady paleozoiczno- mezozoiczne. Charakterystyczną cechą jest zmienność facji, zmienność miąŝszości, dochodząca nawet do kilku kilometrów oraz intensywne zaburzenia tektoniczne ( fałdowo- uskokowe ). Na przełomie oligocenu i miocenu na skutek zderzenia płyty europejskiej z blokiem panońskim osady fliszowe uległy intensywnemu sfałdowaniu. Powstał szereg płaszczowin, utworzonych z nakładających się na siebie fałdów, które przebiegają z północnego zachodu na południowy wschód. Interesujący nas obszar obejmuje płaszczowiny dukielską, śląską i skolską. Północno wschodnią część powiatu budują utwory kredowo trzeciorzędowe jednostki skolskiej. W obrębie tej jednostki moŝna wyróŝnić warstwy krośnieńskie tworzące kilka rozległych synklin rozdzielonych antyklinami. Zaznacza się tu wyraźna inwersja rzeźby: synkliny odpowiadają wzniesieniom, a antykliny dolinom. Najszersza synklina Gór Słonnych na południu kontaktuje się z płaszczowiną śląską. Na obszarze Bieszczadów jednostka ta rozpada się na dwa podregiony: południowy i północny, których granica przebiega u północnych podnóŝy Otrytu i Kobarni. W podregionie południowym wyróŝniamy trzy fałdy : Fałd Czerwonego Wierchu Otrytu, fałd środkowy i fałd połonin. W jednostce śląskiej grzbiety górskie są zbudowane z oligoceńskich dolnych piaskowców krośnieńskich, tzw. piaskowców otryckich, których miąŝszość sięga 1200 m. Ich wychodnie są najlepiej wyeksponowane w obrębie głównego grzbietu połonin. W obniŝeniach występują warstwy przejściowe i menilitowe, łupki i margle. W bieszczadzkiej wewnętrznej części jednostki śląskiej występuje wąska, strefa przeddukielska, tworząca pas obniŝeń wypreparowanych w miękkich piaskowcach i łupkach, ciągnących się przez Wołosate, Ustrzyki Górne i Wetlinę. Oddziela ona płaszczowinę śląską od dukielskiej. Fałdy dukielskie są regularne i strome a synkliny płytkie. W jednostce dukielskiej grzbiety górskie ( pasmo graniczne i Wysoki Dział) są zbudowane z górnokredowych piaskowców ciśniańskich. Strona 6

7 Utwory czwartorzędowe reprezentowane są przez facje plejstoceńskie: zwietrzelinowe, stokowe, eoliczne, rzeczne, jeziorne i bagienne. Region ten jest ubogi w surowce mineralne. Występuje tu od dawna eksploatowana ropa naftowa, którą zawierają wyłącznie piaskowce krośnieński. Zasoby ropy są niewielkie, ale dobrego gatunku: o niskim zasiarczeniu i gęstości dogodnej do dalszej obróbki. Wydobywane w Czarnej, Dwerniku, Polanie i Łodynie. W utworach eocenu i paleocenu występują złoŝa gazu ziemnego, ( m. in.w Zatwarnicy i Dwerniku). WaŜnym, chociaŝ dotąd niewykorzystywanym bogactwem są wody mineralne, głównie solankowe, siarczkowe i szczawy, występujące m. in. w Czarnej. Bieszczady obfitują w złoŝa piaskowca, wykorzystywanego jako surowiec budowlany Ukształtowanie powierzchni. Pod względem morfologicznym obszar powiatu bieszczadzkiego jest bardzo urozmaicony, od łagodnych, falistych wzgórz, rozległych dolin po wysokie, strome pasma górskie. Wysokości bezwzględne rosną ku południowemu wschodowi, od 500 m na Pogórzu Przemyskim do 1300 m w paśmie połonin. Wysokości względne dochodzą maksymalnie do 700 m. Podstawową, charakterystyczną cechą rzeźby jest równoległy przebieg grzbietów górskich i obniŝeń ciągnących się z północnego zachodu na południowy wschód, który jest wiernym odbiciem budowy geologicznej tego obszaru. Jest to tzw. układ rusztowy. Według regionalizacji fizycznogeograficznej kraju ( J. Kondracki ) obszar powiatu połoŝony jest w zasięgu trzech mezoregionów: Bieszczady Zachodnie, Góry Sanocko Turczańskie oraz Pogórze Przemyskie. Bieszczady Zachodnie są częścią Beskidów Wschodnich. Jest to jeden z największych mezoregionów polskich, połoŝony miedzy Przełęczą Łupkowską i doliną Osławy na zachodzie a Przełęczą UŜocką ze źródłami Sanu na wschodzie. Krajobraz Bieszczadów tworzą długie łańcuchy gór o bardzo zróŝnicowanej rzeźbie i wysokości. Pasma górskie osiągają tu wysokości m npm i poprzedzielane są licznymi dolinami dopływów Sanu. Główny grzbiet tworzy tzw. pasmo połonin ciągnące się na rozległej przestrzeni od doliny Solinki po dolinę Sanu. Tworzą je wybitne grupy górskie z szeregiem bocznych odgałęzień i wyniosłości. Od zachodu poczynając jest to pasmo Połoniny Wetlińskiej ( 1255 m), grzbiet Połoniny Caryńskiej ( 1297 m) i tzw. gniazdo Tarnicy ( 1346 m ).Ten ostatni człon pasma, najwyŝszy i najciekawszy, obejmuje grupę najwyŝszych szczytów Bieszczadów Zachodnich: Szeroki Wierch( 1315 m ), Bukowe Berdo ( 1313 m ), Tarnica ( 1346 m ), Krzemień ( 1335 m ) Kopa Bukowska ( 1312 m ) i Halicz ( 1333 m ). Przez Przełęcz Beskid ( 786 m ) łączy się z pasmem granicznym. Ze względu na swe połoŝenie na wschód ciągów komunikacyjnych i ograniczenie przez granice państwowa tereny te nazywane są Strona 7

8 przez turystów bieszczadzkim workiem. NaleŜy dodać, Ŝe naleŝący do grupy szczyt Opołonek (1028 m ) jest najdalej na południe wysuniętym krańcem Polski. Poszczególne człony pasma połonin przedzielają głębokie doliny potoków Prowcza i Wołosaty. Charakterystyczną cechą pasma są długie i wąskie grzbiety górskie, powyŝej górnej granicy lasu pokryte trawiastymi subalpiejskimi łąkami, zwanymi tu połoninami. Bardzo ciekawa flora obfituje w wiele wschodniokarpackich endemitów. Miejscami odsłaniają się fragmenty litej skały, tworząc skaliste granie i występują kamienne rumowiska zwane rozsypańcami. Z masywu połonin rozciągają się wspaniałe, rozległe widoki. Panoramy Bieszczadów Wschodnich, Ostrej Hory, Połoniny Równej i Gorganów naleŝą do najwspanialszych w polskich Karpatach. Od wschodu i północy pasma ogranicza dolina Sanu. W dolinie rozciągają się zdziczałe tereny po ludnych niegdyś wsiach bojkowskich Południową część Bieszczadów stanowi tzw. pasmo graniczne. Tworzy je łańcuch gór stanowiących grzbiet głównego wododziału Karpat. W grzbiecie tym, poczynając od zachodu wyróŝniają się Krzemieniec (1221m Kremenaros), Wielka Rawka ( 1304 m ) Wielka Semenowa ( 1091 m ) i ostatni Beskid Wołosacki ( 1104 m ). Od granicznego grzbietu odgałęzia się ku północy szereg bocznych ramion porozdzielanych głębokimi dolinami potoków spływających ku Solince i Wołosatce. Pasmo łączy się z Połoniną Wetlińską przez Przełęcz nad Berehami ( 872 m ) i Caryńską przez Przełęcz WyŜniańską oraz przez przełęcz Beskid ( 786 m) z gniazdem Tarnicy. Większość pasma pokrywają lasy bukowe. Liczne polany na grzbietach górskich są śladem prowadzonej tu od XV w. aŝ do ostatniej wojny gospodarki pasterskiej. Polany są doskonałymi punktami widokowymi, rozciągają się stad wspaniałe panoramy Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Największą atrakcją masywu są panoramy z Wielkiej Rawki. Atrakcją jest równieŝ szczyt Krzemieniec ( Kremenaros ), gdzie stykają się granice trzech państw : Polski, Słowacji i Ukrainy. Góry Sanocko- Turczańskie rozciągają się w brzeŝnej części Beskidów Wschodnich, pomiędzy dolinami Sanu i Stryja (Ukraina). Maja charakter wzgórz i gór średniej wysokości m npm.. Grzbiety górskie charakteryzują się równoległym układem, posiadają szerokie spłaszczone wierzchowiny i łagodne stoki, dolne partie wykorzystywane są dla celów rolniczych, wyŝsze są zalesione. Na uwagę zasługują tu: pasmo Otrytu z najwyŝszym szczytem Trohaniec ( 939 m ) śukowca ( Holica 761 m ), sąsiadujące z Otrytem niewielkie pasmo Ostrego ( 804 m ) i Góry Słonne. Pasmo Otrytu to długi, zwarty osiemnastokilometrowy wał górski ograniczony od południa i zachodu przez San, od wschodu przez potok Smolnik, a od półnego zachodu przez potoki Głuchy i Czarny. Łączy się jedynie z masywem Ostrego przez przełęcz nad Lutowiskami, tworzy właściwie jeden grzbiet ciągnący się od północnego zachodu ku południowemu wschodowi. Boczne ramiona, zarówno te opadające na południe w dolinę Sanu i zwrócone ku północy, są krótkie i mało wybitne. Strona 8

