ZAŁOŻENIA DO PLANU ZAOPATRZENIA GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZAŁOŻENIA DO PLANU ZAOPATRZENIA GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE"

Transkrypt

1

2

3 Załącznik do Uchwały nr Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia. ZAŁOŻENIA DO PLANU ZAOPATRZENIA GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE AKTUALIZACJA Aleksandrów Kujawski, 2014

4 Spis treści 1 Wstęp Podstawa opracowania Przedmiot i zakres opracowania Uwarunkowania prawne Ogólna charakterystyka gminy Aleksandrów Kujawski Położenie, dane ogólne Warunki klimatyczne Warunki środowiskowe infrastruktura Zaopatrzenie w ciepło Elektroenergetyka Zaopatrzenie w gaz Gospodarka odpadami Zaopatrzenie w wodę Gospodarka ściekowa Inne rurociągi Komunikacja Charakterystyka istniejącego stanu systemów zasilania w czynniki energetyczne Charakterystyka systemu elektroenergetycznego Stacje transformatorowa GPZ Ciechocinek 110/15 kv Potencjał techniczny w stacjach i liniach elektroenergetycznych ENERGA- OPERATOR SA Oddział Toruń Potencjał techniczny w liniach i stacjach transformatorowych 15/0,4 kv w gminie Aleksandrów Kujawski Taryfa na energię elektryczną Sieć elektroenergetyczna średniego i niskiego napięcia gminy Aleksandrów Kujawski Oświetlenie uliczne Parametry dostarczanej energii elektrycznej Ilość odbiorców i zużycie energii elektrycznej oraz zapotrzebowanie mocy elektrycznej przez gminę Aleksandrów Kujawski

5 4.1.9 Ocena stanu zasilania gminy Aleksandrów Kujawski w energię elektryczną Uwarunkowania w zakresie gospodarki energetycznej Bariery rozwojowe Charakterystyka systemu gazowniczego Przewidywany pobór gazu ziemnego przewodowego w gminie Aleksandrów Kujawski do roku Bariery dla przyszłych użytkowników Oddziaływanie gazyfikacji na środowisko naturalne Charakterystyka systemu zasilania w ciepło Bilans mocy i zużycia czynników energetycznych Bilans mocy i zużycia energii elektrycznej Bilans mocy i zużycia energii elektrycznej na koniec 2013 roku Prognoza zapotrzebowania mocy szczytowej i rocznego zużycia energii elektrycznej dla gminy Aleksandrów Kujawski Bilans mocy i zużycia gazu ziemnego Bilans mocy i zużycia energii cieplnej Budownictwo mieszkaniowe Ocena rynku paliw Analiza racjonalności gospodarowania mocą i energią Przedsięwzięcia racjonalizujące użytkowanie nośników energetycznych Możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii Odnawialne źródła energii Energia wodna Energia wiatrowa Energia słoneczna Energia geotermalna Biomasa Możliwości skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej Ocena możliwości oraz sposobów pokrycia zapotrzebowania na nośniki energetyczne

6 9 Program inwestycyjno - modernizacyjny sieci elektroenergetycznych średniego i niskiego napięcia oraz stacji transformatorowych 15/0,4 kv dla gminy Aleksandrów Kujawski na lata Ocena oddziaływania na środowisko systemu zaopatrzenia w energię cieplną Dostosowanie do prawodawstwa unijnego Współpraca z gminami ościennymi Podsumowanie Zgodność założeń rozwojowych gminy Aleksandrów Kujawski z założeniami polityki energetycznej państwa Propozycje i wnioski dla programu działań w zakresie energetycznego rozwoju gminy Aleksandrów Kujawski Spis tabel

7 1 Wstęp 1.1 Podstawa opracowania. Podstawę opracowania aktualizacji Założeń do planu zaopatrzenia gminy Aleksandrów Kujawski w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe stanowią następujące dokumenty: 1. Umowa zawarta pomiędzy Urzędem Gminy Aleksandrów Kujawski, ul. Słowackiego 12, Aleksandrów Kujawski a PHU Czysta Energia Stanisław Kondratiuk, Legnica, pl. Słowiański 1/307, w sprawie aktualizacji założeń. 2. Ustawa Prawno Energetyczna z dnia r (Dz. U r. poz ze zm.). 3. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Aleksandrów Kujawski z 2013 r. 4. Materiały graficzne do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. 5. Strategie Rozwoju Gminy Aleksandrów Kujawski na lata Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski ze szczególnym uwzględnieniem obszarów Natura2000 na lata Koncepcja gazyfikacji gminy Aleksandrów Kujawski. 8. Informacje i dane dotyczące ludności i zabudowy na terenie gminy uzyskane w Urzędzie Gminy Aleksandrów Kujawski. 9. Informacje i dane techniczne dotyczące systemu elektroenergetycznego, rozwoju inwestycyjno modernizacyjnego oraz charakterystyki obiektów znajdujących się w eksploatacji Energa-Operator S.A. Oddział Toruń. 10. Informacje i dane techniczne systemu gazowniczego z PSG sp. z o.o. Gdańsk. 11. Informacje Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska woj. Kujawsko - Pomorskiego dotyczące stanu zanieczyszczeń atmosfery w rejonie powiatu aleksandrowskiego. 12. Plany miejscowe obowiązujące w trybie Ustawy o planowaniu przestrzennym gminy Aleksandrów Kujawski. 5

8 1.2 Przedmiot i zakres opracowania. Przedmiotem opracowania jest aktualizacja projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy Aleksandrów Kujawski. Poprzedni Projekt został opracowany w roku Zakres opracowania obejmuje: Ocenę stanu aktualnego i przewidywania zmian zapotrzebowania na energię elektryczną, cieplną i paliwa gazowe. Ocenę rynku nośników energii na terenie gminy Aleksandrów Kujawski Propozycje przedsięwzięć racjonalizujących użytkowanie energii elektrycznej, ciepła i paliw gazowych. Ocenę możliwości oraz sposobów pokrycia zapotrzebowania na ciepło, energię elektryczną i gaz do roku Zakres współpracy z gminami ościennymi. Zgodność założeń rozwojowych gminy z założeniami Polityki energetycznej Polski do roku Wnioski i propozycje działań zmierzających do zaspokojenia potrzeb energetycznych gminy Aleksandrów Kujawski. 6

9 2 Uwarunkowania prawne. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U r. poz. 594 ze zmianami - Artykuł 7) do zadań własnych realizowanych przez gminy zalicza zaspokajanie potrzeb zbiorowych wspólnoty, do których włączono między innymi zaopatrzenie mieszkańców w energię elektryczną i cieplną. Ustawa Prawo energetyczne (PE) z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz. U r.. poz ze zm.) precyzuje obowiązki gminy w tym zakresie. Według art. 18 Ustawy do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy: Planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy; Planowanie oświetlenia miejsc publicznych i dróg znajdujących się na terenie gminy; Finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg, znajdujących się na terenie gminy, dla których gmina jest zarządcą. Zadanie te gmina powinna realizować zgodnie z założeniami Polityki energetycznej Polski do 2030 r., miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz ustaleniami zawartymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła zostały zobowiązane (art. 16 PE) do sporządzania planów rozwoju w zakresie aktualnych i przyszłych potrzeb energetycznych gminy z uwzględnieniem kierunków rozwoju gminy zawartych w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Plany te powinny obejmować okres nie krótszy niż 3 lata i zawierać w szczególności: Przewidywalny zakres dostarczania paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła; Przedsięwzięcia w zakresie modernizacji, rozbudowy albo budowy sieci oraz ewentualnych nowych źródeł paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła, w tym źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych; Przedsięwzięcia racjonalizujące zużycie paliw i energii u odbiorców; Przewidywany sposób finansowania inwestycji; Przewidywane przychody niezbędne do realizacji planów. 7

10 Przy tworzeniu planów rozwoju przedsiębiorstwa energetyczne powinny współpracować z przyłączonymi podmiotami oraz gminami, na których obszarze przedsiębiorstwa te prowadzą działalność. Choć nie wynika to z obowiązków ustawowych plany rozwojowe tworzone są również przez odbiorców energii, np. przedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowe. Z uwagi na to, że generalnie gospodarzem w gminie są władze samorządowe tej gminy, od gminy winna wyjść pierwsza inicjatywa tworzenia skoordynowanych organizacyjnie i merytorycznie planów wszystkich zainteresowanych podmiotów. Ustawa Prawo energetyczne (art. 19 i 20) nakłada na gminy obowiązek koordynacji całokształtu działań związanych z planowaniem energetycznym. Podstawowym dokumentem niezbędnym do prawidłowej gospodarki energetycznej są Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. Ustawa określa procedurę powstawania tych dwóch dokumentów. Założenia do planu zawierają ocenę stanu aktualnego i przewidywanych zmian zapotrzebowania na ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, ocenę wpływu przedsięwzięć racjonalizujących użytkowanie nośników energii, możliwości wykorzystania istniejących nadwyżek lokalnych zasobów paliw i energii, z uwzględnieniem skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej, zagospodarowania ciepła odpadowego z instalacji przemysłowych, wykorzystania źródeł odnawialnych dla celów produkcji energii elektrycznej i cieplnej oraz zakres współpracy z innymi gminami. Zakres planowania i procedury dwuetapowego dochodzenia do dokumentów lokalnego prawa ma na celu, z jednej strony umożliwić uczestnictwo w procesie planowania istotnych przedmiotów, które mają reprezentować interesy państwa, regionu oraz gospodarki i społeczności gminy, z drugiej strony stworzyć warunki do uzyskania zgodności w procesie koordynacji planów gminy i przedsiębiorstw energetycznych zaopatrujących gminę w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, najlepiej na etapie tworzenia Założeń do planu. Samorząd gminny może występować z różnych pozycji (odbiorcy nośników energii), ale przede wszystkim jest regulatorem lokalnego rynku energii. Poprzez Plan zaopatrzenia reprezentuje interes publiczny w tworzeniu bezpiecznego, przyjaznego środowisku oraz akceptowalnego społecznie systemu zaopatrzenia w nośniki energii. Sprzeczne interesy producentów i dystrybutorów energii oraz użytkowników energii powinny być równoważone. 8

11 Uczestnictwo w procesie planowania energetycznego w gminie niesie ze sobą istotne korzyści wszystkim podmiotom lokalnego rynku. Władze gminy mają możliwość zrealizowania poprzez Założenia do planu własnej polityki energetycznej i ekologicznej oraz celów gminy (bezpieczeństwa zaopatrzenia, minimalizacja kosztów usług energetycznych, poprawa stanu środowiska, akceptacja społeczna). Przedsiębiorstwa i spółki energetyczne mogą oczekiwać lepszego zdefiniowania przyszłego lokalnego rynku energii, uwiarygodnienia popytu na energię oraz uniknięcia nietrafnych inwestycji po stronie wytwarzania przesyłu i dystrybucji energii. Odbiorcy energii mogą spodziewać się, poprzez integrację strony podażowej i popytowej lokalnego rynku energii, dostępności do usług energetycznych po możliwie najniższych kosztach. Ustawa Prawo Energetyczne nakłada na przedsiębiorstwa energetyczne obowiązek rozbudowy sieci i przyłączenia odbiorców. Warunkiem jest, by zadanie inwestycyjne było przewidziane w założeniach do planu zaopatrzenia w media energetyczne. Ustawa Prawo energetyczne wymaga, aby,,założenia do planu były zgodne z przyjętymi założeniami polityki energetycznej państwa. W przyjętych przez Radę Ministrów dokumencie,,polityka Energetyczna Polski do 2030 roku określono główne cele i strategiczne kierunki działania państwa, aktualny stan gospodarki energetycznej, prognozy krajowego zapotrzebowania na paliwa i energię z oceną bezpieczeństwa energetycznego, a także program działań państwa. Za kluczowe elementy polskiej polityki energetycznej uznano: Poprawa efektywności energetycznej, Wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii, Rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw, Ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko, Rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii, Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej. Dla osiągnięcia wyżej wymienionych celów dokument przewiduje realizację szeregu strategii, m.in. Strategię zintegrowanego zarządzania energią i środowiskiem, zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, wspierającą działania ukierunkowane na eliminację źródeł zanieczyszczeń, a nie ich skutków, działania prowadzące do zmniejszenia nośników energii. Polityka Ekologiczna Państwa na lata z perspektywą do roku Zgodnie z Polityką Ekologiczną Państwa głównym zadaniem będzie dążenie do spełnienia zobowiązań wynikających z Traktatu Akcesyjnego oraz z dwóch dyrektyw unijnych: z 9

12 Dyrektywy LCP i CAFE. Do roku 2016 zakłada się także całkowitą likwidację emisji substancji niszczących warstwę ozonową przez wycofanie ich z obrotu i stosowania na terytorium Polski. Strategia Rozwoju Kraju 2020 (SRK2020) jest najważniejszym dokumentem w perspektywie średniookresowej, który określa cele strategiczne rozwoju kraju do 2020 roku. Strategia ta wskazuje strategiczne zadania państwa, których podjęcie w perspektywie najbliższych 10 lat jest konieczne dla wzmocnienia procesów rozwojowych. Dodatkowo, strategia przedstawia scenariusz rozwojowy, który wynikają m.in. z diagnozy barier i zagrożeń, analizy istniejących potencjałów, a także możliwości sfinansowania zaprojektowanych działań rozwojowych. Według opracowanej poprzez Ministerstwo Środowiska Strategii zrównoważonego rozwoju Polski do 2025 roku, będącej zbiorem wytycznych dla resortów opracowujących strategie sektorowe, zrównoważony rozwój można pojmować, jako prawo do zaspokojenia aspiracji rozwojowych obecnej generacji bez ograniczania praw przyszłych pokoleń do zaspokojenia ich potrzeb rozwojowych. Definicja ta wskazuje, że rozwój gospodarczy i cywilizacyjny obecnego pokolenia nie powinien odbywać się kosztem wyczerpywania zasobów nieodnawialnych i niszczenia środowiska, dla dobra przyszłych pokoleń, które też będą posiadały prawa do swego rozwoju. Dlatego też, istotnym elementem Strategii zintegrowanego zarządzania energią i środowiskiem jest promocja energii ze źródeł odnawialnych, a także promocja skojarzonej produkcji energii elektrycznej i cieplnej. W części poświęconej programowi działań państwa dokument stwierdza: Władze gminne, sporządzając założenia do planu zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i gaz w jak najszerszym zakresie uwzględnić powinny niekonwencjonalne i odnawialne źródła energii w tym ich walory ekologiczne i gospodarcze dla swego terenu. Do źródeł tych należą: zasoby energetyki wodnej, wiatrowej, energia zawarta w organicznych odpadach komunalnych w tym biogaz do produkcji ciepła i energii elektrycznej oraz paliwa odpadowe z przedsiębiorstw przemysłowych i rolnych. Wskazane w ustawie Prawo energetyczne zasady powinny być szerzej wykorzystywane przez władze lokalne. To przede wszystkim ich aktywna postawa winna stworzyć warunki dla rozwoju energetyki odnawialnej i wzrostu ich wykorzystania. Strategię decentralizacji organizacyjno-technicznej systemów energetycznych, której celem jest udzielenie wsparcia organom samorządowym, w myśl Prawa energetycznego przewidzianych do roli aktywnych realizatorów polityki energetycznej państwa, w bardziej sprawnym wykorzystaniu lokalnych warunków do stymulowania rozwoju na obszarze gminy 10

13 czy regionu, przy opracowywaniu założeń do planu zaopatrzenia w energię. W tym celu rozwój krajowego systemu elektroenergetycznego będzie zorientowany na: Rozwój rozproszonych źródeł małej mocy, produkujących energię elektryczną i cieplną w skojarzeniu; Przyśpieszenie wykorzystanie lokalnych zasobów energii, głównie odnawialnej; Rozwój lokalnych rynków energetycznych Poprawę efektywności energetycznej Strategia liberalizacji sieciowych rynków energetycznych, zakładająca etapową restrukturyzację, prywatyzację, regulację i deregulację prowadzącą do konkurencji na rynkach energii. Strategia poprawy efektywności energetycznej, zmierzająca do poprawy bezpieczeństwa energetycznego i ekologicznego, poprawy konkurencyjności krajowych podmiotów gospodarczych oraz wzrostu efektywności gospodarowania. Kluczowym elementem strategii będzie promocja nowoczesnych, wysokoefektywnych energetycznie maszyn i urządzeń. 11

14 3 Ogólna charakterystyka gminy Aleksandrów Kujawski. 3.1 Położenie, dane ogólne. Gmina Aleksandrów Kujawski położona jest w południowej części województwa kujawskopomorskim, w powiecie Aleksandrów Kujawski. Graniczny z następującymi gminami: od wschodu z gminą Obrowo, z miastem Ciechocinek od południa z gminą Raciążek i gminą Koneck od zachodu z gminą Gniewkowo od północy z gminą Wielka Nieszawka centralnie sąsiaduje z miastem powiatowym Aleksandrów Kujawski Przez teren gminy przebiega droga krajowa Nr 1 Gdańsk - Toruń - Łódź - Piotrków Trybunalski - Katowice - Cieszyn - granica państwa (9,5 km w granicach gminy) oraz 3 drogi wojewódzkie: Nr 250 Suchatówka Służewo, Nr 266 Ciechocinek - Służewo - Radziejów - Sompolno Konin, Nr 1569 Stacja kolejowa Otłoczyn - droga Nr 1 (razem 19,3 km). Długość dróg powiatowych w granicach gminy wynosi 40,0 km, natomiast łączna długość dróg gminnych wynosi 123,3 km. Miasto Aleksandrów Kujawski pełni funkcję ośrodka administracyjno-handlowego dla gminy, jest siedzibą administracji publicznej oraz siedzibą jednostki organizacyjnej Powiatu Aleksandrowskiego. Gmina wiejska Aleksandrów Kujawski ma charakter rolniczy. Pod względem administracyjnym gmina dzieli się na 28 sołectw, z 42 miejscowościami. Średnia liczebność ludności sołectw to 415, najliczniej zaludnione jest sołectwo Służewo mieszkańców (2013), liczne są także sołectwa: Rożno-Parcele 870 osób, Odolion 810 osób, najmniejsze to Białe Błota, liczące 103 mieszkańców. Ogólna powierzchnia gminy wynosi ha w tym: użytki rolne ha lasy i grunty leśne ha grunty zabudowane ha wody ha tereny inne 311 ha. 12

15 W gminie Aleksandrów Kujawski zamieszkuje mieszkańców dysponujących 3280 mieszkaniami przy przeciętnej powierzchni użytkowej jednego mieszkania 92,2 m 2 i przeciętnej liczbie 3,5osób na 1 mieszkanie. Grunty chronione w gminie Aleksandrów Kujawski w klasie I-III wynoszą ha klasie I-IV b wynoszą ha Obszar gminy położony jest na pograniczu dwóch jednostek mezoregionalnych: Kotliny Toruńskiej z odcinkiem doliny Wisły zwanym Niziną Ciechocińską Wysoczyzny Kujawskiej W gminie występują surowce: surowce skalne (kruszywo naturalne) surowce ilaste (gliny zwałowe, iły warwowe) Wody powierzchniowe - gmina pod względem hydrograficznym należy do zlewni Wisły, wzdłuż której biegnie północno wschodnia granica gminy. Lewobrzeżnym dopływem Wisły jest Tążyna o długości 49,8 km, na terenie gminy 24 km, całkowita powierzchnia zlewni 496 km 2. W południowo-wschodniej części gminy położone jest jezioro Ostrowąs. Na zachód od Służewa położone jest niewielkie jezioro w Broniszewie oraz jezioro Babiak. Na terenie gminy występują wody podziemne jak: wody gruntowe wody wgłębne wody głębinowe Obszary prawnie chronione na terenie to: obszar chronionego Krajobrazu Niziny Ciechocińskiej obszar górniczy wód mineralnych Ciechocinek złoże kruszywa naturalnego Białe Błota,,Wygoda ujęcie wody Kuczek głównym zbiornik podziemnych wód czwartorzędowych GZWP Nr 141 o zasobach dyspozycyjnych tys. m3 pomniki przyrody w miejscowości Służewo Na obszarze gminy znajdują się pomniki przyrody, zewidencjonowano kilkanaście obiektów oraz zespołów obiektów o wartościach kulturowych, są to: 13

16 zespoły dworsko-parkowe kościoły parki podworskie cmentarze Struktura ludności gminy Aleksandrów Kujawski według grup wiekowych: Wiek przedprodukcyjny osób Wiek produkcyjny osób Wiek poprodukcyjny osób Jeśli chodzi o strukturę ludności według grup wiekowych, to jest ona korzystna dla dalszego rozwoju i sprawnego funkcjonowania Gminy. Najliczniejsza jest grupa mieszkańców w wieku produkcyjnym ok. 65 %, natomiast grupa osób w wieku przedprodukcyjnym (ok. 21 %) jest o połowę większa niż grupa w wieku poprodukcyjnym (14 %). Bezrobocie w Gminie Aleksandrów Kujawski ma zmienną tendencję. W latach widoczny był wyraźny trend spadkowy. Ilość zarejestrowanych bezrobotnych zmniejszyła się w tym czasie z 1420 do 803 osób. Od roku 2008 widać zmianę i wzrost. Liczba zarejestrowanych bezrobotnych w roku 2010 wynosiła 928. W roku następnym wzrosła do 1012, w 2012 do 1143 bezrobotnych, a w 2013 do W latach widać tendencję wyhamowania wzrostu bezrobocia. Według danych GUS z 2013 roku w gminie Aleksandrów Kujawski zarejestrowane były 864 podmioty gospodarki narodowej ogółem, w tym 849 w sektorze prywatnym. Na terenie gminy zlokalizowanych jest kilka placówek oświatowych: 6 szkół podstawowych i 2 gimnazja oraz 4 przedszkola. Na obszarze gminy nie funkcjonuje publiczne szkolnictwo ponadgimnazjalne. Zadania z zakresu służby zdrowia realizowane są przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w miejscowości Służewo oraz działający w jego pobliżu punkt apteczny. Resztę zadań z tego zakresu zapewniają placówki położone w mieście Aleksandrów Kujawski. W miejscowości Służewo działa Gminna Biblioteka Publiczna oraz filie biblioteki w miejscowościach Ośno, Otłoczyn, Opoki, a także Gminny Ośrodek Kultury w Służewie. 14

17 3.2 Warunki klimatyczne Warunki meteorologiczne przyjęto zgodnie z zaleceniami Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Toruniu. Teren gminy Aleksandrów Kujawski położony jest w obrębie środkowopolskiego regionu klimatycznego o klimacie umiarkowanym o zmienności różnych typów pogody spowodowanych napływem różnych mas powietrza. Szerokość geograficzna N 53 o 03 Długość geograficzna E 18 o 53 Wysokość nad poziomem morza hst 69 m Podstawowe dane meteorologiczne: Średnia temperatura 8,4 o C Średnia temperatura sezonu grzewczego od 3 do -4 o C Średnia temperatura sezonu letniego 18,1 o C Średnio roczne nasłonecznienie 4,40 h/dobę Średnia prędkość wiatru 3,3 m/s Czas trwania okresu zimowego dni Czas trwania okresu letniego dni Średnie zachmurzenie roczne 70% Średnia suma opadów 540 mm Liczba dni z przymrozkami od Średnia wilgotność powietrza 79% Liczba dni w pokrywą śnieżną Okres wegetacji w granicach dni Udział procentowy prędkości wiatru: 1 m/s 26,86% 2 m/s 22,16% 3 m/s 18,45% 4 m/s 12,54% 5 m/s 9,11% 6 m/s 4,52% 7 m/s 3,12% 8 m/s -1,64% 15

18 9 m/s 0,69% Warunki klimatu w gminie są modyfikowane czynnikami klimatycznymi, jak rzeźba terenu, szata roślinna, wody powierzchniowe itp. Według Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego prowadzone badania emisji zanieczyszczeń dla gminy Aleksandrów Kujawski nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm stężenia substancji, których stężenia są mierzone podczas badań monitoringowych, w tym dwutlenku siarki i azotu. 3.3 Warunki środowiskowe infrastruktura Gmina Aleksandrów Kujawski położona jest w rejonie o wyjątkowo cennych obszarach przyrodniczych, do których zaliczyć należy obszar chronionego krajobrazu Niziny Ciechocińskiej i strefy C ochrony uzdrowiska Ciechocinek oraz obszar Natura2000 Nieszawska Dolina Wisły oraz obszaru najwyższej ochrony wód podziemnych (GZWP Nr 141 Dolna Wisła). Powyższe walory stanowią jednak istotne ograniczenie dla wszelkich inwestycji szczególnie szkodliwych dla otoczenia Zaopatrzenie w ciepło Zaopatrzenie w ciepło w gminie Aleksandrów Kujawski oparte jest o indywidualne kotłownie opalane węglem, koksem, drewnem oraz olejem opałowym. Potrzeby cieplne w zakresie przygotowania ciepłej wody i gotowania posiłków w gospodarstwach zaspokajane są przez mieszkańców dzięki użyciu węgla, drewna, gazu z butli, oleju opałowego, energii elektrycznej, a od 2013 roku także gazu ziemnego sieciowego. Szkoły w większości są opalane olejem opałowym Elektroenergetyka Energia elektryczna dla gminy Aleksandrów Kujawski jest dostarczana przez Energa- Operator S.A. Oddział Toruń Gmina zasilana jest w energię elektryczną z głównego punktu zasilania GPZ Ciechocinek, gdzie pracują dwa transformatory, o mocy 25 MVA każdy i napięciu 110/15 kv. Na teren gminy wyprowadzone są linie magistralne napowietrzne o przekrojach 50 i 70 mm 2 wraz z odgałęzieniami, zasilającymi stacje transformatorowe 15/0,4 16

19 kv. Ze stacji transformatorowych 15/0,4 kv wyprowadzona jest sieć elektroenergetyczna niskiego napięcia 0,4 kv do odbiorców końcowych energii elektrycznej. Przyjmuje się, że istniejący system zasilania Gminy Aleksandrów Kujawski zaspokaja obecne potrzeby elektroenergetyczne odbiorców. Gmina posiada wystarczające wyposażenie w sieć linii średnich napięć. Jednakże w najbliższych latach istnieje realne zapotrzebowanie na zwiększenie mocy dla obszarów gminy Aleksandrów Kujawski. W perspektywicznych planach rozbudowy sieci planowanych przez Energa-Operator S.A. oddział w Toruniu zaprojektowana jest budowa GPZ Aleksandrów Kujawski, który zostanie zlokalizowany w miejscowości Rudunki. Zasilanie projektowanego GPZ planowane jest jako przelotowe wpięcie w przebiegającą obok linię wysokiego napięcia. Teren, który będzie zasilany z GPZ to obszar gmin miejskiej i wiejskiej Aleksandrów Kujawski. W GPZ planuje się posadowienie dwóch transformatorów o mocy 16 MVA oraz 6 wyposażonych pól liniowych plus pola rezerwowe Zaopatrzenie w gaz Przez teren gminy Aleksandrów Kujawski przebiegają trzy gazociągi wysokiego ciśnienia: - DN 500; relacji Włocławek Gdynia o parametrach przesyłowych PN 8,4 MPa - DN 400; relacji Włocławek Toruń o parametrach przesyłowych PN 6,3 MPa - DN 250; relacji Turzno Gniewkowo o parametrach przesyłowych PN 6,3 MPa. W rejonie miejscowości Kuczek od gazociągu relacji Włocławek - Toruń przebiega również odgałęzienie do stacji Ciechocinek - DN 150 o parametrach przesyłowych PN 6,3 MPa. Obecnie na terenie gminy nie ma rozdzielczej sieci gazowej, mimo przebiegu przez ten obszar rurociągu magistralnego. Większość mieszkańców korzysta z gazu propan-butan dowożonego w butlach. We wschodniej części Gminy Aleksandrów Kujawski przewidywana jest budowa nowej infrastruktury gazowej. Projektowana infrastruktura gazowa ma składać się z gazociągu włączeniowego DN 100 PN 5,5 MPa do istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia w rejonie stacji redukcyjno-pomiarowej Ciechocinek, gazociągu średniego ciśnienia, który dostarczy gaz do poszczególnych odbiorców, a także całego układu technologicznego towarzyszącego realizacji ww. gazociągów głównie stacji redukcyjnej i pomiarowej umiejscowionej poza obszarem Gminy. Nowo projektowany gazociąg będzie dostarczał gaz do odbiorców w miejscowościach: Kuczek, Nowy Ciechocinek, Odolion, Stawki oraz miasta Aleksandrów Kujawski. W ramach 17

20 realizacji planowanego gazociągu średniego ciśnienia na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski nie planuje się lokalizacji stacji redukcyjno-pomiarowej. W dalszej nieokreślonej bliżej perspektywie czasowej przewiduje się zasilanie z tego gazociągu obszaru całej Gminy. W trakcie realizacji jest projekt gazyfikacji miejscowości Wołuszewo z istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia znajdującej się na terenie miasta Ciechocinek Poniżej zestawiono stan zużycia gazu ziemnego w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach Tabela 1. Zużycie gazu ziemnego sieciowego w gminie Aleksandrów Kujawski w latach Parametry Zużycie gazu, tys. m3 0,0 0,2 12,9 Odbiorcy gazu, gospodarstwa domowe, szt Ludność korzystająca z sieci gazowej Długość czynnej sieci ogółem, km 32,9 32,9 33,0 Czynne przyłącza do budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, szt Gospodarka odpadami Odpady stałe z gminy Aleksandrów Kujawski składane są na międzygminnym składowisku odpadów komunalnych we wsi Służewo Pole oddanym do użytku w roku Składowisko odpadów komunalnych znajduje się w zarządzie PUP EKOSKŁAD Sp. z o.o. z siedzibą w mieście Aleksandrów Kujawski, właścicielem jest Związek Gmin Ziemi Kujawskiej. Członkami Związku jest 9 gmin: miejskie: Aleksandrów Kujawski, Ciechocinek, Nieszawa; oraz wiejskie: Aleksandrów Kujawski, Bądkowo, Koneck, Raciążek, Waganiec, Zakrzewo. Składowisko położone jest na obszarze kilkunastu hektarów o pojemności na 20 lat (do 2017 roku). Posiada dwie kwatery na wyselekcjonowane odpady organiczne oraz: Kwaterę balastu Boksy na surowce wtórne Na odpady niebezpieczne Staw stabilizujący (zbiornik na odcieki) 18

21 System pomp i rur Budynek socjalno-biurowy, garażowy; całość jest ogrodzona. Strefę uciążliwego oddziaływania na środowisko przyrodnicze przyjęto 200 m Zaopatrzenie w wodę Na terenie gminy działają następujące ujęcia wody: Ujęcie Kuczek we wsi Kuczek, gdzie istnieje 16 studni o łącznej wydajności 1250 m 3 /dobę (studnie wiercone) czynnych jest obecnie 8 studni Ujęcie zakładowe w Służewie o wydajności 389 m 3 /dobę Ujęcie w miejscowości Grabie o wydajności 230 m 3 /dobę Ujęcie w miejscowości Ośno o wydajności 471 m 3 /dobę Gmina Aleksandrów Kujawski jest zwodociągowania w 96% (GUS, 2013), a pozostałe 4% to mieszkańcy posiadający własne płytkie studnie przydomowe. Zaopatrywanie w wodę mieszkańców odbywa się za pomocą układu sieci magistralnych i rozdzielczych. Długość sieci wodociągowej na terenie gminy wynosi 218,5 km. Stopień skanalizowania gminy Aleksandrów Kujawski, to 6,83% Tabela 2. Najważniejsze dane dotyczące gospodarki wodociągowej w gminie w roku 2013 Parametry Wartość Długość czynnej sieci rozdzielczej, km 218,5 Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego 2978 zamieszkania, szt. Woda dostarczana gospodarstwom domowym, dam 3 337,3 Zużycie wody w gospodarstwach domowych, ogółem na 1 mieszkańca, m 3 29, Gospodarka ściekowa Na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski sieć kanalizacji sanitarnej posiadają tylko 3 miejscowości: Służewo, Broniszewo i Rożno - Parcele. Na ich terenie zlokalizowanych jest także 8 przepompowni ścieków. Gmina Aleksandrów Kujawski korzysta z oczyszczalni ścieków typu biologiczno-mechanicznej o zdolności przerobowej 2300 m 3 /dobę, umiejscowione w mieście Aleksandrów Kujawski. Obecnie oczyszczalnia jest wykorzystana w 50%. We wsiach oddalonych gospodarkę ściekową rozwiązuje się indywidualnie, np. w 19

22 Grabie 4 m 3 /dobę, w Przybranowie 11 m 3 /dobę. Część posesji we wsiach posiada oczyszczalnie zagrodowe Inne rurociągi Tranzytem ze wschodu za zachód przez część południową obszaru gminy przebiega rurociąg ropy naftowej relacji Płock Bydgoszcz ø350. Wzdłuż rurociągu wyodrębniona jest strefa ograniczonego użytkowania zgodnie z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U Nr 98, poz. 1067). W strefie ograniczonego użytkowania nie należy lokalizować budownictwa mieszkaniowego, a inne obiekty tylko po uzgodnieniach z gestorem sieci Komunikacja System komunikacji gminy Aleksandrów Kujawski składa się z sieci dróg kołowych oraz kolei. Położenie gminy w centralnej części województwa kujawsko-pomorskiego w obszarze dobrze ukształtowanego korytarza transportowego stanowi istotny czynnik sprawnej komunikacji gminy z obszarem kraju. Sieć drogowa gminy Aleksandrów Kujawski składa się z Drogi krajowe 9,564 km Drogi wojewódzkie 19,348 km Drogi powiatowe 40,000 km Drogi gminne i lokalne 123,300 km Przez teren gminy przebiega zelektryzowana o znaczeniu państwowym trasa linii kolejowej relacji Kutno- Toruń- Bydgoszcz- Piła. Przez obszar gminy przebiega autostrada A-1 Gdańsk Cieszyn. W Odolionie został zlokalizowany węzeł autostradowy. Ma on korzystny wpływ na proces ożywienia gospodarczego gminy. 20

23 4 Charakterystyka istniejącego stanu systemów zasilania w czynniki energetyczne 4.1 Charakterystyka systemu elektroenergetycznego Operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej dla gminy Aleksandrów Kujawski jest Energa-Operator S.A. Oddział Toruń, ul. Gen. Bema 128. Oddział odpowiada za sprawność, eksploatację, rozwój infrastruktury energetycznej, modernizację, kapitalne remonty, ciągłość dostawy energii elektrycznej oraz za wszystkie urządzenie energetyczne będące na majątku Energa S.A. Prowadzi również obsługę wszystkich odbiorców energii elektrycznej w zakresie dostaw i dystrybucji, z którymi została zawarta umowa kompleksowa oraz obsługę pozostałych podmiotów w zakresie dystrybucji, które zakupiły energię na zasadzie TPA. Gmina jest zasilana w energię elektryczną z Głównego Punktu Zasilania GPZ Ciechocinek. Wymieniony GPZ (110/15 kv) pracuje w oparciu o zewnętrzne powiązania układu krajowego systemu elektroenergetycznego wysokiego napięcia, tj i 110 kv, a poprzez układ transformacji zasilana jest cała sieć napowietrzna i kablowa średniego i niskiego napięcia. Gwarancją ciągłości i bezawaryjności dostawy energii elektrycznej i mocy do wymienionego GPZ są linie napowietrzne wysokiego napięcia 110 kv, których zdolność przesyłowa ma bardzo duże rezerwy sięgające 50% faktycznego obciążenia. GPZ Ciechocinek powiązany jest liniami 110 kv pomiędzy: GPZ Ciechocinek GPZ Toruń Południe AFL o przekroju 240 mm 2 GPZ Ciechocinek GPZ Włocławek Azoty AFL o przekroju 240 mm 2 GPZ Ciechocinek GPZ Gniewkowo AFL o przekroju 240 mm 2 Stan techniczny i przesyłowy tych linii jest bardzo dobry, a także cały układ elektroenergetyczny można ocenić jako bardzo dobry Stacje transformatorowa GPZ Ciechocinek 110/15 kv Tabela 3. Moc transformatorów w GPZ Ciechocinek Lp. Transformator 110/15 kv Moc zainstalowana MVA Moc czynna transformatora MW 21 Obciążenie transformatorów [%] TR I 25 21,5 35,2 36,2 2 TR II 25 21,5 51,0 52,3

24 Szacuje się, że rezerwa mocy w GPZ Ciechocinek wynosi około 13 MW. Energa Operator S.A. planuje wybudować GPZ 110/15 kv w Aleksandrowie Kujawskim, co pozwoli na drugostronne zasilanie całej gminy i zwiększy pewność ciągłości zasilania energetycznego Potencjał techniczny w stacjach i liniach elektroenergetycznych ENERGA-OPERATOR SA Oddział Toruń Tabela 4. Parametry i potencjał techniczny Energa-Operator Oddział Toruń, 2012 Lp. Wyszczególnienie Wartość 1 Ilość stacji transformatorowych 110/15 kv 42 szt. 2 Ilość stacji transformatorowych 15/0,4 kv szt. 3 Ilość rozdzielni stacyjnych 15/SN kv 8 szt 4 Długość linii napowietrznych 110 kv km 5 Długość linii napowietrznych średniego napięcia 15 kv km 6 Długość linii kablowych średniego napięcia 15 kv km 7 Długość linii napowietrznych niskiego napięcia 0,4 kv km 8 Długość przyłączy napowietrznych km 9 Długość przyłączy kablowych 791 km 10 Ilość odbiorców Energa S.A. Oddział Toruń Sprzedaż energii elektrycznej Energa S.A. Oddział Toruń, MWh 12 Sprzedaż energii elektrycznej Energa S.A. Oddział Toruń, MWh 13 Obciążenia max. w Oddziale Operatora Systemu Toruń 494 MW Potencjał techniczny w liniach i stacjach transformatorowych 15/0,4 kv w gminie Aleksandrów Kujawski Tabela 5. Parametry i potencjał techniczny Energa Operator LP. Wyszczególnienie Rodzaj Ilość 1 Linie elektroenergetyczne 15 kv Napowietrzne 150,124 km Kablowe 6,310 km 2 Linie elektroenergetyczne 0,4 kv Napowietrzne 224,719 km Kablowe 99,311 km 3 Ilość stacji transformatorowych 15 / 0,4 kv 153 szt. 4 Moc stacji transformatorowych 15/0,4 kv KVA 5 Ilość odbiorców energii elektrycznej szt. 6 Sprzedaż energii elektrycznej za 2005 r MWh 7 Ilość punktów oświetlenia ulicznego szt. 22

25 4.1.4 Taryfa na energię elektryczną Taryfa ENERGA-OPERATOR SA z siedzibą w Gdańsku zatwierdzona Decyzją Prezesa URE nr DRE (8)/2013/VII/WDR/KGo z dnia r. Taryfa ustalona przez ENERGA-OPERATOR SA obowiązuje Odbiorców przyłączonych do sieci Operatora, w tym operatorów systemów dystrybucyjnych nieposiadających co najmniej dwóch sieciowych miejsc dostarczania energii elektrycznej połączonych siecią tego operatora i podmioty stosownie do zawartych umów i świadczonych im usług oraz w zakresie nielegalnego poboru energii elektrycznej, z uwzględnieniem oddziałów: Elbląg, Gdańsk, Kalisz, Koszalin, Olsztyn, Płock, Słupsk, Toruń. Taryfa określa: a) grupy taryfowe i szczegółowe kryteria kwalifikowania odbiorców do tych grup, b) sposób ustalania opłat za przyłączenie do sieci Operatora, oraz stawki za przyłączenie, c) stawki opłat za świadczenie usługi dystrybucji i warunki ich stosowania, z uwzględnieniem podziału na stawki wynikające z: dystrybucji energii elektrycznej (składniki zmienne i stałe stawki sieciowej), korzystania z krajowego systemu elektroenergetycznego (stawki jakościowe), odczytywania wskazań układów pomiarowo-rozliczeniowych i ich bieżącej kontroli (stawki abonamentowe), przedterminowego rozwiązania kontraktów długoterminowych (stawki opłaty przejściowej). d) sposób ustalania bonifikat za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej i standardów jakościowych obsługi odbiorców, e) sposób ustalania opłat za: ponadumowny pobór energii biernej, przekroczenia mocy umownej, nielegalny pobór energii elektrycznej, f) opłaty za usługi wykonywane na dodatkowe zlecenie odbiorcy, g) opłaty za wznowienie dostarczania energii elektrycznej po wstrzymaniu jej dostaw ( ) Taryfa uwzględnia postanowienia: -Ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz z poźn. zm.); -Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. z 2013 r. poz. 1200); 23

26 -Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. z 2007 r. Nr 93, poz. 623 z późn. zm.); -Ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 130, poz. 905 z późn. zm.), -Informacji Prezesa URE Nr 31/2013, z dnia 21 października 2013 r., w sprawie stawek opłaty przejściowej na rok KRYTERIA KWALIFIKOWANIA DO GRUP TARYFOWYCH DLA ODBIORCOW: A - Zasilanych z sieci elektroenergetycznych wysokiego napięcia z rozliczeniem za pobraną energię elektryczną odpowiednio: A21 jednostrefowym, A22 dwustrefowym (strefy: szczyt, pozaszczyt), A23 trójstrefowym (strefy: szczyt przedpołudniowy, szczyt popołudniowy, pozostałe godziny doby). B - Zasilanych z sieci elektroenergetycznych średniego napięcia o mocy umownej większej od 40 kw, z rozliczeniem za pobraną energię elektryczną odpowiednio: B21 jednostrefowym, B22 dwustrefowym (strefy: szczyt, pozaszczyt), B23 trójstrefowym (strefy: szczyt przedpołudniowy, szczyt popołudniowy, pozostałe godziny doby). B11 - Zasilanych z sieci elektroenergetycznych średniego napięcia o mocy umownej nie większej niż 40 kw z jednostrefowym rozliczeniem za pobraną energię elektryczną. C1x - Zasilanych z sieci elektroenergetycznych niskiego napięcia o mocy umownej nie większej niż 40 kw i prądzie znamionowym zabezpieczenia przedlicznikowego w torze prądowym większym od 63 A, z rozliczeniem za pobraną energię elektryczną odpowiednio: C11 jednostrefowym, C12a dwustrefowym (strefy: szczyt, pozaszczyt), C12b dwustrefowym (strefy: dzień, noc) C12w dwustrefowym (strefy: dzień, noc), w którym do strefy nocnej zaliczane są dodatkowo wszystkie godziny sobót i niedziel oraz innych dni ustawowo wolnych od pracy. 24

27 C2x - Zasilanych z sieci elektroenergetycznych niskiego napięcia o mocy umownej większej od 40 kw lub prądzie znamionowym zabezpieczenia przedlicznikowego w torze prądowym większym od 63 A, z rozliczeniem za pobraną energię elektryczną odpowiednio: C21 jednostrefowym, C22a dwustrefowym (strefy: szczyt, pozaszczyt), C22b dwustrefowym (strefy: dzień, noc) C23 trójstrefowym (strefy: szczyt przedpołudniowy, szczyt popołudniowy, pozostałe godziny doby). Niezależnie od napięcia zasilania i wielkości mocy umownej z rozliczeniem za pobraną energię elektryczną odpowiednio: G11 jednostrefowym, G12 dwustrefowym (strefy: dzień, noc) G12r dwustrefowym (strefy: szczyt, pozaszczyt), G12w dwustrefowym (strefy: dzień, noc), w którym do strefy nocnej zaliczane są dodatkowo wszystkie godziny sobót i niedziel oraz innych dni ustawowo wolnych od pracy, zużywaną na potrzeby: a) gospodarstw domowych, b) pomieszczeń gospodarczych, związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych tj. pomieszczeń piwnicznych, garaży, strychów, o ile nie jest w nich prowadzona działalność gospodarcza, c) lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, to jest: domów akademickich, internatów, hoteli robotniczych, klasztorów, plebanii, kanonii, wikariatek, rezydencji biskupich, domów opieki społecznej, hospicjów, domów dziecka, jednostek penitencjarnych i wojskowych w części bytowej, jak też znajdujących się w tych lokalach pomieszczeń pomocniczych, to jest: czytelni, pralni, kuchni, pływalni, warsztatów itp., służących potrzebom bytowo-komunalnym mieszkańców, o ile nie jest w nich prowadzona działalność gospodarcza, d) mieszkań rotacyjnych, mieszkań pracowników placówek dyplomatycznych i zagranicznych przedstawicielstw, e) domów letniskowych, domów kempingowych i altan w ogródkach działkowych, w których nie jest prowadzona działalność gospodarcza oraz w przypadkach wspólnego pomiaru administracji ogródków działkowych, f) oświetlenia w budynkach mieszkalnych: klatek schodowych, numerów domów, piwnic, strychów, suszarni, itp., 25

28 g) zasilania dźwigów w budynkach mieszkalnych, h) węzłów cieplnych i hydroforni, będących w gestii administracji domów mieszkalnych, i) garaży indywidualnych odbiorców, w których nie jest prowadzona działalność gospodarcza. R - Dla odbiorców przyłączanych do sieci niezależnie od napięcia znamionowego sieci, których instalacje za zgodą Operatora nie są wyposażone w układy pomiarowo rozliczeniowe, celem zasilania w szczególności a) silników syren alarmowych, b) stacji ochrony katodowej gazociągów, c) stacji ochrony katod d) krótkotrwałego poboru energii elektrycznej trwającego nie dłużej niż rok. Opłaty za usługi dystrybucji energii elektrycznej Opłatę za usługi dystrybucji energii elektrycznej dla określonego odbiorcy zasilanego z danego poziomu napięć znamionowych, oblicza się według wzoru: O poi = S SVn * P i + R Σ S ZVn * E oim + S osj * E ok + S op * P i + O a gdzie: O poi opłata za usługi dystrybucji obliczona dla danego odbiorcy, w zł, S SVn składnik stały stawki sieciowej, w zł/kw/miesiąc, natomiast dla odbiorców energii elektrycznej z grup taryfowych G, w zł/miesiąc, P i moc umowna określona dla danego odbiorcy, w kw, natomiast dla odbiorców energii elektrycznej z grup taryfowych G, liczba miesięcy, S ZVn składnik zmienny stawki sieciowej, w zł/mwh lub w zł/kwh, E oim ilość energii pobranej z sieci przez odbiorcę, w MWh lub w kwh, S osj stawka jakościowa, w zł/mwh lub w zł/kwh, E ok ilość energii elektrycznej zużytej przez odbiorcę oraz innych odbiorców przyłączonych do jego sieci korzystających z krajowego systemu elektroenergetycznego, w MWh lub w kwh, S op stawka opłaty przejściowej, w zł/kw/miesiąc, natomiast dla odbiorców energii elektrycznej z grup taryfowych G, w zł/miesiąc, O a opłata abonamentowa, w zł, R liczba stref czasowych. 26

29 Tabela 6. Stawki opłaty abonamentowej dla poszczególnych grup taryfowych i okresów rozliczeniowych Grupa Okres rozliczeniowy taryfowa 1 miesiąc 2 mies 4 mies 6 mies 1 m-c zdalny 2 m-ce zdalny odczyt A23 25,00 X X X X X odczyt B11, B21, B22, B23 C21, C22a, C22b, C23 C11, C12a, C12b, C12w G11, G12, G12w, G12r 25,00 X X X X X 9,00 X X X X X 3,80 1,90 X 1,45 0,61 0,58 3,00 1,31 1,15 1,00 0,61 0,58 Tabela 7. Stawki opłaty przejściowej i jakościowej Grupa taryfowa Stawki opłaty przejściowej Stawki opłaty jakościowej [zł/kw/m-c] [zł/mwh] A23 3,06 10,81 B11, B21, B22, B23, 1,64 [zł/kw/m-c] 10,81 [zł/kwh] C21, C22a, C22b, C23, 0,66 0,0108 C12a, C12b, C12w, 0,66 0,0108 R dla przy, C12w, na WN 3,06 0,0108 R dla przy, C12w, na SN 1,64 0,0108 R dla przy, C12w, na nn 0,66 0,0108 Grupa taryfowa Stawki opłaty przejściowej [zł/m-c] dla zużycia rocznego [kwh] < > 1200 Stawka opłaty jakościowej [zł/kwh] G11, G12, G12w, G12r 0,18 0,77 2,44 0,0108 Tabela 8.. Stawki opłat sieciowych GRUPA SKŁADNIK ZMIENNY STAWKI SIECIOWEJ TARYFOWA Całodobowy Dzienny/ Szczytowy Nocny/ Pozaszczyto wy Szczyt Przedpołud niowy Szczyt Popołudniowy Pozostałe Godziny Doby Składnik Stały Stawki Sieciowej Symbol [zł/mwh] [zł/kw/m-c] A23 ZIMA 15,75 20,17 11,98 9,12 A23 LATO 14,99 19,91 10,73 9,12 B11 95,00 9,60 B21 64,50 11,15 B22 92,47 47,84 11,15 27

30 B23 ZIMA 52,94 63,27 24,40 12,60 B23 LATO 52,42 63,14 20,41 12,60 [zł/kwh] [zł/kw/m-c] C21 0, ,48 C22a 0,2121 0, ,48 C22b 0,1814 0, ,48 C22c 0,2111 0, ,48 C23 ZIMA 0,1928 0,2706 0, ,48 C23 LATO 0,1857 0,2584 0, ,48 C11 0,2532 3,90 C12a 0,3143 0,0970 3,90 C12b 0,2717 0,0643 3,90 C12w 0,3616 0,0391 3,90 C12r 0,3789 0,0763 3,90 R 0,2685 4,56 1faz. 3 faz [zł/kwh] [zł/m-c] G11 0,2298 3,60 5,90 G12 0,2510 0,0580 7,40 10,80 G12w 0,2580 0,0585 7,40 10,80 G12r 0,2366 0,0610 7,40 10,80 Taryfa ENERGA-OBRÓT SA dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G Taryfa zatwierdzona decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o znaku DRE (10)/2013/13857/VII/WDR/KGo z dnia 17 grudnia 2013 r. Obowiązuje od dnia 1 stycznia 2014 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku. Odbiorcy za sprzedaną energię elektryczną rozliczani są wg cen właściwych dla następujących grup taryfowych, niezależnie od poziomu napięcia i wielkości mocy umownej: a) G11 grupa jednostrefowa, b) G12 grupa dwustrefowa (strefy: dzień, noc) c) G12r grupa dwustrefowa (strefy: szczyt, pozaszczyt) d) G12w grupa dwustrefowa (strefy: dzień, noc), w której do strefy nocnej zaliczane są dodatkowo wszystkie godziny sobót i niedziel oraz innych dni ustawowo wolnych od pracy. Strefy czasowe stosowane w rozliczeniach z Odbiorcami z grup taryfowych Tanie Godziny (G12), Oszczędne Noce i Weekendy (G12w). Strefa dzienna Strefa nocna* i i * *Dla grupy taryfowej Oszczędne Noce i Weekendy (G12w) do strefy nocnej zaliczane są wszystkie godziny sobót, niedziel Strefy czasowe stosowane w rozliczeniach z Odbiorcami z grupy taryfowej Ekonomiczna Dolina (G12r). 28

31 Strefa szczytowa Strefa pozaszczytowa i i * Zegary sterujące w układach pomiarowo-rozliczeniowych zainstalowanych u Odbiorców rozliczanych w strefach czasowych ustawia się według czasu zimowego. Powyższa zasada może nie być stosowana w przypadku, gdy urządzenia sterujące automatycznie umożliwiają utrzymanie godzin stref czasowych w okresie obowiązywania czasu letniego i zimowego. GRUPA TARYFOWA CENA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SYMBOL CAŁODOBOWA DZIENNA/ SZCZYTOWA Podstawowa (G11) 0,2547 (0,3133)* [zł/kwh] Tanie Godziny (G12) 0,2947 (0,3625)* NOCNA/ POZASZCZYTOWA 0,1952 (0,2401)* Oszczędne Noce i Weekendy(G12w) Ekonomiczna Dolina (G12r) * W nawiasach zostały podane ceny brutto. 0,3084 (0,3793)* 0,3377 (0,4154)* 0,2046 (0,2517)* 0,1588 (0,1953)* Sieć elektroenergetyczna średniego i niskiego napięcia gminy Aleksandrów Kujawski Z GPZ Ciechocinek, gdzie pracują 2 transformatory o mocy 25 MVA każdy, 110/15 kv, wychodzą linie napowietrzne i kablowe magistralne i I odgałęźne 15 kv zasilające stacje transformatorowe 15/0,4 kv. Z informacji uzyskanych w Energa-Operator S.A. Oddział Toruń wynika, że cała infrastruktura przesyłowa i dystrybucyjna zasilająca gminę pozwala na dotrzymanie norm dotyczących niezawodności zasilania, jakości dostarczanej energii elektrycznej oraz całego układu elektroenergetycznego zasilania. Na terenie gminy pracuje 181 stacji transformatorowych 15/0,4 kv, będących w większości, na majątku i w eksploatacji Oddziału Toruń. Ogólna ilość tych stacji to 161, a wynosi kva. Stopień obciążenia jest zróżnicowany ( średnio od 48%-85%) co świadczy o pewnej 29

32 rezerwie mocy, którą można wykorzystać dla wzrostu zapotrzebowania czy podłączenia nowych odbiorców energii elektrycznej. Stan stacji transformatorowych uznaje się jako dobry. W przypadku stacji transformatorowych 15/0,4 kv, pracujących z pełnym obciążeniem, może się to wiązać z konieczności wymiany transformatora na jednostkę odpowiednio większej mocy, łącznie z potrzebą dostosowania sieci niskiego napięcia do rzeczywistych potrzeb. Ponadto pracuje 20 stacji inwestorów o mocy sumarycznej ok kva. W większości powstały one jako stacje do obsługi instalacji wiatrowych oraz ferm kurzych. Z systemu zasilania sieci 15 kv poprzez stacje transformatorowe 15/04 kv prowadzona jest sieć napowietrzna i kablowa niskiego napięcia bezpośrednio do odbiorców energii elektrycznej. Ogółem długość tej sieci na terenie gminy Aleksandrów Kujawski wynosi 324,030 km. W liniach napowietrznych przekroje są od 35 mm2 do 70 mm2. Ogólnie stan techniczny tych linii energetycznych Energa-Operator S.A. Oddział Toruń określa się jako dobry, a wysoka wartość wskaźnika średniej mocy obciążeń przypadająca na kilometr sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, świadczy o dobrym wykorzystaniu infrastruktury rozdzielczej. Z danych uzyskanych w Oddziale Toruń, wynika, że konfiguracja sieci wysokiego napięcia w najbliższych latach, pozostanie niezmieniona, natomiast rozbudowie i modernizacji ulegać będzie sieć niskiego napięcia Oświetlenie uliczne Gmina Aleksandrów Kujawski posiada 1430 punktów oświetlenia ulicznego z lampami o mocach od 70 W do 100 W. Łączna moc elektryczna zainstalowana w oświetleniu ulicznym wynosi 120 kw, zużycie roczne energii elektrycznej w 2013 r. wynosiło 792 MWh. Tabela 9. Zestawienie opraw oświetlenia ulicznego według lokalizacji i tytułu własności Lokalizacja Sztuk Razem Właściciel Sztuk Lampy przy drogach asfaltowych Lampy przy drogach gruntowych Zużycie energii w roku Gmina Aleksandrów Kujawski Energa S.A MWh Stan techniczny tego oświetlenia ulega systematycznej modernizacji i poprawie. 30

33 Wynikiem tego jest: Poprawa niezawodności funkcjonowania; Poprawa efektywności i optymalizacja oświetlenia ulicznego Zmniejszenie kosztów utrzymania i konserwacji; Wydłużenie bezawaryjnej pracy lamp; Poprawa estetyki oświetlenia; Zmniejszenie poboru energii elektrycznej na oświetlenie uliczne; Przy dalszej realizacji modernizacji oświetlenia ulicznego i placów należy zwrócić szczególną uwagę na: Natężenie oświetlenia; Równomierność oświetlenia; Oszczędność mocy elektrycznej Parametry dostarczanej energii elektrycznej W celu poprawy parametrów dostarczanej energii elektrycznej oraz zmniejszenia awaryjności dostawca energii elektrycznej Energa-Operator S.A. Oddział Toruń, opracował program modernizacji i rozwoju sieci średnich i niskich napięć wraz ze stacjami transformatorowymi 15/0,4 kv. Trzeba jednoznacznie podkreślić, że systematyczna modernizacja sieci elektroenergetycznej i stacji transformatorowych doprowadziła do stanu, ogólnie rzec biorąc, zadawalającego pod względem technicznym zapewniającym tym samym ciągłość w dostawie energii elektrycznej oraz utrzymanie wymaganych umową parametrów jakościowych dostarczanej energii elektrycznej odbiorcom. Istniejąca rezerwa mocy elektrycznej w GPZ Ciechocinek 110/15 kv oraz stacjach transformatorowych 15/0,4 kv daje duże szanse powodzenia realizacji celów rozwojowych gminy Aleksandrów Kujawski w zakresie: Rozwoju nowoczesnego przetwórstwa rolno-spożywczego, przemysłu mięsnego, przechowalnictwa i chłodnictwa Rozwoju punktów hotelowo gastronomicznych Rozwoju przemysłu drobnego i energochłonnego Obsługi transportu samochodowego Rozwoju turystyki rekreacji 31

34 Rozwoju budownictwa indywidualnego i wielorodzinnego Ilość odbiorców i zużycie energii elektrycznej oraz zapotrzebowanie mocy elektrycznej przez gminę Aleksandrów Kujawski Największą grupę odbioru energii elektrycznej stanowi odbiór bytowo-komunalny, tj. gospodarstwa domowe i rolne. Tabela 10. Zużycie energii w powiecie aleksandrowskim L.p. Wyszczególnienie Jedn Odbiorcy energii ogółem Szt Zużycie energii ogółem MWh Odbiorcy na wsi Jedn Zużycie energii na wsi MWh Ludność wiejska powiatu Mieszk Tabela 11. Zużycie energii w gminie Aleksandrów Kujawski L.p. Jednostka Rok Ilość odbiorców szt Ilość mieszkańców osób Zużycie energii elektrycznej MWh Zapotrzebowanie mocy max kw Ocena stanu zasilania gminy Aleksandrów Kujawski w energię elektryczną Stan zasilania gminy Aleksandrów Kujawski w energię elektryczną możną uznać za bardzo dobry po stronie sieci wysokich napięć (110 kv), a dobry po stronie średniego (15 kv) i niskiego napięcia (400V). Obecnie i w najbliższej przyszłości nie zachodzi zagrożenie obniżenia jakości i ciągłości dostawy energii elektrycznej dla użytkowników. Oddział Toruń ma w planach rozwoju budowę GPZ 110/15 kv w mieście Aleksandrów Kujawski, co pozwoli na zwiększenie pewności zasilania gminy, gdyż będzie to stanowiło drugie, niezależne źródło zasilania dla gminy. Istniejąca rezerwa mocy GPZ Ciechocinek 110/15 kv wynosząca 20MW, stacja transformatorowa 15/0,4 kv oraz przepustowość na liniach elektroenergetycznych wysokiego i średniego napięcia są tego gwarantem. W ramach 32

35 programu prac rozwojowych i modernizacyjnych prowadzonych przez Oddział Toruń, zachowane zostanie bezpieczeństwo energetyczne gminy Aleksandrów Kujawski w zakresie zaopatrzenia w moc i energię elektryczną do 2025 r. wg wymogów Prawo Energetyczne z dnia r. (Dz. U. z 2012 r.. poz z późn. zm.). Przy konstruowaniu Planu Zagospodarowania Przestrzennego gminy Aleksandrów Kujawski uwzględniono wytyczenie korytarza technicznego dla wszystkich mediów energetycznych energii elektrycznej linie 110 kv i 15 kv; dystrybucji gazu ziemnego przewodowego oraz przebiegających gazociągów; rurociągu ropy naftowej relacji Płock- Bydgoszcz; sieci telekomunikacyjnych międzynarodowych. Swobodny dostęp do magistrali przesyłowej mediów energetycznych pozwoli uniknąć dodatkowych kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa eksploatujące te media, na usuwanie kolizji, podniesienia niezawodności zasilania, skróci czas usuwania awarii i obniży koszty odtworzenia stanu istniejącego Uwarunkowania w zakresie gospodarki energetycznej Na terenie gminy Aleksandrów Kujawski występują elementy infrastruktury technicznej, powodujące zajętość terenu i wywołujące ograniczenia. Dotyczy to: linii elektroenergetycznych kv; rurociągów gazu ziemnego przewodowego; linii telefonicznych; rurociągu ropy naftowej. A ustalonych: Rozporządzeniem MOŚ z dnia r. (Dz. U. nr 192 poz. 1883) w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzenia dotrzymania pomiarów. Rozporządzeniem MPiH z dnia r. (Dz. U. nr 112 poz. 576). Rozporządzeniem MG z dnia r. (Dz. U. nr 97 poz. 1055) w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać sieci. Z istniejącej i projektowanej infrastruktury technicznej wynikają: 33

36 Możliwości dalszej rozbudowy i zasilania energetycznego u istniejących i przyszłych odbiorców energii elektrycznej; Możliwości przeprowadzenia gazyfikacji gminy i zastąpienia paliw uciążliwych paliwem ekologicznym Bariery rozwojowe 1. Brak dostatecznych środków finansowych Energa-Operator Oddział Toruń na pełen program rozwoju inwestycyjnego i modernizacyjnego urządzeń energetycznych. 2. Występujące problemy z uzyskaniem zgody na wycinkę drzew i wykup terenów pod urządzenia energetyczne dla Energa Operator S. A. Oddział Toruń. 4.2 Charakterystyka systemu gazowniczego Obecnie gmina Aleksandrów Kujawski nie jest zasilana gazem ziemnym przewodowym z krajowego systemu gazowniczego. Podstawowym źródłem zaspokajania potrzeb cieplnych jest paliwo stałe, węgiel, miał, koks, drewno, olej opałowy, energia elektryczna oraz kotłownie lokalne zasilające w ciepło w/w użytkowników. Ponadto, do gospodarstw domowych, rolnych, przedsiębiorstw usługowych i handlowych dostarczany jest gaz płynny LPG w butlach przez okoliczne firmy dystrybucyjne. Obecnie część mieszkańców gminy Aleksandrów Kujawski może korzystać z gazu sieciowego rozprowadzanego na terenie miasta Ciechocinek. W ten sposób zasilani są odbiorcy na obszarze miejscowości Wołuszewo i Słońsk Dolny. Miasto Ciechocinek jest zasilane gazem ziemnym wysokometanowym typu E (wg PN-C-04753) z gazociągu wysokiego ciśnienia DN 150 poprzez stację gazową o przepustowości Q=15000 m3/h zlokalizowaną w południowej części miasta, która jest własnością Operatora Gazociągów Przemysłowych Gaz-System. Zużycie gazu w roku 2013 na terenie miasta Ciechocinek wynosiło ok tys m3, natomiast w gminie Aleksandrów Kujawski ok. 13 tys. m3. Dla miasta i gminy Aleksandrów Kujawski była opracowana koncepcja programowana gazyfikacji w oparciu o wstępne zapewnienie dostawy gazu przez Pomorski Okręgowy Zakład Gazownictwa w Gdańsku z dnia r. Źródłem zasilania gazu ma być gazociąg wysokiego ciśnienia DN-400 mm relacji Włocławek Gdańsk z istniejącego gazociągu DN 250 mm, relacji Turzno Gniewkowo. Zasilanie stacji redukcyjno pomiarowych nastąpi 34

37 odgałęzieniem przyłączem DN-150 mm wysokiego ciśnienia. Projektowana stacja redukcyjno pomiarowa I O o przepustowości Q=4000 Nm 3 /h zlokalizowana w miejscowości Służewo, będzie stanowiła źródło gazu dla wsi Chrusty, Goszczewo, Grabie, Ośno, Ośno Drugie, Opoki, Ostrowąs, Poczałkowo, Przybranowo, Przybranówek, Podgaj, Rożno - Parcele, Rudunki, Służewo, Słomkowo, Wilkostowo, Wólka i Zduny. Projektowane stacje redukcyjno pomiarowe w miejscowości Odolion, będą o przepustowości Q= 2000 Nm 3 /h dla zasilania wsi Odolion- Stawki, Nowy Ciechocinek, Otłoczyn, Słońsk Dolny i Wołuszewo. Z projektowanej sieci miasta mają być zasilane wsie Białe Błota i Łazieniec. Gaz na terenie gminy i do odbiorców będzie rozprowadzany siecią gazową średniego ciśnienia. Redukcja ciśnienia gazu ze średniego na niskie będzie odbywała się poprzez indywidualne reduktory lub punkty redukcyjne w zależności od zapotrzebowania gazu. Zapotrzebowanie gazu wyliczono dla stanu perspektywicznego przy następujących założeniach: nastąpi przyrost zużycia gazu ziemnego o 50 tys. m 3 /rok, 18% gospodarstw domowych, spośród tych, które będą miały dostęp do sieci gazowych, będzie wykorzystywało gaz ziemny do ogrzewania mieszkań, 50% gospodarstw domowych, spośród tych, które będą miały dostęp do sieci gazowych, będzie wykorzystywało gaz ziemny do przygotowania ciepłej wody, wszystkie gospodarstwa domowe, które będą miały dostęp do sieci, będą wykorzystywały gaz ziemny do przygotowania posiłków, 30% drobnego przemysłu, usług, handlu przejdzie na zasilanie gazem ziemnym sieciowym, straty określono na 3,0 % zużycia gazu. Wskaźniki wielkości zużycia przyjęto wg Biura Projektów Gazyfikacji Wrocław Przygotowanie posiłków 1,40 GJ/osobę/rok Ciepła woda użytkowa 3,90 GJ/osobę/rok Ogrzewanie pomieszczeń w domach wybudowanych do 2002 roku 0,9 GJ/m2/rok Ogrzewanie pomieszczeń w domach oddanych do użytku w latach albo starszych poddanych termomodernizacji,0,4 GJ/m2/rok Przewidziano etapowe doprowadzenia gazu ziemnego przewodowego do gminy Aleksandrów Kujawski w miarę rozbudowy infrastruktury i środków finansowych, co w docelowym okresie przyniosłoby efekt w postaci całkowitej gazyfikacji gminy. 35

38 Jakość gazu ziemnego dostarczanego do odbiorcy określają przepisy, w szczególności Polska Norma (PN-C-04750), zgodnie z którą jeden metr sześcienny gazu w warunkach normalnych określony jest jako ilość suchego gazu zawartego w objętości 1m 3 gazu przy temperaturze 0 o C i pod ciśnieniem 101,3 kpa (760 mmhg). Właściwości fizykochemiczne gazu w zakresie kaloryczności przedstawiają się następująco: Ciepło spalania 9397 kcal/nm 3 39,34 MJ/m 3 Wartość opałowa 8457 kcal/nm 3-35,41 MJ/m 3 Zabezpieczenie odpowiednich warunków zasilania odbiorców gazu ziemnego przewodowego wymaga wybudowania w gminie Aleksandrów Kujawski: Gazociągu wysokiego ciśnienia DN- 150mm (przyłącza) Gazociągu średniego ciśnienia Przyłączy domowych DN mm Stacji redukcyjno-pomiarowej Io o przepustowości 4000 Nm3/h Stacji redukcyjno pomiarowej Io o przepustowości 2000 Nm3/h Instalacji wewnętrznych z gazomierzami Bazy usługowej sieci gazowej dla odbiorców gazu Szczytowe godzinowe zapotrzebowanie gazu przyjęto zgodnie z danymi zawartymi w pakiecie programowym wspomagania projektanta sieci rozdzielczej. Na podstawie powyższych wskaźników odbiorców domowych, gospodarstwa rolnych, kotłowni oszacowano ich perspektywiczne zapotrzebowanie na gaz ziemny przewodowy Przewidywany pobór gazu ziemnego przewodowego w gminie Aleksandrów Kujawski do roku 2028 Tabela 12. Zużycie gazu ziemnego w latach i prognozy na lata 2020, 2028 Parametry Zużycie gazu, tys. m 3 0,0 0,2 12, Odbiorcy gazu, szt Ludność korzystająca z sieci gazowej Długość czynnej sieci ogółem, km 32,9 32,9 33,0 40,0 57,0 Czynne przyłącza do budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, szt

39 Inicjatywa w sprawie gazyfikacji gminy należy do samorządu lokalnego oraz samych zainteresowanych, tj, przyszłych odbiorców, przy czym obowiązuje warunek ekonomicznej opłacalności przedsięwzięcia zgodnie z Ustawą Prawo Energetyczne Bariery dla przyszłych użytkowników Wysokie opłaty przyłączeniowe dla przyszłych odbiorców; Wysoki poziom cen taryfowych za pobierany gaz; Brak instalacji wewnętrznej w budynkach; Nieprzygotowane budynki pod względem technicznym do odbioru gazu; Wysokie koszty inwestycyjne; Zasady ekonomicznej opłacalności gazyfikacji przez PSG; Brak odbiorców strategicznych o dużym poborze gazu; Brak środków finansowych przeznaczonych na realizację gazociągu Oddziaływanie gazyfikacji na środowisko naturalne Gazociąg oraz stacja redukcyjno pomiarowa stanowi układ hermetycznie zamknięty i wyłączając stany awaryjne, nie zagrażają środowisku naturalnemu. Wprowadzenie gazyfikacji sprzyja ochronie środowiska poprzez eliminację lokalnej emisji pyłów i toksycznych składników spalin. Przedstawia to poniższa tabela. Tabela 13. Charakterystyka ekologiczna nośników energii Paliwo Węgiel Drewno* Olej Olej Gaz Gaz opałowy opałowy płynny ziemny ciężki lekki Energia GJ/Mg Jednostka kg/mg kg/mg kg/mg kg/mg kg/mg kg/1000 m3 CO CO 45,0 26,0 1,55 0,68 0,74 0,3 NOx 2,20 1,0 8,89 2,39 1,79 1,52 SO2 16,0*S 0,11 21,67*S 20,36*S 0,013 0,002*S Pył zawieszony 1,0*P 1,5*P 2,22 0,41 0,14 0,0005 Benzo(α)piren 14-0,29 0, (g/mg) Źródło: opracowanie własne na podstawie KOBIZE 37

40 S zawartość siarki, %, dla gazu ziemnego zawartość w mg/m3 P zawartość popiołu, % * Wartość emisji CO2 dla drewna wynosi 1200 kg/mg, jednak ze względu na to, że drewno jest traktowane jako paliwo odnawialne w bilansie udział emisji CO2 może być zerowy. Wartość opałową węgla można przyjąć na poziomie GJ/Mg, a gazu ziemnego na poziomie GJ/1000 m3. Gaz ziemny jest środkiem poprawiającym znacznie czystość powietrza zarówno w stosunku do węgla kamiennego jak też innych paliw. 4.3 Charakterystyka systemu zasilania w ciepło Na terenie gminy Aleksandrów Kujawski nie istnieje centralny system ciepłowniczy. Zasilanie poszczególnych odbiorców w ciepło polega głównie na rozproszonym ogrzewaniu piecowym spalającym węgiel (miał, groszek, orzech), w mniejszym stopniu drewna, sporadycznie olej opałowy. Tym sposobem ogrzewa się zarówno budownictwo wielo-, jak i jednorodzinne o różnorodnym statusie prawnym: prywatne, komunalne, użyteczności publicznej i przemysłowo usługowe. Oprócz tego istnieją lokalne systemy ogrzewane z lokalnych kotłowni, które zasilają: Obiekty użyteczności publicznej, Obiekty przemysłowo-usługowe Kotłownie te zasilane są olejem opałowym oraz węglem. Kotłownie lokalne rozmieszczone są w różnorodnych miejscowościach gminy i zostały scharakteryzowane w tabeli. Na terenie gminy stosowanymi paliwami są: węgiel (miał, koks) olej opałowy lekki, gaz płynny z butli, energia elektryczna, drewno. 38

41 5 Bilans mocy i zużycia czynników energetycznych 5.1 Bilans mocy i zużycia energii elektrycznej Dla pełnego pokrycia występującego zapotrzebowania mocy i energii elektrycznej dla gminy Aleksandrów Kujawski wykorzystuje się sieć rozdzielczą wysokiego napięcia 110 kv za pośrednictwem krajowego systemu elektroenergetycznego. Sieć średniego i niskiego napięcia zasilania jest z GPZ 110/15 kv Ciechocinek, gdzie pracują dwa transformatory po 25 MVA każdy Bilans mocy i zużycia energii elektrycznej na koniec 2013 roku L.p. Wyszczególnienie Jednostki Wartość 1 Moc zainstalowanych transformatorów w GPZ MVA 50 2 Moc czynna transformatorów w GPZ MW 43 3 Moc znamionowa transformatorów 15/0,4 kv w gminie KVA Moc czynna transformatorów 15/0,4 kv w gminie kw Ilość pracujących transformatorów 15/0,4 kv szt Szczytowe zapotrzebowanie mocy elektrycznej w gminie kw Moc zainstalowana w oświetleniu ulicznym kw Roczne zużycie energii elektrycznej w gminie MWh Analizując strukturę poboru mocy i energii elektrycznej w ostatnich 3 latach, stwierdza się dynamikę wzrostu zapotrzebowana na energię elektryczną przez odbiorców ogółem w gminie Aleksandrów Kujawski w granicach 0,8-1,0 %. Z informacji uzyskanych w Energa-Operator S.A Oddział Toruń wynika, że przeprowadzona symulacje i prognozy średniorocznego wzrostu sprzedaży energii elektrycznej mieszczą się w przedziale 1,0-1,5 % W związku z powyższym szacuje się wzrost zużycia energii elektrycznej na cele bytowokomunalne oraz dla rozwijającego się przemysłu i usług w gminie na poziomie średniorocznym 1,0 % W mocy natomiast wzrost średnio roczny szczytowy będzie wynosił 1,0% w całym okresie Spowodowane to będzie: Wzrostem liczby odbiorców energii i mocy elektrycznej; Wzrostem ilości odbiorników elektrycznych; Wzrostem ogrzewania akumulacyjnego 39

42 Wzrostem użycia pomp ciepła w budownictwie indywidualnym; Rozwojem przemysłu, usług, handlu i turystki; Rozwojem zastosowania systemów klimatyzacji w budynkach mieszkalnych i wśród podmiotów gospodarczych; Rozwojem przetwórstwa rolno-spożywczego Jako bazę odniesienie do wyliczenia prognozy zapotrzebowania mocy i energii elektrycznej przyjęto dane statystyczne na dzień r Prognoza zapotrzebowania mocy szczytowej i rocznego zużycia energii elektrycznej dla gminy Aleksandrów Kujawski Tabela 14. Prognoza mocy energii elektrycznej na lata 2020 i 2028 Parametr Stan na Przyrost w latach r Stan zapotrzebowania w 2028 r. Moc elektryczna, kw Przyrost roczny, % - 1,0 1,0 - Energia elektryczna, MWh Przyrost roczny, % - 1,0 1,0 - Jak wynika z załączonych danych przewidywane łączne zużycie energii elektrycznej w gminie Aleksandrów Kujawski na koniec prognozowanego okresu wyniesie około MWh. Wielkość zapotrzebowania mocy wynosić będzie ok kw. W prognozie zapotrzebowania do roku 2028 uwzględniono całą problematykę stosowanych metod oszczędnościowych i pod względem energochłonności urządzeń elektrycznych oraz stosowanych w produkcji i w odbiorze bytowo komunalnych sposobów racjonalizacji użytkowania energii i mocy elektrycznej. 5.2 Bilans mocy i zużycia gazu ziemnego Ustalona prognoza zapotrzebowania gazu ziemnego uwzględnia: Demografię gminy; Odbiorców bytowo-komunalnych; Lokale niemieszkalne, usługi, handel, i przemysł drobny Częściową likwidację starych kotłowni węglowych; 40

43 Zmianę nośników energetycznych w kotłowniach lokalnych Ogrzewania w domach jednorodzinnych i wielorodzinnych Potrzeby technologiczne w gospodarstwach rolnych Straty techniczne i przesyłowe; Rezerwę perspektywiczną Prognoza ta docelowo dla gminy Aleksandrów Kujawski określiła wielkość rocznego zapotrzebowania na gaz ziemny w wysokości 800,0 tys. Nm 3 /rok. Maksymalne godzinowe zapotrzebowanie gazu ziemnego wyniesie 700 Nm 3 /h. 5.3 Bilans mocy i zużycia energii cieplnej Wprowadzenie Gmina Aleksandrów Kujawski położona jest w III strefie klimatycznej Polski, określonej normą PN-82/B Temperatura obliczeniowa zewnętrzna powietrza dla tej strefy wynosi C. Przeciętny sezon grzewczy trwa ok. 7-8 miesięcy. Ważnym elementem do obliczania zapotrzebowania mocy i energii cieplnej jest czas występowania średnich wieloletnich temperatur dobowych oraz średnie wieloletnie temperatury miesięczne, gdyż zapotrzebowania na ciepło w sezonie grzewczym ściśle zależy od występujących w sezonie temperatur. Charakter zmian zapotrzebowania na ciepło w ciągu roku wśród odbiorców ciepła z obszaru wynika m.in., że czas trwania temperatury obliczeniowej dla obszaru gminy (-20 o C) jest bardzo krótki. W celu przeprowadzenia obliczeń bilansujących potrzeby cieplne gminy w zakresie mocy i energii cieplnej podzielono obszar gminy na rejony bilansowe. Granice rejonów bilansowych w sposób naturalny pokrywają się z granicami sołectw. Bilans mocy i energii cieplnej - stan aktualny Energia cieplna wykorzystywana jest w gminie: Do ogrzewania pomieszczeń i przygotowania ciepłej wody w budownictwie mieszkaniowym; Do przygotowania posiłków w gospodarstwach domowych; Na potrzeby zakładów przemysłowych (ogrzewanie, ciepła woda użytkowa technologia); Do ogrzewania pomieszczeń i przygotowania c.w.u, ewentualnie na potrzeby technologiczne (w kuchniach) w szkołach i innych obiektach sektora publicznego, itp. 41

44 Bilans zapotrzebowania mocy i energii cieplnej pochodzącej ze źródeł ciepła zlokalizowanych na terenie gminy sporządzono w oparciu o informacje i dokumenty uzyskane w Urzędzie Gminy oraz na podstawie materiałów i informacji zdobytych bezpośrednio u zainteresowanych. Dla celów bilansowych dokonano podziału odbiorców ciepła w gminie na 3 następujące grupy: Budownictwo mieszkaniowe: Sektor przedsiębiorstw Obiekty użyteczności publicznej. Zapotrzebowanie na moc i energię cieplną dla w/w grup odbiorców ciepła w gminie zasilanych w ciepło z kotłowni lokalnych określono w oparciu o zebrane informacje dotyczące zasobów mieszkaniowych w gminie ogrzewanych centralnie, mocy zainstalowanych w źródła ciepła, produkcji ciepła w kotłowniach, oraz rzeczywistego zużycia paliwa w kotłowni. Wykaz kotłowni lokalnych przedstawiono poniżej. Do sporządzenia bilansu potrzeb cieplnych drobnych odbiorców ciepła w grupach drobnej wytwórczości, usług i obiektów użyteczności publicznej, wykorzystano informacje zawarte w dokumentach oraz informacje uzyskane bezpośrednio u użytkowników obiektów i w Urzędzie Gminy Budownictwo mieszkaniowe W gminie Aleksandrów Kujawski najwięcej energii cieplnej w sektorze mieszkalnym wytwarza się z węgla kamiennego (ok.65%). Udział drewna wynosi ok. 30%, oleju opałowego 3,5%, gazu płynnego propan-butan 1%, energii elektrycznej 0,5%, gazu ziemnego śladowe ilości. Poniżej przedstawiony został bilans produkcji ciepła w źródłach zlokalizowanych na terenie gminy uwzględniający procentowy udział poszczególnych nośników energii w pokryciu rocznego zapotrzebowania na ciepło. Zapotrzebowanie mocy do przygotowania ciepłej wody użytkowej obliczono przyjmując zapotrzebowanie mocy na ciepłą wodę maksymalnie 2 kw na gospodarstwo domowe, przy rocznym czasie wykorzystania mocy maksymalnej 730 h (2 godziny dziennie), natomiast zapotrzebowanie mocy cieplnej na przygotowanie posiłków 1,5 kw na gospodarstwo domowe, przy rocznym czasie wykorzystania mocy maksymalnej 550 h. Zgodnie z 42

45 uzyskanymi informacjami przyjęto, że w gospodarstwach domowych uzyskuje się głównie w urządzeniach opalanych węglem (miałem), drewnem, gazem z butli oraz w termach elektrycznych. Zgodnie z uzyskanymi informacjami do przygotowania posiłków praktycznie gospodarstwa domowe wykorzystują gaz płynny propan-butan z butli, energię elektryczną. Na terenie gminy istnieje łącznie ok.3280 mieszkań, z czego większość w budynkach jednorodzinnych. Mieszkania ogrzewane są indywidualnie. Do indywidualnego ogrzewania budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i przemysłowo-usługowej wykorzystuje się: węgiel (miał, koks) drewno, olej. Zużycie paliwa w gminie Aleksandrów Kujawski Tabela 15. Zużycie energii do ogrzewania, przygotowania posiłków i przygotowania ciepłej wody według nośników w gminie Aleksandrów Kujawski, rok 2013 L.p. Paliwo Wartość Sprawność Energia Ilość Emisja opałowa instalacji MWh paliwa, Mg CO2, Mg 1 Węgiel 22,74 50% Drewno 15,6 50% Gaz propan butan 46 75% Olej opałowy 43 75% Gaz ziemny sieciowy, (tys. m3) 6 Energia elektryczna (MWh) 35,96 85% % Tabela 16. Bilans zapotrzebowania na moc i energie cieplną w podziale na grupy odbiorców ciepła w gminie Aleksandrów Kujawski. Stan na koniec 2013 r. L.p. Rodzaj odbiorcy ciepła Moc zapotrzebowania [MW] Zużycie energii cieplnej [MWh/rok] 1. Budownictwo mieszkaniowe 1a Indywidualne ogrzewanie budynków 27, b Indywidualne przygotowanie ciepłej wody 11, w budownictwie mieszkaniowym, przygotowanie posiłków Razem budownictwo mieszkaniowe 39, Zakłady przemysłowe, rzemiosło i usługi 2a Przemysł, usługi: Razem przemysł, usługi Obiekty użyteczności publicznej 3a -lokalne kotłownie Razem pozostałe Łącznie

46 Zapotrzebowanie w ciepło u odbiorców jest w pełno zaspakajane z istniejących na terenie gmin źródeł. Ogólny bilans mocy i energii cieplnej pochodzącej z różnych rodzajów źródeł zlokalizowanych na terenie gminy Aleksandrów Kujawski przedstawiono poniżej: Tabela 17. Bilans mocy i energii cieplnej wytwarzanej w źródłach na terenie gminy Aleksandrów Kujawski. Stan na koniec 2013 r. Moc Roczna L.p. Rodzaj źródła zainstalowana produkcja ciepła [MW] [MWh] % 1 Kotłownie lokalne ,6 2 Ogrzewanie indywidualne ,4 3 Indywidualne przygotowanie c.w.u ,3 4 Przygotowanie posiłków ,7 Razem Do produkcji ciepła wykorzystuje się na terenie gminy węgiel i koks, olej opałowy, gaz płynny propan - butan, drewno i energię elektryczną. Poniżej przedstawiony został bilans produkcji ciepła w źródłach zlokalizowanych na terenie gminy uwzględniający udział poszczególnych nośników energii w pokryciu rocznego zapotrzebowania na ciepło. Struktura zużycia paliw w gminie została szerzej omówiona w dalszej części opracowania. W gminie Aleksandrów Kujawski najwięcej energii cieplnej wytwarza się z węgla kamiennego, miału i koksu (ok.62%). Udział oleju opałowego wynosi ok. 10%, gazu płynnego propan-butan 4% i drewna ok. 20%, zaś udział energii elektrycznej i innych nośników w zaspokojeniu potrzeb cieplnych oszacowano na ok. 4%. 44

47 Tabela 18. Zestawienie danych o kotłowniach Nazwa właściciela/ adres kotłowni Ilość kotłó w Typ kotłów Rodzaj paliwa Zużycie paliwa w 2013 r. [m 3 ] Moc kotłów kw Sprawność kotłów. % Rodzaj obiektu zasilanych z kotłowni Kubatura m 3 Pow. użytk. m 3 Miesiące pracy kotłowni 1 ZS Stawki 2 Strebel CA 7 S 5 Olej opałowy Strebel CA 7 S 5 Olej opałowy 2 PSP Ostrowąs 1 Viessmann Olej Duplex TR 011 opałowy 3 PSP 1 Viessmann Olej Przybranowo Simplex PSO 13 opałowy 4 PSP Wołuszewo 2 Viessmann Olej Duplex TR opałowy Viessmann Olej Simplex PS 005 opałowy 5 ZS Służewo 2 Viessman Olej Vitoplex opałowy Viessmann Olej Simplex opałowy 6 PSP Opoki 1 Viessmann Olej Simplex opałowy 28, , X-IV ,4 X-IV 12, , X-IV 15, , X-IV 15, , X-IV ,1 X-IV 40, , X-IV ,8 X-IV 10, , X-IV 45

48 Bilans mocy i energii prognozy Dynamika wzrostu zapotrzebowania na moc i energię cieplną ma ścisły związek z dynamika rozwoju ludności i jej dążenia do poprawy warunków funkcjonowania co pociąga za sobą rozwój budownictwa mieszkaniowego, usługowego i przemysłu w gminie. Z uzyskanych w Urzędzie Gminy informacji wynika, że w najbliższym czasie nie przewiduje się wyraźnego wzrostu zainteresowania inwestycjami na terenie gminy, mimo że niektóre wsie dysponują duża ofertą terenów pod inwestycje, znacznie przekraczającą potrzeby rozwojowe samych wsi. Gmina dysponuje terenami dla rozwoju aktywizacji gospodarczej przygotowanymi dla inwestorów. Dysponuje również terenami pod lokalizację drobnej wytwórczości i usług i rzemiosła. Dynamika rozwoju ludnościowego gminy będzie prawdopodobnie bardzo podobna do dotychczasowej z lekką tendencją stabilizującą. Oszacowano, ze stan ludności w 2028 roku przekroczy mieszkańców a łączny przyrost ludności w gminie (łącznie z migracją) będzie wynosił około 850 osób. Dla pokrycia potrzeb nowych mieszkańców potrzeba około 300 nowych mieszkań. Nowe mieszkania będą powstawały w gminie dla poprawy warunków mieszkaniowych aktualnych jej mieszkańców. W ciągu ostatnich lat rocznie przybywa w gminie kilka mieszkań. Przyjęto, że całkowity przyrost ilości mieszkań w gminie w perspektywie 2028 roku wyniesie ok. 600 mieszkań. Przyrost mieszkań pozwoli na zmniejszenie wskaźnika ilości osób zamieszkujących w statystycznym mieszkaniu oraz zwiększeniu powierzchni użytkowej na mieszkańca. W obliczeniach prognozowanego zapotrzebowania na ciepło przyjęto, że: Przeciętna powierzchnia mieszkalna w nowym budownictwie mieszkaniowym jednorodzinnym wyniesie ok. 150 m 2 ; Zapotrzebowanie mocy do ogrzewania nowych, budowanych według aktualnie obowiązujących oraz przyszłych standardów cieplnych, mieszkań wyniesie ok W/m 2 ; Wskaźnik rocznego zużycia energii na ogrzewanie powinien wynosić maksymalnie kwh/m 2 ; W związku z prognozowanym rozwojem infrastruktury usługowej wraz z obiektami użyteczności publicznej w gminie, towarzyszącym rozwojowi budownictwa mieszkaniowego i przyrostowi ludności, przewiduje się w perspektywie roku 2028 przyrost zapotrzebowania mocy cieplnej na poziome 1,0 MW; 46

49 Na skutek termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz innych działań energooszczędnych, zapotrzebowanie ciepła w grupie dotychczasowych odbiorów spadnie o ok. 1,0 MW Wymagany współczynnik przenikania dla ścian zewnętrznych pełnych wynosi obecnie 0,25 W/m 2. Od roku 2017 nowe budynki będą musiały mieć wskaźniki 0,22 W/m 2, a od 2020 już 0,22 W/m 2 Z punktu widzenia odbiorców ciepła pożądane są działania zmierzające do obniżenia zużycia ciepła, które w Polsce jest wyższe niż w krajach rozwiniętych. W warunkach klimatu Polski można przyjąć, że budynek jest ciepły, jeżeli zużywa na ogrzewanie ok kwh/m 2 energii w ciągu sezonu grzewczego. Na terenie gminy działania termomodernizacyjne przeprowadzone są w zakresie dostosowanym do możliwości finansowych mieszkańców. Przyjęcie Ustawy o termomodernizacji i remontach, obejmującej program kredytowania takich przedsięwzięć pozwoliło na ożywienie tempa prac. Opłacalność i zakres termomodernizacji zwłaszcza przypadku budownictwa wielorodzinnego, powinny być określone w audycie energetycznym, który jest podstawą do udzielenia kredytu. Praktyka wskazuje, że najlepsze efekty oszczędzania energii w budynkach uzyskuje się poprzez ocieplenia ścian zewnętrznych, stropów wraz z regulacją i automatyką systemu grzewczego budynku. Wymianę okien i drzwi na nowe o zwiększonej izolacyjności cieplnej i szczelności dokonywane jest, gdy stare są w złym stanie technicznym. Opłacalny zakres termorenowacji musi określić audyt energetyczny w oparciu o ocenę kosztów i oszczędności poszczególnych elementów działań termomodernizacyjnych. Według wstępnych oszacowań stopień termomodernizacji zasobów mieszkaniowych gmin nie przekracza kilku procent. W horyzoncie roku 2020 przewiduje się dalsze prace termomodernizacyjne, mające na celu również poprawienie standardu życia mieszkańców. Natomiast do roku 2028 co najmniej 30% zasobów mieszkaniowych gminy będzie odpowiadało obowiązującym standardom (tzn. współczynnik przenikania U dla ścian zewnętrznych budynków wyniesie 0,20-0,25 W/m 2 K oraz przeciętne roczne zużycie energii końcowej na ogrzanie budynku wyniesie kwh/m 2. Do obliczeń przyjęto, że rocznie termomodernizacji będzie poddane co najmniej 10 mieszkań. Spodziewany efekt zabiegów termomodernizacyjnych, to zmniejszenie zapotrzebowania na energię cieplną w docieplonych budynkach rzędu 25%. Prognozowane zmiany zapotrzebowania mocy i energii cieplnej wskutek opisanych wyżej czynników do roku 2020 przedstawiono w kolejnych tabelach. 47

50 Zmiany zapotrzebowania mocy i energii cieplnej dla gminy Aleksandrów Kujawski do roku 2020 i 2028 wynikające z rozwoju budownictwa oraz termomodernizacji Lata budowy Liczba ludności, osób Ilość użytkowanych mieszkań, szt Powierzchnia użytkowa, m Powierzchnia użytkowa na mieszkanie, m 2 85,7 92,5 98,3 98,3 102,0 P.u. na mieszkańca m2 23,50 26,11 29,04 29,04 31,06 Współczynnik średni U, ścian, W/m 2 K ~0,95 ~0,9 ~0,85 ~0,8 ~0,7 Moc grzewcza, średnia, W/m Moc grzewcza, suma, kw Zużycie energii, EK, kwh/m Zużycie energii, EK suma, MWh/rok Oszczędność energii grzewczej, MWh Uniknięta emisja CO2, Mg/rok Oszczędność mocy, kw Planowane efekty działań termomodernizacyjnych w w gminie Aleksandrów Kujawski. L.p. Wyszczególnienie Jednostka Do roku Ilość mieszkań poddanych termomodernizacji szt Ilość mieszkań z ocieplonymi ścianami zewn. I szczytowymi szt Ilość mieszkań z ocieplonymi stropami szt Ilość mieszkań z wymienioną stolarką okienną szt Średni zysk termomodernizacyjny na jednostkę powierzchni GJ/m 2 na modernizowanego mieszkania w ciągu roku rok 0,06 6 Zysk ciepła roczny na koniec okresu (u odbiorcy) GJ/rok 3000 Spadek zapotrzebowania na moc cieplną z tytułu 7 termomodernizacji MW 0,8 Wynikowe przyrosty zapotrzebowania ciepła w gminie do 2020 roku przedstawiono poniżej Aktualne łączne zużycie ciepła w gminie Aleksandrów Kujawski wynosi oceniono na GJ/rok 48

51 Przyrost zapotrzebowania ciepła wynikający z rozwoju budownictwa [GJ/rok] Zmniejszenie zapotrzebowania ciepła w wyniku termomodernizacji [GJ/rok] Wynikowy przyrost zapotrzebowania ciepła [GJ/rok] Prognozowane zapotrzebowanie ciepła w roku 2020 [GJ/rok] Prognozowane zapotrzebowanie na moc cieplną w roku 2020 r [MW] 16,8 Po uwzględnieniu oszczędności w użytkowaniu energii oraz przyrostów zapotrzebowania na ciepło wynikających z rozwoju budownictwa, prognozowanie zapotrzebowanie na moc i energię cieplną w poszczególnych miejscowościach. W celu pokrycia perspektywicznego zapotrzebowania na ciepło w gminie w okresie perspektywicznym nie przewiduje się na terenie gminy tworzenia nowych systemów ciepłowniczych. Rozwój energetyki upatruje się na bazie urządzeń grzewczych lokalnych, własnych. Istotną zmianą jakościową winno być odchodzenie od zasilania kotłowni paliwami stałymi na rzecz paliw czystych dla środowiska, takich jak: gaz i paliwa płynne oraz z uwagi na rolniczy charakter gminy, biopaliwa-słoma i drewno. 49

52 6 Ocena rynku paliw Paliwa spalane w celu wytwarzania energii cieplnej w źródłach na terenie Gminy pochodzą w większości spoza terenów gminy. Jedynie zapotrzebowanie na drewno opałowe jest w pełni pokrywane z zasobów gminy. Poniżej podano charakterystyki podstawowych paliw zużywanych na terenie Gminy. Węgiel kamienny i koks Na terenie gminy spalany jest węgiel kamienny dostarczany przez różnych dostawców. Węgiel pochodzi przeważnie z kopalń krajowych, jest niejednorodny, parametry węgla mogą być różne u poszczególnych jego odbiorców, zmieniają się też w czasie w zależności od oferowanego gatunku węgla na rynku lokalnym. Parametry węgla kamiennego i koksu dostępnego na rynku krajowym zawierają się w zakresie: Węgiel Koks - Wartość opałowa MJ/kg MJ/kg - Zawartość popiołu 10 20% - Zawartość siarki 0,6 0,8 Ok. 0,6 0,8 % Cena węgla kamiennego wraz z dostawą kształtowała się w granicach zł/t, zaś cena koksu na poziomie 1000 zł za tonę. Udział węgla i koksu w wytwarzaniu energii cieplnej w gminie wynosi ok. 65%. Zapotrzebowanie na węgiel jest i będzie w pełni zaspokajane przez dostawców. Drewno (trociny, odpady drzewne itp.) W gminie część odpadów drewna pozyskiwanych w lasach Nadleśnictwa sprzedawana jest na cele opałowe indywidualnym odbiorcom z terenu gminy. Cena odpadów drzewnych dla odbiorców wynosiła w 2003 roku ok zł/m 3. Dużym powodzeniem wśród mieszkańców gminy cieszy się drobnica opałowa z lasu sprzedawana w cenie zł/m 3. Wartość opałowa drewna wynosi ok. 16 MJ/kg. Ocenia się, że do celów energetycznych na terenie gminy wykorzystuje się ok. 2,5 tys. m 3 drewna opałowego rocznie. Udział drewna w wytwarzaniu energii cieplnej na terenie gminy ocenia się na ok %. Olej opałowy lekki Olej ten jest spalany w kotłowniach lokalnych. Stosowany na rynku krajowym olej opałowy EKOTERM ma następujące parametry: 50

53 - Gęstość w temperaturze 20 o C 0,9 g/ml - Zawartość siarki 0,3 % - Wartość opałowa 41,5-43,0 MJ/kg Popyt na olej opałowy jest w pełni zaspokajany przez grupę dostawców związanych z koncernami naftowymi. Jest on dostępny również w stacjach paliwowych. Cena oleju opałowego na przełomie roku 2012 /2013 kształtowała się na poziomie zł/mg z transportem i podatkiem VAT. Aktualnie udział oleju opałowego w ogólnej produkcji energii cieplnej wynosi ok. 3-5 %. Gaz płynny propan butan Gaz płynny propan-butan jest paliwem powszechnie dostępnym rozprowadzanym przez licznych przedstawicieli producentów tego paliwa. W gminie jest on używany do przygotowania posiłków w gospodarstwach domowych. Wartość opałowa gazu propan-butan dostępnego w dystrybucji wynosi ok. 46 MJ/kg. Aktualnie cena tego gazu kształtuje się na poziomie 40zł za butlę 11kg. Udział gazu w ogólnej konsumpcji energii cieplnej wynosi ok. 4%. Gaz ziemny Stosuje się w ilościach śladowych. Słoma zbożowa Słoma zbożowa jest paliwem dostępnym w gospodarstwach rolnych (własne uprawy) lub w obiektach położonych w bezpośredniej bliskości takich gospodarstw. Do obiektów opalanych słomą można zaliczyć: same gospodarstwa rolne, szkoły, szkoły wiejskie, wiejskie ośrodki zdrowia itp. W gminie uprawia się zboża na obszarze ok ha, co daje plon w wysokości ca ton. Po odliczeniu słomy stosowanej w hodowli zwierząt przynajmniej 25% jest do wykorzystania. Jest to ilość, która mogłaby co najmniej 500 gospodarstwom zapewnić samowystarczalność w energii cieplnej. Wartość opałowa słomy wynosi ok. 16 MJ/kg. Koszt zakupu zł/t. Obecnie w gminie nie wykorzystuje się słomy jako paliwa. 51

54 Porównanie kosztów wytwarzania ciepła w oparciu o różne paliwa Ogrzewanie W tabeli zestawiono orientacyjne koszty ogrzewania domu/mieszkania o powierzchni 100 m2 zbudowanego w poprzednich latach, nie posiadającego izolacji cieplnej oraz domu nowego zbudowanego według standardów WT2008. Obecne zmiany w zakresie wymagań dla budynków mieszkalnych powodują, że osiągane są wartości rzędu 0,2-0,3 GJ/m2 powierzchni ogrzewanej, natomiast domy pasywne to standard ok. 0,05 GJ/m2. Tabela 19. Orientacyjne koszty ogrzewania domów/mieszkań na terenie gminy (bez kosztów instalacji) L Nośnik Wartość opałowa Cena Koszt Spraw Koszt ogrzania domu p paliwa energii ność 100 m2 GJ/Mg zł/mg zł/gj ŋ Tradycyjny Standard Węgiel kamienny 2 Drewno opałowe 4 Olej opałowy 5 Gaz GZ-50 ziemny 52 0,9 GJ/m 2 0,4 GJ/m 2 miał ,2 0, miał ,3 0, orzech ,0 0, ekogroszek ,0 0, świeże ,8 0, suche ,0 0, Gaz płynny propanbutan ,0 0, lekki ,2 0, m ,9 0, Słoma pszenna ,5 0, Pelet suchy ,3 0, Energia elektryczna 9 Energia elektryczna 10 Pompa ciepła gruntowa 1MWh G11 1MWh G12 3,6*SPF GJ/MWh G11 3, ,2 0, , ,2 0, , ,2 3,5 SPF

55 11 Pompa 3,6*SPF 3, ,8 3, ciepła gruntowa GJ/MWh G12 SPF 12 Pompa 3,6*SPF 3, ,9 2, ciepła powietrzna GJ/MWh G11 SPF 13 Pompa 3,6*SPF 3, ,9 2, ciepła powietrzna GJ/MWh G12 SPF 14 Kolektor słoneczny 0,95 MWh/m2 0,3 - - Źródło: obliczenia własne * SPF średnioroczny współczynnik sprawności pompy ciepła * G11, G12 taryfy energii dla gospodarstw domowych, G12 pobór energii dla celów grzewczych w porze niższej taryfy, dla domu bez docieplenia wskaźnik SPF dla pomp ciepła jest dużo niższy * Kolektory tylko do ciepłej wody użytkowej : 53

56 7 Analiza racjonalności gospodarowania mocą i energią 7.1 Przedsięwzięcia racjonalizujące użytkowanie nośników energetycznych. Nasza gospodarka w ostatnich latach charakteryzuje się systematyczną poprawą wskaźników efektywności gospodarowania paliwami stałymi, płynnymi i energią elektryczną. Z prowadzonych analiz wskaźników zużycia energii elektrycznej i cieplnej w gminie Aleksandrów Kujawski oraz przeprowadzonej oceny wynika, że na dotychczasową poprawę efektywności energetycznej w gminie miały wpływ takie działania jak: wprowadzanie energooszczędnych urządzeń w gospodarstwach domowych, rolnych, usługach i zakładach i przemysłowych; wymiana oświetlenia w gospodarstwach domowych, rolnych w jednostkach użyteczności publicznej oraz oświetlenia ulicznego na energooszczędne wprowadzenie dostępnych metod w zakresie racjonalizacji użytkowania energii elektrycznej w sferze użytkowania wykorzystanie możliwości taryfowych w zakresie zmniejszenia ich kosztów zakupu, a w szczególności w strefie doliny obiadowej i nocnej, wprowadzenie nowoczesnych metod technologicznych pod względem zmniejszenia zużycia energii elektrycznej; zwiększenie sprawności wytwarzania w kotłowniach lokalnych zmniejszenie strat przesyłu energii elektrycznej i ciepła oraz modernizacja węzłów cieplnych oraz stosowanie rur preizolowanych; wprowadzenie automatyki sterowniczej oraz opomiarowanie odbiorców; termorenowacja i technologie domów oszczędnych przez ocieplanie ścian dachów i stropów nad piwnicami wymiana stolarki budowlanej. Poprawę sprawności wytwarzania ciepła w gminie można uzyskać drogą dalszej modernizacji źródeł ciepła, zastępując wysłużone kotły węglowe: nowoczesnymi i o wysokiej sprawności jednostkami opalanymi olejem opałowym, słomą; 54

57 w przyszłości po zgazyfikowaniu gminy-gazem ziemnym przewodowym, nowymi kotłowniami opalanymi gazem lub blokiem parowo gazowym. Zachętą do oszczędzania energii jest obowiązująca Ustawa o wspieraniu działań termomodernizacyjnych z dnia roku (Dz. U. nr 162) powołująca Fundusz Termomodernizacji umiejscowiony w Banku Gospodarki Krajowej. 7.2 Możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii Racjonalne wykorzystanie energii ze źródeł niekonwencjonalnych jest jednym z istotnych czynników przynoszących wymierne efekty ekologiczne. Pozwala ono również na wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego w skali lokalnej, szczególnie tam, gdzie słabo rozwinięta jest infrastruktura techniczna gminy. Problem wykorzystania do celów energetycznych zasobów paliw odnawialnych jest złożony i związany jest z jednej strony z dostępnością i niską cena paliw konwencjonalnych, z drugiej zaś strony z niedostatecznym rozpowszechnieniem w Polsce technologii bazujących na wykorzystaniu paliw niekonwencjonalnych oraz korzyści wynikających z zagospodarowania ich potencjał energetycznego. Odpady komunalne z terenu gminy Aleksandrów Kujawski wywożone są na teren międzygminnego wysypiska śmieci Służewo-Pole. Składowisko odpadów stanowi potencjalne źródło biogazu, pochodzącego z procesu rozkładu składników organicznych. Ilość uzyskiwanego biogazu zależy od ilości odpadów, ich struktury oraz warunków klimatycznych. Szacuje się, że z 1 tony zgromadzonych odpadów można otrzymać ok. 2 4 m 3 gazu. Przeciętna wartość opałowa gazu wysypiskowego wynosi ok. 20 MJ/m 3. Biogaz może być również pozyskiwany z ferm hodowlanych. Dla przykładu, zasilenie od 100 krów mlecznych dostarcza około 85 m 3 gazu dziennie o zawartości 66% CH 4. Daje to ok. 100 kw, a więc pozwala na ogrzewanie nie więcej niż 8 do 10 mieszkań. Systemy energetyczne wykorzystujące słomę jako paliwo rozwinęły się w krajach skandynawskich i w Polsce, gdzie wg aktualnych danych prawie 140 MW energii cieplnej uzyskuje się ze spalania słomy. Koszt 1GJ energii ze słomy jest 1,5 2 razy niższy niż z węgla kamiennego. Zastępowanie kotłów na węgiel kotłami na słomę spowodować może znaczącą redukcję emitowanych do atmosfery SO 2 i CO 2. Wykorzystanie słomy do celów grzewczych, zwłaszcza w rejonach łatwego do niej dostępu, ma uzasadnienie zarówno ekologiczne jak 55

58 ekonomiczne. Niemniej jednak urządzenia do spalania słomy są stosunkowo drogie, co stanowi istotną barierę w rozpowszechnianiu tych urządzeń, zwłaszcza wśród odbiorców ciepła. Kocioł dla domu około 200 m 2, na 6 godzin pracy z mocą nominalną potrzebuje około 40 kg biopaliwa. 40 kg słomy to cztery małe baloty (40 x 40 x 80 cm) Żeby zamknąć cztery małe baloty potrzebna jest komora o wymiarach około 0,9 x0,9 x1,0 metra. Kocioł staje się duży, a co za tym idzie ciężki, czyli drogi (ok. 8 tys. zł). Dla większego domu 250 m 2, gdy potrzeba szczęściu balotów na noc, komora ma wymiary około 0,9 x 1,0 x 1,3 metra. Kocioł wazy ponad dwie tony i kosztuje około 9 tys. zł. Kotły wsadowe opalane słoma mogą oczywiście palić drewno. Praktyka wskazuje, że mimo kosztów inwestycji, kotły na słomę szybko zwracają koszty zakupu. Jeśli gospodarstwo dysponuje nadwyżkę słomy ( z około 5 6 ha), słoma jest najtańszym i najwygodniejszym paliwem. Gospodarstwa, które ogrzewają się słomą, przestają oszczędzać, a nawet liczyć paliwo. Dom staje się wygrzany, suchy i komfortowy. Drewno jest paliwem łatwiejszym do dobrego spalenia niż słoma, kotły na drewno są mniejsze i tańsze. Dla domu 200 m 2 kocioł kosztuje ok zł. Jest komfortowy w eksploatacji, ale wymaga dobrego (suchego) drewna w kłodach. Kotły spalające drewno wilgotne są nieco droższe. Podejmując decyzję o wyborze kotła warto spojrzeć na gospodarstwo w całości, nie tylko na dom. Jeśli istnieją techniczne możliwości uzyskania ciepła z taniego paliwa, może okazać się opłacalnym użycie taniego ciepła również do celów produkcji, a nie tylko do ogrzewania domu. Gospodarstwa, które grzeją słomą i odpadami drewna chlewnie, kurniki, szklarnie, suszarnie itp. uzyskują duże, łatwe do wyliczenia oszczędności. Zastosowanie taniego paliwa, przy małej rentowności w rolnictwie, często decyduje o opłacalności produkcji. Dodatkowym argumentem jest łatwiejsze uzyskanie dotacji dla kotłów o większej mocy niż kotłów małych. Kotły na słomę i drewno wsadowe o większych mocach wymaga współpracy ze zbiornikiem na wodę (zbiornikiem akumulacyjnym, gromadzącym nadwyżki ciepła, mogące powstać w trakcje pracy kotła). Moc kotłowni opartych na kotłach wsadowych kończy się na mocy ok kw (trzy kotły po 500 kw z uwzględnieniem spadku mocy sumarycznej, czyszczenia, załadunek). Teoretycznie można ustawić obok siebie więcej kotłów, ale wydaje się to nieopłacalne. Przy większych mocach uzasadnione jest zastosowanie kotłów automatycznych pracujących w ruchu ciągłym z linią podającą paliwo. Aktywizacja gminy poprzez energetyczne wykorzystanie produkowanych lokalnie biopaliw 56

59 Cele programu: zmniejszenie kosztów ogrzewania zatrzymanie pieniędzy wydawanych na paliwa w gminie wykreowanie zamówień dla rolnictwa, leśnictwa i przedsiębiorstw lokalnych zmniejszenie zanieczyszczeń powietrza zlikwidowanie marnotrawstwa biopaliw (słoma, odpady drzewne) utworzenie pasów zieleni chroniących cieki przed zmywami stworzenia możliwości finansowania inwestycji z funduszy ekologicznych, unijnych itp. Sposoby energetycznego wykorzystania biopaliw: 1. Ogrzewanie indywidualnych gospodarstw rolnych domów mieszkalnych obiektów produkcyjnych Paliwo podstawowe: słoma Paliwo uzupełniające: odpady drzewne i rośliny energetyczne. Paliwa produkowane przez właściciela kotłowni. Kotły wsadowe. Wyjątkowo, przy dużych obiektach, kotłownie automatyczne. Dom ok. 200 m 2 zużywa rocznie słomę z ok. 4,5 ha. Koszty inwestycyjne (kocioł +instalacja + adaptacja budynku lub wiata) ok zł Kotłownia 300 kw (ogrzewanie domu + obiekty inwentarskie + np. suszarnia) Koszty inwestycyjne ok zł Plan postępowania: lista chętnych projekty i plan zaopatrzenia w paliwo zestawienie kosztów udział własny ok. 30% porozumienie Gmina właściciel opracowanie wniosków o kredyty i dotacje w relacji Gmina Fundusze realizacja programu żeby rozpocząć program potrzebna jest minimalna, określona przez Fundusz liczba chętnych. 57

60 Jeśli znajdą się chętni, którzy nie czekając na program będą chcieli sfinansować inwestycje sami, symboliczny udział gminy ze środków własnych pozwoliłoby na przedstawienie tych inwestycji jako pierwsze realizacje programu. 2. Ogrzewanie domów jednorodzinnych i wielorodzinnych nie posiadających własnego zaplecza paliwowego. Podstawowe paliwo: drewno Paliwo uzupełniające; słoma, przy domach powyżej 100 m 2 i wierzba energetyczna. Kotły wsadowe. Koszt inwestycyjny dla domu 200 m 2 ok zł Organizacja i plan postępowania jak wyżej. Koszty inwestycyjne zakładają duży udział pracy własnej. 3. Kotłownie zawodowe- zdalaczynne o mocy do 1,5 MW Podstawowe paliwo: słoma Paliwo uzupełniające: drewno i rośliny energetyczne. Kotły wsadowe. Koszt inwestycyjne kotłowni c.o. i c.w.u. 1 MW ok zł Zużycie paliwa (bez ciepłej wody użytkowej) ok. 600 ton na sezon. Kotły wsadowe powinny naszym zdaniem spełniać następujące kryteria: 1. Kotły dla domów powinny w komorze paliwa mieścić paliwo podstawowe w ilości umożliwiającej pracę z mocą nominalną przez minimum 6 godzin. 2. Kotły powinny być dwukomorowe (zgazowywanie dopalanie gazów) z dużą ilością ceramiki, akceptujące paliwo wilgotne i różne jego rodzaje. 3. Kotły powinny spalać paliwo jak najmniej przygotowane (całe karpy grube kłody drewna itd.) Magazynowanie paliwa u producentów i magazyn przy kotłowni na minimum tydzień ruchu z mocą nominalną. 4. Kotłownie powyżej 1,5 MW automatyczne. Paliwo podstawowe: słoma lub słomiaste rośliny energetyczne w dużych, prostokątnych balotach lub drewno ( również z upraw energetycznych, wierzba, topola) rozdrobnione. Decyzje o paliwie wymaga analizy poszczególnych przypadków. 58

61 5. Duże miałowe kotłownie. Współspalanie miału z drewnem. Proporcje i sposób współspalania wymagają studium i atestacji uprawnionej jednostki. 6. Przygotowanie, według zamówienia i sprzedaż paliwa poza powiat. Słoma, zrębki, brykiety, pelety. Uprawa roślin energetycznych. 1. Uprawa przez rolników indywidualnych dla samozaopatrzenia. 2. Produkcja biopaliw na rynek. 3. Uprawa roślin energetycznych podporządkowana celom nie energetycznym; pasy osłonowe, rekultywacja, zalesienia śródpolne, ekrany akustyczne. Na uprawy takie można próbować zdobyć fundusze z innych źródeł, a pozyskiwaną biomasę również wykorzystać energetycznie. Pozyskiwanie biomasy, która obecnie nie jest wykorzystywana 1. Odpady (drewno, chwasty) trafiające na wysypiska. 2. Słoma nie znajdująca zastosowania w gospodarstwach. 3. Odpady z zieleni miejskiej i dróg. 4. Odpady z sadów, karpy, gałęzie. 5. Odpady z gospodarki leśnej gałęzie, czuby, karpy. Wnioski na finansowanie większych przedsięwzięć (kotłownie, uprawy energetyczne, a systemy pozyskiwania obecnie marnowanych paliw) mogą być składane do funduszy indywidualnie. Gmina ma jednak interes w tym, by wszystkie te inicjatywy były elementem Programu. Władze gminy, sporządzając plan zaopatrzenia w nośniki energetyczne, powinny uwzględnić niekonwencjonalne i odnawialne źródła energii, w tym ich walory ekologiczne i gospodarcze dla swojego terenu. Do źródeł tych zalicza się: Zasoby energetyki wiatrowej i słonecznej; Energię zawartą w organicznych odpadach komunalnych, w tym: Biogaz do produkcji ciepła i energii elektrycznej; Paliwa odpadowe z przedsiębiorstw przemysłowych i rolnych. Dla stwierdzenia możliwości realizacji w/w zasobów potrzebne jest opracowanie specjalnego studium i analiz opłacalności. Rozważone muszą być: Dane wyjściowe- hydrologiczne, meteorologiczne, przyrodnicze, gospodarcze; 59

62 Propozycje rozwiązań- mapa możliwych lokalizacji, dobór turbin, moc, wpływ na środowisku, źródła finansowania, wysokość nakładów inwestycyjnych, koszt eksploatacji itp. Gmina posiada znaczące i niedocenione zasoby energii odnawialnej. Zmiany technologii uprawy roli i hodowli zwierząt spowodowały powstanie dużych nadwyżek słomy zbożowej, która z powodzeniem może i powinna być użyta do produkcji ciepła i paliw energetycznych. Drugim niedocenionym źródłem energii są odpady drewna powstające w trakcie wycinki lasów czy odpadów poprodukcyjnych. Dotychczasowe wysiłki wykorzystania biomasy dla celów ciepłowniczych mimo wysiłku kilku ośrodków naukowych i kilku producentów kotłów sprowadzają się do eksperymentów na lokalną skalę Zalecenia Unii Europejskiej wskazują krajom członkowskim osiągnięcie w 2020 r. poziomu 20% udziału odnawialnych źródeł energii w ogólnym bilansie energetycznym oraz osiągnięcia istotnego ograniczenia produkcji gazów cieplarnianych. Polska będąc w Unii Europejskiej musi podporządkować się obowiązującym regułom, a tym samym podjąć temat energetycznego wykorzystania biomasy ograniczeń produkcji gazów cieplarnianych. Natomiast paliwem tych kotłowni jest Słoma rzepakowa Słoma zbożowa Drewno odpadowe Przemysł polski w oparciu o duńską technologię spalania słomy opanował produkcję kotłów w zakresie mocy od 50 kw do 1000 kw i może zaspokoić każde zapotrzebowanie. 7.3 Odnawialne źródła energii Energia wodna Energia pozyskiwana z wód płynących należy do najczystszych źródeł energii. Gmina Aleksandrów Kujawski, nie ma wód rzecznych, które byłyby dużym potencjalnym źródłem energii odnawialnej. Tym niemniej trzeba podkreślić, że energetyka wodna ma wielkie 60

63 tradycje, a ilość małych elektrowni wodnych w Polsce stale wzrasta. Generalnie biorąc ocenia się brak możliwości realizacji takiego przedsięwzięcia przez gminę Aleksandrów Kujawski ze względu na: Brak dostatecznych zasobów wodnych, które pozwoliłyby postawić elektrownie wodną (opłacalną), rzeka Tążyna nie wchodzi w rachubę; Wysokie nakłady inwestycyjne; Mała opłacalność w stosunku do uzyskanej mocy elektrycznej Energia wiatrowa Kolejnym niewyczerpalnym źródłem energii odnawialnej jest wiatr. Najszersze jego zastosowanie w ostatnim dziesięcioleciu mają silniki wiatrowe służące do wytwarzania energii elektrycznej. Specjalistyczne instytuty prowadzą na szeroką skalę prace badawcze i doskonalą konstrukcje generatorów. Do krajów, gdzie wykorzystuje się w dużym stopniu energię wiatrową zaliczamy Danię, Szwecję, Niemcy, Hiszpanię, Portugalię. Na świecie przodują Chiny i USA. Dużą uwagę zaczęto zwracać w Polsce ze względu na ochronę środowiska i emisję gazów CO 2 ze spalania wszelkiego rodzaju paliw kopalnianych. Moce produkowanych turbin wiatrowych wynoszą od kilkudziesięciu watów (małe turbiny domowe) do 7 MW (wielkie instalacje morskie). W 2013 roku moc zainstalowanych elektrowni wiatrowych wynosiła: Niemcy MW Hiszpania MW Wielka Brytania MW Włochy MW Francja MW Polska MW Sumarycznie w całej Unii Europejskiej na moc zainstalowana wynosiła MW. Do roku 2020 przewiduje się wzrost mocy instalacji wiatrowych w krajach UE do 190 tys. MW. W dużej mierze będzie to spowodowane rozwojem energetyki morskiej (offshore). Czołowe kraje pozaeuropejskie inwestujące w energię wiatrową to: Chiny MW USA MW Indie MW 61

64 Kanada MW Całkowita moc zainstalowana na świecie na koniec roku 2013 wynosiła MW. Produkcja energii elektrycznej w instalacjach wiatrowych w roku 2013: Niemcy GWh Hiszpania GWh Wielka Brytania GWh Włochy GWh Francja GWh Polska GWh Gmina Aleksandrów Kujawski znajduje się w strefie korzystnych warunków wiatrowych. Na podstawie dostępnych danych oszacowano, że energia użyteczna wiatru na wysokości 30 metrów nad poziomem gruntu wynosi ok kwh/m 2 rocznie. Obecnie na terenie gminy działa 6 instalacji, razem 15 turbin wiatrowych o mocy sumarycznej 3150 kw. Wszystkie posiadają koncesje URE na wytwarzanie energii elektrycznej w źródłach odnawialnych. Tabela 20. Elektrownie wiatrowe działające na terenie gminy Aleksandrów Kujawski Lokalizacja L Stan Rok Ilość Moc Moc Wysokość. p inwestycji uruchomi enia turbin turbiny kw instalacji kw m 1 Ostrowąs aktywna ,5 2 Słomkowo aktywna ,5 3 Ostrowąs aktywna ,0 4 Ostrowąs aktywna ,0 5 Ośno aktywna ,0 Drugie 6 Podgaj aktywna ,0 Razem 3150 Oszacowana wartość produkcji energii elektrycznej działających siłowni wiatrowych wynosi pomiędzy 3000 a 3500 MWh rocznie. 62

65 W najbliższych latach planowane są nowe inwestycje w energetyce wiatrowej na terenie gminy. Według dostępnych danych całkowita moc nowych inwestycji wyniesie 3525 kw. W przypadku zrealizowania wszystkich założonych planów łączna moc elektrowni wiatrowych będzie wynosić 6675 kw. Ich szacunkowe możliwości produkcyjne to ok MWh rocznie. Tabela 21. Elektrownie wiatrowe planowane na terenie gminy Aleksandrów Kujawski Lokalizacja L Stan Rok Ilość Moc Moc Wysokość. p inwestycji uruchom ienia turbin turbiny kw instalacji kw m 1 Ośno Drugie planowana ,0 2 Słomkowo planowana ,0 3 Rudunki planowana ,0 4 Wołuszewo planowana ,0 5 Zgoda planowana ,0 Razem 3525 W przypadku wejścia w życie nowej ustawy o odnawialnych źródłach energii, kalkulacje odnośnie opłacalności planowanych elektrowni mogą się zmienić. Przy założeniu, że nowa ustawa zacznie obowiązywać od początku 2016 roku, niektóre z tych inwestycji mogą być zaniechane Energia słoneczna Energia słoneczna należy do tych źródeł energii, które są niewyczerpalne i powszechnie dostępne. Przetwarzanie energii słonecznej w energię cieplną czy elektryczną nie powoduje żadnych szkodliwych emisji. Jest to najczystsze źródło energii odnawialnej. Poważnym problemem jest wykorzystanie zgromadzonej energii we właściwym czasie. Cały czas trwają prace nad lepszym wykorzystaniem energii Słońca. Potencjał teoretyczny promieniowania słonecznego w Polsce szacuje się na 900 do1200 kwh/m 2 rocznie. Oznacza to ok. 300x10^9 MWh rocznie w przeliczeniu na powierzchnie kraju. Energia ta dostępna jest głównie od kwietnia do września około 80%. 63

66 W naszym kraju występują średnie warunki nasłonecznienie. W porównaniu ze śródziemnomorską Italią mamy ponad 60% mniej dni słonecznych w ciągu roku. Na podstawie analizy mapy zasobów energii słonecznej Polski wynika, że najlepsze warunku występują we wschodniej części Polski. Potencjał energii słonecznej na terenie województwa kujawsko-pomorskiego to średnio ok kwh/m 2 rocznie. Energia słoneczna może być wykorzystana na kilka sposobów: - termiczne wykorzystanie energii dla przygotowania ciepłej wody użytkowej i wspomagania ogrzewania - produkcja energii elektrycznej w instalacji fotowoltaicznej, - możliwości pasywnego wykorzystania energii promieniowania słonecznego w rolnictwie, budownictwie, przemyśle Kolektory słoneczne Podstawowym sposobem wykorzystania energii słonecznej jest zastosowanie kolektorów w systemie zaopatrzenia w ciepłą wodę użytkową. Rocznie sumarycznie, przy dobrej lokalizacji i ukierunkowaniu, kolektor może zaabsorbować ok. 500 kwh energii z 1 m 2 powierzchni. Najczęstszym typem instalacji jest układ, w którym zasobnik ciepłej wody jest podłączony do kolektora i kotła grzewczego. Panel sterujący pilnuje aby w pierwszej kolejności woda była ogrzewana ciepłem słonecznym, a jeżeli jest go za mało, to jest dogrzewana energią z kotła. Aby prawidłowo zbilansować i dobrać instalację, niezbędna jest znajomość zapotrzebowania na ciepłą wodę w gospodarstwie. Przy kolektorach usytuowanych na połaci S, S-W, S-E, kącie nachylenia 30-45º można uzyskać ok kwh energii użytkowej z 1 m 2 powierzchni czynnej kolektora rocznie. Przyjmując dla rodziny 4 osobowej, przy zapotrzebowaniu na ciepłą wodę w ilości ok. 35 litrów na dobę na osobę, roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do przygotowania ciepłej wody wynosi ok kwh. Zamontowanie 3 kolektorów o sumarycznej powierzchni czynnej ok. 6 m 2 pozwoli uzyskać energię o wartości ok kwh rocznie. Po uwzględnieniu strat w instalacji na przesyle, akumulacji i wykorzystaniu ciepła, dostępna ilość energii dla celów użytkowych może pokryć do 60 % zapotrzebowania energii cieplnej niezbędnej do podgrzania wody. Fotowoltaika Instalacje fotowoltaiczne służą do pozyskiwania energii elektrycznej z promieniowania słonecznego. 64

67 Pozyskiwanie energii elektrycznej za pomocą ogniw fotowoltaicznych na terenie powiatu aleksandrowskiego, jak też całego województwa kujawsko-pomorskiego jest możliwe i wskazane ze względu na nieograniczoną dostępność tego źródła. Do wstępnego szacowania potencjału technicznego energii z ogniw fotowoltaicznych można posłużyć się łatwym w obsłudze kalkulatorem firmowanym przez Komisję Europejską, dostępnym na stronie internetowej: Instalacje fotowoltaiczne mogą pracować na dwa sposoby: - jako instalacji wydzielonej off grid, pracującej na potrzeby własne gospodarstwa domowego lub podmiotu zużywającego energię elektryczną na własne potrzeby, - jako instalację on grid pracującej na potrzeby krajowej sieci elektroenergetycznej Energia geotermalna Energia ta jest ekologicznie czysta i szerokie jej wykorzystanie może przyczynić się do zmniejszenia stężenia gazów w atmosferze. Wody geotermalne nie występują wszędzie i dlatego energia ta może mieć jedynie znaczenie lokalne. Potencjał techniczny wód geotermalnych został w Polsce dokładnie zbadany. Zasoby tych wód koncentrują się głównie na obszarze niżowym zwłaszcza w pasie: Od Szczecina do Łodzi, Od Grudziądza do Warszawy, W rejonie podkarpackim. W Polsce działają instalacje geotermalne na Podhalu, w Pyrzycach i Czarnkowie na Pomorzu Zachodnim, w gminie Starogard Gdański, w centralnej Polsce gminy Mszczonów, Uniejów. Pomimo, że obszar gminy Aleksandrów Kujawski znajduje się w zasięgu dobrych warunków geotermalnych, to przy braku sieci ciepłowniczej oraz możliwości systematycznego całorocznego odbioru ciepła, geotermia głęboka nie stanowi obecnie dla mieszkańców i podmiotów alternatywnego źródła energii cieplnej. Nie jest natomiast wykluczona możliwość wykorzystania tego źródła w przyszłości. 65

68 Pompy ciepła Pompa ciepła jest urządzeniem umożliwiającym odbiór energii cieplnej z naturalnych źródeł (np. gruntu, wody albo powietrza) i wykorzystanie jej na potrzeby ogrzewania budynków, przygotowania ciepłej wody użytkowej czy klimatyzacji. W pompie ciepła następuje przepływ energii z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej. Ciepło ze źródła przejmowane jest przez czynnik roboczy krążący w dolnym obiegu. Następnie ten czynnik oddaje ciepło w parowniku jednostki centralnej. Podgrzany czynnik obiegowy w pompie jest poddany sprężeniu. Następnie para czynnika obiegowego kierowana jest do skraplacza. Ulega ona skropleniu oddając ciepło do instalacji grzewczej. Po tym czynnik kierowany jest na zawór rozprężny, gdzie temperatura i ciśnienie czynnika spada. Transport energii cieplnej odbywa się dzięki doprowadzonej do pompy energii elektrycznej użytej do napędu sprężarki. Podstawowym parametrem charakteryzującym pompy ciepła jest współczynnik sprawności COP, który określa proporcje energii cieplnej uzyskanej z pompy do jednostki energii elektrycznej dostarczonej do napędu sprężarki. COP = (Energia cieplna odebrana)/(energia elektryczna dostarczona) Energią odnawialną w pompie ciepła jest nadwyżka uzyskanej energii cieplnej w stosunku do dostarczonej energii elektrycznej (chyba, że energia elektryczna też pochodzi ze źródła odnawialnego) Biomasa Biomasa to stałe lub ciekłe substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, które ulegają biodegradacji, pochodzące z produktów, odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz leśnej, a także przemysłu przetwarzającego ich produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji, oraz ziarna zbóż nie spełniające wymagań jakościowych dla zbóż w zakupie interwencyjnym określonych w art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 687/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. ustanawiającego procedury przejęcia zbóż przez agencje płatnicze lub agencje interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż (Dz. Urz. UE L 192 z r., str. 20) i ziarna zbóż, które nie podlegają zakupowi interwencyjnemu. Według definicji z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 2008 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii 66

69 elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii oraz obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii, Dz.U ). Zalicza się tu całą roślinność występującą na ziemi, która asymiluje dwutlenek węgla z powietrza w procesach fotosyntezy w czasie swojego okresu wegetacji. Podczas spalania biomasy dwutlenek węgla oddany jest z powrotem do atmosfery a więc końcowy bilans jest zerowy. Dlatego biomasa jest traktowana jako źródło energii, które nie emituje do atmosfery dwutlenku węgla, zatem nie ma wpływu na pogłębianie się efektu cieplarnianego. Energia z biomasy nie jest tak czysta jak energia słoneczna, wiatrowa czy wodna. Spalanie biomasy powoduje emisje takich składników jak CO 2, CO czy NO x, ale obniża w znacznym stopniu emisje tak szkodliwego składnika jak SO 2. W stosunku do węgla moze być aż krotnie niższy. Można z tego źródła zaspokoić około 8% całkowitego zapotrzebowania w energię pierwotną w przyszłości. Jest więc to poważne źródło energii odnawialnej, które należy wykorzystać. Sposoby energetycznego wykorzystania biomasy Biomasa może być wykorzystywana do produkcji energii bezpośrednio, jak też może być przetwarzana mechanicznie lub chemicznie do postaci bardziej użytecznej tak, aby taki przetworzony produkt był surowcem energetycznym. Możliwości wykorzystywania biomasy w celach energetycznych: - spalanie bezpośrednie biomasy w piecach i kotłach, - wstępna gazyfikacja i następnie spalanie gazu w kotłach, - wytwarzanie peletów, brykietów z biomasy suchej, - wytwarzanie biowęgla w procesie poligeneracji, - wytwarzanie oleju opałowego (biodiesel) z roślin oleistych, jak rzepak, słonecznik specjalnie uprawianych dla celów energetycznych biopaliwo w transporcie, - wytwarzanie alkoholu etylowego w fermentacji z buraków cukrowych, ziemniaków, zbóż lub innych surowców, celem dodatku do paliw silnikowych (tzw. bioetanol) biopaliwo w transporcie, - wytwarzanie alkoholi z celulozy, hemicelulozy, ligniny biopaliwa drugiej generacji, 67

70 - beztlenowa fermentacja metanowa masy organicznej (odpadów i odchodów z produkcji rolniczej, przetwórstwa owocowo-warzywnego, ubojni, a także kiszonek roślin uprawianych specjalnie w tym celu), a następnie spalanie biogazu w kotłach lub generatorach prądu, - pozyskiwanie i spalanie biogazu wytwarzającego się w wyniku samoistnej fermentacji na składowiskach odpadów i w oczyszczalniach ścieków, - wytwarzanie biopaliw płynnych w procesie katalitycznego rozkładu biomasy biopaliwa drugiej generacji. Biomasa do wykorzystania energetycznego Słoma Gmina Aleksandrów Kujawski ma charakter rolniczy. Głownymi specjalizacjami są: uprawa zbóż i hodowla drobiu. Oszacowano, że ok ton słomy może być przeznaczone na cele energetyczne. Wartość opałowa słomy, która może być użyta jako paliwo wynosi ok. 14 tys. MWh, co odpowiada rocznemu zapotrzebowaniu ok. 500 domów na energię do ogrzewania. Biogaz Biogaz w gospodarstwach rolnych można pozyskać albo jako produkt utylizacji odpadów produkcji roślinnej lub odchodów produkcji zwierzęcej obornika i gnojowicy, albo jako produkt powstały z fermentacji roślin uprawianych w celu fermentacji biogazowej. Teoretyczny potencjał biogazu wytwarzanego z odchodów w gospodarstwach hodowlanych na terenie gminy wynosi ok. 22 tys. MWh, natomiast potencjał techniczny oszacowano ok. 6 tys. MWh. 7.4 Możliwości skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej Zainteresowanie gospodarką skojarzoną, tzn. jednoczesną produkcją ciepła i energii elektrycznie wynika z dużo większej efektywności wytwarzania nośników energetycznych. Problem ten nie znajduje uzasadnienia na spełnienie warunków technicznych budowy takich jednostek, ze względu na brak zapotrzebowania na ciepło technologiczne przez cały rok kalendarzowy. Po zgazyfikowaniu gminy dla niektórych odbiorców (bardzo 68

71 energochłonnych) przemysłowych może być zasadne, po wykonaniu odpowiednich analiz techniczno-ekonomicznych, budowa instalacji do skojarzonej produkcji energii elektrycznej i cieplnej (silnik spalinowo gazowy lub blok parowo gazowy). 69

72 8 Ocena możliwości oraz sposobów pokrycia zapotrzebowania na nośniki energetyczne Aktualnie i w perspektywie do 2028 roku istnieje pełne pokrycie zapotrzebowania na moc i energię elektryczna dla gminy Aleksandrów Kujawski. Pokrycie gwarantuje rezerwa 13 MW mocy elektrycznej w GPZ Ciechocinek oraz moc znamionowa 163 transformatorów 15/04 kv w wysokości kva przy szczytowym zapotrzebowaniu gminy wynoszącym 5500 kw. Drugim elementem gwarancji jest duża przepustowość linii zasilających 110 kv wchodzących do GPZ Ciechocinek zdolność przesyłowa 735 A, obciążenie 462A. Trzecim elementem tej gwarancji jest zadowalający stan magistralnych linii elektroenergetycznych i odgałęźnych 15 kv wchodzących na teren gminy Aleksandrów Kujawski. Trzeba podkreślić, że według danych statystycznych Energa-Operator S.A. Oddział Toruń, w okresie trzech ostatnich lat nastąpiła znaczna poprawa wskaźników energetycznych, takich jak: Ciągłość dostawy energii elektrycznej dla użytkowników; Jakość dostarczanej energii elektrycznej (parametrów wszystkich napięć); Wskaźnika awaryjności i czasu przerw w dostawie energii elektrycznej; Zmniejszenie strat przesyłu energii elektrycznej; Sprawniejsze działanie układów pomiarowych i ich wielorodność; Jakoś obsługi odbiorców; Zmniejszenie ilości nielegalnego poboru energii elektrycznej Z informacji uzyskanych w Energa-Operator S.A Oddział Toruń symulacji i analiz przeprowadzonych w zakresie sprzedaży energii elektrycznej wielolecia oraz z przesłanek ekonomicznych i demograficznych, przewiduje się wzrost rozwoju pod względem ilości zużycia energii elektrycznej przez gminę Aleksandrów Kujawski w granicach średniorocznych ok. 1,0% % w energii elektrycznej oraz w mocy 1,0%. Przytoczona rezerwa mocy w GPZ i w stacjach transformatorowych 15/0,4 kv jest w stanie w pełni pokryć wielkość tego zapotrzebowania. Energia elektryczna jest dostarczana w sposób ciągły wszędzie tam, gdzie została zawarta umowa na dostawę energii elektrycznej. 70

73 W zakresie ciepła dostarczane jest z kotłowni lokalnych bądź ze źródeł indywidualnych. Produkcja ciepła na potrzeby bytowe: ogrzewanie, ciepła woda użytkowa, posiłki odbywa się poprzez spalanie węgla, drewna, koksu, oleju opałowego, gazu z butli (propan-butan), gazu ziemnego. Część tych potrzeb zaspokajana jest przez użycie energii elektrycznej. Udział kolektorów słonecznych do podgrzewania wody oraz pomp ciepła jest na rok 2013 minimalny. Istotną zmianą jakościową winno być odchodzenie od zasilania kotłowni paliwami stałymi na rzecz paliw czystszych dla środowiska lokalnego, takich jak: paliwa płynne, gaz ziemny, energia słoneczna, pompy ciepła oraz biopaliwa słoma. W perspektywie do 2028 roku przewiduje się w gminie pełne pokrycie na czynniki energetyczne. 71

74 9 Program inwestycyjno - modernizacyjny sieci elektroenergetycznych średniego i niskiego napięcia oraz stacji transformatorowych 15/0,4 kv dla gminy Aleksandrów Kujawski na lata Na podstawie danych Energa-Operator S.A., stan linii elektroenergetycznych na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski jest dobry. Plany rozbudowy sieci wysokich i średnich napięć na ternie Gminy zestawiono w tabeli. W opracowanym programie inwestycyjno-remontowym Energa-Operator S.A.Oddział Toruń na lata znajdują się następujące inwestycje: Tabela 22. Plany modernizacyjne Operatora Energa S.A. na terenie gminy Aleksandrów Kujawski w latach L.p. Gmina Nazwa/rodzaj projektu Zakres rzeczowy Okres 1 Ciechocinek, Aleksandrów Kujawski, Raciążek, Waganiec, Lubanie, Włocławek inwestycyjnego LWN 110 kv, Ciechocinek Włocławek Azoty 2 Aleksandrów Kujawski Modernizacja linii SN- 15kV Ciechocinek- Opoki (stan ) 3 Aleksandrów Kujawski Chrusty 3, obw szt. 4 Aleksandrów Kujawski Ośno 6, obw szt. obw szt. 5 Aleksandrów Kujawski Wymiana stacji transfor- matorowej 15/0,4 kv Kuczek 1 Dostosowanie linii do temp. pracy +80 O C Długość linii-7,0 km Wymiana słupów -70 przewodów - 7,0 km, izolatorów szt. Wymiana przyłączy na izolowane (1 szt.) Wymiana przyłączy na izolowane (4 szt.) Wymiana stacji trans- formatorowej 15/0,4 kv murowanej WSTtp 20/400 Kuczek 1 na stację transformatoro- wą MBST 20/630 realizacji 2014, 2015,

75 Realizacja wyżej wymienionego programu inwestycyjno modernizacyjnego uzależniona jest od planów inwestycyjnych i kondycji finansowej Energa-Operator S.A. Oddział Toruń. Pełna jego realizacja pozwoli na doprowadzenie stanu technicznego całego układu elektroenergetycznego średniego i niskiego napięcia do stanu dobrego pozwalającego zachowanie ciągłości dostawy energii elektrycznej i znacznej poprawy jakości dostarczanej energii elektrycznej. 73

76 10 Ocena oddziaływania na środowisko systemu zaopatrzenia w energię cieplną Jednym z głównych źródeł zanieczyszczeń środowiska jest sektor energetyczny gospodarki: spalanie paliw dla celów grzewczych i energetycznych oraz inne procesy technologiczne związane z przemysłową produkcją energii. Zasadniczy udział w ogólnej emisji pyłów i zanieczyszczeń gazowych w gminie mają indywidualne kotłownie oraz piece domowe opalane węglem. Kotłownie węglowe wytwarzają również odpady stałe oraz ścieki technologiczne. Ograniczenia ilości emisji zanieczyszczeń należy poszukiwać w zmianie struktury zużycia paliw w gminie, modernizacji lokalnych kotłowni węglowych na kotłownie opalane paliwami ekologicznymi, zwiększaniu sprawności źródeł ciepła oraz w oszczędnościach ciepła związanych z działaniami racjonalizującymi jego zużycie we wszystkich obszarach działalności w gminie t.j. w sferze budownictwa mieszkaniowego, sektorze publicznym, usługach, handlu oraz w przemyśle. Działaniami, które w sposób istotny mogą wpłynąć na poprawę stanu środowiska naturalnego w wyniku redukcji zanieczyszczeń emitowanych przez źródła ciepła są: Zastępowanie dotychczas zużywanych paliw stałych bardziej ekologicznymi, takimi jak gaz ziemny sieciowy czy odnawialne źródła energii; Ograniczanie strat ciepła w ogrzewanych budynkach (termomodernizacja, modernizacja instalacji, montaż zaworów termostatycznych); Budowa nowych wysokosprawnych, zautomatyzowanych źródeł ciepła i węzłów cieplnych; Budowa źródeł ze skojarzoną produkcją energii z wykorzystaniem paliw proekologicznych, o ile istnieją lub pojawią się sprzyjające ku temu warunki. Przeprowadzona analiza stanu istniejącego systemu zaopatrzenia gminy w ciepło oraz bilanse (aktualny i prognozowany) zużycia wszystkich rodzajów paliw na terenie gminy pozwalają dokonać oceny stanu aktualnego i prognozowanego emisji zanieczyszczeń do atmosfery z tytułu spalania w/w paliw. Do oceny wielkości emisji zanieczyszczeń do obliczeń przyjęto następujące założenia dotyczące: 74

77 Średnich parametrów spalanych paliw: Węgiel Wartość opałowa 24,0 MJ/kg Zawartość siarki 0,6 % Zawartość popiołu 18 % Olej opałowy lekki Wartość opałowa 43,0 MJ/kg Zawartość siarki 0,2 % Gaz płynny propan butan Gaz ziemny Drewno wartość opałowa 46,0 MJ/kg Zawartość siarki 0,1 % Wartość opałowa 35,6 MJ/m 3 Zawartość siarki 0,1 % Wartość opałowa 16,0 MJ/kg Zawartość popiołu 0,5 % Przyjęto algorytmy obliczeń emisji zanieczyszczeń dla paliwa stałego, ciekłego i gazowego: W obliczeniach wielkości emisji zanieczyszczeń do powietrza wykorzystano wskaźniki unosu substancji zanieczyszczających W x powstających przy energetycznym spalaniu paliw zalecane przez Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w Materiałach informacyjno-instruktażowych 1/96. Wskaźniki unosu substancji zanieczyszczających W x powstających przy energetycznym spalaniu paliw według powyższych materiałów są zależne od wydajności cieplnej źródła. Zastosowano następujące wskaźników unosu W x dla paliw spalanych w źródłach na terenie Gminy: Dla węgla kamiennego. dla zakresu wydajności cieplnej źródła wynoszącej do1,4 MW Dwutlenek siarki 16 x s [kg/mg] Tlenki azotu 2,2 [kg/mg] Tlenek węgla 45 [kg/mg] Dwutlenek węgla 1850 [kg/mg] 75

78 Pył 1,0 x P [kg/mg] Benzo-α-piren 0,014 [kg/mg] s-zawartość siarki całkowitej w węglu wyrażona w procentach 0,6 % P - zawartość popiołu w węglu wyrażona w procentach 18 % Emisje zanieczyszczeń E x (x-rodzaj zanieczyszczenia) dla spalania paliw stałych wyznaczono z następujących zależności: E SO2 =B ŚR xw so2 *(100-ŋ desox ) E NO2 =B ŚR xw No2 E CO =B ŚR xw Co E CO2 =B śr xw co2 E pył =B śr xw p (1-ŋ) E sadza =B śr xw s E BἀP =B śr xw Bἀp, Gdzie B śr - średnie zużycie paliwa [Mg/a] W x - wskaźniki unosu substancji zanieczyszczających powstających przy energetycznym spalaniu węgla Ŋ desox sprawność odsiarczania spalin Ŋ sprawność urządzeń odpylających [%] Paliwo olejowe olej opałowy lekki Dla zakresu wydajności cieplnej źródła wynoszącej do 5 MW Dwutlenek siarki 20,36*S [kg/mg] Tlenki azotu 2,39 [kg/mg] Tlenek węgla 0,68 [kg/mg] Dwutlenek węgla 3233 [kg/mg] Pył 0,41 [kg/mg] Benzo-α-piren 0,31 [g/mg] Gdzie s- zawartość siarki w paliwie w %, (0,2%) Emisje zanieczyszczeń E x (X-rodzaj zanieczyszczenia) ze spalania paliwa ciekłego wyznaczano z następujących zależności: E SO2 = 2xB śr xs 76

79 E NO2 =B ŚR xw No2 E CO =B ŚR xw Co E CO2 =B śr xw co2 E pył =B śr xw p (1-ŋ) Gdzie B śr średnie zużycie paliwa [m 3 /a] W x - wskaźniki unosu substancji zanieczyszczających powstających przy energetycznym spalaniu paliwa ciekłego Aktualne i zużycie poszczególnych rodzajów paliw przedstawiono w tabeli na stronie. Obliczone zgodnie z przedstawionym wyżej algorytmem roczne ilości emitowanych do atmosfery zanieczyszczeń związanych ze spalaniem paliw na terenie Gminy przedstawiono w tabeli poniżej: Aktualna i prognozowana ilość emitowanych do atmosfery zanieczyszczeń z energetycznego spalania paliw w gminie Aleksandrów Kujawski. Lp. Rodzaj zanieczyszczenia Jednostka Ilość zanieczyszczeń Stan na rok 2013 Prognoza na rok SO 2 Mg/rok 66,2 65,8 48,8 2 NO x Mg/rok 16,1 15,9 11,9 3 CO Mg/rok 324,4 319,4 237,9 4 CO 2 Mg/rok , Pył PM10 Mg/rok 120,6 120,7 89,2 6 Benzo-α-piren kg/rok Prognoza na rok 2028 Zastąpienie paliw stosowanych do wytwarzania energii cieplnej paliwami ekologicznymi jak również spadek zapotrzebowanie na energię cieplną w wyniku działań termomodernizacyjnych spowoduje spadek ilości praktycznie wszystkich emitowanych do atmosfery zanieczyszczeń powstających w wyniku energetycznego spalania paliw: dwutlenku siarki, tlenku i dwutlenku węglu, pyłu i benzo-α-pirenu. Z powyższego zestawienia wynika, że zwiększanie udziału paliw ekologicznych w bilansach paliw zużywanych w gminie na potrzeby energetyczne spowoduje bardzo korzystny efekt ekologiczny. 77

80 10.1 Dostosowanie do prawodawstwa unijnego Źródłem obowiązku dostosowania polskiego prawa, w tym prawa w zakresie ochrony środowiska do prawa Unii Europejskiej jest Układ Europejski z dnia roku. Wykonanie tego obowiązku ma charakter jednostronny i rozciąga się na okres 10 lat od chwili wejścia w życie wyżej wymienionego układu to jest od dnia r. Zobowiązanie to nie oznacza, że w tym okresie należy osiągnąć odpowiednią jakoś środowiska. Sprawa ta będzie przedmiotem oddzielnych negocjacji z Unią. Każde państwo członkowskie Unii Europejskiej ma obowiązek wprowadzenia dyrektyw do prawa wewnętrznego. Wymagania określone w dyrektywach są wymaganiami minimalnymi, a każde państwo ma prawo wprowadzić własne. Wspólnotowe akty prawne w dziedzinie ochrony powietrza można podzielić na cztery kategorie: Akty prawne dotyczące dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w powietrzu; Akty prawne ustalające zawartość siarki i ołowiu w paliwach płynnych; Akty prawne określające wymagania, jakie powinny spełniać silniki spalinowe stosowane w pojazdach samochodowych i tak zwanych pozadrogowych; Akty prawne ustalające wymagania odnoście ograniczenia zanieczyszczeń przemysłowych. Największe zmiany w unijnym prawie emisyjnym zapoczątkowane zostały przez dyrektywę 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania i zmniejszenia zanieczyszczeń. Podstawowym narzędziem ograniczenia korzystania ze środowiska w Polsce jest instytucja zezwolenia ekologicznego. System wydawania zezwoleń na emisje zanieczyszczeń do środowiska, obejmujący wszystkie rodzaje oddziaływań. Poza tym względem prawo polskie jest w dużym stopniu zbieżne ze wspomnianą dyrektywą. Dyrektywa 96/91/WE jest podstawą nowej ustawy prawa ochrony środowiska. Rozporządzeniem Ministra OŚZNiL z dnia roku w prawie dopuszczalnych stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu (Dz.U. 55/98, poz. 355) odzwierciedla rozwiązania zawarte w odpowiednich dyrektywach Unii Europejskiej (80/779/EWG w sprawie dopuszczalnych i zalecanych wartości stężeń SO 2 i cząstek zawieszonych w powietrzu, 82/884/EWG w sprawie dopuszczalnej wartości stężeń ołowiu w powietrzu, 82/203/EWG w sprawie norm jakości powietrza w odniesieniu do NO 2, 92/72/EWG w sprawie zanieczyszczenia powietrza przez ozon, 96/62/WE w sprawie oceny i kontroli jakości 78

81 otaczającego powietrza). W pierwszej połowie 1999 r. przyjęta została przez Wspólnotę Europejską dyrektywa w sprawie standardów jakości powietrza do dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, pyłu (mw 10), cząstek zawieszonych i ołowiu (pierwsza z dyrektyw córek do dyrektywy ramowej 96/62/WE) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia r. w sprawie wprowadzenia substancji zanieczyszczających do powietrza z procesów technologicznych i operacji technicznych dokonało przekształcenia do polskich przepisów dyrektywy 88/609/EWG w sprawie dużych obiektów energetycznego spalania paliw. Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw z przeznaczaniem dla zaopatrzenia stacji benzynowych. Polskie normy dotyczące emisji z silników spalinowych są zbieżne z odpowiednimi dyrektywami UE, to jest 70/220/EWG i 72/306/EWG. Dyrektywa 93/12/EWG w sprawie zawartości siarki w paliwie zostanie uwzględniona w polskich przepisach dopiero po nowelizacji normy PN-92-C Obecnie polska norma jest znacznie łagodniejsza od normy Wspólnoty. Natomiast polska norma PN-02C-96025/01-06 dotycząca zawartości ołowiu w benzynie jest zasadniczo zgodna z dyrektywa 98/70/EWG. W 1998 r. została wprowadzona dyrektywa 98/70/WE dotycząca jakości paliw dla silników iskrowych i z zapłonem samoczynnym zaostrzająca dotychczasowe wymagania. Dostosowanie polskich przepisów dotyczących Konwencji w sprawie trans granicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości do przepisów unijnych nie jest wymagane, ponieważ postanowienie Konwencji są przez Polskę przyjęte przez ratyfikacje r. także odnośnie obowiązujących w Unii przepisów wynikających w Konwencji w sprawie ochrony warstwy ozonowej i z Protokołu Montrealskiego w sprawie substancji zubażających warstwę ozonową, Polska wywiązuje się z zawartych tam wymagań. Polska, jako strona wyżej wymienionego porozumienia międzynarodowego jest zobowiązana do redukcji wszystkich substancji kontrolowanych. Odrębnym problemem jest dostosowanie polskiego monitoringu środowiska do monitoringu wymaganego przez akty prawne UE. Jednak najpierw muszą być zakończone prace nad dostosowaniem polskiego prawa imisyjnego i emisyjnego do prawa wspólnotowego. W niektórych przypadkach wymagane będą zmiany w ustawach, w innych dostosowanie będzie wynikiem wdrażania systemu jakości zgodnego z serią norm ISO 9000, EN oraz z zaleceniami Przewodnika ISO/IEC 25 [6]. 79

82 11 Współpraca z gminami ościennymi Gmina Aleksandrów Kujawski położona jest w centrum Polski, w województwie kujawsko pomorskim, w powiecie Aleksandrów Kujawski graniczy z następującymi gminami: Od wschodu z gminą Obrowo i miastem Ciechocinek Od południa z gminą Raciążek i Koneck Od zachodu z gminą Gniewkowo Od północy z gminą Wielka Nieszawka Centralnie sąsiaduje z miastem powiatowym Aleksandrów Kujawski. Gmina jest obszarem rolniczym o rozproszonej zabudowie. Siedziba władz gminy znajduje się w mieście Aleksandrów Kujawski. Wzajemna wymiana korzyści z położenia gminy znajduje wyraz w sposobie zagospodarowania terenów przyległych do obszarów na ciągu komunikacyjnym, ochronie prawnej obszarów chronionych i całej infrastruktury technicznej. Gmina w pewnym stopniu ograniczona jest uwarunkowaniami wynikającymi ze strefy ochronnej i infrastruktury technicznej, jak: Linie napowietrzne wysokiego napięcia 110 kv Linia telekomunikacji międzymiastowej Gazociągi gazu ziemnego wysokiego ciśnienia Linia kolejowa relacji Bydgoszcz Warszawa Droga krajowa nr 1 relacji Gdańsk Łódź Cieszyn Autostrada A -1 Rurociąg ropy naftowej relacji Płock Bydgoszcz Współpraca z gminami ościennymi powinna dotyczyć: Skoordynowania działań w rozwiązaniu problemów modernizacyjno inwestycyjnych, linii energetycznych, telekomunikacyjnych, rurociągów gazu, szczególnie znajdujących się na pograniczu gminy oraz infrastruktury komunikacyjnej; Zasad rozwoju turystyki w obszarach przyrodniczych i chronionych Rozwiązań problemów gospodarki odpadami stałymi; Gospodarki leśnej wynikającej z położenia lasów w Leśnym Kompleksie oraz gospodarki zasobami wodnymi; 80

83 Współpracy w zakresie usług, oświaty, kultury, obsługi, ochrony zdrowia, Ochrony walorów zasobów środowiska przyrodniczego, Rozwoju agroturystyki, sportu i rekreacji Rozwoju hoteli i gastronomii i zaplecza dla powiązań komunikacyjnych W zakresie rozwiązań gospodarki wodno-kanalizacyjnej prowadzenie działań gospodarczych uwzględniających zasady równoważnego rozwoju. Obszaru strefy ochronnej międzygminnego wysypiska odpadów stałych Służewo Pole w zakresie właściwego zagospodarowania strefy. Jako zadanie szczególnej uwagi wymagające koordynacji działań sugerować należy wspólnie rozwiązanie problemu dywersyfikacji paliw, a w tym głównie gazyfikacji. Po przeprowadzeniu niezbędnych bilansów istnieje możliwości zagospodarowania nadmiarów słomy nawet z ich transportem między gminami, na potrzeby lokalnych źródeł ciepła ( kotłownie opalane słomą). Działalność z gminą Raciążek powinna dotyczyć: Wykorzystania terenów pod inwestycje produkcyjno-gospodarcze dla obsługi autostrady A-1 Modernizacji drogi powiatowej Ochrony terenów ujęć wody w Kuczku Z gminą Koneck Modernizacja drogi powiatowej Ochrony przebiegu rurociągu ropy naftowej Z gminą Gniewkowo Ochrony gleb wysokiej bonitacji Modernizacji dróg powiatowych Ochrony stanu środowiska Program dolesień obszaru regionu gminy Z miastem Ciechocinek Ochrona Krajobrazu Chronionego Niziny Ciechocińskiej Skoordynowania działań w rozwiązaniu problemów inwestycyjno-modernizacyjnych linii elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych, rurociągów gazu szczególnie znajdujących się na pograniczu miasta oraz infrastruktury komunikacyjnej, Z Gminą Wielka Nieszawka 81

84 Ochrony terenów objętych granicami GZWP Z miastem Aleksandrów Kujawski W aktualnym stanie rzeczy relacja pomiędzy miastem a gminą wiejską winna być głównie skupiona na rozwiązaniu problemu gazyfikacji, która w sposób zasadniczy zmieniałaby warunku aerosanitarne w całym obszarze gminy, w rozwiązywaniu problemów komunikacyjnych oraz utrzymywania strefy ograniczonego użytkowania dla przyszłej budowy GPZ Aleksandrów Kujawski. Ponadto ze wszystkimi gminami przewidziana jest współpraca w zakresie gospodarki odpadami stałymi i deponowania ich na składowisku Służewo-Pole, znajdującym się na terenie gminy Aleksandrów Kujawski. 82

85 12 Podsumowanie Gmina Aleksandrów Kujawski należy do województwa kujawsko pomorskiego, powiatu Aleksandrów Kujawski. Jest gminą wiejską, wybitnie rolniczą o stosunkowo słabo rozwiniętym przemyśle. Notuje się zwiększoną aktywizację gminy i dynamiczny rozwój niektórych rejonów po wybudowaniu autostrady A-1 i węzła autostradowego w Odolionie. Bez wątpienia na dalszy rozwój gospodarczy gminy Aleksandrów Kujawski będzie miała wpływ sytuacja rynku pracy, dziś znacznie rozchwianego, sytuacja, której skutki ekonomicznie przekładać się będą między innymi na realne zapotrzebowanie na nośniki energetyczne i sposób ich wykorzystania. Powyższe skutkuje poziomem zamożności społeczeństwa bezpośrednio, a pośrednio możliwością inwestowania, rozwoju gospodarczego, rozwoju całej infrastruktury technicznej, rozwoju gospodarczego, rozwoju całej infrastruktury technicznej, budownictwa. W zakresie bezpieczeństwa energetycznego przeprowadzone analizy wskazują, że przewidywany wzrost zużycia energii elektrycznej i mocy na wszystkie obszary nie jest zagrożony, również nie budzi żadnych obaw bezpieczeństwo energetyczne. Występuje potrzeba systematycznego inwestowania w sieć średniego i niskiego napięcia w stacje transformatorowe 15/0,4 kv oraz zdecydowana potrzeba zmiany struktury stosowanych paliw na rzecz energii ekologicznej. Niewątpliwie priorytetem, z punktu widzenia założeń polityki energetycznej państwa, w tym dla znacznej poprawy warunków aerosanitarnych, jest gazyfikacja przewodowa. Wymagać to będzie szczególnie intensywnego działania ze strony samorządu i administracji. Do dalszych pogłębionych analiz kwalifikuje się problem zastosowania lokalnych źródeł ciepła, a szczególnie kotłownie opalane słomą lub biomasą przez gospodarstwa farmerskie lub wyspecjalizowane. Wykorzystanie wiatru dla siłowni wiatrowych może mieć miejsce po przeprowadzeniu pomiarów siły wiatru i czasu ich wiania na przykładzie gminy Radziejów. Wykorzystanie wody dla budowy elektrowni wodnych poza rzeką Wisłą, w gminie nie wchodzi w rachubę, ze względu na brak opłacalnych warunków i wysokich kosztów inwestycyjnych w stosunku do efektu, jaki by uzyskano. W zakresie kotłowni opalanych słomą powyższe kwalifikuje się zdaniem autora do pozyskania środków z funduszy przystosowawczych. 83

86 Trzeba podkreślić, że gmina dysponuje terenami dla aktywizacji gospodarczej. W konkluzji ostatecznej w perspektywie do roku 2028 przewiduje się pełne pokrycie potrzeb gminy w czynniki energetyczne. Wnioski szczegółowe, dotyczące całokształtu problematyki nośników energetycznych gminy zawarte są w rozdziale 14 opracowania przedstawia się je do ewentualnego rozważenia przez Radę Gminy Aleksandrów Kujawski i ich ewentualne wykorzystanie w planie zaopatrzenia gminy w media energetyczne. 84

87 13 Zgodność założeń rozwojowych gminy Aleksandrów Kujawski z założeniami polityki energetycznej państwa Zakres niniejszego opracowania Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe pozostaje w zgodności z wymaganiami określonymi w artykule 19 Prawa Energetycznego. W Założeniach do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe dokonana została ocena aktualnego stanu systemów zaopatrzenia gminy w czynniki energetyczne z uwzględnieniem warunków jego funkcjonowania. Przedstawiono również stan zanieczyszczenia środowiska i sposoby jego ograniczania. Przyjmując za podstawę dokonane oceny i uwzględniając postanowienia Założeń polityki energetycznej Polski do roku 2030 oraz tendencje, jakie występują w krajach Unii Europejskiej o zbliżonych do Polski warunkach klimatycznych, w niniejszym projekcie sformułowano prognozę zapotrzebowania na nośniki energetyczne dla gminy do roku Usytuowanie gminy w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów chronionego krajobrazu uzasadnia konieczność dokonania zmian proekologicznych w bilansie paliw, z wyraźną preferencją paliw gazowych. 85

88 14 Propozycje i wnioski dla programu działań w zakresie energetycznego rozwoju gminy Aleksandrów Kujawski Jak wynika z przeprowadzonych i zaprezentowanych wcześniej analiz stanu istniejącego aktualnie oraz prognoz dotyczących zapotrzebowania na ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe dla gminy nasuwają się niżej przedstawione wnioski i propozycje, których celem jest zapewnienie gminie bezpieczeństwa energetycznego do roku 2028, poprawa stanu gospodarowania energią oraz zwiększenie udziału paliw odnawialnych w jego bilansie energetycznym: A. Ze względu na rezerwę mocy w GPZ i liniach przesyłowych, pokrycie szczytowego zapotrzebowania na moc i energię elektryczną aktualnie oraz w rozpatrywanej perspektywie czasu nie budzi obaw. Powyższe może sprzyjać rozwojowi wszelkich rodzajów działalności turystycznej i gospodarczej nie przewiduje się więc okoliczności hamujących zapotrzebowanie na moc i energię elektryczną dla wszystkich grup odbioru. Oszacowano, że średnioroczny wzrost zużycia energii elektrycznej będzie wynosił 1,0% Wzrost średnioroczny mocy wynosił będzie 1,0 %. B. Stwierdza się, że układ elektroenergetyczny 110 kv jest w bardzo dobrym stanie technicznym, a stan techniczny linii 15 kv i niskiego napięcia jest zadawalający. Stopień obciążenia stacji transformatorowych 15/0,4 kv jest zróżnicowany (średnio 48 do 85 %), co w sumie daje znaczącą rezerwę mocy. Z informacji uzyskanych z Oddziału Zakładu Energetycznego Toruń wynika, że konfiguracja sieci WN zostanie zmieniona (planowany jest GPZ Aleksandrów Kujawski), rozbudowie i modernizacji ulegać będzie sieć średniego i niskiego napięcia zgodnie z programem inwestycyjnomodernizacyjnym podanym w rozdziale 9. C. Szacunkowe nakłady na rozbudowę i modernizację systemu 15/0,4 kv powinny wynieść rocznie ca 300 tys. zł, co pozwoliłoby na utrzymanie całego układu elektroenergetycznego na właściwym poziomie technicznym oraz zapewniło znaczącą poprawę wszystkich parametrów dostarczanej energii. D. Winna być kontynuowana modernizacja oświetlenia ulicznego, ponieważ jest wykazała to praktyka uzyskiwane są tą drogą znaczące oszczędności finansowe. E. Największa ilość energii cieplnej w gminie (ponad 60%) wytwarzana jest z węgla kamiennego. Powoduje to znaczące negatywne skutki dla środowiska o liczących się 86

89 walorach. Jak wnioskowano to w punkcie A, dywersyfikacja paliw poprzez gazyfikacje, a w konsekwencji radykalne obniżenie zanieczyszczenia winno być zadaniem o szczególnym znaczeniu dla gminy Aleksandrów Kujawski. F. Przeprowadzone analizy wskazały, że aktualne zapotrzebowanie na ciepło jest w pełni zaspokajane, a ewentualne prognozowane wzrosty zużycia pokryją zarówno źródła funkcjonujące i skompensowane będą efektami prac termomodernizacyjnych. G. Celowe jest zalecenie stosowanym organom administracyjnym prowadzenia działań informacyjnych zmierzających do zachęcenia mieszkańców do termomodernizacji budynków wielorodzinnych i indywidualnych, a także możliwości zastosowania odnawialnych źródeł energii. H. Celowe jest rozważanie rozwoju na terenie gminy źródeł ekologicznego wytwarzania energii po przeprowadzeniu analiz techniczno-ekonomicznych oraz ich opłacalności do uzyskanego efektu (dotyczy siłowni wiatrowych) I. Należy rozważyć możliwość wykorzystania słomy do spalania w istniejących kotłowniach lokalnych, po zmodernizowaniu pracujących kotłów. 87

90 15 Spis tabel Tabela 1. Zużycie gazu ziemnego sieciowego w gminie Aleksandrów Kujawski w latach Tabela 2. Najważniejsze dane dotyczące gospodarki wodociągowej w gminie w roku Tabela 3. Moc transformatorów w GPZ Ciechocinek Tabela 4. Parametry i potencjał techniczny Energa-Operator Oddział Toruń, Tabela 5. Parametry i potencjał techniczny Energa Operator Tabela 6. Stawki opłaty abonamentowej dla poszczególnych grup taryfowych i okresów rozliczeniowych Tabela 7. Stawki opłaty przejściowej i jakościowej Tabela 8.. Stawki opłat sieciowych Tabela 9. Zestawienie opraw oświetlenia ulicznego według lokalizacji i tytułu własności Tabela 10. Zużycie energii w powiecie aleksandrowskim Tabela 11. Zużycie energii w gminie Aleksandrów Kujawski Tabela 12. Zużycie gazu ziemnego w latach i prognozy na lata 2020, Tabela 13. Charakterystyka ekologiczna nośników energii Tabela 14. Prognoza mocy energii elektrycznej na lata 2020 i Tabela 15. Zużycie energii do ogrzewania, przygotowania posiłków i przygotowania ciepłej wody według nośników w gminie Aleksandrów Kujawski, rok Tabela 16. Bilans zapotrzebowania na moc i energie cieplną w podziale na grupy odbiorców ciepła w gminie Aleksandrów Kujawski. Stan na koniec 2013 r Tabela 17. Bilans mocy i energii cieplnej wytwarzanej w źródłach na terenie gminy Aleksandrów Kujawski. Stan na koniec 2013 r Tabela 18. Zestawienie danych o kotłowniach Tabela 20. Orientacyjne koszty ogrzewania domów/mieszkań na terenie gminy (bez kosztów instalacji) Tabela 21. Elektrownie wiatrowe działające na terenie gminy Aleksandrów Kujawski Tabela 22. Elektrownie wiatrowe planowane na terenie gminy Aleksandrów Kujawski Tabela 23. Plany modernizacyjne Operatora Energa S.A. na terenie gminy Aleksandrów Kujawski w latach

91

92

93 Załącznik do Uchwały nr Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Gminy Aleksandrów Kujawski na lata Aleksandrów Kujawski 2014

94 Wykonanie opracowania: PHU Czysta Energia Stanisław Kondratiuk Pl. Słowiański 1/307, Legnica tel. (48) Osoby biorące udział przy opracowaniu Planu: Stanisław Kondratiuk Katarzyna Kucharska Emilia Opatowicz Osoby współpracujące ze strony Urzędu Gminy: Malwina Andrusiak Monika Rolirad 2 S t r o n a

95 Spis treści Streszczenie... 6 Słownik podstawowych pojęć Wstęp Podstawa prawna opracowania Cel opracowania Zakres Planu Źródła informacji Plan gospodarki niskoemisyjnej w kontekście polityki międzynarodowej, krajowej, regionalnej i gminnej Polityka międzynarodowa Polityka krajowa Polityka regionalna Polityka Gminy Charakterystyka obszaru objętego Planem Położenie Gminy Aleksandrów Kujawski Warunki klimatyczne Komunikacja Demografia Gospodarka, rynek pracy Rolnictwo Lasy, obszary chronione Wody powierzchniowe Mieszkalnictwo Zaopatrzenie w energię elektryczną Zaopatrzenie w ciepło Zaopatrzenie w gaz Gospodarka wodno-ściekowa Gospodarka odpadami Sektor publiczny Inwentaryzacje emisji dwutlenku węgla Metodologia Źródła danych Charakterystyka energetyczna i wskaźniki emisji podstawowych nośników energii i paliw Energia elektryczna Mieszkalnictwo Sektor publiczny Podmioty gospodarcze Transport lokalny i tranzytowy Podsumowanie części inwentaryzacyjnej i prognoza Plan działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej Identyfikacja kluczowych problemów na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski S t r o n a

96 4.2. Plan działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej Określenie celu strategicznego na rok Cele szczegółowe PGN i priorytetowe obszary działania Metodologia doboru działań Sektor publiczny Sektor mieszkalny Sektor przedsiębiorstw Transport Prognozy i plany rozwojowe sieci elektroenergetycznej Systemy zarządzania energią Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii Energia słoneczna Biomasa Energia geotermalna Energia wiatru Analiza stanu wykorzystania OZE w Gminie Prognoza wykorzystania OZE w roku Działania szkoleniowe i informacyjne Działania w zakresie realizacji Planu - podsumowanie Ocena realizacji i zarządzanie Aspekty organizacyjne - struktury, zasoby, budżet, zaangażowane strony Harmonogram rzeczowo-finansowy realizacji działań Monitoring i wskaźniki oraz procedury weryfikacji Czynniki ryzyka w realizacji PGN analiza SWOT Wpływ realizacji Planu na środowisko Odniesienie do uwarunkowań w zakresie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Źródła finansowania Planu Środki unijne POIiŚ RPO WK-P PROW Fundusze dla Gminy NFOŚiGW- Lemur Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej Fundusze dla przedsiębiorstw NFOŚiGW- Program NF - Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach NFOŚiGW-Bocian - Wspieranie rozproszonych odnawialnych źródeł energii PolSEFF Wspieranie przedsiębiorstw w ramach PO IŚ Wspieranie przedsiębiorstw w ramach RPO WK-P Fundusze pożyczkowe i poręczeniowe Fundusze dla sektora mieszkalnego Fundusz Termomodernizacji i Remontów Banku Gospodarstwa Krajowego NFOŚiGW - Dopłaty do kredytów na budowę domów energooszczędnych S t r o n a

97 NFOŚiGW - Prosument linia dofinansowania z przeznaczeniem na zakup i montaż mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii Ustawa OZE Prosument - preferencyjne stawki zakupu energii dla mikroinstalacji Fundusze WFOŚiGW Fundusze Europejskiego Banku Inwestycyjnego Akty prawne Wykaz literatury Spis tabel Spis rysunków S t r o n a

98 Streszczenie Plan gospodarki niskoemisyjnej Gminy Aleksandrów Kujawski jest to dokument strategiczny. Wychodzi naprzeciw trendom zmierzającym do redukcji gazów cieplarnianych. Zawiera informacje dotyczące emisji gazów cieplarnianych i pyłów na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski. Sporządzenie Planu gospodarki niskoemisyjnej jest następstwem przyjętych przez Polskę zobowiązań w ramach protokołu z Kioto oraz pakietu klimatyczno-energetycznego Unii Europejskiej. Celem niniejszego dokumentu jest analiza możliwości realizacji przedsięwzięć w zakresie obniżenia zużycia energii elektrycznej oraz paliw kopalnych, zwiększenia efektywności wykorzystania zasobów lokalnych w postaci źródeł energii odnawialnych oraz obniżenia emisji gazów cieplarnianych wraz ze wskazaniem potencjalnych skutków ekologicznych, ekonomicznych i społecznych tych działań, a także dostępnych źródeł finansowania inwestycji. Plan gospodarki niskoemisyjnej jest zbieżny z celem ogólnopolskim i europejskim, jakim jest redukcja emisji gazów cieplarnianych w roku 2020 o 20% w stosunku do roku 1990, zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych w całkowitym zużyciu energii końcowej do 20%, oraz poprawa efektywności energetycznej o 20% do roku Raport z emisji gazów cieplarnianych dla Gminy Aleksandrów Kujawski zawiera wyniki inwentaryzacji emisji CO 2 dla roku 2006, 2013 oraz prognozę emisji na rok Takie zestawienie posłużyło do wyznaczenia celu redukcyjnego i opracowania planu działań. Wyznaczono cel redukcyjny dla Gminy w tonach (Mg) CO 2. Oszacowano, że emisje na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski mogą być ograniczone do 2020 roku o 6870 ton w stosunku do roku Gmina wiejska Aleksandrów Kujawski leży w południowej części województwa kujawskopomorskiego w powiecie aleksandrowskim, na lewym brzegu Wisły. Zajmuje obszar 131 km 2 (13145 ha), liczy mieszkańców. Gmina ma charakter typowo rolniczy. Użytki rolne stanowią ok. 75,5% powierzchni całkowitej, lasy i grunty leśne 16,7%, grunty zabudowane 3,5 %, tereny pod wodami 1,2%, pozostałe tereny 2,4%. Gospodarstw prowadzących działalność rolniczą jest 893. Zajmują one powierzchnię ponad 8500 ha. Średnia wielkość gospodarstwa wynosi ok. 9 ha. Jest stosunkowo dużo gospodarstw o powierzchni ponad 15 ha 15% według PSR2010, a łączna powierzchnia, na jakiej prowadzą uprawy to prawie 4700 ha 54% całego areału. Klasa gleb jest zróżnicowana, gruntów w dobrych klasach II i III jest ok. 27%. Dominują uprawy zbóż, które stanowią ok. 77% całkowitego areału. Ponadto, na lepszych glebach, uprawiane są buraki cukrowe 8%, warzywa gruntowe 6%, rzepak - 5% areału. Bezpośredni wpływ na rodzaj upraw, oprócz jakości gleb, ma również produkcja zwierzęca prowadzona na terenie Gminy. Funkcjonuje tu ponad 600 gospodarstw hodujących zwierzęta, ale dużych i średnich gospodarstw nastawionych na produkcję zwierzęcą jest kilkadziesiąt. Dominującą specjalizację stanowi hodowla drobiu. W Gminie Aleksandrów Kujawski dominuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz zagrodowa. Na terenach przyległych do pobliskich miast w bardzo szybkim tempie rozwinęło 6 S t r o n a

99 się budownictwo jednorodzinne. Związane jest to z migracją ludności, która zamieszkując na terenie Gminy nie jest związana bezpośrednio z rolnictwem, a z innymi działami gospodarki. Zasoby mieszkaniowe Gminy na rok 2013 wynosiły ogółem 3280 mieszkań o łącznej powierzchni użytkowej ponad 303 tys. m 2. Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania wyniosła w 2013 roku ponad 90 m 2, na 1 osobę przypadało 25,8 m 2. Jakość powietrza atmosferycznego na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski jest uwarunkowana poprzez jej charakter urbanistyczny. Dominuje zabudowa rozproszona, źródła ciepła w zdecydowanej większości stanowią lokalne kotłownie. Jakość powietrza jest kształtowana przez dwa czynniki: - emisje z kotłowni indywidualnych, - emisje z ruchu pojazdów silnikowych w ruchu lokalnym i tranzytowym. Oprócz tego, w znacznie mniejszym stopniu, mają wpływ: - emisje wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej, w tym produkcji przemysłowej oraz handlu i usług, - emisje z budynków podlegających samorządowi, głównie szkół. Ponadto pewna ilość zanieczyszczeń atmosferycznych może migrować z terenów zewnętrznych na teren Gminy. Największy wpływ może mieć tu bezpośrednie sąsiedztwo miast Aleksandrów Kujawski, Ciechocinek, Toruń i Włocławek. Ogólnie jednak podstawowe znaczenie ma emisja własna z systemów grzewczych. Zaopatrzenie w ciepło w Gminie odbywa się przede wszystkim poprzez indywidualne kotłownie opalane paliwami stałymi. Ponad 80% mieszkań wyposażonych jest w system centralnego ogrzewania. Kotły i piece na węgiel i miał węglowy stanowią główne źródła energii cieplnej w budynkach mieszkalnych. W części z nich spalane jest również drewno. Innych źródeł (olej opałowy, gaz ziemny) używa się sporadycznie. Nie ma kotłowni centralnej ani systemu centralnej dystrybucji ciepła. Część przedsiębiorców do ogrzewania używa kotłów na olej opałowy, a część na węgiel i drewno. Budynki szkolne ogrzewane są za pomocą instalacji wykorzystujących olej opałowy. System gazowniczy na terenie Gminy jest w początkowym stadium rozwoju. W roku 2013 całkowite zużycie na terenie Gminy wyniosło ok. 13 tys. m 3 gazu sieciowego. Trudno ocenić jak będzie kształtować się dystrybucja i zużycie gazu ziemnego w następnych latach. Będzie to uzależnione przede wszystkim od kosztów użytkowania gazu sieciowego oaz relacji cen gazu do węgla. Dosyć mocne obniżki cen surowców energetycznych na rynkach w latach nie przełożyły się na niższe ceny detaliczne dla odbiorców detalicznych. Gmina Aleksandrów Kujawski jest w całości zelektryfikowana. Operatorem systemu dystrybucyjnego dla Gminy jest Koncern Energetyczny ENERGA S.A., Oddział Zakład Energetyczny Toruń. Zasilanie odbywa się przez magistrale napowietrzne średniego napięcia 15 kv ze stacji GPZ 110/15kV Ciechocinek. Na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski są trzy grupy odbiorców energii elektrycznej: - Gospodarstwa domowe i rolnicze - Gmina i podmioty gminne, w tym oświetlenie uliczne - Podmioty gospodarcze Według danych GUS zużycie energii elektrycznej na niskim napięciu w powiecie aleksandrowskim w roku 2013 wynosiło MWh, w tym MWh na terenach wiejskich. Oszacowane zużycie na terenie Gminy wiejskiej Aleksandrów Kujawski wyniosło 8623 MWh, natomiast zużycie na jednego mieszkańca wynosiło około 742 kwh. Zużycie energii elektrycznej przez sektor publiczny wynosi 1137 MWh, z tego 346 MWh na potrzeby obiektów gminnych i 791 MWh na potrzeby oświetlenia ulicznego. Ponadto ok S t r o n a

100 MWh zużyto na potrzeby systemu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Z kolei sektor przedsiębiorstw zużył w roku 2013 ok MWh energii elektrycznej. Zużycie paliw w transporcie też stanowi istotny czynnik emisji gazów w ujęciu lokalnym. Gwałtowny rozwój motoryzacji w ostatnich latach przyczynił się do wzrostu ilości przejazdów indywidualnych przy jednoczesnym regresie komunikacji publicznej. Inwestycje centralne, mające na celu powstrzymanie degradacji kolei wydają się być spóźnione. Celem Planu gospodarki niskoemisyjnej jest skierowanie uwagi podróżujących mieszkańców Gminy na potrzebę i potencjał rozwoju alternatywnego transportu niskoemisyjnego. Zaproponowano szereg działań mogących poprawić komunikację przy zmniejszeniu zużycia paliw i zmniejszeniu emisji dwutlenku węgla. Są to m.in. budowa ścieżek rowerowych, poprawa jakości dróg gminnych, systemy wspólnych przejazdów i przewozów, zarządzanie flotami pojazdów oraz podnoszenie świadomości w zakresie potencjału obniżenia emisyjności w transporcie czy szkolenia z ekojazdy. Przedstawiono zakres działań poszczególnych sektorów w zakresie redukcji emisji. Działania Urzędu Gminy Aleksandrów Kujawski na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla obejmują termomodernizacje budynków, szkolenia, inwestycje w energie odnawialne, działania informacyjne i edukacyjne. Duży udział w działaniach mogą mieć mieszkańcy Gminy. Podstawowym wyzwaniem jest tu przeprowadzenie termomodernizacji budynków mieszkalnych i wymiana pieców i kotłów grzewczych na urządzenia o wyższej sprawności i niższej emisyjności. Istnieje także duży potencjał inwestowania w odnawialne źródła energii, głównie fotowoltaikę. Przedsiębiorcy, działający na terenie Gminy mają duże możliwości w zakresie działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej. Ich głównym kierunkiem działań powinna być poprawa efektywności energetycznej w zakładach oraz inwestowanie w odnawialne źródła energii. Wszystkie działania we wszystkich sektorach mogą być wsparte funduszami zewnętrznymi. W Planie przedstawiono wytyczne w zakresie pozyskiwania funduszy na realizację planowanych działań oraz dotyczące monitoringu postępów w jego realizacji. Plan gospodarki niskoemisyjnej Gminy Aleksandrów Kujawski jest zbieżny z planami i strategiami nadrzędnymi, zarówno na poziomie gminnym, regionalnym, jak i krajowym czy międzynarodowym. 8 S t r o n a

101 Słownik podstawowych pojęć Energia użytkowa energia cieplna, elektryczna, lub inna niezbędna odbiorcy do zaspokojenia jego potrzeb. Energia finalna (końcowa) energia zużywana na potrzeby odbiorcy po uwzględnieniu sprawności układu dostarczającego, jest to np. energia licznikowa lub energia dostarczona z kotła do systemu centralnego ogrzewania. Energia pierwotna energia zawarta w paliwie kopalnym lub innym nośniku wykorzystywanym na potrzeby odbiorcy, łącznie z dodatkowymi nakładami energii na wydobycie, przetworzenie i dostarczenie tego paliwa/nośnika do odbiorcy. Krotności jednostek energii, mocy: k (kilo) =10^3 M (mega) = 10^6 G (giga) = 10^9 T (tera) =10^12 P (peta) = 10^15 Jednostki energii: 1 PJ= 10^3 TJ = 10^6 GJ = 10^9 MJ = 10^12 kj = 10^15 J 1 TWh = 10^3 GWh = 10^6 MWh = 10^9 kwh = 10^12 Wh 1 MWh = 3,6 GJ, 1 kwh = 3,6 MJ 1 GJ = 278 kwh, 1 MJ = 278 Wh 1 kgoe = 41,9 MJ = 11,63 kwh 1 toe= 41,9 GJ =11,63 MWh Jednostki mocy: 1 W= 1J/s, 1 kw = 1 kj/s, 1 MW= 1MJ/s Jednostki masy: 1 Mg = 1000 kg = 1 tona Energia nieodnawialna energia zawarta w paliwach kopalnych, których zasoby są ograniczone. Podstawowe paliwa nieodnawialne to: węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny (w tym także gaz łupkowy), paliwa jądrowe. Energia odnawialna energia słoneczna, wiatru, wody, geotermalna, biomasa, a także ciepło z otoczenia, gruntu. Emisja wydzielanie do atmosfery gazów i pyłów powstałych w wyniku spalania paliw na potrzeby wytworzenia energii. Niska emisja wydzielanie gazów i pyłów ze spalania paliw w małych instalacjach domowych lub w pojazdach spalinowych. Zanieczyszczenia atmosfery szkodliwe substancje powstające w wyniku spalania paliw, oddziałujące negatywnie na zdrowie mieszkańców, głownie na drogi oddechowe. Gospodarka niskoemisyjna gospodarka oparta na racjonalnym gospodarowaniu paliwami, stosowaniu zasad oszczędności energii, wykorzystaniu źródeł odnawialnych. Plan gospodarki niskoemisyjnej dokument strategiczny, wskazanie możliwości realizacji celów realizacji gospodarki niskoemisyjnej na poziomie lokalnym. 9 S t r o n a

102 1. Wstęp Plan gospodarki niskoemisyjnej powstał jako lokalny wkład Gminy Aleksandrów Kujawski do ogólnopolskiej puli zobowiązań, wynikających z ratyfikowania przez Polskę Protokołu z Kioto oraz pakietu klimatyczno-energetycznego przyjętego przez Komisję Europejską w grudniu 2008 roku. Jego głównymi celami są: - redukcja emisji gazów cieplarnianych o przynajmniej 20 % w roku 2020 w stosunku do poziomu z 1990 roku, - zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych do 20% w ogólnym zużyciu energii, - podniesienie efektywności energetycznej poprzez redukcję zużycia energii pierwotnej o 20% w stosunku do prognoz na 2020 r Podstawa prawna opracowania Gmina Aleksandrów Kujawski, mając na uwadze troskę o środowisko naturalne, oraz wychodząc naprzeciw trendom zmierzającym do redukcji emisji gazów cieplarnianych, na mocy uchwały Rady Gminy nr XXVII/264/13 z dnia roku przystąpiła do opracowania i wdrażania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN). Podstawą formalną opracowania pt: "Plan gospodarki niskoemisyjnej Gminy Aleksandrów Kujawski" jest umowa zawarta w dniu 01 sierpnia 2014 r. pomiędzy: Gminą Aleksandrów Kujawski z siedzibą ul. Słowackiego 12, Aleksandrów Kujawski, reprezentowaną przez Pana Andrzeja Olszewskiego Wójta Gminy Aleksandrów Kujawski a Stanisławem Kondratiukiem prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą PHU Czysta Energia Stanisław Kondratiuk z siedzibą w Legnica, pl. Słowiański 1/307, posiadającym wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej Cel opracowania Plan gospodarki niskoemisyjnej jest dokumentem strategicznym, obejmującym swoim zasięgiem cały obszar terytorialny Gminy Aleksandrów Kujawski. Koncentruje się na wskazaniu możliwości redukcji emisji gazów cieplarnianych. Służyć temu mają, m.in. takie działania jak: podniesienie efektywności energetycznej, zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz edukacja i wzrost świadomości społecznej w zakresie gospodarki niskoemisyjnej. Podstawowym celem Planu jest osiągnięcie korzyści ekonomicznych, środowiskowych i społecznych płynących z działań zmniejszających emisje gazów cieplarnianych przy poszanowaniu zasad zrównoważonego rozwoju. Może to być osiągnięte m. in. przez zwiększenie efektywności energetycznej, zmniejszenie energochłonności, zastosowanie odnawialnych źródeł energii, wzrost innowacyjności i wdrożenie nowych technologii, utworzenie nowych zielonych miejsc pracy, a w konsekwencji sprzyjających wzrostowi konkurencyjności gospodarki. Plan gospodarki niskoemisyjnej pozwoli podnieść szanse Gminy Aleksandrów Kujawski i podmiotów gospodarczych działających na jej terenie na uzyskanie dofinansowania z funduszy krajowych i Unii Europejskiej, w tym w ramach 10 S t r o n a

103 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko - Pomorskiego na lata Gmina podjęła zobowiązania zgodnie z celami unijnej polityki klimatyczno-energetycznej, w tym zmniejszenia do 2020 roku emisji dwutlenku węgla w podległych jej jednostkach terytorialnych o co najmniej 20 % w stosunku do roku W tym celu wykonano inwentaryzacje emisji gazów cieplarnianych oraz opracowanie działań na rzecz zrównoważonej energii. Określono zużycie nośników energii i związaną z nimi emisję CO 2 w następujących sektorach: - obiekty gminne i gospodarka komunalna, oświetlenie uliczne, - gospodarstwa domowe, - przemysł, usługi i handel, - transport Zakres Planu Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wydał szczegółowe wytyczne i zalecenia, zawarte w Załączniku nr 9 do Regulaminu konkursu nr 2/POIiŚ/9.3/2013 w ramach IX osi priorytetu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna, Działanie 9.3 Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej plany gospodarki niskoemisyjnej. Zalecana struktura Planu gospodarki niskoemisyjnej, zgodnie z metodologią SEAP, jest następująca: 1. Streszczenie 2. Ogólna strategia - Cele strategiczne i szczegółowe - Stan obecny i wizja na przyszłość (identyfikacja obszarów problemowych) - Aspekty organizacyjne i finansowe (struktury organizacyjne, zasoby ludzkie, zaangażowane strony, budżet, źródła finansowania inwestycji, środki finansowe na monitoring i ocenę) 3. Wyniki bazowej inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla 4. Działania i środki zaplanowane na cały okres objęty planem - Długoterminowa strategia, cele i zobowiązania - Krótko/średnioterminowe działania/zadania (opis, podmioty odpowiedzialne za realizację, harmonogram, koszty, wskaźniki). Struktura Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Aleksandrów Kujawski na lata jest zgodna z ww. zaleceniami. W Planie wyszczególniono: - charakterystyka obszaru objętego Planem, - analiza infrastruktury energetycznej na terenie Gminy, 11 S t r o n a

104 - obecny stan powietrza atmosferycznego na terenie Gminy (te informacje umożliwią poznanie potrzeb związanych z ochroną atmosfery), - metodologia inwentaryzacji oraz analiza wyników emisji dwutlenku węgla do atmosfery ze źródeł na terenie Gminy, - identyfikacja obszarów problemowych, występujących na terenie Gminy, - wyniki obliczeń emisji w tonach CO 2 (Mg CO 2 ) dla poszczególnych sektorów i paliw, - identyfikacja celów Planu, czynników oddziałujących na jego realizację oraz ocena ekonomiczna wraz ze wskazaniem źródeł finansowania i harmonogram podejmowanych działań, - zarządzanie Planem, organizacja procesu realizacji oraz współpracy władz samorządowych z interesariuszami Źródła informacji Przy sporządzaniu niniejszej dokumentacji wykorzystano dane pochodzące z następujących urzędów, instytucji, przedsiębiorstw: - Urząd Gminy Aleksandrów Kujawski (Wydział Planowania, Wydział Inwestycji, Wydział Organizacyjny) - Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej Ekoskład sp. z o.o. (gospodarka odpadami) - GPU Algawa sp. z o.o.(gminna infrastruktura wodno-kanalizacyjna oraz obsługa szkół) - Gminny Zespół Obsługi Szkół w Aleksandrowie Kujawskim - Starostwo Powiatowe w Aleksandrowie Kujawskim - Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy - Wojewódzki Urząd Statystyczny w Bydgoszczy - Główny Urząd Statystyczny - Energa S.A. - PGNiG S.A. - Pomorska Grupa Konsultingowa S.A. (informacje o zakupach energii elektrycznej) Ponadto zostały wykorzystane ankiety i wywiady własne przeprowadzone przez zespół przygotowujący Plan Plan gospodarki niskoemisyjnej w kontekście polityki międzynarodowej, krajowej, regionalnej i gminnej Plan gospodarki niskoemisyjnej Gminy Aleksandrów Kujawski jest skorelowany z istniejącymi dokumentami strategicznymi na poziomie międzynarodowym, krajowym, regionalnym i gminnym. 12 S t r o n a

105 Polityka międzynarodowa Podstawę światowej redukcji emisji gazów cieplarnianych stanowi ramowa Konwencja Klimatyczna UNFCCC przyjęta w roku 1992 w Rio de Janeiro przez 192 państwa. Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery jest konieczne dla ograniczenia negatywnych konsekwencji zmian klimatu. W związku z tym, przedstawiciele państw na całym świecie zdecydowali się na podjęcie działań w celu zredukowania emisji gazów cieplarnianych emitowanych do atmosfery w wyniku działalności człowieka. To przyczyniło się do skierowania globalnej gospodarki w kierunku niskoemisyjnym. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska za 28 % emisji gazów cieplarnianych odpowiada sektor energetyczny, transport za 21 %, przemysł za 20 %, gospodarstwa domowe oraz małe i średnie przedsiębiorstwa za 17 %. Z tego też powodu wysiłki Unii Europejskiej zorientowane są szczególnie na ograniczenie emisji w tych właśnie sektorach. Komisja Europejska uznała, że kluczowymi technologiami pozwalającymi na znaczne zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery będą: produkcja energii ze źródeł odnawialnych, poprawa efektywności energetycznej, energia nuklearna oraz wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla. Może nie jest to najszczęśliwszy wybór (szczególnie jeżeli chodzi o wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla), ale przynajmniej jest wstępem do jakichkolwiek dyskusji i prób osiągnięcia postępu. Pakiet Energetyczno-Klimatyczny jest elementem polityki energetycznej Unii Europejskiej. Głównym celem tej polityki jest ochrona klimatu, a realizacji tego celu ma sprzyjać wypełnienie do roku 2020 następujących warunków: - 20% redukcja emisji dwutlenku węgla, - zwiększenie udziału energii odnawialnej do poziomu 20% całkowitego zużycia, - wzrost efektywności energetycznej skutkującej 20% redukcją zużycia paliw, - wzrost zużycia biopaliw do poziomu 10% wszystkich paliw napędowych. EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Aleksandrów Kujawski jest zgodny i zbieżny z założeniami programu EUROPA Dotyczą one m. in.: - Ograniczenia emisji dwutlenku węgla co najmniej o 20% w porównaniu z poziomem z 1990 r. lub, o ile pozwolą na to warunki nawet o 30%; z kolei należy zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii w całkowitym zużyciu energii do 20%, a także zwiększyć efektywność wykorzystania energii o 20%. - Ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i wykorzystania w pełni możliwości nowych technologii, takich jak wychwytywanie dwutlenku węgla i sekwestracja. Bardziej efektywne korzystanie z zasobów w dużym stopniu może wpłynąć na ograniczenie emisji, oszczędności, a także pobudzenia wzrostu gospodarczego. Dotyczy to wszystkich sektorów gospodarki, nie tylko tych wysokoemisyjnych. 13 S t r o n a

106 Polityka krajowa Prawo energetyczne Za priorytetowy cel nowej regulacji prawnej uważa się zbudowanie spójnych ram prawnych w sferze energetyki, z uwzględnieniem standardów europejskich. Oprócz tego ustawa prawo energetyczne będzie miała na celu uproszczenie, uporządkowanie, a także zmodernizowanie istniejących przepisów oraz dostosowanie obowiązujących uregulowań do rozporządzeń unijnych. Mały trójpak energetyczny (nowelizacja Prawa energetycznego) Dokument zawiera przepisy przejściowe w obrębie Prawa energetycznego i przygotowania do uchwalenia ustaw o odnawialnych źródłach energii, prawa gazowego i nowego Prawa energetycznego. Te trzy ustawy mają zastąpić obecne Prawo energetyczne, przystosować je do wymagań UE oraz potrzeb nowoczesnej energetyki, tj. energetyki odnawialnej, sieci inteligentnych, energetyki rozproszonej. Projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii Ustawa określa m.in.: 1) zasady i warunki wykonywania działalności w zakresie wytwarzania: energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, biogazu rolniczego w instalacjach odnawialnego źródła energii, biopłynów; 2) mechanizmy i instrumenty wspierające wytwarzanie: energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, biogazu rolniczego w instalacjach odnawialnego źródła energii; 3) zasady wydawania gwarancji pochodzenia energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii w instalacjach odnawialnego źródła energii; 4) zasady realizacji krajowego planu działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. W ustawie zdefiniowano pojęcia: - odnawialne źródła energii - odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów; - mikroinstalacja instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 40 kw, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kv lub o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 120 kw; - mała instalacja instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 40 kw i nie większej niż 200 kw, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kv lub o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu większej niż 120 kw i nie większej niż 600 kw; Podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wymaga uzyskania koncesji na zasadach i warunkach określonych w ustawie Prawo energetyczne, z wyłączeniem wytwarzania energii elektrycznej: 1) w mikroinstalacji; 2) w małej instalacji; 3) z biogazu rolniczego; 14 S t r o n a

107 4) wyłącznie z biopłynów. Projekt ustawy Prawo gazowe Celem ustawy jest tworzenie warunków do zapewnienia bezpieczeństwa dostarczania gazu ziemnego i bezpieczeństwa technicznego systemów gazowych, równoważenia interesów przedsiębiorstw gazowniczych i odbiorców, efektywnego używania gazu ziemnego, zrównoważonego rozwoju kraju, rozwoju konkurencji, przeciwdziałania negatywnym skutkom naturalnych monopoli, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych. Strategia Rozwoju Kraju 2020 Strategia Rozwoju Kraju 2020 (SRK2020) jest najważniejszym dokumentem w perspektywie średniookresowej, który określa cele strategiczne rozwoju kraju do 2020 roku. Strategia ta wskazuje strategiczne zadania państwa, których podjęcie w perspektywie najbliższych 10 lat jest konieczne dla wzmocnienia procesów rozwojowych. Dodatkowo, strategia przedstawia scenariusz rozwojowy, który wynika m.in. z diagnozy barier i zagrożeń, analizy istniejących potencjałów, a także możliwości sfinansowania zaprojektowanych działań rozwojowych. Celem głównym SRK2020 jest: wzmocnienie gospodarczych, społecznych i instytucjonalnych potencjałów, zapewniających szybszy i zrównoważony rozwój kraju oraz poprawę życia ludności. Cel II.6. Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko - II.6.2. Poprawa efektywności energetycznej Poprawa efektywności energetycznej jest jednym z priorytetów unijnej polityki energetycznej. W Pakiecie klimatyczno-energetycznym został wyznaczony 20% cel poprawy efektywności energetycznej do 2020 roku. Cel ten będzie realizowany poprzez: - modernizację regionalnej i lokalnej infrastruktury przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej (w tym umożliwiająca wykorzystanie energii z OZE), a także rozwój energetyki rozproszonej poza istniejącą siecią energetyczną z wykorzystaniem lokalnych odnawialnych źródeł; - wsparcie termomodernizacji budynków i modernizacji istniejących systemów ciepłowniczych z zastosowaniem dostępnych i sprawdzonych technologii - oznaczanie energochłonności urządzeń i produktów zużywających energię, wprowadzenie minimalnych standardów dla produktów zużywających energię; - budowa instalacji przy wykorzystaniu technologii czystego węgla - wprowadzenie systemu białych certyfikatów, obowiązkowe świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków, ustalenie nowych wymagań dotyczących ochrony cieplnej oraz energooszczędności budynków, obowiązek przeprowadzenia analizy zastosowania wysoko efektywnych systemów alternatywnych na etapie projektowania budynku, - prace nad innowacyjnymi rozwiązaniami technologicznymi związanymi z poszukiwaniem nowatorskich metod ograniczających wydzielanie gazów cieplarnianych ( czyste technologie ) - połączenie poprzez energetyczne giełdy systemu krajowego z rynkiem skandynawskim i z krajami Europy Środkowo-Wschodniej - wdrożenie ram regulacyjnych UE w zakresie funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ziemnego i energii elektrycznej w wersji gwarantującej pełne rozdzielenie własnościowe przesyłu surowców od innych działalności - wsparcie i wdrożenie zintegrowanych systemów zarządzania popytem na energię i ciepło. 15 S t r o n a

108 II.6.3. Zwiększenie dywersyfikacji dostaw paliw i energii - zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego poprzez dywersyfikację struktury wytwarzania oraz dostaw paliw i energii. Konieczne będą inwestycje, które wykluczą zagrożenie deficytem oraz ułatwią znaczne zwiększenie potencjału mocy po 2020 roku. II.6.4. Poprawa stanu środowiska Poprawie jakości powietrza służyć będą długoterminowe działania mające na celu ograniczenia emisji pyłów i innych zanieczyszczeń powietrza, głównie z sektorów najbardziej emisyjnych (energetyka, transport), ze źródeł emisji rozproszonych oraz ze źródeł indywidualnych w zabudowie mieszkaniowej. Promowane będzie stosowanie innowacyjnych technologii w przemyśle, paliw alternatywnych oraz rozwiązań, które zwiększają efektywność zużycia paliw i energii w transporcie, a także zastosowanie paliw niskoemisyjnych w mieszkalnictwie. Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, aktywnie angażuje się w tworzenie wspólnotowej polityki energetycznej, a także wdraża jej główne cele w specyficznych warunkach krajowych, biorąc pod uwagę, posiadane zasoby energetyczne oraz uwarunkowania technologiczne wytwarzania i przesyłu energii, a także ochronę interesów odbiorców. W związku z powyższym, podstawowymi kierunkami polskiej polityki energetycznej są: Poprawa efektywności energetycznej, Wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii, Rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw, Ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko, Rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii, Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej. Plan gospodarki niskoemisyjnej jest w znaczącym stopniu korelatywny z przyjętymi kierunkami polityki energetycznej. Poprawa efektywności energetycznej przyczynia się do ograniczenia wzrostu zapotrzebowania na paliwa i energię, zwiększa bezpieczeństwo energetyczne, a także działa na rzecz ograniczenia wpływu energetyki na środowisko poprzez redukcję emisji. Podobne efekty przynosi rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym zastosowanie biopaliw. Ministerstwo Gospodarki przygotowuje wersję Polityki energetycznej Polski do roku Polityka Ekologiczna Państwa na lata z perspektywą do roku 2016 Zgodnie z Polityką Ekologiczną Państwa głównym zadaniem będzie dążenie do spełnienia zobowiązań wynikających z Traktatu Akcesyjnego oraz z dwóch dyrektyw unijnych: z Dyrektywy LCP i CAFE. Do roku 2016 zakłada się także całkowitą likwidację emisji substancji niszczących warstwę ozonową przez wycofanie ich z obrotu i stosowania na terytorium Polski. 16 S t r o n a

109 Polityka regionalna Strategia Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego do roku 2020 Plan modernizacji z 2013 r. Osią przewodnią Strategii jest modernizacja województwa, rozumiana jako zdecydowane działania skoncentrowane na wybranych dziedzinach, szczególnie ważnych dla jakości życia mieszkańców i konkurencyjności województwa. Strategia obrazuje m.in.: - rozwój sektora energetyki odnawialnej bazującej na surowcach okołorolniczych - rozwój produkcji biomasy na cele energetyczne - poprawę infrastruktury stacji i przystanków kolejowych dla zdolności przeładunkowych - poprawę dostępności kolejowej województwa w transporcie pasażerskim i towarowym - poprawę infrastruktury stacji i przystanków kolejowych dla obsługi pasażerskiej oraz rozwój ich zdolności do pełnienia roli węzłów multimodalnych w transporcie pasażerskim - upowszechnianie nowych rozwiązań z zakresu budownictwa, architektury i urbanistyki; wskazuje się tu szczególnie na stosowanie nowoczesnych technologii budownictwa pasywnego, termomodernizacji wykorzystywania odnawialnych źródeł energii - zwiększenie efektywności energetycznej i pozyskanie energii z niskoemisyjnych źródeł; szczególnie ważne są tu kwestie rozwoju energooszczędnego budownictwa, a także spełnianie minimalnych kryteriów takich jak: oszczędność energii i efektywność energetyczna, przede wszystkim w odniesieniu do wszelkich projektów infrastrukturalnych gdzie przewidziana jest budowa i modernizacja budynków oraz przyznanie rzeczowych mechanizmów preferencji dla projektów, maksymalizując efektywność energetyczną i oszczędność energii, co pobudza rozwój sektora budowlanego, zwiększa bezpieczeństwo energetyczne, zmniejsza emisję gazów cieplarnianych poprzez odzwierciedlenie w kryteriach wyboru projektów - rozwój niskoemisyjnego i zrównoważonego transportu - planowanie przestrzenne i inwestycje infrastrukturalne z uwzględnieniem konieczności adaptacji do zmian klimatu, a także ochrony środowiska co obejmuje także ograniczenie zjawiska rozlewania się miast. Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego jest podstawowym instrumentem realizacji celów Strategii rozwoju województwa kujawskopomorskiego do roku 2020 Plan modernizacji Strategia Programu jest w pełni spójna z celami krajowymi wskazanymi w Strategii Rozwoju Kraju do 2020 roku i jednocześnie zachowuje synergię z celami Strategii Europa OŚ PRIORYTETOWA 3 Efektywność energetyczna i gospodarka niskoemisyjna w regionie Cel tematyczny 4. Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach: 4.1. Wspieranie wytwarzania i dystrybucji energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych 4.2. Promowanie efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii w przedsiębiorstwach 17 S t r o n a

110 4.3. Wspieranie efektywności energetycznej, inteligentnego zarządzania energią i wykorzystania odnawialnych źródeł energii w infrastrukturze publicznej, w tym w budynkach publicznych, i w sektorze mieszkaniowym 4.5. Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich rodzajów terytoriów, w szczególności dla obszarów miejskich, w tym wspieranie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej i działań adaptacyjnych mających oddziaływanie łagodzące na zmiany klimatu. Realizacja PI spowoduje wniesienie wkładu przez region w realizację celu określonego dla Polski w ramach tzw. pakietu klimatyczno-energetycznego, zgodnie z którym udział energii ze źródeł odnawialnych w całkowitym zużyciu energii ma wynieść 15% w roku Program Ochrony Środowiska oraz Plan Gospodarki Odpadami Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata z perspektywą na lata W zakresie poprawy jakości powietrza atmosferycznego i ochrony klimatu POS przewiduje realizację następujących kierunków działań: - analiza wyników monitoringu jakości powietrza atmosferycznego według ocen rocznych, określanie kierunków działań naprawczych dla stref należących do klasy C (o największym stopniu zanieczyszczenia powietrza) - ograniczenie, a docelowo eliminacja niskiej emisji ze źródeł komunalnych w miastach i terenach zwartej zabudowy mieszkaniowej poprzez: sukcesywną budowę sieci gazowej, zastępowanie paliw wysokoemisyjnych paliwami ekologicznymi (paliwami niskoemisyjnymi) oraz energią ze źródeł zbiorczych lub energią ze źródeł odnawialnych; - wycofywanie z obrotu i stosowania substancji niszczących warstwę ozonową; - osiągnięcie poziomu celu długoterminowego stężenia ozonu w powietrzu atmosferycznym na poziomie 6000 μg/m3 h w roku 2020, - edukacja ekologiczna w zakresie potrzeb i możliwości dążenia do ochrony powietrza atmosferycznego i klimatu m.in. poprzez oszczędność energii elektrycznej, promowanie stosowania niskoemisyjnych lub odnawialnych źródeł energii, biopaliw itp Polityka Gminy Cele Planu gospodarki niskoemisyjnej są także zgodne i zbieżne z przyjętymi priorytetami na poziomie gminnym, które wyznaczają m.in. poniższe dokumenty strategiczno-planistyczne: Strategia Rozwoju Gminy Aleksandrów Kujawski na lata Strategia jest podstawowym dokumentem planistycznym, który wskazuje najważniejsze cele dalszego rozwoju Gminy i określa sposób osiągnięcia tych celów. To dokument kierunkowy, który jest podstawą do podejmowania skoordynowanych działań przez władze Gminy. Do celów strategicznych należy również dbanie o wysoką jakość środowiska naturalnego oraz pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych, co czyni Plan gospodarki niskoemisyjnej spójny z założeniami tego dokumentu. 18 S t r o n a

111 Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski na lata W rozdziale IV - Analiza oraz ocena zasobów i składników środowiska, podrozdział 4.6 Powietrze atmosferyczne, przedstawiono m.in. główne źródła zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego na terenie Gminy. W dalszej części opracowania proponuje się ograniczanie emisji zanieczyszczeń do powietrza poprzez wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, a w szczególności: promieniowania słonecznego, paliw drzewnych (pelet, brykiet), biomasy z upraw roślin energetycznych czy słomy. W rozdziale V przedstawiono politykę ochrony środowiska, w której Cel ogólny IV dotyczy zmniejszenia zanieczyszczenia atmosfery do poziomu, w którym nie występują w ogóle zagrożenia dla zdrowia ludzi. W celu osiągnięcia w/w celu ogólnego określono cele szczegółowe: 1. Systematyczne zmniejszanie zagrożenia dla zdrowia i środowiska związanego z niską emisją; 2. Maksymalne ograniczenie strat ciepła w systemie ciepłowniczym. Prognoza oddziaływania na środowisko ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Kujawski z 2013 r. W dokumencie tym w rozdziale 8 przedstawiono główne problemy ochrony środowiska - zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego (w tym emisja hałasu I promieniowania elektromagnetycznego. Z kolei rozdział 11. prezentuje rozwiązania, które mają na celu zapobieganie lub ograniczenie negatywnych oddziaływań na środowisko mogących wynikać z realizacji ustaleń zmiany Studium. W celu poprawy jakości powietrza, którego stan wynika przede wszystkim z wysokiego stężenia pyłów zawieszonych, pochodzącego ze źródeł powierzchniowych oraz liniowych (związanych z ruchem samochodowym), w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego Studium postuluje: - dążyć do rozwoju sieci gazu ziemnego, w takim stopniu, aby zapewnić dostęp do celów grzewczych wszystkim obiektom budowlanym przeznaczonym na pobyt ludzi; - realizować, w miarę możliwości, wzdłuż dróg szpalerów drzew (gatunków liściastych) ograniczających rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń komunikacyjnych. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Kujawski Część II Kierunki i polityka przestrzenna z 2013 r. Rozdział II.17 określa obszary, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kw mogą być zlokalizowane na terenach oznaczonych symbolem R/IT we wskazanych miejscowościach na terenie gminy Aleksandrów Kujawski, gdzie zlokalizowane są już urządzenia wytwarzające energię w źródłach odnawialnych. 19 S t r o n a

112 2. Charakterystyka obszaru objętego Planem 2.1. Położenie Gminy Aleksandrów Kujawski Gmina wiejska Aleksandrów Kujawski usytuowana jest w południowej części województwa kujawsko-pomorskiego w powiecie aleksandrowskim, na lewym brzegu Wisły. Od północy sąsiaduje z gminą Wielka Nieszawka i gminą Obrowo (powiat toruński), od strony wschodniej z miastem Ciechocinek i gminą Raciążek, od południa z gminą Koneck (wszystkie w powiecie aleksandrowskim), a od zachodu z gminami Gniewkowo i Dąbrowa Biskupia (powiat inowrocławski) oraz centralnie z miastem Aleksandrów Kujawski. Rysunek 1. Położenie Gminy Aleksandrów Kujawski Źródło: Obszar Gminy tworzy 28 sołectw z 42 miejscowościami: Białe Błota, Chrusty, Goszczewo, Grabie, Łazieniec, Nowy Ciechocinek, Odolion, Opoczki, Opoki, Ostrowąs, Ośno, Ośno Drugie, Otłoczyn, Plebanka, Poczałkowo, Podgaj, Przybranowo, Przybranówek, Rożno- Parcele, Rudunki, Słomkowo, Słońsk Dolny, Służewo, Stawki, Wilkostowo, Wołuszewo, Wólka, Zduny. Gmina wiejska Aleksandrów Kujawski, zajmuje obszar 131 km 2 (13145 ha) i w województwie kujawsko-pomorskim należy do gmin o średniej wielkości. Gęstość zaludnienia wynosi 88 osób/km 2. Gmina liczy mieszkańców (GUS, 31.XII.2013 rok). Tabela 1. Formy użytkowania terenu w Gminie Aleksandrów Kujawski Rodzaj gruntów Powierzchnia [ha] Procentowo [%] Powierzchnia ogólna 13131,0 100,00 Użytki rolne 9911,0 75,48 20 S t r o n a

113 Rodzaj gruntów Powierzchnia [ha] Procentowo [%] Użytki leśne 2188,0 16,67 Grunty zabudowane 465,0 3,54 Wody 162,0 1,23 Tereny inne 311,0 2,37 Źródło: na podstawie danych Urzędu Gminy Aleksandrów Kujawski Rysunek 2. Sołectwa Gminy Aleksandrów Kujawski Źródło: Warunki klimatyczne Zróżnicowana rzeźba terenu oraz wzniesienie nad poziom morza, przy znacznych wysokościach względnych decydują o różnorodności zjawisk klimatycznych. Dane dotyczące klimatu na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski, opracowano na podstawie obserwacji prowadzonych na stacji bazowej w Koniczynce (Gmina Łysomice) w ramach programu Zintegrowany Monitoring Środowiska Przyrodniczego (ZMŚP). Stacja ta znajduje się poza obszarem gminy, jednak reprezentuje panujące na tym terenie warunki klimatyczne. 21 S t r o n a

114 Tabela 2. Dane klimatyczne dla obszaru Gminy Aleksandrów Kujawski Parametr Średnia roczna temperatura powietrza [C] Średnie roczne opady [mm] Wartość 8,4 O C 539,9 mm Wilgotność względna [%] 79 % Średnia prędkość wiatru [m/s] Liczba dni z przymrozkami Okres wegetacji Źródło: 3,3 m/s dni dni Na obszarze gminy dominują wiatry zachodnie. Wiatr z sektora zachodniego (W i SW) wieją przez 33,2 % czasu w roku Komunikacja System komunikacyjny Gminy jest dobrze rozwinięty. Układ komunikacji składa się z sieci dróg gminnych oraz dróg o funkcji porównywalnej z drogami gminnymi, a także dróg wojewódzkich i krajowych. Niedawno powstały odcinek autostrady A1 z węzłem w Odolionie umożliwia szybką komunikację mieszkańców gminy z innymi rejonami Polski. Przez teren gminy przebiega droga krajowa Nr 1 Gdańsk - Toruń - Łódź - Piotrków Trybunalski - Katowice - Cieszyn - granica państwa (9,546 km w granicach gminy) oraz 3 drogi wojewódzkie: Nr 250 Suchatówka Służewo, Nr 266 Ciechocinek - Służewo - Radziejów - Sompolno Konin, Nr 1569 Stacja kolejowa Otłoczyn - droga Nr 1 (razem 19,348 km). Drogi powiatowe w granicach gminy (40,000 km): - Nr Otłoczyn - Ciechocinek - Nr Aleksandrów Kuj. - Ośno - Nr Stara Wieś - Nieszawa - Nr Służewo -Wólka - Nr Ośno - Zazdromin - Nr Konradowo- Koneck - Siniarzewo - Nr (Żyrosławce) - Opoczki - Przybranowo - Nr Opoki - Zduny - (Ośniszewo) - Nr Przybranowo Koneck Ponadto, na terenie Gminy funkcjonuje sieć dróg gminnych i zakładowych, służących miejscowym potrzebom. Łączna długość dróg gminnych wynosi 123,300 km. 22 S t r o n a

115 Przez teren Gminy przebiega także linia kolejowa pasażersko-towarowa relacji: Kutno Toruń Bydgoszcz. Linia pasażerska ma swoje odgałęzienie w kierunku Ciechocinka. Na terenach kolejowych znajdują się bocznice towarowe, gdzie istnieje możliwość rozładunku i załadunku towarów celem dalszej spedycji Demografia W Gminie Aleksandrów Kujawski mieszka mieszkańców: 5858 kobiet i 5763 mężczyzn (GUS, stan na 31.XII.2013). Najwięcej ludności liczy sołectwo Służewo mieszkańców, liczne są także sołectwa: Rożno-Parcele 870 osób, Odolion 810 osób. W najmniejszym sołectwie - Chrusty mieszkają 33 osoby. Bilans zmian ludności Gminy Aleksandrów Kujawski jest dodatni. W 2013 r. przyrost naturalny wynosił 19 osób (w powiecie ubytek - 84). Ponadto na bilans wpływa dodatnie saldo migracji. Trend utrzymujący się od początku wieku będzie w najbliższych latach utrzymany, chociaż tempo przyrostu będzie spowolnione. W roku 2020 liczba ludności Gminy będzie wynosić prawdopodobnie ok Rysunek 3. Liczba ludności w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach i prognoza na lata Ludność Wielom. (Ludność ) Aleksandrów Kujawski - Ludność Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Jeśli chodzi o strukturę ludności według grup wiekowych, to jest ona korzystna dla dalszego rozwoju i sprawnego funkcjonowania Gminy. Najliczniejsza jest grupa mieszkańców w 23 S t r o n a

116 wieku produkcyjnym ok. 65 %, natomiast grupa osób w wieku przedprodukcyjnym (ok. 21 %) jest o połowę większa niż grupa w wieku poprodukcyjnym (14 %). Rysunek 4. Podział ludności Gminy według grup wiekowych w roku wiek przedprodukcyjny wiek produkcyjny wiek poprodukcyjny Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS 2.5. Gospodarka, rynek pracy Według danych GUS z 2013 roku w gminie Aleksandrów Kujawski zarejestrowane były 864 podmioty gospodarki narodowej ogółem, w tym 849 w sektorze prywatnym. Szczegółowy podział na sektory według podziału PKD 2007 zestawiono w tabeli. Tabela 3. Jednostki w rejestrze REGON w roku 2013 wg sekcji PKD 2007 Sektor Liczba jedn. gospodarczych A Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 35 B Górnictwo wydobywcze 5 C Przetwórstwo przemysłowe 108 D Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę 5 wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych E Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz 4 działalność związana z rekultywacją F Budownictwo 153 G Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle S t r o n a

117 Sektor Liczba jedn. gospodarczych H Transport i gospodarka magazynowa 57 I Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami 23 gastronomicznymi J Informacja i komunikacja 5 K Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 20 L Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 7 M Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 31 N Działalność w zakresie usług administrowania i działalność 10 wspierająca O Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe 6 zabezpieczenia społeczne P Edukacja 26 Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 22 R Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 17 S T U Pozostała działalność usługowa, Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby, Organizacje i zespoły eksterytorialne. Źródło: opracowanie własne na podstawie GUS Najliczniejszym działem gospodarki w Gminie Aleksandrów Kujawski jest sektor handlowy. Jest w nim zarejestrowanych 278 jednostek gospodarczych co stanowi 32% wszystkich podmiotów gospodarczych Gminy. Sektor budowlany reprezentują 153 podmioty (17,9%), a na trzecim miejscu przetwórstwo przemysłowe 108 jednostek gospodarczych co stanowi 12,5% ogółu. Pozostałe sektory nie przekraczają liczby 60 podmiotów. Do najważniejszych podmiotów gospodarczych na terenie gminy Aleksandrów Kujawski należą między innymi: o Astex Producent Tynków Szlachetnych i Klejów Budowlanych; o Zakład Przemysłu Mięsnego Dróbaleks s. c.; o Bird s.c. Produkcja Farb i Lakierów; o Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowo Produkcyjne Cezmar ; o Przedsiębiorstwo Wielobranżowe KiS ; o Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowo Produkcyjne Ulmex Urszula Szarecka; o Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Opoka S t r o n a

118 Wydobycie surowców Na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski znajduje się 12 złóż surowców pospolitych, w tym: 10 złóż kruszywa naturalnego i 2 złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej, z czego 6, na podstawie wydanych koncesji jest aktualnie eksploatowanych. Na terenach sołectw: Odolion, Nowy Ciechocinek, Wołuszewo i Słońsk Dolny znajduje się część złoża wód leczniczych Ciechocinek, które obecnie eksploatowane są przez Przedsiębiorstwo Uzdrowisko Ciechocinek S.A. Na obszarze gminy pokłady wody mineralnej zlokalizowane są również w rejonie wsi Otłoczyn, Wołuszewo. Rynek pracy i bezrobocie Bezrobocie w Gminie Aleksandrów Kujawski ma zmienną tendencję. W latach widoczny był wyraźny trend spadkowy. Ilość zarejestrowanych bezrobotnych zmniejszyła się w tym czasie z 1420 do 803 osób. Od roku 2009 widać zmianę i wzrost. Liczba zarejestrowanych bezrobotnych w roku 2010 wynosiła 928. W roku następnym wzrosła do 1012, w 2012 do 1143 bezrobotnych, a w 2013 do W latach widać tendencję wyhamowania wzrostu bezrobocia. Rysunek 5. Liczba zarejestrowanych bezrobotnych w latach w Gminie Aleksandrów Kujawski 1600 (M+K) (M) (K) Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Na podstawie jednorazowych badań GUS w roku 2006 ustalono, że w Gminie Aleksandrów Kujawski 1102 osoby dojeżdżały do pracy w miejscowościach poza Gminą. W tym czasie do pracy w Gminie dojeżdżały 182 osoby. Główne miejsca docelowe dla dojeżdżających to miasta: Aleksandrów Kujawski, Ciechocinek i Toruń. 26 S t r o n a

119 2.6. Rolnictwo Gmina wiejska Aleksandrów Kujawski ma charakter typowo rolniczy. Gospodarstw prowadzących działalność rolniczą jest 893. Zajmują one powierzchnię 8538,60 ha. Średnia wielkość gospodarstwa wynosi ok. 9 ha. Przeważającą grupę stanowią niewielkie: od 1 do 5 ha - jest ich 289. Sporo jest także gospodarstw dużych powyżej 15 ha 158. Gmina stanowi żywnościowe zaplecze dla pobliskich miast: Aleksandrowa Kujawskiego, Ciechocinka i Torunia do 1 ha włącznie 1-5 ha 5-10 ha ha 15 ha i więcej Rysunek 6. Ilość gospodarstw prowadzących działalność rolniczą według powierzchni Źródło: opracowanie własne na podstawie PSR do 1 ha włącznie 1-5 ha 5-10 ha ha 15 ha i więcej Rysunek 7. Powierzchnie sumaryczne gospodarstw prowadzących działalność rolniczą według wielkości Źródło: opracowanie własne na podstawie PSR 2010 Grupa gospodarstw 15+ stanowi ilościowo mniej niż 18%, natomiast powierzchniowo ponad 54%. 27 S t r o n a

120 Od jakości gleb występujących na terenie Gminy uzależniona jest struktura gatunkowa upraw. Przeważają gleby słabe. Jedynie w środkowej, zachodniej i południowej części gminy występują gleby lepszej klasy bonitacyjnej. Gruntów najwyższych klas bonitacyjnych tj. II i III jest ok. 27%. Występują one głównie w rejonie wsi: Grabie, Opoczki, Opoki, Zduny, Przybranowo, Poczałkowo, Przybranówek, Służewo, Broniszewo, Ośno Drugie, Plebanka, Słomkowo i Ostrowąs. Znaczący udział w produkcji rolnej mają uprawy o mniejszych wymaganiach glebowowodnych takie jak żyto, mieszanki zbożowe, pszenżyto, ziemniaki, kukurydza. Tabela 4. Gospodarstwa rolne i ich powierzchnia wg rodzaju użytkowania gruntów Użytkowanie gruntów Ilość gospodarstw Powierzchnia upraw ha Grunty ogółem ,24 Użytki rolne ogółem ,39 Użytki rolne w dobrej kulturze ,83 Pod zasiewami ,40 Uprawy trwałe ,76 Sady i ogrody ,33 Łąki i pastwiska ,64 Grunty ugorowane wraz z nawozami zielonymi Źródło: opracowanie własne na podstawie PSR 2010 r ,11 Część gleb występujących na terenie Gminy sprzyja również uprawie roślin na cele energetyczne np. wierzby energetycznej, która ma stosunkowo niskie wymagania. Może być uprawiana zarówno na glebach użytkowanych rolniczo jak i na nieużytkach np. można nimi obsadzić łąki, skarpy, niecki. Tabela 5. Gospodarstwa rolne i powierzchnia zasiewów wybranych upraw Wybrane uprawy Ilość gospodarstw, szt. Powierzchnia upraw, ha Zboża razem, w tym: ,54 - Zboża z mieszankami ,04 Ziemniaki ,47 Uprawy przemysłowe, w tym: ,71 - Buraki cukrowe ,51 28 S t r o n a

121 Wybrane uprawy Ilość gospodarstw, szt. Powierzchnia upraw, ha - Rzepak i rzepik ,90 Warzywa gruntowe ,58 Kukurydza na ziarno 45 83,02 Źródło: opracowanie własne na podstawie PSR 2010 r Zboża razem Buraki cukrowe Warzywa gruntowe Rysunek 8. Powierzchnia podstawowych upraw w Gminie Źródło: opracowanie własne na podstawie PSR 2010 r Rzepak i rzepik Ziemniaki Kukurydza na ziarno Zestawienie powierzchni upraw jednoznacznie wskazuje na dominujący udział zbóż w strukturze upraw Gminy. Jest to wskaźnik do potencjalnego wykorzystania słomy jako surowca energetycznego. Bezpośredni wpływ na rodzaj upraw, oprócz jakości gleb, ma również produkcja zwierzęca. Część uzyskanych plonów jest wykorzystywana jako pasze. Na terenie Gminy funkcjonuje ponad 600 gospodarstw hodujących zwierzęta. Dominujący kierunek stanowi hodowla drobiu - działa tu kilkanaście kurników. Największe z nich znajdują się w miejscowościach: Chrusty, Kuczek, Nowy Ciechocinek, Otłoczyn, Wygoda. W Rudunkach działa zakład przetwórczy przemysłu mięsnego. Szczegółowe dane dotyczące hodowli zostały umieszczone w tabeli. Tabela 6. Zestawienie gospodarstw i ilości zwierząt hodowlanych w Gminie Aleksandrów Kujawski Zwierzęta hodowlane Ilość zwierząt 2002 Ilość gospodarstw 2010 Ilość zwierząt 2010 Zmiana 2010/2002 Bydło razem ,36 -w tym krowy ,91 Trzoda chlewna ,89 29 S t r o n a

122 Zwierzęta hodowlane Ilość zwierząt 2002 Ilość gospodarstw 2010 Ilość zwierząt 2010 Zmiana 2010/ w tym lochy ,87 Konie ,07 Drób ogółem ,41 Źródło: opracowanie własne na podstawie PSR 2002, PSR 2010 W Gminie 535 gospodarstw posiada ogółem 884 ciągniki Lasy, obszary chronione Grunty leśne na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski zajmują 2226 ha, co stanowi 16,9% powierzchni. Zlokalizowane są w części północnej i północno-zachodniej. Powierzchnia lasów ogółem w roku 2013 wynosiła 2179,60 ha. Lasy publiczne zajmowały 1690,20 ha, w tym własność gminy 26,30 ha, a lasy Skarbu Państwa 1663,90 ha. Całość lasów państwowych znajduje się w zarządzaniu Nadleśnictwa Gniewkowo. W Gminie występują zwarte kompleksy leśne w przewadze lasów mieszanych i monokultury sosny. Tylko wzdłuż rzeki Tążyny zachowały się większe skupienia lasów liściastych. Krajobraz wzdłuż rzeki Tążyny na tym odcinku ma charakter zbliżony do naturalnego i jest ściśle powiązany z siedliskiem łęgowym. Roślinność to przede wszystkim lasy olszowe i wierzbowo-topolowe. Na południe od Tążyny wykształciły się lasy grabowe. W dalszej odległości od rzeki krajobraz leśny został znacząco przekształcony przez działania rolnicze i gospodarkę leśną. Z uwagi na różnorodność krajobrazową i bogactwo gatunkowe odcinek doliny wraz z przyległymi lasami przedstawią dużą wartość przyrodniczą i rekreacyjną. Kompleks leśny monokultury: sosny i graby stanowią las ochronny grupy I. Kompleksy zlokalizowane w Kotlinie Toruńskiej porastają obszar pradoliny Wisły. Ochrona nadwiślańskiego krajobrazu, który ma cechy zbliżone do naturalnych oraz unikalnych walorów mikroklimatycznych Ciechocinka i jego najbliższych okolic przyczyniła się do utworzenia obszaru chronionego krajobrazu Nizina Ciechocińska. Obszar ten został utworzony w roku 1983 uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej we Włocławku nr XX/92/83 z dnia r. (Dz. Urz. Woj. Włocławskiego Nr 3 poz. 22). Prawnie ustanowionymi formami ochrony przyrody na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski są: - Obszar Chronionego Krajobrazu Niziny Ciechocińskiej obejmujący 28 % terenów Gminy, - Obszary Natura 2000: - obszar specjalnej ochrony siedlisk PLH Nieszawska Dolina Wisły, Typ Ostoi K, - obszar specjalnej ochrony ptaków PLB Dolina Dolnej Wisły, Typ Ostoi J, - pomniki przyrody (8), - użytki ekologiczne (15). 30 S t r o n a

123 2.8. Wody powierzchniowe Gmina Aleksandrów Kujawski leży w zlewni Wisły, wzdłuż której biegnie północnowschodnia granica gminy. Szerokość koryta Wisły wynosi tutaj około 0,5-0,7 km, średnia głębokość 3,0 m. Łączna długość cieków podstawowych na terenie Gminy wynosi 39,662 km, natomiast długość kanałów 5,250 km. Głównym ciekiem jest rzeka Tążyna - lewobrzeżny dopływ Wisły. Wypływa ona z mokradeł zwanych Błotami Ostrowskimi i ma ujście w Otłoczynie. Górnym odcinkiem rzeki jest kanał Parchański. Długość Tążyny wynosi 49,8 km, a na obszarze gminy 24 km. Całkowita powierzchnia zlewni wynosi 95,8 km 2. Lustro wody w górnym biegu znajduje się na wysokości 94 m n.p.m., koło Starego Rożna 61,6 m n.p.m. i 40 m n.p.m. przy ujściu do Wisły. Charakterystyczne średnie przepływu przy ujściu wynoszą od 0,32 do 7,81 m 3 /s. Do Tążyny wpadają drobne cieki o uregulowanych korytach i dosyć głęboko wciętych dolinach np. między Zdunami i Wilkostowem, Opoczkami i Opokami oraz między Przybranowem a Poczałkowem. Na płaskim terenie w południowo-wschodniej części gminy, na wysokości 85,9 m n.p.m. położone jest jezioro Ostrowąs. Taką samą nazwę nosi niewielkie jezioro w Broniszewie (około 0,5 km na zachód od Służewa). Na terenie Gminy na istniejącej sieci rzecznej zlokalizowane są trzy obiekty hydrotechniczne w postaci jazów i zastawki: - w km jaz na rzece Tążyna - w km jaz na rzece Tążyna - w km zastawka piętrząca na rzece Tążyna Mała Mieszkalnictwo W Gminie Aleksandrów Kujawski dominuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz zagrodowa. Zabudowa miejscowości graniczących z miastem Aleksandrów Kujawski: Rożno-Parcele, Rudunki, Ośno, Konradowo, Stawki, Łazieniec, i Odolion jest zwarta i koncentruje się przy głównych szlakach komunikacyjnych. W pozostałych miejscowościach głównie takich jak: Podgaj, Wilkostowo, Goszczewo, Zduny, Poczałkowo, Słomkowo, Plebanka, Wólka i Przybranówek dominuje zabudowa rozdrobniona. Zabudowa wielorodzinna dwu i trzy-kondygnacyjna występuje w miejscowościach: Otłoczyn, Przybranowo i Służewo. Na terenach przyległych do pobliskich miast w bardzo dużym tempie rozwinęło się budownictwo jednorodzinne. Związane jest to z migracją ludności, która zamieszkując na terenie Gminy nie jest związana bezpośrednio z rolnictwem, a z innymi działami gospodarki. Rzeźba terenu oraz budowa geologiczna nie stanowią barier dla rozwoju zabudowy. Zasoby mieszkaniowe Gminy na rok 2012 wynosiły ogółem 3239 mieszkań z izbami o łącznej powierzchni użytkowej m S t r o n a

124 W roku 2013 w Gminie Aleksandrów Kujawski było ogółem 2944 budynków mieszkalnych, 3280 mieszkań. Do użytkowania oddano 45 nowych mieszkań z 229 izbami w budynkach mieszkalnych o powierzchni 5401 m mieszkania zostały oddane do użytkowania z przeznaczeniem mieszkalnym o powierzchni 4713 m 2, a 3 mieszkania powstały w celach sprzedaży bądź wynajmu. Ich powierzchnia wynosi 688 m 2. Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania dla Gminy wyniosła w 2013 roku 92,2 m 2. Na 1 osobę ogółem przypada 25,8 m 2. W 2013 roku 3150 mieszkań podłączonych było do wodociągu, 2793 posiadało łazienkę (85%), 2635 centralne ogrzewanie (82%), a 2 gaz sieciowy (0,06%). Z wodociągów korzystało 91% ludności, z kanalizacji 13,1 %, a z gazu sieciowego 0,4 %. Zużycie mediów w przeliczeniu na mieszkańca w roku 2013 wynosiło: - wody z wodociągów 29,1 m 3 - gazu ziemnego 1,1 m 3 - energii elektrycznej ok. 750 kwh Zaopatrzenie w energię elektryczną Gmina Aleksandrów Kujawski jest w całości zelektryfikowana. Przez obszar Gminy przebiegają napowietrzne linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia 110 kv: - relacji GPZ Ciechocinek GPZ Toruń Południe, - relacji GPZ Ciechocinek GPZ Włocławek Azoty, - GPZ Ciechocinek kierunek Gniewkowo. Istniejące linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia są liniami tranzytowymi ze stacji 110/15kV GPZ Ciechocinek. Energia elektryczna dla Gminy jest dostarczana poprzez Koncern Energetyczny ENERGA S.A., Oddział Zakład Energetyczny Toruń. Zasilanie odbywa się przez istniejące magistrale napowietrzne średniego napięcia 15 kv. Przyjmuje się, że istniejący system zasilania Gminy Aleksandrów Kujawski zaspokaja obecne potrzeby elektroenergetyczne odbiorców. Gmina posiada wystarczające wyposażenie w sieć linii średnich napięć. Jednakże w najbliższych latach istnieje realne zapotrzebowanie na zwiększenie mocy dla obszarów gminy Aleksandrów Kujawski. W perspektywicznych planach rozbudowy sieci planowanych przez Energa-Operator S.A. oddział w Toruniu zaprojektowana jest budowa GPZ Aleksandrów Kujawski, który zostanie zlokalizowany w miejscowości Rudunki. Zasilanie projektowanego GPZ planowane jest jako przelotowe wpięcie w przebiegającą obok linię wysokiego napięcia. Teren, który będzie zasilany z GPZ to obszar gmin miejskiej i wiejskiej Aleksandrów Kujawski. W GPZ planuje się posadowienie dwóch transformatorów o mocy 16 MVA oraz 6 wyposażonych pól liniowych plus pola rezerwowe. 32 S t r o n a

125 2.11. Zaopatrzenie w ciepło W miejscowościach Gminy Aleksandrów Kujawski w obiektach użyteczności publicznej eksploatowane są lokalne kotłownie w większości opalane węglem. Budynki mieszkalne jednorodzinne i zagrodowe posiadają własne kotłownie (głownie węglowe). Ze względu na duże rozproszenie zabudowy nie jest opłacalne wprowadzenie jednego kompleksowego programu zaopatrzenia w ciepło dla całego obszaru Gminy. W mieście Aleksandrów Kujawski działa Miejski Zakład Energetyki Cieplnej, który zarządza kotłowniami o całkowitej mocy 8100 kw, w tym kotłowniami olejowymi o mocy 3950 kw Zaopatrzenie w gaz Przez teren gminy Aleksandrów Kujawski przebiegają trzy gazociągi wysokiego ciśnienia: - DN 500; relacji Włocławek Gdynia o parametrach przesyłowych PN 8,4 MPa - DN 400; relacji Włocławek Toruń o parametrach przesyłowych PN 6,3 MPa - DN 250; relacji Turzno Gniewkowo o parametrach przesyłowych PN 6,3 MPa. W rejonie miejscowości Kuczek od gazociągu relacji Włocławek - Toruń przebiega również odgałęzienie do stacji Ciechocinek - DN 150 o parametrach przesyłowych PN 6,3 MPa. Obecnie na terenie gminy nie ma rozdzielczej sieci gazowej, mimo przebiegu przez ten obszar rurociągu magistralnego. Większość mieszkańców korzysta z gazu propan-butan dowożonego w butlach. We wschodniej części Gminy Aleksandrów Kujawski przewidywana jest budowa nowej infrastruktury gazowej. Projektowana infrastruktura gazowa ma składać się z gazociągu włączeniowego DN 100 PN 5,5 MPa do istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia w rejonie stacji redukcyjno-pomiarowej Ciechocinek, gazociągu średniego ciśnienia, który dostarczy gaz do poszczególnych odbiorców, a także całego układu technologicznego towarzyszącego realizacji ww. gazociągów głównie stacji redukcyjnej i pomiarowej umiejscowionej poza obszarem Gminy. Nowo projektowany gazociąg będzie dostarczał gaz do odbiorców w miejscowościach: Kuczek, Nowy Ciechocinek, Odolion, Stawki oraz miasta Aleksandrów Kujawski. W ramach realizacji planowanego gazociągu średniego ciśnienia na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski nie planuje się lokalizacji stacji redukcyjno-pomiarowej. W dalszej nieokreślonej bliżej perspektywie czasowej przewiduje się zasilanie z tego gazociągu obszaru całej Gminy. W trakcie realizacji jest projekt gazyfikacji miejscowości Wołuszewo z istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia znajdującej się na terenie miasta Ciechocinek. Budowa i podłączanie nowych gospodarstw domowych do sieci gazowej, pozwoli na sukcesywne ograniczenie stosowania paliw stałych do celów komunalno-bytowych, a także grzewczych w paleniskach indywidualnych oraz kotłowniach. Tym samym przyczyni się to do poprawy powietrza atmosferycznego. Poniżej zestawiono stan zużycia gazu ziemnego w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach oraz prognozę dla roku S t r o n a

126 Tabela 7. Zużycie gazu ziemnego sieciowego w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach z prognozą na rok 2020 Parametry Zużycie gazu, tys. m 3 0,0 0,2 12,9 350 Odbiorcy gazu, szt Ludność korzystająca z sieci gazowej Długość czynnej sieci ogółem, km 32,9 32,9 33,0 40,0 Czynne przyłącza do budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, szt Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Gminy i GUS Gospodarka wodno-ściekowa Gmina Aleksandrów Kujawski jest zwodociągowania w 96% (GUS, 2013), a pozostałe 4% to mieszkańcy posiadający własne płytkie studnie przydomowe. Zaopatrywanie w wodę mieszkańców odbywa się za pomocą układu sieci magistralnych i rozdzielczych. Na obszarze Gminy wodę do celów komunalnych otrzymuje się z ujęć podziemnych (studni głębinowych). Wody powierzchniowe nie są wykorzystywane gospodarczo. System zaopatrzenia w wodę gminy Aleksandrów Kujawski oparty jest przede wszystkim na 4 komunalnych ujęciach wody zlokalizowanych w miejscowościach: Kuczek, Ośno, Służewo, Grabie oraz z lokalnego ujęcia w miejscowości Otłoczyn dostarczającego wodę do ok. 150 mieszkańców. Zgodnie z udzielonymi pozwoleniami wodno-prawnymi ujęcia posiadają zatwierdzony średniodobowy pobór wód podziemnych o łącznej ilości 9288 m³/d. Natomiast maksymalna wielkość poboru wody w roku 2011 obliczana dla miesięcy letnich wyniosła 2849 m³/d co daje średnio 118,7 m³/h. Tabela 8. Najważniejsze dane dotyczące gospodarki wodociągowej w Gminie w roku 2013 Parametry Wartość Długość czynnej sieci rozdzielczej, km 218,5 Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania, szt Woda dostarczana gospodarstwom domowym, dam 3 337,3 Zużycie wody w gospodarstwach domowych, ogółem na 1 29,1 mieszkańca, m 3 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Gminy i GUS Na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski nie funkcjonuje oczyszczalnia ścieków. Ścieki kierowane są do oczyszczalni w mieście Aleksandrów Kujawski, która obsługuje zarówno 34 S t r o n a

127 obszar miasta jak i gminy. Jest to oczyszczalnia typu Bioxyblok o przepustowości 2 300,0 m 3 /d. Ścieki pochodzące tylko z taboru asenizacyjnego kierowane są na mechanicznochemiczną oczyszczalnię ścieków w Ciechocinku, której przepustowość wynosi około m 3 /d. Na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski sieć kanalizacji sanitarnej posiadają tylko 3 miejscowości: Służewo, Broniszewo i Rożno - Parcele. Na ich terenie zlokalizowanych jest także 8 przepompowni ścieków. W miejscowości Przybranowo istnieje podczyszczalnia ścieków o przepustowości około 150 m 3 /m-c. Obsługuje ona Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe POLO oraz przyzakładowe osiedle domków jednorodzinnych. Odbiornikiem wytworzonych tam ścieków jest rzeka Mała Tążyna. Tabela 9. Najważniejsze dane dotyczące gospodarki ściekowej w Gminie w roku 2013 Parametry Wartość Długość czynnej sieci kanalizacyjnej, km 39,3 Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania, szt. Ścieki odprowadzane, dam 3 34 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Gminy i GUS Gospodarka odpadami W roku 1997 oddano do użytku międzygminne składowisko odpadów komunalnych. Składowisko odpadów komunalnych znajduje się w zarządzie PUP EKOSKŁAD Sp. z o.o. z siedzibą w mieście Aleksandrów Kujawski, właścicielem jest Związek Gmin Ziemi Kujawskiej. Członkami Związku jest 9 gmin: miejskie: Aleksandrów Kujawski, Ciechocinek, Nieszawa; oraz wiejskie: Aleksandrów Kujawski, Bądkowo, Koneck, Raciążek, Waganiec, Zakrzewo. Składowisko zlokalizowane jest w miejscowości Służewo-Pole. Poprzednie wysypisko we wsi Rożno-Parcele zostało zrekultywowane. Na terenie składowiska prowadzone są procesy unieszkodliwiania odpadów zebranych z terenu gmin i miast należących do Związku Gmin poprzez ich składowanie oraz odzysk. Składowisko położone jest na obszarze kilkunastu hektarów, a pojemność szacowana jest na 20 lat. Posiada ono dwie kwatery o łącznej powierzchni ok. 11,39 ha na wyselekcjonowane odpady organiczne oraz kwaterę balastu. W 2008 r. została otworzona sortownia do odpadów ze zbiórki selektywnej. Na składowisko trafia dziennie około 60 ton odpadów, a rocznie ok. 16 tys. ton. Pojemność całkowita kwatery nr 1 wynosi m³ i ma powierzchnię w koronie grobli m². Kwatera nr 1 wypiętrzona jest kilkanaście metrów ponad poziom terenu obecnie jest już zamknięta, Od 2012 rozpoczęto eksploatację kwatery nr, 2 której pojemność całkowita wynosi m S t r o n a

128 Składowisko odpadów, jako instalacja zaliczana do mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska, jako całości posiada pozwolenie zintegrowane Sektor publiczny Na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski zlokalizowanych jest kilka placówek oświatowych: 6 szkół podstawowych i 2 gimnazja oraz 4 przedszkola. Na obszarze Gminy nie funkcjonuje publiczne szkolnictwo ponadgimnazjalne. Zadania z zakresu służby zdrowia realizowane są przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w miejscowości Służewo oraz działający w jego pobliżu punkt apteczny. Resztę zadań z tego zakresu zapewniają placówki położone w mieście Aleksandrów Kujawski. W miejscowości Służewo działa Gminna Biblioteka Publiczna i filie biblioteki w miejscowościach Ośno, Otłoczyn, Opoki, a także Gminny Ośrodek Kultury w Służewie. 36 S t r o n a

129 3. Inwentaryzacje emisji dwutlenku węgla 3.1. Metodologia Podstawą Planu gospodarki niskoemisyjnej jest inwentaryzacja emisji gazów cieplarnianych do powietrza. W celu sporządzenia inwentaryzacji wykorzystano wytyczne Porozumienia Burmistrzów How to develop a Sustainable Energy Action Plan (SEAP). Jako bazowy rok dla inwentaryzacji wytyczne SEAP wskazują rok Ze względu na brak możliwości uzyskania wiarygodnych danych dla lat wcześniejszych inwentaryzacja została przeprowadzona dla roku Rokiem odniesienia dla którego prognozowana jest wielkość emisji jest rok Dla obliczenia emisji określa się zużycie nośników energii na obszarze Gminy Aleksandrów Kujawski w poszczególnych sektorach (obiekty gminne, mieszkalnictwo, transport, przemysł i usługi). Jako nośniki energii rozumie się paliwa, energię elektryczną oraz ciepło sieciowe w zużyciu bezpośrednim. Podział sektorowy: Sektor publiczny: budynki użyteczności publicznej, obiekty gminne, oświetlenie uliczne Sektor mieszkalny Sektor przemysł i usługi Transport publiczny i prywatny Podział ze względu na paliwa i nośniki energii: paliwa kopalne zużywane na terenie Gminy na potrzeby budynków mieszkalnych, przemysłu, handlu i usług, w sektorze publicznym energia elektryczna paliwa w transporcie energia ze źródeł odnawialnych generowana na obszarze Gminy 3.2. Źródła danych W celu zebrania danych o zużyciu nośników energii posłużono się metodologią top-down, czyli od danych ogólnych do szczegółowych. Wielkości zużycia pozyskano z zestawień znajdujących się danych statystycznych GUS, WUS Bydgoszcz, a także danych w dyspozycji Starostwa Powiatowego w Aleksandrowie Kujawskim, Urzędu Gminy Aleksandrów Kujawski. 37 S t r o n a

130 Źródłem danych były także dokumenty planistyczne Gminy: - Strategia rozwoju Gminy Aleksandrów Kujawski na lata , - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Kujawski 2013, - Program ochrony środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski na lata , - Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe dla Gminy Aleksandrów Kujawski na lata , Kolejnym ważnym źródłem były audyty wykonane na zlecenie Urzędu Gminy: - Audyt oświetlenia ulicznego Komplet audytów energetycznych dla szkół w Opokach, Ostrowąsie, Przybranowie, Stawkach, Służewie, Wołuszewie, Karty badania natężenia ruchu na drogach gminnych, wykonane w latach Częściowe dane od Operatora Systemu Dystrybucyjnego dotyczące zużycia energii elektrycznej na terenie Gminy Aktualne dane do inwentaryzacji pozyskano z następujących wydziałów i jednostek Gminy: - Wydział Planowania - Wydział Inwestycji - Wydział Organizacyjny - Wydział Finansowy PUP Ekoskład sp. z o.o. (gospodarka odpadami) GPU Algawa sp z o.o.(gminna infrastruktura wodno-kanalizacyjna oraz obsługa busów szkolnych) Gminny Zespół Obsługi Szkół Ponadto źródłem danych były ankiety skierowane do mieszkańców Gminy oraz podmiotów gospodarczych prowadzących działalność gospodarczą na terenie Gminy. Ankiety były zamieszczone na stronie internetowej Były także dostępne do bezpośredniego wypełnienia w Urzędzie Gminy, poprzez sołtysów, jak również podczas uroczystości Dożynek Gminnych w Wołuszewie, a także podczas szkoleń i spotkań informacyjnych z mieszkańcami Gminy i przedsiębiorcami Charakterystyka energetyczna i wskaźniki emisji podstawowych nośników energii i paliw W roku 2013 paliwa i nośniki energii zużywane na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski to przede wszystkim do ogrzewania: węgiel kamienny i drewno, do podgrzewania wody i przygotowania posiłków - olej opałowy lekki, gaz propan-butan, gaz ziemny sieciowy, energia elektryczna. Ponadto do przygotowania ciepłej wody używane były, w bardzo sporadycznych przypadkach - kolektory słoneczne. Do oświetlenia mieszkań, budynków użyteczności publicznej, oświetlenia ulicznego używana była energia elektryczna z sieci. 38 S t r o n a

131 Tabela 10. Standardowe wartości opałowe poszczególnych rodzajów paliw L.p. Paliwo Wartość Jednostka opałowa Paliwa nieodnawialne 1 Olej opałowy lekki 43 MJ/kg 2 Olej opałowy ciężki 40,4 MJ/kg 3 Gaz płynny - propan, wykorzystywany jako paliwo 46 MJ/kg napędowe lub do celów grzewczych 4 Benzyna silnikowa bezołowiowa 44,3 MJ/kg 5 Oleje napędowe do silników (Diesel) 43 MJ/kg 6 Węgiel kamienny 22,74 MJ/kg 7 Węgiel brunatny 8,37 MJ/kg 8 Koks i półkoks 28,2 MJ/kg 9 Gaz ziemny wysokometanowy MJ/m3 Paliwa odnawialne 10 Biomasa stała leśna 15,6 MJ/kg 11 Biomasa stała - uprawy energetyczne 15,6 MJ/kg 12 Biomasa stała - odpady z rolnictwa 11,6 MJ/kg 13 Bioetanol 27 MJ/kg 14 Biodiesel 27 MJ/kg 15 Odpady komunalne zmieszane 10,80 MJ/kg 16 Biogaz ze składowisk odpadów MJ/m3 Źródło: KOBiZE Tabela 11. Wskaźniki emisji podstawowych paliw Paliwo Węgiel Drewno* Olej opałowy ciężki Olej opałowy lekki Gaz płynny Gaz ziemny Jednostka kg/mg kg/mg kg/mg kg/mg kg/mg kg/1000 m 3 CO CO 45,0 26,0 1,55 0,68 0,74 0,3 NOx 2,20 1,0 8,89 2,39 1,79 1,52 SO2 16,0*S 0,11 21,67*S 20,36*S 0,013 0,002*S Pył zawieszony 1,0*P 1,5*P 2,22 0,41 0,14 0,0005 Benzo(α)piren (g/mg) 14-0,29 0, Źródło: opracowanie własne na podstawie KOBIZE S zawartość siarki, %, dla gazu ziemnego zawartość w mg/m 3 P zawartość popiołu, % 39 S t r o n a

132 * Wartość emisji CO2 dla drewna wynosi 1200 kg/mg, jednak ze względu na to, że drewno jest traktowane jako paliwo odnawialne w bilansie udział emisji CO2 może być zerowy Energia elektryczna Dla energii elektrycznej na rok 2013 (na podstawie zaleceń KOBIZE) przyjęto 825 kg CO2 na 1 MWh, na rok 2006 również 825 kg CO2 na 1 MWh energii elektrycznej. Dla energii wytwarzanej w systemie źródeł odnawialnych: wiatrowej, wodnej, słonecznej, geotermalnej, biomasy, biogazu - przyjęto 0 kg CO2 na 1 MWh. Na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski są trzy typy odbiorców energii elektrycznej: - Gospodarstwa domowe i rolnicze i inni odbiorcy energii na niskim napięciu - Gmina i podmioty gminne, w tym oświetlenie uliczne - Podmioty gospodarcze 3.4. Mieszkalnictwo Udział energii przypadającej na gospodarstwa domowe w finalnym zużyciu energii wynosi w skali kraju ok. 30%. Całkowite zużycie energii pierwotnej w Polsce wzrosło w latach z poziomu 90 Mtoe do 102 Mtoe (1,3 %/rok). Natomiast sektor mieszkalny zanotował w tym czasie wyraźny spadek. Wskaźnik, z uwzględnieniem korekty klimatycznej, obniżył się pomiędzy rokiem 2001 i 2011 z poziomu 1,62 do 1,49 toe/mieszkanie, co oznacza średnioroczny spadek w wysokości 0,8%. Poniżej przedstawiono jak kształtowało się zużycie energii w gospodarstwach domowych w ciągu 20 lat. Tabela 12. Struktura zużycia energii w gospodarstwach domowych wg kierunków użytkowania w Polsce L.p. Wyszczególnienie Ogrzewanie pomieszczeń 73,1 71,3 70,2 68,8 2 Ogrzewanie wody 14,9 15,0 14,4 14,8 3 Gotowanie posiłków 7,1 7,1 8,2 8,3 4 Oświetlenie 1,6 2,3 1,8 1,5 5 Urządzenia elektryczne 3,3 4,3 5,4 6,6 6 Razem 100,0 100,0 100,0 100,0 Źródło: GUS Zdecydowanie dominującym składnikiem energii dla celów mieszkalnych jest ogrzewanie pomieszczeń. Jakkolwiek widać pozytywne zmiany spadek względny udziału energii na ogrzewanie w latach z 73,1% do 68,8 %, to jednak w najbliższym okresie nadal będzie to czynnik dominujący. W latach zużycie paliw do ogrzewania mieszkań spadło z ok. 19 kgoe do 15 kgoe na 1 m 2 powierzchni ogrzewanej.(1 kgoe=11,63 kwh). 40 S t r o n a

133 100% 80% Urządzenia elektryczne Oświetlenie 60% Gotowanie posiłków 40% Ogrzewanie wody 20% Ogrzewanie pomieszczeń 0% Rysunek 9. Zmiana struktury zużycia energii w gospodarstwach domowych Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS W ciągu 20 lat widoczny jest systematyczny spadek udziału zużycia energii do ogrzewania pomieszczeń, natomiast wyraźny wzrost udziału zużycia przez urządzenia elektryczne. Oświetlenie, dzięki promocji źródeł energooszczędnych (m.in. lampy fluorescencyjne, diody LED) staje się coraz mniej energochłonne. Z kolei udział energii do podgrzewania wody i przygotowania posiłków (sumarycznie) powoli lecz systematycznie rośnie (z 22 do 23,1 % w ciągu 20 lat). Gospodarstwa domowe są w Polsce znaczącą grupą odbiorców nośników energii. Na gospodarstwa domowe przypada ok. 30 % krajowej konsumpcji energii. Dotyczy to drewna, ciepła, gazu ziemnego, gazu ciekłego (zużywanego zarówno do celów grzewczych jak i transportowych), benzyn, oleju. W przypadku nośników sieciowych gospodarstwa domowe zużywały około 23% gazu ziemnego i 19% energii elektrycznej. Spośród pozostałych nośników energii nieodnawialnej największy udział w stosunku do krajowego zużycia miał gaz ciekły do ogrzewania pomieszczeń i przygotowywania posiłków (21%), natomiast węgiel kamienny stanowił ok. 12%. Jest to spowodowane dominującym udziałem węgla kamiennego w produkcji energii elektrycznej ok. 53% Ogrzewanie wody Gotowanie posiłków Oświetlenie Rysunek 10. Zmiana tendencji w użytkowaniu energii w gospodarstwach domowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS Urządzenia elektryczne 41 S t r o n a

134 Zużycie energii Oszacowane sumaryczne zużycie energii końcowej w gospodarstwach domowych w Gminie Aleksandrów Kujawski w roku 2013 wynosiło ok MJ na 1 m 2 powierzchni użytkowej. Energia elektryczna Według danych GUS zużycie energii elektrycznej na niskim napięciu w powiecie aleksandrowskim w roku 2013 wynosiło MWh, w tym MWh na terenach wiejskich. Obliczone zużycie na terenie Gminy wiejskiej Aleksandrów Kujawski wyniosło 8623 MWh, natomiast zużycie na jednego mieszkańca wynosiło około 742 kwh. Tabela 13. Zużycie energii elektrycznej w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach Rok Zużycie en. el. na 1 osobę [kwh] 776,3 797,6 828,2 804,5 790,4 804,1 790,6 816,5 742,0 Mieszkańcy Gminy [osób] Zużycie en. el. [MWh/rok] Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Rysunek 11. Zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych Gminy Aleksandrów Kujawski w latach Źródło: obliczenia własne na podstawie danych GUS Zestawienie zużycia energii elektrycznej w gospodarstwach domowych zostało opracowane na podstawie danych GUS dla powiatu aleksandrowskiego. Wartość obliczona dla roku S t r o n a

135 na podstawie średniej wyznaczonej metodą regresji dla lat wynosi ok MWh. Prognoza zużycia na rok 2020 wynosi ok MWh. Zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych w latach 2006, 2013 i prognoza 2020 zostało przedstawione w poniższym zestawieniu. Tabela 14. Zużycie energii elektrycznej oraz emisja CO2 w gospodarstwach domowych w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach 2006, 2013 i prognoza Energia elektryczna MWh Mg CO2 MWh Mg CO2 MWh Mg CO2 Wartości z danych Wartości obliczeniowe Źródło: obliczenia własne na podstawie danych GUS Ogrzewanie W Gminie Aleksandrów Kujawski największy udział w zużyciu na ogrzewanie ma węgiel. Jego udział oszacowano na ok. 65 %, ponadto używane jest drewno, olej opałowy, gaz ciekły propan-butan, energia elektryczna i gaz ziemny. Tabela 15. Zużycie energii przez mieszkańców w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach 2002, 2006, 2013 wraz z prognozą na rok 2020 Lata budowy Razem Razem Razem 2013 Prognoza Razem 2020 Ilość mieszkań oddanych do użytkowania, szt Powierzchnia użytkowa, m Powierzchnia użytkowa na mieszkanie, m ,5 85,7 133,6 174,3 92,5 166,1 98,3 Współczynnik U, ścian, W/m 2 K ~1,0 0,5 ~0,95 0,5 0,3 ~0,9 0,2 ~0,85 Moc grzewcza, W/m ~ ~85 30 ~80 Moc grzewcza, suma, kw Zużycie energii, EK, kwh/m Zużycie energii, EK suma, MWh/rok Liczba ludności, osób S t r o n a

136 Lata budowy Razem Razem Razem 2013 Prognoza Razem 2020 P.u. na mieszkańca m2 22,77 23,50 26,11 29,04 Zużycie energii na przygotowanie cwu i posiłków, MWh Zużycie energii elektrycznej ogółem, MWh Źródło: opracowanie własne na podstawie ankiet, danych z UG, GUS Uwaga: Energia elektryczna w powyższym zestawieniu była liczona według dwóch różnych bilansów- raz jako suma energii zużywanej przez gospodarstwa domowe, a drugi raz jako nośnik energii w ogrzewaniu, przygotowaniu ciepłej wody oraz posiłków. Dlatego, aby zapobiec dwukrotnemu naliczeniu emisji należy pamiętać o wprowadzeniu korekty. Założono, że na przygotowanie posiłków i ciepłej wody użytkowej w Gminie energia jest zużywana według proporcji zestawionych w poniższej tabeli. Tabela 16. Zużycie energii do ogrzewania według nośników w Gminie Aleksandrów Kujawski, rok 2006 L.p. Nośnik energii Zużycie % Wartość opałowa Sprawność instalacji Energia MWh Ilość paliwa, Mg Emisja CO2 1 Węgiel 65 22,74 50% Drewno 30 15,6 50% Olej opałowy % Gaz ciekły propan butan 5 Gaz ziemny sieciowy Źródło: opracowanie własne % , ,96 85% 0 0,0 0 Razem Tabela 17. Zużycie energii do ogrzewania według nośników w Gminie Aleksandrów Kujawski, rok 2013 L.p. Paliwo Zużycie % Wartość opałowa Sprawność instalacji Energia MWh Ilość paliwa, Mg Emisja CO2 Mg 1 Węgiel 65 22,74 50% Drewno 30 15,6 50% Olej opałowy 4 Gaz propan butan 3, % % S t r o n a

137 L.p. Paliwo Zużycie % Wartość opałowa Sprawność instalacji Energia MWh Ilość paliwa, Mg Emisja CO2 Mg 5 Gaz ziemny sieciowy 6 Energia elektryczna Źródło: opracowanie własne 0,1 35,96 85% ,5 1 95% Razem Tabela 18. Zużycie energii do ogrzewania według nośników w Gminie Aleksandrów Kujawski. Prognoza na rok 2020 L.p Paliwo Zużycie % Wartość opałowa Sprawność instalacji Energia MWh Ilość paliwa, Mg Emisja CO2 Mg 1 Węgiel 62,5 22,74 50% Drewno 30 15,6 50% Olej opałowy 4 Gaz propan butan 5 Gaz ziemny sieciowy, tys. m 3 6 Energia elektryczna 7 Pompa ciepła % % ,96 85% ,5 1 95% % Razem Źródło: opracowanie własne *dla energii elektrycznej i pomp ciepła jednostki paliwa =1 MWh, dla gazu ziemnego =1 tys. m 3. Przygotowanie ciepłej wody W roku 2006 na terenie Gminy 89,7% mieszkańców korzystało z wodociągów, w roku 2013 ta ilość wzrosła do 91,0 %. Sposoby ogrzewania wody do celów bytowych są zróżnicowane. Niektóre gospodarstwa używają więcej niż jednego urządzenia do ogrzewania wody. Ogólnie udział poszczególnych nośników i technik można przedstawić jak w tabeli poniżej. 45 S t r o n a

138 Tabela 19. Systemy przygotowania ciepłej wody w Gminie Aleksandrów Kujawski, 2006 L.p. Urządzenie Sprawność Udział Energia, Emisja, instalacji % całkowity % EK, MWh Mg CO2 1 Kocioł na paliwa stałe z zasobnikiem 2 Bojler lub terma elektryczna 3 Kocioł na gaz z butli lub olej opałowy 4 Kocioł na gaz ziemny przepływowy lub z zasobnikiem Razem Źródło: opracowanie własne Tabela 20. Systemy przygotowania ciepłej wody w Gminie Aleksandrów Kujawski, 2013 L.p. Urządzenie Sprawność Udział Energia, Emisja, instalacji % całkowity % EK, MWh Mg CO2 1 Kocioł na paliwa stałe z zasobnikiem 2 Bojler lub terma elektryczna 3 Kocioł na gaz z butli lub olej opałowy 4 Kolektor słoneczny 30 <0, Razem Źródło: opracowanie własne Tabela 21. Systemy przygotowania ciepłej wody w Gminie Aleksandrów Kujawski, Prognoza 2020 L.p. Urządzenie Sprawność Udział Energia, Emisja, instalacji % całkowity % EK, MWh Mg CO2 1 Kocioł na paliwa stałe z zasobnikiem 2 Bojler lub terma elektryczna 3 Kocioł na gaz z butli lub olej opałowy 4 Kocioł na gaz sieciowy przepływowy lub z zasobnikiem 5 Kolektor słoneczny Pompa ciepła Razem Źródło: opracowanie własne 46 S t r o n a

139 Gotowanie posiłków Gotowanie posiłków jest istotnym elementem zużycia energii w gospodarstwach domowych. Tabela 22. Wyposażenie gospodarstw domowych w urządzenia do gotowania posiłków, 2006 L.p. Nazwa urządzenia Udział % Energia MWh/rok Zużycie paliwa Emisja CO2 Mg/rok 1 Kuchnia gazowa na gaz z butli Kuchnia na paliwa stałe Kuchnia elektryczna z piekarnikiem 4 Kuchenka mikrofalowa Razem Źródło: opracowanie własne Przy gotowaniu posiłków gospodarstwa domowe często posługują się kilkoma źródłami wykorzystując różne nośniki energii, dlatego suma udziałów przekracza 100 %. Tabela 23. Wyposażenie gospodarstw domowych w urządzenia do gotowania posiłków, 2013 L.p. Nazwa urządzenia Udział % Energia MWh/rok Zużycie paliwa Emisja CO2 Mg/rok 1 Kuchnia gazowa na gaz z butli Kuchnia na paliwa stałe Kuchnia elektryczna z piekarnikiem 4 Kuchenka mikrofalowa Kuchnia gazowa na gaz 0, sieciowy Razem Źródło: opracowanie własne Tabela 24. Wyposażenie gospodarstw domowych w urządzenia do gotowania posiłków, Prognoza 2020 L.p. Nazwa urządzenia Udział % Energia MWh/rok Zużycie paliwa Emisja CO2 Mg/rok 1 Kuchnia gazowa na gaz z butli Kuchnia na paliwa stałe Kuchnia elektryczna z piekarnikiem 4 Kuchenka mikrofalowa Kuchnia gazowa na gaz sieciowy Razem Źródło: opracowanie własne 47 S t r o n a

140 Tabela 25. Energia końcowa i emisje CO 2 według nośników na przygotowanie ciepłej wody i posiłków w latach 2006, 2013, 2020 L.p. Paliwo MWh Mg CO 2 MWh Mg CO 2 MWh Mg CO 2 1 Węgiel kamienny Drewno Olej opałowy Gaz propan-butan Energia elektryczna Gaz sieciowy Kolektory PC Razem Źródło: opracowanie własne W końcowym zestawieniu - według nośników uwzględniono wszystkie wykorzystywane obecnie oraz potencjalne nośniki, a także emisje. Tabela 26. Zużycie energii końcowej według nośników oraz emisje CO 2 przez gospodarstwa domowe w Gminie Aleksandrów Kujawski w latach 2006, 2013 oraz prognoza 2020 L.p. Nośnik MWh Mg CO2 MWh Mg CO2 MWh Mg CO2 1 Energia elektryczna 2 Węgiel kamienny Drewno Propanbutan Olej opałowy Gaz ziemny Kolektory słoneczne Pompy ciepła Razem Źródło: obliczenia własne 48 S t r o n a

141 3.5. Sektor publiczny Zużycie energii w szkołach zlokalizowanych na terenie Gminy zostało zestawione w tabeli poniżej. Tabela 27. Zużycie nośników energii w budynkach użyteczności publicznej Gminy Aleksandrów Kujawski w roku 2013 L.p. Budynki pow. użytkowa kubatura olej opałowy emisja CO2 en elektr. emisja CO2 emisja CO2 razem m 2 m 3 MWh Mg MWh Mg Mg 1 SP Opoki ,3 19,5 16,1 74,4 2 SP Ostrowąs ,3 14,3 11,8 54,1 3 SP Przybranowo ,4 22,7 18,7 45,1 4 SP Służewo ,1 52,1 43,0 144,1 5 SP Stawki ,4 69,9 57,7 129,1 6 SP Wołuszewo ,7 24,0 19,8 65,5 Razem ,3 202,4 167,0 512,3 Gminne Przedsiębiorstwo Usługowe Algawa sp. z o.o. jest jednostką realizującą zadania własne Gminy w zakresie gospodarki wodno-ściekowej oraz pomocniczych usług transportu szkolnego. Tabela 28. Zużycie nośników energii przez GPU Algawa w roku 2013 Nośnik energii Jednostka Ilość Energia MWh Emisja CO2 Mg Węgiel ekogroszek Mg 6,88 42,04 12,73 Olej napędowy litr 44421,20 464,63 122,07 Benzyna litr 394,19 3,53 0,96 Gaz propan butan, butla 11 kg szt. 47,00 6,61 1,50 Energia elektryczna kwh ,4 504,46 416,18 Razem 1021,27 553,44 Źródło: GPU ALGAWA sp. z o. Zużycie energii na oświetlenie uliczne. Tabela 29. Zestawienie opraw oświetlenia ulicznego według lokalizacji i tytułu własności Lokalizacja Sztuk Razem Właściciel Sztuk Lampy przy drogach asfaltowych Lampy przy drogach gruntowych 1129 Gmina Aleksandrów Kujawski 301 Energa S.A S t r o n a

142 Zużycie energii w roku 2013 Źródło: Audyt oświetlenia ulicznego 792 MWh Tabela 30. Zestawienie zużycia nośników energii w sektorze publicznym L.p. Paliwo MWh CO2, Mg MWh CO2, Mg MWh CO2, Mg 1 Węgiel kamienny ,0 12,7 42,0 12,7 2 Drewno Olej opałowy , , ,5 4 Gaz propan-butan 0 0 6,6 1,5 6,6 1,5 5 Gaz ziemny Energia elektryczna , , ,2 7 Energia elektryczna , , ,3 oświetlenie uliczne 8 Kolektory PV Razem ,6 2966,6 1713,8 3048,6 1768,2 Źródło: opracowanie własne 3.6. Podmioty gospodarcze W tabeli zestawiono zużycie energii według nośników (bez paliw w transporcie) przez podmioty gospodarcze Gminy. Tabela 31. Energia końcowa i emisje według nośników w sektorze podmiotów gospodarczych L.p. Paliwo MWh Mg CO2 MWh Mg CO2 MWh Mg CO2 1 Węgiel kamienny Drewno Olej opałowy Gaz propan-butan Gaz ziemny Energia elektryczna Kolektory PV Biomasa rolnicza Razem Źródło: obliczenia własne na podstawie danych z UG, GUS, ankiet i analiz danych przekazanych przez przedsiębiorców 50 S t r o n a

143 3.7. Transport lokalny i tranzytowy Transport to sektor, który odnotowuje najszybszy wzrost zużycia energii. W latach udział energii w transporcie wzrósł w Polsce z poziomu ok. 17% do 26% całkowitego zużycia energii końcowej (GUS). To daje największą dynamikę wzrostu spośród wszystkich branż i sektorów gospodarki. W Polsce ponad 95% energii zużywanej w transporcie przypada na transport drogowy, 2% na transport kolejowy, około 3% na transport lotniczy oraz śladowe ilości na żeglugę śródlądową i przybrzeżną. W latach średnioroczne tempo wzrostu zużycia paliw w transporcie drogowym wyniosło 7,1% (GUS). Tabela 32. Zużycie paliw przez transport w Polsce i w Gminie Aleksandrów Kujawski, 2013 L.p. Paliwo Polska tys. ton Udział paliw % Gosp. dom w całości % Gmina MWh Gmina CO2, Mg 1 Benzyna ,9 80, Olej ,5. 20, napędowy 3 Gaz ciekły ,6 57, LPG 4 Razem ,0 38, Źródło: opracowanie własne na podstawie GUS Rysunek 12. Struktura finalnego zużycia energii w Polsce wg sektorów Źródło: GUS Przy założeniu średniorocznego wzrostu zużycia paliw w transporcie w latach na poziomie nieco niższym (ok. 5 % rocznie) od tego, jaki był notowany w Polsce w latach prawdopodobny poziom energii zużywanej przez samochody zarejestrowane w Gminie w roku 2020 będzie wynosił ok MWh, natomiast poziom emisji ok ton CO S t r o n a

144 Na terenie Gminy odbywa się ruch pojazdów na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich. Przez teren Gminy przebiega odcinek autostrady A-1 Gdańsk Toruń - Stryków oraz linia kolejowa pasażersko-towarowa relacji: Kutno Toruń Bydgoszcz. Ze względu na brak możliwości oddziaływania na emisje związane z ruchem tranzytowym nie przedstawiono analiz dotyczących tego segmentu Podsumowanie części inwentaryzacyjnej i prognoza W poniższej tabeli zestawiono nośniki energii wykorzystywane w roku 2013 w Gminie Aleksandrów Kujawski. Całkowita emisja CO2 wyniosła ok. 26,5 tys. ton, W prognozie na rok 2020 założono wzrost do ponad 36 tys. ton. Będzie to spowodowane głownie poprzez wzrost zużycia paliw w transporcie. Tabela 33. Zestawienie zużycia energii elektrycznej i emisji CO2 w roku 2006, 2013 oraz prognoza 2020 L.p Sektor 2006 Zużycie energii MWh/rok 2006 Emisja CO2 Mg/rok Zużycie energii MWh/rok 2013 Emisja CO2 Mg/rok 2020 Zużycie energii MWh/rok 2020 Emisja CO2 Mg/rok 1 Sektor publiczny (budynki) Oświetlenie uliczne System wodociągowokanalizacyjny Budynki mieszkalne Działalność gospodarcza Razem Źródło: obliczenia własne na podstawie danych UG, Starostwa Powiatowego, GUS, ankiet Tabela 34. Zużycie energii finalnej według sektorów z podziałem na energię elektryczną, cieplną i paliwa w transporcie oraz emisje CO2 w Gminie w roku 2013 i prognoza na rok 2020 L.p. Sektor 2013 Energia MWh/rok 2013 CO2 Mg/rok 2020 Energia MWh/rok 2020 CO2 Mg/rok Zmiana 2020/ Sektor publiczny energia elektryczna ,07 2 Sektor publiczny energia cieplna ,02 52 S t r o n a

145 3 Budynki mieszkalne + rolnictwo Energia elektryczna ,09 4 Budynki mieszkalne +rolnictwo Energia cieplna ,03 5 Działalność gospodarcza energia elektryczna + energia cieplna ,10 6 Transport razem ,41 Razem ,13 Źródło: obliczenia własne W roku 2013 sektor publiczny zużył ok MWh energii finalnej, z tego 1642 MWh energii elektrycznej oraz 1325 MWh energii cieplnej oraz spowodował emisję 1714 ton dwutlenku węgla. Sektor gospodarczy zużył sumarycznie 8446 MWh energii, tego 1500 MWh energii elektrycznej i 6996 MWh energii cieplnej oraz wyemitował 3141 ton CO2. Sektor mieszkalny wraz z rolnictwem był konsumentem MWh energii cieplnej oraz 8623 MWh energii elektrycznej. Spowodował sumaryczną emisję ton dwutlenku węgla. W transporcie, liczonym jako całość, sumarycznie zużyto MWh energii oraz wyemitowano 6423 ton dwutlenku węgla. Sumarycznie w Gminie zostało zużyte ok. 112 tys. MWh energii finalnej, z tego prawie 12 tys. MWh energii elektrycznej, 25 tys. MWh energii w transporcie oraz 75 tys. MWh energii cieplnej. Emisja całkowita wyniosła ponad 32 tys. ton dwutlenku węgla sektor publiczny sektor przedsiębiorstw mieszkania +rolnictwo transport Rysunek 13. Zużycie energii końcowej (MWh) i emisje CO2 (Mg) według sektrów w roku 2013 (Uwaga: skala logarytmiczna) 53 S t r o n a

146 Prognoza na rok 2020 przewiduje wzrost zużycia we wszystkich sektorach, najbardziej w transporcie ok. 40%, najmniej ogrzewanie w sektorze publicznym i budynkach mieszkalnych po ok. 2-3% sektor publiczny sektor przedsiębiorstw mieszkania +rolnictwo transport Rysunek 14. Zużycie energii koncowej i emisje według sektorów prognoza na rok S t r o n a

147 4. Plan działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej Gmina Aleksandrów Kujawski ma charakter rolniczy. Jakość powietrza na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski zależy przede wszystkim od emisji lokalnych, jak też napływów atmosferycznych ze źródeł zewnętrznych. Na terenie Gminy nie ma miejsc szczególnie podatnych na kumulowanie się zanieczyszczeń atmosferycznych. Można założyć, że ilość napływających i opuszczających Gminę zanieczyszczeń gazowych i pyłowych jest porównywalna, więc bilans jest zrównoważony. Na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski nie prowadzi się monitoringu zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. W celu oceny stanu powietrza przyjęto następujące założenia: - Gmina Aleksandrów Kujawski jest średnią jednostką administracyjną; - jest to gmina typowo rolnicza pozbawiona energochłonnego emisyjnego przemysłu; - na jej terenie występuje przede wszystkim zabudowa niska i rozproszona (mała gęstość energetyczna). Przy powyższych założeniach oraz patrząc na wyniki pomiarów zanieczyszczeń z podobnych gmin można stwierdzić, że obecnie nie ma tu przekroczeń w zakresie stężeń SO 2, NO 2 i pyłu zawieszonego. Istotne znaczenie w poszczególnych miejscowościach mają natomiast zanieczyszczenia lokalne. Ich źródłem są: - indywidualne kotłownie w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej, kotłownie w sektorze usług publicznych, - komunikacja samochodowa lokalna oraz tranzytowa, - działalność rolnicza Identyfikacja kluczowych problemów na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski Podstawowy problem dla Gminy stanowi tzw. niska emisja, powstająca głównie w wyniku spalania węgla kamiennego i innych paliw kopalnych używanych do ogrzewania. Ponadto zdarza się często, szczególnie w przypadku pieców i kotłów starego typu, spalanie wszelkiego rodzaju odpadów takich jak śmieci i opakowania plastikowe po artykułach spożywczych i środkach czystości, a nawet odpady chemiczne, stare opony, itp. Takie postępowanie jest nieodpowiedzialne i niebezpieczne dla osób przebywających w zasięgu oddziaływania dymu z palenisk. Powoduje ryzyko zachorowań na choroby płuc i górnych dróg oddechowych. Szczególnie niebezpieczne jest wdychanie dymu zawierającego metale ciężkie, dioksyny czy benzo(α)piren. Podstawową grupę ryzyka osób narażonych na oddziaływanie zanieczyszczeń niskiej emisji stanowią dzieci, kobiety w ciąży oraz osoby w starszym wieku. Drugim problemem jest emisja spalin z samochodów silnikowych zarówno w ujęciu ruchu lokalnego jak też ruchu tranzytowego na trasie A1. 55 S t r o n a

148 4.2. Plan działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej Realizacja celu, jakim jest obniżenie emisji CO 2 w maksymalnym stopniu, będzie możliwa dzięki podejmowaniu niskoemisyjnych działań w zakresie planistycznym, inwestycyjnym, administracyjnym, jak też edukacyjnym we wszystkich sektorach. Działania na rzecz gospodarki niskoemisyjnej, co do zasady, powinny sprzyjać redukcji emisji gazów cieplarnianych. Aby planowanie spełniło swoją funkcję niezbędne jest zidentyfikowanie i analiza uwarunkowań, oraz przedstawienie zakresu i planu prac. Ze względu na efekt osiągalny działania można podzielić na takie, które dają redukcję emisji gazów cieplarnianych pośrednią i bezpośrednią. Działania służące redukcji pośredniej to takie, których skutkiem jest np. zmniejszenie zużycia energii elektrycznej, a także termomodernizacja budynków, zmiana organizacji ruchu, itp. Działania, które bezpośrednio przyczyniają się do redukcji emisji CO 2 wiążą się ze źródłem ciepła. Może to być wymiana kotłów, modernizacja kotłowni, zmiana paliwa na mniej emisyjne, w tym instalacje wykorzystujące odnawialne źródła energii. Działania, ze względu na podmiot realizujący, można podzielić na: - realizowane przez Gminę i podległe jej struktury, - realizowane przez mieszkańców Gminy, - realizowane przez podmioty gospodarcze na zasadzie działalności komercyjnej, - realizowane przez podmioty i struktury zewnętrzne, zobligowane do pewnych działań, np.: operatorów dróg i autostrad, operatorów systemów energetycznych, gazowych, itp Określenie celu strategicznego na rok 2020 Cel strategiczny: Obniżenie emisji CO2 na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski w roku 2020 o 20% w stosunku do roku Cele szczegółowe PGN i priorytetowe obszary działania Wszystkie działania i cele pośrednie są podporządkowane realizacji celu głównego redukcji emisji CO2 w roku 2020 o 20% w stosunku do roku Cele szczegółowe zostały sklasyfikowane następująco: Cele szczegółowe: - poprawa efektywności energetycznej budynków, w ramach której podjęte zostaną działania termomodernizacyjne oraz wymiany urządzeń grzewczych, co będzie skutkować obniżeniem emisji zanieczyszczeń do atmosfery, - modernizacja oświetlenia ulicznego, - zmniejszenie energochłonności lokalnej gospodarki, - wytwarzanie energii w źródłach odnawialnych, - poprawa efektywności gospodarowania surowcami energetycznymi, - rozwój i wykorzystanie technologii niskoemisyjnych, - rozwój ekologicznego transportu, 56 S t r o n a

149 - promocja pozytywnych wzorców zachowań odbiorców. Do priorytetowych obszarów działań można zaliczyć: - ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery na terenie Gminy - zmniejszenie zużycia energii w obiektach położonych na terenie Gminy - wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych na terenie Gminy - rozwój zrównoważonego transportu Odbywać się to będzie przez: - termomodernizację budynków mieszkalnych, - zamianę starych pieców i kotłów na nowe, ekologiczne źródła w budynkach mieszkalnych, - instalowanie odnawialnych źródeł energii w obiektach mieszkalnych, - termomodernizację obiektów publicznych, wymianę energochłonnych i wysokoemisyjnych systemów ogrzewania i wyposażenia obiektów, - modernizację oświetlenia w obiektach publicznych, - instalowanie odnawialnych źródeł energii w obiektach publicznych, - rozwój systemów monitoringu zużycia energii i mediów, - modernizację oświetlenia ulicznego, - modernizację systemów wykorzystania energii w zakładach przemysłowych, w tym: - poprawa efektywności energetycznej procesów technologicznych - termomodernizacja budynków biurowych i produkcyjnych - wdrażanie systemów zarządzania energią - instalowanie odnawialnych źródeł energii - wykorzystanie odpadów, - budowę ścieżek rowerowych, - rozwój transportu publicznego, obniżenie zużycia paliw w transporcie na terenie Gminy, - szkolenia i promocja proekologicznych rozwiązań wśród mieszkańców Gminy, samorządowców i podmiotów gospodarczych Metodologia doboru działań Inwentaryzacja pozwoliła zidentyfikować kluczowe obszary emisji CO 2 - gospodarstwa domowe, transport, działalność gospodarcza, budynki publiczne, zużycie energii elektrycznej na cele oświetlenia ulicznego. Przy doborze działań do realizacji Planu konieczne jest uwzględnianie i równoważenie odmiennych i często wzajemnie trudnych do pogodzenia czynników. Działania zmierzające do ograniczenia emisji dwutlenku węgla są szczególnie potrzebne wszędzie tam, gdzie zużycie paliw lub/i energii elektrycznej jest wysokie oraz istnieje realna możliwość ich obniżenia. Z drugiej strony istnieją poważne ograniczenia które utrudniają podjęcie działań ze strony władz Gminy. 57 S t r o n a

150 4.6. Sektor publiczny Działania sektora publicznego, ze względu na złożoność jego funkcji podzielono na kilka oddzielnych kategorii. Należy tu wyróżnić: Działania Gminy w zakresie inwestycyjnym to: - budynki użyteczności publicznej termomodernizacja budynków użyteczności publicznej, modernizacja i wymiana oświetlenia - szkoły, przedszkola, świetlice, biblioteki, - oświetlenie uliczne wymiana opraw oświetleniowych, optymalizacja oświetlenia ulicznego - działalność gospodarcza gminnych przedsiębiorstw sektora komunalnego inwestycje w energooszczędne technologie, instalowanie OZE, - wdrożenie systemu zarządzania energią, - zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii we wszystkich sektorach, w tym inwestycje gminnych przedsiębiorstw sektora komunalnego, - optymalizacja transportu zbiorowego, - budowanie dróg i ścieżek rowerowych. Działanie Gminy w zakresie nieinwestycyjnym to: - planowanie gminne, - zielone zamówienia publiczne - z preferencjami rozwiązań efektywnych energetycznie oraz zastosowaniem odnawialnych źródeł energii, - podnoszenie świadomości mieszkańców poprzez szkolenia i promocję gospodarki niskoemisyjnej, - promowanie systemów zrównoważonego transportu, efektywnego wykorzystania paliw, ekologicznego sposobu jazdy, - promowanie odnawialnych źródeł energii, w tym energetyki prosumenckiej, - promocja pojazdów elektrycznych i hybrydowych, - promowanie zasad ESCO oraz partnerstwa publiczno-prywatnego w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Poniżej zestawiono planowane inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej oraz wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii przez sektor publiczny wraz z obliczoną redukcją zużycia energii końcowej i unikniętą emisją CO 2. Tabela 35. Inwestycje w poprawę efektywności energetycznej i OZE w szkołach Działanie Okres Oszczędność Wytwarzanie Uniknięta realizacji Kwota energii OZE emisja CO 2 lata PLN MWh/rok MWh/rok Mg/rok Termomodernizacja SP Opoki ,14 30,85 Montaż kotłowni na biomasę SP Opoki ,96 55,22 Modernizacja oświetlenia SP Opoki ,52 2,08 Montaż PV 16,5 kw SP Opoki ,01 12,39 58 S t r o n a

151 Razem SP Opoki ,66 204,97 100,54 Termomodernizacja SP Ostrowąs ,61 2,50 Montaż kotłowni na biomasę SP Ostrowąs ,43 69,31 Modernizacja oświetlenia SP Ostrowąs ,80 2,31 Montaż PV 15 kw SP Ostrowąs ,87 11,45 Razem SP Ostrowąs ,41 252,31 85,57 Montaż kotłowni na biomasę SP Przybranowo ,43 28,32 Modernizacja oświetlenia SP Przybranowo ,07 10,79 Montaż PV 30 kw SP Przybranowo ,44 22,64 Razem SP Przybranowo ,07 124,86 61,74 Termomodernizacja SP Służewo ,75 75,80 Montaż kotłowni na biomasę SP Służewo ,76 115,05 Modernizacja oświetlenia SP Służewo ,43 5,30 Montaż PV 40 kw SP Służewo ,62 30,21 Razem SP Służewo ,18 432,38 226,36 Termomodernizacja SP Stawki ,89 53,75 Montaż kotłowni na biomasę SP Stawki ,86 163,04 Modernizacja oświetlenia SP Stawki ,39 6,92 Montaż PV 40 kw SP Stawki ,91 30,45 Razem SP Stawki ,28 597,78 254,16 Termomodernizacja SP Wołuszewo ,02 53,50 Montaż kotłowni na biomasę SP Wołuszewo ,56 51,62 Modernizacja oświetlenia SP Wołuszewo ,57 2,27 Montaż PV 40 kw SP Wołuszewo ,43 30,05 Razem SP Wołuszewo ,78 213,99 137,44 Razem wszystkie szkoły , ,29 865,82 Źródła finansowania NFOŚiGW, WFOŚiGW, RPO WK-P, FTiR BGK, PPP, środki własne Źródło: opracowanie własne na podstawie audytów energetycznych budynków szkół 59 S t r o n a

152 Działania sektora publicznego na rzecz obniżenia emisji poprzez modernizację oświetlenia ulicznego. Tabela 36. Warianty inwestycyjne dla modernizacji oświetlenia ulicznego Lp Rodzaj modernizacji 1 Wymiana elektromagnetycznych układów stabilizacyjnozapłonowych na stateczniki elektroniczne 2 Jak wariant 1 + autonomiczne układy automatycznej regulacji (ściemniania) oświetlenia 3 Wymiana lamp sodowych na lampy SSL (LED), ustawienie nowych słupów, montaż nowych lamp i sterowników 4 Automatyczna regulacja układów (ściemniania), systemu komunikacji CPAnet, montaż nowych lamp LED i sterowników Szacunkowa roczna redukcja kosztów oświetlenia Nakłady inwestycyjne SPBT Redukcja emisji CO 2 zł % PLN lat Mg/rok ,60 10% ,8 65, ,80 30% ,77 196, ,08 48% ,8 313, ,20 70% ,4 Źródło: Audyt oświetlenia ulicznego Gminy Aleksandrów Kujawski Zestawienie działań: Działania sektora publicznego na rzecz zmniejszenia emisji poprzez termomodernizację obiektów zarządzanych przez Gminę Tabela 37. Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej Podmiot Gmina Aleksandrów Kujawski Zakres Budynki użyteczności publicznej Działanie Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (oprócz szkół) Termin wdrożenia Szacowany efekt 300 MWh/rok redukcji energii Szacowany efekt 100 Mg/rok CO 2 redukcji emisji Szacowany koszt PLN Źródła finansowania NFOŚiGW, WFOŚiGW, RPO WK-P, EBI, PPP, środki własne Źródło: opracowanie własne Działania sektora publicznego na rzecz zmniejszenia emisji poprzez wdrożenie systemu zarządzania energią 60 S t r o n a

153 Tabela 38. System zarządzania i monitoringu energią i mediów w obiektach Gminy Podmiot Gmina Aleksandrów Kujawski Zakres Budynki użyteczności publicznej Działanie System zarządzania i monitoringu nośników energii i mediów Termin wdrożenia Szacowany efekt 200 MWh/rok redukcji energii Szacowany efekt 100 Mg/rok CO 2 redukcji emisji Szacowany koszt PLN Źródła finansowania NFOŚiGW, RPO WK-P, EBI, PPP, środki własne Źródło: opracowanie własne Działania sektora publicznego na rzecz zmniejszenia emisji w systemie oświetlenia publicznego. Tabela 39. Modernizacja oświetlenia ulicznego Podmiot Gmina Aleksandrów Kujawski Zakres Oświetlenie uliczne Działanie Modernizacja oświetlenia ulicznego Termin wdrożenia Szacowany efekt 503 MWh/rok redukcji energii Szacowany efekt 448 Mg/rok CO 2 redukcji emisji Szacowany koszt PLN Źródła finansowania NFOŚiGW, POIiŚ, RPO WK-P, EBI, PPP, środki własne Źródło: opracowanie własne na podstawie audytu oświetlenia ulicznego Działania sektora publicznego na rzecz zmniejszenia emisji poprzez wdrożenie systemu zielonych zamówień publicznych. Tabela 40. System zielonych zamówień publicznych Podmiot Gmina Aleksandrów Kujawski Zakres Wszystkie przetargi i zapytania ofertowe prowadzone przez Urząd Gminy i jednostki podległe Działanie Wpisanie do SIWZ klauzul o preferencji niskoemisyjnych rozwiązań oraz ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko Termin wdrożenia Szacowany efekt 20 MWh/rok redukcji energii Szacowany efekt 15 Mg/rok CO2 redukcji emisji Szacowany koszt* PLN rocznie, PLN w całym okresie 61 S t r o n a

154 Źródła finansowania NFOŚiGW, środki własne Źródło: opracowanie własne *Szacowany koszt szkolenia pracowników, przeglądy procedur Poniżej zestawiono inwestycje w odnawialne źródła energii przez podmioty gminne. Oprócz wymienionych wcześniej inwestycji szkół w instalacje fotowoltaiczne i kotły na pelet, inne podmioty gminne mogą inwestować w OZE. Tabela 41. Inwestycje w OZE w sektorze publicznym Podmiot Gmina Aleksandrów Kujawski i jej podmioty zależne Zakres Instalacje OZE (oprócz szkół) Działanie Inwestycje w OZE, głównie PV, w obiektach gminnych Termin wdrożenia Szacowany efekt 90 MWh/rok produkcji energii Szacowany efekt 80 Mg/rok CO 2 redukcji emisji Szacowany koszt PLN Źródła finansowania NFOŚiGW, RPO WK-P, PPP, środki własne Źródło: opracowanie własne Działania sektora publicznego na rzecz zmniejszenia emisji poprzez wdrożenie systemu poszanowania energii we wszystkich obiektach gminnych i dobrych praktyk. Tabela 42. Edukacja ekologiczna, system poszanowania energii i dobrych praktyk w Gminie Podmiot Gmina Aleksandrów Kujawski i jednostki podległe Zakres Szkolenia Działanie Edukacja ekologiczna, Opracowanie zasad poszanowania energii i zachowań proekologicznych w podmiotach gminnych Termin wdrożenia Szacowany efekt 30 MWh/rok redukcji energii Szacowany efekt 25 Mg/rok CO 2 redukcji emisji Szacowany koszt PLN rocznie Źródła finansowania NFOŚiGW, WFOŚiGW, środki własne Źródło: opracowanie własne Tabela 43. Działania w sektorze publicznym podsumowanie Lp Działanie Szacowany Redukcja Redukcja Termin koszt energii emisji CO2 realizacji tys. zł MWh/rok Mg/rok lata program 1 Termomodernizacja, wymiana kotłów i paliwa, instalacje PV 2020 w szkołach Źródło finansowania NFOŚiGW, RPO, BGK PPP, śr. własne 2 Modernizacja oświetlenia NFOŚiGW, 62 S t r o n a

155 ulicznego 2020 RPO, EBI, PPP śr. własne 3 Termomodernizacje obiektów użyteczności publicznej NFOŚiGW, WFOŚiGW, RPO, EBI, PPP, środki 4 System zarządzania i monitoringu nośników energii i mediów 5 System zielonych zamówień publicznych Inwestycje w OZE Edukacja ekologiczna Suma Źródło: opracowanie własne własne NFOŚiGW, RPO, PPP, środki własne NFOŚiGW, środki własne NFOŚiGW, RPO, EBI, PPP, śr. własne NFOŚiGW, WFOŚiGW, środki własne 4.7. Sektor mieszkalny Działania sektora mieszkalnego, stanowiącego dominującą część niskiej emisji mają wiele czynników ograniczających takich jak: powszechny brak świadomości zagrożeń zdrowotnych powodowanych niską emisją, brak wiedzy technicznej, ograniczone możliwości inwestycyjne, złe nawyki. Plan gospodarki niskoemisyjnej wskazuje mieszkańcom możliwości rozwiązań wraz z dostępnymi formami wsparcia zewnętrznego tak, aby nie przekraczało to ich możliwości finansowych. Działania mieszkańców w zakresie inwestycyjnym: - termomodernizacja budynków mieszkalnych - wymiana instalacji i źródeł ogrzewania - montaż odnawialnych źródeł energii dla potrzeb ogrzewania - montaż instalacji OZE do produkcji energii elektrycznej na własne potrzeby i do sieci zewnętrznej - wymiana oświetlenia na energooszczędne. Działania mieszkańców w zakresie nieinwestycyjnym: - podnoszenie własnej wiedzy i świadomości w zakresie szkodliwości niskiej emisji, - racjonalizacja użytkowania elektrycznych sprzętów domowych, - poprawa efektywności wykorzystania ciepła poprzez właściwe zachowania i nawyki, - segregowanie odpadów, - podnoszenie ogólnej świadomości ekologicznej. 63 S t r o n a

156 Możliwości ograniczania emisji gazów cieplarnianych w Gminie Aleksandrów Kujawski związane są przede wszystkim z zastosowaniem środków poprawy efektywności energetycznej w budownictwie mieszkaniowym, pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych oraz zastosowaniem nowych niskoemisyjnych technologii ogrzewania. Działania służące poprawie efektywności energetycznej mogą obejmować: W zakresie użytkowania energii cieplnej: - zwiększenie izolacyjności termicznej przegród zewnętrznych, poprzez ocieplenie ścian, stropów, fundamentów, stropodachów lub dachów łącznie z likwidacją lub zapobieganiem powstawaniu liniowych i punktowych mostków cieplnych; - modernizacja lub wymiana stolarki okiennej i drzwiowej lub wymiana oszkleń w budynkach na bardziej efektywne energetycznie; - montaż urządzeń zacieniających okna (np. rolety, żaluzje); - wymiana źródeł ciepła (pieców, kotłów) na bardziej sprawne i mniej emisyjne, - modernizacja systemów grzewczych, w tym izolacja cieplna, równoważenie hydrauliczne, zastosowanie automatyki pogodowej dla systemów grzewczych, - modernizacja systemów wentylacyjnych z ewentualnym montażem systemu rekuperacji (odzysku) ciepła, - kompleksowa modernizacja instalacji ogrzewania lub/i przygotowania ciepłej wody użytkowej. W zakresie użytkowania energii elektrycznej: - modernizacja lub wymiana urządzeń przeznaczonych do użytku domowego (np. pralki, suszarki, zmywarki do naczyń, chłodziarki, piekarnika); - wymiana lub modernizacja oświetlenia wewnętrznego i zewnętrznego na energooszczędne, w tym: a) wymiana źródeł światła na energooszczędne, b) wymiana opraw oświetleniowych wraz z osprzętem na energooszczędne, c) wdrażanie systemów oświetlenia o regulowanych parametrach (natężenie, wydajność, sterowanie) w zależności od potrzeb użytkowych, d) stosowanie energooszczędnych systemów zasilania. - przy wymianie sprzętu agd należy zwrócić uwagę na energooszczędność (klasa A+ lub lepsza) - sprzęt rtv powinien mieć jak najniższy pobór mocy w trybie stand-by (czuwania) - wyłączanie wszelkich nieużywanych sprzętów z sieci. W zakresie użytkowania źródeł - należy dopasować temperaturę do charakteru pomieszczenia (obniżenie o 1 O C daje ok. 6 % oszczędności energii), - nie zastawiać grzejników meblami, ani nie zasłaniać, - używać szybkowaru do potraw wymagających długiego gotowania (oszczędza do 40% energii), - dopasować średnice lub płomień palnika do średnicy garnka, - w czajniku elektrycznym należy gotować odmierzoną ilość wody, bez zbędnego nadmiaru, 64 S t r o n a

157 Ponadto możliwe jest zastosowanie źródeł odnawialnych. Do głównych potencjalnie możliwych do zastosowania źródeł odnawialnych można zaliczyć: W zakresie nośników energii cieplnej: - kolektory słoneczne, - pompy ciepła, - zastosowanie biomasy jako paliwa w postaci peletów lub brykietów. W zakresie energii elektrycznej: - ogniwa fotowoltaiczne, - małe instalacje wiatrakowe, - urządzenia hybrydowe łączące systemy wytwarzania energii elektrycznej w różnych źródłach, np. hybrydy fotowoltaiczno-wiatrakowe lub instalacje PVT (fotowoltaicznokolektorowe), - urządzenia kogeneracyjne służące jednoczesnemu pozyskiwaniu energii elektrycznej i cieplnej z jednego źródła. Ogrzewanie W tabeli zestawiono orientacyjne koszty ogrzewania domu/mieszkania o powierzchni 100 m 2 zbudowanego w poprzednich latach, nie posiadającego izolacji cieplnej oraz domu nowego zbudowanego według standardów WT2008. Obecne zmiany w zakresie wymagań dla budynków mieszkalnych powodują, że osiągane są wartości rzędu 0,2-0,3 GJ/m 2 powierzchni ogrzewanej, natomiast domy pasywne to standard ok. 0,05 GJ/m 2. Tabela 44. Orientacyjne koszty ogrzewania domów/mieszkań na terenie Gminy (bez kosztów instalacji) L p Nośnik Wartość opałowa Cena Koszt energii Spraw ność Koszt ogrzania domu 100 m2 GJ/Mg zł/mg Zł/GJ ŋ Tradycyjny Standard ,9 GJ/m 2 0,4 GJ/m 2 1 Węgiel kamienny miał ,2 0, miał ,3 0, orzech ,0 0, ekogroszek ,0 0, Drewno opałowe świeże ,8 0, suche ,0 0, Gaz płynny propanbutan ,0 0, Olej opałowy 5 Gaz GZ-50 ziemny lekki ,2 0, m ,9 0, S t r o n a

158 6 Słoma pszenna ,5 0, Pelet suchy ,3 0, Energia elektryczna 9 Energia elektryczna 10 Pompa ciepła gruntowa 11 Pompa ciepła gruntowa 12 Pompa ciepła powietrzna 13 Pompa ciepła powietrzna 14 Kolektor słoneczny 1MWh G11 1MWh G12 3,6*SPF GJ/MWh G11 3,6*SPF GJ/MWh G12 3,6*SPF GJ/MWh G11 3,6*SPF GJ/MWh G12 0,95 MWh/m2 3, ,2 0, , ,2 0, , ,2 3,5 SPF 3, ,8 3,5 SPF 3, ,9 2,5 SPF 3, ,9 2,5 SPF ,3 - - Źródło: obliczenia własne * SPF średnioroczny współczynnik sprawności pompy ciepła * G11, G12 taryfy energii dla gospodarstw domowych, G12 pobór energii dla celów grzewczych w porze niższej taryfy, dla domu bez docieplenia wskaźnik SPF dla pomp ciepła jest dużo niższy * Kolektory tylko do ciepłej wody użytkowej W poniższej tabeli zestawiono potencjalne możliwości zastosowania w domu mieszkalnym różnych rozwiązań wraz z oszacowanym efektem ekologicznym i finansowym. Tabela 45. Potencjalne możliwości i efekty różnych przedsięwzięć niskoemisyjnych L.p. Przedsięwzięcie Nakłady inwestycyjne Potencjalny efekt oszczędności Efekty ekologiczne 1 Docieplenie ścian zewnętrznych zł/m 2 pow. docieplenia % paliwa na ogrzewanie bezpośrednie zmniejszenie emisji CO2 2 Wymiana okien zł/m % paliwa bezpośrednie Okna na ogrzewanie 3 Wymiana źródła ciepła zł % paliwa na bezpośrednie Modernizacja systemu grzewczego ogrzewanie 4 System automatyki zł 3-10% paliwa na bezpośrednie 66 S t r o n a

159 pogodowej ogrzewanie 5 Wentylacja mechaniczna z rekuperatorem zł % energii na ogrzewanie 6 Kolektory słoneczne zł % energii na na instalację cwu 7 Wymiana oświetlenia na zł na % energii energooszczędne źródło światła elektrycznej na 8 Wybór przy zakupie sprzętu AGD, RTV (A+ lub lepszy) 9 Wytwarzanie energii elektrycznej pv 10 Montaż pompa ciepła, zł na jednostkę sprzętu zł na 1 kwp punkt świetlny % energii elektrycznej na jednostkę sprzętu do 1000 kwh/kwp bezpośrednie bezpośrednie pośrednie pośrednie pośrednie zł % kosztów bezpośrednie taryfa G12 ogrzewania i pośrednie Uwaga: Przedstawione nakłady inwestycyjne w powyższym zestawieniu mają charakter orientacyjny. Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie.. Tabela 46. Prognozy zużycia energii w roku 2020 w różnych wariantach termomodernizacji Lata budowy BAU Liczba ludności, osób Ilość użytkowanych mieszkań, szt Powierzchnia użytkowa, m Powierzchnia użytkowa na mieszkanie, m 2 85,7 92,5 98,3 98,3 98,3 P.u. na mieszkańca m2 23,50 26,11 29,04 29,04 29,04 Współczynnik średni U, ścian, W/m 2 K ~0,95 ~0,9 ~0,85 ~0,8 ~0,75 Moc grzewcza, średnia, W/m Moc grzewcza, suma, kw Zużycie energii, EK, kwh/m Zużycie energii, EK suma, MWh/rok Zużycie energii na przygotowanie cwu i posiłków, MWh Moc, przygotowanie cwu i posiłków, kw Oszczędność energii grzewczej, MWh Uniknięta emisja CO2, Mg/rok Oszczędność mocy, kw Źródło: opracowanie własne na podstawie ankiet, danych z UG, GUS 67 S t r o n a

160 Obecnie na cele grzewcze zużywanych jest ok MWh/rok. Moc potrzebna do ogrzania budynków wynosi 27,5 MW. By móc oszacować zużycie energii cieplnej na lata założono trzy warianty. Wariant I (BAU) - brak jakichkolwiek zmian zarówno w strukturze jak i sposobie użytkowania istniejących budynków mieszkalnych, natomiast nowo powstałe obiekty będą spełniały wymogi aktualnie obowiązujących przepisów. Wariant II (15) zakłada, że 15% budynków wybudowanych przed 2003 rokiem zostanie poddanych termomodernizacji (ocieplenie ścian zewnętrznych, ewentualnie docieplenie stropów, wymiana okien) do 2020 roku. Założono, że 15 % budynków poddanych termomodernizacji uzyska parametry wymagane obecnie według warunków uzyskania dofinansowania z Funduszu Termomodernizacji i Remontów BGK. Oszczędność energii do ogrzewania oszacowano na 5085 MWh rocznie, a moc zostanie zredukowana o ok. 2,5 MW. Wariant III (30) przewiduje termomodernizację 30% budynków mieszkalnych wybudowanych przed 2003 rokiem. Przy założeniach jak poprzednio, ale ilości budynków poddanych termomodernizacji równej 30% można osiągnąć oszczędności odpowiednio MWh energii i 4,9 MW mocy Moc grzewcza, kw EK, MWh/rok BAU Rysunek 15. Zużycie energii i moc grzewcza w różnych wariantach termomodernizacji Oszacowanie nakładów finansowych na termomodernizację wiąże się z określeniem założeń. Ceny ocieplenia obiektu zależą głównie od metody, jaką zostanie ono wykonane. Na potrzeby wykonania przedsięwzięcia można skorzystać z preferencyjnych kredytów z dotacją np. z Banku Gospodarstwa Krajowego Fundusz Termomodernizacji i Remontów bądź wykonać ocieplenie własnymi siłami metodą gospodarczą. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wahają się w granicach zł/m 2. Druga metoda jest tańsza, ponieważ przewiduje wykonanie ocieplenia własnymi siłami, bez wykorzystania specjalistycznych firm 68 S t r o n a

161 z zewnątrz. Ceny jednostkowe w tym przypadku wahają się w granicach zł/m 2 ocieplenia. Szacowanie nakładów przeprowadzono dla wcześniej ustalonych wariantów. Pierwszy nie przewidywał żadnych robót. Drugi zakłada termomodernizację 15% budynków wybudowanych przed 2003 r. Oszacowano, że do ocieplenia będzie powierzchnia ok m 2. Trzeci natomiast przewiduje docieplenie 30% budynków m 2. Otrzymane wyniki zestawiono w poniższej tabeli. Tabela 47. Szacowanie nakładów na termomodernizację - Wariant 15 Nakłady na termomodernizację, Dotacje z BGK Metoda gospodarcza zł/m Nakłady całkowite, mln zł 8,00 9,15 5,15 6,29 Oszczędności, mln zł 0,73 0,81 0,65 0,73 Premie termomodernizacyjne, mln zł 1,28 1, Koszt ostateczny, mln zł 6,72 7,68 5,15 6,29 SPBT (lata) 9,2 9,5 7,9 8,6 Oszczędność energii, MWh/rok Uniknięta emisja CO2, Mg/rok Źródło: Obliczenia własne Na podstawie przeprowadzonych obliczeń wynika, iż przy termomodernizacji 15% budynków wybudowanych przed 2003 rokiem całkowity koszt termomodernizacji wynosi od 8,00 do 9,15 mln zł, a po uwzględnieniu premii termomodernizacyjnych od 6,72 do 7,68 mln zł. Czas zwrotu inwestycji waha się w granicach od 9,2 do 9,5 lat. Przy realizacji inwestycji metodami gospodarczymi okresy zwrotu nakładów mogą wynosić odpowiednio od 7,9 do 8,6 lat. Nieco inaczej kształtuje się Wariant 30. W związku z większą skalą przedsięwzięć całkowite koszty plasują się na wysokości od 16,01 do 18,30 mln zł, a po uwzględnieniu premii termomodernizacyjnych od 13,48 do 15,48 mln zł. Czas zwrotu inwestycji waha się w granicach od 10,7 do 11,0 lat. Przy realizacji inwestycji metodami gospodarczymi okresy zwrotu nakładów mogą wynosić odpowiednio od 9,2 do 9,9 lat, a nakłady na inwestycje odpowiednio 10,29 do 12,58 mln zł. Otrzymane wyniki zostały zestawione w tabeli. Tabela 48. Szacowanie nakładów na termomodernizację - Wariant 30 Nakłady na termomodernizację, Dotacje z BGK Metoda gospodarcza zł/m Nakłady całkowite, mln zł 16,01 18,30 10,29 12,58 69 S t r o n a

162 Nakłady na termomodernizację, Dotacje z BGK Metoda gospodarcza zł/m Oszczędności, mln zł 1,27 1,41 1,12 1,27 Premie termomodernizacyjne, mln zł 2,53 2, Koszt ostateczny, mln zł 13,48 15,48 10,29 12,58 SPBT (lata) 10,7 11,0 9,2 9,9 Oszczędność energii, MWh/rok Uniknięta emisja CO 2, Mg/rok Źródło: Obliczenia własne Powyższe wyniki pomagają zobrazować skalę oszczędności jakie niosą ze sobą przedsięwzięcia termomodernizacyjne. Należy jednak pamiętać, że obliczenia mają jedynie charakter orientacyjny, gdyż są przeprowadzone w sposób uogólniony i uproszczony. W celu określenia dokładnych kosztów dla każdego z budynków należy przeprowadzić osobny audyt energetyczny, który da dokładny obraz stanu faktycznego budynku, jakości przegród zewnętrznych, stolarki okiennej i drzwiowej, rodzaje i stan źródła ciepła i przygotowania ciepłej wody użytkowej i określi dokładne koszty i kierunek termomodernizacji konkretnego obiektu. Modernizacja źródeł ciepła W Gminie Aleksandrów Kujawski do ogrzewania mieszkań służą gównie kotły na paliwa stałe, w mniejszym zaś stopniu kotły olejowe, gazowe oraz trzony piecowe. W większości przypadków są to stare instalacje, których sprawność nie przekracza 50%. W latach powstały również pierwsze instalacje na gaz ziemny sieciowy, jednak w najbliższych latach ich rozwój będzie ograniczony do instalacji w rejonie miejscowości w bezpośrednim sąsiedztwie miast Ciechocinka i Aleksandrowa Kujawskiego. Poddając modernizacji stare systemy grzewcze na nowoczesne, choćby częściowo zautomatyzowane, urządzenia można uzyskać duże oszczędności. Należy zwrócić uwagę, iż dobór odpowiedniego kotła i osprzętu jest bardzo ważnym etapem podczas modernizacji kotłowni. Od tego zależy prawidłowa i ekonomiczna praca instalacji. Wybierając odpowiednie urządzenie najczęściej użytkownik kieruje się mocą nominalną. Należy jednak pamiętać, iż jest to wartość uzyskiwana w warunkach laboratoryjnych podczas ciągłego spalania paliwa. W rzeczywistości może być ona nieco niższa, gdyż ma na nią wpływ chociażby gorszej jakości paliwo. W związku z powyższym przy doborze kotła zaleca się przewymiarowanie potrzebnej mocy o ok. 20%. Jednakże nie można zbytnio przesadzić, ponieważ zamontowanie kotła o zbyt dużej mocy może skutkować gotowaniem się wody w urządzeniu oraz obniżoną sprawnością eksploatacyjną. Natomiast zamontowanie kotła o zaniżonej mocy będzie skutkowało zwiększeniem strat kominowych, obniżeniem sprawności urządzenia, a przede wszystkim użytkownik nie będzie w stanie ogrzać budynku. Krokiem w celu poprawy efektywności energetycznej może być modernizacja tych instalacji polegająca na wymianie źródeł ciepła na wysokosprawne i bardziej ekologiczne, zaizolowanie 70 S t r o n a

163 przewodów grzewczych, założenie zaworów termostatycznych oraz wyposażenie całego układu w automatykę sterującą. Koszt takiej modernizacji jest trudny do oszacowania z góry, może wynieść ok tys. zł. Końcowa cena zależy od bardzo wielu czynników. Dokonując wymiany 15% starych instalacji można osiągnąć oszczędności rzędu MWh rocznie w całej Gminie, co w przeliczeniu na emisję dwutlenku węgla daje oszczędność ok. 600 ton rocznie, wymiana 30% instalacji może pozwolić na odpowiednią redukcję energii o MWh i CO2 o 1200 ton rocznie. Zastosowanie gazu ziemnego sieciowego Ze względu na potencjalne możliwości rozwoju sieci gazu ziemnego w Gminie Aleksandrów Kujawski warto przeanalizować niektóre aspekty wzrostu jego zużycia. W gospodarstwach domowych gaz ziemny może być używany w trzech podstawowych zastosowaniach: do ogrzewania pomieszczeń, podgrzewania wody i gotowania posiłków. Pomiędzy tymi celami istnieje duża różnica wielkości zużycia. Zapotrzebowanie na ogrzewanie domu jednorodzinnego jest średnio około 20 razy wyższe niż typowe zapotrzebowanie gospodarstw domowych na gotowanie posiłków. Badania statystyczne pokazują, że wśród konsumentów, którzy mają dostęp do gazu sieciowego, praktycznie wszyscy używają go do gotowania posiłków, połowa do ogrzewania wody, a tylko 18% do ogrzewania mieszkań. (GUS, 2012) Działania w sektorze mieszkaniowym Poniżej zestawiono działania w sektorze mieszkaniowym. Tabela 49. Działania w sektorze mieszkaniowym podsumowanie Lp Działanie Szacowany Redukcja Redukcja Termin Źródło koszt energii emisji CO2 realizacji finansowania tys. zł MWh/rok Mg/rok lata program 1 Termomodernizacja domów BGK, śr. własne 2 Wymiana instalacji grzewczych BGK, śr. własne 3 Inwestycje w OZE, głównie mikroinstalacje PV (<3 kw, <10kW) NFOŚiGW, BGK, śr. własne 4 Budowa domów pasywnych NFOŚiGW, i energooszczędnych 5 Szkolenia - Zmiana nawyków i zachowań Razem Źródło: opracowanie własne środki własne NFOŚiGW, RPO, Gmina 71 S t r o n a

164 4.8. Sektor przedsiębiorstw W sektorze przedsiębiorstw istnieje duży potencjał inwestycyjny w zakresie zarówno poprawy efektywności energetycznej jak też w odnawialne źródła energii. Działania inwestycyjne przedsiębiorstw: - poprawa efektywności energetycznej procesów technologicznych - termomodernizacja budynków biurowych i produkcyjnych - wdrażanie systemów zarządzania energią - instalacje odnawialnych źródeł energii Działania nieinwestycyjne przedsiębiorstw: - podnoszenie świadomości i wiedzy w zakresie efektywności energetycznej i gospodarki niskoemisyjnej, - racjonalizacja użytkowania sprzętu i odbiorników energii w zakładzie, - poprawa efektywności wykorzystania ciepła poprzez właściwe zachowania i nawyki, - segregowanie odpadów, - podnoszenie ogólnej świadomości ekologicznej. Wśród działań zaproponowanych dla przedsiębiorstw odnoszących się do gospodarki niskoemisyjnej, można wyróżnić te, które będą wspomagać efektywność energetyczną oraz produkcję energii w źródłach odnawialnych. Efektywność energetyczna przedsiębiorstw Dystrybucja środków ułatwiających osiągnięcie celu redukcji emisji CO2 w sektorze przedsiębiorstw będzie miało przede wszystkim aspekt ekonomiczny. Przedsiębiorcy kierują się głównie zasadą racjonalności gospodarczej. Spośród dostępnych rozwiązań największe możliwości zastosowania będą miały te, w których będzie osiągnięty najszybszy zwrot nakładów inwestycyjnych, przy osiągnięciu założonego celu redukcji emisji CO2. W zakresie efektywności energetycznej budynków przedsiębiorstwa mogą podjąć następujące działania: - zwiększenie izolacyjności termicznej przegród zewnętrznych i wewnętrznych (oddzielających pomieszczenia o regulowanej temperaturze od pozostałych) budynków hal przemysłowych, biur i innych pomieszczeń gospodarczych wszędzie tam, gdzie ma to uzasadnienie gospodarcze izolacja ścian, stropów, fundamentów, stropodachów lub dachów łącznie z likwidacją lub zapobieganiem powstawaniu liniowych i punktowych mostków termicznych; - modernizacja lub wymiana stolarki okiennej i drzwiowej lub wymiana oszkleń w budynkach na bardziej efektywne energetycznie oraz montaż urządzeń zacieniających okna, zapobiegających przegrzaniu; - wymiana źródeł ciepła na bardziej sprawne i mniej emisyjne; - modernizacja instalacji grzewczych, przy czym, w zależności od typu (czy to jest instalacja centralna czy miejscowa), typu ogrzewania (wodne, powietrzne, parowe czy elektryczne) będą podejmowane inne działania; - modernizacja systemów wentylacyjnych z ewentualnym montażem systemu rekuperacji (odzysku) ciepła; 72 S t r o n a

165 - zastosowanie chłodzenia pasywnego (free cooling); - zastosowanie ciepła odpadowego jako pomocniczego źródła energii do ogrzewania lub/i przygotowania ciepłej wody użytkowej; - modernizacja instalacji przygotowania ciepłej wody użytkowej, z zastosowaniem pomp ciepła lub kolektorów słonecznych; - optymalizacja oświetlenia hal, biur i otoczenia zewnętrznego, w tym wymiana lamp i opraw na bardziej efektywne, a także możliwie szerokie zastosowanie światła naturalnego; - wymiana sprzętu biurowego na energooszczędny. W zakresie technologicznym - obniżenie energochłonności produkcji poprzez: - optymalizację pracy urządzeń elektroenergetycznych, takich jak silniki elektryczne, dobór urządzeń do potrzeb procesu produkcyjnego, zapobieganie dłuższym przestojom i pracy na biegu jałowym, - likwidacja poborów chwilowych, zainstalowanie soft-starterów, analiza poborów przy spawaniu, zgrzewaniu, itp.; - konserwacje, naprawy, wymiana urządzeń napędowych; - sprężarki, dmuchawy, systemy sprężonego powietrza skracanie i optymalizacja ciągów technologicznych, zmniejszanie ciśnienia roboczego, likwidacja usterek i strat w instalacjach; - usuwanie usterek, dbałość o dobry stan instalacji elektrycznej, zapobieganie przegrzewaniu się styków, strat prądowych; - kompensacja mocy biernej; - dobór taryf i sposobów rozliczania energii; - likwidacja strat technologicznych w produkcji i wykorzystaniu ciepła, rekuperacja ciepła odpadowego; - likwidacja strat w układach pompowych i obiegowych. Oddzielnym aspektem jest wdrożenie Systemu Zarządzania Energią (SZE), który umożliwia przedsiębiorstwom z sektora MŚP efektywne zarządzanie zużyciem nośników energii i mediów. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii W zakresie odnawialnych źródeł energii przedsiębiorstwa mogą wykorzystywać warunki, możliwości techniczne i lokalizacje w jakich działają, albo też zainwestować w nowe. Energia słoneczna: - przedsiębiorstwa dysponujące dachami o odpowiedniej powierzchni (na 1 kw mocy instalacji PV potrzeba ok m2 powierzchni dachu), odpowiednim kącie nachylenia (20-50 O ) i orientacji (S, SW, SE) mogą produkować energię elektryczną w systemie fotowoltaicznym. Energia może być wykorzystywana na własne potrzeby w procesach produkcyjnych albo sprzedawana do sieci; - wykorzystanie energii słonecznej do przygotowania ciepłej wody użytkowej. Z 1m 2 powierzchni czynnej kolektora można uzyskać ok. 1-1,4 GJ rocznie energii cieplnej wykorzystanej do podgrzania wody użytkowej lub technologicznej; - wykorzystanie energii słonecznej do procesów technologicznych takich jak: podsuszanie i suszenie surowców lub produktów. 73 S t r o n a

166 Energia wiatru - wykorzystanie instalacji wiatrowych w procesie wytwarzania energii elektrycznej sprzedawanej do sieci. Natomiast mało uzasadnione jest montowanie instalacji wiatrowych przy obiektach firmowych do ich bezpośredniego zasilania ze względu na stosunkowo niską sprawność oraz nieprzewidywalność energii wiatrowej w bezpośrednim zastosowaniu. Jedyną teoretycznie uzasadnioną opcją jest zastosowanie małych wiatraków do zasilania grzałek do podgrzewania wody użytkowej lub technologicznej. Możliwe jest również zainstalowanie magazynów energii (akumulatorów), co jednak znacznie podraża całą inwestycję. Energia otoczenia - wykorzystanie energii zawartej w gruncie, powietrzu zewnętrznym, wodzie, a także energii odpadowej zawartej w ściekach czy też wywiewanym powietrzu za pomocą pomp ciepła do ogrzewania lub/i przygotowania ciepłej wody. Tabela 50. Działania w sektorze przedsiębiorstw podsumowanie Lp Działanie Szacowany Redukcja Redukcja koszt energii emisji CO 2 Termin realizacji Źródło finansowania tys. zł MWh/rok Mg/rok Lata Program 1 Zmniejszenie energochłonności produkcji, napędy, kompresory, inne 2 Inwestycje w OZE montaż instalacji PV (1000 kw) 3 Termomodernizacja, wymiana instalacji grzewczych i paliw 4 Systemy zarządzania energią 5 Zmiana nawyków i zachowań szkolenia NFOŚiGW, EBI, RPO, PolSEFF2, śr. Własne NFOŚiGW, RPO, PolSEFF2. EBI, śr. Własne NFOŚiGW,. PolSEFF2, śr. Własne NFOŚiGW, RPO, EBI, środki własne NFOŚiGW, RPO, Gmina, środki własne Razem Źródło: opracowanie własne 4.9. Transport W ostatnich latach nastąpił dynamiczny wzrost ilości pojazdów samochodowych w regionie. W roku 2013 w powiecie aleksandrowskim było o 20 % więcej zarejestrowanych samochodów osobowych niż w roku Często są to samochody wycofane z krajów zachodnich, powypadkowe, gorszej jakości, albo nie spełniające warunków tamtejszych przepisów o emisyjności spalin. W interesie wszystkich mieszkańców należy wspierać transport zbiorowy i komunikację publiczną. 74 S t r o n a

167 Gmina Aleksandrów Kujawski jest dosyć rozległa i nierównomiernie zasiedlona. Największa gęstość zaludnienia występuje w bezpośrednim sąsiedztwie miast Ciechocinek i Aleksandrów Kujawski. Poprawa efektywności transportu może polegać na lepszym wykorzystaniu dostępnych środków komunikacji zbiorowej. Należy stworzyć odpowiednie warunki dla lokalnych operatorów przewozów osobowych tak, aby rentowność ich działalności nie była nadmiernie zmniejszona podatkami lokalnymi. W oczekiwaniu na rozwój samochodów elektrycznych i hybrydowych należy rozpatrzyć stworzenie możliwości ładowania pojazdów elektrycznych przy funkcjonujących stacjach benzynowych oraz innych miejscach powszechnie dostępnych. Należy nakłaniać kierowców do zmiany zachowań tak, aby ich nawykiem stała się poprawa ekonomiki jazdy. Wskazane jest propagowanie wspólnych przejazdów poprzez lokalne tablice ogłoszeń lub internetowy serwis poświęcony tym zagadnieniom. Należy rozpatrzyć stworzenie sieci dróg rowerowych łączących gęściej zaludnione rejony Gminy. Tabela 51. Działania w sektorze transportu Lp Działanie podmiot Szacowany Redukcja Redukcja Termin odpowiedzialny koszt energii emisji CO 2 realizacji tys. zł MWh/rok Mg/rok lata Program 1 Budowa ścieżek rowerowych Gmina 2020 Źródło finansowania RPO, Gmina, inne 2 Modernizacja dróg publicznych - Gmina 3 Wsparcie transportu publicznego Gmina RPO, Gmina, inne RPO, Gmina, inne 4 Systemy wspólnych przejazdów/przewozów, carpooling - Gmina, przedsiębiorcy, mieszkańcy 5 Edukacja, promowanie zachowań ekologicznych - Gmina, przedsiębiorcy, mieszkańcy 6 Zmiany w transporcie firmowym, systemy zarządzania flotą - przedsiębiorcy 7 Systemy ładowania pojazdów elektrycznych - Gmina, przedsiębiorcy Razem Źródło: opracowanie własne RPO, Gmina, inne RPO, NFOŚiGW, Gmina, inne RPO, środki własne, inne RPO, Gmina, przedsiębiorcy, PPP, inne 75 S t r o n a

168 4.10. Prognozy i plany rozwojowe sieci elektroenergetycznej Na podstawie danych Energa-Operator S.A., stan linii elektroenergetycznych na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski jest dobry. Plany rozbudowy sieci wysokich i średnich napięć na ternie Gminy zestawiono w tabeli. Tabela 52. Plany modernizacyjne Operatora Energa S.A. na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski w latach Lp Gmina Nazwa/rodzaj projektu Zakres rzeczowy Okres inwestycyjnego realizacji 1 Ciechocinek, Aleksandrów Kujawski, Raciążek, Waganiec, Lubanie, Włocławek LWN 110 kv, Ciechocinek Włocławek Azoty Dostosowanie linii do temp. pracy +80 O C 2014, 2015, Aleksandrów Kujawski Modernizacja linii SN- 15kV Ciechocinek- Opoki (stan ) 3 Aleksandrów Kujawski Chrusty 3, obw szt. 4 Aleksandrów Kujawski Ośno 6, obw szt. obw szt. 5 Aleksandrów Kujawski Wymiana stacji transformatorowej 15/0,4 kv Kuczek 1 Źródło: Energa-Operator S.A Długość linii-7,0 km Wymiana słupów -70 przewodów - 7,0 km, izolatorów szt. Wymiana przyłączy na izolowane (1 szt.) Wymiana przyłączy na izolowane (4 szt.) Wymiana stacji transformatorowej 15/0,4 kv murowanej WSTtp 20/400 Kuczek 1 na stację transformatorową MBST 20/ Systemy zarządzania energią Systemy zarządzania energią (SZE) służą użytkownikom odpowiadającym za energię i media w przedsiębiorstwach i jednostkach samorządowych do tworzenia podstaw racjonalnego użytkowania i poprawy efektywności energetycznej. Rysunek 16. System zarządzania energią Źródło: Norma PN-EN ISO 50001: S t r o n a

169 Podstawy teoretyczne do tworzenia systemów zarządzania energią daje norma: PN-EN ISO 5001:2011 Systemy zarządzania energią Wymagania i zalecenia użytkowania. System zarządzania energią opiera się na zasadzie ciągłego doskonalenia według schematu: Zaplanuj -Wykonaj -Sprawdź -Popraw, PDCA (Plan-Do-Check-Act). Kompletny SZE składa się z kilku elementów bazowych, tworzących strukturę: - zdefiniowanie, ustanowienie, wdrożenie i utrzymanie polityki energetycznej; - wyznaczenie przedstawiciela kierownictwa i zespołu odpowiedzialnego za zarządzanie energią; - dostarczenie zasobów potrzebnych do ustanowienia, wdrożenia, utrzymania i doskonalenia SZE oraz wynikającego z tego wyniku energetycznego. W skład zasobów wchodzą: osoby odpowiedzialne za konkretne zadania, umiejętności specjalistyczne, technologie, środki finansowe. - zidentyfikowanie zakresu i granic SZE; - komunikowanie wewnętrzne w zakresie ustalonych celów i znaczenia zarządzania energią; Przykład zastosowania SZE w jednostce samorządowej lub przedsiębiorstwie W obecnym systemie gospodarowania mediami opartym o tradycyjne liczniki, odbiorca otrzymuje rachunek od dostawcy danego medium, gdzie umieszczona jest całkowita liczba zużytych jednostek oraz należna kwota. Bez wiedzy o strukturze zużycia mediów w danym okresie, opierając się wyłącznie na wielkości comiesięcznych rachunków, nie jest możliwym podjęcie kroków mających na celu oszczędzanie. Tradycyjny system nie daje również możliwości zapobiegania i identyfikacji awarii, przecieków oraz wadliwych ustawień sprzętu. O uszkodzeniach instalacji wodociągowej lub błędnie ustawionym urządzeniu grzewczym odbiorca dowiaduje się dopiero przy otrzymaniu następnego rachunku, co powoduje konieczność pokrycia kosztów nadmiernie zwiększonego zużycia danego medium. Obecny system gospodarowania to również brak świadomości użytkowników obiektu w zakresie metod efektywnego wykorzystania mediów i oszczędzania w tym zakresie. To często pracownicy podległych jednostek mają największy wpływ na oszczędności, a jednocześnie przyczyniają się do największych strat poprzez nieracjonalne zachowanie i błędne nawyki. Rysunek 17. Schemat postępowania w przypadku tradycyjnego rozliczenia Źródło: Energy Concept 77 S t r o n a

170 Systemy zdalnego monitorowania zużycia mediów to narzędzie do optymalizowania, kontrolowania oraz alarmowania. Składa się z urządzeń pomiarowych, systemu przesyłania danych oraz dedykowanego oprogramowania. Użytkownik, przy dostępie do internetu, po zalogowaniu się do aplikacji, może w czasie rzeczywistym przeglądać aktualne zużycie z podziałem na dane medium, obiekt lub grupę obiektów. Rysunek 18. Schemat działania Systemu zarządzania energią i mediami Źródło: Energy Concept. Możliwa jest wizualizacja obrazująca różne zdarzenia w czasie rzeczywistym: - nieracjonalne zachowania użytkowników - np. załączanie oświetlenia w całym obiekcie, pozostawienie włączonej klimatyzacji, nieprawidłowa obsługa urządzeń elektronicznych, - błędne ustawienia - np. zawyżona moc zamówiona energii elektrycznej, błędnie dobrana temperatura ogrzewania, - awarie np. drobne wycieki wody (toalety, krany) w trakcie nocy lub weekendu, awarie sprzętu powodujące zwiększenie zużycia energii itp. Systemy mogą posiadać zaawansowanie funkcje analityczne, dzięki którym możliwe jest porównywanie obiektów pod względem zużycia, np. w przeliczeniu na indywidualne parametry, zestawienie obiektów i porównanie kosztów ponoszonych na media w przeliczeniu na jednego użytkownika, itp. Jednym z ważnych elementów może być funkcja alarmowania. System, w przypadku wykrycia zwiększonego, ponadnormatywnego zużycia potrafi zaalarmować użytkownika za pomocą sms na telefon komórkowy osoby dyżurującej. Wersję rozbudowane systemów posiadają również funkcje sterowania, dzięki którym w momencie wykrycia wycieku, może on automatycznie zamknąć odpowiednie zawory, zaalarmować o zwiększonym stężeniu danego gazu lub wyłączyć urządzenie w momencie wejścia do pomieszczenia osób niepowołanych. 78 S t r o n a

171 4.12. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii jest równie ważną jak poprawa efektywności energetycznej metodą obniżenia emisji gazów cieplarnianych. Według ustawy Prawo Energetyczne (Dz.U poz ze zmianami) odnawialne źródła energii to źródła wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także z biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych szczątek roślinnych i zwierzęcych. W niniejszym opracowaniu analizie zostały poddane następujące źródła energii: Energia słoneczna, Energia z biomasy, Energia wód powierzchniowych, Energia geotermalna, Energia wiatru. Określenie potencjału zasobów OZE napotyka na pewne trudności, ponieważ nie jest to pojęcie jednoznaczne. Możliwości wykorzystania źródeł odnawialnych mogą być rozpatrywane w trzech podstawowych aspektach: 1. Potencjał teoretyczny jest to maksymalna możliwa do uzyskania ilość energii dostępna na danym obszarze, obejmująca dane źródło przy założeniu, że całkowita ilość substancji lub zasobów, będących źródłem danego typu ulegnie bezstratnemu przetworzeniu energii chemicznej (mechanicznej, cieplnej) zawartej w paliwie (nośniku) na inne, użyteczne formy energii i braku jakichkolwiek zewnętrznych przeszkód (np. środowiskowych czy społecznych) do korzystania z tego źródła. 2. Potencjał techniczny to ilość energii, która jest dostępna, po uwzględnieniu zużycia paliwa (nośnika) na inne cele, a także przy uwzględnieniu warunków technicznych instalacji takich jak: sprawność przetwarzania energii zawartej w paliwie (nośniku) na energię użyteczną, dostępność technologii, możliwość dystrybucji energii, itp. 3. Potencjał ekonomiczny to ilość energii możliwa do pozyskania przy uwzględnieniu takich czynników, jak: ceny paliw, wysokość podatków, wskaźniki ekonomiczne, dofinansowanie itp. Jest to ta część potencjału technicznego, która może zostać wykorzystana po uwzględnieniu kryteriów szczegółowej analizy opłacalności. Województwo kujawsko-pomorskie ma dobre warunki dla rozwoju energetyki odnawialnej. Według danych URE ( ) w województwie istniało 311 jednostek wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, co stanowiło 15,45 % ogółu OZE w kraju. Ich moc wynosi 637,443 MW, co stanowi 10,88 % mocy jednostek OZE w kraju. Województwo wyróżnia się szczególnie w produkcji energii z wiatru - posiada 237 elektrowni wiatrowych, stanowiących 26,5% wszystkich siłowni zlokalizowanych w kraju. Ich moc stanowi 8,49% mocy całkowitej istniejących w Polsce siłowni wiatrowych. Są to głównie małe instalacje po kilka wiatraków 79 S t r o n a

172 kw. Województwo wyróżnia się także w produkcji energii z wody - posiada 52 elektrownie wodne o mocy do 5 MW oraz 3 elektrownie o mocy powyżej 5 MW. Niedostatecznie natomiast jest wykorzystywana energia z innych źródeł słońca, biomasy czy geotermii Energia słoneczna Możliwości wykorzystania energii słonecznej w Polsce wynikają z położenia: Polska leży między 49 O a 54 O szerokości geograficznej północnej. Ponadto pewien wpływ, w mniejszym zakresie, ma fakt, że Polska leży na styku mas powietrza polarno-kontynentalnego napływającego z kierunku wschodniego i północno-wschodniego (znad Eurazji) oraz powietrza polarno-morskiego znad północnego Atlantyku. To powoduje, że energia promieniowania słonecznego docierającego ma układ równoleżnikowy dodatkowo lekko zakłócony wpływem tych mas. Wartość energii docierającej do powierzchni gruntu na terenie Polski waha się od 900 do 1150 kwh/m 2 w ciągu roku. Rysunek 19. Średnia suma roczna energii słonecznej w Polsce w latach Źródło: Najlepsze warunki dla wykorzystania energii słonecznej ma województwo lubelskie. Na terenie województwa kujawsko-pomorskiego wartości promieniowania słonecznego zawierają się w zakresie kwh/m 2. Dla Gminy Aleksandrów Kujawski wartość ta wynosi ok kwh/m 2. Ponadto istotnym czynnikiem, szczególnie w przypadku 80 S t r o n a

173 fotowoltaiki, jest usłonecznienie ilość godzin w roku, kiedy światło słoneczne dociera do powierzchni Ziemi bez zakłóceń. Średnio dla Polski wynosi 1550 godzin rocznie, w kujawsko-pomorskim - ok godzin. Poniżej zestawiono podstawowe dane dotyczące energii promieniowania słonecznego dla stacji meteorologicznej Toruń (53 O 03 N, 18 O 35 E) na podstawie danych IMiGW z lat ITH ISH I_N 30 I_E 30 I_S 30 I_W 30 I_N 45 I_E 45 I_S 45 I_W 45 I_N 60 I_E 60 I_S 60 I_W 60 I_N 90 I_E 90 I_S 90 I_W 90 Rysunek 20. Średnia energia promieniowania słonecznego (Wh/m 2 ) dla stacji meteorologicznej Toruń w zależności od kierunku i kąta nachylenia dla lat I_S 00 I_S 30 I_S 45 I_S 60 I_S Rysunek 21. Energia promieniowania słonecznego (Wh/m 2 ) dla stacji meteorologicznej Toruń w zależności od miesiąca i kąta nachylenia dla kierunku południowego (Źródło: opracowanie własne na podstawie danych mir.gov.pl) 81 S t r o n a

174 Kolektory słoneczne Energia słoneczna może być wykorzystana na kilka sposobów: - termiczne wykorzystanie energii dla przygotowania ciepłej wody użytkowej i wspomagania ogrzewania - produkcja energii elektrycznej w instalacji fotowoltaicznej, - możliwości pasywnego wykorzystania energii promieniowania słonecznego. Podstawowym sposobem wykorzystania energii słonecznej jest zastosowanie kolektorów w systemie zaopatrzenia w ciepłą wodę użytkową. Pomimo postępów technologii, wzrostu czułości kolektorów słonecznych na światło rozproszone, nie mogą, w naszych warunkach klimatycznych, kolektory służyć jako podstawowe źródło ogrzewania mieszkań. Ponad 80 % uzysku energii słonecznej można osiągnąć w miesiącach marzec wrzesień. Rocznie sumarycznie, przy dobrej lokalizacji i ukierunkowaniu, kolektor może zaabsorbować ok. 500 kwh energii z 1 m 2 powierzchni. Rysunek 22. Instalacja kolektora słonecznego połączonego z kotłem grzewczym Źródło: Najczęstszym typem instalacji jest układ, w którym zasobnik ciepłej wody jest podłączony do kolektora i kotła grzewczego. Panel sterujący powoduje, że w pierwszej kolejności woda jest ogrzewana ciepłem słonecznym, a jeżeli jest go za mało, to jest dogrzewana energią z kotła. Możliwość instalacji kolektorów słonecznych można szacować na podstawie konkretnego przypadku przy znanym kierunku i kącie nachylenia dachu. Aby prawidłowo zbilansować i dobrać instalację, niezbędna jest znajomość zapotrzebowania na ciepłą wodę w gospodarstwie. Przy kolektorach usytuowanych na połaci S, S-W, S-E, kącie nachylenia 30-45º można uzyskać ok kwh energii użytkowej z 1 m 2 powierzchni czynnej kolektora rocznie. Przyjmując dla rodziny 4 osobowej, przy zapotrzebowaniu na ciepłą wodę w ilości ok. 35 litrów na dobę na osobę, roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do przygotowania ciepłej wody wynosi ok kwh. Zamontowanie 3 kolektorów o sumarycznej powierzchni czynnej ok. 6 m 2 pozwoli uzyskać energię o wartości ok kwh rocznie. Po uwzględnieniu strat w instalacji na przesyle, akumulacji i wykorzystaniu ciepła, dostępna ilość energii dla celów użytkowych może pokryć do 60 % zapotrzebowania energii cieplnej niezbędnej do podgrzania wody. 82 S t r o n a

175 Instalacje fotowoltaiczne Standardowy efekt fotowoltaiczny polega na tym, że kiedy światło słoneczne, lub inne promieniowanie, pada na powierzchnię specjalnego materiału (typu n), elektrony znajdujące się w paśmie walencyjnym pochłaniają energię i, ulegając wzbudzeniu i uwolnieniu, przeskakują do pasma przewodnictwa. Niektóre z tych elektronów docierają do złącza, gdzie są przemieszczane do warstwy p materiału. To wytwarza siłę elektromotoryczną i tym samym część energii świetlnej przekształca w energię elektryczną. Rysunek 23. Ogniwo fotowoltaiczne Źródło: Światowe użycie ogniw fotowoltaicznych do produkcji energii elektrycznej rośnie w ostatnich latach bardzo gwałtownie, a przy tym zauważalny jest spadek cen jednostkowych. W roku 2005 w państwach UE-27 było 2170 MW mocy zainstalowanej w ogniwach, natomiast w roku 2011 już MW wzrost ponad 23-krotny. Bardzo wyraźny jest spadek cen jednostkowych ogniw jest w ciągu ostatnich lat. Moduły potaniały w ciągu 7 miesięcy 2012 roku średnio ponad 10 %, natomiast w ciągu 6 lat od 2006 do 2012 roku o ponad 60 %. Rysunek 24. Zmiana cen instalacji fotowoltaicznych do 100 kw w latach (Źródło:http://www.solarwirtschaft.de/fileadmin/content_files/BSW_Solar_Fakten_PV_1110.pdf) 83 S t r o n a

176 Pozyskiwanie energii elektrycznej w formie fotowoltaiki na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski jak też całego województwa kujawsko-pomorskiego jest możliwe i wskazane ze względu na nieograniczoną dostępność tego źródła. Do wstępnego szacowania potencjału technicznego energii z ogniw fotowoltaicznych można posłużyć się łatwym w obsłudze kalkulatorem firmowanym przez Komisję Europejską, dostępnym na stronie internetowej: Rysunek 25. Kalkulacja uzysku energii z instalacji fotowoltaicznej w Gminie Aleksandrów Kujawski Źródło: Instalacje fotowoltaiczne można ocenić pod względem opłacalności ekonomicznej na podstawie potencjalnych przychodów w przyszłości na dwa sposoby: - jako instalacji wydzielonej off grid, pracującej na potrzeby własne gospodarstwa domowego lub podmiotu zużywającego energię elektryczną na własne potrzeby, - jako instalację on grid pracującej na potrzeby sieci elektroenergetycznej Rysunek 26. Budowa systemu typu off-grid Źródło: K. Rosołek Fotowoltaika i mikroinstalacje Rysunek 27. Budowa systemu typu on-grid Źródło: K. Rosołek Fotowoltaika i mikroinstalacje 84 S t r o n a

177 Aby skalkulować całkowity uzysk energii z instalacji, należy policzyć wszystkie elementy systemu. W pierwszym przypadku należy obliczyć całkowity nakład inwestycyjny łącznie z zakupem akumulatorów i montażem wewnętrznego systemu dystrybucji energii elektrycznej. Należy wyliczyć średnioroczne ilości energii elektrycznej, którą użytkownik wyprodukuje we własnym zakresie, a nie kupi od dostawcy. W drugim przypadku należy policzyć ile energii elektrycznej można uzyskać z instalacji w standardowych warunkach pracy. Nadwyżka energii, po zaspokojeniu potrzeb własnych użytkownika, może być sprzedana do sieci. Przychody to suma kwot za sprzedaną energię oraz ewentualnie kwot uzyskanych ze sprzedaży tzw. świadectw pochodzenia energii, jeżeli producent ma koncesję na wytwarzanie energii w źródle odnawialnym. Operatorzy instalacji małych nie mają zazwyczaj takich przychodów, aby opłacało się czynić starania o uzyskanie koncesji. Nowe regulacje dają możliwość skorzystania z opcji prosumenckiej. Dla instalacji OZE o mocy do 40 kw, mieszkaniec właściciel lub użytkownik domu/mieszkania nie musi uzyskać koncesji. Może sprzedawać energię do sieci po cenie ustalonej przez Urząd Regulacji Energetyki średniej wartości ceny energii na rynku konkurencyjnym w roku poprzednim, ale bez premii w postaci świadectwa pochodzenia. W roku 2013 wynosiło to 201,36 zł za 1 MWh. Według projektu ustawy OZE, mieszkańcy - właściciele instalacji mikro o mocach do 3 kw i do 10 kw będą mogli sprzedawać nadwyżkę energii do sieci po cenach preferencyjnych gwarantowanych ustawowo przez 15 lat. Przewiduje się, że w roku wejścia zapisów ustawy (prawdopodobnie 2016) cena zakupu energii elektrycznej z instalacji o mocy do 3 kw będzie wynosić 75 groszy za 1 kwh, natomiast energia z instalacji o mocy 3-10 kw będzie kupowana po 65 groszy za 1 kwh. Przy szacowaniu potencjału wykorzystania instalacji fotowoltaicznych do produkcji energii elektrycznej w Gminie Aleksandrów Kujawski założono, że gospodarstwa prowadzące działalność rolniczą (jest ich razem 893) dysponują zabudowaniami gospodarczymi, na których mogą być zainstalowane systemy fotowoltaiczne. Przyjęto, że średnia powierzchnia dachów w takich gospodarstwach wynosi ok. 350 m 2, oraz ok. 25 % z nich ma odpowiednią orientację geograficzną (kierunek południowy, południowo-wschodni, południowo-zachodni). Teoretyczny potencjał produkcji energii elektrycznej w tych gospodarstwach wynosi ok MWh rocznie, zaś potencjał techniczny oszacowano na ok MWh. Duży potencjał mają również gospodarstwa hodowlane prowadzące kurniki. Powierzchnia jednostkowa dachu kurnika to m2, co daje sumaryczny potencjał techniczny dla produkcji energii z paneli fotowoltaicznych w całej Gminie na poziomie ok MWh. Natomiast potencjał techniczny instalacji fotowoltaicznych w przedsiębiorstwach oszacowano na ok MWh. Instalacje fotowoltaiczne można montować także na dachach budynków użyteczności publicznej szkołach, remizach, świetlicach. Ich całkowity potencjał techniczny oszacowano na ok MWh rocznie Biomasa Biomasa to, według definicji z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 2008 r. (w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii oraz obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii, 85 S t r o n a

178 Dz.U ze zmianami): stałe lub ciekłe substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, które ulegają biodegradacji, pochodzące z produktów, odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz leśnej, a także przemysłu przetwarzającego ich produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji, oraz ziarna zbóż nie spełniające wymagań jakościowych dla zbóż w zakupie interwencyjnym określonych w art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 687/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. ustanawiającego procedury przejęcia zbóż przez agencje płatnicze lub agencje interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż (Dz. Urz. UE L 192 z r., str. 20) i ziarna zbóż, które nie podlegają zakupowi interwencyjnemu. Sposoby energetycznego wykorzystania biomasy Biomasa może być wykorzystywana do produkcji energii bezpośrednio, jak też może być przetwarzana mechanicznie lub chemicznie do postaci bardziej użytecznej tak, aby taki przetworzony produkt był surowcem energetycznym. Możliwości wykorzystywania biomasy w celach energetycznych: - spalanie bezpośrednie biomasy w piecach i kotłach, - wstępna gazyfikacja i następnie spalanie gazu w kotłach, - wytwarzanie peletów, brykietów z biomasy suchej, - wytwarzanie biowęgla w procesie poligeneracji, - wytwarzanie oleju opałowego (biodiesel) z roślin oleistych, jak rzepak, słonecznik specjalnie uprawianych dla celów energetycznych biopaliwo w transporcie, - wytwarzanie alkoholu etylowego w fermentacji z buraków cukrowych, ziemniaków, zbóż lub innych surowców, celem dodatku do paliw silnikowych (tzw. bioetanol) biopaliwo w transporcie, - wytwarzanie alkoholi z celulozy, hemicelulozy, ligniny biopaliwa drugiej generacji, - beztlenowa fermentacja metanowa masy organicznej (odpadów i odchodów z produkcji rolniczej, przetwórstwa owocowo-warzywnego, ubojni, a także kiszonek roślin uprawianych specjalnie w tym celu) a następnie spalanie biogazu, w paleniskach kotłowych lub generatorach prądu, - pozyskiwanie i spalanie biogazu wytwarzającego się w wyniku samoistnej fermentacji na składowiskach odpadów i w oczyszczalniach ścieków, - wytwarzanie biopaliw płynnych w procesie katalitycznego rozkładu biomasy biopaliwa drugiej generacji. 86 S t r o n a

179 Słoma Słoma to jeden z podstawowych rolniczych surowców energetycznych. Rocznie w Polsce zbiera się ok mln ton słomy. Część jest zużywana w rolnictwie na przeoranie, część na ściółkę i paszę dla zwierząt hodowlanych. Szacuje się, że pozostałość, która może służyć jako surowiec energetyczny stanowi ok. 1/3 całości zbiorów. Posiada ona dobre właściwości energetyczne o ile jest dobrze przygotowana. Do określenia jakości energetycznej tego surowca dzieli się ją na: słomę żółtą zw. świeżą - zawiera ona związki chloru i metale alkaiczne, które mają negatywny wpływ na instalacje, w których jest spalana. Związki te mogą powodować korozję elementów kotła. Wartość opałowa słomy żółtej jest szacowana na ok GJ na tonę. słomę szarą - jest to słoma pozostawiona na polu i poddana działaniu czynników atmosferycznych, dzięki czemu ulegają wypłukaniu szkodliwe związki. Deszcz wymywa ze słomy część rozpuszczalnych soli i dzięki temu staje się ona bardziej przydatna jako surowiec energetyczny. Wysuszona szara słoma może być następnie zbelowana i przewieziona do miejsca składowania. Bardzo dużym udogodnieniem są instalacje, w których można ładować słomę w belach bezpośrednio do paleniska. Takie instalacje mogą mieć moce grzewcze w szerokim zakresie - od 20 kw do 500 kw. Inny sposób zagospodarowania to przetwarzanie dobrze wysuszonej słomy na bardziej użyteczne pelety i brykiety. Pelety i brykiety można następnie workować, przewozić, składować i zużywać w miejscach oddalonych od wytwórni. Wartość opałowa suchych brykietów i peletów wynosi ok GJ na tonę. Szacowanie nadwyżki słomy na cele energetyczne W Gminie Aleksandrów Kujawski uprawia się głównie pszenicę i mieszanki zbożowe. Potencjał słomy oszacowano na podstawie danych literaturowych (Harasim A., 1994): P= ton słomy rocznie Szacowanie nadwyżki słomy na cele energetyczne (na podstawie pracy: Ludwicka A., Grzybek A., 2010): N = P (Zs + Zp + Zn) gdzie: N nadwyżka słomy do alternatywnego (energetycznego) wykorzystania [t], P produkcja słomy [t], Zs zapotrzebowanie słomy na ściółkę [t], Zp zapotrzebowanie słomy na pasze [t], Zn zapotrzebowanie słomy na przyoranie [t]. Zapotrzebowanie na słomę ze strony gospodarstw hodowlanych w Gminie Aleksandrów Kujawski wynosi ok ton, co stanowi 50,5 % całej produkcji. Z kolei na regenerację gleby przez przyoranie należy odliczyć ok ton. Pozostała ilość, ok ton może być przeznaczona na zużycie na cele energetyczne. Wartość opałowa słomy, która może być użyta 87 S t r o n a

180 energetycznie została oszacowana na ok. 13,5-14,5 tys. MWh, co odpowiada wartości rocznego zapotrzebowania 500 domów na energię do ogrzewania. Produkcja biogazu rolniczego Zgodnie z regulacją prawną biogaz rolniczy to paliwo gazowe otrzymywane w procesie fermentacji metanowej surowców rolniczych, produktów ubocznych rolnictwa, płynnych lub stałych odchodów zwierzęcych, produktów ubocznych lub pozostałości z przetwórstwa produktów pochodzenia rolniczego lub biomasy leśnej, z wyłączeniem gazu pozyskanego z surowców pochodzących z oczyszczalni ścieków oraz składowisk odpadów. Biogazownie rolnicze są instalacjami przemysłowymi, które pełnią trzy podstawowe funkcje: - utylizacja produktów ubocznych, - produkcja energii elektrycznej i ciepła (chłodu), - wykorzystanie pozostałości poprodukcyjnej (np. nawozu naturalnego). Wytwarzanie biogazu z odchodów zwierzęcych i produktów ubocznych produkcji rolniczej nie figuruje w spisie działalności tak zwanych Działów specjalnych produkcji rolnej, stąd proces fermentacji jest traktowany jako produkcja przemysłowa. Wynikiem powyższego jest kwalifikacja masy pofermentacyjnej do odpadów przemysłowych, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Rysunek 28. Koncepcja procesu pozyskania i zagospodarowania energii z biogazu Źródło: Biogazownia rolnicza krok po kroku 88 S t r o n a

181 Biogaz w gospodarstwach rolnych można pozyskać albo jako produkt utylizacji odpadów produkcji roślinnej lub odchodów produkcji zwierzęcej obornika i gnojowicy, albo jako produkt powstały z fermentacji roślin uprawianych w celu fermentacji biogazowej. Do obliczania wartości teoretycznej biogazu z hodowli posłużyły dane o ilości zwierząt hodowlanych na podstawie PSR Zwierzęta przeliczono na jednostki umowne duże jednostki przeliczeniowe (DJP) według następujących wskaźników: Tabela 53. Potencjał teoretyczny produkcji biogazu w Gminie Aleksandrów Kujawski Zwierzęta hodowlane Pogłowie DJP Produkcja biogazu Produkcja biogazu Energia biogazu Potencjał techniczny sztuk - m 3 /DJP/d tys.m 3 /rok TJ/rok % Krowy ,8 1, ,8 0 Bydło pozostałe ,8 1, ,6 0 Lochy ,2 1,0 90 1,8 0 Trzoda pozostała ,15 0, ,4 0 Konie 158 1,0 1,0 58 1,1 0 Drób ,004 3, ,5 50 Razem ,2 28 Źródło: obliczenia własne na podstawie danych PSR 2010, wskaźniki produkcji biogazu literaturowe Potencjał teoretyczny biogazu powstającego w hodowli w Gminie Aleksandrów Kujawski wynosi ok. 79,2 TJ. Jednakże, ze względu na rozproszenie hodowli bydła i trzody należy wykluczyć te źródła z potencjału produkcyjnego. Jedynie kurniki dają możliwość pozyskiwania biogazu na skalę opłacalną. Potencjał techniczny produkcji biogazu oszacowano na 50% możliwego do uzyskania z hodowli drobiu tj. ok tys. m 3, co odpowiada energii zawartej w paliwie równej ok. 22 TJ. Biogaz pozyskany w tym procesie może być następnie użyty do produkcji energii elektrycznej i cieplnej w procesie spalania w agregacie kogeneracyjnym. Wartość uzyskanej w ten sposób energii może wynieść ponad 75%. Ilość energii elektrycznej możliwa do wytworzenia w tym procesie wynosi ok %. Istotny jest tutaj aspekt związany z możliwością odbioru i zagospodarowania ciepła. Dlatego biogazownia kogeneracyjna powinna mieć zagwarantowany odbiór ciepła na użytek własny operatora lub dla celów grzewczych innych podmiotów. To wymaga odpowiedniej lokalizacji, gdyż ciepło, w przeciwieństwie do energii elektrycznej, jest trudne i kosztowne w transporcie na większe odległości. Z powyższych ilości biogazu można uzyskać ok MWh energii elektrycznej i 9000 GJ ciepła. Inne źródła biomasy rolniczej Uprawa zbóż i hodowla drobiu to dwa dominujące segmenty rolnictwa w Gminie Aleksandrów Kujawski. Dlatego inne źródła biomasy rolniczej nie mają praktycznego znaczenia dla produkcji energii. 89 S t r o n a

182 Siano stanowi suszoną biomasę z użytków zielonych, skoszoną we wczesnym okresie wegetacji. Jest ono także stosowane jako pasza dla innych zwierząt gospodarskich i domowych. Stanowi jedną z najważniejszych pasz objętościowych. Ilość siana powstającego na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski oszacowano na podstawie powierzchni łąk trwałych, która wg danych PSR 2010, wynosi 890 ha. Przy założeniu, że można uzyskać ok. 35 q/ha suchej masy siana, daje to sumarycznie 3115 ton rocznie. Ilości siana przeznaczone na potrzeby gospodarstw rolnych oszacowano na podstawie ilości sztuk bydła i koni na ok ton. Występuje więc niedobór siana w ilości ok. 312 ton rocznie w związku z czym nie ma możliwości wykorzystania siana na cele energetyczne. Biopaliwa w transporcie W pakiecie Unii Europejskiej 3x20, oprócz celu uzyskania 20 % ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii, zapisane jest również osiągnięcie w roku 2020 udziału 10% biokomponentów w bilansie paliw w transporcie. Zobowiązania Polski w zakresie biopaliw definiuje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2007 r. w sprawie Narodowych Celów Wskaźnikowych (Dz.U ). Udział biokomponentów z transporcie dla Polski na lata przedstawione są w tabeli poniżej. Tabela 54. Narodowe Cele Wskaźnikowe na lata ,45 % 4,60 % 5,75 % 6,20 % 6,65 % 7,10 % 7,10% 7,80% 8,50% 10,0 % Źródło: Rozporządzenie w sprawie NCW (Dz.U ) Biopaliwa płynne powstają wskutek fermentacji alkoholowej węglowodanów do etanolu, fermentacji butylowej biomasy do butanolu lub z estryfikowanych w biodiesel olejów roślinnych. Wyróżnia się: Biopaliwa I generacji produkuje się ze zbóż, ziemniaków, buraków cukrowych, rzepaku i trzciny cukrowej, czyli z tych samych substratów, co żywność i pasze dla zwierząt. Biopaliwa II generacji wytwarza się m.in. z celulozowych odpadów organicznych oraz upraw roślin energetycznych. Płody rolne, takie jak zboża, ziemniaki, buraki cukrowe czy rzepak stanowią ważne surowce wykorzystywane w produkcji biopaliw I generacji. Często uprawy takie konkurują o gleby z produkcją żywności. Kwestia przekształcenia nadmiernych powierzchni spod upraw spożywczych na biopaliwa była wielokrotnie krytykowana przez międzynarodowe gremia takie jak ONZ czy Bank Światowy, jako nieracjonalna i konkurencyjna w stosunku do produkcji żywności (http://www.plan-rozwoju.pcz.pl/dokumenty/konferencja/artykuly/ 27.pdf). Ponadto rzetelne analizy ze strony laboratoriów europejskich wykazały, że niektóre biopaliwa w całym cyklu wytwórczym, po uwzględnieniu wszystkich czynników, mogą powodować większą emisję dwutlenku węgla niż paliwa kopalne (http://www.euractiv.com/climate-environment/biodiesels-pollute-crude-oil-lea-news ). Dlatego ważny jest rozwój technologii produkcji biopaliw II generacji, które znacznie 90 S t r o n a

183 redukują emisję CO2 na jednostkę wytworzonej energii, a przy tym nie powodują zmniejszenia potencjału produkcyjnego żywności. Możliwe jest również, że wskaźniki uzyskania biokomponentów w paliwach w transporcie będą w najbliższych latach zmodyfikowane i cel na rok 2020 albo będzie niższy niż 10%, albo nie będzie obowiązujący. Uprawy energetyczne Za rośliny energetyczne uważa się te, które uprawiane są na gruntach rolnych i są przetworzone na: biopaliwa, biokomponenty, energię elektryczną lub/i cieplną. Produkcja roślin energetycznych to nowy dział rolnictwa, polegający na uprawie celowej dla pozyskania biomasy do produkcji energii. Oprócz wspomnianych wcześniej roślin będących surowcami dla produkcji biogazu i biokomponentów, coraz powszechniejsze stają się uprawy roślin do bezpośredniego spalania w kotłach energetycznych. Powinny one charakteryzować się takimi cechami, jak: duży roczny przyrost masy, niewygórowane wymagania względem jakości gleby, odporność na choroby i szkodniki, możliwość zmechanizowania prac polowych przy sadzeniu i zbiorze, łatwość przeróbki oraz wysoka wartość opałowa. Rośliny energetyczne, pod względem biologicznym, dzielą się na trzy grupy: - rośliny trawiaste (m.in.: miskant, mozga trzcinowata, manna mielec, tymotka łąkowa, trzcina pospolita), - rośliny zielne (topinambur, ślazowiec) - rośliny drzewiaste i krzewiaste (wierzba, topola, brzoza, róża wielokwiatowa). W Polsce najczęściej są uprawiane: wierzba wiciowa (Salix viminalis), topinambur (Helianthus tuberosus) ślazowiec pensylwański (Sida hermaphrodita), róża wielokwiatowa (Rosa multiflora). Tabela 55. Porównanie parametrów energetycznych dla wierzby energetycznej i ślazowca pensylwańskiego jako surowców energetycznych Wyszczególnienie Wierzba Ślazowiec Surowiec Plon świeżej masy (t/ha/rok) 48,30 17,10 Wilgotność w momencie zbioru (%) 48,07 25,01 Plon suchej masy (t/ha/rok) 24,99 12,82 Wilgotność zrębków do produkcji peletu (%) 31,00 25,01 Gęstość nasypowa zrębków (kg/m 3 ) 198,8 100,2 Wartość opałowa (GJ/m 3 ) 2,38 1,26 Pelet Wilgotność peletów (%) 7,5 7,9 Ciepło spalania peletów (MJ/kg) 18,71 18,25 Wartość opałowa peletów (MJ/kg) 16,88 16,04 Gęstość nasypowa peletów (kg/m 3 ) 635,6 517,2 Wartość opałowa peletów (GJ/m 3 ) 10,73 8,30 Źródło: Pelety z biomasy wierzby i ślazowca - dr inż. Mariusz Stolarski, Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie 91 S t r o n a

184 Według danych literaturowych, koszty założenia plantacji wierzby energetycznej szacowane są na 8,0 10,0 tys. zł na hektar. Plantacje nie mogą być zbyt małe, aby uprawa była opłacalna, produkcja wierzby energetycznej osiąga wartość optymalną, w zależności od technologii zbioru, przy uprawach rzędu ha. W dolinie rzeki Tążyny istnieje możliwość uprawy wierzby energetycznej. Biomasa leśna Powierzchnia lasów ogółem w roku 2013 wynosiła 2179,60 ha. Zlokalizowane są w północnej i północno-zachodniej części Gminy. Znaczna część mieszkańców tych rejonów wykorzystuje drewno jako opał. Oprócz tego jest możliwość zakupu drewna opałowego na pozostałych terenach poprzez punkty sprzedaży opału. Drewno z poboczy dróg Na terenie Gminy istnieje możliwość pozyskiwania drewna z zadrzewień i zakrzaczeń przydrożnych. Prace pielęgnacyjne, prowadzone zazwyczaj na wiosnę, albo po większych burzach, dają możliwości pozyskania biomasy drzewnej odpadowej dla celów energetycznych. Szacuje się, że na 1 km dróg publicznych rocznie można pozyskać ok. 2 ton masy drzewnej. W Gminie jest ok. 200 km dróg, co daje razem 400 ton masy o wartości energetycznej ok. 900 MWh. Energia z odpadów Odpady komunalne powstające w Gminie w ilości ok ton rocznie trafiają na międzygminne składowisko odpadów komunalnych w miejscowości Służewo-Pole. Sumarycznie trafia tu ok ton odpadów komunalnych. Wartość opałowa odpadów komunalnych zmieszanych wynosi ok. 6-7 MJ/kg, co generuje potencjalny strumień energii zawartej w odpadach w ilości ok TJ rocznie. Może ona być wykorzystana na dwa sposoby: - na kwaterach już zapełnionych poprzez proces odzyskiwania i spalania biogazu wysypiskowego - odpady nowe - segregowane i zużyte w procesie termicznego przekształcania odpadów. - Biogaz wysypiskowy Odpady organiczne ulegają biodegradacji. Proces ten składa się z 4 faz, w wyniku których powstaje biogaz. W fazie I powstaje dwutlenek węgla. Następnie w fazie II, po wyczerpaniu tlenu zaczynają zachodzić procesy beztlenowe. Faza III jest fazą produkcji metanu. Faza IV jest fazą stabilizacji, podczas której następuje powolny spadek wytwarzanego gazu. Cały proces trwa średnio lat. Aby uzyskać energię z gazu wysypiskowego należy, po odgazowaniu złoża, sprężeniu powstałego gazu oraz jego odwodnieniu, spalić go w agregacie kogeneracyjnym, gdzie uzyskuje się energie elektryczną i cieplną. Możliwość pozyskiwania biogazu z kwatery nr 1, o objętości ok. 190 tys. m3. Całkowita produktywność w okresie składowania może być oszacowana na ok. 6-9 mln m3 biogazu o zawartości ok % metanu. 92 S t r o n a

185 - Termiczne przekształcenie odpadów Wartości energetyczne dla wykorzystania termicznego odpadów: - produkcja energii elektrycznej kwh na tonę odpadów zmieszanych, - produkcja ciepłą 5-6 GJ na tonę odpadów, - skojarzona produkcja energii elektrycznej i ciepła kwh energii elektrycznej + 3,5-4 GJ ciepła na tonę odpadów Energia geotermalna Energia geotermalna jest wewnętrznym ciepłem Ziemi nagromadzonym w skałach oraz w wodach wypełniających pory i szczeliny skalne. Z każdym kilometrem w głąb Ziemi temperatura wzrasta średnio około 30 C, co daje wzrost temperatury o 1 C na 33 metry. W Polsce są miejsca bardzo zróżnicowane, np. Suwalszczyzna gdzie wzrost 1 C na 100 metrów, albo Sudety ze wzrostem o 1 C na 20 metrów. Rysunek 29. Mapa strumienia cieplnego Polski (Źródło: Szewczyk, Gientka, 2009, Obszary podwyższonych wartości strumienia, oznaczone na mapie kolorem czerwonym, posiadają największe perspektywy dla pozyskiwania energii geotermalnej. Pomimo, że obszar Gminy Aleksandrów Kujawski znajduje się w zasięgu dobrych warunków geotermalnych, to przy braku sieci ciepłowniczej oraz możliwości systematycznego całorocznego odbioru ciepła na terenie Gminy, geotermia głęboka nie stanowi obecnie dla mieszkańców i podmiotów działających na terenie Gminy alternatywnego źródła energii cieplnej. Nie jest natomiast wykluczona możliwość wykorzystania tego źródła w przyszłości. 93 S t r o n a

186 Pompy ciepła Pompa ciepła jest urządzeniem umożliwiającym odbiór energii cieplnej z naturalnych źródeł (np. gruntu, wody albo powietrza) i wykorzystanie jej na potrzeby ogrzewania budynków, przygotowania ciepłej wody użytkowej czy klimatyzacji. W pompie ciepła następuje przepływ energii z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej. Ciepło ze źródła przejmowane jest przez czynnik roboczy krążący w dolnym obiegu. Następnie ten czynnik oddaje ciepło w parowniku jednostki centralnej. Rysunek 30. Pompa ciepła schemat (Źródło: Podgrzany czynnik obiegowy w pompie jest poddany sprężeniu. Następnie para czynnika obiegowego kierowana jest do skraplacza. Ulega ona skropleniu oddając ciepło do instalacji grzewczej. Po tym czynnik kierowany jest na zawór rozprężny, gdzie temperatura i ciśnienie czynnika spada. Transport energii cieplnej odbywa się dzięki doprowadzonej do pompy energii elektrycznej użytej do napędu sprężarki. Rysunek 31. Wymiennik pionowy W pionowym gruntowym wymienniku ciepła rury umieszczane są w pionowych odwiertach. W instalacjach tego typu ważne jest ustalenie rozmieszczenia sond i głębokości wiercenia. Głębokość otworów uwarunkowana jest warunkami geologicznymi i możliwościami technicznymi wykonania odwiertów, najczęściej wykonuje się je na głębokość do 100 m. 94 S t r o n a

Cennik taryfowy dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G, spoza obszaru PGE Dystrybucja S.A.

Cennik taryfowy dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G, spoza obszaru PGE Dystrybucja S.A. PGE Obrót Spółka Akcyjna ul. 8-go Marca 6 35-959 Rzeszów Cennik taryfowy dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G, spoza obszaru PGE Dystrybucja S.A. zatwierdzony Uchwałą Zarządu PGE

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla energii elektrycznej. dla Odbiorców z grup taryfowych G. Rzeszów 2014 r.

Taryfa dla energii elektrycznej. dla Odbiorców z grup taryfowych G. Rzeszów 2014 r. Taryfa dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G Rzeszów 2014 r. 1. Informacje ogólne Spis treści: 1. Informacje ogólne 3 2. Definicje 3 3. Ogólne zasady rozliczeń za energię elektryczną

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla energii elektrycznej. dla Odbiorców z grup taryfowych G. Rzeszów 2014 r.

Taryfa dla energii elektrycznej. dla Odbiorców z grup taryfowych G. Rzeszów 2014 r. Taryfa dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G Rzeszów 2014 r. Spis treści: 1. Informacje ogólne 3 2. Definicje 3 3. Ogólne zasady rozliczeń za energię elektryczną 3 3.1. Zasady kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

CENNIK energii elektrycznej

CENNIK energii elektrycznej DALMOR S.A. z siedzibą w Gdyni ul. Hryniewickiego 10 CENNIK energii elektrycznej Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą Zarządu DALMOR S.A. nr 41/2014, z dnia 2 grudnia 2014 roku i obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Wybór sprzedawcy energii w Jednostkach Samorządu Terytorialnego

Wybór sprzedawcy energii w Jednostkach Samorządu Terytorialnego Wybór sprzedawcy energii w Jednostkach Samorządu Terytorialnego mgr inż. Tomasz Dribko Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Warszawa, 8 luty 2011 r. PRAWO WYBORU SPRZEDAWCY (zwane zasadą TPA) gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G

Taryfa dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G Taryfa dla energii elektrycznej dla Odbiorców z grup taryfowych G Rzeszów, 2015 r. www.gkpge.pl SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE 4 2. DEFINICJE 5 3. OGÓLNE ZASADY ROZLICZEŃ ZA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ 5 3.1

Bardziej szczegółowo

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE 2. DEFINICJE 3. ZASADY ROZLICZEŃ

Bardziej szczegółowo

CENNIK. energii elektrycznej sprzedawcy rezerwowego

CENNIK. energii elektrycznej sprzedawcy rezerwowego Zakład Usług Technicznych MEGA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. ul. Hetmańska 15L 82300 Elbląg CENNIK energii elektrycznej sprzedawcy rezerwowego Obowiązuje od 1 stycznia 2014 roku Wprowadzony

Bardziej szczegółowo

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ 2012 ROK

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ 2012 ROK CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ 2012 ROK Warszawa 2012 r. SPIS TREŚCI: 1. INFORMACJE OGÓLNE... 3 2. DEFINICJE... 3 3. OGÓLNE ZASADY ROZLICZEŃ ZA ENERGIĘ... 4 3.1. ZASADY KWALIFIKACJI ODBIORCÓW DO GRUP TARYFOWYCH...

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SPRZEDAWCY REZERWOWEGO

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SPRZEDAWCY REZERWOWEGO TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SPRZEDAWCY REZERWOWEGO Obowiązuje od 1 listopada 2014 r. Wprowadzona Uchwałą Zarządu ENEA S.A. nr 348/2014 z dnia 28.10.2014 r. 1. INFORMACJE OGÓLNE 1.1. Niniejsza Taryfa

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. po rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorstwa energetycznego ENEA SA z siedzibą w Poznaniu, zwanego dalej Przedsiębiorstwem, zatwierdzam

DECYZJA. po rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorstwa energetycznego ENEA SA z siedzibą w Poznaniu, zwanego dalej Przedsiębiorstwem, zatwierdzam Warszawa, 17 grudnia 2015 r. PREZES URZĘDU REGULACJI ENERGETYKI DRE-4211-51(7)/2015/2688/IX/KKu/MDę DECYZJA Na podstawie art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Zatwierdzona uchwałą nr 1/2015 Zarządu Miejskiej Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 02.02.2015 Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ LABORATORIUM RACHUNEK EKONOMICZNY W ELEKTROENERGETYCE INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ H. Cegielski - ENERGOCENTRUM Sp. z o.o. TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ Obowiązuje od 1 stycznia 2011 r. Wprowadzona Uchwałą Zarządu H. Cegielski - ENERGOCENTRUM Sp. z o.o. nr 12/2009 z dnia 15 grudnia

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A.

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. Lublin, 2015 r. SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE... 4 2. ZASADY ROZLICZEŃ ZA ŚWIADCZONE USŁUGI DYSTRYBUCJI... 7 2.1. Zasady kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Południowo-Wschodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Krakowie Niepołomice, 17 czerwca 2010 Prezes URE jest

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Kopalnia Węgla Kamiennego Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Zatwierdzona Uchwałą nr 842/2008 Zarządu Kopalni Węgla Kamiennego

Bardziej szczegółowo

ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw

ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą nr 316/III/2013 Zarządu ENERGA-OBRÓT SA z dnia 12 grudnia 2013 r. Ceny i stawki opłat

Bardziej szczegółowo

CENNIK energii elektrycznej

CENNIK energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA CENNIK energii elektrycznej Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą Zarządu ENERGA-OBRÓT SA z dnia 10 marca 2008 roku, nr 24/2008 i obowiązuje od dnia 1 kwietnia 2008 roku

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A.

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. PGE Dystrybucja S.A. TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. Lublin, 2013 r. SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE... 4 2. ZASADY ROZLICZEŃ ZA ŚWIADCZONE USŁUGI DYSTRYBUCJI...

Bardziej szczegółowo

ENERGA-OBRÓT SA Cennik energii elektrycznej

ENERGA-OBRÓT SA Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA Cennik energii elektrycznej Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą Zarządu ENERGA-OBRÓT SA nr 17/2007 z dnia 17 grudnia 2007 roku i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2008 roku

Bardziej szczegółowo

CORRENTE Sp. z o.o. Taryfa dla energii elektrycznej

CORRENTE Sp. z o.o. Taryfa dla energii elektrycznej CORRENTE Sp. z o.o. Taryfa dla energii elektrycznej zatwierdzona decyzją Zarządu CORRENTE Sp. z o.o. z dnia 14/12/2014 roku obowiązująca od 01.01.2015 r. Ożarów Mazowiecki, 2014-1 - Spis treści: 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. 2008 R. Dla klientów grup taryfowych G, przyłączonych do sieci RWE Stoen Operator Sp. z o.o.

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. 2008 R. Dla klientów grup taryfowych G, przyłączonych do sieci RWE Stoen Operator Sp. z o.o. TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. 2008 R. Dla klientów grup taryfowych G, przyłączonych do sieci RWE Stoen Operator Sp. z o.o. TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. Z SIEDZIBĄ W

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI: 1. INFORMACJE OGÓLNE... 3 2. DEFINICJE... 3 3. OGÓLNE ZASADY ROZLICZEŃ ZA DOSTAWĘ ENERGII ELEKTRYCZNEJ... 4

SPIS TREŚCI: 1. INFORMACJE OGÓLNE... 3 2. DEFINICJE... 3 3. OGÓLNE ZASADY ROZLICZEŃ ZA DOSTAWĘ ENERGII ELEKTRYCZNEJ... 4 SPIS TREŚCI: 1. INFORMACJE OGÓLNE... 3 2. DEFINICJE... 3 3. OGÓLNE ZASADY ROZLICZEŃ ZA DOSTAWĘ ENERGII ELEKTRYCZNEJ... 4 3.1. ZASADY KWALIFIKACJI ODBIORCÓW DO GRUP TARYFOWYCH... 4 3.2. STREFY CZASOWE...

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU Energomedia Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Fabryczna 22, 32-540 Trzebinia TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU Zatwierdzona uchwałą nr 3/2013 Zarządu Spółki Energomedia z dnia

Bardziej szczegółowo

ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw

ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą nr 134/II/2010 Zarządu ENERGA-OBRÓT SA z dnia 25 listopada 2010

Bardziej szczegółowo

ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw

ceny i stawki opłat Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw Cennik energii elektrycznej ENERGA-OBRÓT SA dla przedsiębiorstw Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą nr 282/III/2014 Zarządu ENERGA-OBRÓT SA z dnia 16 grudnia 2014 r. Ceny i stawki opłat

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie i wnioski

Podsumowanie i wnioski AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA GMINY STRZELCE OPOLSKIE Część 11 Podsumowanie i wnioski W 869.11 2/6 I. Podstawowym zadaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY BRZEG NA LATA 2015-2030

AKTUALIZACJA ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY BRZEG NA LATA 2015-2030 Podsumowanie Zakres Aktualizacji założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe Gminy Brzeg jest zgodny z ustawą Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz. 1059 z późn. zm.).

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A.

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. PGE Dystrybucja S.A. TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. Prot Stan na 22_11_2010 Lublin, 2011 r. SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE... 5 2. DEFINICJE... 7 3. ZASADY ROZLICZEŃ

Bardziej szczegółowo

KSSE - Podstrefa Tyska OFERTA NR 1/2011. teren inwestycyjny nieruchomość gruntowa w Lędzinach

KSSE - Podstrefa Tyska OFERTA NR 1/2011. teren inwestycyjny nieruchomość gruntowa w Lędzinach KSSE - Podstrefa Tyska Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić: OFERTA NR 1/2011 teren inwestycyjny nieruchomość gruntowa w Lędzinach Przedmiotem oferty jest sprzedaż całości lub części niezabudowanej

Bardziej szczegółowo

Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie KRAKÓW, 2012 r.

Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie KRAKÓW, 2012 r. Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie KRAKÓW, 2012 r. Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie Strona 1 z 36 SPIS TREŚCI 1. Informacje o Taryfie. 3 2. Definicje... 4 3. Zasady

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica Spółka Akcyjna TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ OBOWIĄZUJĄCA ODBIORCÓW OBSŁUGIWANYCH PRZEZ ZESPÓŁ ELEKTROWNI WODNYCH NIEDZICA S.A. Z SIEDZIBĄ W NIEDZICY DLA GRUP TARYFOWYCH

Bardziej szczegółowo

Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie. KraKów, 2013 r.

Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie. KraKów, 2013 r. Taryfa TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie KraKów, 2013 r. Spis treści 1. Informacje o Taryfie 5 2. Definicje 6 3. Zasady rozliczeń za świadczone usługi dystrybucji 7 3.1. Zasady kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. ul. Zamknięta 18 80 955 Gdańsk

Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. ul. Zamknięta 18 80 955 Gdańsk Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. ul. Zamknięta 18 80 955 Gdańsk Taryfa dla ciepła Zatwierdzona Uchwałą Zarządu ZMPG S.A. Nr 400/2013 z dnia 25.09.2013r. i obowiązuje od dnia 01.10.2013r. październik

Bardziej szczegółowo

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 05 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA GMINA SZPROTAWA. prowadząca działalność gospodarczą w formie komunalnego zakładu budżetowego pn.

TARYFA DLA CIEPŁA GMINA SZPROTAWA. prowadząca działalność gospodarczą w formie komunalnego zakładu budżetowego pn. TARYFA DLA CIEPŁA obowiązująca od 01 czerwca 2007 GMINA SZPROTAWA prowadząca działalność gospodarczą w formie komunalnego zakładu budżetowego pn. Zakład Gospodarki Komunalnej w Szprotawie SZPROTAWA 2007

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ Poznań, 2016 r. SPIS TREŚCI 1 INFORMACJE OGÓLNE... 3 2 DEFINICJE... 6 3 ZASADY ROZLICZEŃ ZA ŚWIADCZONE USŁUGI DYSTRYBUCJI... 8 3.1 ZASADY KWALIFIKACJI

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. Dla Grup taryfowych A, B, C i R

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. Dla Grup taryfowych A, B, C i R TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE POLSKA S.A. Dla Grup taryfowych A, B, C i R Tekst Taryfy został zatwierdzony w dniu 7 listopada 2012 r. uchwałą Zarządu RWE Polska S.A. nr 152/2012 i obowiązuje od dnia

Bardziej szczegółowo

TARYFA dla energii elektrycznej

TARYFA dla energii elektrycznej Zakład Usług Technicznych Sp. z o.o. z siedzibą w Zagórzu ul. Bieszczadzka 5 TARYFA dla energii elektrycznej Taryfa została zatwierdzona w dniu 29.12.2015, uchwałą zarządu Zakładu Usług Technicznych Sp.

Bardziej szczegółowo

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519 Nazwa Rzeczypospolitej Polskiej Protokołem o wniesieniu zmian do Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu rosyjskiego

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI ELEKTROENERGETCZNEJ 2. ŹRÓDŁA ZAOPATRZENIA W ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I ELEMENTY SIECI

SPIS TREŚCI 1. CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI ELEKTROENERGETCZNEJ 2. ŹRÓDŁA ZAOPATRZENIA W ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I ELEMENTY SIECI Projekt założeń do planu zaopatrzenia w energię elektryczną miasta SPIS TREŚCI A. PODSTAWA OPRACOWANIA B. OCENA STANU AKTUALNEGO SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO 1. CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI ELEKTROENERGETCZNEJ

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ

ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ - 153 - Rozdział 11 ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ SPIS TREŚCI: 1. Elektroenergetyka 1.1. Opis stanu istniejącego 1.2. Kierunki rozwoju 2. Gazownictwo 2.1. Opis stanu istniejącego 2.2. Ocena stanu

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla energii elektrycznej

Taryfa dla energii elektrycznej Taryfa dla energii elektrycznej dla klientów z grup taryfowych A, B, C i R zatwierdzona uchwałą Zarządu PGE Obrót S.A. numer 3954/692/ VIII/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. obowiązująca od 1 sierpnia 2014

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KLIENTÓW Z GRUP TARYFOWYCH A, B, C i R

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KLIENTÓW Z GRUP TARYFOWYCH A, B, C i R PGE Obrót Spółka Akcyjna ul. 8-go Marca 6, 35-959 Rzeszów TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KLIENTÓW Z GRUP TARYFOWYCH A, B, C i R zatwierdzona uchwałą Zarządu nr 4787/770/VIII/2015 PGE Obrót Spółka

Bardziej szczegółowo

RWE Stoen Operator Sp. z o.o. TARYFA DLA DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE STOEN OPERATOR Sp. z o.o.

RWE Stoen Operator Sp. z o.o. TARYFA DLA DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE STOEN OPERATOR Sp. z o.o. RWE Stoen Operator Sp. z o.o. TARYFA DLA DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE STOEN OPERATOR Sp. z o.o. TARYFA DLA DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ RWE STOEN OPERATOR Sp. z o.o. Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych 8 Rynek energii Taryfy przedsiębiorstw energetycznych Z ostatniej chwili Biuletyn Branżowy URE Definicja taryfy (Prawo energetyczne) Taryfa zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KLIENTÓW Z GRUP TARYFOWYCH A, B, C i R

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KLIENTÓW Z GRUP TARYFOWYCH A, B, C i R PGE Obrót Spółka Akcyjna ul. 8-go Marca 6, 35-959 Rzeszów TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KLIENTÓW Z GRUP TARYFOWYCH A, B, C i R zatwierdzona uchwałą Zarządu PGE Obrót Spółka Akcyjna z dnia 15.07.2014r.

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO ENERGETYKI CIEPLNEJ SP. Z O.O. W BOCHNI

MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO ENERGETYKI CIEPLNEJ SP. Z O.O. W BOCHNI MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO ENERGETYKI CIEPLNEJ SP. Z O.O. W BOCHNI ul. Ks. J. Poniatowskiego 24, 32-700 Bochnia tel. (14) 611 15 01 do 02, fax (14) 611 15 03 TARYFA DLA CIEPŁA Bochnia 2010 1 OBJAŚNIENIE

Bardziej szczegółowo

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ Energetyka WAGON Sp.z 0.0. CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą nr 15/2014 Zarządu Energetyki WAGON Sp. z 0.0. z dnia 20.11. 2014 r. i obowiązuje od dnia

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A.

TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. PGE Dystrybucja S.A. TARYFA DLA USŁUG DYSTRYBUCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PGE Dystrybucja S.A. Lublin, 2013 r. SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE... 4 2. ZASADY ROZLICZEŃ ZA ŚWIADCZONE USŁUGI DYSTRYBUCJI...

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A.

TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. Załącznik do Decyzji Nr OWR-4210-27/2014/1276/XV-A/AŁ Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 5 września 2014 2014 r. r. TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. 1. OBJAŚNIENIA

Bardziej szczegółowo

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Sieci energetyczne identyfikacja problemów Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Ustawa Prawo energetyczne cele Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Zasady oszczędnego i racjonalnego użytkowania

Bardziej szczegółowo

ENERGA-OPERATOR SA z siedzibą w gdańsku Taryfa Operatora Systemu Dystrybucyjnego Energii Elektrycznej

ENERGA-OPERATOR SA z siedzibą w gdańsku Taryfa Operatora Systemu Dystrybucyjnego Energii Elektrycznej z siedzibą w gdańsku Taryfa Operatora Systemu Dystrybucyjnego Energii Elektrycznej Taryfa na świadczenie usług dystrybucyjnych dla została zatwierdzona decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki 16 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Tereny Miasta Jawor włączane do SSEMP TEREN PRZEMYSŁOWY. Lokalizacja: ul. Cukrownicza/Starojaworska

Tereny Miasta Jawor włączane do SSEMP TEREN PRZEMYSŁOWY. Lokalizacja: ul. Cukrownicza/Starojaworska TEREN PRZEMYSŁOWY Lokalizacja: ul. Cukrownicza/Starojaworska Obszar: Dz. Nr 4/29 o pow. 16.5864 ha Dz. Nr 4/30 o pow. 12.6393 ha Dz. Nr 4/31 o pow. 14.7353 ha Dz. Nr 4/35 o pow. 4.0230 ha Dz. Nr 4/36 o

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla ciepła w części dotyczącej zaopatrzenia w ciepło odbiorców usytuowanych w rejonie ul. Jana Kazimierza w Warszawie

Taryfa dla ciepła w części dotyczącej zaopatrzenia w ciepło odbiorców usytuowanych w rejonie ul. Jana Kazimierza w Warszawie Taryfa dla ciepła w części dotyczącej zaopatrzenia w ciepło odbiorców usytuowanych w rejonie ul. Jana Kazimierza w Warszawie Warszawa, 2013 r. Spis treści: 1. Objaśnienia pojęć i skrótów użytych w taryfie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030 05. Paliwa gazowe 5.1. Wprowadzenie... 1 5.2. Zapotrzebowanie na gaz ziemny - stan istniejący... 2 5.3. Przewidywane zmiany... 3 5.4. Niekonwencjonalne paliwa gazowe... 5 5.1. Wprowadzenie W otoczeniu

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA POSZANOWANIA ENERGII

FUNDACJA POSZANOWANIA ENERGII FUNDACJA POSZANOWANIA ENERGII w Gdańsku 80-952 Gdańsk, ul. G. Narutowicza 11/12 tel./fax 58 347-12-93, tel. 58 347-20-46 e-mail: fpegda@tlen.pl www: fpegda.pl PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO,

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA. Szczecin, 2015 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie

TARYFA DLA CIEPŁA. Szczecin, 2015 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie TARYFA DLA CIEPŁA Szczecin, 2015 r. w Szczecinie 1. Informacje ogólne 1. Taryfa zawiera ceny i stawki opłat za ciepło dostarczane odbiorcom przez Szczecińską Energetykę Cieplną Spółka z o.o. w Szczecinie,

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaje prowadzonej działalności. 2. Rodzaj i struktura taryfy.

1. Rodzaje prowadzonej działalności. 2. Rodzaj i struktura taryfy. Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. w Krapkowicach ul. Czecha 1 zgodnie z Art.24 ust.7 Ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity Dz.U.2015, poz.139) ogłasza

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A.

TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. Załącznik do Decyzji Nr OWR-4210-18/2013/1276/XIV-A/AŁ Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 28 sierpnia 2013 r. TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. 1. OBJAŚNIENIA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SPRZEDAWCY REZERWOWEGO

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SPRZEDAWCY REZERWOWEGO PGE Obrót Spółka Akcyjna ul. 8-go Marca 6, 35-959 Rzeszów TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ SPRZEDAWCY REZERWOWEGO zatwierdzona uchwałą Zarządu PGE Obrót Spółka Akcyjna z dnia 22 sierpnia 2014 roku nr 4004/698/VIII/2014

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla energii elektrycznej

Taryfa dla energii elektrycznej KONCERN ENERGETYCZNY ENERGA SA z siedzibą w GDAŃSKU Taryfa dla energii elektrycznej TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ DLA KONCERNU ENERGETYCZNEGO ENERGA SA ZOSTAŁA ZATWIERDZONA DECYZJĄ PREZESA URZĘDU REGULACJI

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak

Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak Kisielice 2009 Ogólna charakterystyka gminy. Gmina Kisielice jest najbardziej wysuniętą na

Bardziej szczegółowo

Handout ustawy o odnawialnych źródłach energii (wersja przyjęta przez Sejm)

Handout ustawy o odnawialnych źródłach energii (wersja przyjęta przez Sejm) Handout ustawy o odnawialnych źródłach energii (wersja przyjęta przez Sejm) Art. 3. Podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

Rozliczenia za energię elektryczną. Piotr Furdzik Starszy specjalista Urząd Regulacji Energetyki

Rozliczenia za energię elektryczną. Piotr Furdzik Starszy specjalista Urząd Regulacji Energetyki Rozliczenia za energię elektryczną Piotr Furdzik Starszy specjalista Urząd Regulacji Energetyki Katowice, 2013 przedsiębiorstwo energetyczne Spółka obrotu Tauron Sprzedaż sp. z o.o. Tauron Sprzedaż GZE

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA. Łobez, 2015. SEC Łobez Sp. z o.o. w Szczecinie

TARYFA DLA CIEPŁA. Łobez, 2015. SEC Łobez Sp. z o.o. w Szczecinie TARYFA DLA CIEPŁA Łobez, 2015 w Szczecinie Część 1 Informacje ogólne 1. Taryfa zawiera ceny i stawki opłat za ciepło dostarczane odbiorcom przez SEC Łobez Sp. z o.o. z siedzibą w Łobzie prowadzącą działalność

Bardziej szczegółowo

KOMUNALNE PRZEDSIĘBIORSTWO ENERGETYKI CIEPLNEJ Spółka z o.o. w BYDGOSZCZY TARYFA DLA CIEPŁA

KOMUNALNE PRZEDSIĘBIORSTWO ENERGETYKI CIEPLNEJ Spółka z o.o. w BYDGOSZCZY TARYFA DLA CIEPŁA KOMUNALNE PRZEDSIĘBIORSTWO ENERGETYKI CIEPLNEJ Spółka z o.o. w BYDGOSZCZY TARYFA DLA CIEPŁA Bydgoszcz, 2013 Komunalne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. w Bydgoszczy TARYFA DLA CIEPŁA

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW. na okres od 1 marca 2016r do 28 lutego 2017r

TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW. na okres od 1 marca 2016r do 28 lutego 2017r Gmina Kamienna Góra 58-400 Kamienna Góra Al. Wojska Polskiego 10 TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW na okres od 1 marca 2016r do 28 lutego 2017r I. Informacje

Bardziej szczegółowo

Załącznik do UCHWAŁY Nr. RADY MIASTA MILANÓWKA z dnia..

Załącznik do UCHWAŁY Nr. RADY MIASTA MILANÓWKA z dnia.. Załącznik do UCHWAŁY Nr. RADY MIASTA MILANÓWKA z dnia.. Ceny i stawki taryfowe stosowane w rozliczeniach za dostawę wody z gminnych urządzeń wodociągowych i odprowadzanie ścieków do gminnych urządzeń kanalizacyjnych.

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla grup taryfowych B, C, R

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla grup taryfowych B, C, R z siedzibą w Jaworznie TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla grup taryfowych B, C, R Zatwierdzona Uchwałą nr 112/II/2008 z dnia 14.02.2008 r. Zarządu Południowego Koncernu Węglowego S.A. Obowiązuje od dnia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ LABORATORIUM GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 4 Obliczenia

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ POLENERGIA Dystrybucja Sp. z o. o. w Warszawie TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ Warszawa, 2015 r. Spis treści 1. Informacje o taryfie... 3 2. Zasady rozliczeń za świadczone usługi dystrybucji... 5 3. Szczegółowe

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD GOSPODARKI KOMUNALNEJ ZAW KOM Sp. z o.o. w Zawadzkiem TARYFA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW

ZAKŁAD GOSPODARKI KOMUNALNEJ ZAW KOM Sp. z o.o. w Zawadzkiem TARYFA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW ZAKŁAD GOSPODARKI KOMUNALNEJ ZAW KOM Sp. z o.o. w Zawadzkiem TARYFA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW Obowiązująca na terenie gminy Zawadzkie na okres: od 1 stycznia 2010

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 18 sierpnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 18 sierpnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 189 10755 Poz. 1126 1126 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią

Bardziej szczegółowo

TARYFA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW NA OKRES OD 1.07.2013 ROKU DO 30.06.2014 ROKU

TARYFA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW NA OKRES OD 1.07.2013 ROKU DO 30.06.2014 ROKU TARYFA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW NA OKRES OD 1.07.2013 ROKU DO 30.06.2014 ROKU 1. Rodzaje prowadzonej działalności Wodociągi Płockie Sp. z o.o. prowadzą działalność

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla energii elektrycznej

Taryfa dla energii elektrycznej Taryfa dla energii elektrycznej Dla odbiorców z grup taryfowych G Obowiązuje od 1 stycznia 2015 r. Warszawa, 16 grudnia 2014 r. PREZES URZĘDU REGULACJI ENERGETYKI DRE-4211-39(11)/2014/2688/VIII/BH/JCz

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE MAREK SIUCIAK TERESPOL, 26.05.2014 PROSUMENT? Producent + konsument Pojęcie zaczerpnięte z pilotażowego programu finansowego

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r.

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r. Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany Warszawa, 2 października 2014 r. Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo