ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE"

Transkrypt

1 Grażyna Trzpiot Anna Ojrzyńka Uniwerytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE Wtęp Starzenie ię populacji to pochodna przede wzytkim dwóch czynników: wzrotu przeciętnej długości życia oraz padku płodności kobiet. Tempo tych przemian jet zróżnicowane regionalnie w zależności od zeregu czynników dodatkowych: migracji wewnętrznych i zagranicznych, polityki ocjalnej wpływającej na podejmowanie decyzji o zakładaniu rodzin, tylu życia, modelu rodziny czy wzorców kariery zawodowej. W 2011 r. odetek ludności w wieku 60/65 lat i więcej wynoił około 17,3%, natomiat odetek ludności młodej (0-14 lat) 15,1%. Sytematyczny wzrot udziału oób tarzych w populacji Polki wiąże ię z wieloma konekwencjami dla gopodarki kraju, w zczególności z ukceywnym zmniejzaniem ię liczby oób aktywnych zawodowo oraz wzrotem nakładów z budżetu pańtwa na ytem rent i emerytur oraz inne formy wparcia i opieki dla oób tarzych oferowane w zakreie polityki ocjalnej pańtwa. Celem artykułu jet analiza przetrzennego zróżnicowania dynamiki i zaawanowania tarzenia ię populacji wybranych miat Polki. Ujęcie przetrzenne pozwala dotrzec niejednorodność w trukturze ludności pozczególnych miat oraz w przebiegu przemian demograficznych. Wyznaczone wkaźniki tarzenia ię demograficznego oraz wkaźnik elektywności napływu do miat ludzi powyżej 50 roku życia pozwolą ocenić lukę demograficzną potrzeganą jako ryzyko funkcjonowania w zdrowiu w wybranych miatach w Polce.

2 236 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka 1. Metodologia badania tarzenia ię połeczeńtwa Wśród protych miar zaawanowania tarości w danym momencie czau kalendarzowego można wymienić wpółczynnik tarości demograficznej. Jet on wkaźnikiem truktury pokazującym udział frakcji traktowanej jako tarzej w całej populacji [Cieślak 1992,. 106]: L W = (1) Log gdzie: L liczebność tarzej części zbiorowości, np. kobiet w wieku 60 lat i mężczyzn w wieku 65 lat i więcej, L og liczebność całej populacji. Natomiat wśród najczęściej toowanych miar, bazujących na ilościowych relacjach pomiędzy grupami wieku, można wymienić indek tarości demograficznej i wpółczynnik obciążenia demograficznego oobami tarzymi. Indek tarości demograficznej I t jet ilorazem liczby oób w tarzym wieku L przez liczbę dzieci (0-14 lat) L m w tej amej populacji [Długoz 1998,. 19]: L I t = (2) Lm Jak wiadomo, im wartość tego wkaźnika jet wyżza, tym połeczeńtwo jet tarze, gdyż więcej ludności tarzej przypada na określoną populację ludzi młodych. Z kolei wpółczynnik obciążenia demograficznego W od oobami tarzymi jet relacją pomiędzy liczebnością ubpopulacji oób tarzych L i liczebnością ubpopulacji pozotałych oób dorołych L d żyjących w badanej populacji (np. w wieku 15-59/64 lata) [Cieślak 1992,. 106]: L W od = (3) Ld Natomiat do oceny zmian w proceie tarzenia ię połeczeńtwa w określonym przedziale czau można wykorzytać zaproponowany przez Z. Długoza wkaźnik tarzenia ię demograficznego (W d ) [Długoz 1998,. 19]: [ U U ] + [ U U ] W d ( 0 14) t (0 14) t+ n ( > 65) t+ n ( > 65) t = (4)

3 Analiza ryzyka tarzenia demograficznego 237 gdzie: U 0 14)t U 0 14) t+ n ( udział ludności w wieku 0-14 lat na początku badanego okreu, ( udział ludności w wieku 0-14 lat na koniec badanego okreu, U (> 65)t udział ludności w wieku 65 lat i więcej na początku badanego okreu, U > 65) t+ n ( udział ludności w wieku 65 lat i więcej na koniec badanego okreu. Im wartości wkaźnika W d będą niżze od 0, tym w więkzym topniu będziemy mieli do czynienia z odmładzaniem ię połeczeńtwa, natomiat im wkaźnik ten będzie wyżzy od 0, tym tarzenie ię ludności będzie dynamiczniejze. 2. Metodologia badania migracji wewnętrznych ludności Charakterytyczną cechą zjawika migracji jet elektywność. W zerokim rozumieniu przejawem elektywności jet zróżnicowanie wpływu określonych cech populacji na kłonność do zaitnienia pewnego zjawika. W badaniu jako miarę kłonności wykorzytano Wpółczynnik Selektywności Migracji (WSM) [Cieślak 1992,. 248] zaadaptowany do opiu przepływów ludności wybranych miat Polki w wieku 50 lat i więcej. Definicja miernika jet natępująca: MV = i PV = i WSM M P V = i = (5) PV = i P gdzie: V zmienna, ze względu na którą badamy elektywność zjawika (np. płeć, obecne i poprzednie miejce zamiezkania), i kategoria zmiennej V, dla której jet liczona wartość wpółczynnika (np. kobiety, miato), WSM = wpółczynnik elektywności ze względu na zmienną V dla kategorii i, V i V i M = liczebność podpopulacji badanej należącej do kategorii i oraz zmiennej V, M liczebność podpopulacji badanej ogółem, P = liczebność populacji badanej należąca do kategorii i oraz zmiennej V, V i P całkowita liczebność populacji badanej.

4 238 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka Wpółczynnik ten może przyjmować wartości z zakreu [ 1; + ]. Wartości dodatnie świadczą o wytępowaniu dodatniej elektywności, tym wyżzej, im wyżza wartość wpółczynnika. Oznacza to, że w danym zjawiku uczetniczy więcej jednotek danej kategorii niż wynikałoby to z ich proporcji w całej populacji [Mioduzewka 2008,. 16]. Mówimy, że zjawiko elektywności nie wytępuje, gdy wartości omawianego wpółczynnika wynozą zero lub ą blikie zeru. WSM może również połużyć do określenia, które z badanych cech ilniej elekcjonują podpopulację z danego obzaru. 3. Metodologia badania trwania życia w zdrowiu Koncepcja oczekiwanej długości życia w zdrowiu zotała opracowana początkowo w celu oceny, czy dłużzy cza trwania życia jet związany z wydłużeniem ię czau życia w dobrym zdrowiu, czy też w złym. Zatem konieczne tało ię określenie relacji między trwaniem życia a trwaniem życia w zdrowiu, nazywanej luką zdrowotną. Miarami pozwalającymi na określenie lat życia przeżytych w pełnym zdrowiu oraz lat przeżytych z pewnymi dyfunkcjami i nieprawnością jako równoważnik tych pierwzych ą m.in.: oczekiwana długość życia bez nieprawności oraz oczekiwana długość życia korygowana nieprawnością. Miary te należą do grupy wkaźników nazywanych umarycznymi miarami tanu zdrowia. Oczekiwana długość życia bez nieprawności (Diability Free Life Epectancy DFLE) zotała zaproponowana jako jeden ze wkaźników monitorujących tan zdrowia w krajach europejkich. Od 2004 r. wkaźniki te ą publikowane pod nazwą lata życia w zdrowiu (Healthy Life Year HLY) i ą opracowywane przez Eurotat dla krajów Unii Europejkiej [Wróblewka 2008, ]. Metoda ta zakłada, że: DFLE YWD = ω i= YWD l i (6) = L 1 prev ) (7) ( gdzie: YWD liczba lat życia bez nieprawności w wieku, l liczba oób dożywających wieku ukończonych lat, L liczba lat życia przeżytych w wieku na podtawie tablic trwania życia, prev czętość wytępowania nieprawności w tanie zdrowia.

5 Analiza ryzyka tarzenia demograficznego 239 Tak więc metoda ta opiera ię na dwóch miarach: czętości wytępowania niepełnoprawności w populacji w określonym wieku oraz umieralności. HLY oblicza ię na podtawie tablic umieralności i indywidualnie potrzeganej niepełnoprawności określanej z użyciem tandardowych kwetionariuzy wywiadu. Natomiat miarą używaną przez Światową Organizację Zdrowia jet oczekiwana długość życia korygowana nieprawnością (Diability-adjuted Life Epectancy DALE). W celu obliczenia DALE, od oczekiwanej długości życia odejmuje ię liczbę lat życia utraconych w wyniku jakiejkolwiek nieprawności (umę wzytkich utraconych lat pełnego zdrowia): DALE = ω i= YLH l i (8) YLH = L w D = L ( 1 dw D ) (9) gdzie: YLH liczba lat przeżytych w zdrowiu w wieku, i L liczba lat życia przeżytych w wieku na podtawie tablic trwania życia, D czętość wytępowania nieprawności, gdzie D = 1, poziom nieprawności, gdzie = 0 oznacza brak nieprawności, w waga tanu zdrowia przypiana nieprawności ( w = 1 dw ), gdzie tan dobrego zdrowia określa w = 1 lub dw = 0. W 2001 r. wkaźnik DALE zatąpiono wkaźnikiem oczekiwanej długości życia korygowanej ze względu na tan zdrowia (Healthy Life Epectancy HALE). Wkaźnik HALE mówi o przeżywalności w różnych tanach zdrowia, a więc nie tylko w pełnym zdrowiu. W związku z tym charakteryzuje go duża zmienność w czaie oraz różnice pomiędzy krajami w zakreie danych dotyczących tanu zdrowia [Gromulka, Wyocki, Goryńki 2008]. Jet zacowany przez WHO na podtawie danych o umieralności (oczekiwanego trwania życia według wieku i tatytyki zgonów według przyczyn) oraz danych epidemiologicznych dotyczących zapadalności i chorobowości [Wróblewka 2008]. Na podtawie danych dotyczących światowego obciążenia zdrowotnego (Global Burden Dieae) zacuje ię nailenie zachorowań ze względu na płeć i przedziały wiekowe dla każdego kraju. Metoda obliczania DALE/HALE jet bar- i i i

6 240 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka dziej zaawanowana i złożona niż metoda obliczania HLY i w związku z trudniej jet zebrać kompletne dane potrzebne do obliczeń. tym 4. Analiza empiryczna Badanie tarzenia ięę połeczeńtwa przeprowadzono dla wybranych miat Polki, tj.: Gdańka, Katowic, Krakowa, Poznania, Warzawy i Wrocławia. Ana- przeprowadzono na podtawie danych Głównego Urzędu Statytycznego na te- lizę poziomu zaawanowania tego proceu oraz zachodzących w czaie zmian mat tanu i truktury ludności w latach Z kolei informacje o rozmia- rach i trukturze migracji wewnętrznych dotyczą 2011 r. Podtawą analizy empi- Statytycznego, a także baza danych oraz publikacje przygotowywane przez rycznej trwania życia w zdrowiu były dane zaczerpnięte z Europejkiego Sytem Światową Organizację Zdrowia (WHO). Celem dokładniejzegoo uchwycenia trendów w otatnim dwudzietopięcioleciu, w którym zachodziły dość znaczące zmiany w proceie tarzenia ię ludności Polki, podjęto próbę wykorzytania wkaźnika tarzenia ię demograficznego (W d ). Połu- dla miat i wi wkaźnik tarzenia (odmładzania) ię ludności Polki ogółem (ry. gując ię rocznymi zmianam tego wkaźnika, w przekroju lat , obliczono 1). Ry. 1. Roczne zmiany wkaźnika tarzenia ię demograficznego ludności Polki w punktach procentowych Cykliczność wielkości wkaźników W d w miatach i na terenach wiejkich pokrywa ię z tym, że wielkości wkaźnika w całym okreie badania dla miat była wyżza niż na terenach wiejkich. Dodatkowo przyjmując 1989 r. za począ- ię tek okreu badania, a r. za koniec, można zauważyć, że proce tarzenia ludności był znacznie dynamiczniejzy w miatach niż na wi (tabela 1).

7 Analiza ryzyka tarzenia demograficznego 241 Wkaźnik tarzenia ię demograficznego ludności Polki w latach w punktach procentowych ogółem 10,00 Wkaźnik tarzenia ię demograficznego miato wieś 17,16 10,42 Tabela 1 Dalza część badaniaa charakteryzuje proce tarzenia ię ludności w wybra- nych miatach Polki. W najprotzy poób poziom tarości określono oblicza- jąc udział najtarzej grupy wiekowej w ogóle populacji w 2011 r. (ry. 2). Naj- i Warzawy (27%). Potwierdzają to również obliczone wartości tego wpół- czynnika oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Stan zaawanowania tarości demo- graficznej był wyżzy dla kobiet niż dla mężczyzn, głównie ze względu na róż- wyżzym odetkiem ludności tarzej charakteryzowali ię miezkańcy Katowic nice wynikające z przeciętnej długości trwania życia według płci. Ry. 2. Wpółczynnik tarości demograficznej wybranych miat w 2011 r. Stoowanie jednej wartości, w tym przypadku udziału najtarzej grupy wieku, do oceny tanu proceu tarzenia ię nie zawze jet adekwatne do rze- czywitości, gdyż w pełni nie oddaje ytuacji demograficznej na badanym ob- liczbowych, tj. indek tarości demograficznej i wpółczynnik obciążenia demo- graficznego oobami tarzymi. Najwyżzy poziom zaawanowania proceu tarzenia ię ludności, mierzony obciążeniem grupy najmłodzej grupą najtarzą, ma miejce w Katowicach (ry. 3), zarze. Dlatego wykorzytano również mierniki bazujące na dwóch kryteriach a udział kobiet w wieku 60 lat i więcej tanowi 252% liczby kobiet w wieku 0-14 lat. Wartość tego indeku dla kobiet miezkających w Gdańku wynoi 214%. Znacznie mniej rozwinięty proce tarzenia dotyczy ubpopulacji mężczyzn. Spo- śród wybranych miat wartość tego indeku jet najwyżza również w Katowicach

8 242 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka Ry. 3. Indek tarości demograficznej wybranych miat w 2011 r. (112%), a najniżza w Gdańku (90%). Zatoowany indek jednocześnie uwzględ- nił ytuację w najmłodzej grupie wieku, determinowaną poziomem urodzeń. Dodatkowo dla wybranych miat Polki wyznaczono relację pomiędzy li- czebnością ludności tarzej (w wieku 60/65 lat i więcej) a liczebnością pozota- łych oób dorołych żyjących w badanej populacji, tj. w wieku 15-59/64 lat. Wyniki przedtawiono na ry. 4. Najwyżze obciążenie ludnością tarzą ludno- najmniej zaawanowany proce tarzenia ię dotyczył miezkańców Krakowa. ści w wieku produkcyjnym dotyczyło w 2011 r. Warzawy i Katowic. Natomiat Ry. 4. Wpółczynnik obciążenia demograficznego oobami tarzymi wybranych miat w 2011 r. Dotychcza obliczone mierniki były toowane do określenia zaawanowa- nia tarości w danym momencie czau kalendarzowego, czyli w 2011 r. Do określenia zmian w proceie tarzenia ię wybranych miat Polki w latach wykorzytano wkaźnik tarzenia ię demograficznego, a wyniki przedtawiono na ry. 5-7.

9 Analizza ryzyka tarzenia demograficznego 243 Ry. 5. Roczne zmiany wkaźnika tarzenia ię demograficznego ogółem wybranych miat w punktacch procentowych Roczne zmiany tego wkaźnika, w przekroju lat , obliczonee dla wybranych miat wkazu ują, iż natąpiła zmiana w zybkości zaawanow wania proceu tarzenia ię ludn ności. Dodatnie wartości tego wkaźnika w badaanym okreie (z wyjątkiem Waarzawy w 2009 r.) obliczone dla ludności ogóółem wkazują, iż rozwój proceeu tarzenia ię jet obecnie mniej dynamiczny niiż na początku okreu badania. Ry. 6. Roczne zmiany wkaźnika tarzenia ię demograficznego mężczyzn wybranych miat w punnktach procentowych Z kolei na podtawiee obliczonych wartości tego wkaźnika dla mężczzyzn można zaoberwować, iż w latach w takich miatach, jak Warzawa, Wrocław, Poznań i Gdańk, wytąpiło zjawiko odmładzania ię połeczeńtwa. Odmiennie kztałtowało ię to zjawiko w ubpopulacji kobiet. Z wyjątkkiem Warzawy oraz Katowic tempo zmian tego proceu kztałtowało ię na ttabilnym poziomie 0,6 p.p. ro ocznego wzrotu. Natomiat w Warzawie dynam mika zmian proceu tarzenia iię ludności była znacznie wyżza na początku baddane-

10 244 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka Ry. 7. Roczne zmiany wkaźnika centowych tarzenia ię demograficznego kobiet wybranych miat w punktach pro- Dodatkowo porównując zmianę w trukturze ludności według wieku po- między 1995 a 2011 r. można zauważyć, że proce tarzenia ię ludności rozwi- jał ię najzybciej w Katowicach (tabela 2). Wkaźnik tarzenia ię demograficznego wybranych miat w latach w punktach procentowych Wyzczególnienie Kraków Ogółem 10,0 Mężczyźni 9,2 Kobiety 10,6 go okreu niż obecnie. Dodatkowo można zaoberwować krótkotrwałe zjawiko odmładzania ię połeczeńtwa tego miata w 2010 r. Z kolei w Katowicach naj- bardziej dynamiczny rozwój tego proceu dotyczy lat , po których na- tąpiła tabilizacja na poziomie wzrotu o 0,8 p.p. z roku na rok. Tabela 2 Katowice Poznań Wrocław Warzawa Gdańk 14,8 10,1 9,9 6,1 11,3 14,1 8,7 8,2 5,1 9,5 15,3 11,2 11,3 6,8 12,8 Jednym z czynników dodatkowych wpływających na tempo zmian proceu tarzenia ię ludności jet zjawiko migracji. Dlatego też w dalzej części artyroku kułu dokonano oceny elektywności migracji do i z miat oób powyżej 50 życia. Na podtawie przedtawionych w tabeli 3 udziałów ludności w wieku 50 lat i więcej w napływie i odpływie z wybranych miat Polki w 2011 r. można twierdzić, iż zaawanowanie proceu tarzenia ię trumieni napływu i odpływu jet niewielkie.

11 Analiza ryzyka tarzenia demograficznego 245 Udział ludności 50+ Natężenie migracji ludności w wieku 50 lat i więcej w 2011 r. Tabela 3 Kraków Katowice Poznań Wrocław Warzawa Gdańk W napływie 8,6% 12,2% 10,7% 7,9% 8,0% 11,3% W odpływie 18,5% 20,5% 16,7% 19,5% 22,2% 18,3% Dodatkowo aby ocenić kłonność do migracji oób w wieku 50 lat i więcej, zotały wyznaczone wkaźniki elektywności migracji przedtawione na ry. 8 i 9. Ujemne wartości tego wkaźnika wkazują na brak kłonności migracji poza granice wojego miata oób w badanym wieku. Więkzą awerję do napływu do miat miały ooby zamiezkujące wcześniej obzary wiejkie, w zczególności dotyczy to napływu do takich miat, jak Warzawa, Wrocław i Kraków. Można również zauważyć, iż kobiety rzadziej niż mężczyźni decydowały ię na imigrację do miat. M. Warzawa M. Warzawa -0,65-0,65 M. Poznań -0,7-0,75 M. Wrocław M. Poznań -0,7-0,75 M. Wrocław -0,8-0,8-0,85-0,85 M. Katowice M. Kraków M. Katowice M. Kraków M. Gdańk ogółem z miat ze wi mężczyźni M. Gdańk kobiety Ry. 8. Wartości WSM napływu ludności w wieku 50 lat i więcej do wybranych miat w 2011 r. Ponadto ooby w wieku 50 lat i więcej nie wykazywały kłonności do emigracji z miat, a wręcz charakteryzowała je ilna awerja do opuzczenia wojego miata. Wyjątek tanowili miezkańcy Katowic, dla których awerja do emigracji nie była tak ilna, w zczególności jeżeli dotyczyła emigracji na wieś.

12 246 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka M. Warzawa -0,25 M. Warzawa -0,35 M. Poznań -0,31-0,37-0,43-0,49 M. Wrocław M. Poznań -0,4-0,45-0,5 M. Wrocław -0,55-0,55 M. Katowice M. Kraków M. Katowice M. Kraków M. Gdańk ogółem do miat na wieś mężczyźni M. Gdańk kobiety Ry. 9. Wartości WSM odpływu ludności w wieku 50 lat i więcej z wybranych miat w 2011 r. Podobnie jak w przypadku napływu do miat, tak i w przypadku odpływu z miat kobiety zdecydowanie mocniej nie wykazywały kłonności do migracji niż mężczyźni. Wydłużony okre dalzego trwania życia, obok padku płodności, tanowi powzechną przyczynę tarzenia ię ludności. Oczekiwana długość życia w Polce w 2010 r. wynioła 80,7 lat dla kobiet i 72,1 lat dla mężczyzn. Ważne zdaje ię być pytanie, czy dłużzy cza trwania życia jet związany z wydłużeniem ię czau życia w dobrym zdrowiu. Odpowiedź na nie mogą dać obliczone umaryczne miary tanu zdrowia. W 2010 r. długość trwania życia w zdrowiu (HLY) w Polce wynioła 62,3 i 58,5 lat odpowiednio dla kobiet i mężczyzn. Porównując oczekiwane lata życia w zdrowiu z przeciętnym dalzym trwaniem życia, możemy twierdzić, iż w badanym roku 77,2% lat życia kobiet i 81,14% lat życia mężczyzn w Polce mija bez negatywnych ocen tanu zdrowia. HLY w latach 70,0 68,0 66,0 64,0 62,0 60,0 58,0 56,0 54,0 88% 86% 84% 82% 80% 78% 76% 74% 72% mężczyźni kobiety % LE mężczyźni %LE kobiety HLY jako % LE Ry. 10. Oczekiwane lata życia w zdrowiu HLY oraz udział oczekiwanych lat życia w zdrowiu w oczekiwanej długości trwania życia

13 Analiza ryzyka tarzenia demograficznego 247 Porównując 2002 r. z 2010 możemy twierdzić, iż oczekiwana liczba lat życia w zdrowiu Polek zmniejzyła ię o 6,6 lat. Tym amym udział lat życia w zdrowiu w tounku do przeciętnego dalzego trwania życia Polek obniżył ię z poziomu 88,4% w 2002 r. do 77,2% w 2010 r. Oznacza to, iż wzrotowi oczekiwanego trwania życia kobiet w Polce nie towarzyzy wzrot (a nietety padek) lat przeżytych w zdrowiu. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż procentowe udziały HLY w oczekiwanej długości życia kobiet ą niżze niż mężczyzn. Przyczyną takiej relacji może być m.in. dłużze oczekiwane trwanie życia kobiet. Odnotowano również padek lat życia w zdrowiu mężczyzn, porównując 2002 r. do Na podtawie danych o umieralności oraz danych epidemiologicznych dotyczących zapadalności i chorobowości zotała ozacowana przez Światową Organizację Zdrowia oczekiwana długość życia korygowana o tan zdrowia DALE/HALE (ry. 11). DALE w latach % 90% 88% 86% 84% 82% 80% 78% 76% mężczyźni kobiety % LE mężczyźni %LE kobiety DALE jako % LE Ry. 11. Oczekiwana długość życia korygowana ze względu na zdrowie DALE/HALE oraz jej udział w oczekiwanej długości trwania życia W przypadku kobiet najniżzą wartość DALE/HALE odnotowano w 2001 r. W kolejnych latach możemy zauważyć poprawę w poziomie tego wkaźnika. Natomiat w przypadku mężczyzn z roku na rok oberwujemy poprawę oczekiwanej długości lat życia korygowanych ze względu na tan zdrowia. Analizując udział procentowy DALE/HALE w oczekiwanej długości życia kobiet od 2001 r., możemy zauważyć delikatny trend wzrotowy, co oznacza zybzy wzrot wartości DALE/HALE w porównaniu ze wzrotem oczekiwanego trwania życia.

14 248 Grażyna Trzpiot, Anna Ojrzyńka Zakończenie Cechą charakterytyczną truktury wieku populacji Polki jet falowanie wyżów i niżów demograficznych, co przekłada ię na pewną zmienność w czaie przedtawionych wkaźników. Jednakże niezależnie od perturbacji powodowanych pofałdowaną trukturą wieku można uznać, że przebieg proceu demograficznego tarzenia ie populacji Polki ma charakter ytematyczny. Zjawiko to jet ilniej odczuwalne na obzarach miejkich niż wiejkich. Z roku na rok jet oberwowany rozwój tego proceu w badanych miatach Polki. Najbardziej zaawanowany proce tarzenia ię ludności jet widoczny w Katowicach. Z kolei zdecydowanie mniejzą dynamiką charakteryzuje ię to zjawiko w Warzawie, gdzie można było oberwować krótkookreowe odmładzanie ię połeczeńtwa tego miata. Ponadto tarzenie ię ludności ilniej dotyczy ubpopulacji kobiet niż mężczyzn. Jednakże na przebieg tarzenia ię ludności badanych miat nieznaczny wpływ miały migracje wewnętrzne ludności w wieku 50 lat i więcej. Co więcej, ubpopulacja ta wykazywała w 2011 r. brak kłonności do ruchu wędrówkowego, a zczególnie wyraźnie jet to zaznaczone w przypadku kobiet. Na podtawie lat życia w zdrowiu obliczonych za pomocą amooceny tanu zdrowia możemy wniokować, iż ryzyko luki zdrowotnej w otatnich latach ię zwiękza. Do odwrotnych wnioków można dojść, analizując oczekiwaną długość życia korygowaną o tan zdrowia. Na podtawie tej miary można twierdzić, iż w otatnich latach zaoberwowano, iż relacja trwania życia oraz trwania życia w zdrowiu utrzymuje ię na niezmienionym poziomie, a nawet w otatnim roku udział lat przeżytych w zdrowiu do ogółu lat życia ię zwiękzył. Tak więc zmniejzyło ię ryzyko luki zdrowotnej. Problem z porównywalnością umarycznych miar tanu zdrowia wynika z faktu, że ą one kombinacją oczekiwanego trwania życia oraz życia w określonych tanach zdrowia, które mogą być różnie definiowane. Nie bez znaczenia jet to, że ozacowania tych miar pochodzą z różnych baz danych i ą obliczane dla różnych okreów. Bibliografia Cieślak M., 1992: Demografia. Metody analizy i prognozowania. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warzawa. Cieślak M., 2004: Pomiar proceu tarzenia ię. Studia Demograficzne, nr 2/146. Długoz Z., 1998: Próba określania zmian tarości demograficznej Polki w ujęciu przetrzennym. Wiadomości Statytyczne, nr 3.

15 Analiza ryzyka tarzenia demograficznego 249 Gromulka L., Wyocki M.J, Goryńki P., 2008: Lata przeżyte w zdrowiu (Healthy Life Year, HLY) zalecany przez Unię Europejką yntetyczny wkaźnik ytuacji zdrowotnej ludności. Przegląd Epidemiologiczny, 62(4). Holzer J., 2003: Demografia. Polkie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warzawa. Mioduzewka M., 2008: Najnowze migracje z Polki w świetle danych Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności. OBM WNE UW, Warzawa. Wróblewka W., 2008: Sumaryczne miary tanu zdrowia populacji. Studia Demograficzne, (1-2). RISK ANALYSIS OF DEMOGRAPHIC AGING IN SELECTED POLAND CITIES Summary In the paper work we will take tudy of the occurrence of demographic aging rik. We will ue population tudy carried out in 2011, and the method of analyi of demographic and regional indicator. We will begin with etting the rate of demographic aging and the electivity inde influ to urban people over the age of 50, and then move on to ae the demographic gap perceived a functioning in health rik in elected citie in Poland.

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Elżbieta Niewiedział, Ryzard Niewiedział Wyżza Szkoła Kadr Menedżerkich w Koninie WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Strezczenie: W referacie przedtawiono

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych

Statystyczna analiza danych Statytyka. v.0.9 egz mgr inf nietacj Statytyczna analiza danych Statytyka opiowa Szereg zczegółowy proty monotoniczny ciąg danych i ) n uzykanych np. w trakcie pomiaru lub za pomocą ankiety. Przykłady

Bardziej szczegółowo

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BIULETYN WAT VOL LV, NR 3, 2006 Makymalny błąd ozacowania prędkości pojazdów uczetniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BOLESŁAW PANKIEWICZ, STANISŁAW WAŚKO* Wojkowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie.

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie. 176 Wtȩp do tatytyki matematycznej trści wynika że H o : p 1 przeciwko hipotezie H 3 1: p< 1. Aby zweryfikować tȩ 3 hipotezȩ zatujemy tet dla frekwencji. Wtedy z ob 45 1 150 3 1 3 2 3 150 0 346. Tymczaem

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Struktura demograficzna powiatu

Struktura demograficzna powiatu Struktura demograficzna powiatu Gminą o największej ilości mieszkańców w Powiecie Lubelskim są Niemce posiadająca według stanu na dzień 31.12.29 r. ponad 17 tysięcy mieszkańców, co stanowi 12% populacji

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH

SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH Tranfer inovácií 22/2012 2012 SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH Dr inż. Tomaz Jachowicz litechnika Lubelka, Wydział Mechaniczny, Katedra Proceów limerowych. lka, 20-618 Lublin, Nadbytrzycka 36. e-mail:

Bardziej szczegółowo

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek Statystyka społeczna Redakcja naukowa Podręcznik obejmuje wiedzę o badaniach zjawisk społecznych jako źródło wiedzy dla różnych instytucji publicznych. Zostały w nim przedstawione metody analizy ilościowej

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Pracownia Dydaktyki Fizyki i Atronoii, Uniwerytet Szczecińki SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Sprężyna jet przeznaczona do badania ruchu drgającego protego (haronicznego) na lekcji fizyki w liceu

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych. Analiza ekonometryczna

Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych. Analiza ekonometryczna Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych Analiza ekonometryczna Problemy Polska należy do krajów o najmłodszym wieku wycofania się z rynku pracy Aktywność zawodowa osób starszych w Polsce

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI

SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI Inżynieria Rolnicza 6(115)/009 SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI Zdziław Kaliniewicz Katedra Mazyn Roboczych i Proceów Separacji,

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

O giełdzie inaczej. Cel ćwiczenia

O giełdzie inaczej. Cel ćwiczenia Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 35 minut Cel ćwiczenia Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie naprężeń w przewodach linii elektroenergetycznych napowietrznych na terenach objętych szkodami górniczymi

Prognozowanie naprężeń w przewodach linii elektroenergetycznych napowietrznych na terenach objętych szkodami górniczymi dr hab. inż. PIOTR GAWOR, prof. Pol. Śl. dr inż. SERGIUSZ BORON Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląkiej Prognozowanie naprężeń w przewodach linii

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną.

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną. INSRUKCJA Ćwiczenie A Wyznaczanie wpółczynnia prężytości prężyny metodą dynamiczną. Przed zapoznaniem ię z intrucją i przytąpieniem do wyonania ćwiczenia należy zapoznać ię z natępującymi zagadnieniami:

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Struktury ludności według cech demograficznych społeczno zawodowych Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

Materiały do wykładu 4 ze Statystyki

Materiały do wykładu 4 ze Statystyki Materiały do wykładu 4 ze Statytyki CHARAKTERYSTYKI LICZBOWE STRUKTURY ZBIOROWOŚCI (dok.) 1. miary położeia - wykład 2 2. miary zmieości (dyperji, rozprozeia) - wykład 3 3. miary aymetrii (kośości) 4.

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha Pomiary Automatyka Robotyka, R. 19, Nr 3/2015, 55 60, DOI: 10.14313/PAR_217/55 Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzytaniem predyktora Smitha Ewelina Chołodowicz, Przemyław Orłowki Zachodniopomorki

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYNNIKÓW PRZYŻYCIOWYCH NA UBYTKI MASY TUSZ WIEPRZOWYCH W CZASIE POUBOJOWEGO WYCHŁADZANIA

WPŁYW CZYNNIKÓW PRZYŻYCIOWYCH NA UBYTKI MASY TUSZ WIEPRZOWYCH W CZASIE POUBOJOWEGO WYCHŁADZANIA ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 3 (76), 109 119 TOMASZ DASZKIEWICZ, STANISŁAW WAJDA, RAFAŁ WINARSKI, MILENA KOBA-KOWALCZYK, DOROTA KUBIAK WPŁYW CZYNNIKÓW PRZYŻYCIOWYCH NA UBYTKI MASY TUSZ WIEPRZOWYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz"

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 97, z. 3, 010 OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE Staniław Zając*, Dariuz Kuz" 'Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obzarów Wiejkich Pańtwowej Wyżzej

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat stanu zdrowia społeczeństwa Polski. mgr Rafał Halik Narodowy Instytut Zdrowi Publicznego- Państwowy Zakład Higieny

Informacja na temat stanu zdrowia społeczeństwa Polski. mgr Rafał Halik Narodowy Instytut Zdrowi Publicznego- Państwowy Zakład Higieny Informacja na temat stanu zdrowia społeczeństwa Polski mgr Rafał Halik Narodowy Instytut Zdrowi Publicznego- Państwowy Zakład Higieny Jak zdefiniować zdrowie? stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego,

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień Ogólnoakademicki. Niestacjonarne wszystkie. Opiekunowie projektów inżynierskich

Logistyka I stopień Ogólnoakademicki. Niestacjonarne wszystkie. Opiekunowie projektów inżynierskich KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielkim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOGN1-0562 Seminarium i praca dyplomowa Seminar and diplom thei A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce Metody ytemowe i decyzyjne w informatyce Ćwiczenia lita zadań nr 1 Prote zatoowania równań różniczkowych Zad. 1 Liczba potencjalnych użytkowników portalu połecznościowego wynoi 4 miliony oób. Tempo, w

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Raport o zdrowiu mieszkańców Miasta Krakowa i jego uwarunkowaniach

Raport o zdrowiu mieszkańców Miasta Krakowa i jego uwarunkowaniach Raport o zdrowiu mieszkańców Miasta Krakowa i jego uwarunkowaniach Urząd Miasta Krakowa Kraków, 2015 Opracowanie: IBMed Sp. z o.o. ul. Emaus 14a 30 201 Kraków Na zlecenie: Biura ds. Ochrony Zdrowia Urzędu

Bardziej szczegółowo

Procesy demograficzne współczesnego świata

Procesy demograficzne współczesnego świata WYKŁAD 4 Procesy demograficzne współczesnego świata WYKŁAD 4: Małżeńskość podstawowe pojęcia tworzenie i rozpad rodziny podstawowe mierniki zawierania małżeństw i rozwodów wzorzec małżeńskości homogeniczność

Bardziej szczegółowo

Płodność i urodzenia nastolatek

Płodność i urodzenia nastolatek Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2011, Nr 4 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Płodność i urodzenia nastolatek W potocznej opinii kwestia wczesnego

Bardziej szczegółowo

prognoz demograficznych

prognoz demograficznych Niniejszą informację opracowano na podstawie prognozy ludności faktycznej do 2035 r. dla powiatów oraz miast na prawach powiatu opublikowanej przez Główny Urząd Statystyczny w lipcu 2011 r. Prognoza powiatowa

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 75/2006 47

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 75/2006 47 ezyty Problemowe Mazyny Elektryczne Nr 75006 47 Maria J. ielińka Wojciech G. ielińki Politechnika Lubelka Lublin POŚLIGOWA HARAKTERYSTYKA ADMITANJI STOJANA SILNIKA INDUKYJNEGO UYSKANA PRY ASTOSOWANIU SYMULAJI

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE. Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe Część 3: Oddziaływania

KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE. Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe Część 3: Oddziaływania KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE Wielokondygnacyjne kontrukcje talowe Część 3: Oddziaływania Wielokondygnacyjne kontrukcje talowe Część 3: Oddziaływania 3 - ii PRZEDMOWA Niniejza publikacja tanowi trzecią

Bardziej szczegółowo

Media o prywatyzacji. Cel ćwiczenia

Media o prywatyzacji. Cel ćwiczenia Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 30 minut Cel ćwiczenia Dokonalenie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową

Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 Rozdział 40 Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w

Bardziej szczegółowo

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa i rozwody Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa podstawowe pojęcia Zawarcie małżeństwa akt zawarcia związku między dwiema osobami płci odmiennej, pociągającego

Bardziej szczegółowo

Analiza częstościowa sprzęgła o regulowanej podatności skrętnej

Analiza częstościowa sprzęgła o regulowanej podatności skrętnej Dr inż. Paweł Kołodziej Dr inż. Marek Boryga Katedra Inżynierii Mechanicznej i Autoatyki, Wydział Inżynierii Produkcji, Uniwerytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Doświadczalna 5A, -8 Lublin, Polka e-ail:

Bardziej szczegółowo

Aneta Ptak-Chmielewska STAN STRUKTURA I DYNAMIKA LUDNOŚCI POLSKI WEDŁUG PROGNOZY GUS ZA LATA 2003-2030 ORAZ PROGNOZY ONZ ZA LATA 2000-2050

Aneta Ptak-Chmielewska STAN STRUKTURA I DYNAMIKA LUDNOŚCI POLSKI WEDŁUG PROGNOZY GUS ZA LATA 2003-2030 ORAZ PROGNOZY ONZ ZA LATA 2000-2050 Sekcja Analiz Demograficznych Komitet Nauk Demograficznych PAN 9/2004 Al. Niepodległości 164 02-554 Warszawa tel/fax: 646-61-38 e-mail: ewaf@sgh.waw.pl ISSN 1642-0101 Aneta Ptak-Chmielewska STAN STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ Ćwiczenie 7 WYZNACZANIE ODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH ETODĄ TENSOETRYCZNĄ A. PRĘT O PRZEKROJU KOŁOWY 7. WPROWADZENIE W pręcie o przekroju kołowym, poddanym obciążeniu momentem

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N LBORTORM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNKOWYCH ĆWCZENE 1 CHRKTERYSTYK STTYCZNE DOD P-N K T E D R S Y S T E M Ó W M K R O E L E K T R O N C Z N Y C H 1 CEL ĆWCZEN Celem ćwiczenia jet zapoznanie ię z: przebiegami

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia opisowa. Małgorzata Kowalska Katedra i Zakład Epidemiologii ŚUM Katowice 2015

Epidemiologia opisowa. Małgorzata Kowalska Katedra i Zakład Epidemiologii ŚUM Katowice 2015 Epidemiologia opisowa Małgorzata Kowalska Katedra i Zakład Epidemiologii ŚUM Katowice 2015 ZDROWIE TO DOBROSTAN FIZYCZNY, UMYSŁOWY I SPOŁECZNY / definicja wg WHO, 1948 / Uwarunkowania genetyczne Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA DLA PRZYSZŁOŚCI Odkrywać naturę i przyczyny zjawisk gospodarczych

EKONOMIA DLA PRZYSZŁOŚCI Odkrywać naturę i przyczyny zjawisk gospodarczych IX Kongre Ekonomitów Polkich Patronat Honorowy Prezydenta Rzeczypopolitej Polkiej Broniława Komorowkiego Polkie Towarzytwo Ekonomiczne EKONOMIA DLA PRZYSZŁOŚCI Odkrywać naturę i przyczyny zjawik gopodarczych

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów SOCJOLOGIA. Kod kursu..

Kierunek studiów SOCJOLOGIA. Kod kursu.. Kierunek studiów SOCJOLOGIA Nazwa kursu PROCESY LUDNOŚCIOWE Kod kursu.. Wymiar godzinowy / forma zajęć: 40 W i 0 CW Semestr studiów: IV i V Tryb studiów: niestacjonarne Warunki zaliczenia: praca zaliczeniowa

Bardziej szczegółowo

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi.

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi. Grawitacja Zad. 1 Ile muiałby wynoić okre obrotu kuli ziemkiej wokół włanej oi, aby iła odśrodkowa bezwładności zrównoważyła na równiku iłę grawitacyjną? Dane ą promień Ziemi i przypiezenie grawitacyjne.

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. ***

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. *** URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania kwiecień 2016 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67

Bardziej szczegółowo

Metodyka szacowania niepewności w programie EMISJA

Metodyka szacowania niepewności w programie EMISJA mgr inż. Ryzard Samoć rzeczoznawca Minitra Ochrony Środowika Zaobów Naturalnych i Leśnictwa nr. 556 6-800 Kaliz, ul. Biernackiego 8 tel. (0-6) 7573-987, 766-39 Metodyka zacowania niepewności w programie

Bardziej szczegółowo

Programy CAD w praktyce inŝynierskiej

Programy CAD w praktyce inŝynierskiej Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Politechniki Łódzkiej Programy CAD w praktyce inŝynierkiej Wykład IV Filtry aktywne dr inż. Piotr Pietrzak pietrzak@dmc dmc.p..p.lodz.pl pok. 54, tel.

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności funduszy obligacji w czasie bessy 2

Analiza efektywności funduszy obligacji w czasie bessy 2 Wioletta Skrodzka 1 Politechnika Czętochowka Analiza efektywności funduzy obligacji w czaie bey 2 Wrowadzenie Pogłębiający ię kryzy w roku 2011 uwidocznił wiele, negatywnych zjawik wynikających z obecnego

Bardziej szczegółowo

Streszczenie wykonawcze

Streszczenie wykonawcze KONCECJA FUNKCJONOANIA REGIONALNEGO ZINTEGROANEGO SYSTEMU RATONICTA OJEÓDZTA OMORSKIEGO Strezczenie wykonawcze Zleceniodawca: Samorząd ojewództwa omorkiego ul. Okopowa 2/27 80-80 Gdańk tel.: 058 32 68

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Dany jest szereg rozdzielczy przedziałowy, wyznaczyć następujące miary: 0 5 5 wariancja, odchylenie standardowe

Zadanie 2. Dany jest szereg rozdzielczy przedziałowy, wyznaczyć następujące miary: 0 5 5 wariancja, odchylenie standardowe Zadane 1. Dany jet zereg przedzałowy, wyznaczyć natępujące mary: x n średna arytmetyczna 1 10 warancja, odchylene tandardowe 15 domnanta 3 0 medana 4 35 kurtoza 5 0 6 15 Zadane. Dany jet zereg rozdzelczy

Bardziej szczegółowo

YTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA MAZOWIECKIM RYNKU PRACY

YTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA MAZOWIECKIM RYNKU PRACY S YTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA MAZOWIECKIM RYNKU PRACY 1. Aktywność ekonomiczna 1.1. Współczynnik aktywności zawodowej w Polsce 2012 r. (dane średnioroczne) 2007 2008 2009 2010 2011 2012 OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne (2)

Algorytmy ewolucyjne (2) Algorytmy ewolucyjne (2) zajecia.jakubw.pl/nai/ ALGORYTM GEETYCZY Cel: znaleźć makimum unkcji. Założenie: unkcja ta jet dodatnia. 1. Tworzymy oobników loowych. 2. Stoujemy operacje mutacji i krzyżowania

Bardziej szczegółowo

Projekt badawczy Pracodawca Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki

Projekt badawczy Pracodawca Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki UNIA EUROPEJSKA Działanie 2.1 Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie ZPORR Pracodawca - Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku.

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Objaśnienia. Materiałem badawczym były informacje zawarte w kartach zgonów, które przeniesione zostały na komputerowy

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii

SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Rzeszów, 1 październik 014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Statystyka i demografia Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_8 Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Klaster sposób na lepszą współpracę przedsiębiorstw

Klaster sposób na lepszą współpracę przedsiębiorstw Klater poób na lepzą wpółpracę przediębiortw Tworzenie klatrów w Polce od niedawna tało ię tematem modnym. Jako innowacyjne przedięwzięcie idea taka daje możliwość dofinanowania ze środków Unii Europejkiej.

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Wiek a aktywność społeczna: osoby 50+ w Polsce

Wiek a aktywność społeczna: osoby 50+ w Polsce Wiek a aktywność społeczna: osoby 50+ w Polsce Anna Nicińska Karol Osłowski Uniwersytet Warszawski Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ Solidarność pokoleń Lublin, 8 listopada 2012 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD TEMPERATURY

BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD TEMPERATURY Ć w i c z e n i e 30 BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD EMPERAURY 30.1 Wtęp teoretyczny 30.1.1. Prędkość dźwięku. Do bardzo rozpowzechnionych proceów makrokopowych należą ruchy określone wpólną nazwą

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, maj 2011 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Ogólne

Bardziej szczegółowo

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub URZĄ D STATT YSTYC ZNY W BIAŁ Y MSTOKU Opracowania sygnalne Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00 fax 85 749 77 79 Białystok, marzec 2012 r. r Internet: www.stat..gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 Przyszłość demograficzna Polski a migracje GŁÓWNE TEZY W świetle prognoz ONZ i Komisji Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Polska i Niemcy: dwa podejścia do reformy systemu. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, 29.10.2010

Polska i Niemcy: dwa podejścia do reformy systemu. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, 29.10.2010 Polska i Niemcy: dwa podejścia do reformy systemu emerytalnego Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, 29.10.2010 Program konferencji 10:00 10:30 Powitanie oraz przedstawienie projektu Grzegorz Kula (WNE

Bardziej szczegółowo

Przekształcenia własnościowe

Przekształcenia własnościowe Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 30 minut Cel ćwiczenia Rozróżnianie

Bardziej szczegółowo

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ Część 2 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 1 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 9.1. ZLEŻOŚCI PODSTWOWE Przyjmiemy, że materiał pręta jet jednorodny i izotropowy. Jeśli ponadto założymy, że pręt jet pryzmatyczny, to łuzne ą wzory

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Analiza zmian w strukturze wg płci i wieku w Niemczech w latach 1976 2004 Marek Malucha Gr. 343 IiE 1 SPIS TREŚCI: 1. Wstęp...3 2. Ogólne

Bardziej szczegółowo

Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie

Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie Stan ludności i procesy demograficzne na Lubelszczyźnie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Demografia Demografia dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Prognozy struktury demograficznej województwa mazowieckiego

Prognozy struktury demograficznej województwa mazowieckiego Prognozy struktury demograficznej województwa mazowieckiego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Publikacja przygotowana w ramach projektu badawczego

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Szlachcic na zagrodzie

Szlachcic na zagrodzie Szlachcic na zagrodzie wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości 25 lekcje do dypozycji wychowawcy minut Cel ćwiczenia Zapoznanie uczniów z obowiązkami przediębiorcy wobec pracowników, a także z

Bardziej szczegółowo

Dl. WAŻNIEJSZE NORMY DRGANIOWEJ DIAGNOSTYKI MASZYN. s pamiętając, że norma VCI nie wymaga filtracji na częstości obrotowej [11].