9 Pasmo porośnięte jest lasami jodłowo- bukowymi, przez ostatnie lata intensywnie eksploatowanymi. Efektem gospodarki leśnej są liczne utwardzone drogi, opasujące cały grzbiet górski. Na południowych stokach Hulskiego ( 846 m ) utworzono rezerwat Hulskie, chroniący pierwotny las, w którym maja swą ostoję ryś, Ŝbik, i orzeł. Na północ od Otrytu ciągnie się Masyw śukowa. Grzbiet śukowa, długi wał górski, moŝna podzielić na trzy części. Wschodnia z najwyŝszym szczytem masywu Jaworniki( 908m) to grzbiet zalesiony, środkowa ( od szosy Ustrzyki Dolne Czarna po szosę Ustianowa Łobozew ) - charakteryzuje się małymi róŝnicami wysokości i otwierającymi się z polan widokami na odległe połoniny. Trzecia, najniŝsza jest terenem nieatrakcyjnym turystycznie. Najbardziej oryginalną grupę tworzą Góry Słonne. Rusztowo uformowane grzbiety górskie ułoŝone z kierunku północnego zachodu na południowy wschód z najwyŝszymi szczytami Kopacz ( 536 m ), Słonna ( 638 m ), Słonny ( 671 m ), Przysłup ( 651 m ), Granicka ( 579 m), poprzecinane są siecią rzek i potoków będących dopływami Sanu i Wiaru. Przez ich południowo wschodnią cześć przechodzi granica głównego europejskiego działu wód, oddzielająca zlewiska Bałtyku i Morza Czarnego. Pogórza i grzbiety górskie porośnięte są lasami pośród, których wyłaniają się enklawy pól uprawnych, łąk i pastwisk. Pozostałe pasma występujące w tym rejonie to długi zalesiony grzbiet Chwaniów z najwyŝszym grzbietem Brańcowa ( 685 m ) ciągnący się miedzy Kuźminą a Krościenkiem, na północ od Krościenka pasmo zwane Kotły z najwyŝszym szczytem Karaszyn ( 641 m ). Nad Ustrzykami Dolnymi od strony północnej wznosi się pasmo Kamiennej Laworty ( 768 m) Beskidy Wschodnie przechodzą na północny w Pogórze Przemyskie, znajdujące się między dolinami Sanu i jego dopływu Wiaru w miejscu skrętu łuku karpackiego na południowy wschód. Zrównana powierzchnia pogórza sięga wysokości m i zajmuje niewielką część powiatu Gleby ZróŜnicowana budowa geologiczna oraz urozmaicona rzeźba stanowią główne przyczyny zmienności gleb. Większość gleb regionu stanowią gleby średnie i cięŝkie terenów górskich, charakteryzujące się niewysoką naturalną Ŝyznością. Największy obszar zajmują gleby bielicowe i brunatne. Wykształciły się na zwietrzelinie skał fliszowych i skał okruchowych nie scementowanych, zasobnych w związki wapniowe pod lasami liściastymi i mieszanymi. ZaleŜnie od składu mechanicznego dzieli się je na: pyłowe, gliniaste i ilaste. W regionie dominują gleby gliniaste o średniej miąŝszości, niekiedy o znacznej zawartości szkieletu często oglejone, Wykorzystywane są pod uprawę rolną lub jako uŝytki zielone i lasy, zaliczane są do III i IV klasy bonitacyjnej. Strona 9

10 W kilku regionach pojawiają się gleby ilaste, związane z łupkami ilastymi występującymi w podłoŝu. MiąŜszość tych gleb bywa duŝa i średnia, są one bardzo często oglejone. Z punktu widzenia uŝyteczności rolniczej są one średniej wartości produkcyjnej zajmują je uŝytki zielone i lasy, rzadziej grunty orne. Pod uŝytkami rolnymi zaliczane są IV i V klasy bonitacyjnej. W wyŝszych partiach, głównie w Bieszczadach występują gleby początkowego stadium rozwojowego o niewykształconym profilu szkieletowe. Gleby te zajmują wierzchowiny i strome stoki. Wykształciły się na twardych, trudno wietrzejących skałach. Są płytkie, odznaczają się duŝą zawartością szkieletu oraz bardzo kwaśnym odczynem. Wartość uŝytkowa tych gleb jest niska ze względu na mała miąŝszość, stromość zboczy, niedostępność oraz duŝe zakwaszenie. Zajmowane są głównie przez lasy i nieuŝytki. Mady zajmują doliny rzek: Sanu wraz z dopływami i StrwiąŜa. Najbardziej urodzajne występują w dolnych odcinkach tych rzek. Rozwinęły się na osadach rzecznych. MiąŜszość ich jest zwykle mała, podścielone są materiałem Ŝwirowym. Są wykorzystywane jako uŝytki zielone i grunty orne Hydrografia Sieć rzeczna w powiecie jest dobrze rozwinięta. Rzeki mają w zdecydowanej większości charakter górski, płyną krętymi, głęboko wciętymi dolinami o stromych zboczach i duŝym spadku. Główną rzeką powiatu jest San, mający swe źródła w Bieszczadach Zachodnich, w rejonie przełęczy UŜockiej, na wysokości 843 m npm. wschodnich stoków Piniaszkowego. Górny odcinek Sanu o długości 55 km, do wielkiego zakola w okolicy Smolnika stanowi granice państwa. Na odcinku bieszczadzkim San ma dorzecze rozwinięte wybitnie asymetrycznie, z przewagą dopływów lewych- południowych. Największe z nich to kolejno: Halicz, Roztoki, Muczny, Wołosaty, Nasiczański, Hulski. Jedynym większym dopływem prawobrzeŝnym jest Czarny. Rzeka płynie kretą doliną o charakterze przełomu górskiego. Po przyjęciu licznych dopływów górskich potoków staje się rzeką szeroką, ale płytką o skalistym dnie, z prześwitującymi płytami i progami skalnymi. Mało przepuszczalne podłoŝe zlewni górnego Sanu, w większości skalne, posiada niewielką zdolność retencjonowania opadów. W wąskiej dolinie Sanu i Solinki powstały dwa sztuczne zbiorniki wodne Solina i Myczkowce. W dalszym biegu San przepływa przez obszar Gór Sanocko Turczańskich gdzie zbiera wody Olszanicy i jej dopływów oraz przez Pogórze Przemyskie odwadniane przez Wiar. Granica dorzecza górnego Sanu stanowi jednocześnie część głównego europejskiego działu wód, oddzielającego zlewiska Bałtyku i Morza Czarnego. Dział ten biegnie całą długością pasma granicznego, a od Przełęczy UŜockiej skręca na północ, przez Siańskie i Garb Wiliwski ( Ukraina ), Pasma Ostrego, Jaworników i śukowa. Strona 10

11 Na terenie powiatu do zlewiska Morza Czarnego naleŝą StrwiąŜ i Mszanka z dopływami, niosące swe wody do górnego Dniestru. Rzeki na obszarze powiatu maja charakter górski i posiadają znaczne zasoby wodne. Ich reŝim charakteryzuje duŝa zmienność. Intensywne opady atmosferyczne przy znacznych spadkach rzek stwarzają dobre warunki szybkiego odpływu. Z uwagi na mało przepuszczalne podłoŝe spływ odbywa się w znacznym stopniu powierzchniowo, wskutek czego w okresach posuchy występują bardzo małe przepływy, a w okresach deszczowych gwałtowne i wielkie wezbrania. Jako podstawowy wskaźnik zasobów powierzchniowych przyjmowane są średnie roczne przepływy, które dla Sanu w Zatwarnicy wynoszą, 11, 5 m³/ s, w Olchowcu 37, 6 m³/ natomiast dla rzeki StrwiąŜ w Krościenku 2, 96 m³/ s. Przepływy średnie rzek karpackich są duŝo wyŝsze od przepływów rzek płynących w innych regionach kraju. W południowo wschodniej części powiatu występują wysokie wartości spływu jednostkowego, osiągające dla rzek bieszczadzkich wartości powyŝej 20 m³/s km². W ciągu roku maksymalny odpływ w rzekach regionu występuje w miesiącach marzec- kwiecień, natomiast minimum odpływu obserwowane jest najczęściej we wrześniu. Występują dwa rodzaje wezbrań: roztopowe i opadowe. Przyczyna wiosennych wezbrań roztopowych jest gwałtowne topnienie pokrywy śnieŝnej. Wezbrania te w odróŝnieniu od wezbrań opadowych charakteryzuje niŝsza kulminacja fal powodziowych i dłuŝszy czas trwania.. Wezbrania opadowe powstają na skutek trwających przez kilka kolejnych dni rozlewnych deszczów. Obserwuje się wówczas szybko przesuwające wysokie kulminacje fal powodziowych. Istotne znaczenie dla gospodarki wodnej regionu mają zbiorniki retencyjne: Solina i Myczkowce. Zmienność odpływu powierzchniowego, charakterystyczna dla rzek karpackich, jest przyczyną licznych dolegliwości odczuwanych szczególnie w okresach odpływów ekstremalnie wysokich powódź i niskich. Podstawowymi zadaniami zbiorników jest redukcja kulminacji fal powodziowych i ochrona terenów leŝących poniŝej zbiorników oraz podwyŝszenie przepływów niŝówkowych w rzekach. Zbiornik na Solinie nad którym połoŝone są zachodnie tereny powiatu w okolicach Chrewtu i Teleśnicy jest największym w Polsce. Jego powierzchnia 21,05 km², długość wzdłuŝ Sanu 21,2 km gromadzi przy maksymalnym piętrzeniu 503, 97 mln m³ wody. Powstał w 1968 roku w wyniku przegrodzenia koryta Sanu zaporą betonową typu cięŝkiego. Głębokość zbiornika przy zaporze wynosi 60,5 m, średnia 22,4 m. Zbiornik wykonany został głównie dla celów energetycznych, przeciwpowodziowych, wyrównawczych oraz dla zaopatrzenia w wodę pitną okolicznych miejscowości wczasowo-turystycznych, wsi oraz miasta Ustrzyki Dolne. Stworzył równieŝ dogodne warunki do wypoczynku i rekreacji i wpłynął na rozwój turystyki w regionie. Strona 11

12 Stan czystości wód płynących powiatu bieszczadzkiego jest zróŝnicowany. O jakości wód Sanu decydują nieoczyszczone ścieki komunalne z Leska i Sanoka oraz spływy powierzchniowe. W górnej części zlewni zagroŝenie dla wód Sanu stanowi niekontrolowany ruch turystyczny oraz związana z tym gospodarka ściekowa i gospodarka odpadami. Analizy stanu zanieczyszczenia wykazuję, Ŝe rzeka w górnym biegu, na dopływie do zbiornika Solina spełnia wymagania I klasy czystości wód, na pozostałym odcinku zanieczyszczenie wzrasta do poziomu klasy III. Decydujący wpływ na jakość wody StrwiąŜa mają zanieczyszczenia dopływające z Ustrzyk Dolnych. Kontrola wód w przekroju zlokalizowanym przy granicy Polski i Ukrainy wskazuje na utrzymywanie się pozaklasowej jakości ze względu na biogeny i nadmierne zanieczyszczenie bakteriologiczne. Ocena według kryterium fizykochemicznego wskazuje na III klasę czystości wód oraz non ze względu na zły stan sanitarny Klimat Klimat regionu ma charakter górski, o stosunkowo silnych cechach kontynentalnych. Kształtują go przede wszystkim masy powietrza polarno- morskiego ( 60 %), polarno- kontynentalnego ( 28 % ) i arktycznego ( 7 % ). Powietrze polarno- morskie przynosi dobrą pogodę późnym latem - jest to dobry okres do wypoczynku w Bieszczadach. Powietrze arktyczne napływa zwykle wiosną, przynosząc niskie temperatury. Region pozostaje w zasięgu klimatu Karpat Wschodnich i NiŜu Węgierskiego, który posiada duŝy wpływ na kształtowanie tutejszych warunków pogodowych. W górach występuje piętrowość klimatu. Temperatura powietrza i opady uzaleŝnione są od wysokości terenu nad poziomem morza, rzeźby i ekspozycji. Południowo wschodni, górzysty region jest chłodniejszy od pozostałych. Średnia roczna temperatura oscyluje tu w przedziale 4-5 C w Bieszczadach do 7 7,5 C na Pogórzu. Średnia temperatura lata wynosi C, a zimy 3 C( do 7 C w najwyŝszych partiach gór). Absolutne minimum temperatury regionu wynosi 40,1 C i zanotowano je w dniu 10 lutego 1926 r. w Siankach u źródeł Sanu, w pobliŝu przełęczy UŜockiej. Absolutne maksimum temperatury regionu wynosi 37,6 C i zanotowano je w Sanoku w dniu 20 lipca 1921 roku. Miesiącem najzimniejszym jest luty, zaś najcieplejszym lipiec. W zimie występuje zjawisko inwersji temperatury. Chłodne powietrze spływa po stokach wypełniając zagłębienia terenu, powodując, Ŝe środkowe i górne partie wzniesień są cieplejsze. Opady naleŝą do najobfitszych w Polsce, roczne sumy opadów wynoszą około 1200 mm w partiach szczytowych i maleją w kierunku północnym, osiągając na Pogórzu sumy około 800 mm. NajniŜsze opady występują w styczniu, a najwyŝsze w lipcu. Średnia liczba dni z pokrywą śnieŝna wynosi 90 Strona 12

13 140 ( w partiach szczytowych), a średnia grubość pokrywy śnieŝnej od 10 cm w grudniu do 40 cm w lutym i marcu, maksymalnie dochodzi do 140 cm. Najczęściej notuje się tu wiatry o kierunku południkowym, zwłaszcza południowe. Największe prędkości osiągają w miesiącach zimowych ( w Ustrzykach Górnych rzędu 4,5 m/s, a w partiach szczytowych znacznie więcej). Wiatry halne wieją średnio w roku przez 14 dni w Ustrzykach Górnych. Towarzyszy im gwałtowny wzrost temperatury przy jednoczesnym zmniejszeniu wilgotności powietrza, co powoduje odwilŝ i szybkie topnienie śniegu Flora i fauna Bieszczady znane są jako góry o niezwykle bogatym środowisku przyrodniczym. Jego charakterystyczną cechą jest zaistniały po drugiej wojnie proces wtórnego zdziczenia przyrody spowodowany zanikiem gospodarki ludzkiej na znacznym obszarze. Opuszczone przez człowieka tereny rolne w dolinach zajęła olsza szara, a partie wyŝej połoŝone jałowiec. Intensywna gospodarka leśna spowodowała duŝe zmiany w składzie gatunkowym drzewostanów. Mimo to wiele fragmentów środowiska zachowało tu swój unikalny, pierwotny charakter. W szacie roślinnej Bieszczadów dominują lasy, głównie jodłowo-bukowe i bukowe, zajmują one 69% powierzchni powiatu. W większości regionu zachowały się zespoły leśne tzw. buczyny karpackiej, typowej dla obszaru Karpat Wschodnich. Stoki górskie porastają dzikie zarośla olszynowe, przemieszane z wieloma gatunkami innych drzew. W drzewostanie główną rolę odgrywa buk 48 % powierzchni, znaczny jest udział jodły - 23%, olszy szarej 14 %, sosny 9 %, i świerka - 6%. W środowisku przyrodniczym Bieszczadów występują tylko trzy piętra roślinne, jest to odmienny układ niŝ w sąsiadujących częściach Karpat. Piętro pogórza sięga wysokości około 500 m npm, piętro regla dolnego dochodzi do wysokości m npm, piętro halne zwane teŝ piętrem połonin występuje powyŝej tej granicy. Piętro Pogórza porastają głównie lasy grądowe wielogatunkowe lasy liściaste z udziałem dębu, grabu, jodły i lipy. Piętro regla dolnego czyli lasów liściastych wykazuje zróŝnicowanie na partie górną i dolną. Dolną tworzą lasy mieszane z jodłą, bukiem i świerkiem, natomiast górną lasy bukowe z domieszką jawora. Piętro połonin to zespoły muraw i niskich krzewinek. Niewielkie powierzchnie zajmują zarośla olszy szarej. Te zalegające na wierzchowinach gór łąki górskie, zwane połoninami naleŝą do największych walorów środowiska regionu. Strona 13

14 Osobliwością florystyczną polskich Bieszczadów jest to, Ŝe górną granicę lasu tworzy regiel dolny. PłoŜą się tu karłowate buczyny, a wyŝej sięgają juŝ tylko zarośla olszy zielonej zwanej kosą. Brak jest lasów świerkowych regla górnego i piętra kosodrzewiny. Górna granica lasu przebiega w gnieździe Tarnicy na wysokości 1180 m mpn. na Wielkiej Rawce 1260 m mpn, na Połoninie Caryńskiej m npm. Charakterystyczną cechą tutejszego środowiska jest obniŝenie górnej granicy lasu o około 400 m w stosunku do Tatr i 250m w stosunku do Babiej Góry. Jest to spowodowane po części działalnością człowieka, a po części wynika z warunków klimatycznych. Suche i ciepłe wiatry wiejące z południa, z puszty węgierskiej, nie sprzyjają rozwojowi górnoreglowego świerka, który jest drzewem chłodnego klimatu. Pod względem florystycznym Bieszczady maja charakter wysokogórski i nawiązują do innych części Karpat Wschodnich. Kolonie roślin alpejskich i subalpejskich 76 gatunków spotyka się juŝ w paśmie regla dolnego. Najliczniejsza z nich ( czosnek siatkowy, złocień okrągłolistny, ostroŝeń wschodniokarpacki ) znajduje się w dolinie Górnej Solinki. Rośliny wschodniokarpackie ( 27 gatunków ) koncentrują się przede wszystkim we wschodniej części pasma połonin. Uwagę zwracają tu dwa gatunki endemiczne, nie występujące poza Karpatami Wschodnimi: wilczomlecz karpacki i lulecznica kraińska. Bieszczadzka flora roślin naczyniowych obejmuje ponad 900 gatunków, co stanowi więcej niŝ trzecią część wszystkich gatunków Ŝyjących w Polsce. Ponadto stwierdzono przeszło 300 gatunków mchów, blisko 20 gatunków śluzowców i bogata florę grzybów. Znaczna jest liczba gatunków kserotermicznych. Bieszczadzką osobliwością są torfowiska wysokie, zasilane głownie przez opady. Z powodu ubóstwa soli mineralnych rozwijają się tu rośliny o małych wymaganiach. Najwięcej, bo aŝ siedem skupia się w dolinie górnego Sanu, znane torfowisko występuje równieŝ w Wołosatem. Większość torfowisk wysokich obejmuje ochrona rezerwatowa. Fauna Bieszczadów jest typowa dla Beskidów Wschodnich. Obejmuje około 230 gatunków zwierząt kręgowych. Bardzo bogaty, choć znacznie słabiej zbadany jest świat bezkręgowców. Ze ssaków najliczniejsze są gryzonie; wiewiórki ciemne i rude, popielice, koszatki, smuŝki, orzesznice. Bieszczady są jednym z nielicznych w Polsce miejsc występowania niedźwiedzia brunatnego. Ich ulubione siedlisko to m. in. masyw Tarnicy, Halicza i Kińczyka Bukowskiego. W Bieszczadach znajduje się sporo innych rzadko występujących zwierząt: wilki, których wzrastająca populacja staje się głośnym problemem nie tylko w Polsce, Ŝbiki, które moŝna spotkać w głębi lasu jak i w pobliŝu siedzib ludzkich. Jeleń karpacki przebywający głownie w rozleglejszych i rzadko odwiedzanych kompleksach leśnych. Strona 14

