Załącznik nr 2 Autoreferat

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Załącznik nr 2 Autoreferat"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET MEDYCZNY w LUBLINIE Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Katedra Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych Załącznik nr 2 Autoreferat GraŜyna Zgórka Lublin 2013

2 1. Imię i Nazwisko GraŜyna Zgórka 2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe z podaniem nazwy, miejsca i roku ich uzyskania oraz tytułu rozprawy doktorskiej Od 1986 do 1991 r. odbywałam studia magisterskie na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej (obecnie Uniwersytet Medyczny) w Lublinie, a następnie (przez okres 1 roku) byłam uczestnikiem studium doktoranckiego na tym Wydziale. Stopnie naukowe i tytuły zawodowe: tytuł zawodowy magistra farmacji z wyróŝnieniem, uzyskany na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej (obecnie: Uniwersytetu Medycznego) w Lublinie stopień doktora nauk farmaceutycznych z wyróŝnieniem, uzyskany na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej (obecnie: Uniwersytetu Medycznego) w Lublinie Tytuł rozprawy doktorskiej: Badanie i izolacja związków kumarynowych oraz kwasów fenolowych w gatunku Libanotis dolichostyla Schischk. (promotor: prof. dr hab. Kazimierz Głowniak; recenzenci: prof. dr hab. Halina Rządkowska-Bodalska, prof. dr hab. Edward Soczewiński) Posiadane dyplomy oraz świadectwa ukończenia specjalistycznych szkoleń: prawo wykonywania zawodu farmaceuty kurs I oraz II stopnia z chromatografii cienkowarstwowej, prowadzony przez Katedrę Chemii Nieorganicznej i Analitycznej AM w Lublinie, kurs I stopnia z chromatografii cieczowej, prowadzony przez Katedrę Chemii Nieorganicznej i Analitycznej AM w Lublinie, Podyplomowe Studium Chromatograficzne (Wydział Chemii UMCS w Lublinie), warsztaty szkoleniowe analityki laboratoryjnej, dotyczące wdraŝania i zarządzania systemem jakości w laboratorium badawczym (wg normy PN-EN 17025) oraz walidacji metod badawczych, 2005 uzyskanie uprawnień kierownika specjalizacji w specjalności: Lek roślinny, 2007 egzamin państwowy i uzyskanie tytułu specjalisty w zakresie specjalności 2

3 podyplomowej: Lek roślinny, uczestnictwo i uzyskanie certyfikatów w cyklu szkoleń, rozwijających kwalifikacje naukowe i dydaktyczne; tematyka szkoleń: a. nowoczesne metody statystyczne stosowane w planowaniu i ocenie wyników badań naukowych, w tym: statystyka w walidacji metod pomiarowych, analizy chemometryczne w STATISTICA oraz metody analizy wariancji i analizy regresji, b. analiza LC w połączeniu z ESI-TOF-MS, c. analiza GC w połączeniu z EI, CI-QQQ-MS/MS, d. nowoczesne metody spektroskopowe w podczerwieni (FTIR) Ponadto, w Katedrze Farmakognozji UM w Lublinie, pełnię funkcję zastępcą osoby wykwalifikowanej, w związku z posiadanym zezwoleniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, obejmującym kontrolę produktów leczniczych przy zwalnianiu serii. 3. Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu w jednostkach naukowych Miejsce zatrudnienia: Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Wydział Farmaceutyczny, Katedra Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych, ul. Chodźki 1, Lublin asystent naukowo-dydaktyczny do chwili obecnej - adiunkt 4. Wskazanie osiągnięcia wynikającego z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm.): 4.1. Tytuł osiągnięcia naukowego: Nowoczesne techniki ekstrakcyjne w badaniach bioaktywnych związków flawonoidowych w gatunkach roślin z rodzaju Scutellaria L. (Lamiaceae) i Trifolium L. (Fabaceae) Ww. osiągnięcie naukowe, zgłoszone do postępowania habilitacyjnego, obejmuje monotematyczny cykl 6 publikacji (PUBL 1-6) oraz 1 zgłoszenie patentowe (Z-PAT). 3

4 4.2. Autor/autorzy, tytuł/tytuły publikacji, rok wydania, nazwa wydawnictwa: PUBL-1 G. ZGÓRKA, A. HAJNOS (2003). The application of solid-phase extraction and reversed phase high-performance liquid chromatography for simultaneous isolation and determination of plant flavonoids and phenolic acids. Chromatographia 57 Suppl., s. S-77-S-80. (Wydawnictwo: Springer) IF: 1,145; pkt KBN: 9 Mój wkład w powstanie tej pracy: Jestem autorką oryginalnej, naukowej koncepcji pracy. Zaplanowałam, nadzorowałam i prowadziłam wszystkie doświadczenia, za wyjątkiem technicznego wykonania procedur ekstrakcyjnych dla flawonoidów i kwasów fenolowych. Opracowałam merytorycznie i graficznie wyniki badań oraz przygotowałam tekst manuskryptu w wersji angielskiej. Mój udział procentowy oceniam na: 80%. PUBL-2 G. ZGÓRKA (2006). Retention behavior of silica-bonded and novel polymeric reversed-phase sorbents in studies on flavones as chemotaxonomic markers of Scutellaria L. genus. J. Chromatogr. A 2006, 1120, (Wydawnictwo: Elsevier) IF: 3,554; pkt MNiSW: 24 Mój wkład w powstanie tej pracy: Jestem autorką oryginalnej, naukowej koncepcji pracy. Zaplanowałam i samodzielnie przeprowadziłam wszystkie opisane procedury ekstrakcyjne oraz analizę HPLC. Opracowałam wyniki badań i przygotowałam tekst manuskryptu w wersji angielskiej. Mój udział procentowy: 100%. PUBL-3 G. ZGÓRKA (2009). Ultrasound-assisted solid-phase extraction coupled with photodiode-array and fluorescence detection for chemotaxonomy of isoflavone phytoestrogens intrifolium L. (Clover) species. J. Sep. Sci. 2009, 32, (Wydawnictwo: Wiley) IF: 2,551; pkt MNiSW: 24 Mój wkład w powstanie tej pracy: Jestem autorką oryginalnej, naukowej koncepcji pracy. Zaplanowałam i samodzielnie przeprowadziłam wszystkie opisane procedury ekstrakcyjne oraz analizę HPLC/DAD/FLD. Opracowałam wyniki badań i przygotowałam tekst 4

5 manuskryptu w wersji angielskiej. Mój udział procentowy: 100%. PUBL-4 G. ZGÓRKA (2009). Pressurized liquid extraction versus other extraction techniques in micropreparative isolation of pharmacologically active isoflavones from Trifolium L. species. Talanta 2009, 79, (Wydawnictwo: Elsevier) IF: 3,290; pkt MNiSW: 24 Mój wkład w powstanie tej pracy: Jestem autorką oryginalnej, naukowej koncepcji pracy. Zaplanowałam i przeprowadziłam doświadczenia, związane z oceną efektywności róŝnorodnych technik ekstrakcyjnych, jak równieŝ analizę chromatograficzną uzyskanych wyciągów. Opracowałam wyniki badań i przygotowałam tekst manuskryptu w wersji angielskiej. Mój udział procentowy: 100%. PUBL-5 G. ZGÓRKA (2011). Studies on phytoestrogenic and nonphytoestrogenic compounds in Trifolium incarnatum L. and other clover species using pressurized liquid extraction and high performance column liquid chromatography with photodiode-array and fluorescence detection. J. AOAC Int. 2011, 94, (Wydawnictwo: AOAC International) IF: 1,199; pkt MNiSW: 27 Mój wkład w powstanie tej pracy: Jestem autorką oryginalnej, naukowej koncepcji pracy. Zaplanowałam i wykonałam izolację bioaktywnych składników z ziela koniczyn oraz analizę HPLC/DAD/FLD otrzymanych wyciągów. Opracowałam wyniki badań i przygotowałam tekst manuskryptu w wersji angielskiej. Mój udział procentowy: 100%. PUBL-6 U. CEGIEŁA, J. FOLWARCZNA, M. PYTLIK, G. ZGÓRKA (2012). Effects of extracts from Trifolium medium L. and Trifolium pratense L. on development of estrogen deficiency-induced osteoporosis in rats. Evid. Based Complement. Alternat. Med. vol. 2012, 11 stron. (Wydawnictwo: Hindawi Publishing Corporation) IF: 4,774; pkt MNiSW: 40 Mój wkład w powstanie tej pracy: Jako kierownik projektu MNiSW Nr N N , w ramach którego ww. praca była realizowana, jestem autorką oryginalnej koncepcji naukowej, zakładającej 5

6 wykonanie badań fitochemicznych i biologicznych, opisanych w publikacji. Ponadto, opracowałam i przeprowadziłam procedurę UAE otrzymania ekstraktów izoflawonowych z ziela koniczyn oraz wykonałam ich standaryzację metodą RP-HPLC/PDA. Ekstrakty te zostały następnie wykorzystane przez współautorów pracy w dalszych badaniach farmakologicznych in vivo. Współuczestniczyłam w przygotowaniu tekstu manuskryptu w wersji angielskiej (opis materiału roślinnego, procedur wykonania ekstraktów z ziela koniczyn, udział w dyskusji wyników badań) oraz jego korektach wydawniczych. Mój udział procentowy w całej pracy oceniam na: 30%. Z-PAT G. ZGÓRKA (2011). Polskie zgłoszenie patentowe nr P z dnia r. na wynalazek: Sposób otrzymywania liofilizatów z ziela koniczyn zawierających bioaktywne związki izoflawonowe. Uniwersytet Medyczny w Lublinie (Lublin, Polska). Mój wkład w powstanie zgłoszenia patentowego polegał na opracowaniu sposobu otrzymywania liofilizatów z ziela koniczyn, zawierających bioaktywne związki izoflawonowe, z wykorzystaniem ekstrakcji wspomaganej działaniem ultradźwięków (UAE) oraz suszenia próŝniowego, a następnie standaryzacji uzyskanych ekstraktów (liofiliozatów) metodą RP-HPLC/PDA. Mój udział procentowy: 100%. Łączna punktacja 7 prac zgłoszonych do oceny w postępowaniu habilitacyjnym: IF: 16,513 (148 pkt KBN/MNiSW) Badania naukowe, opisane w powyŝej wymienionych publikacjach oraz zgłoszeniu patentowym, prowadziłam w oparciu o środki finansowe uzyskane z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (projekt habilitacyjny) oraz 3 grantów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa WyŜszego: 2 P05F , N N oraz N N Podczas realizacji ww. badań wykorzystywałam aparaturę naukową otrzymaną w ramach Projektu, finansowanego ze środków Unii Europejskiej (Europejskiego Funduszu Społecznego), zatytułowanego: "WyposaŜenie innowacyjnych laboratoriów prowadzących badania nad nowymi lekami stosowanymi w terapii chorób cywilizacyjnych i nowotworowych" w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej Oś priorytetowa I. Nowoczesna Gospodarka. Działanie I.3. Wspieranie Innowacji. 6

7 4.3. Omówienie celu naukowego ww. prac i osiągniętych wyników wraz z omówieniem ich ewentualnego wykorzystania: Cel naukowy prac zgłoszonych do postępowania habilitacyjnego Cel moich badań naukowych, opisanych w pracach zgłoszonych do postępowania habilitacyjnego, koncentrował się na opracowaniu i optymalizacji metod izolacji, biologicznie aktywnych związków flawonoidowych (flawonów i izoflawonów), z materiału roślinnego lub ekstraktów, w oparciu o nowoczesne, efektywne techniki ekstrakcyjne, i ich wykorzystaniu w dalszych badaniach fitochemicznych, chemotaksonomicznych i biologicznych. Cel ten realizowałam, wykorzystując, jako materiał roślinny, wybrane gatunki z rodzaju Scutellaria L. (Tarczyca) - reprezentującego rodzinę jasnotowatych (Lamiaceae), oraz rodzaju Trifolium L. (Koniczyna), naleŝącego do rodziny bobowatych (Fabaceae). Gatunki te pozyskiwałam za stanu naturalnego lub upraw w Ogrodzie (Pracowni) Roślin Leczniczych Katedry Farmakognozji UM w Lublinie Wprowadzenie w tematykę badawczą prac zgłoszonych do postępowania habilitacyjnego w oparciu o przegląd najnowszego piśmiennictwa naukowego Flawony tarczyc i izoflawony koniczyn jako biologicznie aktywne składniki roślin krótka charakterystyka Istotną motywacją podjęcia opisanej powyŝej tematyki badawczej, było moje osobiste zainteresowanie (na gruncie fitoterapii) wysoką aktywnością biologiczną, zarówno związków flawonowych, jak i izoflawonowych. Analiza danych literaturowych wskazuje, Ŝe jest to głównie szeroko pojęta aktywność antybiodegeneracyjna. U jej podstaw, w przypadku flawonów tarczyc, leŝą, przede wszystkim, mechanizmy antyoksydacyjne (antywolnorodnikowe). Decydują one m.in. o właściwościach przeciwzapalnych (Park i wsp., 2001; Nakajima i wsp., 2001; Kim i wsp., 2009), hepato- (Nan i wsp., 2002; Regulska-Ilow i wsp., 2007) i kardioprotekcyjnych (Shao i wsp., 2002; Lee i wsp., 2011), przeciwmiaŝdŝycowych (Pietras i wsp., 2000; Li i wsp., 2000) czy przeciwnowotworowych (Wang i wsp., 2004; Ye i wsp., 2007; Hirunuma i wsp., 2011) związków flawonowych, w tym: bajkaliny, bajkaleiny, wogoniny czy skulkapflawonu I i II. Moją szczególną uwagę, zwróciła jednak mniej znana, ale - w ostatniej dekadzie - intensywnie eksplorowana, aktywność neuroprotekcyjna flawonów tarczyc, nad którą prowadzę obecnie badania w ramach projektu N N , finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa WyŜszego, p.t.: Roślinne składniki bioaktywne o działaniu neuroprotekcyjnym z grupy alkaloidów 7

8 Amaryllidaceae oraz flawonów z rodzaju Scutellaria L. - badania fitochemiczne i biologiczne. Uszkodzenia komórek nerwowych w OUN z udziałem endogennych czynników mogą być m.in. następstwem toksycznego działania glutaminianu (Glu) oraz N-metylo-Dasparaginianu (NMDA), wywołujących nadmierną aktywację struktur receptorowych w neuronach (zjawisko ekscytotoksyczności). W badaniach właściwości oksydoredukcyjnych flawonów tarczycy bajkalskiej: bajkaliny i bajkaleiny w komórkach nerwowych szczurów, wykazano skuteczność tych związków w ograniczaniu neurotoksycznego działania β-amyloidu, powstającego z białka prekursorowego - apolipoproteiny (APP) (Heo i wsp., 2004). Nadprodukcja β-amyloidu w tkance mózgowej, skutkująca wytworzeniem blaszek neuronalnych, charakteryzuje zaawansowane stadium choroby Alzheimera. Białko to stymuluje syntezę tlenku azotu (NO) w komórkach mikrogleju, zaś NO nasila uwalnianie Glu (Goodwin i wsp., 1995). Toksyczne działanie Glu, powoduje z kolei zwiększenie poziomu APP i β-amyloidu, co moŝe doprowadzić do powstania pętli dodatniego sprzęŝenia zwrotnego. Flawony tarczycy bajkalskiej posiadają zdolność łączenia się z odpowiednią domeną wiąŝącą receptora NMDA w wyniku czego hamują indukowaną glutaminianem ekscytotoksyczność (Metz, 2006). Kim i wsp. (2008) w badaniach na myszach, potwierdzili tę aktywność dla flawonu wyodrębnionego z korzeni tarczycy bajkalskiej - oroksyliny A. Komórki mikrogleju w tkance mózgowej podlegają apoptozie w momencie aktywacji stanu zapalnego. Na ten autoregulacyjny proces mają hamujący wpływ egzogenne czynniki o właściwościach antyoksydacyjnych, w tym flawony tarczyc. Ustalono, Ŝe wogoninozaleŝnej inhibicji produkcji NO towarzyszyła supresja aktywności indukowalnej syntazy tlenku azotu (inos) i jądrowego czynnika transkrypcyjnego kappa B (NF-κB) w OUN. NaleŜy dodać, Ŝe, w wyniku aktywacji neuronalnej (wywołanej przez cytokiny, czynniki neurotropowe czy neurotransmitery), NF-κB, rezydujący w cytoplazmie w postaci nieaktywnej, ulega translokacji do jądra komórkowego, gdzie wiąŝe się ze specyficznymi, zgodnymi sekwencjami DNA, regulując transkrypcję genów, związanych z procesami zapalnymi i immunologicznymi (O'Neil i Kaltschmidt, 1997). W badaniach in vitro, wogonina chroniła neurocyty mózgu szczura, w przypadku wystąpienia udaru niedokrwiennego, ograniczając ruchliwość komórek mikrogleju, aktywując camp oraz blokując NF-κB (Piao i wsp., 2008), jak równieŝ hamowała, aktywowaną przez proces zapalny, apoptozę komórek glejowych C6 w hodowli szczurzych astrocytów (Kim i wsp., 2001). Xue i wsp. (2010) udokumentowali z kolei, Ŝe terapia bajkaliną zmniejszała, nawet o 73%, poziom NF-κB w korze mózgowej szczurów w warunkach niedokrwienia, natomiast badania koreańskich naukowców, prowadzone z wykorzystaniem hodowli komórek mikrogleju, dowiodły, Ŝe ten sam mechanizm działania posiada takŝe aglikon bajkaliny - bajkaleina (Suk i wsp., 2003). 8

9 Te wybrane przykłady aktywności neuroprotekcyjnej tarczyc, wskazują, Ŝe badania biologiczne, które obecnie prowadzę w ramach ww. projektu MNiSW (szerszy opis zamieściłam w rozdziale 5.2.), są nowatorskie i bardzo celowe ze względu na obserwowany, w dzisiejszych czasach, postępujący wzrost schorzeń neurodegeneracyjnych (choroba Alzheimer a, Parkinsona i inne) i związaną z tym potrzebę poszukiwania nowych środków leczniczych, w tym pochodzenia roślinnego. Drugą grupą biologicznie aktywnych flawonoidów, której badania prowadziłam w ramach tematyki habilitacyjnej oraz projektu badawczego własnego N N , (finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa WyŜszego, p.t.: Selektywne modulatory receptorów estrogenowych w rodzaju Trifolium L. - badania fitochemiczne połączone z oceną aktywności antybiodegeneracyjnej na modelach doświadczalnych in vitro oraz in vivo ), były izoflawony. Związki te naleŝą do klasy fitoestrogenów, t.j. polifenolowych, niesteroidowych składników roślin, charakteryzujących się estrogeno-podobną aktywnością biologiczną. Izoflawony posiadają strukturę chemiczną zbliŝoną do 17-β-estradiolu, głównego Ŝeńskiego hormonu płciowego. To podobieństwo, zauwaŝalne zwłaszcza w przypadku jednego z ich głównych metabolitów ekwolu powoduje, Ŝe bardzo dobrze wpasowują się w domenę wiąŝącą jądrowych receptorów estrogenowych (ER) typu α i β, indukując ekspresję genów i wywołując szereg działań biologicznych, typowych dla endogennych estrogenów, co potwierdzono między innymi w badaniach izoflawonów koniczyny łąkowej (Booth i wsp., 2006). Działania te obejmują stymulację procesów transkrypcji i translacji w komórkach docelowych, z następczą regulacją funkcji fizjologicznych tych komórek, zlokalizowanych głównie w układzie rozrodczym, sercowo-naczyniowym, tkance kostnej czy OUN (Setchell i Adlercreutz, 1988). Pogłębione badania mechanizmu działania izoflawonów wykazały, Ŝe aktywność farmakologiczna tych związków jest zbliŝona do tamoksyfenu czy raloksyfenu, t.j. syntetycznych środków leczniczych, obdarzonych równoczesnymi właściwościami estrogennymi oraz antyestrogennymi. PoniewaŜ izoflawony, po związaniu się receptorami estrogenowymi, indukują odpowiedź agonistyczną lub antagonistyczną, określa się je terminem: selektywnych modulatorów receptorów estrogenowych - Selective Estrogen Receptor Modulators = SERMs (McDonnell, 1999). Główne związki izoflawonowe testowano pod kątem ich względnego powinowactwa do ER, które malało w następującym porządku: 17-β-estradiol (wzorzec odniesienia) > genisteina > ekwol > daidzeina > biochanina A. W badanej grupie, genisteina, daidzeina oraz ekwol silniej wiązały się z ER-β niŝ ER-α, co stanowi ich cechę charakterystyczną. Jednocześnie naukowcy ustalili, Ŝe aktywność izoflawonów jest 10 2 do 10 5 razy niŝsza niŝ endogennych estrogenów sterydowych (Kuiper i wsp. 1998). 9

10 U podstaw działania, związanego ze zmniejszaniem objawów naczynioruchowych u kobiet w okresie menopauzy, leŝy właśnie oddziaływanie izoflawonów z ER-β, zlokalizowanymi w neuronach podwzgórza i hamowanie wydzielania hormonu lutenizującego (LH), odpowiedzialnego m.in. za występowanie zlewnych potów i uderzeń gorąca (Greenwood i wsp., 2000). UwaŜa się, Ŝe przyjmowanie tych związków w duŝych dawkach (30-80 mg/dzień) prowadzi do redukcji objawów naczynioruchowych, choć ich skuteczność jest ok. połowę mniejsza w porównaniu do hormonalnej terapii zastępczej (Cassidy i wsp., 2006). Jako SERMs, izoflawony odznaczają się równieŝ aktywnością antyestrogenną, która odróŝnia je od endogennego 17-β-estradiolu. Przykładowo, w badaniach in vivo izoflawonów obecnych w ekstraktach z ziela koniczyny łąkowej wykazano, Ŝe związki te nie wpływają na proliferację komórek endometrium czy gruczołów piersiowych a nawet mogą zmniejszać ryzyko zachorowania na nowotwory piersi lub trzonu macicy (Atkinson i wsp., 2004; Powles i wsp. 2008). Jak wiadomo, endogenne estrogeny w określonych warunkach stymulują proliferację komórek endometrium czy gruczołów piersiowych, co moŝe skutkować rozwojem procesu karcynogenezy. Izoflawon genisteina posiada natomiast jedynie 1/1000 aktywności hormonalnej naturalnych estrogenów i wiąŝąc się z ER w komórkach gruczołów piersiowych, blokuje do nich dostęp endogennych Ŝeńskich hormonów (Zava i Duwe, 1997). Zakłada się więc, Ŝe jako słabe estrogeny, izoflawony działają wystarczająco silnie na ER, aby stymulować proces przyrostu tkanki kostnej oraz zmniejszać (u kobiet w okresie około- i postmenopauzalnym) ryzyko miaŝdŝycy i pochodnych schorzeń układu krąŝenia, ale niewystarczająco efektywnie, aby indukować hormonozaleŝny proces nowotworzenia (Lichtenstein, 1998). Do grupy istotnych działań antybiodegenearcyjnych, jakie wywołują izoflawony, jako SERMs, zalicza się aktywność antyosteoporotyczną. Aktywność ta wynika bezpośrednio z ich podobieństwa strukturalnego do 17-β-estradiolu, który stymuluje rozwój układu kostnego poprzez przyśpieszanie przekształcania mezenchymatycznych komórek zrębu w osteoblasty oraz zwiększanie wytwarzania kolagenu typu I i kalcytoniny, jak równieŝ hamowanie powstawania i dojrzewania osteoklastów (Beck i wsp., 2005). Działanie antyosteoporotyczne potwierdzono m.in. dla mieszaniny izoflawonów (genisteiny, daidzeiny, biochaniny A oraz formononetyny), wyodrębnionych z ziela koniczyny łąkowej (Trifolium pratense L.), które podawano owariektomizowanym samicom szczurów per os, w dawce 20 lub 40 mg/dzień, przez 14 tygodni. Spowodowało to istotny wzrost gęstości, zawartości składników mineralnych oraz masy kości udowej, jak równieŝ wytrzymałości mechanicznej kości piszczelowej w porównaniu z owariektomizowaną grupą kontrolną (OWX). Uzyskane wyniki dowiodły, Ŝe izoflawony z koniczyny łąkowej mogą chronić przed utratą masy kostnej, 10

11 spowodowanej deficytem estrogenów (Occhiuto i wsp., 2007). W innym badaniu in vivo, owariektomizowanym samicom królika podawano walerianian estradiolu, daidzeinę lub wyciąg z ziela koniczyny łąkowej, przez okres 12 tygodni. NajwyŜszą wartość wskaźnika BMD uzyskano w grupie otrzymującej ekstrakt z koniczyny. W podsumowaniu badań stwierdzono, Ŝe suplementacja diety izoflawonami, w przypadku deficytów estrogenowych, znacząco zwiększa gęstość i integralność tkanki kostnej oraz przepływ krwi w obrębie pochwy, jednocześnie minimalnie wpływając na wzrost masy macicy (Ganesan Adaikan i wsp., 2009). Pozytywne efekty aktywności antyostoporotycznej, odnotowywane w literaturze naukowej, skłoniły mnie (w 2009 r.) do opracowania i zgłoszenia do MNiSW własnego ww. projektu badawczego, w ramach którego była m.in. oceniana aktywność antyosteoporotyczna związków izoflawonowych, zawartych w standaryzowanych ekstraktach z dwóch gatunków koniczyn, podawanych per os owariektomizowanym samicom szczurów. Badania te, zostały opisane w rozdziale Biogeneza i związana z nią izomeria związków flawonowych i izoflawonowych Flawony i izoflawony, naleŝące do pochodnych 1,3-difenylopropanu, są związkami o mieszanym pochodzeniu biogenetycznym, poniewaŝ jeden z pierścieni benzenowych (B), w ich strukturze cząsteczkowej, wywodzi się ze szlaku kwasu szikimowego, zaś drugi (A) powstaje przez redukcję i cyklizację łańcucha poliketydowego, utworzonego z aktywnego octanu (acetylo-coa) i malonianu (malonylo-coa). W końcowym etapie biogenezy, przy udziale 3-węglowego łańcucha oraz grupy hydroksylowej, tworzy się trzeci, sześcioczłonowy pierścień 4-pironu, charakterystyczny dla większości związków flawonoidowych. W ten sposób ostatecznie powstaje szkielet flawonu (2-fenylochromonu = 2-fenylo-benzo-4-pironu), natomiast przesunięcie pierścienia B do C-2 w 3-węglowym łańcuchu, w kolejnych przemianach biogenetycznych, prowadzi do wytworzenia struktury izoflawonu (3-fenylochromonu = 3-fenylo-benzo-4-pironu). Z tego względu, izoflawony i flawony są tzw. izomerami połoŝenia, róŝniącymi się umiejscowieniem ugrupowania fenylowego przy C-2 lub C-3 (Samuelson i Bohlin, 2009). A O 2 B A O 3 O O B flawon (2-fenylo-4H-chromen-4-on) izoflawon (3-fenylo-4H-chromen-4-on) 11

12 Istnienie tej izomerii, i związanego z nią podobieństwa strukturalnego flawonów i izoflawonów, skłoniło mnie do poszukiwania wspólnych rozwiązań, dla obu grup związków, w kwestii doboru odpowiednich technik ekstrakcyjnych, umoŝliwiających pozyskiwanie tych fitoskładników z materiału roślinnego dla celów analitycznych i preparatywnych. Nowoczesne techniki ekstrakcyjne stosowane w analizie i preparatyce fitochemicznej W badaniach fitochemicznych, końcowy proces uzyskania rzetelnych wyników analizy ilościowej, obrazujących realną zawartość oznaczanych składników aktywnych w materiale roślinnym, w bardzo duŝym stopniu zaleŝy od właściwego wyboru metody przygotowania próbek, w tym szczególnie zastosowanych procedur ekstrakcyjnych. W celu izolacji związków flawonoidowych, wykorzystuje się obecnie zarówno klasyczne, jak i nowoczesne metody ekstrakcji. Równocześnie jednak zauwaŝalny jest brak publikacji naukowych, ukierunkowanych na systematyczną analizę, optymalizację i porównanie efektywności róŝnorodnych technik ekstrakcyjnych w celu ustalenia kluczowych kryteriów, wpływających na odzysk fitoskładników przy uŝyciu ww. metod. Jest to szczególnie waŝny problem w badaniach chemotaksonomicznych, gdzie zastosowana metoda preparatyki próbek powinna prowadzić do uzyskania ekstraktów maksymalnie odzwierciedlających profil jakościowy i stęŝenie wiodących składników aktywnych (markerów taksonomicznych) zawartych w materiale roślinnym. Z tego względu, jedynie wykorzystanie zoptymalizowanych i zwalidowanych procedur ekstrakcyjnych pozwala, w dalszych etapach badań, przeprowadzić właściwy proces analizy jakościowej i ilościowej związków zawartych w ekstraktach i gwarantuje formułowanie wiarygodnych wniosków na podstawie uzyskanych wyników badań. W mikropreparatyce związków flawonoidowych, stosowano do niedawna przede wszystkim klasyczne techniki ekstrakcyjne, obejmujące macerację, ekstrakcję rozpuszczalnikami organicznymi w kolbach pod chłodnicą zwrotną, czy ekstrakcję kołową w aparacie Soxhleta. Najczęściej wykorzystywanymi ekstrahentami, ze względu na typ budowy cząsteczkowej flawonoidów, są alkohole (metanol, etanol) lub roztwory alkoholowo-wodne, w przypadku izolacji form glikozydowych tych związków. Od kilku lat obserwuje się jednakŝe coraz większy wzrost zainteresowania nowymi, proekologicznymi metodami ekstrakcyjnymi, w których zuŝycie rozpuszczalników organicznych byłoby mniejsze, zaś czas ekstrakcji krótszy. Dodatkowym, zauwaŝalnym trendem jest zwrot ku technikom ekstrakcyjnym, gwarantującym lepszą jakość wyników analizy ilościowej składników próbki, t.j. moŝliwość uzyskania wyŝszych odzysków, lepszej powtarzalności i selektywności metody analitycznej czy niŝszych limitów detekcji dla oznaczanych związków. W wymiarze praktycznym, ww. trendy realizuje się albo poprzez zmianę właściwości fizycznych rozpuszczalnika ekstrakcyjnego, co zachodzi w przypadku izolacji 12

13 składników z próbek stałych, albo, jeśli mamy do czynienia z próbkami ciekłymi (np. wodnymi czy alkoholowymi ekstraktami roślinnymi), poprzez stosowanie selektywnych sorbentów. Raynie (2004), w przeglądowym artykule poświęconym nowoczesnym technikom ekstrakcyjnym, szczegółowo odnosi się do tych trendów, charakteryzując między innymi tzw. ekstrakcyjne ciekłofazowe techniki podziałowe. Autor stwierdza, Ŝe właściwości fizyczne rozpuszczalników stosowanych w ekstrakcji, a szczególnie temperatura i ciśnienie mogą być regulowane tak, aby zwiększyć ich zdolność wyodrębniania określonych analitów z róŝnego rodzaju stałych matryc. Odpowiednia zmiana ww. parametrów moŝe na przykład skutkować wytworzeniem płynu nadkrytycznego o poŝądanych właściwościach fizycznych, jak to obserwuje się w ekstrakcji prowadzonej w warunkach nadkrytycznych (supercritical fluid extraction SFE). Rozpuszczalnik ekstrakcyjny o oczekiwanych właściwościach fizycznych moŝe takŝe powstać wskutek bezpośredniego ogrzewania solwentu powyŝej jego punktu wrzenia (pressurized liquid extraction PLE), albo teŝ zwiększania temperatury ekstrahenta i matrycy z wykorzystaniem energii promieniowania mikrofalowego (microwaveassisted extraction - MAE) lub ultradźwięków (ultrasound-assisted extraction - UAE). W kaŝdym z powyŝej opisanych przypadków, dokonana zmiana właściwości fizycznych rozpuszczalnika ekstrakcyjnego powoduje zmniejszenie jego napięcia powierzchniowego i częstokroć polarności, co wpływa na zwiększenie rozpuszczalności składników próbki i aktywizuje proces dyfuzji. Jedna z wyŝej wymienionych technik MAE jest uwaŝana za alternatywną, ulepszoną metodę izolacji roślinnych metabolitów w stosunku do klasycznej ekstrakcji cieczciało stałe, ze względu na znacznie zredukowany czas ekstrakcji i zuŝycie rozpuszczalników, jak równieŝ zwiększony odzysk składników próbki. Technika ta jest porównywana takŝe z SFE, ze względu na prostotę i niski koszt procesu, jednakŝe, w odróŝnieniu od ekstrakcji płynami w warunkach nadkrytycznych, MAE wymaga dodatkowej filtracji i/lub odwirowywania pozostałości matrycy roślinnej w celu uzyskania czystego wyciągu. Ponadto, z uwagi na charakter oddziaływań promieniowania mikrofalowego z materią, efektywność tej metody moŝe drastycznie zmniejszyć się, jeśli izolowane składniki i rozpuszczalnik ekstrakcyjny nie mają charakteru dipolowego, tzn. nie są polarne. Odrębnym problemem, podkreślanym w wielu pracach naukowych, jest takŝe zmniejszona stabilność ekstrahowanych związków, przy wykorzystaniu tej techniki, zwłaszcza w wysokich temperaturach (Buldini i wsp., 2002; Wang i Weller, 2006). Inną, niezwykle efektywną, nowoczesną technikę izolacji stanowi ekstrakcja wspomagana ultradźwiękami (UAE). W ośrodku ciekłym, fale ultradźwiękowe wywołują zjawisko naprzemiennego spręŝania i rozpręŝania cieczy, co prowadzi do powstania ujemnego ciśnienia, które, pokonując siłę napięcia powierzchniowego, powoduje utworzenie 13

14 w cieczy wewnętrznych pęcherzyków i jam, wypełnionych gazem. Proces ich formowania i wzrostu, a następnie zapadania do wewnątrz (tzw. implozji) nazywany jest kawitacją. UAE jest niezwykle efektywną metodą ekstrakcyjną, poniewaŝ raptowne spręŝenie gazów i par we wnętrzu pęcherzyków generuje wysokie temperatury (ok C), zwiększające rozpuszczalność związków w medium ekstrakcyjnym, oraz ciśnienia (rzędu 1000 atmosfer), które potęgują penetrację i transport składników próbki. Powoduje to rozrywanie komórek matrycy roślinnej i szybkie przenoszenie mas przez silne strumienie cieczy, w wyniku czego następuje uwalnianie wewnątrzkomórkowej treści wprost do roztworu ekstrahenta. Zastosowanie podwyŝszonej temperatury procesu moŝe dodatkowo zwiększać ilość powstających pęcherzyków kawitacyjnych, a tym samym wydajność UAE (Luque-Garcia i Luque de Castro, 2003). W grupie nowoczesnych, mikropreparatywnych technik, stosowanych w ekstrakcji polifenoli roślinnych, wykorzystuje się od niedawna ciśnieniową ekstrakcję cieczową (PLE). Metoda ta nazywana jest takŝe przyśpieszoną ekstrakcją rozpuszczalnikami (accelerated solvent extraction ASE) ze względu na zaprojektowaną, przez amerykańską firmę Dionex, aparaturę i opatentowaną technikę izolacji składników ze stałych i półstałych matryc za pomocą rozpuszczalników, poddanych działaniu podwyŝszonej temperatur ( C) i ciśnienia (najczęściej 10 MPa). Pierwszy z wymienionych czynników temperatura - zwiększa zdolność ekstrahenta do rozpuszczania analitów, czyli siłę elucyjną, doprowadzając do wzrostu szybkości dyfuzji. Udowodniono, Ŝe podwyŝszona temperatura moŝe powodować rozerwanie silnych oddziaływań pomiędzy analitem a matrycą, np. połączeń grup polarnych z miejscami aktywnymi matrycy, a takŝe wiązań wodorowych czy oddziaływań Van der Waals a. Wzrost efektywności PLE wiąŝe się równieŝ z niską lepkością rozpuszczalników w podwyŝszonej temperaturze, co wpływa na lepszą penetrację próbki. Zwiększone ciśnienie pozwala z kolei na utrzymanie rozpuszczalników, ogrzanych powyŝej temperatury wrzenia, w fazie ciekłej. Efektem tego jest znaczące polepszenie wydajności procesu ekstrakcji, w porównaniu z odzyskami uzyskiwanymi w temperaturze pokojowej, pod ciśnieniem atmosferycznym. Głównymi zaletami PLE, w porównaniu z technikami klasycznymi, są niewątpliwie łatwy i szybki sposób przygotowania i ekstrakcji próbki oraz znaczna redukcja ilości zuŝywanych rozpuszczalników. Proces PLE jest w pełni zautomatyzowany, co zapewnia identyczne warunki prowadzenia poszczególnych etapów ekstrakcji i wysokie odzyski ekstrahowanych związków (Giergielewicz MoŜajska i wsp., 2001; Wang i Weller, 2006). Specyficzną odmianą PLE, w której wykorzystuje się rozpuszczalnik wodny zamiast organicznego, jest ciśnieniowa ekstrakcja gorącą wodą (pressurized hot water extraction PHWE lub subcritical water extraction - SWE). W tej metodzie, ciecz ta jest poddawana działaniu wysokiego ciśnienia i temperatur, zawierających się w przedziale powyŝej 100 o C 14

15 (punkt wrzenia) i nie przekraczających 374 o C (wartość temperatury krytycznej). Następstwem działania tak wysokich temperatur jest m.in. zerwanie wiązań wodorowych i zmiana właściwości fizykochemicznych wody (zmniejszenie polarności), która w tych warunkach staje się podobna do alkoholowych rozpuszczalników organicznych typu metanolu czy etanolu. Oprócz ciekłofazowych, ekstrakcyjnych metod podziałowych, opisywanych powyŝej, w preparatyce związków pochodzenia naturalnego wykorzystuje się techniki ekstrakcyjne, oparte na mechanizmach sorpcyjnych. Znalazły one zastosowanie w fiotochemii, m.in. w izolacji i/lub oczyszczaniu związków polifenolowych, obecnych w próbkach ciekłych (najczęściej wodno-alkoholowych wyciągach roślinnych). Ekstrakcyjne techniki sorpcyjne wywodzą się z klasycznej chromatografii kolumnowej, poniewaŝ wykorzystują, w zminiaturyzowanej skali, szereg klasycznych adsorbentów chromatograficznych, ale takŝe nowoczesne fazy stacjonarne, umoŝliwiające prowadzenie bardziej selektywnej izolacji i rozdzielania składników wyciągów roślinnych. Dodatkowo, etap separacji związków wspomagają róŝnorodne rozwiązania konfiguracyjne, związane z upakowaniem złoŝa sorbentu. NaleŜą do nich m.in. klasyczne kolumienki (kartridŝe) czy dyski ekstrakcyjne, wypełnione adsorbentem, wykorzystywane w ekstrakcji do fazy stałej (solid-phase extraction SPE), włókna lub rurki pokryte warstwą adsorbentu, stosowane w zminiaturyzowanej formie ekstrakcji do fazy stałej (solid-phase microextraction SPME), czy, wprowadzane w ostatnich latach, nowoczesne systemy membranowe (hollow fiber membranes), odznaczające się wysoce rozwiniętą powierzchnią aktywną i duŝą selektywnością (Raynie, 2004). Ten ostatni walor przypisywany jest takŝe unikatowej technice SPE z wykorzystaniem tzw. polimerów ze śladem (nadrukiem) molekularnym (molecularly imprinted polymers - MIP), charakteryzujących się zdolnością do selektywnej i wielokrotnej sorpcji określonych struktur cząsteczkowych, duŝą wytrzymałością mechaniczną, jak równieŝ trwałością termiczną i chemiczną (Luliński, 2010). Stosunkowo nowym rozwiązaniem aplikacyjnym, stosowanym od kilku lat w mikropreparatyce fitochemicznej, jest ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika z próbki rozproszonej w ciele stałym (matrix solid-phase dispersion MSPD). Technika ta w znaczącym stopniu eliminuje zjawisko nieodwracalnej adsorpcji oraz niecałkowitej desorpcji analitów, spotykane w klasycznej SPE, dzięki homogenizacji próbki bezpośrednio z sorbentem i prowadzeniu elucji wyodrębnianych składników z wykorzystaniem rozpuszczalników o zróŝnicowanej polarności (Capriotti i wsp., 2010). Ekstrakcja do fazy stałej (SPE) jest szybką i obecnie najbardziej popularną techniką przygotowywania próbek, która z powodzeniem zastąpiła wiele Ŝmudnych, konwencjonalnych metod izolacji składników ekstraktów roślinnych. Zwiększony rozwój technik SPE przypada na ostatnie lata XX-go i początek XXI wieku, w ciągu których 15

16 dokonano wielu udoskonaleń w zakresie formy mikrokolumienek, automatyzacji procesu, nowych typów sorbentów. Przykładowo, klasyczny Ŝel krzemionkowy, z chemicznie związaną fazą C-18, moŝe występować w formie non-endcapped - z wolnymi grupami silanolowymi dzięki czemu uzyskuje się drugorzędowe oddziaływania polarnych analitów z roztworem. Problem ekstrakcji polarnych związków został równieŝ rozwiązany poprzez wprowadzenie sorbentów o matrycy węglowej oraz wysoko usieciowanego ( cross-linked ) kopolimeru styrenu i diwinylobenzenu (PS-DVB), ze specyficznymi obszarami aktywnymi i bardzo duŝym stopniem czystości. Z kolei sorbenty polimerowe, z wprowadzonymi do nich odpowiednimi grupami funkcyjnymi, okazały się posiadać lepszą zwilŝalność, a w związku z tym zapewniają takŝe lepszy odzysk substancji polarnych. Nowe generacje takich wypełnień, na przykład Oasis (Waters), zaprojektowane są tak, aby ekstrahować szerokie spektrum analitów: od składników hydrofobowych, po polarne: kwasowe, zasadowe i obojętne, przy uŝyciu jednej tylko kolumienki, a sama procedura ekstrakcyjna jest uproszczona i często nie wymaga kondycjonowania. Ze względu na brak usystematyzowanych badań, związanych z optymalizacją technik izolacji flawonów tarczyc oraz związków izoflawonowych koniczyn, zdecydowałam się opracować własne metody mikro- i makropreparatywnego wyodrębniania tych związków, z materiału roślinnego lub wyciągów, z wykorzystaniem wielu nowoczesnych technik ekstrakcyjnych, opisanych powyŝej. Piśmiennictwo Atkinson C., Warren R.M., Sala E., Dowsett M., Dunning A.M., Healey C.S., Runswick S., Day N.E., Bingham S.A.: Red-clover-derived isoflavones and mammographic breast density: a double-blind, randomized, placebocontrolled trial [ISRCTN ]. Breast Cancer Res. 2004, 6, R Beck V., Rohr U., Jungbauer A.: Phytoestrogens derived from red clover: An alternative to estrogen replacement therapy? J. Steroid Biochem. Mol. Biol. 2005, 94, Booth N.L., Overk C.R., Yao P., Burdette J.E., Nikolic D., Chen S.N. et al.: The chemical and biological profile of a red clover (Trifolium pratense L.) phase II clinical extract. J. Altern. Complement. Med. 2006,12, Buldini P.L., Ricci L., Lal Sharma J.: Recent applications of sample preparation techniques in food analysis. J. Chromatogr. A 2002, 975, Capriotti A.L., Cavaliere C., Giansanti P., Gubbiotti R., Samperi R., Lagana A.: Recent developments in matrix solid-phase dispersion extraction. J. Chromatogr. A 2010, 1217, Cassidy A., Albertazzi P., Nielsen I.L., Hall W., Williamson G., Tetens I., Atkins S., Cross H., Manios Y., Wolk A., Steiner C., Branca F.: Critical review of health effects of soybean phyto-oestrogens in post-menopausal women. Proc. Nutr. Soc. 2006, 65, Ganesan Adaikan P., Srilatha B., Wheat A. J.: Efficacy of red clover isoflavones in the menopausal rabbit model. Fertil. Steril. 92, 2009, Giergielewicz MoŜajska H., Dąbrowski Ł., Namieśnik J.: Przegląd technik ekstrakcyjnych wykorzystywanych na etapie wyodrębniania analitów z próbek stałych. Część II. Ekologia i technika. 2001, 9, Goodwin J.L., Uemura E., Cunnick J.E.: Microglial release of nitric oxide by the synergistic action of beta-amyloid and IFNgamma. Brain Res. 1995, 692, Greenwood S., Barnes S., Clarkson T.B., Eden J., Helferich W.G., Hughes C., Messina M., Setchell K.: Role of isoflavones in menopausal health: a consensus opinion of the North American Menopause Society. Menopause 2000, 7,

17 Heo H.J., Kim D.O., Choi S.J., Shin D.H., Lee C.Y.: Potent inhibitory effect of flavonoids in Scutellaria baicalensis on amyloid beta protein-induced neurotoxicity. J. Agric. Food. Chem. 2004, 52, Hirunuma M., Shoyama Y., Sasaki K., Sakamoto S., Taura F., Shoyama Y., Tanaka H., Morimoto S.: Flavonecatalyzed apoptosis in Scutellaria baicalensis. Phytochemistry 2011, 72, Kim H., Kim Y.S., Kim S.Y., Suk K.: The plant flavonoid wogonin suppresses death of activated C6 rat glial cells by inhibiting nitric oxide production. Neurosci. Lett. 2001, 309, Kim D.H., Kim S., Jeon S.J., Son K.H., Lee S., Yoon B.H., Cheong J.H., Ko K.H., Ryu J.H.: The effects of acute and repeated oroxylin A treatments on Abeta(25-35)-induced memory impairment in mice. Neuropharmacol. 2008, 55, Kim E.H., Shim B., Kang S., Jeong G., Lee J., Yu Y-B., Chun M.: Anti-inflammatory effects of Scutellaria baicalensis extract via suppression of immune modulators and MAP kinase signaling molecules. J. Ethnopharmacol. 2009, 126, Kuiper G.G., Lemmen J.G., Carlson B., Corton J.C., Safe S.H., van der Saag P.T., van der Burg B., Gustafsson J.: Interaction of estrogenic chemicals and phytoestrogens with estrogen receptor β. Endocrinology 1998, 139, Lee Y.M., Cheng P.Y., Chim L.S., Kung C.W., Ka S.M., Chung M.T., Sheu J.R.: Baicalein, an active component of Scutellaria baicalensis Georgi, improves cardiac contractile function in endotoxaemic rats via induction of heme oxygenase-1 and suppression of inflammatory responses. J. Ethnopharmacol, 2011, 135, Li B., Xuan W., Yu Y., Liu Y.: Effects of total flavonoids of stem and leaf of Scutellaria baicalensis Georgi. on vascular endothelial cell damage by oxidized low density lipoprotein. Beijing Yike Daxue Xuebao 2000, 32, Lichtenstein A.H.: Soy protein, isoflavones and cardiovascular diseaese risk. J. Nutr. 1998, 128, Luque-Garcia J.L., Luque de Castro M.D.: Ultrasound: a powerful tool for leaching. Trends in Anal. Chem. 2003, 22, Luliński P.: Polimery ze śladem molekularnym w naukach farmaceutycznych. Polimery 2010, 55, Occhiuto F., Pasquale R.D., Guglielmo G., Palumbo D.R., Zangla G., Samperi S., Renzo A., Circosta C.: Effects of phytoestrogenic isoflavones from red clover (Trifolium pratense L.) on experimental osteoporosis. Phytother Res. 2007, 21, McDonnell D.P.: The molecular pharmacology of SERMs. Trends Endocrinol. Metab. 1999, 10, Metz W.A.: NMDA Receptors as targets in medicinal chemistry. Curr. Topics Med. Chem. 2006, 6, Nakajima T., Imanishi M., Yamamoto K., Cyong J.C., Hirai K.: Inhibitory effect of baicalein, a flavonoid in Scutellaria root, on eotaxin production by human dermal fibroblasts. Planta Med. 2001, 67, Nan J.X., Park E.J., Kim Y.C., Ko G., Sohn D.H.P.: Scutellaria baicalensis inhibits liver fibrosis induced by bile duct ligation or carbon tetrachloride in rats. J. Pharm. Pharmacol. 2002, 54, O'Neil L.A., Kaltschmidt C.: NF-kappa B: a crucial transcription factor for glial and neuronal cell function. Trends Neurosci. 1997, 20, Park B.K., Heo M.Y., Park H., Kim H.P.: Inhibition of TPA-induced cyclooxygenase-2 expression and skin inflammation in mice by wogonin, a plant flavone from Scutellaria radix. Eur. J. Pharmacol. 2001, 425, Piao H.Z., Choi I.Y., Park J-S., Kim H-S., Cheong J.H., Son K.H., Jeon S.J., Ko K.H., Kim W.-K.: Wogonin inhibits microglial cell migration via suppression of nuclear factor-kappa B activity. Int. Immunopharmacol. 2008, 8, Pietras T., Suchocka E., Strzelecki A., Bąkowicz K., Małolepsza U., Glinka R., Górski P.: The influence of baicalin on serum lipid peroxidation induced by hydrogen peroxide. Biul. Kosmetol. 2000, 2, Powles T.J., Howell A., Evans D.G., McCloskey E.V., Ashley S., Greenhalgh R., Affen J., Flook L.A., Tidy A.: Red clover isoflavones are safe and well tolerated in women with a family history of breast cancer. Menopause Int. 2008,14, Raynie D.E.: Modern extraction techniques. Anal. Chem. 2004, 76,

18 Regulska-Ilow B., Kowalski P., Biernat J., Ilow R., Grajeta H., Lamer-Zarawska E.: The influence of bioflavonoids from the radix of Scutellaria baicalensis on liver enzymes and the antioxidative system in laboratory rats receiving diets containing fresh or oxidized fats. Adv. Clin. Exp. Med. 2007, 16, Samuelson G., Bohlin L.: Drugs of Natural Origin. A Treatise of Pharmacognosy. 6 th Apotekarsocieteten Swedish Pharmaceutical Society, Stockholm revised edition. Setchell K.D.R., Adlercreutz H.: Mammalian lignans and phytoestrogens. Recent studies on their formation, metabolism and biological role in health and disease. In: Rowland I.A., ed. The Role of Gut microflora in Toxicity and Cancer. Academic Press, New York 1988, pp Shao Z.H., Vanden Hoek T.L., Qin Y., Becker L.B., Schumacker P.T., Li C.Q., Dey L., Barth E., Halpern H., Rosen G.M., Yuan C.S.: Baicalein attenuates oxidant stress in cardiomyocytes. J. Physiol. 2002, 282, H999- H1006. Suk K., Lee H., Kang S.S., Cho G.J., Choi W.S.: Flavonoid baicalein attenuates activation-induced cell death of brain microglia. J. Pharmacol. Exp. Ther. 2003, 305, Wang L., Weller C.L.: Recent advances in extraction of nutraceuticals from plants. Trends Food Sci. Technol. 2006, 17, Wang J., Yu Y., Hashimoto F., Sakata Y., Fujii M., Hou D.X.: Baicalein induces apoptosis through ROS-mediated mitochondrial dysfunction pathway in HL-60 cells. Int. J. Mol. Med. 2004, 14, Xue X., Qu X.J., Yang Y., Sheng X.H., Cheng F., Jiang E.N., Wang J.H., Bu W., Liu Z.P.: Baicalin attenuates focal cerebral ischemic reperfusion injury through inhibition of nuclear factor κb p65 activation. Biochem. Biophys. Res. Commun. 2010, 403, Ye F., Jiang S., Volshonok H., Wu J., Zhang D.Y.: Molecular mechanism of anti-prostate cancer activity of Scutellaria baicalensis extract. Nutr. Canc , 57, Zava D.T., Duwe G.: Estrogenic and antiproliferative properties of genistein and other flavonoids in human breast cancer cells in vitro. Nutr. Cancer 1997, 27, Omówienie tematyki badań i osiągniętych wyników w pracach zgłoszonych do postępowania habilitacyjnego Zgodnie ze sprecyzowanym (w rozdziale ), celem doświadczeń naukowych, opisanych w pracach zgłoszonych do postępowania habilitacyjnego, przez ostatnie 10 lat prowadziłam intensywne badania, związane z opracowaniem i optymalizacją metod izolacji flawonów tarczyc oraz izoflawonów koniczyn z wykorzystaniem róŝnorodnych technik ekstrakcyjnych. Badania te moŝna sklasyfikować w 3 głównych płaszczyznach tematycznych: fitochemicznej chemotaksonomicznej biologicznej Uwzględniając powyŝszą kategoryzację, poniŝej przedstawiam omówienie tematyki moich badań i osiągniętych wyników. 18

19 A. Zastosowanie nowoczesnych technik ekstrakcyjnych w badaniach fitochemicznych W początkowym okresie badań fitochemicznych, koncentrowałam się na doskonaleniu technik ekstrakcyjnych, opartych na mechanizmach sorpcyjnych, umoŝliwiających izolację związków flawonowych tarczyc z ekstraktów alkoholowo-wodnych. Badania te opisałam w pracy oznaczonej symbolem PUBL-1. Obejmowały one równoczesną mikropreparatywną izolację flawonoidów i fenolokwasów z wyciągów metanolowo-wodnych, otrzymanych z ziela i korzeni tarczycy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis Georgi.). W tym celu zastosowałam własną, nowo opracowaną procedurę ekstrakcji do fazy stałej (SPE), obejmującą następujące etapy izolacji i rozdzielania ww. grup związków: wyodrębnianie średnio polarnych (skutelareina) oraz niepolarnych związków flawonowych (bajkaleina, chryzyna) na kolumienkach SPE, wypełnionych Ŝelem krzemionkowym z chemicznie związaną fazą oktadecylową (Octadecyl, 500 mg, J.T. Baker, Phillipsburg, USA) rozdzielanie zespołów wolnych kwasów fenolowych od polarnych flawonoidów (bajkalina), zawartych w frakcjach wodno-wodorowęglanowych, na kolumienkach SPE, wypełnionych Ŝelem krzemionkowym z chemicznie związaną fazą typu czwartorzędowej aminy (Quaternary Amine, 500 mg, J.T. Baker, Phillipsburg, USA), poprzez adsorpcję tych pierwszych związków na złoŝu anionowymiennego sorbentu. Nowatorstwo, a zarazem trudność opracowanej metodyki, wiązała się z koniecznością izolacji i równoczesnego rozdzielania związków o zbliŝonej polarności (kwasy fenolowe i glukuronid flawonowy bajkalina). W kolejnej pracy (PUBL-2), badałam przydatność zarówno klasycznych (oktadecylowych, fenylowych), jak i nowoczesnych (SDB-1 i Oasis HLB) SPE adsorbentów, w izolacji farmakologicznie aktywnych związków flawonowych (bajkaliny, luteoliny, apigeniny, wogoniny i chryzyny) z ekstraktów otrzymanych z części nadziemnych trzynastu gatunków i podgatunków tarczyc: S. alpina L., S. alpina L. ssp. alpina, S. alpina (L.) I. Richardson ssp. supina, S. albida L., S. albida L. ssp. velenovskyi, S. altissima L., S. baicalensis Georgi., S. barbata D. Don, S. columnae All., S. galericulata L., S. orientalis L., S. minor Huds. and S. pontica C. Koch. Rośliny te były uprawiane w Ogrodzie Roślin Leczniczych Katedry Farmakognozji UM w Lublinie. Izolację związków flawonowych z materiału roślinnego wykonałam z wykorzystaniem nowoczesnej techniki ekstrakcji wspomaganej ultradźwiękami (UAE), w uprzednio zoptymalizowanych warunkach procesu: 75% MeOH (jako ekstrahent), temperatura ekstrakcji (75 o C), częstotliwość emitowanych ultradźwięków (35 khz). 19

20 Następnie, z otrzymanych metodą UAE ekstraktów, izolowałam zespoły związków flawonowych z wykorzystaniem kolejnej techniki ekstrakcyjnej - SPE. Wynikiem moich badań było wskazanie kilku waŝnych róŝnic we właściwościach retencyjnych kaŝdego z zastosowanych adsorbentów. Hydrofobowe oddziaływania alkilowych C18 łańcuchów, zarówno z polarnymi (bajkaleina, luteolina), jak i apolarnymi (wogonina, chryzyna) flawonami, zakłócały ich proces desorpcji na adsorbencie oktadecylowym, dlatego flawony ulegały silniejszej retencji w porównaniu do adsorbentów fenylowych. Drugim problemem, jaki zaobserwowałem, była silniejsza retencja flawonów tarczyc na adsorbentach polimerowych: Oasis HLB (kopolimer styrenu, diwinylobenzenu i N-winylopirolidonu PS-DVB-NVP) i SDB-1 (kopolimer styrenu, diwinylobenzenu i etylowinylobenzenu PS-DVB-EVB). O N N O struktura chemiczna adsorbentu Oasis HLB (Waters, USA) Efekt ten potwierdziłam dla wszystkich pięciu flawonów i powiązałam go z bardzo duŝą powierzchnią właściwą tych adsorbentów: około 800 m 2 /g i > 1000 m 2 /g, odpowiednio dla Oasis HLB i SDB-1. Dodatkowo, zwiększona retencja analitów na adsorbencie Oasis HLB, moŝe wynikać z obecności grup pirolidonowych, mających charakter akceptorów jonu wodorowego. Aby przeciwdziałać temu zjawisku, przeprowadziłam optymalizację procesu elucji na tych dwóch adsorbentach. Ustaliłam, Ŝe eluent składający się z 75% metanolu (10 ml), z następczo zastosowanym 100% metanolem (10 ml), był najbardziej przydatny i dopiero wtedy uzyskałam wysokie i powtarzalne odzyski wszystkich flawonów oraz właściwe oczyszczenie ekstraktów ze związków balastowych (chlorofilu). Podsumowując wszystkie uzyskane wyniki, postawiłam wniosek, Ŝe w grupie czterech testowanych SPE adsorbentów, fenylowy posiadał najlepsze, pośrednie właściwości retencyjne. Wykorzystując ten adsorbent, otrzymałam odzyski pięciu flawonów bliskie lub równe 100% oraz wysoką czystość ekstraktów roślinnych, poddawanych dalszej analizie HPLC. 20

21 Eluaty SPE, zawierające badane flawony, analizowałam, stosując (opracowaną przez siebie) gradientową metodę rozdzielenia, opartą na wysokosprawnej chromatografii cieczowej w układzie faz odwróconych, sprzęŝonej z detekcją diodową (RP-HPLC/PDA). Uzyskałam bardzo dobrą liniowość (r 2 > ) dla krzywych wzorcowych sporządzonych dla kaŝdego z flawonów. Współczynnik zmienności wyników oznaczeń ilościowych nie przekraczał 5% dla większości badanych związków. W kolejnej pracy (PUBL-3), zajęłam się analizą farmakologicznie aktywnych aglikonów izoflawonowych: genisteiny, daidzeiny, formononetyny i biochaniny A w częściach nadziemnych trzynastu gatunków koniczyn (Trifolium L.), występujących w polskiej florze. W celu izolacji aglikonów izoflawonowych, wykorzystałam moją własną, nowo opracowaną technikę mikropreparatywną, łączącą SPE, na adsorbentach oktadecylowych, cykloheksylowych i fenylowych, typu BakerBond, z ekstrakcją wspomaganą ultradźwiękami i zoptymalizowaną procedurą hydrolityczną dla glikozydowych form izoflawonów. Następnie porównałam efektywność wszystkich trzech sorbentów w procesie oczyszczania ekstraktów z koniczyn, odnotowując bardzo wysokie odzyski (> 96%) dla wszystkich czterech izoflawonów. JednakŜe, zaobserwowałam takŝe pewne róŝnice pomiędzy nimi. Interakcje długich, oktadecylowych łańcuchów z izoflawonami były najsilniejsze ze wszystkich testowanych grup i utrudniały desorpcję związków na tym adsorbencie. Dodatkowo, odnotowałam występowanie polarnych oddziaływań i bardziej selektywną adsorpcję, wynikającą z interakcji typu π-π, pomiędzy adsorbentem fenylowym i badanymi izoflawonami. Powodowało to minimalnie gorsze odzyski analitów w porównaniu z adsorbentem cykloheksylowym. Z tego względu, w końcowym porównaniu wszystkich trzech testowanych kartridŝy do SPE, cykloheksylowy okazał się posiadać najlepsze właściwości sorpcyjne, dając odzyski równe 100%, dla genisteiny, formononetyny i biochaniny A, oraz wyŝsze niŝ 98%, dla daidzeiny. Nowością w PUBL-3 było takŝe zastosowanie podwójnej detekcji: fotodiodowej (PDA) i, bardzo czułej, fluorescencyjnej (FL), w połączeniu z wysokosprawną chromatografią cieczową w układzie faz odwróconych, co pozwoliło uzyskać wysoką rzetelność wyników analizy jakościowej i ilościowej izoflawonów. W następnej pracy (PUBL-4), podjęłam systematyczne badania nad zastosowaniem ekstrakcyjnych ciekłofazowych metod podziałowych w analizie izoflawonów koniczyn. W tym celu wykorzystałam nową technikę preparatyki próbek, ciśnieniową ekstrakcję cieczową (PLE), w połączeniu z RP-HPLC/PDA, aby wyodrębnić i oznaczyć ilościowo izoflawony (biochaninę A, formononetynę, daidzeinę i genisteinę) w ekstraktach otrzymanych z części nadziemnych pięciu gatunków koniczyn. 21

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH

TECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH TECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH Ekstrakcja i chromatografia w analityce Anna Leśniewicz Rodzaje/źródła próbek stałych: gleba materiał roślinny próbki żywności próbki biologiczne osady ściekowe, osady

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie próbek do analizy klucz do sukcesu analitycznego

Przygotowanie próbek do analizy klucz do sukcesu analitycznego 1 Przygotowanie próbek do analizy klucz do sukcesu analitycznego Jacek Namieśnik Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska 058-347- 10-10 058-347 -21-10 E-mail: chemanal@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

1.Wstęp. Ćwiczenie nr 9 Zatężanie z wody związków organicznych techniką SPE (solid phase extraction)

1.Wstęp. Ćwiczenie nr 9 Zatężanie z wody związków organicznych techniką SPE (solid phase extraction) 1.Wstęp Ćwiczenie nr 9 Zatężanie z wody związków organicznych techniką SPE (solid phase extraction) W analizie mikrośladowych ilości związków organicznych w wodzie bardzo ważny jest etap wstępny, tj. etap

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

Znaczenie inhibitorów cholinoesteraz w terapii zespołów otępiennych towarzyszących chorobie Alzheimera oraz ich poszukiwanie w materiale roślinnym

Znaczenie inhibitorów cholinoesteraz w terapii zespołów otępiennych towarzyszących chorobie Alzheimera oraz ich poszukiwanie w materiale roślinnym Znaczenie inhibitorów cholinoesteraz w terapii zespołów otępiennych towarzyszących chorobie Alzheimera oraz ich poszukiwanie w materiale roślinnym Dr hab. n. farm. Tomasz Mroczek Katedra i Zakład Farmakognozji

Bardziej szczegółowo

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Piotr Rudzki Zakład Farmakologii, w Warszawie Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Łódź, 25 VI 2009 r. Prace badawczo-wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia po co? Zastosowanie: oczyszczanie wydzielanie analiza jakościowa analiza ilościowa Chromatogram czarnego atramentu Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

Chromatografia kolumnowa planarna

Chromatografia kolumnowa planarna Chromatografia kolumnowa planarna Znaczenie chromatografii w analizie i monitoringu środowiska lotne zanieczyszczenia organiczne (alifatyczne, aromatyczne) w powietrzu, glebie, wodzie Mikrozanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej 1. Jak wpłynie 50% dodatek MeOH do wody na retencję kwasu propionowego w układzie faz odwróconych? 2. Jaka jest kolejność retencji kwasów mrówkowego, octowego

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

HPLC? HPLC cz.1. Analiza chromatograficzna. Klasyfikacja metod chromatograficznych

HPLC? HPLC cz.1. Analiza chromatograficzna. Klasyfikacja metod chromatograficznych HPLC cz.1 ver. 1.0 Literatura: 1. Witkiewicz Z. Podstawy chromatografii 2. Szczepaniak W., Metody instrumentalne w analizie chemicznej 3. Snyder L.R., Kirkland J.J., Glajch J.L. Practical HPLC Method Development

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ FARMACEUTYCZNY Z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ

UNIWERSYTET MEDYCZNY W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ FARMACEUTYCZNY Z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ UNIWERSYTET MEDYCZNY W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ FARMACEUTYCZNY Z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ Zakład Syntezy i Technologii Środków Leczniczych 15-089 Białystok, ul. Kilińskiego 1 Tel. (85) 748-57-41, FAX

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ZJAWISKA CHEMILUMINESCENCJI DO OZNACZANIA POLIFENOLI W UKŁADACH PRZEPŁYWOWYCH

WYKORZYSTANIE ZJAWISKA CHEMILUMINESCENCJI DO OZNACZANIA POLIFENOLI W UKŁADACH PRZEPŁYWOWYCH UNIWERSYTET W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ BIOLOGICZNO-CHEMICZNY Edyta Monika Nalewajko-Sieliwoniuk WYKORZYSTANIE ZJAWISKA CHEMILUMINESCENCJI DO OZNACZANIA POLIFENOLI W UKŁADACH PRZEPŁYWOWYCH (streszczenie) Praca

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Ocena. wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. med. Małgorzaty Polz-Docewicz

Ocena. wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. med. Małgorzaty Polz-Docewicz UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU KATEDRA I ZAKŁAD MIKROBIOLOGII LEKARSKIEJ Kierownik: prof. dr hab. Andrzej Szkaradkiewicz ul. Wieniawskiego 3 tel. 61 8546 138 61-712 Poznań fax

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ W BIOTECHNOLOGII ŚRODOWISKOWEJ

ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ W BIOTECHNOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Wstęp: ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ W BIOTECHNOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Chromatografią cieczową nazywamy chromatografię, w której eluentem jest ciecz, zwykle rozpuszczalnik organiczny. HPLC (ang. High

Bardziej szczegółowo

Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej

Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej dr inż. Cezary Możeński prof. nadzw. Projekty PO RPW Wyposażenie Laboratorium Wysokich Ciśnień w nowoczesną infrastrukturę

Bardziej szczegółowo

Dr inŝ. Ewa Chmielewska

Dr inŝ. Ewa Chmielewska Dr inŝ. Ewa Chmielewska Wydział Chemiczny Zakład ad Chemii Bioorganicznej Zakład ad Syntezy Organicznej sp. j. Roman Kozłowski, owski, Krzysztof Przygodzki Dobrzykowice Wrocławskie Zakres staŝu (18 miesięcy)

Bardziej szczegółowo

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Pracownia: Utylizacja odpadów i ścieków dla MSOŚ Instrukcja ćwiczenia nr 17 Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Dr Marek Gołębiowski INSTYTUT OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA CZŁOWIEKA ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA WYDZIAŁ CHEMII, UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin Program zajęć: Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok Wykładowca: dr Jolanta Piekut, mgr Marta Matusiewicz Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin 1.

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Strona 1 z 37 Sposoby rozbijania emulsji Oczyszczanie ścieków jest istotnym elementem

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE MAGAZYNOWANIA I OCZYSZCZANIA WODORU DLA ENERGETYKI PRZYSZŁOŚCI

TECHNOLOGIE MAGAZYNOWANIA I OCZYSZCZANIA WODORU DLA ENERGETYKI PRZYSZŁOŚCI 21.03.2006 POLITECHNIKA WARSZAWSKA Szkoła Nauk Technicznych i Społecznych w Płocku C e n t r u m D o s k o n a ł o ś c i CERED REDUKCJA WPŁYWU PRZEMYSŁU U PRZETWÓRCZEGO RCZEGO NA ŚRODOWISKO NATURALNE TECHNOLOGIE

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I Katowice, 16.12.2009 XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I ZADANIE 1. KRZYśÓWKA ZWIĄZKI WĘGLA I WODORU (9 punktów) RozwiąŜ krzyŝówkę. Litery z wyszczególnionych pól utworzą hasło nazwę węglowodoru:

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis. Sylabus przedmiotu: Specjalność: W: Aktywność biologiczna naturalnych związków organicznych Wszystkie specjalności Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Michalina Adaszyńska-Skwirzyńska

STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Michalina Adaszyńska-Skwirzyńska STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Michalina Adaszyńska-Skwirzyńska W ostatnich latach na rynku krajowym pojawiło się wiele nowych odmian lawendy lekarskiej. Odmiany te mogą różnić się składem chemicznym,

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Odnowa biologiczna

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Odnowa biologiczna KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Odnowa biologiczna (nazwa specjalności) Nazwa Nazwa w j. ang. Farmakognozja Pharmacognosy Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr Agnieszka Greń Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r.

Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. przemysłu spożywczego- wykład 5

Wykład 5. przemysłu spożywczego- wykład 5 Wykład spożywczego- wykład Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego 4maja2014 1/1 Układy gaz-ciecz Rozpuszczalnośćwybranychgazówwcieczachw20 o Cw g/100g cieczy CIECZ H 2 N 2 O 2 CO 2 H 2 S

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Grafenu do walki z nowotworami. Kacper Kołodziej, Jan Balcerak, Justyna Kończewska

Wykorzystanie Grafenu do walki z nowotworami. Kacper Kołodziej, Jan Balcerak, Justyna Kończewska Wykorzystanie Grafenu do walki z nowotworami Kacper Kołodziej, Jan Balcerak, Justyna Kończewska Spis treści: 1. Co to jest grafen? Budowa i właściwości. 2. Zastosowanie grafenu. 3. Dlaczego może być wykorzystany

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Janusz Matuszyk. Ocena rozprawy doktorskiej. Pani mgr Hanny Baurskiej

Dr hab. Janusz Matuszyk. Ocena rozprawy doktorskiej. Pani mgr Hanny Baurskiej Dr hab. Janusz Matuszyk INSTYTUT IMMUNOLOGII I TERAPII DOŚWIADCZALNEJ im. Ludwika Hirszfelda P OLSKIEJ A K A D E M I I N AUK Centrum Doskonałości: IMMUNE ul. Rudolfa Weigla 12, 53-114 Wrocław tel. (+48-71)

Bardziej szczegółowo

Aparatura i urządzenia laboratoryjne 2015 2016. ABL&E-JASCO Polska Sp. z o.o.

Aparatura i urządzenia laboratoryjne 2015 2016. ABL&E-JASCO Polska Sp. z o.o. Aparatura i urządzenia laboratoryjne 2015 2016 ABL&E-JASCO Polska Sp. z o.o. Spektroskopia Spektrofotometry UV/VIS/NIR serii V-700 Szeroki wybór uchwytów kuwet i innych opcji Polarymetry serii P-2000 Wspólna

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Zielona chemia

Wykład 2. Zielona chemia Wykład 2 Zielona chemia Definicja zielonej chemii Szukanie, projektowanie i wdrażanie chemicznych produktów i procesów umożliwiających redukcję lub eliminację używania i wytwarzania niebezpiecznych substancji.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Szanowny Studencie, ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA bardzo prosimy o anonimową ocenę osiągnięcia kierunkowych efektów kształcenia w trakcie Twoich studiów. Twój głos pozwoli

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM

Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM Informacja o Katedrze Rozwój j naukowy młodej kadry naukowców w w kontekście priorytetów badawczych: W 2009 roku 1 pracownik Katedry

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYCH TOKSYN PRZY ZASTOSOWANIU TECHNIKI CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPRZĘŻONEJ ZE SPEKTROMETREM MASOWYM (HPLC-MS)

OKREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYCH TOKSYN PRZY ZASTOSOWANIU TECHNIKI CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPRZĘŻONEJ ZE SPEKTROMETREM MASOWYM (HPLC-MS) KREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYC TKSYN PRZY ZASTSWANIU TECNIKI CRMATGRAFII CIECZWEJ SPRZĘŻNEJ ZE SPEKTRMETREM MASWYM (PLC-MS) Dr inż.agata Kot-Wasik Dr anna Mazur-Marzec Katedra Chemii Analitycznej, Wydział

Bardziej szczegółowo

TERMOSTABILNOŚĆ PEPTYDAZ I INHIBITORÓW PEPTYDAZ NASION ROŚLIN SPOŻYWANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA

TERMOSTABILNOŚĆ PEPTYDAZ I INHIBITORÓW PEPTYDAZ NASION ROŚLIN SPOŻYWANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 654 658 Marta Siergiejuk, Marek Gacko TERMOSTABILNOŚĆ PEPTYDAZ I INHIBITORÓW PEPTYDAZ NASION ROŚLIN SPOŻYWANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA Klinika Chirurgii Naczyń i Transplantacji,

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Ocena pracy doktorskiej mgr. inż. Adama Ząbka zatytułowanej:

Ocena pracy doktorskiej mgr. inż. Adama Ząbka zatytułowanej: Profesor Jacek Otlewski Wrocław, 3 sierpnia 2015 r. Ocena pracy doktorskiej mgr. inż. Adama Ząbka zatytułowanej: Charakterystyka metaboliczna wybranych grzybów chorobotwórczych za pomocą narzędzi metabolomicznych

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPŁYWOWE METODY OZNACZANIA PLATYNOWCÓW WYKORZYSTUJĄCE BIOSORPCJĘ I ZJAWISKO CHEMILUMINESCENCJI (streszczenie)

NOWE PRZEPŁYWOWE METODY OZNACZANIA PLATYNOWCÓW WYKORZYSTUJĄCE BIOSORPCJĘ I ZJAWISKO CHEMILUMINESCENCJI (streszczenie) UNIWERSYTET W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ BIOLOGICZNO-CHEMICZNY NOWE PRZEPŁYWOWE METODY OZNACZANIA PLATYNOWCÓW WYKORZYSTUJĄCE BIOSORPCJĘ I ZJAWISKO CHEMILUMINESCENCJI (streszczenie) Julita Malejko Praca doktorska

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

Nutrigenomika i nutrigenetyka koncepcje i obszary badawcze. Maria Koziołkiewicz. Instytut Biochemii Technicznej Politechnika Łódzka

Nutrigenomika i nutrigenetyka koncepcje i obszary badawcze. Maria Koziołkiewicz. Instytut Biochemii Technicznej Politechnika Łódzka Nutrigenomika i nutrigenetyka koncepcje i obszary badawcze Maria Koziołkiewicz Instytut Biochemii Technicznej Politechnika Łódzka Liczba publikacji indeksowanych przez PubMed na temat: Nutrigenomics lub

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

2. Ż. Bargańska, J. Namieśnik, Pesticide analysis of bee and bee product samples, Crit. Rev. Anal. Chem., 40 (2010) 159.

2. Ż. Bargańska, J. Namieśnik, Pesticide analysis of bee and bee product samples, Crit. Rev. Anal. Chem., 40 (2010) 159. Publikacje w czasopismach z Listy Filadelfilskiej: 1. A. Dołęga, K. Baranowska, Ż. Jarząbek, ((4-Hydroxymethyl-1H-imidazole-N3)bis(tritert-butoxysilanethiolato-2O,S)cadmium(II), Acta Crystal., E64 (2008)

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 16.09.2002, PCT/EP02/010383 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 16.09.2002, PCT/EP02/010383 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 206937 (21) Numer zgłoszenia: 370370 (22) Data zgłoszenia: 16.09.2002 (86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego:

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Alternatywne metody badania kosmetyków

Alternatywne metody badania kosmetyków Alternatywne metody badania kosmetyków Błażej Dolniak, PhD Cell Line Research Wprowadzenie Before humans can be exposed to new chemical substances their tendency to cause skin damage must be determined

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczenia substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

AUTOREFERAT. Wydzielanie i oznaczanie naturalnych związków endokrynologicznie czynnych w próbkach rzeczywistych. Anna Chrzanowska

AUTOREFERAT. Wydzielanie i oznaczanie naturalnych związków endokrynologicznie czynnych w próbkach rzeczywistych. Anna Chrzanowska UNIWERSYTET OPOLSKI WYDZIAŁ CHEMII KATEDRA CHEMII ANALITYCZNEJ I EKOLOGICZNEJ AUTOREFERAT Wydzielanie i oznaczanie naturalnych związków endokrynologicznie czynnych w próbkach rzeczywistych Anna Chrzanowska

Bardziej szczegółowo

OFERTA: 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych

OFERTA: 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych OFERTA: 1. Szkolenia otwarte, zamknięte i na życzenie 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych 3. Konsulting przy wdrażaniu GLP/GMP, ISO 17025, HACCP, ISO 9001, GMP Kosmetyczne,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F The influence of an altered Prx III-expression to RINm5F cells Marta Michalska Praca magisterska wykonana W Zakładzie Medycyny Molekularnej Katedry Biochemii Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku Przy

Bardziej szczegółowo

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego 1. Podstawowe informacje na temat przedsiębiorstwa (wypełnia przedsiębiorstwo ubiegające się)

Bardziej szczegółowo

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Warszawa, 14.06.2011 Życiorys Krystyna Księżopolska- Orłowska prof. ndzw. dr hab. n. med. Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY Zadanie 1216 (2 pkt) Przeczytaj poniższy tekst i zapisz poniżej nazwy cukrów X i Y, o których mowa. Kwasy nukleinowe są długimi łańcuchami poliestrowymi, zbudowanymi z połączonych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul.

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Smętna 12, Kraków Plan prezentacji: Cel naukowy Podstawy teoretyczne Przyjęta metodyka

Bardziej szczegółowo

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Nowa publikacja Instytutu Medycyny Komórkowej dr Ratha

Bardziej szczegółowo

Ana n l a i l za z a i ns n tru r men e t n al a n l a

Ana n l a i l za z a i ns n tru r men e t n al a n l a Analiza instrumentalna rok akademicki 2014/2015 wykład: prof. dr hab. Ewa Bulska prof. dr hab. Agata Michalska Maksymiuk pracownia: dr Marcin Wojciechowski Slide 1 Analiza_Instrumentalna: 2014/2015 Analiza

Bardziej szczegółowo

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie:

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Ekspert: PATRYCJA WROSZ Autorka opracowań metod jakościowych i ilościowych wykorzystujących spektroskopię IR i NIR, a także prelegent i szkoleniowiec, audytor wewnętrzny systemu HACCP i BRC/IFS oraz audytor

Bardziej szczegółowo

CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII W OBSZARZE OZE. BioProcessLab. Dr inż. Karina Michalska

CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII W OBSZARZE OZE. BioProcessLab. Dr inż. Karina Michalska CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII W OBSZARZE OZE BioProcessLab Dr inż. Karina Michalska PLAN PREZENTACJI 1.Opieka merytoryczna 2.Obszar badawczy 3.Wyposażenie 4.Oferta współpracy OPIEKA MERYTORYCZNA 1. Praca

Bardziej szczegółowo

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH Uniwersytet Mikołaja Kopernika Monografie Wydziału Chemii MYROSLAV SPRYNSKYY HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH (KLINOPTYLOLIT, MORDENIT, DIATOMIT, TALK,

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Projekt: Współpraca i dialog. Opis szkoleń językowych planowanych do realizacji w ramach projektu

Projekt: Współpraca i dialog. Opis szkoleń językowych planowanych do realizacji w ramach projektu Projekt: Współpraca i dialog Opis szkoleń językowych planowanych do realizacji w ramach projektu Gdańsk, wrzesień 2013 Spis Treści SPIS TREŚCI...2 SZKOLENIA JĘZYKOWE...3 JĘZYK ANGIELSKI...4 Szkolenia językowe

Bardziej szczegółowo

Renata Czeczko* ZASTOSOWANIE METOD CHROMATOGRAFICZNYCH DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW W OWOCACH I WARZYWACH

Renata Czeczko* ZASTOSOWANIE METOD CHROMATOGRAFICZNYCH DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW W OWOCACH I WARZYWACH Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych nr 48, 2011 r. Renata Czeczko* ZASTOSOWANIE METOD CHROMATOGRAFICZNYCH DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW W OWOCACH I WARZYWACH APPLICATION OF CHROMATOGRAPHIC

Bardziej szczegółowo

CAMERA SEPARATORIA. Volume 5, Number 2 / December 2013, 81-85

CAMERA SEPARATORIA. Volume 5, Number 2 / December 2013, 81-85 CAMERA SEPARATORIA Volume 5, Number 2 / December 2013, 81-85 Bronisław K. GŁÓD, Iwona KIERSZTYN, Monika SKWAREK, Paweł M. WANTUSIAK, Paweł PISZCZ Zakład Chemii Analitycznej, Instytut Chemii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ROBENIDYNY W PRÓBKACH PASZY ZWIERZĘCEJ

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ROBENIDYNY W PRÓBKACH PASZY ZWIERZĘCEJ OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ROBENIDYNY W PRÓBKACH PASZY ZWIERZĘCEJ Opracowali: dr inz. Agata Kot-Wasik dr inŝ. Andrzej Wasik mgr inŝ. Joanna Wilga CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest porównanie czasochłonności

Bardziej szczegółowo

Laboratoryjny Katalog Filtracji

Laboratoryjny Katalog Filtracji Laboratoryjny Katalog Filtracji Materiały filtracyjne w monitoringu środowiska MUNKTELL FILTER AB Rok ZałoŜenia 1987 Rok ZałoŜenia 1991 KONTROLA ZANIECZYSZCZENIA WODY FILTRY Z WŁÓKNA SZKLANEGO Filtry z

Bardziej szczegółowo

BIONORICA Polska Sp z o.o. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Lunapret 1

BIONORICA Polska Sp z o.o. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Lunapret 1 CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO Lunapret 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Lunapret Valerianae radicis extractum siccum + Lupuli strobili extractum siccum tabletki powlekane, 250 mg + 60 mg 2. SKŁAD

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA GAZOWA (GC)

CHROMATOGRAFIA GAZOWA (GC) UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Katedra Analizy Środowiska CHROMATOGRAFIA GAZOWA (GC) Gdańsk 2007 GC - chromatografia gazowa 2 1. Wprowadzenie do chromatografii gazowej Chromatografia jest fizykochemiczną

Bardziej szczegółowo

Nanostrukturalne materiały hybrydowe dla potrzeb regeneracyjnej terapii ortopedycznej

Nanostrukturalne materiały hybrydowe dla potrzeb regeneracyjnej terapii ortopedycznej Nanostrukturalne materiały hybrydowe dla potrzeb regeneracyjnej terapii ortopedycznej Streszczenie Lidia Libowicz-Nadobny Promotorzy: Prof. dr hab. Maria Nowakowska Prof. dr hab. med. Tadeusz Niedźwiedzki

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 1/2014 ( dotyczy zamówienia badań )

Zapytanie ofertowe nr 1/2014 ( dotyczy zamówienia badań ) Zdrochem Sp. z o.o. Warszawa, 27 stycznia 2014 r. tel. +48 223900990, 609 019 283 fax. +48 223507490 info@zdrochem.pl www.zdrochem.pl I. ZAMAWIAJĄCY Zdrochem Sp. z o.o. NIP: 7010333468 REGON: 145983792

Bardziej szczegółowo

Acusera 24.7 - zarządzanie wynikami kontroli wewnątrzlaboratoryjnej

Acusera 24.7 - zarządzanie wynikami kontroli wewnątrzlaboratoryjnej Acusera 24.7 - zarządzanie wynikami kontroli wewnątrzlaboratoryjnej II Konferencja Diagnostów Laboratoryjnych Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach 14 września 2015 Acusera 24. 7 - główne funkcje: 1.Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa Nazwa Nazwa w j. ang. Wybrane problemy biologii molekularnej kwasy nukleinowe Selected problems of molecular biology

Bardziej szczegółowo

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników.

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Sytuacja hormonalna przed i po menopauzie Względny hyperestrogenizm - zmiany przerostowe (polipy, mięśniaki, przerost śluzówki macicy, mastopatia) Hypoestrogenizm

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

Dotychczasowy stan badań nad aktywnością farmakologiczną flawonów z rodzaju Scutellaria

Dotychczasowy stan badań nad aktywnością farmakologiczną flawonów z rodzaju Scutellaria Borgis Agata Wilczańska-Barska, Barbara Chmura, *Mirosława Krauze-Baranowska Dotychczasowy stan badań nad aktywnością farmakologiczną flawonów z rodzaju Scutellaria Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem

Bardziej szczegółowo

BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH STARZONYCH W WODZIE THERMAL RESERACH OF GLASS/EPOXY LAMINATED AGING IN WATER

BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH STARZONYCH W WODZIE THERMAL RESERACH OF GLASS/EPOXY LAMINATED AGING IN WATER Andrzej PUSZ, Łukasz WIERZBICKI, Krzysztof PAWLIK Politechnika Śląska Instytut Materiałów InŜynierskich i Biomedycznych E-mail: lukasz.wierzbicki@polsl.pl BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH

Bardziej szczegółowo

Projekt: Nauki molekularne dla medycyny

Projekt: Nauki molekularne dla medycyny Projekt: Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie Nauki molekularne dla medycyny współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych)

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody instrumentalne podział ze względu na uzyskane informację. 1. Analiza struktury; XRD (dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA. Na Studiach Doktoranckich Psychologii prowadzonych przez Instytut Psychologii UG

INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA. Na Studiach Doktoranckich Psychologii prowadzonych przez Instytut Psychologii UG UNIWERSYTET GDAŃSKI Wydział Nauk Społecznych Załącznik nr 1 (wymagany do wniosku do Senatu UG w sprawie zatwierdzenia programu studiów) INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA Na Studiach Doktoranckich

Bardziej szczegółowo

dr hab. Renata Gadzała-Kopciuch, prof. UMK Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Chemii ul. Gagarina 7, 87-100 Toruń

dr hab. Renata Gadzała-Kopciuch, prof. UMK Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Chemii ul. Gagarina 7, 87-100 Toruń Toruń, dnia 23 maja 2014 r. dr hab. Renata Gadzała-Kopciuch, prof. UMK Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Chemii ul. Gagarina 7, 87-100 Toruń Recenzja rozprawy doktorskiej autorstwa mgr Elżbiety Dobrzyńskiej

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

Oferta handlowa. Witamy. Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych.

Oferta handlowa. Witamy. Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych. Oferta handlowa Witamy Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych. Naszym głównym celem jest dostarczenie klientom najwyższej jakości produkt w

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo