LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH. Ćwiczenie 2 POMIARY PODSTAWOWYCH PARAMETRÓW PRACY SILNIKÓW SPALINOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH. Ćwiczenie 2 POMIARY PODSTAWOWYCH PARAMETRÓW PRACY SILNIKÓW SPALINOWYCH"

Transkrypt

1 Dr inŝ. Sławomir Makowski WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK Kirownik katdry: prof. dr hab. inŝ. Andrzj Balcrski, prof. zw. PG LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH Ćwiczni 2 POMIARY PODSTAWOWYCH PARAMETRÓW PRACY SILNIKÓW SPALINOWYCH 1. Paramtry pracy silników spalinowych Silnik spalinowy przkształca nrgię ciplną uzyskaną z spalania paliwa na pracę mchaniczną przkazywaną odbiornikowi nrgii. Przykładm odbiornika nrgii moŝ być samochód (rys. 1). Do silnika pojazdu dopływa strumiń nrgii paliwa E pal. Silnik gnruj moc uŝytczną N, która, pomnijszona o moc strat mchanicznych w układzi prznisinia napędu, moŝ być wykorzystana do poruszania samochodu. Rys. 1. Silnik spalinowy napędzający samochód: N str moc strat ciplnych i mchanicznych, N k moc na kołach, P k siła na kołach, V prędkość samochodu, W d wartość opałowa paliwa, i B przłoŝni w skrzyni bigów, α k kąt skręcnia kół kirowanych samochodu (pozostał oznacznia w tkści) Oprator (w tym przypadku kirowca) struj silnikim poprzz paramtr, od którgo zalŝy ilość nrgii dostarczonj do silnika w paliwi w silnikach o zapłoni iskrowym (ZI) jst to zwykl kąt otwarcia przpustnicy α p a w silnikach o zapłoni samoczynnym (ZS) połoŝni organu strującgo układm zasilania paliwm. Kirowca moŝ tŝ wpływać na własności pojazdu jako odbiornika nrgii poprzz zmianę przłoŝnia w skrzyni bigów, skręcni kół kirowanych i włączni hamulca. Przkształcani nrgii w silniku spalinowym zalŝy od wilu czynników, któr moŝna podzilić na paramtry konstrukcyjn, nastawy i zakłócnia. Nastawami nazywa się paramtry, któr mogą być zminian przz uŝytkownika podczas ksploatacji silnika. W współczsnych silnikach, strowanych za pomocą mikrokomputra, ilość takich paramtrów jst przz konstruktorów ograniczana i dąŝy do zra. Typowymi nastawami są, na przykład, kąt wyprzdznia wtrysku i ciśnini otwarcia wtryskiwacza w silnikach ZS. Zakłócnia to wilkości wjściow, któr działają na silnik w sposób losowy. Za zakłócnia przyjmuj się najczęścij paramtry otaczającgo powitrza: ciśnini p o, tmpraturę T o i wilgotność Φ o. Nizwykl istotn dla uŝytkownika silnika są wyjściow wilkości nrgtyczn: momnt obrotowy silnika M o, sprawność ogólna silnika η, którj miarą jst jdnostkow zuŝyci paliwa g. DuŜ znaczni mają takŝ wilkości charaktryzując oddziaływani silnika na środowisko: misja przbigowa toksycznych składników spalin LCO, LHC, LNOx (w przypadku silników samochodów osobowych i dostawczych), poziom mitowango hałasu L pa.

2 2. Charaktrystyki silników 2 Opis matmatyczny zjawisk zachodzących w czasi pracy silnika jst bardzo trudny. Przy istnijącym stani widzy ni jst moŝliw utworzni modlu matmatyczngo, który umoŝliwiłby na przykład wyliczni wilkości wyjściowych na podstawi znanych wartości paramtrów traktowanych jako wilkości wjściow. Poznani zalŝności wiąŝących z sobą paramtry pracy silnika jst natomiast moŝliw na drodz doświadczalnj. Charaktrystyką silnika nazywa się wyznaczoną doświadczalni i przdstawioną graficzni wzajmną zalŝność wybranych paramtrów pracy, przy załoŝniu, Ŝ pozostał paramtry ni zminiają się. ZalŜności tworząc charaktrystykę silnika mogą tŝ być przdstawion w postaci dogodnj do obliczń komputrowych jako tablic liczbow lub funkcj otrzyman na drodz aproksymacji matmatycznj. NalŜy podkrślić, Ŝ tak zdfiniowana charaktrystyka jst wyznaczana w stani ustalonym pracy silnika, a więc jst charaktrystyką statyczną. Charaktrystyka dynamiczna przdstawia przbig wilkości wyjściowych w funkcji czasu w odpowidzi na okrślon wymuszni na wjściu [1]. W praktyc badawczj najczęścij spotyka się dwi grupy charaktrystyk statycznych silników spalinowych: charaktrystyki prędkościow, dla których zminną nizalŝną jst prędkość obrotowa wału silnika n; charaktrystyki obciąŝniow, gdzi zminną nizalŝną jst wybrany paramtr będący miarą obciąŝnia silnika (na przykład momnt obrotowy M o ). 3. Charaktrystyka prędkościowa silnika ZI Charaktrystyką prędkościową silnika spalinowgo nazywa się przdstawioną graficzni zalŝność paramtrów pracy silnika od prędkości obrotowj przy stałym połoŝniu organu strującgo dopływm paliwa do silnika (w silnikach ZI przy stałym otwarciu przpustnicy, w silnikach ZS przy stałym połoŝniu organu strującgo układm zasilania). Charaktrystyka prędkościowa moŝ obrazować przbigi dowolnych paramtrów pracy silnika, jdnak najczęścij sporządza się wykrsy momntu obrotowgo M o, mocy uŝytcznj N, skundowgo zuŝycia paliwa G i jdnostkowgo zuŝycia paliwa g. Obiktm badań w tym ćwiczniu będzi silnik o zapłoni iskrowym, dlatgo tŝ dalsz rozwaŝania dotyczyć będą tylko silników ZI (w przypadku charaktrystyk silników ZS występują róŝnic związan z innym, jakościowym a ni ilościowym, sposobm strowania mocą oraz stosowanim rgulatorów prędkości obrotowj). Rys. 2. Schmat charaktrystyki prędkościowj zwnętrznj silnika ZI Rys. 3. Schmat charaktrystyki mocy częściowych silnika ZI

3 3 Charaktrystyką zwnętrzną (płnj mocy) jst charaktrystyka prędkościowa wyznaczona przy stałym, maksymalnym otwarciu przpustnicy. Charaktrystyką mocy częściowych nazywa się charaktrystykę prędkościową sporządzoną przy kilku częściowych (lcz stałych) otwarciach przpustnicy. Schmat charaktrystyki zwnętrznj silnika ZI (z zaznaczonymi przbigami momntu obrotowgo M o, mocy uŝytcznj N, skundowgo zuŝycia paliwa G i jdnostkowgo zuŝycia paliwa g ) pokazano na rysunku 2. Na rysunku 3 przdstawiono schmat charaktrystyki mocy częściowych silnika ZI z nanisionymi przbigami momntu obrotowgo dla maksymalngo (α p1 ) i cztrch częściowych otwarć przpustnicy (α p2... α p5 ). 4. Badania silników spalinowych na hamowni Silniki spalinow mogą być badan wraz z urządznim, któr napędzają (typowym przykładm jst badani samochodu na drodz lub na hamowni podwoziowj) albo oddzilni, na hamowni silnikowj. Podczas badań silnika na hamowni odbiornikim nrgii jst hamulc. Obcni stosuj się dwa typy hamulców silnikowych: hydrauliczn (zwan tŝ wodnymi gdyŝ stosowanym mdium jst zwykl woda), lktryczn, któr dzilą się na prądnicow i wykorzystując prądy wirow (rys. 4), nazywan w skróci lktrowirowymi. Enrgia mchaniczna gnrowana przz silnik spalinowy jst w hamulcu zaminiana na cipło (hamulc hydrauliczn i lktrowirow) i odprowadzana przz wodę chłodzącą lub prztwarzana na nrgię lktryczną (hamulc prądnicow), która moŝ być zwracana do sici. Hamulc silnikow umoŝliwiają najczęścij pomiar momntu hamującgo dzięki zastosowaniu wahliwgo stojana i mirzniu siły rakcji działającj na raminiu o znanj długości (rys. 5). Momnt obrotowy silnika moŝ tŝ być mirzony w inny sposób, na przykład momntomirzm wałowym. Stanowisko badawcz musi być wyposaŝon w urządznia umoŝliwiając pomiar paramtrów pracy silnika z załoŝoną dokładnością oraz w urządznia i instalacj pomocnicz (układ zasilania paliwm, układy chłodznia, odprowadzni spalin, instalacja lktryczna, wntylacyjna). 5. Obikt badań i stanowisko badawcz Obiktm badań będzi silnik o zapłoni iskrowym marki FIAT typu 170 A.000 stosowany w samochodzi FIAT Cinqucnto. Stanowisko badawcz wyposaŝon jst w hamulc na prądy wirow Automx AMX 30. Pomiar siły rakcji P r wahliwgo stojana hamulca ralizowany jst prztwornikim tnsomtrycznym. Momnt obrotowy jst wyliczany przz układ pomiarowy i wyświtlany w postaci cyfrowj. Prędkość obrotowa mirzona jst prztwornikim indukcyjnym. Do pomiaru zuŝycia paliwa zastosowano oryginalny paliwomirz wagowy (rysunki 6 i 7), który został skonstruowany pod kirunkim prof. M. Cichgo [1]. Dzięki prcyzyjnj wadz lktronicznj, na którj stoi naczyni pomiarow z paliwm oraz spcjalnmu oprogramowaniu moŝliw są pomiary zuŝycia paliwa w stanach ni ustalonych pracy silnika. (W ćwiczniu wszystki pomiary wykonywan będą w stanach ustalonych.) Zastosowany na stanowisku zintgrowany układ chłodznia ciczy chłodzącj silnik i olju smarującgo został skonstruowany i wykonany w Katdrz SSiS [5]. Schmat stanowiska badawczgo pokazano na rysunku Pomiar i wyliczani podstawowych paramtrów pracy silnika Zadanim studntów będzi wykonani pomiarów i obliczń umoŝliwiających sporządzni charaktrystyki prędkościowj (zwnętrznj lub częściowj) silnika ZI. W czasi ćwicznia mirzon będą następując paramtry: prędkość obrotowa wału silnika n za pomocą prztwornika indukcyjngo; momnt obrotowy silnika M o za pomocą hamulca dynamomtryczngo na prądy wirow; skundow zuŝyci paliwa G przy uŝyciu paliwomirza wagowgo.

4 4 Rys. 4. Schmat hamulca na prądy wirow: 1 tarcza wirnika, 2 wał, 3 kołnirz sprzęgła, 4 przwód wylotowy wody z trmostatm, 5 uzwojni stojana, 6 obudowa, 7 kanały wody chłodzącj stojan, 8 szczlina powitrzna, 9 indukcyjny prztwornik prędkości obrotowj, 10 spręŝyst płaskowniki podpirając wahliwy stojan, 11 rama, 12 przwód dolotowy wody chłodzącj, 13 przgub przwodu, 14 lastyczny przwód wylotowy wody chłodzącj Rys. 5. Schmat hamulca prądnicowgo z wahliwym stojanm: 1 rama, 2 łoŝyska stojana, 3 łoŝyska wirnika, 4 wirnik, 5 stojan, l ramię wahliwgo stojana

5 5 Rys. 6. Schmat części hydraulicznj paliwomirza wagowgo: 1 mirnica (naczyni pomiarow szklan lub stalow), 2 przwód wypływowy paliwa, 3 przwód dopływowy paliwa, 4 zawór odcinający zasilani silnika (strowany lktryczni), 5 krócic do podłącznia przwodu zasilającgo silnik, 6 zawór kulowy odcinający powrót paliwa, 7 zawór odcinający dopłniani mirnicy, 8 krócic do połącznia paliwomirza z zbiornikim Rys. 7. Ekran monitora komputra strującgo paliwomirzm wagowym: widoczny wykrs zuŝywania paliwa przz silnik podczas pomiaru i wynik uśrdninia G (1,35 g/s) w czasi 30 skund (czas tn jst nastawialny)

6 6 Rys. 8. Schmat stanowiska badawczgo: 1 silnik FIAT CC, 2 hamulc dynamomtryczny, 3 prztwornik siły, 4 prztwornik prędkości obrotowj, 5 paliwomirz wagowy, 6 strownik z układm pomiarowym, 7 układ chłodznia ciczy chłodzącj silnik i olju smarującgo Dla umoŝliwinia porównywania z sobą wyników badań przprowadzanych przy róŝnych paramtrach otaczającgo powitrza zmirzon wartości momntu obrotowgo mnoŝy się przz współczynnik korkcyjny α a [4], który dany jst wzorm: 1,2 0,6 p Φ T r r psr y α a = (1) py Φ y psy Tr gdzi: T - tmpratura powitrza na doloci do silnika [K], p - ciśnini baromtryczn [kpa], p s - ciśnini pary wodnj nasyconj przy odpowidnij tmpraturz [kpa], Φ - wilgotność względna powitrza. Indks r odpowiada wartościom w normalnych warunkach odnisinia: p r = 100 kpa, T r = 298 K, Φ r = 30%. Indks y odpowiada wartościom w warunkach badań. Po wykonaniu pomiarów i zrdukowaniu wyników do warunków normalnych nalŝy sporządzić wykrsy momntu obrotowgo i skundowgo zuŝycia paliwa w funkcji prędkości obrotowj posługując się aproksymacją krzywikową lub matmatyczną wilomianami albo funkcjami skljanymi. Wartości mocy uŝytcznj N oblicza się z zalŝności (2) a jdnostkowgo zuŝycia paliwa g z wzoru (3), przy czym wzięt do obliczń wartości momntu obrotowgo M o [Nm] i skundowgo zuŝycia paliwa G [g/s] nalŝy odczytać z wykrsów (obliczani N i g bzpośrdnio przy uŝyciu pomirzonych wartości M o i G jst błędm). N 3 3 = ω M ozrd 10 = 2π n M ozrd 10 [kw] (2) G 3 g = 10 [mg/kj] lub N G 3 g = 3,6 10 [g/kwh] (3) N (Do wzoru (2) nalŝy wstawić prędkość obrotową n w obrotach na skundę.) Po obliczniu wartości mocy uŝytcznj i jdnostkowgo zuŝycia paliwa sporządza się wykrsy N N n g g n = ( ) oraz = ( ) Litratura 1. Cichy M.: Silniki o działaniu cyklicznym - podstawy torii i działania. Wyd. PG, Gdańsk Brnhardt M., Dobrzyński S., Loth E.: Silniki samochodow. WKŁ, Warszawa Niwiarowski K.: Tłokow silniki spalinow. WKŁ, Warszawa PN-91/M (ISO ): Silniki spalinow tłokow. Osiągi. Mtody badań. 5. Fuks J., Makowski S., Masiak G., Trzbiatowski J.: Zintgrowany układ chłodznia silnika na stanowisku badawczym. Tchnika Motoryzacyjna nr 2/1983.

7 7 KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH Nazwisko i imię:... Grupa:... Data:... Ćwiczni 2 Pomiary podstawowych paramtrów pracy silników spalinowych 1. Przbig pomiarów na stanowisku badawczym: Nastawić Ŝądany kąt otwarcia przpustnicy za pomocą potncjomtru strownika 6 (rys. 4) kąt tn pozostaj ni zminiony podczas wykonywania pomiarów. Zminiać prędkość obrotową n układu silnik hamulc za pomocą potncjomtru strującgo wzbudznim hamulca na prądy wirow (zakrs i krok zmian prędkości obrotowj okrśli prowadzący ćwiczni). Dla kaŝdj nastawionj wartości prędkości obrotowj odczytać i zapisać w tab. 1 wilkości mirzon (po ustalniu warunków pracy silnika w danym punkci). Podczas wykonywania pomiarów odczytać jdnorazowo ciśnini, tmpraturę i wilgotność otaczającgo powitrza. 2. Tablica wilkości pomirzonych L.p n M o G n M o zrd M o aproks obr/min Nm g/s obr/s Nm Nm P o = t o = T o = Φ o = 3. Wykrs momntu obrotowgo i skundowgo zuŝycia paliwa w funkcji prędkości obrotowj Wykrs nalŝy sporządzić na papirz milimtrowym i dołączyć do sprawozdania.

8 8 4. Tablica wilkości odczytanych z wykrsu 3 i obliczonych L.p n M o G N g obr/s Nm g/s kw mg/kj lub g/kwh* *) nipotrzbn skrślić 5. Wykrs mocy uŝytcznj i jdnostkowgo zuŝycia paliwa w funkcji prędkości obrotowj Wykrs nalŝy sporządzić na papirz milimtrowym i dołączyć do sprawozdania.

WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK

WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH Dr inŝ. Sławomir Makowski Ćwiczenie 2 POMIARY PODSTAWOWYCH PARAMETRÓW

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBCIĄŻENIOWA

CHARAKTERYSTYKA OBCIĄŻENIOWA Opracowani: dr inż. Ewa Fudalj-Kostrzwa CHARAKTERYSTYKA OBCIĄŻENIOWA Charaktrystyki obciążniow są wyznaczan w ramach klasycznych statycznych badań silników zarówno dla silników o zapłoni iskrowym jak i

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY GRAFÓW WIĄZAŃ DO MODELOWANIA PRACY ZESPOŁU PRĄDOTWÓRCZEGO W SIŁOWNI OKRĘTOWEJ

ZASTOSOWANIE METODY GRAFÓW WIĄZAŃ DO MODELOWANIA PRACY ZESPOŁU PRĄDOTWÓRCZEGO W SIŁOWNI OKRĘTOWEJ Chybowski L. Grzbiniak R. Matuszak Z. Maritim Acadmy zczcin Poland ZATOOWANIE METODY GRAFÓW WIĄZAŃ DO MODELOWANIA PRACY ZEPOŁU PRĄDOTWÓRCZEGO W IŁOWNI OKRĘTOWEJ ummary: Papr prsnts issus of application

Bardziej szczegółowo

BED TESTS OF DIESEL ENGINE 4CT107 EQUIPPED WITH TURBOCHARGER, MADE BY DOMESTIC COMPANY AND GARRET, IN SCOPE OF EURO III REQUIREMENTS

BED TESTS OF DIESEL ENGINE 4CT107 EQUIPPED WITH TURBOCHARGER, MADE BY DOMESTIC COMPANY AND GARRET, IN SCOPE OF EURO III REQUIREMENTS Journal of KONES Intrnal Combustion Enins 03, vol., 3-4 BED TESTS OF DIESEL ENINE 4CT7 EQUIPPED WITH TURBOCHARER, MADE BY DOMESTIC COMPANY AND ARRET, IN SCOPE OF EURO III REQUIREMENTS Jrzy Jaskólski*,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Półprzewodniki Dielektryki Magnetyki Ćwiczenie nr 11 Badanie materiałów ferromagnetycznych

Laboratorium Półprzewodniki Dielektryki Magnetyki Ćwiczenie nr 11 Badanie materiałów ferromagnetycznych Laboratorium Półprzwodniki Dilktryki Magntyki Ćwiczni nr Badani matriałów frromagntycznych I. Zagadninia do przygotowania:. Podstawow wilkości charaktryzując matriały magntyczn. Związki pomiędzy B, H i

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych LABORATORIUM

POLITECHNIKA GDAŃSKA Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych LABORATORIUM POLITECHNIKA GDAŃSKA Wydział Elktrotchniki i Automatyki Katdra Enrgolktroniki i Maszyn Elktrycznych LABORATORIUM SYSTEMY ELEKTROMECHANICZNE TEMATYKA ĆWICZENIA MASZYNA SYNCHRONICZNA BADANIE PRACY W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

- Jeśli dany papier charakteryzuje się wskaźnikiem beta równym 1, to premia za ryzyko tego papieru wartościowego równa się wartości premii rynkowej.

- Jeśli dany papier charakteryzuje się wskaźnikiem beta równym 1, to premia za ryzyko tego papieru wartościowego równa się wartości premii rynkowej. Śrdni waŝony koszt kapitału (WACC) Spółki mogą korzystać z wilu dostępnych na rynku źródł finansowania: akcj zwykł, kapitał uprzywiljowany, krdyty bankow, obligacj, obligacj zaminn itd. W warunkach polskich

Bardziej szczegółowo

ELASTYCZNOŚĆ SILNIKA ANDORIA 4CTI90

ELASTYCZNOŚĆ SILNIKA ANDORIA 4CTI90 Konrad PRAJWOWSKI, Tomasz STOECK ELASTYCZNOŚĆ SILNIKA ANDORIA 4CTI90 Streszczenie W artykule opisana jest elastyczność silnika ANDORIA 4CTi90 obliczona na podstawie rzeczywistej charakterystyki prędkościowej

Bardziej szczegółowo

Pomiar pompy wirowej

Pomiar pompy wirowej Pomiar pompy wirowej Instrukcja do ćwiczenia nr 20 Badanie maszyn - laboratorium Opracował: dr inŝ. Andrzej Tatarek Zakład Miernictwa i Ochrony Atmosfery Wrocław, grudzień 2006 r. 1. Wstęp Pompami nazywamy

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE REGRESJI LOGISTYCZNEJ DO OKREŚLENIA PRAWDOPODOBIEŃSTWA SPRZEDAŻY ZASOBU MIESZKANIOWEGO

ZASTOSOWANIE REGRESJI LOGISTYCZNEJ DO OKREŚLENIA PRAWDOPODOBIEŃSTWA SPRZEDAŻY ZASOBU MIESZKANIOWEGO ZASTOSOWANIE REGRESJI LOGISTYCZNEJ DO OKREŚLENIA PRAWDOPODOBIEŃSTWA SPRZEDAŻY ZASOBU MIESZKANIOWEGO Łukasz MACH Strszczni: W artykul przdstawiono procs budowy modlu rgrsji logistycznj, którgo clm jst wspomagani

Bardziej szczegółowo

Farmakokinetyka furaginy jako przykład procesu pierwszego rzędu w modelu jednokompartmentowym zawierającym sztuczną nerkę jako układ eliminujący lek

Farmakokinetyka furaginy jako przykład procesu pierwszego rzędu w modelu jednokompartmentowym zawierającym sztuczną nerkę jako układ eliminujący lek 1 Matriał tortyczny do ćwicznia dostępny jst w oddzilnym dokumnci, jak równiż w książc: Hrmann T., Farmakokintyka. Toria i praktyka. Wydawnictwa Lkarski PZWL, Warszawa 2002, s. 13-74 Ćwiczni 6: Farmakokintyka

Bardziej szczegółowo

Trójfazowe silniki indukcyjne. 1. Wyznaczenie charakterystyk rozruchowych prądu stojana i momentu:

Trójfazowe silniki indukcyjne. 1. Wyznaczenie charakterystyk rozruchowych prądu stojana i momentu: A3 Trójfazowe silniki indukcyjne Program ćwiczenia. I. Silnik pierścieniowy 1. Wyznaczenie charakterystyk rozruchowych prądu stojana i momentu: a - bez oporów dodatkowych w obwodzie wirnika, b - z oporami

Bardziej szczegółowo

ISBN

ISBN Recenzent prof. dr hab. inż. dr h.c. JANUSZ MYSŁOWSKI Poszczególne rozdziały przygotowali: Wojciech SERDECKI: 1, 2, 3.1, 3.3, 3.5, 3.6, 3.7, 9 Paweł FUĆ: 15, Miłosław KOZAK: 13, Władysław KOZAK: 8 Anna

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie DEFINICJE OGÓLNE I WIELKOŚCI CHARAKTERYSTYCZNE WENTYLATORA WENTYLATOR maszyna wirnikowa, która otrzymuje energię mechaniczną za pomocą jednego wirnika lub kilku wirników zaopatrzonych w łopatki, użytkuje

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103 Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych

1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych 1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1. Klasyfikacja silników 2.1.1. Wprowadzenie 2.1.2.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie PA6. Badanie działania regulatora PID zaimplementowanego w sterowniku S7-1200 firmy Siemens

Ćwiczenie PA6. Badanie działania regulatora PID zaimplementowanego w sterowniku S7-1200 firmy Siemens INSYU AUOMAYKI i ROBOYKI WYDZIAŁ MECHARONIKI - laboratorium Ćwiczni PA6 Badani działania rgulatora PID zaimplmntowango w strowniu S7-00 firmy Simns Instrucja laboratoryjna Opracowani : dr inż. Danuta Holjo

Bardziej szczegółowo

STOCHOWSKA WYDZIAŁ IN

STOCHOWSKA WYDZIAŁ IN POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I INFORMATYKI Instytut Maszyn Tłokowych i Techniki Sterowania Laboratorium: Środowiskowe oddziaływanie motoryzacji Ćwiczenie nr 4 Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Wydział Mechaniczny. INSTYTUT EKSPLOATACJI POJAZDÓW I MASZYN tel.

Wydział Mechaniczny. INSTYTUT EKSPLOATACJI POJAZDÓW I MASZYN    tel. Wydział Mechaniczny INSTYTUT EKSPLOATACJI POJAZDÓW I MASZYN www.iepim.uniwersytetradom.pl e-mail: iepim@uthrad.pl tel.: 0-48 361 76 42 OFERTA BADAWCZA Obszar I Ochrona środowiska naturalnego przed skażeniami

Bardziej szczegółowo

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Pomiary wilgotności /. Pomiar wilgotności powietrza psychrometrem Augusta 1. 2. 3. Rys. 1. Psychrometr

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów Wprowadzenie... 13

Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów Wprowadzenie... 13 SPIS TREŚCI Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów... 9 Wprowadzenie... 13 1. KIERUNKI ROZWOJU SILNIKÓW SPALINOWYCH... 15 1.1. Silniki o zapłonie iskrowym... 17 1.1.1. Wyeliminowanie przepustnicy... 17

Bardziej szczegółowo

PRACA DOKTORSKA ANALIZA DYNAMICZNYCH I USTALONYCH STANÓW PRACY SILNIKA RELUKTANCYJNEGO MGR INŻ. JANUSZ KOŁODZIEJ ZE STRUMIENIEM POPRZECZNYM

PRACA DOKTORSKA ANALIZA DYNAMICZNYCH I USTALONYCH STANÓW PRACY SILNIKA RELUKTANCYJNEGO MGR INŻ. JANUSZ KOŁODZIEJ ZE STRUMIENIEM POPRZECZNYM POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI I INFORMATYKI MGR INŻ. JANUSZ KOŁODZIEJ ANALIZA DYNAMICZNYCH I USTALONYCH STANÓW PRACY SILNIKA RELUKTANCYJNEGO ZE STRUMIENIEM POPRZECZNYM PRACA

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJE DO ZAJĘĆ LABORATORYJNYCH SILNIKI SPALINOWE I PALIWA

INSTRUKCJE DO ZAJĘĆ LABORATORYJNYCH SILNIKI SPALINOWE I PALIWA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn specjalność: konstrukcja i eksploatacja maszyn i pojazdów INSTRUKCJE DO ZAJĘĆ LABORATORYJNYCH SILNIKI SPALINOWE I PALIWA SSiP-1 Budowa i działanie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: Wykład, ćwiczenia laboratoryjne I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Uzyskanie

Bardziej szczegółowo

Mechanika i Budowa Maszyn Studia pierwszego stopnia

Mechanika i Budowa Maszyn Studia pierwszego stopnia Mechanika i Budowa Maszyn Studia pierwszego stopnia Przedmiot: Diagnostyka silnika i osprzętu Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Kod przedmiotu: MBM 1 S 0 5 58-3_1 Rok: 3 Semestr: 5 Forma studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH

ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH Zakład Napędów Lotniczych Instytutu Lotnictwa prowadzi prace pomiarowobadawcze w następujących dziedzinach: - badania silników tłokowych i turbowałowych,

Bardziej szczegółowo

НАЦІОНАЛЬНИЙ ТРАНСПОРТНИЙ УНІВЕРСИТЕТ

НАЦІОНАЛЬНИЙ ТРАНСПОРТНИЙ УНІВЕРСИТЕТ JAREMCIO Mirosław, LEJDA Kazimierz, SIEDLECKA Sylwia BADANIA PORÓWNAWCZE WYBRANYCH PARAMETRÓW SAMOCHODÓW OSOBOWYCH NA HAMOWNI PODWOZIOWEJ W artykule przedstawiono wyniki badań pomiarów mocy na kołach,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW LABORATORIU TECHNOLOGII NAPRAW ONTAś SILNIKA SPALINOWEGO, DIAGNOZOWANIE SILNIKA PO NAPRAWIE 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać montaŝu silnika spalinowego i zweryfikować jakość naprawy podczas diagnozowania silnika

Bardziej szczegółowo

Badanie silnika indukcyjnego jednofazowego i transformatora

Badanie silnika indukcyjnego jednofazowego i transformatora Zakład Napędów Wieloźródłowych Instytut Maszyn Roboczych Ciężkich PW Laboratorium Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie M3 - protokół Badanie silnika indukcyjnego jednofazowego i transformatora Data

Bardziej szczegółowo

EA3. Silnik uniwersalny

EA3. Silnik uniwersalny EA3 Silnik uniwersalny Program ćwiczenia 1. Oględziny zewnętrzne 2. Pomiar charakterystyk mechanicznych przy zasilaniu: a - napięciem sinusoidalnie zmiennym (z sieci), b - napięciem dwupołówkowo-wyprostowanym.

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy prądu stałego

Badanie prądnicy prądu stałego POLTECHNKA ŚLĄSKA WYDZAŁ NŻYNER ŚRODOWSKA ENERGETYK NSTYTUT MASZYN URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy prądu stałego (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWCZ 3 1. Cel

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Przedmowa... 8

SPIS TREŚCI. Przedmowa... 8 SPIS TREŚCI Przedmowa... 8 1. BADANIA DIAGNOSTYCZNE POJAZDU NA HAMOWNI PODWOZIOWEJ (Wiktor Mackiewicz, Andrzej Wolff)... 9 1.1. Wprowadzenie... 9 1.2. Podstawy teoretyczne... 9 1.2.1. Wady i zalety stanowiskowych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać weryfikacji elementów przeniesienia napędu oraz pojazdu. W wyniku opanowania treści ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

PRÓBA POPRAWY WSKAŹNIKÓW EKONOMICZNYCH SILNIKA TURBODOŁADOWANEGO

PRÓBA POPRAWY WSKAŹNIKÓW EKONOMICZNYCH SILNIKA TURBODOŁADOWANEGO PRÓBA POPRAWY WSKAŹNIKÓW EKONOMICZNYCH SILNIKA TURBODOŁADOWANEGO Janusz Mysłowski Politechnika Szczecińska,Katedra Eksploatacji Pojazdów Samochodowych Al.Piastów 19,70-310 Szczecin,Polska Tel.+ 48 91 4494811,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie M-2 Pomiar mocy

Ćwiczenie M-2 Pomiar mocy POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH INSTRUKCJA do ćwiczeń laboratoryjnych z Metrologii wielkości energetycznych Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5. Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin.

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5. Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin. EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5 Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest ocena skuteczności

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

Układ napędowy. Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27. Zespół prądnic synchronicznych. Znamionowa prędkość obrotowa

Układ napędowy. Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27. Zespół prądnic synchronicznych. Znamionowa prędkość obrotowa Układ napędowy Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27 Moc znamionowa Znamionowa prędkość obrotowa 708 kw 1800 obr/min Obroty biegu jałowego 600 obr/min Ilość i układ cylindrów V 12 Stopień sprężania

Bardziej szczegółowo

KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH

KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH Katedra Pojazdów i Sprzętu Mechanicznego Laboratorium KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH Zawartość 5 kart pomiarowych Kielce 00 Opracował : dr inż. Rafał Jurecki str. Strona / Silnik Charakterystyka obiektu

Bardziej szczegółowo

Badanie napędu z silnikiem bezszczotkowym prądu stałego

Badanie napędu z silnikiem bezszczotkowym prądu stałego Badanie napędu z silnikiem bezszczotkowym prądu stałego Instrukcja do ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, zasadą działania oraz sposobem sterowania 3- pasmowego silnika bezszczotkowego

Bardziej szczegółowo

POMIARY OPORÓW WEWNĘ TRZNYCH SILNIKA SPALINOWEGO

POMIARY OPORÓW WEWNĘ TRZNYCH SILNIKA SPALINOWEGO ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LIV NR 2 (193) 2013 Mirosław Karczewski, Leszek Szczęch Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Mechaniczny, Instytut Pojazdów Mechanicznych i Transportu 00-908

Bardziej szczegółowo

Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu

Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ Instrukcja do ćwiczenia T-05 Temat: Pomiar parametrów przepływu gazu. Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin dyplomowy specjalność SiC

Pytania na egzamin dyplomowy specjalność SiC Pytania na egzamin dyplomowy specjalność SiC 1. Bilans cieplny silnika spalinowego. 2. Wpływ stopnia sprężania na sprawność teoretyczną obiegu cieplnego silnika spalinowego. 3. Rodzaje wykresów indykatorowych

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE. Układ LEONARDA.

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE. Układ LEONARDA. POLITECHNIK ŚLĄK YDZIŁ INŻYNIERII ŚRODOIK I ENERETYKI INTYTUT ZYN I URZĄDZEŃ ENERETYCZNYCH LBORTORIU ELEKTRYCZNE Układ LEONRD. (E 20) Opracował: Dr inż. łodzimierz OULEICZ Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ VIII-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia nr 8. EW 1 8 EW WYZNACZENIE ZAKRESU PRACY I

Bardziej szczegółowo

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015 KRAKÓW 10.03.2015 Zrównoważona energetyka i gospodarka odpadami ZAGOSPODAROWANIE ODPADOWYCH GAZÓW POSTPROCESOWYCH Z PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO DO CELÓW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Marek Brzeżański

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SILNIKÓW SPALINOWYCH Materiały pomocnicze

LABORATORIUM SILNIKÓW SPALINOWYCH Materiały pomocnicze LABORATORIUM SILNIKÓW SPALINOWYCH Materiały pomocnicze Temat: Ocena procesu spalania na podstawie wykresu indykatorowego Indykowanie tłokowego silnika spalinowego oznacza pomiar szybkozmiennych ciśnień

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY. Budowa i zasada działania silników indukcyjnych Zasadniczymi częściami składowymi silnika indukcyjnego są nieruchomy stojan i obracający się wirnik. Wewnętrzną stronę stojana

Bardziej szczegółowo

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 1 Budowa silnika inukcyjnego Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 2 Budowa silnika inukcyjnego Tabliczka znamionowa

Bardziej szczegółowo

(54) Sposób oceny szczelności komory spalania silnika samochodowego i układ do oceny

(54) Sposób oceny szczelności komory spalania silnika samochodowego i układ do oceny RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 189563 (21) Numer zgłoszenia: 332658 (22) Data zgłoszenia: 19.04.1999 (13) B1 (51) IntCl7 G01M 15/00 (54)

Bardziej szczegółowo

Stanowisko pomiarowe do badania stanów przejściowych silnika krokowego

Stanowisko pomiarowe do badania stanów przejściowych silnika krokowego Stanowisko pomiarowe do badania stanów przejściowych silnika krokowego 1. Specyfikacja...3 1.1. Przeznaczenie stanowiska...3 1.2. Parametry stanowiska...3 2. Elementy składowe...4 3. Obsługa...6 3.1. Uruchomienie...6

Bardziej szczegółowo

Opis wyników projektu

Opis wyników projektu Opis wyników projektu Nowa generacja wysokosprawnych agregatów spalinowoelektrycznych Nr projektu: WND-POIG.01.03.01-24-015/09 Nr umowy: UDA-POIG.01.03.01-24-015/09-01 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ

Bardziej szczegółowo

BADANIE SILNIKA SKOKOWEGO

BADANIE SILNIKA SKOKOWEGO Politechnika Warszawska Instytut Maszyn Elektrycznych Laboratorium Maszyn Elektrycznych Malej Mocy BADANIE SILNIKA SKOKOWEGO Warszawa 00. 1. STANOWISKO I UKŁAD POMIAROWY. W skład stanowiska pomiarowego

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu

POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu PRACA DYPLOMOWA BADANIA I MODELOWANIE PRACY UKŁADU NAPĘDOWEGO SAMOCHODU Z AUTOMATYCZNĄ SKRZYNIĄ BIEGÓW Autor: inŝ. Janusz Walkowiak Promotor:

Bardziej szczegółowo

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM Ćw. 4 BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM WYBRANA METODA BADAŃ. Badania hydrodynamicznego łoŝyska ślizgowego, realizowane na stanowisku

Bardziej szczegółowo

Układy napędowe maszyn - opis przedmiotu

Układy napędowe maszyn - opis przedmiotu Układy napędowe maszyn - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Układy napędowe maszyn Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-P-59_15gen Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika i budowa maszyn

Bardziej szczegółowo

PARCIE GRUNTU. Przykłady obliczeniowe. Zadanie 1.

PARCIE GRUNTU. Przykłady obliczeniowe. Zadanie 1. MECHANIA GRUNTÓW ćwicznia, dr inż. Irnusz Dyka irunk studiów: Budownictwo Rok III, s. V Zadani. PARCIE GRUNTU Przykłady obliczniow Przdstawion zostały wyniki obliczń parcia czynngo i birngo (odporu) oraz

Bardziej szczegółowo

Elementy i obwody nieliniowe

Elementy i obwody nieliniowe POLTCHNKA ŚLĄSKA WYDZAŁ NŻYNR ŚRODOWSKA NRGTYK NSTYTT MASZYN RZĄDZŃ NRGTYCZNYCH LABORATORM LKTRYCZN lementy i obwody nieliniowe ( 3) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLWCZ 3 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Ćw. 5 BADANIE I OCENA DZIAŁANIA PIERŚCIENI TYPU SIMMERING STOSOWANYCH DO USZCZELNIEŃ WAŁÓW W OBUDOWIE

Ćw. 5 BADANIE I OCENA DZIAŁANIA PIERŚCIENI TYPU SIMMERING STOSOWANYCH DO USZCZELNIEŃ WAŁÓW W OBUDOWIE Ćw. 5 BADANIE I OCENA DZIAŁANIA PIERŚCIENI TYPU SIMMERING STOSOWANYCH DO USZCZELNIEŃ WAŁÓW W OBUDOWIE OPIS STANOWISKA BADAWCZEGO Na rysunku 5.8 przedstawiono schemat stanowiska do badania i oceny szczelności

Bardziej szczegółowo

CWICZ Nr 1 UKŁAD NAPĘDOWY Z SILNIKIEM WYKONAWCZYM PRĄDU STAŁEGO STEROWANYM IMPULSOWO Z PRZEKSZTAŁTNIKA TRANZYSTOROWEGO

CWICZ Nr 1 UKŁAD NAPĘDOWY Z SILNIKIEM WYKONAWCZYM PRĄDU STAŁEGO STEROWANYM IMPULSOWO Z PRZEKSZTAŁTNIKA TRANZYSTOROWEGO WIZ Nr 1 UKŁD NPĘDOWY Z SILNIKIE WYKONWZY PRĄDU STŁEGO STEROWNY IPULSOWO Z PRZEKSZTŁTNIK TRNZYSTOROWEGO 1.1. Program ćwicznia Wykonani ćwiczni objmuj następujący zakrs: - zapoznani się z silnikim wykonawczym

Bardziej szczegółowo

Stanowiskowe badania samochodów Kod przedmiotu

Stanowiskowe badania samochodów Kod przedmiotu Stanowiskowe badania samochodów - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Stanowiskowe badania samochodów Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-KiEP-P-08_15 Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika

Bardziej szczegółowo

9.Tylko jedna odpowiedź jest poprawna. 10. Wybierz właściwą odpowiedź i zamaluj kratkę z odpowiadającą jej literą np., gdy wybrałeś odpowiedź A :

9.Tylko jedna odpowiedź jest poprawna. 10. Wybierz właściwą odpowiedź i zamaluj kratkę z odpowiadającą jej literą np., gdy wybrałeś odpowiedź A : 6.Czytaj uważnie wszystkie zadania. 7. Rozwiązania zaznaczaj na KARCIE ODPOWIEDZI długopisem lub piórem z czarnym tuszem/atramentem. 8. Do każdego zadania podane są cztery możliwe odpowiedzi: A, B, C,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 2. Analiza kinematyczna napędu z przekładniami

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 2. Analiza kinematyczna napędu z przekładniami INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 2 Analiza kinematyczna napędu z przekładniami 1. Wprowadzenie Układ roboczy maszyny, cechuje się swoistą charakterystyką ruchowoenergetyczną, często odmienną od charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie wentylatora - 1 -

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie wentylatora - 1 - Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYAMIKI Badanie wentylatora - 1 - Wiadomości podstawowe Wentylator jest maszyną przepływową, słuŝącą do przetłaczania i spręŝania czynników gazowych.

Bardziej szczegółowo

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów Wymagania edukacyjne dla uczniów Technikum Elektrycznego ZS Nr 1 w Olkuszu przedmiotu : Pracownia montażu i konserwacji maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie programu nauczania : TECHNIK ELEKTRYK

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Test 100 000 km na LPG. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego.

Raport końcowy. Test 100 000 km na LPG. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego. Metodologia badania: 1. Test drogowy w cyklu mieszanym (miasto 20%, trasa 80%). 2. Pomiary cykliczne (co 15tys. km.) z udziałem rzeczoznawcy

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy synchronicznej

Badanie prądnicy synchronicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy synchronicznej (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI ZEWNĘTRZNEJ CIĄGNIKA KOŁOWEGO Z WYKORZYSTANIEM PRZENOŚNEJ HAMOWNI INERCYJNEJ

WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI ZEWNĘTRZNEJ CIĄGNIKA KOŁOWEGO Z WYKORZYSTANIEM PRZENOŚNEJ HAMOWNI INERCYJNEJ Ryszard Michalski 1), Jarosław Gonera 1), Michał Janulin 1) WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI ZEWNĘTRZNEJ CIĄGNIKA KOŁOWEGO Z WYKORZYSTANIEM PRZENOŚNEJ HAMOWNI INERCYJNEJ Streszczenie. Przedstawiono poszczególne

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do pracowni specjalistycznej

Wydział Elektryczny. Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do pracowni specjalistycznej Politchnika Białotocka Wydział Elktryczny Katdra Tlkomunikacji i Aparatury Elktronicznj Intrukcja do pracowni pcjalitycznj Tmat ćwicznia: Dokładność ciągłych i dykrtnych układów rgulacji Numr ćwicznia:

Bardziej szczegółowo

Karta katalogowa wentylatorów promieniowych

Karta katalogowa wentylatorów promieniowych Karta katalogowa wentylatorów promieniowych Zastosowanie Wentylatory MPB mają wiele zastosowań w systemach odciągania zanieczyszczonego powietrza i transportu pneumatycznego. Typowe zastosowania:? odciągi

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH. Ćwiczenie 5 UKŁADY ZASILANIA I ZAPŁONOWE W SILNIKACH O ZAPŁONIE ISKROWYM.

LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH. Ćwiczenie 5 UKŁADY ZASILANIA I ZAPŁONOWE W SILNIKACH O ZAPŁONIE ISKROWYM. Dr inŝ. Zbigniew Kneba 1. Wstęp WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK Kierownik katedry: prof. dr hab. inŝ. Andrzej Balcerski, prof. zw. PG LABORATORIUM PODSTAW

Bardziej szczegółowo

Maszyna indukcyjna jest prądnicą, jeżeli prędkość wirnika jest większa od prędkości synchronicznej, czyli n > n 1 (s < 0).

Maszyna indukcyjna jest prądnicą, jeżeli prędkość wirnika jest większa od prędkości synchronicznej, czyli n > n 1 (s < 0). Temat: Wielkości charakteryzujące pracę silnika indukcyjnego. 1. Praca silnikowa. Maszyna indukcyjna jest silnikiem przy prędkościach 0 < n < n 1, co odpowiada zakresowi poślizgów 1 > s > 0. Moc pobierana

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PKM. Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych

LABORATORIUM PKM. Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych LABORATORIUM PKM Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Plan szkoleń realizowanych w drugiej połowie roku przez PUP dla Powiatu Toruńskiego

Plan szkoleń realizowanych w drugiej połowie roku przez PUP dla Powiatu Toruńskiego Plan szkolń ralizowanych w drugij połowi roku przz PUP dla Powiatu Toruńskigo Nazwa szkolnia ABC przdsiębiorc zości Zakrs szkolnia Działalność gospodarcza aspkty prawn, działalność gospodarcza aspkty konomiczn,

Bardziej szczegółowo

TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO

TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO Wielkościami liczbowymi charakteryzującymi pracę silnika są parametry pracy silnika do których zalicza się: 1. Średnie ciśnienia obiegu 2. Prędkości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Sterowanie układem hydraulicznym z proporcjonalnym zaworem przelewowym Opracowanie: Z. Kudźma, P. Osiński, M. Stosiak 1 Proporcjonalne elementy

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH WYDZIAŁ MECHANICZNY TECHNOLOGICZNY. Optymalizacja układów powierzchniowych z wykorzystaniem algorytmów ewolucyjnych

POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH WYDZIAŁ MECHANICZNY TECHNOLOGICZNY. Optymalizacja układów powierzchniowych z wykorzystaniem algorytmów ewolucyjnych POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH WYDZIAŁ MECHANICZNY TECHNOLOGICZNY Katdra Wytrzymałości Matriałów i Mtod Komputrowych Mchaniki Rozprawa doktorska Tytuł: Optymalizacja układów powirzchniowych z wykorzystanim

Bardziej szczegółowo

Prowadzący(a) Grupa Zespół data ćwiczenia Lp. Nazwisko i imię Ocena LABORATORIUM 4. PODSTAW 5. AUTOMATYKI

Prowadzący(a) Grupa Zespół data ćwiczenia Lp. Nazwisko i imię Ocena LABORATORIUM 4. PODSTAW 5. AUTOMATYKI Instytut Automatyki i Robotyki Prowadzący(a) Grupa Zespół data ćwiczenia Lp. Nazwisko i imię Ocena 1. 2. 3. LABORATORIUM 4. PODSTAW 5. AUTOMATYKI Ćwiczenie PA7b 1 Badanie jednoobwodowego układu regulacji

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Krzywe mocy i momentu: a) w obcowzbudnym silniku prądu stałego, b) w odwzbudzanym silniku synchronicznym z magnesem trwałym

Rys. 1. Krzywe mocy i momentu: a) w obcowzbudnym silniku prądu stałego, b) w odwzbudzanym silniku synchronicznym z magnesem trwałym Tytuł projektu : Nowatorskie rozwiązanie napędu pojazdu elektrycznego z dwustrefowym silnikiem BLDC Umowa Nr NR01 0059 10 /2011 Czas realizacji : 2011-2013 Idea napędu z silnikami BLDC z przełączalną liczbą

Bardziej szczegółowo

Silniki pojazdów samochodowych : podręcznik do nauki zawodu Technik pojazdów samochodowych / aut. Richard Fischer [et al.].

Silniki pojazdów samochodowych : podręcznik do nauki zawodu Technik pojazdów samochodowych / aut. Richard Fischer [et al.]. Silniki pojazdów samochodowych : podręcznik do nauki zawodu Technik pojazdów samochodowych / aut. Richard Fischer [et al.]. Warszawa, 2013 Spis treści Wstęp 7 1. Podstawowe wiadomości o silnikach 9 1.1.

Bardziej szczegółowo

- 1 - Obrotomierz OBD-104 przeznaczony jest do pomiarów prędkości obrotowej silników wysokopręŝnych (ZS) oraz silników z zapłonem iskrowym (ZI).

- 1 - Obrotomierz OBD-104 przeznaczony jest do pomiarów prędkości obrotowej silników wysokopręŝnych (ZS) oraz silników z zapłonem iskrowym (ZI). - 1 - I. WPROWADZENIE Niniejsza instrukcja przeznaczona jest dla personelu warsztatowego uprawnionego do obsługi obrotomierza OBD-104. Przed podjęciem jakichkolwiek czynności związanych z obrotomierzem

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH ĆWICZENIE NR 3: DIAGNOSTYCZNE POMIARY SKŁADNIKÓW TOKSYCZNYCH SPALIN WPROWADZENIE

LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH ĆWICZENIE NR 3: DIAGNOSTYCZNE POMIARY SKŁADNIKÓW TOKSYCZNYCH SPALIN WPROWADZENIE LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH ĆWICZENIE NR 3: DIAGNOSTYCZNE POMIARY SKŁADNIKÓW TOKSYCZNYCH SPALIN WPROWADZENIE Wzrost liczby eksploatowanych silników spalinowych spowodował konieczność

Bardziej szczegółowo

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Ciepło spalania Q s jest to ilość ciepła otrzymana przy spalaniu całkowitym i zupełnym jednostki paliwa wagowej lub objętościowej, gdy produkty

Bardziej szczegółowo

STOCHOWSKA WYDZIAŁ IN

STOCHOWSKA WYDZIAŁ IN POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I INFORMATYKI Instytut Maszyn Tłokowych i Techniki Sterowania Laboratorium: Motoryzacyjne skażenie środowiska Ćwiczenie nr 3 Imię i nazwisko Rok

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Wyznaczanie mocy akustycznej

Temat ćwiczenia. Wyznaczanie mocy akustycznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Wyznaczanie mocy akustycznej Cel ćwiczenia Pomiary poziomu natęŝenia dźwięku źródła hałasu. Wyznaczanie mocy akustycznej źródła hałasu. Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY STEROWANY Z WEKTOROWEGO FALOWNIKA NAPIĘCIA

SILNIK INDUKCYJNY STEROWANY Z WEKTOROWEGO FALOWNIKA NAPIĘCIA SILNIK INDUKCYJNY STEROWANY Z WEKTOROWEGO FALOWNIKA NAPIĘCIA Rys.1. Podział metod sterowania częstotliwościowego silników indukcyjnych klatkowych Instrukcja 1. Układ pomiarowy. Dane maszyn: Silnik asynchroniczny:

Bardziej szczegółowo

I. Kontrola stanu technicznego układu wydechowego i poziomu hałasu zewnętrznego podczas postoju pojazdu. Kontrola organoleptyczna - I etap

I. Kontrola stanu technicznego układu wydechowego i poziomu hałasu zewnętrznego podczas postoju pojazdu. Kontrola organoleptyczna - I etap ZAŁĄCZNIK Nr 3 SPOSÓB OCENY STANU TECHNICZNEGO UKŁADU WYDECHOWEGO I POMIARU POZIOMU HAŁASU ZEWNĘTRZNEGO PODCZAS POSTOJU POJAZDU ORAZ SPOSÓB KONTROLI STANU TECHNICZNEGO SYGNAŁU DŹWIĘKOWEGO PODCZAS PRZEPROWADZANIA

Bardziej szczegółowo

Dobór silnika serwonapędu. (silnik krokowy)

Dobór silnika serwonapędu. (silnik krokowy) Dobór silnika serwonapędu (silnik krokowy) Dane wejściowe napędu: Masa całkowita stolika i przedmiotu obrabianego: m = 40 kg Współczynnik tarcia prowadnic = 0.05 Współczynnik sprawności przekładni śrubowo

Bardziej szczegółowo

W5 Samowzbudny generator asynchroniczny

W5 Samowzbudny generator asynchroniczny W5 Samowzbudny generator asynchroniczny Program ćwiczenia: I. Część pomiarowa 1. Wyznaczenie charakterystyk zewnętrznych generatora przy wzbudzeniu pojemnościowym i obciąŝeniu rezystancyjnym, przy stałych

Bardziej szczegółowo

zestawu rejestratorów do monitoringu parametrów środowiskowych (pokrywy roślinnej, temperatury) - systemu do monitorowania stanu pokrywy roślinnej.

zestawu rejestratorów do monitoringu parametrów środowiskowych (pokrywy roślinnej, temperatury) - systemu do monitorowania stanu pokrywy roślinnej. Załącznik nr 1 do pisma - zapytania ofertowego SPECYFIKACJA TECHNICZNA nr 1 (ST NR 1): zestawu rejestratorów do monitoringu parametrów środowiskowych (pokrywy roślinnej, temperatury) - systemu do monitorowania

Bardziej szczegółowo

SONDY DYNAMICZNE LMSR

SONDY DYNAMICZNE LMSR SONDY DYNAMICZNE LMSR do lekkich, średnich i cięŝkich sondowań zgodnie z normą DIN ISO 22476 LMSR na kołach Sondy dynamiczne są dostępne w kilku różnych wersjach LMSR-Vk napędzana silnikiem spalinowym

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

Furgon kompakt z rozstawem osi 3200 mm. Dopuszczalna masa całkowita w kg Napęd na koła przednie 4 x 2

Furgon kompakt z rozstawem osi 3200 mm. Dopuszczalna masa całkowita w kg Napęd na koła przednie 4 x 2 Dane techniczne. Legenda do wymiarów: Wszystkie wymiary podano w milimetrach i są wartościami uśrednionymi. Dotyczą pojazdów z wyposażeniem podstawowym i bez obciążenia. a) Wysokość pojazdu w połączeniu

Bardziej szczegółowo

Mechanika i Budowa Maszyn Studia pierwszego stopnia

Mechanika i Budowa Maszyn Studia pierwszego stopnia Mechanika i Budowa Maszyn Studia pierwszego stopnia Przedmiot: Silniki spalinowe Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Kod przedmiotu: MBM 1 N 0 5 58-1_1 Rok: Semestr: 5 Forma studiów: Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Wydział: EAIiE kierunek: AiR, rok II Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Grupa laboratoryjna: A Czwartek 13:15 Paweł Górka

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium Materiały dydaktyczne Napędy hydrauliczne Semestr IV Laboratorium 1 1. Zagadnienia realizowane na zajęciach laboratoryjnych Zagadnienia według treści zajęć dydaktycznych: Podstawowe rodzaje napędowych

Bardziej szczegółowo

4 rzędowo, poprzecznie z przodu. Euro 4 - Euro 5 ze Start&Stop i DPF

4 rzędowo, poprzecznie z przodu. Euro 4 - Euro 5 ze Start&Stop i DPF Dane techniczne SILNIK 1.4 16v 1.3 Multijet 16v 1.6 Multijet 16v 2.0 Multijet 16v Liczba cylindrów, położenie Pojemność skokowa (cm3) 1368 1248 1598 1956 Średnica x skok (mm) 72x84 69,6x82 79,5x80,5 83x90,5

Bardziej szczegółowo