15 W latach sprowadzono w Bieszczady 19 Ŝubrów. Po niespełna rocznej aklimatyzacji wypuszczono je na wolność. Obecnie jest ich około 40 okazów, przebywają w widłach Sanu i Wołosatego. Z innych ssaków Ŝyją w Bieszczadach : dziki, lisy i borsuki, nad potokami Ŝyje wydra, w zwartych kompleksach leśnych kuna, a w niŝszych partiach gór sarna. Z bogatego świata ptactwa na uwagę zasługują gatunki wysokogórskie- płochacz skalny i siwernik, a takŝe drapieŝniki - orzeł przedni i orliki. W rejonie Ustrzyk Górnych znajdują się ostoje puchacza, a przełomowe odcinki Sanu, Wetlinki i Prowczy to ulubione miejsca bociana czarnego. Wielką osobliwością fauny Bieszczadów jest wąŝ eskulapa- największy i najrzadszy z polskich węŝy. Jego stanowiska znajdują się w dolinie Sanu. Ponadto naleŝy wspomnieć o jadowitej Ŝmiji zygzakowatej, która występuje tu w wielu odmianach, od popielatej po prawie czarną. Równie interesujący jest świat roślin i zwierząt występujący w północnej części powiatu, objęty ochroną w parku Krajobrazowym Gór Słonnych. Zbiorowiska leśne porastające doliny, pogórza i niewysokie góry tworzą piętrowy układ roslinności. Do wysokości 500 m npm. sięga piętro pogórza, którego wyŝsze partie zajmuje podgórska forma buczyny karpackiej, niŝsze zaś - grądy odmiany wschodniokarpackiej. W dolinach rzecznych występują głównie zarośla wiklinowe i nadrzeczna olszynka karpacka. PowyŜej 500 m. npm szatę roślinną tworzy piętro regla dolnego, które stanowią lasy bukowe i bukowo jodłowe z runem charakterystycznym dla Ŝyznej buczyny karpackiej. Wysoki stopień naturalności tego terenu wyraŝa się duŝym bogactwem florystycznym, liczącym 900 gatunków roślin naczyniowych, w tym wielu gatunków górskich, podgórskich i pontyjskich. Na tych stosunkowo niewielkich wysokościach występuje aŝ 68 gatunków górskich, w tym 5 subalpejskich i 45 reglowych. Wschodniokarpacki charakter zbiorowiskom roślinnym nadają gatunki wschodnie m.in. groszek wschodniokarpacki, smotrawa okazała, lulecznica kraińska i Ŝywokost sercowaty. Florę pontyjską reprezentuje 79 gatunków kserotermicznych, z których naleŝałoby wymienić: czosnek zielonawy, przelot pospolity, kłosownice pierzastą, kruszczyk siny, dzwonek brzoskwiniolistny, wilczomleca lancetowaty, goryczkę krzyŝową oraz miodownik melisowaty. Osobliwością dendrologiczną parku są drzewiaste formy cisa oraz stanowisko krzewu kosa olcha. DuŜe powierzchnie kompleksów leśnych poprzecinanych połaciami pól uprawnych i ciekami wodnymi stwarzają dogodne warunki do bytowania dla wielu gatunków zwierząt., w tym typowych dla fauny puszczańskiej. Występuje tu niedźwiedź brunatny, ryś, wilk, Ŝbik, wydra, orzeł przedni, orlik krzykliwy i grubodzioby, jastrząb, trzmielojad, puchacz i wiele innych. Ponadto w obrębie parku odnotowano wśród bezkręgowców wiele endemitów wschodnio i ogólnokarpackich. Strona 15

16 Podsumowanie Środowisko powiatu jest bardzo zróŝnicowane pod względem walorów krajobrazowych i przyrodniczych. Charakteryzuje się małym stopniem przekształcenia, a w wielu miejscach zachowało swój naturalny charakter. Cechy te wyróŝniają powiat bieszczadzki, czyniąc go najpiękniejszym regionem Podkarpacie i jednym z piękniejszych regionów Polski. Występuje tu znaczne zróŝnicowanie ukształtowania terenu, od łagodnych wzniesień Pogórza Przemyskiego i Gór Słonnych po górzyste pasma Bieszczadów. Najciekawszymi pod tym względem są Bieszczady. Reprezentują krajobraz nie spotykany w innych polskich górach. Są to wysokie góry rusztowe, wysokość grzbietów osiąga kulminacje w masywie Tarnicy 1346 m. npm., interesujące ze względu na rozległe widoki i porastającą je roślinność. Osobliwościami przyrodniczymi tu występującą są połoniny - łąki górskie zajmujące ogromne przestrzenie, poszarpane grzbiety górskie w których erozja wypreparowała malownicze skałki i pola rumowisk. Roztaczają się stąd niezwykłe widoki, panoramy Bieszczadów Wschodnich, Gorganów, Ostrej Hory naleŝą do najwspanialszych w polskich Karpatach. Środowisko regionu jest czyste, słabo przekształcone przez człowieka,występują tu bezludne zdziczałe tereny po ludnych niegdyś wsiach bojkowskich, na których obserwowany jest proces wtórnego zdziczenia przyrody spowodowany zanikiem gospodarki ludzkiej. Strona 16

17 rys.1. Schematyczna mapka Bieszczad Naturalnym bogactwem powiatu są lasy, stanowiące 69 % powierzchni z typowym dla Karpat Wschodnich zespołem buczyny karpackiej, Bieszczadzka przyroda charakteryzuje się swoistym, nie spotykanym w innych częściach Karpat układem pięter roślinnych,obniŝoną górną granicą lasu i brakiem lasów świerkowych regla górnego i kosodrzewiny. Flora i fauna jest bogata i zróŝnicowana, wśród roślin na uwagę zasługują gatunki wschodniokarpackie. W świecie zwierząt jest wiele gatunków rzadkich i osobliwych- niedźwiedź brunatny, Ŝubr, wilk, Ŝbik orzeł przedni, wąŝ eskulapa i wiele innych. Wspaniały i dobrze zachowany świat flory i fauny objęty został róŝnorodnymi formami ochrony przyrody. NajwyŜsze partie Bieszczadów zajmuje Bieszczadzki Park Narodowy, włączony do Światowego Rezerwatu Biosfery Karpaty Wschodnie i uzyskał certyfikat rezerwatu UNESCO. Istnieją tu parki krajobrazowe: Doliny Sanu, Gor Słonnych i Pogórza Przemyskiego oraz rezerwaty przyrody. Region posiada dobrze rozwiniętą sieć rzeczna, główną rzeką jest San. Rzeki mają charakter górski i posiadają znaczne zasoby wodne. DuŜe znaczenie dla gospodarki i środowiska ma utworzony zbiornik Solina. Większość gleb stanowią gleby średnie i cięŝkie gleby górskie, charakteryzujące się niewysoką naturalna Ŝyznością. Dominują gleby bielicowe i brunatne, gleby początkowego stadium rozwojowego, niewielkie powierzchnie zajmują mady występujące w dolinach rzek Wartość tych gleb z punku widzenia przydatności rolniczej jest niska. Klimat umiarkowany przejściowy o duŝych wpływach kontynentalizmu charakteryzuje się przestrzennym zróŝnicowaniem temperatur i opadów w zaleŝności od wysokości nad poziom morza, rzeźby i ekspozycji. Ma charakter górski. Bogactwem naturalnym regionu jest ropa naftowa, gaz ziemny i wody mineralne, których zasoby są jednak niewielkie Ochrona środowiska naturalnego Cały obszar powiatu bieszczadzkiego jest objęty róŝnymi formami ochrony przyrody i krajobrazu. Na jego terenie znajduje się 23111,4 ha objętych ochroną w formie parków narodowych, 1698 ha przeznaczonych jest na rezerwaty przyrody, 56097ha to parki krajobrazowe, a 30379,1 ha obszary chronionego krajobrazu. UŜytki ekologiczne zajmują 4620,1 ha, a zespoły przyrodniczo krajobrazowe 58,7 ha. Występuje tu 37 pomników przyrody. Pod tym względem nie ma sobie Strona 17

18 równych w tej części Polski. Powierzchnia parków narodowych stanowi tu 50% ogółu powierzchni w województwie, rezerwatów 17%, parków krajobrazowych 20 %, obszaru chronionego krajobrazu 6 %. Tab. Zestawienie powierzchni obszarów chronionych w powiatach w 2002 r. Powiat Parki narodowe Rezerwaty przyrody w ha Parki krajobrazowe Obszary chronionego krajobrazu Liczba pomników przyrody Bieszczadzki 23111, ,1 37 Leski 6090,5 770, , ,2 23 Przemyski ,7 188 Sanocki , , ,7 39 Województwo 46637,1 9750, , Powierzchnia objęta najwyŝszą formą ochrony przyrody wchodzi w skład Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Chroni on fragmenty wschodniokarpackiej przyrody w polskiej części Bieszczadów Zachodnich. BPN utworzony w 1973 r. po kilkukrotnych powiększeniach w latach 1989, 1991, 1996 i 1999 uzyskał powierzchnie , 62 ha. Jest największym górskim parkiem narodowym w Polsce, a trzecim co do wielkości w Polsce. W swoich obecnych granicach chroni: najwaŝniejsze formy krajobrazu Karpat Wschodnich unikalne w skali Polski, pasma połonin wraz ze stanowiskami rzadkich gatunków roślin wschodniokarpackich i wysokogórskich fragmenty puszczy karpackiej z ostojami duŝych drapieŝnych ptaków i ssaków malownicze doliny pozostałe po dawnych wsiach BPN stanowi polską część Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery Karpaty Wschodnie, a w 1992 r. został wpisany na listę UNESCO światowych rezerwatów biosfery. Powierzchnia chroniona w formie rezerwatów przyrody wynosi 1698 ha. Do rezerwatów przyrody na terenie powiatu naleŝą, m.in.: Zakole ŚnieŜyca wiosenna w Dwerniczku Hulskie im. Stefana Myczkowskiego Krywe Cisy w Serednicy Strona 18

19 Chwaniów Na Opalonym Nad Trzciańcem Parki krajobrazowe zajmują ha, naleŝą do nich: Park Krajobrazowy Doliny Sanu- utworzony w 1992 r., o powierzchni ha chroniący malowniczą dolinę Sanu od źródeł po jezioro Solińskie Park Krajobrazowy Gór Słonnych- utworzony w 1992 r na powierzchni ha., obejmuje typowe dla Karpat Wschodnich pasma górskie : Gór Słonnych i Chwaniowa. Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego utworzony w 1991r. o powierzchni ha obejmujący lesiste pogórza Karpat Wschodnich, zajmujący niewielkie skrawki powierzchni powiatu Obszar chronionego krajobrazu stanowi powierzchnię 30379,1 ha zajmowaną przez Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu. Środowisko naturalne powiatu bieszczadzkiego jest w niewielkim stopniu naraŝone na negatywne oddziaływanie gospodarki człowieka. Jego stan zostanie zanalizowany na podstawie zestawień danych dotyczących zanieczyszczeń pyłowych i gazowych oraz odpadów komunalnych i ścieków komunalnych i przemysłowych. Tab.1. Zanieczyszczenie i ochrona powietrza w wybranych powiatach w 2002 roku Emisja zanieczyszczeń w tonach na rok Powiat pyłowych gazowych na 1 ogółem km 2 ogółem Bieszczadzki 32 0, ,9 44,8 - % zanieczyszczeń zatrzymanych w urządzeniach do redukcji emisji na 1 km 2 pyłowych gazowych Leski Przemyski Sanocki 259 0, ,9 78,6 34,9 Województwo , , ,6 Analizując dostępne dane o zanieczyszczeniach powietrza, wyraźnie widać, Ŝe powiat bieszczadzki jest w małym stopniu zagroŝony emisją zanieczyszczeń powietrza. Ilość zanieczyszczeń pyłowych na jeden km 2 powierzchni jest tak minimalna, Ŝe statystyki jej nie prezentują i w prawie połowie zatrzymywana na urządzeniach do redukcji emisji. Zanieczyszczenia gazowe w przeliczeniu na 1 km 2 wynoszą 15,9 ton i są minimalne w porównaniu do wielkości charakteryzujących województwo, nie zatrzymuje się ich w odpowiednich urządzeniach do redukcji emisji zanieczyszczeń. Strona 19

20 Tab. 2. Odpady uciąŝliwe dla środowiska ( z wyłączeniem komunalnych) w wybranych powiatach w 2002roku Odpady wytworzone w ciągu roku Odpady Powierzchnia Powiat poddane zgromadzone na składowania nie Ogółem odzyskowi składowiskach zrekultywowana w tys. ton w hektarach Bieszczadzki 5,8 5,8 b.d. 5,8 Leski 1,9 1,9 - - Przemyski - - Sanocki 10,2 8,2 Województwo 1068,3 827, ,i 270,2 Analiza stanu środowiska pod względem ilości wytworzonych odpadów uciąŝliwych dla środowiska i sposobu ich zagospodarowania przedstawia się bardzo pozytywnie. Odpady wytworzone w ciągu roku w całości poddawane są odzyskowi (w województwie 77 %), powierzchnia składowania nie zrekultywowana wynosi 5,8 ha. Tab. 3. Ścieki przemysłowe i komunalne w wybranych powiatach 2002 roku. Oczyszczane Ogółem Z Powiaty razem mechanicznie chemicznie biologicznie podwyŝszonym usuwaniem biogenów w dam 3 Bieszczadzki Leski Przemyski Sanocki Województwo Zanieczyszczenie środowiska powiatu ściekami przemysłowymi i komunalnymi jest równieŝ niewielkie. 98 % wytworzonych ścieków jest tu oczyszczana, w porównaniu do województwa gdzie stanowią 90% czy do powiatu leskiego 47 % jest to wskaźnik bardzo wysoki Infrastruktura techniczna Infrastruktura techniczna zostanie scharakteryzowana na podstawie stanu sieci drogowej, wodociągowej, kanalizacyjnej i gazowej oraz gospodarki energetycznej. Strona 20

21 Powiat bieszczadzki posiada dobre połączenie komunikacyjne. Przez północną część przebiega linia kolejowa Zagórz Ustrzyki Dolne- Krościenko ( Chyrów), odcinek drogi krajowej 84 Sanok Ustrzyki Krościenko i drogi wojewódzkiej 890 łączącej Krościenko z drogą krajową 28 Sanok - Przemyśl. NajwaŜniejszymi drogami są jednak tzw. obwodnice łączące niemal wszystkie większe miejscowości powiatu. Droga wojewódzka 896 i 897 tzw. Wielka Obwodnica łącząca Lesko- Ustrzyki Dolne Czarną- Lutowiska- Ustrzyki Górne Cisną - Lesko, oraz 894 tzw. Mała Obwodnica łącząca Hoczew z Czarną przez Polanę, słabo natomiast rozwinięta jest sieć dróg lokalnych. DuŜe znaczenie ma tu równieŝ nowo wybudowane międzynarodowe przejście graniczne w Krościenku, które umoŝliwia przejazd na Ukrainę. Komunikację zbiorową zapewnią na terenie powiatu dogodne połączenia PKS z Rzeszowem, Warszawą, Katowicami i Nowym Sączem. Obecnie powaŝną konkurencję dla PKS-u stanowią prywatni przewoźnicy, którzy przejmują znaczną część ruchu na liniach lokalnych. Komunikacje kolejową stanowią dogodne połączenia Ustrzyk Dolnych z Zagórzem i Chyrowem (Ukraina), jednak ich częstotliwość jest niewielka. Stan infrastruktury drogowej przedstawia tabela: Tab. 4. Infrastruktura drogowa w powiecie bieszczadzkim na tle województwa i wybranych powiatów w 2002 roku. drogi powiatowe drogi gminne Wyszczególnienie Bieszczadzki Leski Przemyski Sanocki Województwo w tym w tym o ulepsz. % Drogi na o ulepsz. % Drogi na Ogółem nawierzchni ulepszonych 100 km 2 Ogółem nawierzchni ulepszonych 100km , , , , , , , ,4 Przez powiat przebiega 204 km dróg powiatowych, drogi te w 89 %posiadają ulepszoną nawierzchnię. Pod tym względem powiat bieszczadzki nie odbiega od stanu występującego w całym województwie. JednakŜe gęstość sieci dróg powiatowych 17,9 km/ 100 km 2 jest niemal dwukrotnie rzadsza niŝ w województwie. Na obszarach sąsiednich powiatów zagęszczenie dróg jest podobne, jedynie powiat przemyski posiada ponad 39 km /100 km 2. W zakresie gęstości dróg gminnych sytuacja powiatu jest o wiele gorsza. Posiada on 184 km dróg, a zagęszczenie- 16,2 km/100 km 2 jest najniŝsze wśród analizowanych powiatów i ponad trzykrotnie niŝsze niŝ w województwie. Stan dróg jest podobny do stanu dróg powiatowych, 83 % to drogi o Strona 21

22 ulepszonej nawierzchni. Stan dróg gminnych jest o wiele lepszy niŝ w województwie, w którym jedynie 42 % to drogi o ulepszonej nawierzchni, w pozostałych powiatach stanowią od 17 % w leskim do 60 % w sanockim. Infrastruktura wodociągowa i kanalizacyjna oraz sieci gazowej ze względu na specyfikę obszaru i znaczne odległości pomiędzy poszczególnymi miejscowościami jest słabiej rozwinięta. Budowa sieci komunalnych na obszarach górskich napotyka na specyficzne trudności, stąd trudno spodziewać się wskaźników lepszych niŝ w nizinnych powiatach województwa Tab. 5. Wodociągi i kanalizacja powiatu bieszczadzkiego na tle województwa i wybranych powiatów w 2002 roku Wyszczególnienie Sieć w km ZuŜycie wody w Połączenia do budynków gospodarstwach mieszkalnych domowych Wodociągowa Kanalizacyjna Wodociągowe Kanalizacyjne dam 3 m 3 na 1 rozdzielcza mieszkańca Bieszczadzki 99, ,8 20,6 Leski 108,1 30, ,4 20,3 Przemyski 386,6 201, ,6 13,1 Sanocki 216, ,1 17,3 Województwo 11938,7 5960, ,3 23,3 Sieć wodociągowa i kanalizacyjna jest najkrótsza wśród powiatów sąsiednich. Porównywalne wskaźniki notuje jedynie powiat leski. Uwidacznia się zwłaszcza słaby rozwój sieci kanalizacyjnej liczącej 27 km, co stanowi zaledwie 0,45 %całej sieci kanalizacyjnej w województwie. Sieć wodociągowa jest dłuŝsza km i stanowi 0,61 % sieci wodociągowej województwa. Stan ten wynika z trudnych warunków budowy wodociągów i kanalizacji w powiecie jak równieŝ z faktu, Ŝe infrastruktura kanalizacyjna tworzona jest dopiero od kilku lat. W powiecie bieszczadzkim przyłączenia do sieci wodociągowej posiadają 1523 budynki, natomiast kanalizacyjne 590. Brak kanalizacji stanowi tu powaŝny problem gdyŝ zuŝycie wody w budynkach posiadających wodociągi jest wysokie. Ogólne zuŝycie wody w powiecie jest nieco niŝsze od średniego w województwie i wynosi 20,6 m 3 /osobę. Stan sieci wodociągowej i kanalizacyjnej poszczególnych gmin prezentuje tabela: Tab. 6. Wodociągi i kanalizacja w g gmin w 2002 roku Strona 22

23 Wyszczególnienie Czarna Lutowiska Ustrzyki Dolne (wieś) Ustrzyki Dolne ( miasto) Sieć w km ZuŜycie wody w Połączenia do budynków gospodarstwach mieszkalnych domowych Wodociągowa Kanalizacyjna Wodociągowe Kanalizacyjne dam 3 m 3 na 1 rozdzielcza mieszkańca 29,9 3, ,3 11,5 10,2 8, ,6 11,9 46,6 1, ,6 13,4 12,4 13, ,3 30,8 NajdłuŜszą sieć wodociągów posiada gmina Ustrzyki Dolne, łącznie 59 km, w tym 46,6 km na terenie wiejskim i 12,4 km w mieście. Pod względem sieci kanalizacyjnej równieŝ plasuje się na pierwszym miejscu wśród gmin powiatu, jednak sytuacja w podziale na wieś i miasto jest odwrotna: większość sieci znajduje się w mieście- 13,6 km, tereny wiejskie posiadają jedynie1,6 km kanalizacji. Gmina ta posiada 1181 połączeń wodociągowych do budynków mieszkalnych, z czego połowa przypada na obszary wiejskie. Pod względem ilości budynków zaopatrzonych w kanalizację alarmujący stan występuje na wsi, tylko 18 budynków posiada takie połączenia. Najkrótsza sieć wodociągowa występuje w gminie Lutowiska: 10,2 km, niemniej jednak zaopatruje ona duŝą część budynków mieszkalnych. Sieć kanalizacyjna licząca 8,7 km równieŝ wyróŝnia się duŝą ilością obsługiwanych budynków Najkrótsza sieć kanalizacyjna wybudowana jest jak do tej pory w gminie Czarna 3,1 km, obsługuje ona 49 mieszkań. Słaby rozwój sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wpływa na małe zuŝycie wody, które wynosi w poszczególnych gminach od 11,5 do 13,4 m 3 / osobę na terenach wiejskich, w mieście jest prawie trzykrotnie wyŝsze 30,8 m3/osobę. Tab. 7. Sieć gazowa i zuŝycie gazu sieciowego w gospodarstwach domowych na tle województwa i wybranych powiatów w 2002roku Wyszczególnienie Sieć rozdzielcza w km Połączenia prowadzone budynków mieszkalnych do Odbiorcy gazu ZuŜycie gazu w dam 3 Bieszczadzki 15, ,5 Leski 145, ,9 Przemyski 767, ,3 Strona 23

24 Sanocki 707, ,9 Województwo 17892, ,6 Ze względu na ogół parametrów sieci gazowej naleŝy określić powiat bieszczadzki jako bardzo słabo zgazyfikowany. Przyczyn tego stanu rzeczy jest kilka. Po pierwsze oddalenie od źródła dostaw, po drugie koszty budowy sieci gazowej, po trzecie mocna pozycja alternatywnego źródła energii jakim jest gaz w butlach. Zarówno gęstość sieci gazowniczej jak i wielkość dostaw dla gospodarstw domowych są nieporównywalnie niŝsze od wielkości charakteryzujących województwo czy sąsiednie powiaty. Sieć gazociągów w powiecie bieszczadzkim liczy 15,7 km, dla porównania w najsłabiej rozwiniętym pod tym względem powiecie leskim 145,1 km. Liczba przyłączeń do budynków mieszkalnych w powiecie bieszczadzkim wynosi 94, w powiecie leskim Zastosowanie gazu jako źródła energii jest w powiecie bieszczadzkim niewielkie, średnie zuŝycie wynosi 21,5 dam 3, w leskim731,9 dam 3. Tab. 8. Sieć gazowa i zuŝycie gazu sieciowego w gospodarstwach domowych powiatu bieszczadzkiego w 2002roku Wyszczególnienie Sieć rozdzielcza w km Połączenia prowadzone do Odbiorcy budynków gazu mieszkalnych Bieszczadzki miasto Bieszczadzki wieś 7, ,5 ZuŜycie gazu w dam 3 Sieć gazowa w podziale na tereny wiejskie i miejskie wskazuje na lepszy rozwój w miejscowościach wiejskich. 71 budynków mieszkalnych ma tu połączenie gazowe, natomiast w mieście mieszkania nie posiadają stałego dopływu gazu. Sytuacja ta prawdopodobnie ma charakter trwały z uwagi na ciągle rosnące ceny gazu i popularność tańszych źródeł energii. Ostatnim wskaźnikiem słuŝącym analizie infrastruktury gospodarczej powiatu bieszczadzkiego jest zaopatrzenie w energie elektryczną. Tab. 9. Odbiorcy i zuŝycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych według powiatów w 2002 roku Odbiorcy w tys ZuŜycie w GWh Wyszczególnienie Ogółem miasto wieś ogółem miasto wieś Bieszczadzki 4,7 3 1,7 7,1 4,3 2,8 Leski 5,5 1,8 3,7 10,4 4 6,4 Strona 24

DIAGNOZA STANU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO POWIATU BIESZCZADZKIEGO

DIAGNOZA STANU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO POWIATU BIESZCZADZKIEGO DIAGNOZA STANU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO POWIATU BIESZCZADZKIEGO Ustrzyki Dolne / Stary Sącz, 20 lipiec 2004 Opracowanie zespołowe pod kierownictwem Wojciecha Knapika SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 1.1. Geneza,

Bardziej szczegółowo

Bieszczady Ustrzyki Górne Połonina Caryńska Kruhly Wierch (1297 m n.p.m.) Tarnica(1346 m n.p.m.) Wielką Rawkę (1307 m n.p.m.

Bieszczady Ustrzyki Górne Połonina Caryńska Kruhly Wierch (1297 m n.p.m.) Tarnica(1346 m n.p.m.) Wielką Rawkę (1307 m n.p.m. Bieszczady Gdzieś na krańcu Polski, na południowym wschodzie leży legendarna i trudno dostępna kraina górska, czyli słynne Bieszczady. Dostać się tutaj środkiem komunikacji publicznej jest niezwykle ciężko.

Bardziej szczegółowo

Opis obszaru planowanego do objęcia LSR, w tym opis spójności tego obszaru.

Opis obszaru planowanego do objęcia LSR, w tym opis spójności tego obszaru. Załącznik nr 6 Opis obszaru planowanego do objęcia LSR, w tym opis spójności tego obszaru. Sanok Tyrawa Wołoska Czarna Lutowiska Olszanica Solina Ustrzyki Dolne 1 Obszar LGD Zielone Bieszczady" obejmuje

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

Stan istniejący. Cel zadania inwestycyjnego. Parametry techniczne planowanej drogi:

Stan istniejący. Cel zadania inwestycyjnego. Parametry techniczne planowanej drogi: Stan istniejący Zielona Góra posiada obwodnice po trzech stronach miasta. Kierunki tranzytowe północ-południe obsługuje droga ekspresowa S3 oraz droga krajowa nr 27, natomiast ruch na kierunkach wschód-zachód

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 03 Ogólny opis

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Łodyna, 12.XII.2014 ekosystemowym Zachowane duże naturalne kompleksy

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Kielce, sierpień 2007 r.

Kielce, sierpień 2007 r. Określenie warunków gruntowo wodnych podłoŝa projektowanego wodociągu Nida 2000 Etap II dla wsi Boronice, Chruszczyna Wielka, Chruszczyna Mała, Dalechowice, Donatkowice, Góry Sieradzkie, Krzyszkowice,

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC:

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC: SPIS TABLIC: Tablica 1 Prognoza demograficzna dla województwa pomorskiego na lata 2005 2030... 76 Tablica 2 UŜytki rolne w województwie pomorskim wg klas bonitacyjnych gleb w 2000 r.... 90 Tablica 3 Warunki

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia:

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia: zasięgnął opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ustrzykach Dolnych w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK Projekt Rozbudowa sieci kanalizacyjnej Gminy Łask jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego

Bardziej szczegółowo

Co to jest ustrój rzeczny?

Co to jest ustrój rzeczny? Co to jest ustrój rzeczny? Ustrój (reżim) rzeczny jest to ustalany na podstawie wieloletnich obserwacji rytm wahań przepływów rzeki oraz stanów wody, związany z rodzajem zasilania i zlodzeniem. Każda rzeka

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

2. Lokalizacja inwestycji...1. 2.1. Charakterystyka gminy... 1. 3. Parametry techniczne drogi...2. 4. Wymagania...2

2. Lokalizacja inwestycji...1. 2.1. Charakterystyka gminy... 1. 3. Parametry techniczne drogi...2. 4. Wymagania...2 SPIS TREŚCI 1. Opis przedsięwzięcia....1 2. Lokalizacja inwestycji....1 2.1. Charakterystyka gminy... 1 3. Parametry techniczne drogi....2 4. Wymagania....2 5. Przebiegi wariantów w podziale na gminy....3

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

1354 Niedźwiedź Ursus arctos

1354 Niedźwiedź Ursus arctos 1354 Niedźwiedź Ursus arctos Liczba i lokalizacja obszarów monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Prowadzony od roku 1982 monitoring gatunku obejmuje cały zasięg jego występowania,

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 1.1 Dane ogólne. 1.2 Cel projektowanych prac. 1.3 Zapotrzebowanie na wodę, wymagania odnośnie jej jakości, przeznaczenie wody

1. Wstęp. 1.1 Dane ogólne. 1.2 Cel projektowanych prac. 1.3 Zapotrzebowanie na wodę, wymagania odnośnie jej jakości, przeznaczenie wody 1 1. Wstęp 1.1 Dane ogólne Zleceniodawcą opracowania projektu prac geologicznych jest Urząd Gminy w Rytrze, z/s 33-343 Rytro 265. 1.2 Cel projektowanych prac Celem projektowanych prac jest poszukiwanie,

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r.

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. Warszawa, dn.24.07.2015 Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. wg stanu na godz. 14:00 dnia 24.07.2015 r. 1. Prognoza pogody dla Polski na

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a Lasy w Polsce Agata Konefeld Klasa 6a Spis treści Co to właściwie jest las?... 3 Piętrowa budowa lasu, pospolite zwierzęta oraz rośliny w nich występujące... 4 NajwaŜniejsze funkcje lasu... 6 Las naturalny,

Bardziej szczegółowo

GEOSYSTEMY WYBRANYCH OBSZARÓW GÓRSKICH ŚWIATA

GEOSYSTEMY WYBRANYCH OBSZARÓW GÓRSKICH ŚWIATA GEOSYSTEMY WYBRANYCH OBSZARÓW GÓRSKICH ŚWIATA Alpy Południowe Nowa Zelandia Nowa Zelandia - to państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, 1600 km na południowy wschód

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 10/14 za okres 7.02.2014 13.02.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 10/14 za okres 7.02.2014 13.02.2014 nr 1/14 za okres 7.2.214 13.2.214 O P I S P O G O D Y Na początku opisywanego okresu region Tatr był w zasięgu płytkiej zatoki niżowej związanej z niżem z ośrodkiem nad Szetlandami, w strefie frontu okluzji.

Bardziej szczegółowo

Ciekawie o Somalii Somalia w Pigułce państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym Rogiem Afryki ). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym

Bardziej szczegółowo

KARKONOSZE PLB020007

KARKONOSZE PLB020007 KARKONOSZE PLB020007 Torfowiska na równi pod Śnieżką Fot. Grzegorz Rąkowski Obszar, położony przy granicy państwowej z Republiką Czeską, obejmuje najwyższe w Sudetach pasmo Karkonoszy z kulminacją granicznej

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7.1 Identyfikacja oddziaływań Oddziaływanie na krajobraz jakie należy rozpatrzyć dotyczy zmian w postrzeganiu krajobrazu przez ludzi, tj. zmian wizualnych

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014 nr 12/14 za okres 21.2.214 27.2.214 O P I S P O G O D Y Na początku opisywanego okresu Polska południowa znajdowała się na skraju niżu znad Atlantyku, w strefie falującego frontu atmosferycznego. W jego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy

Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy WYNIKI BADAŃ - SYNTEZA Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy Powierzchnia województwa małopolskiego według stanu w dniu 1 I 2007 r. wynosiła 1518,3 tys. ha, co

Bardziej szczegółowo

JAK POTROIĆ BUDśET GMINY WIEJSKIEJ

JAK POTROIĆ BUDśET GMINY WIEJSKIEJ JAK POTROIĆ BUDśET GMINY WIEJSKIEJ Czyli od SAPARDU do Funduszy Norweskich Zbigniew Przychodzeń Wójt Gminy Męcinka GMINA MĘCINKA Gmina Męcinka połoŝona jest w centralnej części województwa dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Orelec, 23.05.2015 Ptaki polskich Bieszczadów W polskich Bieszczadach stwierdzono występowanie przeszło 200

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRZESTĘPCZOŚCI ORAZ OCHRONY BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I PORZĄDKU PUBLICZNEGO na lata 2012 2016

POWIATOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRZESTĘPCZOŚCI ORAZ OCHRONY BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I PORZĄDKU PUBLICZNEGO na lata 2012 2016 Załącznik do Uchwały Nr XVII/109/12 Rady Powiatu w Ustrzykach Dolnych z dnia 26 kwietnia 2012 roku POWIATOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRZESTĘPCZOŚCI ORAZ OCHRONY BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I PORZĄDKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2014 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

KARPATY I POGÓRZE KARPACKIE

KARPATY I POGÓRZE KARPACKIE KARPATY I POGÓRZE KARPACKIE KARPATY Góry orogenezy alpejskiej Najwyższy szczyt Gerlach 2655 m n.p.m. Podział Karpat: Karpaty Zewnętrzne: Pogórze Karpackie Beskidy Karpaty Wewnętrzne Tatry Obniżenie Orawsko-Podhalańskie

Bardziej szczegółowo

2. Na poniższym rysunku odszukaj i przyporządkuj oznaczonym miejscom następujące pojęcia:

2. Na poniższym rysunku odszukaj i przyporządkuj oznaczonym miejscom następujące pojęcia: 1. W wykropkowane miejsca wpisz nazwy odpowiednich pięter roślinności w Tatrach Wysokich: do 1000 m.n.p.m... do 1250 m.n.p.m... do 1550 m.n.p.m... do 1800 m.n.p.m... do 2300 m.n.p.m... od 2300 m.n.p.m...

Bardziej szczegółowo

Przyroda Bieszczadów CIT, 20.10.2010

Przyroda Bieszczadów CIT, 20.10.2010 Przyroda Bieszczadów CIT, 20.10.2010 Bieszczady - niezwykle malownicze góry - charakteryzujące się specyficzną rzeźbą terenu, krajobrazem, szatą roślinną oraz typowym dla nich układem pięter roślinnych.

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Prudnik

Charakterystyka Gminy Prudnik AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE PRUDNIK Część 03 Charakterystyka Gminy Prudnik W 835.03 2/8 SPIS TREŚCI 3.1 Charakterystyka Gminy

Bardziej szczegółowo

ZADANIA CZĘŚCI PRZYRODNICZEJ IV EDYCJI KONKURSU PIOSENKI TURYSTYCZNEJ I WIEDZY O POLSKICH GÓRACH WAGABUNDA 2007

ZADANIA CZĘŚCI PRZYRODNICZEJ IV EDYCJI KONKURSU PIOSENKI TURYSTYCZNEJ I WIEDZY O POLSKICH GÓRACH WAGABUNDA 2007 ZADANIA CZĘŚCI PRZYRODNICZEJ IV EDYCJI KONKURSU PIOSENKI TURYSTYCZNEJ I WIEDZY O POLSKICH GÓRACH WAGABUNDA 2007 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 130 W ŁODZI IM. MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO Zadania opracowała mgr

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2 Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2 Tematy lekcji Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca DZIAŁ 1. POŁOŻENIE I ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

Bardziej szczegółowo

Tajga, lasy borealne

Tajga, lasy borealne TAJGA CO TO JEST TAJGA? Tajga, lasy borealne formacja roślinna klimatu umiarkowanego chłodnego na półkuli północnej występujące w północnej części Europy, Azji oraz Ameryki Północnej (Kanada). Na północy

Bardziej szczegółowo

2. Lokalizacja inwestycji...1. 2.1. Charakterystyka gminy... 1. 3. Parametry techniczne drogi...2. 4. Wymagania...2

2. Lokalizacja inwestycji...1. 2.1. Charakterystyka gminy... 1. 3. Parametry techniczne drogi...2. 4. Wymagania...2 SPIS TREŚCI 1. Opis przedsięwzięcia....1 2. Lokalizacja inwestycji....1 2.1. Charakterystyka gminy... 1 3. Parametry techniczne drogi....2 4. Wymagania....2 5. Przebiegi wariantów w podziale na gminy....3

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r.

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU z dnia 9 maja 2013 r. w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI Park krajobrazowy to forma ochrony przyrody według Ustawy o ochronie przyrody z dnia

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Dwa oblicza Bieszczadów

Dwa oblicza Bieszczadów Dwa oblicza Bieszczadów Dr Krzysztof Szpara Katedra Geografii Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Czy góry bez górali mogą byd atrakcyjne? Dr Krzysztof Szpara - Katedra Geografii, WSIiZ

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy

Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy Katedra Inżynierii Wodnej Akademia Rolnicza w Krakowie Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy Andrzej Strużyński, Wojciech Bartnik Wstęp Długość rzeki Nidy - 151.2

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/71/15 RADY MIEJSKIEJ W USTRZYKACH DOLNYCH. z dnia 14 maja 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/71/15 RADY MIEJSKIEJ W USTRZYKACH DOLNYCH. z dnia 14 maja 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/71/15 RADY MIEJSKIEJ W USTRZYKACH DOLNYCH z dnia 14 maja 2015 r. w sprawie ustalenia miejscowości, w których pobiera się opłatę miejscową. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność

Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność TEMPERATURA Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność dwóch układów pozostających w równowadze

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Infrastruktura Komunalna. Infrastruktura Komunalna 9 INFRASTRUKTURA KOMUNALNA 11

Rozdział I. Infrastruktura Komunalna. Infrastruktura Komunalna 9 INFRASTRUKTURA KOMUNALNA 11 I Infrastruktura Komunalna Rozdział I Infrastruktura Komunalna Infrastruktura Komunalna 9 INFRASTRUKTURA KOMUNALNA 11 I.1 GOSPODARKA WODOCIĄGOWO-KANALIZACYJNA 11 I.2 SIEĆ GAZOWA 15 I.3 GOSPODARKA ODPADAMI

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA

OPINIA GEOTECHNICZNA OPINIA GEOTECHNICZNA DLA USTALENIA GEOTECHNICZNYCH WARUNKÓW POSADOWIENIA OBIEKTU BUDOWLANEGO Obiekt: WIELOFUNKCYJNY PLAC PUBLICZNY W MIEJSCOWOŚCI JURKÓW Inwestor: GMINA CZCHÓW 32-860 Czchów Rynek 12 Lokalizacja:

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 19/14 za okres 11.04.2014 17.04.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 19/14 za okres 11.04.2014 17.04.2014 nr 19/14 za okres 11.4.214 17.4.214 O P I S P O G O D Y W pierwszych dniach minionego tygodnia pogoda kształtowana była przez zatokę niskiego ciśnienia, związaną z niżem znad M. Norweskiego i chłodnym

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

04. Bilans potrzeb grzewczych

04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 1 /7 04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 2 /7 Spis treści: 4.1 Bilans potrzeb grzewczych i sposobu ich pokrycia... 3 4.2 Struktura paliwowa pokrycia potrzeb cieplnych... 4 4.3 Gęstość cieplna

Bardziej szczegółowo

Mariusz Poznański. Związek Gmin Wiejskich RP Przewodniczący. Dotyczy ponad 1300 gmin i 32% terytorium Polski.

Mariusz Poznański. Związek Gmin Wiejskich RP Przewodniczący. Dotyczy ponad 1300 gmin i 32% terytorium Polski. Związek Gmin Wiejskich RP Przewodniczący Mariusz Poznański Dotyczy ponad 1300 gmin i 32% terytorium Polski. Powody wprowadzenia subwencji. Obszary chronione są ustalane przez administrację rządową na terenach

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

Jednostka zadaniowa: Z10 Sękówka, Siara

Jednostka zadaniowa: Z10 Sękówka, Siara Jednostka zadaniowa: Z10 Sękówka, Siara 122.65 [km 2 ] - łączna powierzchnia Z10 Sękówka, Siara jednostek zadaniowych Rzeka Sękówka to największy prawy dopływ Ropy; Długość: 24.7 km Rzeka Siarka to dopływ

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu. chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat. Ryszard Boguszewski

Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu. chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat. Ryszard Boguszewski Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat Ryszard Boguszewski Analizowane obszary Przestrzeń i środowisko Sfera społeczna Sfera gospodarcza Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Augustów, 3-4 września 2015 r. 1 mgr Małgorzata Fiedorczuk mgr Maciej Muczyński Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Kazimierz Walasz Dol. Prądnika Januszowice Ochrona terenów cennych

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK

OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W RZESZOWIE DELEGATURA W PRZEMYŚLU OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK Opracowała: mgr inż.danuta Satkowska Przemyśl, kwiecień 2010r. SPIS TREŚCI 1.

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska dla południowej i południowo wschodniej części województwa podkarpackiego na lata 2005-2009

Program ochrony środowiska dla południowej i południowo wschodniej części województwa podkarpackiego na lata 2005-2009 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Program ochrony środowiska dla południowej i południowo wschodniej części województwa podkarpackiego na lata 2005-2009 Rzeszów 2005

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja i kontrola zasiedlenia gniazd ptaków drapieŝnych i rzadkich na obszarze Bieszczadzkiego Parku Narodowego w sezonie 2010

Inwentaryzacja i kontrola zasiedlenia gniazd ptaków drapieŝnych i rzadkich na obszarze Bieszczadzkiego Parku Narodowego w sezonie 2010 Inwentaryzacja i kontrola zasiedlenia gniazd ptaków drapieŝnych i rzadkich na obszarze Bieszczadzkiego Parku Narodowego w sezonie 2010 Opracowanie, prace terenowe: Pirga Bartosz B.Pirga 2010. UŜytkowane

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ Załącznik nr 1 Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ DLA CZĘŚCI TERENU W MIEJSCOWOŚCI CHUDOBCZYCE (tekst i rysunek zmiany studium) Kwilcz,

Bardziej szczegółowo

KONKURS Z PRZYRODY. Klucz odpowiedzi: Etap rejonowy 2011/2012 Suma punktów do uzyskania 134

KONKURS Z PRZYRODY. Klucz odpowiedzi: Etap rejonowy 2011/2012 Suma punktów do uzyskania 134 KOKUR Z PRZYRODY Klucz : Etap rejonowy 011/01 uma punktów do uzyskania 1 W kluczu są prezentowane przykładowe prawidłowe do zadań otwartych. ależy również uznać ucznia, jeśli są inaczej sformułowane, ale

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek

PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek Kierownik Projektu: mgr inŝ. Ksenia Czachor Opracowanie: mgr Katarzyna Kędzierska

Bardziej szczegółowo

Dorota Zembroń. Gimnazjum Nr 7 im. Króla Jana III Sobieskiego w Rzeszowie

Dorota Zembroń. Gimnazjum Nr 7 im. Króla Jana III Sobieskiego w Rzeszowie Dorota Zembroń Gimnazjum Nr 7 im. Króla Jana III Sobieskiego w Rzeszowie PołoŜenie GPS Szerokość geograficzna 49 o 08 N Przełęcz WyŜna wysokość 872 m npm. Długość geograficzna 22 o 32 E Uczniowie biorący

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2011 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Warszawa, 03.09.2012 Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE Powód wezbraniem, które przynosi straty gospodarcze i społeczne

WPROWADZENIE Powód  wezbraniem, które przynosi straty gospodarcze i społeczne WPROWADZENIE Pod pojęciem powódź w języku potocznym rozumie się przede wszystkim wystąpienie rzeki z koryta i w konsekwencji zalanie terenów, na których normalnie woda nie występuje. W języku fachowym

Bardziej szczegółowo

Glosariusz. Informacja prasowa. Naturalne krajobrazy. Kampania tematyczna 2016: Fascynująca przyroda Niemiec wypoczynek na łonie natury.

Glosariusz. Informacja prasowa. Naturalne krajobrazy. Kampania tematyczna 2016: Fascynująca przyroda Niemiec wypoczynek na łonie natury. Informacja prasowa Kampania tematyczna 2016: Fascynująca przyroda Niemiec wypoczynek na łonie natury. Glosariusz Naturalne krajobrazy Nazwą Naturalne krajobrazy są objęte w Niemczech parki narodowe, rezerwaty

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI WODNO-ŚCIEKOWEJ

CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI WODNO-ŚCIEKOWEJ CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI WODNO-ŚCIEKOWEJ położony jest w dolinie rzeki Jamny w otoczeniu wzgórz Garbu Mikołowskiego. Przez wschodnią i południową część miasta przebiega główny dział wodny Polski I rzędu

Bardziej szczegółowo