Szanowni Państwo, W numerze tym znajdziecie Państwo również materiały edukacyjne z zakresu psychologii dotyczące inteligentnego odczuwania (EQ).

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Szanowni Państwo, W numerze tym znajdziecie Państwo również materiały edukacyjne z zakresu psychologii dotyczące inteligentnego odczuwania (EQ)."

Transkrypt

1 Szanowni Państwo, Na Wasze ręce składamy szósty numer czasopisma Sopockiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. W znacznej części poświęcamy go prezentacji literackich osiągnięć naszych koleżanek i kolegów - słuchaczy SUTW w roku akademickim 2005/2006. W numerze tym znajdziecie Państwo również materiały edukacyjne z zakresu psychologii dotyczące inteligentnego odczuwania (EQ). Życzymy miłej lektury i zapraszamy do współtworzenia kolejnych numerów naszego czasopisma. Zespół redakcyjny Sopot, czerwiec 2006

2 Inteligentne odczuwanie - EQ mgr Wiesława Rozwadowska Sukces w życiu zależy nie tylko od intelektu, lecz od umiejętności kierowania emocjami D. Goleman Inteligentne odczuwanie Twoim sprzymierzeńcem Nasze zdolności intelektualne są wrodzone i w dużej mierze niezmienne: wysoki iloraz inteligencji nie zagwarantuje Ci powodzenia w życiu. Dopiero współdziałanie z Twoją inteligencją emocjonalną pozawala Ci osiągać cele i sukcesy. Twoje EQ nie jest wrodzone i niezmienne - możesz je skutecznie rozwijać. Twoje emocje popychają Cię do działania. Mając wysoki EQ potrafisz w pełni doświadczać pojawiające się uczucia i naprawdę poznawać siebie. Swoim zakresem EQ obejmuje relacje międzyludzkie, jest odpowiedzialny za Twoje poczucie wartości, samoświadomość, wrażliwość społeczną i przystosowanie społeczne. Większą szansę na sukces mają ludzie, którzy potrafią kierować swoimi emocjami. Mamy dwa umysły: racjonalny, który myśli oraz emocjonalny, który czuje. Kiedy oba zgodnie współpracują, wzrasta zarówno inteligencja emocjonalna, jak i sprawność umysłu. Inteligencja emocjonalna jest podstawowym wyznacznikiem skutecznego działania, podejmowania racjonalnych decyzji. Określa nasze potencjalne zdolności uczenia się, umiejętności praktyczne, które opierają się na jej pięciu składnikach : samoświadomości, motywacji, kierowania samym sobą, empatii, dobrym układaniem relacji z innymi ludźmi. Kompetencja emocjonalna pokazuje natomiast ile z tych potencjalnych zdolności udało się nam zamienić w bardzo przydatne w pracy umiejętności. Poniższe zestawienie ukazuje związki między pięcioma składnikami inteligencji emocjonalnej a kompetencjami emocjonalnymi. Kompetencja emocjonalna (wg D. Golemana) Kompetencja osobista Kompetencje te determinują stopień, w jakim radzimy sobie ze sobą. Samoświadomość Wiedza o swoich stanach wewnętrznych, preferencjach, możliwościach i intuicyjnych ocenach świadomość emocjonalna - rozpoznawanie swoich emocji i ich skutków poprawna samoocena - poznanie swoich silnych stron i ograniczeń Str. 2 ZAJRZYJ W SIEBIE...

3 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy wiara w siebie - silne poczucie własnej wartości i świadomość swoich możliwości i umiejętności Samoregulacja Panowanie nad swoimi stanami wewnętrznymi, impulsami i możliwościami: samokontrola - kontrolowanie szkodliwych emocji i impulsów, spolegliwość, utrzymywanie norm uczciwości i prawości, sumienność, przyjmowanie odpowiedzialności za swoje działania, przystosowalność - elastyczność w dostosowywaniu się do zmian, innowacyjność - łatwe przyjmowanie nowatorskich pomysłów i podejść oraz nowych informacji. Motywacja Skłonności emocjonalne, które prowadzą do nowych celów lub ułatwiają ich osiągnięcie: dążenie do osiągnięć - starania o lepsze wyniki albo spełnienie kryteriów doskonałości, zaangażowanie - utożsamianie swoich celów z celami grupy lub organizacji, inicjatywa - gotowość do wykorzystywania szans i okazji, optymizm - wytrwałość w dążeniach do osiągnięcia wytyczonego celu mimo przeszkód i niepowodzeń. Kompetencja społeczna Kompetencje te determinują stopień, w jakim radzimy sobie z innymi. Empatia Uświadamianie sobie uczuć, potrzeb i niepokojów innych osób: rozumienie innych - wyczuwanie uczuć i punktów widzenia innych osób oraz aktywne zainteresowanie ich troskami, niepokojami i zmartwieniami, doskonalenie innych - wyczuwanie u innych potrzeby rozwoju i rozwijanie ich zdolności, wspieranie różnorodności - tworzenie i podtrzymywanie szans na osiągnięcia dzięki wykorzystywaniu różnych typów ludzi, świadomość polityczna - rozpoznawanie emocjonalnych prądów grupy i relacji między osobami. Umiejętności społeczne Umiejętność wzbudzania u innych pożądanych reakcji: wpływanie na innych - opanowanie metod skutecznego przekonywania, porozumienie - słuchanie bez uprzedzeń i wysyłanie przekonujących komunikatów, łagodzenie konfliktów - pośredniczenie w sporach i rozwiązywanie ich, przewodzenie - inspirowanie jednostek i grup lub kierowanie nimi, katalizowanie zmian - inicjowanie zmian lub kierowanie nimi, NUMER 6 Str. 3

4 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy tworzenie więzi - pielęgnowanie relacji między ludźmi, współpraca - praca z innymi dla osiągnięcia wspólnego celu, umiejętności zespołowe - organizowanie współdziałania wszystkich członków grupy dla osiągnięcia zbiorowego celu. Powyższe zestawienie ułatwi Ci przyjrzenie się Twoim silnym stronom i znalezienie tych umiejętności, które możesz jeszcze rozwinąć. Sukces i skuteczność naszych działań wymagają opanowania w dobrym stopniu pewnej liczby umiejętności, które rozkładały by się mniej więcej równomiernie na wszystkie pięć obszarów inteligencji emocjonalnej. Diagnozowanie własnego EQ wg Lothara Seiwerta Dokonaj samooceny - jaki sposób myślenia dominuje u Ciebie? Chętnie improwizuję tak nie W mowie i piśmie często stosuję metafory i porównania tak nie Lepiej zapamiętuję twarze niż nazwiska tak nie Z łatwością wychodzę naprzeciw problemom tak nie W podejmowaniu decyzji chętniej zawierzam swoim uczuciom niż faktom tak nie Potrafię zajmować się różnymi rzeczami jednocześnie tak nie Podejmuję próbę, nawet jeśli nie jestem pewna rezultatów tak nie Chętniej czytam powieści niż literaturę fachową tak nie Jeśli odpowiedziałaś /-eś/ twierdząco na cztery pytania, dominuje u Ciebie prawopółkulowy intuicyjny sposób myślenia. Str. 4 ZAJRZYJ W SIEBIE...

5 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy Quiz : Moja siła emocjonalna wg J. Segal Popularny quiz! Przeprowadź go szybko, bez zastanowienia. Przy następujących zdaniach zakreśl: nigdy, rzadko, czasem, często lub zawsze. Odpowiadaj jak najszybciej; nie przerywaj, by dać zadziałać intelektowi! 1. Niepokoi mnie bycie odtrąconym lub zignorowanym. nigdy rzadko czasem często zawsze 2. Kiedy zrobię coś, czego się wstydzę, potrafię się do tego przyznać. nigdy rzadko czasem często zawsze 3. Przykro mi, kiedy nieznajomy nie jest wobec mnie zbyt przyjazny. nigdy rzadko czasem często zawsze 4. Potrafię się śmiać ze swoich słabych stron. nigdy rzadko czasem często zawsze 5. Denerwuję się popełniając błędy. nigdy rzadko czasem często zawsze 6. Uświadamiam sobie własne niedoskonałości, nie mając poczucia winy. nigdy rzadko czasem często zawsze 7. Kiedy ktoś się na mnie zezłości, mam popsuty dzień. nigdy rzadko czasem często zawsze 8. Codziennie doznaję całej gamy uczuć, łącznie ze smutkiem, gniewem i strachem. nigdy rzadko czasem często zawsze 9. Intensywne emocje przyprawiają mnie o utratę kontroli nad sobą. nigdy rzadko czasem często zawsze 10. Podejmowanie decyzji nie sprawia mi trudności. nigdy rzadko czasem często zawsze 11. Intensywne emocje innych ludzi przyprawiają mnie o utratę kontroli nad sobą. nigdy rzadko czasem często zawsze NUMER 6 Str. 5

6 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy Quiz : Moja siła emocjonalna - interpretacja : Jeżeli na pytania nieparzyste odpowiedziałeś nigdy lub rzadko, a na pytania parzyste opowiedziałeś zawsze lub często to Twój EQ zbliża się do maksimum. Jeżeli wykonywałeś test wolno, męczyłeś się nad odpowiedziami, próbowałeś zmieniać, poprawiać to dominuje u Ciebie raczej intelekt, a siła emocjonalna jest słabsza. Świadomość własnych emocji Termin emocja nie jest jednoznacznie zdefiniowany i rozumiany. Są setki emocji, ich barw i odmian, subtelnych odcieni. Emocja odnosi się do uczucia i związanych z nim myśli, stanów psychicznych i biologicznych oraz zakresu skłonności do działania. Istnieje wiele wykazów różnych kategorii emocji i nie ma jednoznaczności w uznaniu, które emocje są podstawowymi, a które ich pochodnymi i odcieniami. Emocje działają na nas mocniej niż myśli. Gdy mówimy o uczuciach, otwieramy serce, ludzie chcą nas słuchać, ponieważ nie czują się zagrożeni. Rozpoznaj swoje emocje - co czujesz naprawdę, co mówi ci Twój organizm, dlaczego pojawiły się takie emocje? Gdy zwracasz uwagę na własne uczucia, wtedy łatwiej zrozumiesz uczucia innych. Wyjaw swoje emocje - Nie obawiaj się powiedzieć co czujesz i czy na pewno mówisz o tym, co czujesz, a nie o tym co myślisz: Czuję że,... Czuję, że jesteś..., że powinieneś... To nie uczucia, to myśli udające uczucia. Jeśli skierujesz uwagę swoją i rozmówcy na problem uczuć, rozwiązanie problemu stanie się istotniejsze. Słuchaj uważnie, jakie emocje wyraża druga osoba - pozwól wyzwolić jej swoje emocje - nie przerywaj, nie odpowiadaj na ataki. Przyjmij uczucia drugiej osoby ze współczuciem i wrażliwością, ale nie reaguj na wybuchy emocji. Emocje są "zaraźliwe" - nie pozwól sobie na przeżywanie emocji drugiej osoby. Jak możesz odzwierciedlać uczucia - czyli pokazać rozmówcy, w jaki sposób odebrałaś jego emocje, rozumiesz je i koncentrujesz się na nich i nie osądzasz: Str. 6 ZAJRZYJ W SIEBIE...

7 Podstawowe Inteligentne odczuwanie techniki asertywne - ciąg dalszy - ciąg dalszy Wydaje mi się, że (czujesz się..., jesteś niezadowolona, smutna...) Przypuszczam, że czujesz się..., że bardzo martwisz się... Mam wrażenie, że jesteś z tego zadowolona... Możesz czuć się urażona... Wyobrażam sobie, że... Mam wrażenie, że jesteś zagniewany, opowiedz mi o wszystkim... Pomagając innym jesteś narażony na to, że po nawiązaniu kontaktu z osobą potrzebującą pomocy, obudzą się w Tobie te same emocje. Jak sobie poradzić w takiej sytuacji z uczuciami i uczuciami osoby, której pomagamy? Jeśli naprawdę chcesz pomóc, to nie pomagaj tłumić emocji ( Już nie płacz, uspokój się ), ale pozwól w pełni wyrazić osobie to, co czuje, żeby mogła uwolnić się od cierpienia i mogła pójść dalej. Dla poprawienia komuś samopoczucia powinniśmy zachęcić go do wyrażania trudnych uczuć i stworzyć mu odpowiednie warunki. Efektem zachęcania innych do wyrażania emocji jest to, że kontaktują się oni głębiej ze swoimi uczuciami. Słuchanie jednak o cudzych problemach może wzbudzić trudne uczucia u osoby pomagającej. Wtedy konieczne jest rozpoznanie swoich uczuć i nakazanie sobie wręcz spokoju - np. zaczynasz odczuwać czyjś lęk, czyjś strach i odczuwasz pilną potrzebę znalezienia rozwiązania. Pojawi się np. Muszę mu szybko pomóc, znaleźć rozwiązanie. Potrzebne jest w tej sytuacji Twoje opanowanie i uświadomienie sobie, że rozwiązywanie za kogoś jego problemów nie jest Twoim zadaniem. Strategia postępowania w procesie pomagania (1) Potwierdzenie - potwierdzamy to, co usłyszeliśmy i zrozumieliśmy o sytuacji, w jakiej znajduje się osoba szukająca pomocy. Przekonujemy, że rozumiemy i szanujemy jej punkt widzenia : Już wiem co ci się przydarzyło i chyba rozumiem, jak się czujesz. Potwierdzenie nie polega na próbach zmiany czyjegoś sposobu patrzenia na siebie i na sprawy. Nie wpływa to na zmiany punktu widzenia (np. bardziej optymistyczne) czy szukania zalet danej sytuacji lub natychmiastowego rozwiązania. Dzięki temu rozmówca może pozostać przy swoich prawdziwych uczuciach, może w pełni doświadczyć, co czuje i poradzić sobie z tym, rozładować emocje. (2) Odzwierciedlanie uczuć, których naszym zdaniem nasz rozmówca doświadcza, jest najlepszym sposobem do otwartego wyrażenia emocji (zwłaszcza trudnych, bolesnych). Takie otwarte wyrażanie trudnych uczuć przynosi ulgę i poprawia samopoczucie. NUMER 6 Str. 7

8 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy (3) Towarzyszenie w przeżywaniu emocji - zdajemy sobie sprawę, że pocieszanie osób przeżywających problemy nie pomoże. Przeszkadza też dotyk, obejmowanie, poklepywanie (z wyjątkiem kontaktów z bliskimi osobami). Powinniśmy uwzględnić potrzebę szanowania cudzych granic. Nasz spokój, słuchanie w milczeniu, czy też zachęta do przeżywania uczuć są najlepsze w pomaganiu. Nie zachęcamy do wyrażenia gniewu osób, które sobie z tym nie radzą, są skłonne do agresji i dopuszczają się przemocy - kierujemy je do doświadczonego specjalisty. Idąc obok nie przeszkadzamy nikomu iść do przodu (4) Pomaganie w kontrolowaniu się na właściwym problemie - służą temu różne techniki aktywnego słuchania i odzwierciedlania treści, udzielania niewerbalnych i werbalnych informacji zwrotnych aż do wyłonienia się zasadniczego problemu. (5) Poszukiwanie rozwiązań poprzez zachęcanie do rozważenia różnych możliwości i konsekwencji ich wyboru - nie rozwiązujemy problemów za rozmówcę. Zadajemy pytania pomocnicze w poszukiwaniu rozwiązań, pomagamy wybrać najtrafniejsze rozwiązanie. Potrzebujący pomocy są najlepszymi ekspertami dla siebie, ponieważ najlepiej potrafią zrozumieć siebie i znaleźć sposoby na poprawienie swojego samopoczucia. PAMIĘTAJ! Ludzie, którym pomagasz są zdolni do rozwiązywania swoich problemów. Twoim zadaniem jest wspieranie ich w tym. Rola empatii w kontaktach społecznych Empatia oznacza zdolność do pełnego zrozumienia i dzielenia uczuć innej osoby, do nawiązania z nią bliskiego kontaktu. Podstawą empatycznego rozumienia jest uważne słuchanie i umiejętne reagowanie. Empatyczne reagowanie to potwierdzenie, że wypowiedź rozmówcy została wysłuchana, a wszystkie jego emocje i przeżycia życzliwie przyjęte. Empatii nie należy mylić z sympatią, bowiem sympatia oznacza raczej zgodę, współczucie, wspólne użalanie się, a empatia to zrozumienie i akceptacja drugiej osoby. W procesie pomagania największe zastosowanie ma empatia. Jeśli pozostajesz w bliskim i empatycznym kontakcie z drugą osobą, to poczuje się ona bezpieczna oraz doceniona i może Ci wtedy opowiedzieć intymne szczegóły swojego życia. Jeżeli wyobrazimy siebie na miejscu osoby, której pomagamy, to mamy szansę popatrze- Str. 8 ZAJRZYJ W SIEBIE...

9 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy nia na świat jej oczami i przyjęcia jej punktu widzenia. Jest to trudne, bo każdy z nas ma swój system wartości, opinii, przekonań. Ale powinien być ich świadomy i wierny oraz starać się, by nie przeszkadzały w nawiązaniu dobrego kontaktu z osobą potrzebującą pomocy i rozumienia jego sposobu widzenia świata. Pozwala to nam na akceptację w pełni drugiej osoby (bez osądzania) oraz zapewnienie jej poczucia bezpieczeństwa. Konsekwencją empatii jest otwieranie się na potrzeby i cierpienia innych. Empatia czyni z nas swoich najbliższych, ale też lepszych ludzi, reagujących na sprawy społeczne, kwestie niesprawiedliwości i potrzeb społecznych, wymagających z naszej strony działania. Nasza empatia pozwala nam poczuć, że jesteśmy częścią społeczeństwa i problemy społeczne stają się naszymi problemami. By budować dalej empatię, nie chowaj się przed cierpieniem, które cię otacza. Nie próbuj się izolować od tego, co widzisz, słyszysz i czujesz. Niektórzy ludzie usiłują zamknąć się w bezpiecznych gettach, w których nie będą musieli widzieć, słyszeć czy czuć cierpienia innych. Czyniąc tak, nie tylko tworzą sobie fałszywe poczucie bezpieczeństwa, ale również ograniczają swoją zdolność empatii. Jak radzić sobie z szantażem emocjonalnym? Szantaż emocjonalny to silna i potężna forma manipulacji, polegająca na tym, że osoby bliskie nam lub dalsze grożą nam bezpośrednio lub pośrednio. Model takiego szantażu wygląda mniej więcej tak: Jeśli nie będziesz zachowywał się (postępował) jak ja chcę to będziesz cierpiał, utrudnię Ci życie, zerwę z Tobą, zrobię sobie krzywdę, nie dotrzymam słowa, zdradzę Twoje tajemnice, zaniedbam swoje obowiązki itp. Szantażyści zawsze chcą więcej, niezależnie od tego, ile im dajesz, ignorują Twoje potrzeby, nie dotrzymują obietnic, zazwyczaj zakładają, że im ustąpisz, obsypują Cię wyrazami aprobaty, kiedy im ulegniesz. U podłoża szantażu tkwi lęk przed zmianą, przed odrzuceniem, utratą władzy, jak i poczucie nie sprawdzania się w życiu. Słowa i zachowania szantażysty sprawiają, że czujemy się zawstydzeni, wytrąceni z równowagi, trapi nas poczucie winy, wreszcie ulegamy. Cierpi na tym nasze poczucie wartości, nasz szacunek do siebie. Elementami szantażu są: żądanie, opór, presja, groźba, uległość. Czasem szantaż emocjonalny wkrada się niepostrzeżenie, przebiega dość subtelnie, wytrwale, aż stajemy się ulegli i czujemy się winni. W innym NUMER 6 Str. 9

10 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy przypadku jest otwarty, a groźba jasna: np. Jeśli nie poprzesz mojego projektu, nie wystąpię o premię dla Ciebie. Szantażyści emocjonalni posługują się różnym, odmiennym słownictwem i nadają żądaniom, presji, groźbom odmienne cechy, co utrudnia często rozpoznanie szantażu. Odwołują się do naszego poczucia obowiązku, naszych uczuć, wzbudzają poczucie winy: Jest Pani jedyną osobą, która może mi pomóc, Nie zostawiaj mnie, bo..., Mogłabym tak wiele dla Ciebie zrobić, gdybyś Ty..., Jak możesz być tak niewrażliwy, gdy ja tak cierpię, Jeśli mnie opuścisz to nie dam sobie rady, Pomogę Ci, jeśli Ty.... Można rozpoznać cztery rodzaje szantażu emocjonalnego : typ prokuratora - dokładnie określa czego chce i jakie konsekwencje nas czekają, gdy nie spełnimy jego żądań, zachowuje się agresywnie (lub milczy), każdy przejaw naszego oporu wywołuje jego złość. Prokuratorzy pragną zawsze związków z ludźmi, w których to oni rządzą, ignorują Twoje prawa i potrzeby, są bezkrytyczni wobec siebie i stawianie im czoła wymaga wielkiej siły wewnętrznej; typ biczownika - podkreśla, co sobie zrobi, jeśli nie uda mu się dopiąć swego. Są osobami, którym trudno przychodzi przyjmowanie odpowiedzialności za swoje życie, winiąc innych ludzi za swoje trudności życiowe. Nas, swoje ofiary, obsadzają w roli jedynej pomocnej, kompetentnej osoby, która może ich uchronić; typ cierpiętnika - obarczają nas poczuciem winy, zmuszają do odgadywania ich potrzeb i pragnień, i to my powinniśmy je spełniać. Nie straszą i nie grożą, ale dają nam do zrozumienia, że jeśli nie zrobimy tego, co oczekują, bo będą cierpieć (i to przecież nasza wina); typ kusiciela - to subtelny szantażysta, poddaje nas niekończącej się serii testów i żądań, składa obietnice, prezenty, pochwały, jeśli zachowujemy się zgodnie z jego wolą. Szantażyści łączą niejednokrotnie te formy ze sobą, stosując je naprzemiennie. Każda forma szantażu emocjonalnego rujnuje nasze dobre samopoczucie. Jak sobie z tym radzić? Wszystkie manipulacje rodzą konflikty. Świadomie lub nieświadomie manipulują prawie wszyscy ludzie - i nam się to zdarza. Jeśli chcemy skutecznie rozwiązywać konflikty, bronić się przed szantażystami emocjonalnymi powinniśmy: starać się zrozumieć motywy ich działania, mieć świadomość mechanizmów manipulacji, Str. 10 ZAJRZYJ W SIEBIE...

11 Inteligentne odczuwanie - ciąg dalszy demaskować w sobie i innych zachowania manipulacyjne i przeciwdziałać im. Ludzie manipulują ponieważ : wierzą, że gdy zaspokoją tylko swoje potrzeby, będą na pewno wygrani, boją się prawdziwego, osobistego spotkania z innymi ludźmi, identyfikują się głównie z rolami i stanowiskami, a nie z prawdziwymi potrzebami i interesami obu stron, ulegają stereotypom i powielają schematyczne zachowania, zabezpieczają przed zranieniem swoje najbardziej wrażliwe obszary, chcą powierzchownie rozwiązać konflikty lub je pominąć. Manipulacjom i presji poddajemy się wtedy, gdy : pozwalamy innym łamać nasze prawa, pozwalamy przekraczać nasze granice. Najbardziej skutecznym sposobem przeciwdziałania manipulacjom są zachowania asertywne - wyrażanie uczuć i pragnień, znajomość swoich praw i granic, umiejętność mówienia nie, ale bez naruszania praw i godności drugiego człowieka. Jak polubić siebie i zacząć darzyć zaufaniem? 1. Dokonaj rzetelnej samooceny: wypisz swoje dobre strony: cechy, zdolności, umiejętności, zachowania - zrób to prawdziwie i bez zbytniej skromności, ciesz się z nich i wykorzystuj; poznaj swoje słabe strony: ograniczenia, wady, nieumiejętności, zachowania - pogódź się z nimi lub zmień, 2. Przyznaj sobie prawo do popełniania błędów - i innym też. 3. Pozwól odejść przeszłości - już jej nie zmienisz: odpuść i wybacz - sobie i innym. 4. Nigdy nikomu nie zazdrość 5. Zacznij od uśmiechu - przyciąga ludzką życzliwość i podnosi Twój poziom endorfiny, zwalczającej stres. 6. Gospodaruj dobrze swoim czasem i nie daj zabierać go innym ludziom bez Twojej zgody. 7. Rób rzeczy, które sprawiają Ci przyjemność. 8. Obdarowuj siebie i innych miłością. 9. Nagradzaj siebie i chwal - innych też. 10. Uprawiaj sport, aerobic, taniec, itp Popraw swój wizerunek - dbaj o siebie zawsze. 12. Wykonuj pracę, którą lubisz. 13. Pomagaj innym - chorym, biednym, potrzebującym. 14. Zachowuj się jak ZWYCIĘZCA!!! NUMER 6 Str. 11

12 Sprawdź, czy jesteś stabilny emocjonalnie Niektórzy ludzie stale mają problemy w życiu. Czują się źle bez żadnej wyraźnej przyczyny, są nieszczęśliwi, sądzą, że nikt ich nie kocha i nie ceni. Takie zachowanie wskazuje na brak stabilności emocjonalnej. Inni są z kolei pewni siebie, przekonani o sensie swojego życia, czują się szczęśliwi, zdrowi i kochani. Przeprowadź poniższy test, aby określić swoją stabilność emocjonalną. 1. Czy często się rumienisz? tak nie czasami punkty 2. Czy cierpisz na bóle głowy spowodowane życiowymi stresami? tak nie czasami punkty 3. Czy martwisz się o swoje zdrowie? często czasami nigdy punkty 4. Czy czujesz, że twoje życie nie ma sensu? czasami nigdy często punkty 5. Czy zamartwiasz się drobiazgami? nie tak czasami punkty 6. Czy zdarza się, że jesteś o coś czasami niesprawiedliwie obwiniony? tak być może nie punkty 7. Czy większość ludzi ma więcej szczęścia od Ciebie? zdecydowanie tak być może niekoniecznie punkty 8. Czy masz wyrzuty sumienia? czasami często nigdy punkty 9. Czy drażni cię nieporządek panujący w swoim otoczeniu? nie trochę tak punkty 10. Czy często się uśmiechasz i głośno śmiejesz? często bardzo często rzadko punkty 11. Czy uważasz się za szczęśliwego? nie czasami tak punkty 12. Czy czujesz się w życiu spełniony? nie tak nie jest tak źle punkty Str. 12 ZAJRZYJ W SIEBIE...

13 Sprawdź, czy jesteś stabilny emocjonalnie - ciąg dalszy 13. Czy udaje ci się nawiązywać relacje z innymi ludźmi? nie tak czasami punkty 14. Czy masz wielu przyjaciół? nie tak czasami punkty 15. Czy Twoi rodzice mieli szczęśliwe małżeństwo? nie wiem tak nie punkty 16. Czy żałujesz, że nie jesteś kimś innym? często nigdy czasami punkty 17. Czy jesteś zadowolony ze swojego wyglądu? średnio nie tak punkty 18. Czy uważasz, że inni ludzie okazują Ci dość szacunku? nie tak nie wiem punkty 19. Czy odczuwasz apatią bez żadnego wyraźnego powodu? czasami nigdy często punkty 20. Czy uważasz, że w przyszłości czekają Cię dobre rzeczy! mam taką nadzieję wątpię na pewno punkty 21. Czy myślałeś o tym, że życie nie jest warte tego całego zachodu? tak nie czasami punkty 22. Czy doświadczasz chorobliwego lęku? raczej nie tak czasami punkty 23. Czy ludzie łatwo Cię akceptują? zwykle tak rzadko czasami punkty 24. Czy lubisz/lubiłeś swoją pracę? tak nie nie wiem punkty 25. Czy odmieniłbyś swoje życie, gdybyś mógł? oczywiście prawdopodobnie nie punkty NUMER 6 Str. 13

14 Sprawdź, czy jesteś stabilny emocjonalnie - wyniki testu Wynik testu Za każdą odpowiedź zapisz sobie określoną niżej liczbę punktów: 1. a: 3, b: l, c: a: 2, b: l, c: a: 2, b: l, c: 3 2. a: 3, b: l, c: a: 3, b: 2, c: l 20. a: 2, b: 3, c: l 3. a: 3, b: 2, c: l 12. a: 3, b: 1, c: a: 3, b: 1, c: 2 4. a: 2, b: l, c: a: 3, b: l, c: a: l, b: 3, c: 2 5. a: l, b: 3, c: a: I, b: 2, c: a: l, b: 3, c: 2 6. a: 3, b: 2, c: l 15. a: 2, b: l, c: a: l, b: 3, c: 2 7. a: 3, b: 2, c: l 16. a: 3, b: l, c: a: 3, b: 2, c: l 8. a: 2, b: 3, c: l 17. a: 2, b: 3, c: l 9. a: l, b: 2, c: a: 3, b: l, c: 2 Interpretacja wyników Powyżej 70 punktów Maksymalny rezultat wynosi 75 punktów. Jeśli otrzymałeś powyżej 70 punktów, występują u ciebie oznaki braku szczęścia i zadowolenia z życia. Ponieważ przedstawione tutaj testy nie mają charakteru naukowego, na podstawie ich wyników nie należy podejmować ważnych życiowych decyzji. Jeśli jesteś jednak przekonany o ich słuszności i doświadczasz silnej depresji, możesz zastanowić się nad jakąś formą terapii punktów Wynik od 55 do 69 punktów wskazuje na wysoki stopień niestabilności emocjonalnej i dowodzi, że trudno ci się pogodzić ze swoim obecnym życiem. Być może powinieneś się głębiej zastanowić nad swoimi problemami. Str. 14 ZAJRZYJ W SIEBIE...

15 Sprawdź, czy jesteś stabilny emocjonalnie - wyniki testu punktów Wynik od 45 do 54 punktów jest całkiem rozsądny, wskazuje jednak na istnienie pewnych dziedzin życia, które powodują, że czujesz się nieszczęśliwy punktów Wynik od 35 do 44 punktów wskazuje na stabilną i dobrze przystosowaną osobę. Masz swoje zmartwienia, lecz zasadniczo wiesz, jak sobie z nimi poradzić punktów Wynik od 30 do 34 punktów oznacza, że jesteś bardzo stabilną osobą, która panuje nad własnym życiem. Poniżej 30 punktów Wynik poniżej 30 punktów jest godny pozazdroszczenia. Nic nie pozbawia blasku twojego życia. Inni ludzie mogą cię jedynie podziwiać. Materiały mgr Wiesławy Rozwadowskiej powstały w ramach projektu CORA - Wolontariat w środowisku lokalnym, realizowanego w ramach programu Socrates Grundtvig 1. Centrum Kształcenia Ustawicznego w Sopocie wraz z Sopockim Uniwersytetem Trzeciego Wieku jest partnerem w realizacji tego projektu. Głównym celem projektu jest promocja idei wolontariatu jako cennego środka zapewniającego pomoc całemu społeczeństwu, a także doskonalenie jakości usług świadczonych przez wolontariuszy. NUMER 6 Str. 15

16 e-senior, czyli mędrzec XXI wieku Realizacja projektu pod takim właśnie tytułem, rozpoczętego w czerwcu 2005 r., dobiera końca. Projekt nawiązuje do opracowanego przez Ministerstwo Gospodarki Planu działań na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce na lata epolska. Celem projektu, finansowanego ze środków Fundacji dla Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz wspomaganego przez Gminę Miasta Sopotu, jest przede wszystkim aktywne włączenie osób starszych w proces budowy ery informacyjnej. W ramach projektu powstała m.in. oferta zajęć komputerowych z zakresu technologii informacyjnej i zarządzania informacją dla Słuchaczy naszego Uniwersytetu, obejmująca obsługę podstawowych programów komputerowych, obsługę Internetu, podstawy tworzenia materiałów multimedialnych i stron internetowych, zasady korzystania z poczty elektronicznej oraz komunikatorów. Od miesiąca listopada 2005 r. funkcjonuje również otwarta pracownia komputerowa z dostępem do Internetu ( kawiarenka internetowa ), wyposażona w stanowisko z oprogramowaniem dla osób niewidomych i niedowidzących, w której nieodpłatnie można skorzystać z zasobów sieci, odebrać i wysłać korespondencję elektroniczną, a także odrobić pracę domową i przygotować się do zajęć - nie tylko komputerowych. Z udziałem naszych słuchaczy powstała strona internetowa, do której dostęp możliwy jest przez stronę (zakładka naszego Uniwersytetu) - zapraszamy do korzystania z niej oraz przekazywania przez sekretariat materiałów, które mogłyby ją wzbogacić. Na stronie znajdziecie Państwo ważne informacje na temat działalności SUTW (w tym plan zajęć, statut i regulamin, materiały dydaktyczne), a także elektroniczną wersję naszego czasopisma Zajrzyj w siebie. mgr Katarzyna Stec wicedyrektor CKU koordynator projektu Str. 16 ZAJRZYJ W SIEBIE...

17 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 A wszystko zaczęło się w październiku gdy indeksów Prezydent wręczył bez liku Zapytawszy Słuchaczy dlaczego Chadzają na Uniwersytet Wieku Trzeciego Tak w odpowiedzi wdzięcznie Napisali swoje wiersze: (.) Na Uniwerku Trzeciego Wieku Jest czym się zająć, no pomyśl człowieku Wykładów z uwagą wysłuchuję W ten sposób myślę, że nie zwariuję *** Co raz starszy teraz człek Wkroczyłam już w trzeci wiek Mimo tego czasu póki Zabrałam się do nauki I studiuję jak już wiecie Z Wami na Uniwersytecie Też przeglądam książek pliki Dla umysłu gimnastyki A Danuta imię moje I nauki się nie boję Bowiem wiedza jak już wiecie Najważniejsza jest na świecie a o swoim wieku szepczą Każdym dniem się dzisiaj cieszą Zresztą niech kolejne wersy Wzbudzą uśmiech coraz śmielszy: *** Mam już tyle wiosen Ciągle myślę, że to sen Każdy rok miał swe radości Smutki, ciernie i przykrości Wiersze powstały na zajęciach gimnastyki umysłu prowadzonych przez Panią mgr Edytę Jachyrę NUMER 6 Str. 17

18 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 To co złe to zapomniałam Tylko do radości pałam Trzyma mnie pogoda ducha Czy jest plucha *** Dla 70-latka Gdy starość Ci doskwiera Skreśl sobie jedno zero I spójrz co się stało? Rozum pozostał Lecz lat masz za mało *** Przemijanie To nie sztuka pędzić z czasem Sztuką jest zatrzymać czas Niech tam pędzi OBOK NAS *** Jestem babcią wesolutką Co nie lubi sępić się, Stawiam opór czarnym smutkom I do diabła wszystkich ślę więc na takim Uniwersytecie Zajęć mnóstwo odnajdziecie I dla ciała i dla ducha Uczta wielka i otucha ciało kocha gimnastykę Spacer w gronie - turystykę No i taniec, taniec, taniec Nut i ruchu ukochanie W dziele "De Senectute" Cycero pisał: "... Kto rozumu nie używa, ten go straci... Starcy zachowują sprawność umysłu, jeśli zachowują swoje zainteresowania". Str. 18 ZAJRZYJ W SIEBIE...

19 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 A umysłu trenowanie Drodzy Panowie i miłe Panie W Trzecim Wieku bardzo ważne Podejdźmy więc do tego poważnie By na wykładach słuchać sumiennie Szare komórki budzić dzielnie Z badań: Osoby aktywne fizycznie i psychicznie po 65 r.ż. mają wyższe IQ oraz do ich mózgu dopływa więcej krwi, mają gęstszą sieć połączeń neuronalnych!!! można wybrać dla siebie Co komu w potrzebie Historia, Prawo czy Socjologia Sztuki Piękne lub Psychologia Wielu z nas uskarża się na problemy związane z pamięcią koncentracją, które objawiają się zapominaniem nazwisk, liczb i innych danych.. Trenowanie pamięci jest pierwszym krokiem do celu, pamięć bowiem można trenować tak samo jak mięśnie. Co więcej, lekarze uważają, iż ćwiczenia pamięci korzystnie wpływają również na cały organizm człowieka, wydatnie podnosząc jego sprawność. [Wprowadzenie do psychologii - Pamięć] Na przykład: Czemu patrzysz żabko zielona na głupiego fanfarona Pierwsze litery wyrazów oznaczają kolory tęczy: Czemu - [c] oznacza kolor czerwony (red); patrzysz - [p] oznacza kolor pomarańczowy (orange); żabko - [ż] oznacza kolor żółty (yellow); zielona - [z] oznacza kolor zielony (green); na - [n] oznacza kolor niebieski (blue); głupiego - [g] oznacza kolor granatowy (navy-blue) fanfarona - [f] oznacza kolor fioletowy (violet). NUMER 6 Str. 19

20 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Uczymy się też o miłości Korzystając z życiowej mądrości KOCHAJĄCE SERCE JEST ZAWSZE MŁODE! A tak Studentki Uniwersytetu Wyznają miłość po swojemu I o sobie słów choć parę Szczerze, pięknie i dojrzale: Tobie Jestem mgłą By ukryć Cię przed złem Na portrecie Jestem Twoim tłem Słońcem jestem by Cię ogrzać Burzą, huraganem By Cię porwać Jestem dobrem złem Ja - matka, żona, kochanka Twoja Danka *** Już po świętach, więc Karnawał Dużo śmiechu, balów nawał W wirujących parach miłość Godność, piękność oraz czułość Pan podaje pani jabłko A z nim w pudełeczku cacko Umawiają się na lato Które spędzą przebogato Ciepluteńka, czysta woda Zdrowia i urody doda Wieczorami dobra książka Aż połączy ich obrączka Str. 20 ZAJRZYJ W SIEBIE...

21 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Jestem Ola I taka moja wola Zdobywam na uniwersytecie nowe wiadomości Przyswajam sobie wszelkie mądrości Dużo zadowolenia dają mi kontakty z przyrodą Wędrówki w górach, w lesie, nad wodą Ciekawi mnie każda roślina I nie moja to wina Że na działce godziny gubię Przy stoliku brydżowym też posiedzieć lubię Stale gonię czas I nigdy go nie mam w sam raz *** Jestem Krysia Mam męża Rysia I z tym Rysiem synów trzech Wszak to nie grzech A ci synowie, choć już dorośli Chętnie przychodzą w gości Do naszej chatki Na niedzielne obiadki - A, ożeńcie się wreszcie! Wnukami mnie ucieszcie *** Wandzia - zodiakalny raczek Wszędzie bywa - nie inaczej Wszystko widzi, wszystko słyszy Dużo mówi że aż dyszy A w rodzinnym ciepłym gronie Wtedy Wandzia nam ochłonie Bo Stefanek i Zosieńka To jej miłość - nie udręka Mężuś Stefan - spokój znaczy Tym się raczek wdzięcznie raczy NUMER 6 Str. 21

22 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 CV Poszła Ola do przedszkola Rysowała kreski, koła Tak jej się to spodobało Że jej było wciąż za mało No więc szkoły pokończyła Dużo wiedzy tam zdobyła Męża sobie załatwiła Dwoje dziatek też powiła Potem pracą się zajęła Być bogata zapragnęła Pracowała należycie Pilnie, dobrze, wyśmienicie Praca, dom i marzeń kilka Czasem czekolada Milka Wypełniały jej czas cały Lata biegły, lata gnały Nawet się nie obejrzała Emerytka wnet została A na Uniwersytecie Wieku Trzeciego jak wiecie Walczy pilnie, z poświęceniem Nie chce zostać tylko leniem Babuleńka ogłupiałą Bo jej w dalszym ciągu mało Ecie-pecie, ecie-pecie Jak to jest, to wszyscy wiecie *** Mam przedstawić swój portrecik Bardzo trudne to zadanie Więc spróbuję, wy oceńcie Bo pisałam na kolanie Kiedyś włosy miałam ciemne Teraz jam Jagoda siwa Str. 22 ZAJRZYJ W SIEBIE...

23 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Wzrost mizerny, wagi zmienne Z charakterem różnie bywa Sama dobroć ze mnie bije Lecz gdy słonko za chmurami To do ręki weź dwa kije Obchodź z dala mnie bokami Jak u wieszcza Mickiewicza Precz odpycham smutek wszelki Ciesz się życiem - ma dewiza Choć nie sięgam do butelki a no koniec rzeknę tylko CIESZ SIĘ CZŁEKU KAŻDĄ CHWILKĄ!!! Opracowanie: mgr Edyta Jachyra Na kolejnych stronach czasopisma zamieszczone zostały prace dotyczące Sopotu napisane przez słuchaczy SUTW uczęszczających na lektorat języka angielskiego do Pani dr Teresy Puchalskiej. Słowo wstępne Jestem nauczycielem języka angielskiego i od dwóch semestrów prowadzę zajęcia na Uniwersytecie III Wieku. Jako doświadczony, długoletni nauczyciel akademicki pragnę wyrazić opinię, że jestem mile zaskoczona niezwykłą sumiennością, zapałem i zaangażowaniem słuchaczy Uniwersytetu w nauce języka. Szczególnie wyróżniam grupę początkującą S+F1, która rozpoczęła naukę od podstaw dwa lata temu i która z niezwykłą pracowitością krok po kroku uczyła się języka. Piękne wyniki, które osiągnęła, mogą Czytelnicy sami ocenić po przeczytaniu prac domowych pod tytułem: MÓJ SOPOT. Pragnę podkreślić, że w poniższych pracach dokonałam jedynie nieznacznych poprawek gramatycznych, reszta jest wyłączną zasługą moich wspaniałych studentek. dr Teresa Puchalska NUMER 6 Str. 23

24 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Teresa Pokrzywińska SOPOT THE PERFECT TOWN FOR HOLIDAYMAKERS Sopot, the town of my youth. It isn t large, it is a metropolis, but it is very romantic and nice. There is the sea coast with the clean sandy beaches and the longest wooden pier in Europe. From the lighthouse you can see the unforgettable view of the Baltic coast, the ships and fishing boats on waters. In the distance there is the port of Gdańsk and the white buildings in Gdynia. In the streets and in the parks there are many trees and colorful flowers. The holidaymakers can go for long walks, play tennis or sunbathe on the beaches. I am lucky to live in Sopot and I invite my friends to come here. Małgorzata Balicka A SHORT STORY OF MY TOWN SOPOT Sopot is a small town. It has a beautiful location between Baltic sea and hilly area covered by forest. There are many fascinating places to visit, like the longest wooden pier in Europe, The Forest Opera and the charming sandy beaches. In summer many holidaymakers take a walk on Monte Casino, the main street in my town. They can see the new hotel Rezydent, the church of St. George, a funny crooked house and the Fisherman Fountain. In Sopot there are many other hotels and many smaller boarding houses. Lots of people arrive to Sopot in summer. They are interested in sunbathing and swimming when there is nice weather. When it is cold and rainy holidaymakers usually do some shopping, sit at many restaurants or coffee houses mostly located in the Monte Casino street. Welcome to my Sopot. You won t regret your choice. Str. 24 ZAJRZYJ W SIEBIE...

25 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Elżbieta Lewandowska MY SOPOT Sopot has inhabitants and is located between Gdynia and Gdańsk. In the day time the crowd of guests sunbathes on the beaches and walks on the promenade and on the pier. At night everybody moves to numerous discotheques and pubs, where till a daylight the music is played. There are some fantastic places in Sopot. THE FOREST OPERA was opened on 11 August An audience of five thousands can watch a performance. The Annual Sopot Festival takes place here with famous Polish and foreign stars. This unique location close to Nowowiejski lake is considered to be the most beautiful musical stage in Europe. THE PEDESTRIAN ZONE MONTE CASINO STREET better known as Monciak is the representative street in Sopot, and is itself a tourist attraction lined with restaurants, souvenir stands. There are many street performers and musicians and the crowd of tourists is walking up and down the street. GEORGE CHURCH was built in the new gothic style between Inside there is a figure of the Holly Mary of Częstochowa, which until 1971 was on board of transatlantic liner Batory SIERAKOWSICH MANOR HOUSE is now a place for the fans of Sopot society. This charming Sierakowsich family summer residence is the oldest building in the town. Poets and musicians are invited to this place to recite their poetry or to take part in chamber music concerts. On 5 April1998, to celebrate the 100 anniversary of the Sopot, the fountain Johne the Fisherman was opened. It has become the symbol of the town. The monument is to remind passers by, that in XVIII century there was some form of human habitation a fishing village. THE BALNEOLOGY HEALTH SPA an the Rheumatology hospital were built in Behind the Balneology there is the Southern Park where an unusual Mushroom Fountain spreads a special therapeutic salt water. THE WOODEN PIER is one of the longest in Europe (516 m) and was built in Sopot is the ideal place for an interesting holiday. WELCOME TO SOPOT!!! NUMER 6 Str. 25

26 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Rena Olejniczak MY SOPOT Sopot is situated between the Baltic coast and hilly area covered by beautiful forest. There live about citizens. This small town became a health resort in Doctor Jerzy Hafner a veteran of Napoleon s Army visited this place. He was the first who discovered special charm of this place and began to build various objects such as a small pier, bathes, separated for men and women and a small park. This village slowly started to turn into a health resort. The resort soon started to be bigger and bigger. The Forest Opera was built in The Hotel Grand in Many people visit Sopot every summer. The main street is Monte Casino. The wooden pier is the longest one in Europe. It is over 500 m long. Recently there was built a beautiful boulevard to Jelitkowo. Sopot is located between Gdynia and Gdańsk. My son says Sopot has got two suburbs: Gdańsk and Gdynia. Welcome to Sopot, you will enjoy it very much. Izabela Turyczyn SOPOT - THE SUMMER CAPITAL OF POLAND Sopot is a small resort on the coast of Baltic sea, between Gdańsk and Gdynia. Sopot is a natural center of the Three City agglomeration. In its south part there is the Three - City Landscape Park and its northern border is the Baltic sea inhabitants live in Sopot, the summer capital of Poland. There are clean and sandy beaches along the 4.5 km Sopot coastline. There are many recreation facilities like water slides, showers, small shops, pubs and cafes. In Sopot there is the longest wooden pier in Europe, a place for strolls, festivities and sport games. There is also a harbor for tourist passenger ships. In Sopot there are museums theatres and galleries. There is also the famous Forest Opera, where every year the International Song Festival takes place. There are complex of tennis courts, indoor swimming pools, stadium, horse racing tracks, walking and cycling pathes for all people who like sport. In Sopot there are beautiful, modernist villas, historical parks and beautiful colorful gardens. The greenery covers over 60% of the town area. Str. 26 ZAJRZYJ W SIEBIE...

27 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 The main street is Monte Casino which is very crowded in summer. There are many hotels, restaurants and cafes. Sopot is the small seaside spa with enchanting scenery, attractive recreational and leisure facilities. Two millions tourists are visiting it for this reason, because Sopot is the ideal place for an interesting holiday. Teresa Jagielska SOPOT - THE IDEAL PLACE FOR HOLIDAYMAKERS Sopot is the beautiful town between the Baltic sea and the hilly area covered by huge forest. The main street is Monte Casino with the very characteristic crooked house. In summer there are many holidaymakers not only from Poland but also from abroad. The Grand Hotel and the Resident Hotel are two lovely places to stay in. There are also many guest houses which are cheaper than hotels. Fascinating places to visit are: the longest wooden pier in Europe and surrounded by forest the Forest Opera recently covered by roof. In Sopot there are many nightclubs such as Galaxy, Viva Club and Sfinx. There are lots of souvenir shops with amber products. In Sopot there are many restaurants, cafes and fast-food restaurants. Sopot is the ideal place for interesting holiday. Don t miss the chance to visit it. Elżbieta Goetel SOPOT - A VERY ATTRACTIVE TOWN FOR HOLIDAY Sopot is a beautiful, small town. Its history is not very long it is about one hundred years. Sopot is located between the Baltic coast and hilly area covered by beautiful forest. Our town is famous for the longest pier in Europe. The Forest Opera and gorgeous beaches. In summer a lot of people arrive to Sopot. When there is the sunny weather all of them run to the beaches to get suntan and for swimming. When they return nicely sunburnt they go to many restaurants and bars to eat something. After lunch they walk up and down Monte Casino street. A part of them visit Painting Gallery, cinemas or theatres, but majority of them drink bear in many bars. Sopot is an expensive town in summer. It is also very crowded and noisy but very attractive for holidaymakers. In my opinion Sopot is the most beautiful in spring or in autumn, when it is empty and quiet. NUMER 6 Str. 27

28 Literackie podsumowanie roku akad. 2005/2006 Zofia Nowak SOPOT THE TOURIST ATTRACTION Sopot, the town of over inhabitants situated in the Bay of Gdańsk, with Gdańsk and Gdynia it constitutes the most developed and at the same time the most attractive agglomeration called Trójmiasto. Sopot is located along the cast. The other natural border of the town is the wooden morain hills. Because of the fact, that the Hel Peninsula shelters the Bay of Gdańsk, the water off Sopot s beaches are warmer than those in other Baltic regions. The woods and parks, which covers half of the area of Sopot, and the seabreeze form a gentle microclimate. Because of its location and microclimate, the town is exploited as a health resort and a bathing area. The central point of Sopot is the Monte Casino street where crowd of tourists is passing up an down the street. The Monte Casino street is extended by the longest wooden pier in the world. Sopot is also famous for many interesting and significant events, associated with sport, culture and entertainment. Tourists are attracted by the annual sailing and windsurfing regatta, the satellite tennis tournament, and also the largest athletic meeting in the country. The undoubted pride of the town is the International Song Festival which has taken place every year for over 30 years in the famous Opera Leśna (4500 seats). This is the most popular musical event in Poland and it takes place at the end of August. Accommodation shouldn t be a problem in Sopot. Apart from hotels of the highest standard there are also boarding houses and camping sites. Sopot is a town both for people who love peace, and those looking for entertainment. Welcome to Sopot!!! NUMER 6 Str. 28

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji ze swoim otoczeniem i poczucia spełnienia się w życiu.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie emocjami

Zarządzanie emocjami Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Zarządzanie emocjami Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 9 grudnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Co to jest inteligencja

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Zarządzanie emocjami Małgorzata Dębowska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 20 listopada 2014 r. SUKCES W ŻYCIU ZALEŻY NIE TYLKO OD INTELEKTU, LECZ OD UMIEJĘTNOŚCI KIEROWANIA

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJA EMOCJONALNA

INTELIGENCJA EMOCJONALNA INTELIGENCJA EMOCJONALNA JAKO KLUCZOWA KOMPETENCJA WSPÓŁCZESNEGO DYREKTORA Wiesława Krysa Nauczyciel dyplomowany Coach Trener w edukacji Lilianna Kupaj Coach Master Trainer ICI, Trener Transforming Comunication

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

ŻYWIOŁ WODY - ĆWICZENIA

ŻYWIOŁ WODY - ĆWICZENIA Strona1 ŻYWIOŁ WODY - ĆWICZENIA Cz. III Aby uzyskać namacalny efekt oddziaływania energii Żywiołu Wody w Twoim życiu - jednocześnie korzystaj i z przygotowanych tu ćwiczeń i z opisu procesów nagranych

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU K r a k ó w, 1 7 l i s t o p a d a 2 0 1 4 r. P r z y g o t o w a ł a : A n n a K o w a l KLUCZOWE UMIEJĘTNOŚCI COACHINGOWE: umiejętność budowania zaufania,

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej.

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Gotowość szkolna- sylwetka dziecka dojrzałego i niedojrzałego do rozpoczęcia nauki w szkole Edukacja szkolna jest

Bardziej szczegółowo

Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny.

Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny. Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny. Obudź w sobie lwa Czy potrafisz domagać się tego, co Ci się należy? Czy umiesz powiedzieć "nie", kiedy masz do tego prawo? Czy Twoje opinie i pomysły

Bardziej szczegółowo

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży.

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. (Terapia Krótkoterminowa Skoncentrowana na Rozwiązaniu) Kontakt tel.: +48 600779294 e-mail: iwona@gabinetterapeutyczny.eu Iwona Czerwoniuk psychoterapeuta

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Test Becka. do samodzielnego wykonania

Test Becka. do samodzielnego wykonania Test Becka do samodzielnego wykonania Skala Depresji Becka (BDI) (Wypełnia pacjent) Skala Depresji Becka składa się z 21 punktów ocenianych od 0 do 3. Na jej podstawie można samodzielnie ocenić obecność

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

Co to jest asertywność

Co to jest asertywność ASERTYWNOŚĆ Co to jest asertywność To umiejętność, dzięki której ludzie otwarcie wyrażają swoje myśli, preferencje, uczucia, przekonania, poglądy, wartości, bez odczuwania wewnętrznego dyskomfortu i nie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

1. Budowanie właściwych relacji z innymi ludźmi:

1. Budowanie właściwych relacji z innymi ludźmi: DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE: 1. Budowanie właściwych relacji z innymi ludźmi: 1. Integracja zespołu klasowego 2. Poznawanie prawidłowych zasad współżycia społecznego -uświadomienie uczniom, co to znaczy być

Bardziej szczegółowo

E-Szkolenie: Inteligencja emocjonalna

E-Szkolenie: Inteligencja emocjonalna E-Szkolenie: Inteligencja emocjonalna Inteligencja Emocjonalna zawiera 5 podstawowych dziedzin: znajomość własnych emocji - samoświadomość i rozpoznawanie uczuć kierowanie emocjami - samoświadomość i samoregulacja

Bardziej szczegółowo

marzec 2010 WYCHOWANIE DO WOLNOŚCI Autor: Edyta Gronowska Dyrektor Przedszkola Lokomotywa

marzec 2010 WYCHOWANIE DO WOLNOŚCI Autor: Edyta Gronowska Dyrektor Przedszkola Lokomotywa marzec 2010 WYCHOWANIE DO WOLNOŚCI Autor: Edyta Gronowska Dyrektor Przedszkola Lokomotywa Osoba, która ma poczucie własnej wartości będzie wolna od nacisków, trendów społecznych, mody Nie będzie przejmowała

Bardziej szczegółowo

100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE

100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE 100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE 1. Żeby wiedziało, gdzie się kończy a gdzie zaczyna 2. Żeby wiedziało, co mu służy, a co szkodzi 3. Żeby potrafiło rozpoznać i nazwać swoje uczucia

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

TEST OSOBOWOŚCI. Przekonaj się, jak jest z Tobą

TEST OSOBOWOŚCI. Przekonaj się, jak jest z Tobą TEST OSOBOWOŚCI Przekonaj się, jak jest z Tobą Ustosunkuj się do poniższych stwierdzeń, dokonując w każdym przypadku tylko jednego wyboru, najlepiej Cię charakteryzującego. Podlicz punkty i przeczytaj

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

Copyright: Instytut Miasta Test Talentów. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. ani nie pasuje pasuje pasuje

Copyright: Instytut Miasta  Test Talentów. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. ani nie pasuje pasuje pasuje Copyright: Instytut Miasta www.instytutmiasta.pl Test Talentów Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do ciebie. Są to określenia, które

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SHEMAT PUNKTOWANIA KWIEIEŃ 2014 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie proste,

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej 1 Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej Blok tematyczny: Rozwijanie własnej osobowości Temat: Jak chronić swoje prawa w grupie? Wprowadzenie do postaw asertywnych. Cele: Uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Inteligencja emocjonalna a sukces ucznia

Inteligencja emocjonalna a sukces ucznia Inteligencja emocjonalna a sukces ucznia Wszechnica Edukacyjna Targówek, Warszawa, 17.06.2013 r. Katarzyna Martowska Czy inteligencja racjonalna wystarczy, aby odnieść sukces w szkole? Sukces w szkole:

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Szacunek dla samego siebie. Rodzice także mają potrzeby... 33 Twoje potrzeby są ważne!... 34

Rozdział 2. Szacunek dla samego siebie. Rodzice także mają potrzeby... 33 Twoje potrzeby są ważne!... 34 SPIS RZECZY SŁOWO WSTĘPNE... 5 PRZEDMOWA (Marshall B. Rosenberg)... 8 WPROWADZENIE... 11 Twoje życie zdecyduje o tym, czego nauczą się dzieci... 12 Obudź w sobie umiejętność stworzenia kochającego domu...

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA SZUKAJ POROZUMIENIA Z DZIECKIEM

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA SZUKAJ POROZUMIENIA Z DZIECKIEM KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA SZUKAJ POROZUMIENIA Z DZIECKIEM Dlaczego trudno być rodzicami nastolatka? W okresie wczesnej dorosłości następuje: budowanie własnego systemu wartości (uwalnianie się od wpływu

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości).

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). RADA SZKOLENIOWA Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). Samoocena to wyobrażenienatemattego,kimiczymjesteśmy, a więc postrzeganie samego siebie. Poczucie własnej wartości

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA USŁUGA SZKOLENIOWA I.A. Założenia szkoleniowe: Szkolenia będą prowadzone dla 5 grup szkoleniowych 1. GRUPA I Szkolenie z obsługi pacjenta: Komunikacja Pacjent Personel Medyczny

Bardziej szczegółowo

Jak zasada Pareto może pomóc Ci w nauce języków obcych?

Jak zasada Pareto może pomóc Ci w nauce języków obcych? Jak zasada Pareto może pomóc Ci w nauce języków obcych? Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Pokazuje, jak zastosowanie zasady Pareto może usprawnić Twoją naukę angielskiego. Słynna zasada Pareto mówi o

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Opracowanie Jolanta Malanowska Powiatowy Ośrodek Edukacji w Środzie Śląskiej BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA JAKOŚĆ I EFEKTYWNOŚĆ NAUCZANIA Sposób i rodzaj podejmowanych w szkole działań wychowawczych. Klimat

Bardziej szczegółowo

Sposoby wyrażania uczuć

Sposoby wyrażania uczuć Sposoby wyrażania uczuć Umiejętność rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji jest niezbędna w kontaktach z innymi ludźmi. Pozwala nam ocenić sytuację, w której się znaleźliśmy i adekwatnie na nią zareagować.

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku

Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku Szanowni Państwo Uczniowie, nauczyciele i rodzice Miejskie Centrum Profilaktyki Uzależnień w Krakowie wychodząc naprzeciw potrzebom edukacyjnym

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

akceptuję siebie, choć widzę też własne akceptuję innych, choć widzę ich wady jestem tak samo ważny jak inni ludzie Copyright by Danuta Anna

akceptuję siebie, choć widzę też własne akceptuję innych, choć widzę ich wady jestem tak samo ważny jak inni ludzie Copyright by Danuta Anna akceptuję siebie, choć widzę też własne wady akceptuję innych, choć widzę ich wady jestem tak samo ważny jak inni ludzie 1 1. Uległy (wycofany): Druga osoba jest ważniejsza niż ja 2. Agresywny (intruzywny):

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania.

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. DOBRE MANIERY DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. GRZECZNOŚĆ: dobre maniery i taktowne zachowanie. Dobre maniery świadczą o szacunku

Bardziej szczegółowo

1.4.1 Pierwsze wrażenie

1.4.1 Pierwsze wrażenie 1.4.1 Pierwsze wrażenie Nastawienie. Pierwsze wrażenie Mówisz cześć, uśmiechasz się i podajesz rękę. Przywitanie się z drugim człowiekiem to stąpanie po kruchym lodzie łatwo można zrobić coś, co postawi

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Empatyczna komunikacja w rodzinie Beata Kosiacka, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 27 marca 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Porozumienie

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Psychologiczne aspekty mediacji

Psychologiczne aspekty mediacji Psychologiczne aspekty mediacji dr Magdalena Błażek Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno-Konsultacyjny przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku Uniwersytet Gdański GDAŃSK, 10 grudnia 2015 R Mediacja rówieśnicza* Cztery

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Lp Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Liczba godzin lekcyjnych szkolenia Liczna dni szkoleniowych Proponowany termin szkolenia 1. Nowoczesne standardy obsługi klienta 1. Profesjonalne

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Kosiorek nauczyciel zawodu Zespól Szkól Samochodowych i Licealnych nr 2 ul. Jana Pawła II 69 Warszawa

Zbigniew Kosiorek nauczyciel zawodu Zespól Szkól Samochodowych i Licealnych nr 2 ul. Jana Pawła II 69 Warszawa Zbigniew Kosiorek nauczyciel zawodu Zespól Szkól Samochodowych i Licealnych nr 2 ul. Jana Pawła II 69 Warszawa ASERTYWNOŚĆ Codziennie w domu, w pracy, w szkole na ulicy spotykamy innych ludzi, swoich bliskich,

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

L.P. TEMAT OSIĄGNIĘCIA UCZNIA ŚCIEŻKI EDUKAC. zna WSO. zna zasady oceniania z zachowania

L.P. TEMAT OSIĄGNIĘCIA UCZNIA ŚCIEŻKI EDUKAC. zna WSO. zna zasady oceniania z zachowania L.P. TEMAT OSIĄGNIĘCIA UCZNIA ŚCIEŻKI EDUKAC. 1 Cechy dobrego gospodarza klasy. poznaje (analizuje) cechy Wybór samorządu klasowego. jakie powinien posiadać przewodniczący klasy wybiera gospodarza klasy

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem.

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. 1. Rozpoznawanie i właściwe nazywanie emocji i sposobu, w jaki są powiązane z określonymi

Bardziej szczegółowo

Test inteligencji emocjonalnej. Katarzyna Thomas

Test inteligencji emocjonalnej. Katarzyna Thomas Test inteligencji emocjonalnej Wykresy i liczby 2013-08-01 Poufne Normy: Poland 2010 Niniejszy raport zawiera informacje i wskazówki pomocne przy rozwijaniu wiedzy i świadomości dotyczącej inteligencji

Bardziej szczegółowo

Raport z testu osobowościowego SOFTSkill

Raport z testu osobowościowego SOFTSkill Raport z testu osobowościowego SOFTSkill Sporządzony dla: HR 24 SP. Z O.O. / ŚCIŚLE POUFNE / Osoba badana: Jan Kowalski Data wykonania testu: 2012-07-20 Data sporządzenia raportu: 2012-07-25 i Informacje

Bardziej szczegółowo

3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4. Opracowanie kryteriów oceny i podsumowania

3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4. Opracowanie kryteriów oceny i podsumowania 3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4 Opracowanie kryteriów i podsumowania Jeśli poważnie i krytycznie podszedłeś do swojej pracy, większą część WebQuestu masz już przygotowaną. Kolej na Kryteria ocen

Bardziej szczegółowo

ŻYWIOŁ POWIETRZA - ĆWICZENIA

ŻYWIOŁ POWIETRZA - ĆWICZENIA Strona1 ŻYWIOŁ POWIETRZA - ĆWICZENIA Cz. III Aby uzyskać namacalny efekt oddziaływania energii Żywiołu Powietrza w Twoim życiu - jednocześnie korzystaj i z przygotowanych tu ćwiczeń i z opisu procesów

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH Temat: BYĆ ASERTYWNYM Cel ogólny: - kształtowanie postaw asertywnych; Cele szczegółowe: - kształcenie umiejętności odróżniania zachowań asertywnych od agresywnych i uległych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na rozgrzewkę

Ćwiczenia na rozgrzewkę Ćwiczenia na rozgrzewkę DOKĄD ZMIERZA EDUKACJA XXI WIEKU? Co ma wspólnego uczenie się z wielbłądem doprowadzonym do wodopoju? Oroooo czyli o różnych aspektach tworzenia atmosfery sprzyjającej uczeniu

Bardziej szczegółowo

Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego.

Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego. Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego. Autorka : Aleksandra Kozioł Tutoring jest metodą edukacji zindywidualizowanej, polegającą na bezpośrednich i systematycznych spotkaniach tutora z uczniem.

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku radzić sobie z uczuciami?

Jak pomóc dziecku radzić sobie z uczuciami? Jak pomóc dziecku radzić sobie z uczuciami? Uczucia są podstawą rozwoju człowieka, wartościową i istotną częścią ludzkiej natury. Traktowane z należytą troską i szacunkiem mogą stać się podstawą dalszego

Bardziej szczegółowo

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania PROCES GRUPOWY 19.0.2011, Łódź Iwona Kania Człowiek jest istotą nastawioną na bycie z innymi i jego życie w większości wiąże się z grupami. Pierwszą grupą, z jaką się styka, i w której się rozwija, jest

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

Jak wychować człowieka? STYLE WYCHOWAWCZE. Opracowanie: Ewelina Maćkowiak

Jak wychować człowieka? STYLE WYCHOWAWCZE. Opracowanie: Ewelina Maćkowiak Jak wychować człowieka? STYLE WYCHOWAWCZE Opracowanie: Ewelina Maćkowiak DLACZEGO PODEJMUJEMY TEN TEMAT? PRZEDE WSZYSTKIM: LICZYMY NA WSPÓŁPRACĘ! LICZYMY NA WSPÓŁPRACĘ! POZA TYM 1. W obliczu różnych, często

Bardziej szczegółowo

WOTUW w Czarnym Borze ogłasza nabór na psychoterapię dla Dorosłych Dzieci Alkoholików.

WOTUW w Czarnym Borze ogłasza nabór na psychoterapię dla Dorosłych Dzieci Alkoholików. WOTUW w Czarnym Borze ogłasza nabór na psychoterapię dla Dorosłych Dzieci Alkoholików. List do Was... Dorosłe Dzieci Alkoholików Każdy, kto żyje lub żył w rodzinie, gdzie ktokolwiek nadużywa alkoholu,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY na rok szkolny 2016/2017. Bezpieczna i przyjazna szkoła

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY na rok szkolny 2016/2017. Bezpieczna i przyjazna szkoła SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY na rok szkolny 2016/2017 Bezpieczna i przyjazna szkoła Szkoła Podstawowa nr 7 im. A. Mickiewicza w Świeciu Świecie, 30 wrzesień 2016r 1 CELE PROGRAMU:

Bardziej szczegółowo

Alkohol w rodzinie zaburzone więzi

Alkohol w rodzinie zaburzone więzi Konferencja szkoleniowa dla nauczycieli i pedagogów Życie z FAS Alkohol w rodzinie zaburzone więzi Beata Stebnicka Fundacja FASTRYGA Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu Zaburzenia więzi Nie ma takiego

Bardziej szczegółowo

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się 1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się Treść: to co chcemy przekazać musi być krótko i precyzyjnie określone. Wtedy łatwiej będzie to przedstawić, a dla naszego słuchacza zrozumieć. Zainteresowanie:

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Techniki i narzędzia coachingowe w pracy sieci. Falenty,

Techniki i narzędzia coachingowe w pracy sieci. Falenty, Techniki i narzędzia coachingowe w pracy sieci Falenty, 24-26.09.2015 Kim jestem? Paweł Krzywicki Akredytacja International Coach Federation Trener i coach w Fundacji Szkoła Liderów Doświadczenie w pracy

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat KIDSCREEN-52 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat Page 1 of 8 Cześć, Data: Miesiąc Rok Co u ciebie słychać? Jak się czujesz? To są pytania, na które

Bardziej szczegółowo

O tym nigdy nie zapominaj!

O tym nigdy nie zapominaj! O tym nigdy nie zapominaj! 1. Każde dziecko rozwija się indywidualnie, zgodnie ze swoimi możliwościami i warunkami w jakich przebywa. 2. Na naukę nigdy nie jest za wcześnie. 3. Podtrzymuj zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy mówić?

O czym będziemy mówić? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Człowiek w firmie czyli kto i jak tu rządzi? Sztuka zaprezentowania własnej osoby Anna Śleszyńska-Świderska Uniwersytet w Białymstoku 17 października 2013 r. EKONOMICZNY

Bardziej szczegółowo