Dl. WAŻNIEJSZE NORMY DRGANIOWEJ DIAGNOSTYKI MASZYN. s pamiętając, że norma VCI nie wymaga filtracji na częstości obrotowej [11]. Dl. WAŻNIEJSZE NORMY DRGANIOWEJ DIAGNOSTYKI MASZYN W punkcie 3.5.2 podaliśmy na ryunku 3.24 normę diagnotyczną Międzynarodowej Organizacji Standardów - ISO formułowane w kategoriach kutecznej wartości

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej.

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej. 1 Wyzwania rozwojowe Solidarność pokoleń Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej Paweł Kaczmarczyk 2009 2030 od transformacji do modernizacji 3 Trzeba zapytać: 1. Jakie są nasze aspiracje

Bardziej szczegółowo

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii IV posiedzenie Zespołu do spraw Bezpieczeństwa Zdrowotnego przy Wojewodzie

Bardziej szczegółowo

Praxisteil und Zusammenfassung

Praxisteil und Zusammenfassung Intytut Leibniza ekologicznego Rozwoju Przetrzennego Leibniz-Intitut für ökologiche Raumentwicklung e. V. (IÖR) Regionalny Związek Planowania Górne ŁuŜyce Dolny Śląk Regionaler Planungverband Oberlauitz-Niederchleien

Bardziej szczegółowo

Prywatyzacja formą lokaty kapitału

Prywatyzacja formą lokaty kapitału Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa Cel ćwiczenia wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 20 minut Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 27.01.2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna Podstawowe informacje o sytuacji demograficznej Polski w 2011 roku

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ LUDNOŚCI WEDŁUG PŁCI W LATACH 2003 2011

WSPÓŁCZYNNIK AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ LUDNOŚCI WEDŁUG PŁCI W LATACH 2003 2011 W Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, sytuacja kobiet na rynku pracy różni się od sytuacji zawodowej mężczyzn. Płeć jest więc jedną z najważniejszych cech uwzględnianych w statystyce rynku

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2050 ROKU WARSZAWA, LISTOPAD 2003 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w regionie radomskim w latach 2002 2010

Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w regionie radomskim w latach 2002 2010 21 Mirosław Gidlewski Leszek Jemioł Politechnika Radomska, Wydział Mechaniczny, Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w regionie radomskim w latach 2002 2010

Bardziej szczegółowo

Nowe podejścia w zarządzaniu ryzykiem dla systemów informacyjnych organizacji

Nowe podejścia w zarządzaniu ryzykiem dla systemów informacyjnych organizacji doi:10.15199/48.2015.11.45 Imed EL FRAY, Jerzy PEJAŚ, Tomaz HYLA Zachodniopomorki Uniwerytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Informatyki, Katedra Inżynierii Oprogramowania Nowe podejścia w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

...........................

........................... ID Testu: 3S16A9T Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Które miejsce w Europie zajmuje Polska pod względem liczby ludności? A. 10 B. 11 C. 8 D. 13 2. Co to jest przyrost naturalny? A. wzrost liczby ludności

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju?

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju? POLITYKA DYWIDENDY Treść wyładu politya dywidendy jao element trategii formy wypłaty dywidendy teorie polityi politya dywidendowa polich półe Polityę dywidendą oreśla ię jao decyzje roztrzygające o tym,

Bardziej szczegółowo

STRENGTHENING OF THE STEEL AFTER HEAT TREATING WITH THE MATRIX OF DIFFERENT STRUCTURE

STRENGTHENING OF THE STEEL AFTER HEAT TREATING WITH THE MATRIX OF DIFFERENT STRUCTURE Leopold BERKOWSKI, Jacek BOROWSKI, Zbigniew RYBAK Politechnika Poznańka, Intytut Mazyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych ul. Piotrowo 3, 6-965 Poznań (Poland) e-mail: office_wmmv@put.poznan.pl STRENGTHENING

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE MIGRACJE LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Kwiecień 2004 Nr 8

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE MIGRACJE LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Kwiecień 2004 Nr 8 URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - kwiecień 2004 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak NARODOWY

Bardziej szczegółowo

dr inż. Drabik Maciej Smyła Tomasz N Projekt wymiennika ciepła dla odzysku ciepła w wentylacji budynku

dr inż. Drabik Maciej Smyła Tomasz N Projekt wymiennika ciepła dla odzysku ciepła w wentylacji budynku Temat pracy Charakterytyka pracy Promotor tudent / Tematy magiterkie 2014/15 Opracowanie i przedtawienie ankiety na temat roli nanometali w medycynie i kometologii Omówienie właściwości bakteriobójczych,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. Temat 1. Zbieranie danych, obliczanie współczynników wielorakich dla raka płuca; określenie rejonów endemii

Zadanie 3. Temat 1. Zbieranie danych, obliczanie współczynników wielorakich dla raka płuca; określenie rejonów endemii Zadanie 3. Temat 1. Zbieranie danych, obliczanie współczynników wielorakich dla raka płuca; określenie rejonów endemii Prof. dr hab. n. med. B. Zemła Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, styczeń 2013r. 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2 PODSTAWOWE MIERNIKI PŁODNOŚCI ANALIZA PŁODNOŚCI W POLSCE PRZEMIANY PŁODNOŚCI W EUROPIE WYBRANE TEORIE PŁODNOŚCI

WYKŁAD 2 PODSTAWOWE MIERNIKI PŁODNOŚCI ANALIZA PŁODNOŚCI W POLSCE PRZEMIANY PŁODNOŚCI W EUROPIE WYBRANE TEORIE PŁODNOŚCI WYKŁAD 2 PODSTAWOWE MIERNIKI PŁODNOŚCI ANALIZA PŁODNOŚCI W POLSCE PRZEMIANY PŁODNOŚCI W EUROPIE WYBRANE TEORIE PŁODNOŚCI URODZENIA Rodność - natężenie urodzeń w badanej zbiorowości w określonym czasie

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012.

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012. Płeć jest jedną z kluczowych cech stosowanych w analizie rynku pracy. Wiele zjawisk przedstawionych jest w podziale na mężczyzn i kobiety. Także indywidualne możliwości oraz decyzje pracowników i osób

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo