Zakażenie układu moczowego (ZUM)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zakażenie układu moczowego (ZUM)"

Transkrypt

1 Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń układu moczowego STRESZCZENIE Zakażenie układu moczowego (ZUM) jest jedną z najczęstszych i drugą po zakażeniu dróg oddechowych przyczyną chorób infekcyjnych. Zasadniczo ZUM występuje najczęściej u kobiet zarówno w populacji chorych w szpitalnej, jak i pozaszpitalnej opiece medycznej. Szacuje się, że przynajmniej raz w życiu co trzecia kobieta choruje na ZUM. Próbka moczu przesłana do laboratorium mikrobiologicznego jest najczęstszym badaniem diagnostycznym. Sposób pobrania moczu do badania mikrobiologicznego ma nie tylko znaczenie diagnostyczne, ale również wpływa na dalsze postępowanie kliniczne. W artykule przedstawiono najważniejsze techniki pobierania moczu. SŁOWA KLUCZOWE zakażenie układu moczowego, metody pobierania moczu SUMMARY Urinary tract infections (UTIs) are the most common infectious diseases, rank second only to respiratory infections in their incidence. UTIs are conditions frequently complained by women both in the general population and in the hospital setting. Urine specimens make up a large proportion of the samples submitted to the microbiology laboratory for culture. The role of the microbiology laboratory is to provide relevant information for diagnosis and treatment of UTIs. Both the laboratory diagnosis and the clinical diagnosis of laboratory test results must be made in light of the method of collection used. The present article presents the most important diagnostic procedures in collection of urine. KEYWORDS urinary tract infections, the method of urine collection dr n. przyr. Katarzyna Szczypa ALAB LABORATORIA SP. Z O.O., WARSZAWA Zakażenie układu moczowego (ZUM) (ang. Urinary Tract Infection, UTI) jest szerokim pojęciem o niezwykle zróżnicowanym obrazie klinicznym choroby. Jest jedną z najczęstszych oraz drugą zaraz po zakażeniach układu oddechowego przyczyną interwencji lekarskich. Choć dzisiejsza nowoczesna medycyna poczyniła znaczny postęp w rozpoznawaniu i leczeniu tej choroby, to jednak nadal stanowi ona poważny problem kliniczny i wymaga indywidualnego podejścia do pacjenta. Identyfikacja czynników etiologicznych zakażeń pozaszpitalnych i szpitalnych ZUM wraz z określeniem ich wrażliwości na leki przeciwbakteryjne jest niezbędna do prawidłowego leczenia pacjenta. Podstawowym materiałem do badań laboratoryjnych jest próbka moczu, która, właściwie pobrana i transportowana do laboratorium, może zapewnić wysoką jakość i wiarygodność wykonywanych testów. DEFINICJE ZUM Generalnie za infekcję układu moczowego uważa się obecność drobnoustrojów w drogach moczowych, powyżej zwieracza pęcherza moczowego, które w warunkach prawidłowych powinny być jałowe. Istnieje wiele podziałów infekcji układu moczowego. Jednym z nich jest klasyfikacja anatomiczna, która dzieli tę chorobę na: zakażenie górnych dróg moczowych obejmujące nerkę, układy kielichowo-miedniczkowe i okolice okołonerkowe oraz zakażenie dolnego odcinka dróg moczowych dotyczące pęcherza moczowego lub pęcherza i cewki. W zależności od objawów klinicznych z uwzględnieniem ich stopnia nasilenia oraz występowania czynników sprzyjających zakażeniu zaproponowano też podział na ZUM objawowy i bezobjawowy. Wśród objawowych ZUM wyróżnia się zakażenie proste, inaczej niepowikłane (u kobiet bez czynników ryzyka), takie jak ostre zapalenie pęcherza moczowego (łac. cystitis), ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek (łac. pyelonephritis acuta) oraz nawracające zapalenie dolnych dróg moczowych. W podziale tym mówi się także o zakażeniu złożonym, czyli powikłanym (dotyczy pacjentów z czynnikami ryzyka), do którego oprócz wyżej wymienionych zalicza się przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek (łac. pyelonephritis chronica), ropień nerki i ropień okołonerkowy. Istnieje sytuacja, w której obecność bakterii w układzie moczowym nie zawsze prowadzi do rozwoju stanu zapalnego i może nie dawać objawów klinicznych choroby. Mówimy wtedy o bakteriurii bezobjawowej. Należy także wyjaśnić, że powikłane ZUM dotyczy chorego ze zmianami morfologicznymi lub czynnościowymi w obrębie układu moczowego, a także z niedoborami odporności organizmu spowodowanymi chorobą układu immunologicznego czy innymi chorobami przewlekłymi. Kliniczne znaczenie podziału na infekcje układu moczowego niepowikłane i powikłane polega zasadniczo na tym, że te ostatnie charakteryzują się znacznie poważniejszym rokowaniem i są trudniejsze do leczenia. EPIDEMIOLOGIA I CZYNNIKI ETIOLOGICZNE Zakażenia układu moczowego należą do jednych z najczęstszych chorób o podłożu bakteryjnym i mogą stanowić około 20% wszystkich zakażeń pozaszpitalnych. Zasadniczo ZUM występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Według dostępnych danych statystycznych ostre niepowikłane zapalenie pęcherza występuje co roku u około 15-17% populacji żeńskiej. Inne dane mówią, że na ZUM choruje co najmniej raz w życiu u około 10% populacji żeńskiej i około 1-2% populacji męskiej. W przypadku dzieci ZUM występuje u ponad 7% gorączkujących dzieci. W okresie noworodkowym zakażenia te występują częściej u chłopców niż u dziewczynek. Tendencja ulega odwróceniu od miesiąca życia dziecka, gdy częstość zakażeń 32

2 DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA LABORATORIUM 7-8/2014 u dziewczynek jest ponad 10-krotnie większa niż u chłopców. W przypadku w zakażeń szpitalnych szacowany odsetek ZUM wynosi 30-50% i jest drugą co do czę stoś ci wystę powania postacią zakaż eń na oddziałach intensywnej opieki. W większości szpitalne ZUM związane jest z obecnością cewnika w pęcherzu moczowym. Ryzyko zakażenia zwiększa się wraz z czasem drenażu, gdyż po 10 dniach aż u 50% chorych stwierdza się wystąpienie bakteriomoczu. Najczęstszymi czynnikami etiologicznym ZUM są bakterie. Zdecydowanie w mniejszym stopniu odpowiedzialne są wirusy, grzyby, pierwotniaki czy pasożyty. W jednym z opublikowanych badań prowadzonych w Polsce przeanalizowano ponad 600 szczepów bakteryjnych pochodzących z zakażeń układu moczowego od pacjentów pozaszpitalnych i szpitalnych. Ponad 90% wszystkich badanych szczepów należało do rodziny Enterobacteriaceae. Z zakażeń pozaszpitalnych najczęściej izolowano Eschericha coli (83,7%) oraz Proteus spp. (9,1%). W zakażeniach szpitalnych E. coli rzadziej była czynnikiem etiologicznym (38,3%), częściej zaś inne gatunki pałeczek z rodziny Enterobacteriaceae (32,7%) i Pseudomonas aeruginosa (10,7%), a także bakterie Gram-dodatnie (14,1%). Niepokojące jest pojawianie się w ostatnich latach szpitalnych ZUM o etiologii z udziałem opornych na szereg antybiotyków drobnoustrojów z rodzaju Klebsiella, Enterobacter, Pseudomonas i Acinetobacter. W tab. 1 przedstawiono odsetek występujących w Polsce bakteryjnych czynników etiologicznych zakażeń układu moczowego z podziałem na izolaty pozaszpitalne i szpitalne. DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA Rozpoznanie ZUM ustala się na podstawie objawów klinicznych oraz wyników badań laboratoryjnych, a także w pewnych przypadkach na podstawie diagnostyki obrazowej i urodynamicznej. Podstawową rolę w diagnostyce laboratoryjnej odgrywają badania ogólne i mikrobiologiczne moczu. Uważa się, że większość niepowikłanych objawowych zakażeń dolnych dróg moczowych u dorosłych kobiet nie wymaga posiewu mikrobiologicznego moczu. Zasada ta nie obejmuje powikłanych, nawracających i szpitalnych ZUM. W takich przypadkach, ze względu na większą różnorodność czynników etiologicznych i ich zróżnicowaną lekowrażliwość, rozpoznanie powinno być zawsze potwierdzone badaniem mikrobiologicznym, a leczenie oparte na wyniku badania lekowrażliwości. Zasadnicza diagnostyka mikrobiologiczna opiera się na ocenie ilościowej i jakościowej odpowiednio pobranej próbki moczu. Oznaczanie ilościowe wyhodowanych bakterii w moczu ma znaczenie diagnostyczne tylko wtedy, kiedy został on pobrany z zachowaniem odpowiednich zasad. Jest to istotne, gdyż nieprawidłowości w pobieraniu mogą prowadzić do zafałszowania wyniku badania, np. poprzez zanieczyszczenie moczu florą bakteryjną okolicy ujścia cewki moczowej, przewodu pokarmowego, skóry rąk czy środowiska. ETAP PRZEDLABORATORYJNY DIAGNOSTYKI ZUM Mocz najczęściej pobieramy w warunkach aseptycznych w trakcie naturalnej mikcji (oddawania moczu), metodą środkowego strumienia, do pojemników sterylnych lub do specjalnych zestawów transportowych. Pacjent powinien być bardzo szczegółowo poinformowany przez personel medyczny o zasadach pobierania moczu. Zasady pobierania metodą środkowego strumienia dla kobiet i mężczyzn różnią się od siebie. fot. Thinkstock 33

3 Jednym z ważnych elementów jest zachowanie zasad aseptyki. Zalecane jest mycie okolic intymnych wodą z mydłem bez środków dezynfekcyjnych, które po przedostaniu się do cewki moczowej mogą zahamować wzrost drobnoustrojów. Nie można przelewać moczu z niesterylnych naczyń, takich jak: kaczki, baseny, nocniki, czy pobierać go poprzez wyciskanie pieluszek. Objętość próbki do badania mikrobiologicznego moczu powinna wynosić 3-15 ml (optymalnie 5 ml). Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy istnieje podejrzenie gruźlicy układu moczowego wtedy konieczna jest większa objętość moczu (200 ml) oraz wielokrotne badanie (6-12-krotne). Zalecane jest, aby mocz był oddawany po nocnym odpoczynku (4-6 godzin od ostatniej mikcji). Próbka ma wtedy większe znaczenie diagnostyczne, ze względu na zagęszczenie moczu i namnożenie bakterii. Zasada ta nie ma zastosowania u noworodków i niemowląt. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić pobranie moczu niezależnie od pory dnia. Jeśli jest to możliwe, mocz należy pobrać przed zastosowaniem antybiotyku lub 3-4 dni od zakończenia leczenia. W przypadku pobrania moczu w trakcie leczenia przeciwbakteryjnego należy podać na skierowaniu nazwę i czas od podania leku. Skierowanie powinno zawierać także istotne informacje o chorym (wiek, płeć, czynniki predysponujące zakażenia), postaci klinicznej zakażenia. Dodatkowo, ponieważ technika pobrania moczu ma duże znaczenie dla jakości uzyskanych wyników, bardzo ważne jest zaznaczenie na skierowaniu oraz na pobranej próbce zastosowanej metody pobrania. Niezwykle istotne jest, aby mocz w pojemniku był jak najszybciej (w ciągu 2 godzin) przesłany do laboratorium, a do momentu transportu został umieszczony w lodówce (temp. 5±3 C). INNE SPOSOBY POBIERANIA MOCZU DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO Cewnikowanie pęcherza moczowego Zabieg ten w warunkach aseptycznych wykonuje lekarz lub przeszkolona pielęgniarka. Pacjent powinien mieć wykonaną toaletę krocza, a okolice cewki moczowej powinny być zdezynfekowane odpowiednim środkiem stosowanym w szpitalu czy poradni. Po wprowadzeniu cewnika pierwsza porcja wypływającego moczu jest odrzucana, gdyż może zawierać drobnoustroje kolonizujące okolice cewki moczowej. Drugą porcję moczu (ok ml) pobiera się do jałowego zakręcanego pojemnika. Pobieranie moczu przez cewnik założony na stałe Zabieg wykonywany jest przez przeszkolony personel medyczny. Preferowana jest sytuacja pobierania moczu z nowo założonego cewnika (do 30 minut od wymiany/ założenia cewnika), gdyż przy dłuższym czasie powstający na jego powierzchni biofilm bakteryjny i stale uwalniane z niego bakterie nie są odzwierciedleniem rzeczywistej liczby bakterii. Nie powinno się pobierać moczu z worka zbiorczego. Ujście cewnika przeznaczone do pobierania moczu lub odcinek cewnika ponad zbiornikiem na mocz (jeśli cewnik nie posiada ujścia do pobrania) należy zdezynfekować najlepiej gazikiem zwilżonym w 70-proc. etanolu. Po aseptycznym nakłuciu cewnika i pobraniu 3-15 ml mocz wprowadzany jest do jałowego pojemnika. Pobranie moczu metodą nakłucia nadłonowego Jest to technika reprezentująca tzw. złoty standard w diagnostyce ZUM, gdyż pozwala na pobranie materiału niezanieczyszczonego bakteriami, które kolonizują dolny odcinek cewki moczowej. Stosowana głównie u małych dzieci, w przypadkach wątpliwych wyników badań u noworodków najczęściej pod kontrolą USG. Wykonywana jest u chorych nieprzytomnych, również u chorych z nawracającymi objawami zakażenia, gdy niemożliwe jest pobranie wiarygodnej próbki innymi metodami. Jest to rekomendowana technika przy podejrzeniu infekcji dróg moczowych bakteriami beztlenowymi. Mocz na posiew metodą nakłucia nadłonowego pobiera zawsze lekarz według procedur obowiązujących w szpitalu. Pobrane do strzykawki 3-15 ml moczu wprowadzane jest do jałowego zakręcanego pojemnika. NIEINWAZYJNE SPOSOBY POBIERANIA MOCZU U DZIECI Uzyskanie wiarygodnej próbki moczu do badania mikrobiologicznego od dzieci jest trudniejsze niż u osób dorosłych. Nieinwazyjne sposoby pobierania moczu u dzieci zostały omówione poniżej. DROBNOUSTRÓJ ZAKAŻENIA POZASZPITALNE (%) ZAKAŻENIA SZPITALNE (%) Escherichia coli 83,7 38,3 Morganella morganii 1,1 4,3 Klebsiella pneumoniae 1,9 5,7 Klebsiella oxytoca 0,9 Enterobacter cloacae 0,7 5,0 Citrobacter freundii 0,4 6,4 Proteus vulgaris 0,7 2,1 Proteus mirabilis 8,4 5,7 Serratia marcescens 3,5 Pseudomonas aeruginosa 10,7 Acinetobacter spp. 4,2 Enterococcus faecalis 1,3 7,1 Enterococcus faecium 1,4 Staphylococcus aureus 2,1 Koagulazo-ujemne gronkowce 0,9 3,5 Tab. 1. Najczęstsze czynniki etiologiczne zakażeń układu moczowego w Polsce Metoda środkowego strumienia przeznaczona dla dzieci, które potrafią oddać mocz do toalety lub nocnika W tej metodzie istotna jest współpraca pomiędzy dzieckiem a osobą pobierającą oraz zachowanie zasad aseptyki (higieniczne mycie rąk, wcześniejsze umycie okolic intymnych). Dziecko oddaje pierwszą niewielką porcję moczu do toalety lub nocnika, a następnie, nie przerywając mikcji, do podstawionego jałowego pojemnika. Pobieranie moczu u niemowląt i małych dzieci przy pomocy przyklejanego sterylnego woreczka Jest to najczęściej stosowana metoda, wzbudzająca zawsze kontrowersje ze względu na duże ryzyko uzyskiwania fałszywie do- 34

4 DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA LABORATORIUM 7-8/2014 datnich wyników (od 60 do 88%). W tej metodzie najbardziej wiarygodne są jedynie wyniki ujemne. W przypadku uzyskania wyniku dodatniego dla jego potwierdzenia konieczne jest powtórzenie badania lub w uzasadnionych przypadkach pobranie moczu przez cewnikowanie pęcherza. W prospektywnych badaniach, obejmujących grupę ponad 7 tys. dzieci w wieku poniżej 2 lat, wykazano wysoki odsetek fałszywie dodatnich wyników posiewów moczu uzyskanego tą metodą. Opóźnienie diagnozy, nieuzasadnione leczenie antybiotykami, hospitalizacja i przeprowadzenie badań radiologicznych dotyczyły ponad 130 dzieci spośród ponad 3400, dla których uzyskano fałszywie dodatnie wyniki. Jeżeli zostanie podjęta decyzja pobrania moczu metodą przyklejanego woreczka, konieczne jest przestrzeganie następujących czynności: osoba pobierająca powinna dokładnie umyć ręce wodą z mydłem i dokładnie je wysuszyć, następnie przygotować woreczek odpowiedni dla płci dziecka i zakręcany jałowy pojemnik, umyć dziecku okolice krocza i cewki moczowej, a także fałdy skórne nasączonym przegotowaną letnią wodą sterylnym gazikiem (czterokrotnie zmienianym), i dokładnie je osuszyć. W następnej kolejności obserwuje się dziecko i przed spodziewanym oddaniem moczu przyklejany jest woreczek do skóry dziecka tak, aby otwór pokrywał się z anatomicznym ujściem cewki moczowej. Woreczek powinien być odklejany w momencie zaobserwowania jego napełnienia (ok. 1/3 jego pojemności). Następnie powinien być umieszczony (z zaklejonymi brzegami, bez dotykania jego wnętrza) we wcześniej opisanym jałowym pojemniku w celu zabezpieczenia na czas transportu. Pobieranie moczu u niemowląt i małych dzieci metodą tzw. czystego łapania Jest to sposób, w którym zaangażowane są dwie osoby dorosłe, z których jedna trzyma dziecko uniesione do góry, a druga stara się złapać mocz do sterylnego pojemnika. Ważne jest, aby mocz nie spływał po skórze, a dziecko powinno wcześniej by umyte tak, jak opisano w metodzie z przyklejanym woreczkiem. Pobierający obserwują dziecko, starając się zachęcić do oddania moczu, i jeżeli to możliwe, pierwsza niewielka porcja powinna być odrzucona, a druga zbierana do podstawionego jałowego pojemnika. POBIERANIE MOCZU DO BADANIA W PRZYPADKU PRZEWIDYWANEGO PRZEDŁUŻONEGO TRANSPORTU Jeżeli nie jest możliwe dostarczenie moczu do laboratorium w dniu pobrania, to zalecane jest stosowanie specjalnych zestawów, takich jak pojemnik z podłożem transportowo-wzrostowym lub probówka z środkiem konserwującym mocz. Wybór metody powinien być uzależniony od ilości uzyskanego moczu i przewidywanego czasu transportu. Pobieranie moczu z zastosowaniem zestawu z podłożem transportowo-wzrostowym Wprowadzone po raz pierwszy w latach 60. ubiegłego wieku w Wielkiej Brytanii specjalne zestawy transportowo-wzrostowe umożliwiające pobranie próbki moczu wraz z jego namnażaniem znajdują dziś zastosowanie w placówkach medycznych na całym świecie. Na rynku polskim dostępne są zestawy Uricult, Uromedium i Uriline, składające się najczęściej z dwóch lub trzech stałych podłoży bakteriologicznych pokrywających plastikową płytkę umocowaną w nakrętce wewnątrz jałowego pojemnika. Zainukolowanie, poprzez zanurzenie w moczu płytki z podłożami, umożliwia wzrost większości bakterii będących przyczyną ZUM. Po inkubacji zgodnie z instrukcją producenta (w temperaturze pokojowej 18±5 C przez godzin lub w temperaturze cieplarki 37 C przez 24 godziny) możliwe są: ocena półilościowa próbki oparta na dołączonych do zestawu skalach wizualnych, wstępna identyfikacja oraz izolacja drobnoustroju. W metodzie tej istotne jest zapoznanie się pacjenta z instrukcją producenta zestawu. Przed przystąpieniem do badania należy sprawdzić datę ważności opisaną na pojemniku. Pojemniki przeterminowane oraz takie, w których kolorowe podłoże oddzieliło się od plastikowej łopatki, nie mogą być użyte. Istotne jest też, aby stosowany zestaw nie był przechowywany w zbyt niskiej temperaturze. Pacjent przed pobraniem powinien przygotować się z zachowaniem zasad aseptyki odpo- KATEGORIA KLASYFIKACJA OBJAWY KLINICZNE WYNIKI LABORATORYJNE 1 Ostre zapalenie dróg moczowych u kobiet, ostre zapalenie pęcherza u kobiet Objawy dyzuryczne: bóle podczas oddawania moczu, częstomocz, bolesne parcie na pęcherz moczowy, trudności w utrzymaniu moczu oraz bóle podbrzusza, brak powyższych objawów na 4 tygodni przed epizodem > 10 3 CFU/ml* 2 Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek Gorączka, dreszcze, bóle okolicy lędźwiowej, wykluczenie innej diagnozy, brak historii lub klinicznych dowodów na wady w obrębie układu moczowego > 10 4 CFU/mL* 3 Skomplikowane ZUM Objawy tak jak powyżej (kategoria 1 lub 2) oraz jeden lub więcej czynników obciążających związanych ze skomplikowanym ZUM (tj. skrajne grupy wiekowe, płeć męska, ciąża, wady anatomiczne) > 10 5 CFU/mL* u kobiet > 10 4 CFU/mL* u mężczyzn lub u kobiet z moczu pobranego poprzez cewnikowanie pęcherza 4 Bezobjawowa bakteriuria Brak > 10 5 CFU/mL* w dwóch posiewach w odstępie > 24-godzinnym z środkowego strumienia 5 Nawracające zakażenia układu moczowego Przynajmniej trzy epizody nieskomplikowanego ZUM w ciągu roku, dotyczy tylko kobiet, brak czynników obciążających ze strony układu moczowego < 10 3 CFU/mL* ZUM zakażenie układu moczowego; WBC leukocyty w moczu nieodwirowanym; *Uropatogen w posiewie środkowego strumienia Tab. 2. Kryteria diagnostyczne ZUM w oparciu o objawy kliniczne i badania laboratoryjne 35

5 wiednio dla kobiet i mężczyzn. Ważne jest też, aby zachować ostrożność przy odkręcaniu i wyjmowaniu zakrętki z podłożem do hodowli drobnoustrojów z pojemnika, tak by nie doszło do zanieczyszczenia podłoża, brzegów czy jego wnętrza. Porcja środkowego strumienia moczu oddana do pojemnika w ilości ok. ⅔ jego wysokości pozwala na bezpieczne zanurzenie w nim zakrętki z podłożem na ok. 10 sekund, a następnie jego pionowe wyjęcie w taki sposób, aby nadmiar moczu spłynął do pojemnika. Istnieje także możliwość bezpośredniego oblania moczem podłoży płytki. We wszystkich tych działaniach istotne jest świadome działanie pacjenta. Do laboratorium zostaje przesłany opróżniony z moczu pojemnik z zainukolowaną płytką z podłożami. Przed przekazaniem zestaw może być przechowywany w temperaturze pokojowej (temp. 18±5 C) w czasie nie dłuższym niż 24 godzin od pobrania. Pobieranie do probówki z gąbką stabilizującą nasączoną środkiem konserwującym Najłatwiejszym i najczęściej stosowanym sposobem konserwacji próbki moczu do badania mikrobiologicznego jest jego schłodzenie do temperatury lodówki (temp. 5±3 C), w sytuacji gdy przewidywany czas transportu badania jest wydłużony, stosowane mogą być zestawy transportowe zawierające kwas borny jako środek konserwujący. Kwas ten posiada aktywność bakteriostatyczną, umożliwiającą pewną bakteriologiczną stabilizację moczu w czasie do 72 godzin. Na rynku polskim dostępny jest zestaw UriSwab, składający się z jałowego zakręcanego pojemnika oraz z probówki z gąbką stabilizującą nasączoną odpowiednim stężeniem kwasu bornego. Gąbka poprzez zanurzenie w pobranym moczu zostaje nim nasączona objętością, która powinna być nie mniejsza niż 3 ml. W laboratorium próbka moczu jest odzyskiwana i poddawana procesowi diagnostyki mikrobiologicznej. TESTY STOSOWANE W SZYBKIEJ WSTĘPNEJ DIAGNOSTYCE ZUM Rozwój w dziedzinie diagnostyki laboratoryjnej sprawia, ż e dziś pewna liczba testów może być wykonywana przy łóżku pacjenta, w punkcie przyjęć pacjenta, w gabinecie lekarza, a więc poza laboratorium medycznym. We wstępnej diagnostyce ZUM przydatne są paskowe testy biochemiczne, określające istotne parametry: obecność białka, erytrocytów, leukocytów i azotynów. Ten prosty i szybki w wykonaniu test w połączeniu z oceną kliniczną pacjenta umożliwia lekarzowi postawienie wstępnego rozpoznania i ukierunkowanie dalszego toku postępowania diagnostycznego. Badanie wykonywane jest bezpośrednio z próbki nieodwirowanego moczu poprzez zanurzenie w nim paska diagnostycznego. Odczytu dokonuje się wizualnie na podstawie barwnej skali lub za pomocą specjalnego czytnika. Istotne diagnostycznie jest wykrywanie obecności azotynów, świadczące o obecności bakterii posiadających zdolność redukcji azotanów do azotynów, a także wykazanie obecności enzymu esterazy indoksylowej, czyli obecności leukocytów w moczu. Należy jednak pamiętać, że niektóre bakterie odpowiedzialne za ZUM (E. faecalis, Staphylococcus saprophiyticus, P. aeruginosa) nie redukują azotanów, a czułość testu w wykrywaniu leukocytów jest zależna od ich liczby. Wartość predykcyjna testu dla ujemnego wyniku esterazy i azotynów wynosi 92-98%. Test ten wykazuje jednak znacznie niższe wartości predykcyjne dla wyników dodatnich. Uważa się, że szybkie testy paskowe mogą być wystarczające jedynie w diagnozowaniu przypadków pierwszych epizodów, objawowych i niepowikłanych infekcji dolnych dróg moczowych u kobiet. W innych sytuacjach zawsze przy podejrzeniu ZUM konieczne jest wykonanie posiewu mikrobiologicznego moczu. Obecnie coraz częściej w laboratoriach mikrobiologicznych wstępna diagnostyka ZUM oparta jest o wyniki uzyskane przy użyciu specjalnych systemów automatycznych z zastosowaniem cytometrii przepływowej. Strumień odpowiednio zabarwionych i oświetlanych wiązkami światła monochromatycznego cząstek (komórek) znajdujących się w moczu przepływa przed układami rejestrującymi załamanie, odbicie i absorpcję w nich światła. Dzięki temu można określić ich liczbę, wielkość, ziarnistość oraz ukształtowanie ich powierzchni. Nowoczesne analizatory oprócz mierzenia parametrów takich jak erytrocyty, leukocyty, bakterie, drożdżaki czy komórki nabłonkowe, są zdolne do określenia wstępnego miana bakterii. Ocena uzyskanych w analizatorach wyników pozwala na natychmiastowe otrzymanie kluczowej informacji potwierdzającej ewentualną infekcję dróg moczowych. W przypadku wyniku dodatniego uzupełnieniem badania jest klasyczny posiew analizowanej próbki moczu. Uzyskane w analizatorach wyniki badania moczu charakteryzują się bardzo dobrą (ponad 98%) predykcyjną wartością negatywną. INTERPRETACJA WYNIKU BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO MOCZU Celem mikrobiologicznego badania próbki moczu jest oznaczenie liczby kolonii bakteryjnych, czyli liczby jednostek wzrostowych, ang. colony forming unit, w 1 ml moczu (CFU/ml) oraz zidentyfikowanie czynnika etiologicznego przy znamiennej bakteriurii (miano przekraczające umownie przyjętą granicę) wraz z określeniem jego wrażliwości na leki. Prawidłowa interpretacja wyniku posiewu moczu zależy od wielu czynników. Należą do nich między innymi: wiek i płeć pacjenta, czynniki predysponujące do zachorowania, funkcja układu moczowego, postać zakażenia i rodzaj wyhodowanego drobnoustroju. Istotna jest także wiedza na temat zastosowanej metody pobrania moczu. Tab. 2 przedstawia zmodyfikowane kryteria diagnostyczne ZUM zgodne z zaleceniami opublikowanych w 2011 roku w zaleceń Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. PODSUMOWANIE Rozpoznanie ZUM stanowi ważne zagadnienie dla lekarzy opieki zdrowotnej. Aspekty dotyczące diagnostyki laboratoryjnej ZUM są istotne w podejmowaniu wielu decyzji klinicznych. Podstawowym materiałem do badań laboratoryjnych jest próbka moczu, która, właściwie pobrana i transportowana do laboratorium, może zapewnić wysoką jakość i wiarygodność wykonywanych testów. Uzyskanie wiarygodnej próbki moczu do badania mikrobiologicznego od dzieci jest trudniejsze niż od osób dorosłych. Prawidłowa interpretacja wyników posiewu moczu zależy od wielu czynników. Piśmiennictwo dostępne w redakcji m 36

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO?

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? 1. Kup w aptece sterylny, plastikowy pojemnik na mocz lub woreczek w przypadku gdy pobierasz mocz od niemowląt. 2. Pobierz pierwszy poranny mocz ( musi on

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna 1 2 Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne połączenie metod manualnych i automatyzacji Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne To nie tylko sprzęt diagnostyczny,

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Instrukcje ogólne Wszystkie materiały diagnostyczne powinny być pobrane przed podaniem choremu antybiotyków lub

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci

Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci Opracowane na podstawie artykułu: Diagnosis and management of urinary tract infection in children Gabrielle J. Williams, Elisabeth H. Hodson, David

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Badanie na obecność pałeczek CPE Informacje dla pacjentów

Badanie na obecność pałeczek CPE Informacje dla pacjentów Badanie na obecność pałeczek CPE Informacje dla pacjentów Uwaga: z pytaniami dotyczącymi informacji zawartych w tej ulotce, należy zwracać się do lekarza prowadzącego lub pielęgniarki. Czym jest CPE W

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zakażeń układu moczowego i immunoterapia. Paweł Miotła II Katedra i Klinika Ginekologii UM w Lublinie

Profilaktyka zakażeń układu moczowego i immunoterapia. Paweł Miotła II Katedra i Klinika Ginekologii UM w Lublinie Profilaktyka zakażeń układu moczowego i immunoterapia Paweł Miotła II Katedra i Klinika Ginekologii UM w Lublinie Zakażenia układu moczowego (ZUM) 10-20% zakażeń poza szpitalnych 40-50% zakażeń szpitalnych

Bardziej szczegółowo

WYNIKI PUNKTOWEGO BADANIA ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ZAKAŻEŃ MIEJSCA OPEROWANEGO PRZEPROWADZONEGO 2013 ROKU W WSZZ W TORUNIU

WYNIKI PUNKTOWEGO BADANIA ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ZAKAŻEŃ MIEJSCA OPEROWANEGO PRZEPROWADZONEGO 2013 ROKU W WSZZ W TORUNIU WYNIKI PUNKTOWEGO BADANIA ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ZAKAŻEŃ MIEJSCA OPEROWANEGO PRZEPROWADZONEGO 2013 ROKU W WSZZ W TORUNIU Ewa Chodakowska WszZ ToruŃ Badanie przeprowadzono w ramach

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

10) istotne kliniczne dane pacjenta, w szczególności: rozpoznanie, występujące czynniki ryzyka zakażenia, w tym wcześniejsza antybiotykoterapia,

10) istotne kliniczne dane pacjenta, w szczególności: rozpoznanie, występujące czynniki ryzyka zakażenia, w tym wcześniejsza antybiotykoterapia, Załącznik nr 2 Standardy jakości w zakresie mikrobiologicznych badań laboratoryjnych, w tym badań technikami biologii molekularnej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku identyfikacji w zakładach opieki zdrowotnej szczepów bakteryjnych Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC * * KPC - ang: Klebsiella pneumoniae

Bardziej szczegółowo

I. Wykaz drobnoustrojów alarmowych w poszczególnych jednostkach organizacyjnych podmiotów leczniczych.

I. Wykaz drobnoustrojów alarmowych w poszczególnych jednostkach organizacyjnych podmiotów leczniczych. Instrukcja Głównego Inspektora Sanitarnego dotycząca raportowania występowania zakażeń zakładowych i drobnoustrojów alarmowych z dnia 02 stycznia 2012 r. W celu zapewnienia jednolitego sposobu sporządzania

Bardziej szczegółowo

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r.

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Wytyczne postępowania w przypadku wykrycia szczepów pałeczek

Bardziej szczegółowo

Zakażenia w chirurgii.

Zakażenia w chirurgii. Zakażenia w chirurgii. Rola personelu pielęgniarskiego. 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ Cacałowska Dorota Zakażenia Zakażenia w chirurgii stanowią istotny problem współczesnej medycyny,

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM)

ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM) ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM) 1. EPIDEMIOLOGIA Zakażenie układu moczowego (ZUM) stanowi około 40% wszystkich zakażeń szpitalnych i 10-20% poza szpitalnych. Z wyjątkiem okresu niemowlęctwa ZUM występuje

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Najważniejsze zagrożenia epidemiczne w oddziałach dziecięcych w Polsce Dr med. Paweł Grzesiowski STOWARZYSZENIE HIGIENY LECZNICTWA SZPITAL SPECJALISTYCZNY ŚW. ZOFII W WARSZAWIE FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Ochrony Antybiotyków. AktualnoŚci Narodowego Programu. Podsumowanie aktualnych danych nt. oporności na antybiotyki w Unii Europejskiej.

Ochrony Antybiotyków. AktualnoŚci Narodowego Programu. Podsumowanie aktualnych danych nt. oporności na antybiotyki w Unii Europejskiej. AktualnoŚci Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków Numer 3/2016 Podsumowanie aktualnych danych nt. oporności na antybiotyki w Unii Europejskiej. Dane z monitorowania sieci EARS-Net (listopad 2016) Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

FAX : (22) 488 37 70 PILNE

FAX : (22) 488 37 70 PILNE KARTA ZAPALENIA OTRZEWNEJ Nr Przypadku Baxter: Data raportu:... Data otrzymania informacji przez Baxter:... (wypełnia Baxter) (wypełnia Baxter) Proszę wypełnić poniższe pola i odesłać faxem do: Baxter

Bardziej szczegółowo

Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne

Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne PRZYJMOWANIE PRÓBEK KAŁU Badania wirusologiczne i parazytologiczne od poniedziałku do piątku od godz. 8 00 do godz. 11 00 Badania bakteriologiczne

Bardziej szczegółowo

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY INSTYTUT NAUKOWO-BADAWCZY ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PROGRAM WHO REALIZACJA W POLSCE - ZASADY - INSTRUKCJE ZAKŁAD WIRUSOLOGII UL. CHOCIMSKA 24 00-791 WARSZAWA PROGRAM ELIMINACJI

Bardziej szczegółowo

MATOSET : oferta setów do procedur

MATOSET : oferta setów do procedur 2013 MATOSET : oferta setów do procedur CEWNIKOWANIE BZMM TZMO SA 2011-02-01 aktualizacja 11.04.2013 1 Spis treści I. OPIS PROCEDURY i MIEJSCE ZASTOSOWANIA... 3 II. SKŁAD I ZDJĘCIE SETU ORAZ PRZEBIEG PROCEDURY...

Bardziej szczegółowo

Oporność na antybiotyki w Unii Europejskiej

Oporność na antybiotyki w Unii Europejskiej Podsumowanie danych z 2014 roku o oporności na antybiotyki w Unii Europejskiej Dane z monitorowania sieci EARS-Net Listopad 2015 Poważne zagrożenie: oporność na antybiotyki w Unii Europejskiej Oporność

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Kontrakty na usługi dla szpitali SIWZ dla badań mikrobiologicznych Danuta Pawlik SP ZOZ ZZ Maków Mazowiecki Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Warunki prawne dotyczące konkursu ofert Ustawa z dnia 15 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Szpitalna polityka antybiotykowa. Agnieszka Misiewska Kaczur Szpital Śląski w Cieszynie

Szpitalna polityka antybiotykowa. Agnieszka Misiewska Kaczur Szpital Śląski w Cieszynie Szpitalna polityka antybiotykowa Agnieszka Misiewska Kaczur Szpital Śląski w Cieszynie Niezwłoczne zdiagnozowanie zakażenia Dobór antybiotykoterapii wstępnejempirycznej Optymalizacji parametrów farmakokinetycznych

Bardziej szczegółowo

Kontrola pożywek mikrobiologicznych. Sekcja Badań Epidemiologicznych

Kontrola pożywek mikrobiologicznych. Sekcja Badań Epidemiologicznych Kontrola pożywek mikrobiologicznych Sekcja Badań Epidemiologicznych 27.04.2015 Zgodnie z ISO 17025 oraz ISO 15189 jednym z czynników istotnie wpływających na jakość wyników badań w przypadku badań mikrobiologicznych,

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Krystyna Paszko Monitorowanie patogenów alarmowych w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku nowe przepisy i ich konsekwencje dla monitorowania patogenów alarmowych XII Konferencja naukowo-szkoleniowa SHL Stare

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM)

ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM) ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM) Epidemiologia Zakażenia układu moczowego (ZUM) stanowią około 10-20% wszystkich zakażeń pozaszpitalnych i około 40-50% zakażeń szpitalnych. Według statystyk bakteriomocz

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Zakażenia bakteryjne układu moczowego u kobiet

Zakażenia bakteryjne układu moczowego u kobiet Jan Peterek Zakażenia bakteryjne układu moczowego u kobiet Klinika Ginekologii i Położnictwa Centralnego Szpitala Klinicznego Wojskowej Akademii Medycznej w Warszawie Kierowniki Kliniki: prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 30 wrzesień 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 30 wrzesień 2016 TESTY CIĄŻOWE I DIAGNOSTYCZNE > Model : 9048435 Producent : HYDREX PRZED.TECH.HANDL. Testy paskowe Insight BIAŁKO Test są przeznaczone do wykonania ogólnego badania moczu w warunkach domowych. Testy BIAŁKO

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje diagnostyczne inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem M. Kadłubowski, A. Skoczyńska, W. Hryniewicz, KOROUN, NIL, 2009

Rekomendacje diagnostyczne inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem M. Kadłubowski, A. Skoczyńska, W. Hryniewicz, KOROUN, NIL, 2009 Opracowanie: Marcin Kadłubowski, Anna Skoczyńska, Waleria Hryniewicz Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN) Zakład Epidemiologii i Mikrobiologii

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO dotyczącego terapii zakażeń układu moczowego W przypadku jakiegokolwiek prezentowania, udostępniania, bądź rozpowszechniania raportu bądź jego części firma VALEANT

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Załącznik nr 1 do SIWZ Nazwa i adres Wykonawcy Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Przedmiot zamówienia; automatyczny system do diagnostyki molekularnej:

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje laboratoryjnej diagnostyki zakażeń

Rekomendacje laboratoryjnej diagnostyki zakażeń Rekomendacje laboratoryjnej diagnostyki zakażeń 1. Zakażenia układu moczowego Pod redakcją: Prof. dr hab. med. Walerii Hryniewicz Mgr Katarzyny Pawlik Dr n. med. Aleksandra Deptuły Dr n. med. Moniki Wanke-Rytt

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować się do badania laboratoryjnego? Badanie krwi

Jak przygotować się do badania laboratoryjnego? Badanie krwi Badanie krwi Zalecana pora pobierania krwi do badań laboratoryjnych to 7 00 9 00 rano. Pacjent powinien być na czczo, czyli dwanaście godzin przed planowanym pobraniem krwi nie należy jeść, pić, z wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

Wpływ racjonalnej antybiotykoterapii na lekowrażliwość drobnoustrojów

Wpływ racjonalnej antybiotykoterapii na lekowrażliwość drobnoustrojów WOJSKOWY SZPITAL KLINICZNY Wpływ racjonalnej BYDGOSZCZ antybiotykoterapii na lekowrażliwość drobnoustrojów 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ w Bydgoszczy dr n. med. Joanna Sierzputowska

Bardziej szczegółowo

ocena zabezpieczenia kadry pielęgniarskiej Nie dotyczy. jednostki, które należy restruktyzować (podać przyczyny)

ocena zabezpieczenia kadry pielęgniarskiej Nie dotyczy. jednostki, które należy restruktyzować (podać przyczyny) Katarzyna Dzierżanowska-Fangrat Warszawa, 15. 02. 2016 Zakład Mikrobiologii i Immunologii Klinicznej Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Aleja Dzieci Polskich 20 04-730 Warszawa 22 815 7270; 22 815

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD)

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD) ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD) DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM Z ZAKAŻENIEM UKŁADU MOCZOWEGO Zasady leczenia Grupa Ekspertów PTNFD ZALECENIE 4. Postępowanie z dzieckiem

Bardziej szczegółowo

IU-01 PSSE w Ostrowie Wielkopolskim Laboratorium Mikrobiologii i Parazytologii Wyd.6/10.01.2011 strona1/1

IU-01 PSSE w Ostrowie Wielkopolskim Laboratorium Mikrobiologii i Parazytologii Wyd.6/10.01.2011 strona1/1 IU-01 PSSE w Ostrowie Wielkopolskim Laboratorium Mikrobiologii i Parazytologii Wyd.6/10.01.2011 strona1/1 Pobieranie próbek kału/wymazu do badania bakteriologicznego w kierunku nosicielstwa pałeczek Salmonella

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

z dnia 11 marca 2005 r. (Dz. U. z dnia 3 kwietnia 2005 r.)

z dnia 11 marca 2005 r. (Dz. U. z dnia 3 kwietnia 2005 r.) Dz.U.05.54.484 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie rejestrów zakażeń zakładowych oraz raportów o występowaniu tych zakażeń (Dz. U. z dnia 3 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Przedmiot zamówienia -Specyfikacja cenowa

Przedmiot zamówienia -Specyfikacja cenowa Przedmiot zamówienia -Specyfikacja cenowa Zał nr 1 do SIWZ Grupa 1: gotowe podłoża, testy i odczynniki Podłoża na płytkach petriego o średnicy 90 mm, podłoża w probówkach,testy i odczynniki mikrobiologiczne

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych

Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych Pod redakcją: prof. dr hab. med. Walerii Hryniewicz dr hab. med. Michała Holeckiego Wydawnictwo sfinansowane ze środków

Bardziej szczegółowo

PRACA ORYGINALNA. Andrzej Siwiec. 1 mgr Iwona Kowalska, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu. Dyrektor dr nauk. med.

PRACA ORYGINALNA. Andrzej Siwiec. 1 mgr Iwona Kowalska, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu. Dyrektor dr nauk. med. PRACA ORYGINALNA MONITOROWANIE I KONTROLA ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH W CENTRUM PEDIATRII IM. JANA PAWŁA II W SOSNOWCU [PROPHYLAXIS AND INSPECTION OF HOSPITAL INFECTIONS ON CENTRUM PEDIATRII IM. JANA PAWŁA II

Bardziej szczegółowo

Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej, Koagulologii i Mikrobiologii. Transport materiału biologicznego do laboratorium

Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej, Koagulologii i Mikrobiologii. Transport materiału biologicznego do laboratorium Opracował Sprawdził Zatwierdził Lidia Aftyka Małgorzata Szyszkowska Pełnomocnik ds. SZJ Jarosław Bakiera Dyrektor Szpitala Gabriel Maj podpis podpis podpis podpis ORYGINAŁ * Obowiązuje od : 01.02.2014r

Bardziej szczegółowo

Co to jest CPE/NDM? Czy obecność szczepu CPE/NDM naraża pacjenta na zakażenie?

Co to jest CPE/NDM? Czy obecność szczepu CPE/NDM naraża pacjenta na zakażenie? Aktualne problemy związane z diagnostyką, leczeniem i rozprzestrzenianiem zakażeń szczepami wielolekoopornymi, a także przygotowania do Światowych Dni Młodzieży to główne tematy narady kierowników oddziałów

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Dr. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Projekt Edukacji

Bardziej szczegółowo

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

PAKIET F. oraz dezynfekcja zgodnie z wymaganiami zawartymi w Pakiecie.

PAKIET F. oraz dezynfekcja zgodnie z wymaganiami zawartymi w Pakiecie. PAKIET F Załącznik nr 15 Usługi opiekuńczo pielęgnacyjne i higieniczne świadczone dla oddziałów przez całą dobę oraz dezynfekcja zgodnie z wymaganiami zawartymi w Pakiecie. Usługi opiekuńczo - pielęgnacyjne

Bardziej szczegółowo

Wrażliwość na antybiotyki bakterii izolowanych z moczu chorych leczonych w oddziale dziecięcym

Wrażliwość na antybiotyki bakterii izolowanych z moczu chorych leczonych w oddziale dziecięcym MED. DOŚW. MIKROBIOL., 2010, 62: 231-236 Elżbieta Justyńska 1,Anna Powarzyńska 1,Jolanta Długaszewska 2 Wrażliwość na antybiotyki bakterii izolowanych z moczu chorych leczonych w oddziale dziecięcym 1

Bardziej szczegółowo

Torbiele przymiedniczkowe nie mogą być mylone z wodonerczem i torbielami okołomiedniczkowymi.

Torbiele przymiedniczkowe nie mogą być mylone z wodonerczem i torbielami okołomiedniczkowymi. Torbiele przymiedniczkowe nie mogą być mylone z wodonerczem i torbielami okołomiedniczkowymi. Przypadek kliniczny 9 Case courtesy of Dr Ahmed Abd Rabou rid: 24528 Dziewczynka, 8 lat Bóle w lewej okolicy

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA DANE KRAJOWE

EPIDEMIOLOGIA DANE KRAJOWE EPIDEMIOLOGIA DANE KRAJOWE Dane krajowe zostały opracowane na podstawie informacji przekazanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny (zwany dalej NIZP-PZH) oraz zamieszczonych

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi ekspertów EUCAST na pytania najczęściej zadawane przez lekarzy klinicystów i mikrobiologów

Odpowiedzi ekspertów EUCAST na pytania najczęściej zadawane przez lekarzy klinicystów i mikrobiologów Odpowiedzi ekspertów EUCAST na pytania najczęściej zadawane przez lekarzy klinicystów i mikrobiologów Interpretacja klinicznych wartości granicznych oznaczania lekowrażliwości drobnoustrojów zgodnie z

Bardziej szczegółowo

Program ćwiczeń z mikrobiologii dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2014/2015 SEMESTR LETNI

Program ćwiczeń z mikrobiologii dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2014/2015 SEMESTR LETNI Program ćwiczeń z mikrobiologii dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2014/2015 SEMESTR LETNI Wykłady (16 godz.): Środa 12.15-13.45 Ćwiczenia (60 godz.) środa: 9.45-12.00

Bardziej szczegółowo

Medycyna rodzinna - opis przedmiotu

Medycyna rodzinna - opis przedmiotu Medycyna rodzinna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Medycyna rodzinna Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-MRodz Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH Nr 20006/11859/09

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH Nr 20006/11859/09 SPRAWOZDANIE MOŻE BYĆ POWIELANE TYLKO W CAŁOŚCI. INNA FORMA KOPIOWANIA WYMAGA PISEMNEJ ZGODY LABORATORIUM. SPRAWOZDANIE Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH Nr 20006/11859/09 BADANIA WŁASNOŚCI PRZECIWDROBNOUSTROJOWYCH

Bardziej szczegółowo

Test w kierunku HIV. Niniejsza broszura skierowana jest do osób (lub ich opiekunów), którym zaproponowano lub zalecono wykonanie testu w kierunku HIV.

Test w kierunku HIV. Niniejsza broszura skierowana jest do osób (lub ich opiekunów), którym zaproponowano lub zalecono wykonanie testu w kierunku HIV. Test w kierunku HIV Do kogo skierowana jest niniejsza broszura? Niniejsza broszura skierowana jest do osób (lub ich opiekunów), którym zaproponowano lub zalecono wykonanie testu w kierunku HIV. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

Urologia. Szanowni Państwo,

Urologia. Szanowni Państwo, Szanowni Państwo, Zdaję sobie sprawę, że nie każdego stać na leczenie prywatne, dlatego przez cały czas staram się, zarówno przez swoje staranne, wieloletnie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie zawodowe,

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Szpitalne ogniska epidemiczne w Polsce w 2014 roku

Szpitalne ogniska epidemiczne w Polsce w 2014 roku Szpitalne ogniska epidemiczne w Polsce w 2014 roku Izabela Kucharska Alicja Rychlewska Departamentu Zapobiegania oraz Zwalczania Zakażeń i Chorób Zakaźnych u Ludzi Główny Inspektorat Sanitarny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie europejskiego badania nt. rozpowszechnienia bakterii opornych na karbapenemy. Podsumowanie. Projekt EuSCAPE

Podsumowanie europejskiego badania nt. rozpowszechnienia bakterii opornych na karbapenemy. Podsumowanie. Projekt EuSCAPE Podsumowanie europejskiego badania nt. rozpowszechnienia bakterii opornych na karbapenemy Październik 2013 Podsumowanie Celem Europejskiego Badania nt. Rozpowszechnienia Pałeczek Enteriobacteriaceae Wytwarzających

Bardziej szczegółowo

Nadwrażliwość na substancję czynną, inne związki z grupy chinolonów lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.

Nadwrażliwość na substancję czynną, inne związki z grupy chinolonów lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO CHIBROXIN, 3 mg/ml, krople do oczu, roztwór 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 3,0 mg norfloksacyny (Norfloxacinum).

Bardziej szczegółowo

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy Praktycznie każda kobieta odczuwa czasami dolegliwości w obrębie intymnych części ciała. Wpływają one

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE W-0018_001 WYTYCZNE WYDAWANIA RAPORTÓW Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH. Data wprowadzenia: 10-10-2010

WYTYCZNE W-0018_001 WYTYCZNE WYDAWANIA RAPORTÓW Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH. Data wprowadzenia: 10-10-2010 WYDAWANIA RAPORTÓW Z BADAŃ Data wprowadzenia: 1 / 6 Nazwisko Stanowisko Data Podpis Opracował Tadeusz Gadomski Kierownik 10.10.2010 ZaakceptowałBożena Szelągowska Pełnomocnik ds. Zarządzania Jakością 10.10.2010

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.

PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 93 Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy z dnia 19 kwietnia 2012 roku PROCEDURA EPIDEMIOLOGICZNA WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY W LEGNICY TEMAT:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Amotaks wet tabletki 40 mg dla psów i kotów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera: 40

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. 1. Wstêp... 1

Spis treœci. 1. Wstêp... 1 Spis treœci 1. Wstêp........................................................... 1 Czêœæ 1: MIKROBIOLOGIA OGÓLNA..................................... 3 2. Budowa i taksonomia bakterii.....................................

Bardziej szczegółowo

ZAKAZENIA ZAKLADOWE (SZPITALNE): - RAPORTY ROCZNE DROBNOUSTROJÓW ALARMOWYCH ZA ROK 2005, - OGNISKA ZAKAZEN SZPITALNYCH W LATACH 2001-2005.

ZAKAZENIA ZAKLADOWE (SZPITALNE): - RAPORTY ROCZNE DROBNOUSTROJÓW ALARMOWYCH ZA ROK 2005, - OGNISKA ZAKAZEN SZPITALNYCH W LATACH 2001-2005. ZAKAZENIA ZAKLADOWE (SZPITALNE): - RAPORTY ROCZNE DROBNOUSTROJÓW ALARMOWYCH ZA ROK 2005, - OGNISKA ZAKAZEN SZPITALNYCH W LATACH 2001-2005. lek. med. Maria Szulc WSSE SZCZECIN Wedlug definicji WHO ZAKAZENIE

Bardziej szczegółowo

Gorączka Q epidemiologia, patogeneza oraz diagnostyka laboratoryjna. Wskazówki dla lekarzy weterynarii i hodowców

Gorączka Q epidemiologia, patogeneza oraz diagnostyka laboratoryjna. Wskazówki dla lekarzy weterynarii i hodowców Gorączka Q epidemiologia, patogeneza oraz diagnostyka laboratoryjna. Wskazówki dla lekarzy weterynarii i hodowców Agnieszka Warda-Sporniak Główny Inspektorat Weterynarii gorączka Q tabela 4 choroby rejestrowane

Bardziej szczegółowo

Podstawy różnicowania bakterii i grzybów. Imię i nazwisko:

Podstawy różnicowania bakterii i grzybów. Imię i nazwisko: Ćw. nr 1 Podstawy różnicowania bakterii i grzybów. 1. Wykonaj barwienie preparatów własnych ze wskazanych przez nauczyciela hodowli stałych ziarniaków Gram(+), ziarniaków Gram(-), pałeczek Gram+, pałeczek

Bardziej szczegółowo

u Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy? - przykłady cech osobniczych i stanów klinicznych - przykłady interwencji diagnostycznych i leczniczych

u Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy? - przykłady cech osobniczych i stanów klinicznych - przykłady interwencji diagnostycznych i leczniczych 1 TROMBOFILIA 2 Trombofilia = nadkrzepliwość u Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do występowania zakrzepicy żylnej, rzadko tętniczej, spowodowana nieprawidłowościami hematologicznymi 3 4 5

Bardziej szczegółowo

PROKALCYTONINA infekcje bakteryjne i sepsa. wprowadzenie

PROKALCYTONINA infekcje bakteryjne i sepsa. wprowadzenie PROKALCYTONINA infekcje bakteryjne i sepsa wprowadzenie CZĘŚĆ PIERWSZA: Czym jest prokalcytonina? PCT w diagnostyce i monitowaniu sepsy PCT w diagnostyce zapalenia dolnych dróg oddechowych Interpretacje

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIE POBIERANIE, TRANSPORT I PRZECHOWYWANIE PRÓBKI KRWI DO BADANIA WIRUSOLOGICZNEGO/ BAKTERIOLOGICZNEGO

ZALECENIE POBIERANIE, TRANSPORT I PRZECHOWYWANIE PRÓBKI KRWI DO BADANIA WIRUSOLOGICZNEGO/ BAKTERIOLOGICZNEGO PRÓBKI KRWI / BAKTERIOLOGICZNEGO 1. Do jałowej probówki pobrać jałowo krew NA SKRZEP 3 4 ml krwi żylnej. Uwaga: W trakcie pobierania krwi nie trzeba być na czczo 5. Próbkę krwi dostarczyć do badania w

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań odbierane są osobiście przez pacjenta, przez jego przedstawiciela ustawowego lub przez osobę upoważnioną przez pacjenta.

Wyniki badań odbierane są osobiście przez pacjenta, przez jego przedstawiciela ustawowego lub przez osobę upoważnioną przez pacjenta. Zlecenie badania mikrobiologicznego następuje na podstawie pisemnego zlecenia przez lekarza. (wzór załącznik nr 04.02.01/2) Prawidłowo wypełnione skierowanie zawiera następujące dane: - nazwisko i imię,

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PACJENTA DO BADAŃ

PRZYGOTOWANIE PACJENTA DO BADAŃ PRZYGOTOWANIE PACJENTA DO BADAŃ BADANIA KRWI 1. Krew do badań rutynowych należy pobrać od pacjenta na czczo najlepiej między godz. 7 a 9 rano ( w celu zapewnienia poprawnej interpretacji wyników badań

Bardziej szczegółowo

Wirus zapalenia wątroby typu B

Wirus zapalenia wątroby typu B Wirus zapalenia wątroby typu B Kliniczne następstwa zakażenia odsetek procentowy wyzdrowienie przewlekłe zakażenie Noworodki: 10% 90% Dzieci 1 5 lat: 70% 30% Dzieci starsze oraz 90% 5% - 10% Dorośli Choroby

Bardziej szczegółowo

Przydatność oznaczania NGAL w surowicy i w moczu u niemowląt we wczesnym rozpoznawaniu zakażenia układu moczowego

Przydatność oznaczania NGAL w surowicy i w moczu u niemowląt we wczesnym rozpoznawaniu zakażenia układu moczowego Przydatność oznaczania NGAL w surowicy i w moczu u niemowląt we wczesnym rozpoznawaniu zakażenia układu moczowego Grażyna Krzemień, Agnieszka Szmigielska, Małgorzata Pańczyk-Tomaszewska, Dominika Adamczuk

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wg EUCAST S-wrażliwy I-średniowrażliwy R - oporny

Interpretacja wg EUCAST S-wrażliwy I-średniowrażliwy R - oporny Ćwiczenie 1 2016/17 1. Odczytaj przygotowane antybiogramy metodą dyfuzyjno-krążkową wg następującego schematu: Badany szczep -. Nazwa antybiotyku/chemioter apeutyku Strefa - mm Interpretacja wg EUCAST

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Układ moczowy metody diagnostyczne

Układ moczowy metody diagnostyczne Układ moczowy metody diagnostyczne Ultrasonografia (USG) Tomografia komputerowa Zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej Urografia Angiografia Cystografia mikcyjna Pielografia wstępujaca Tomografia rezonansu

Bardziej szczegółowo

Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci

Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Thorax 2011;66: suppl. 2 Zapalenia płuc - etiologia Nowe czynniki

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Choroby wewnętrzne - pulmonologia Kod przedmiotu

Choroby wewnętrzne - pulmonologia Kod przedmiotu Choroby wewnętrzne - pulmonologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Choroby wewnętrzne - pulmonologia Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-ChW-P Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne

XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne Ćwiczenie 1. Wykonanie preparatu mikroskopowego barwionego metodą Grama Opis preparatu: Ćwiczenie 2. Ocena wzrostu szczepów na podłożach stałych

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zajęć z Mikrobiologii z parazytologią i Immunologii. dla studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Lekarskiego 2016/2017

Harmonogram zajęć z Mikrobiologii z parazytologią i Immunologii. dla studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Lekarskiego 2016/2017 Harmonogram zajęć z Mikrobiologii z parazytologią i Immunologii dla studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Lekarskiego 2016/2017 przedmiot realizowany przez Katedrę Mikrobiologii i Katedrę Immunologii

Bardziej szczegółowo