Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE"

Transkrypt

1 Zarz¹dzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 3/1/2014 Ireneusz Miciu³a* Ireneusz Miciu³a Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE Wstêp Polityka klimatyczna w Unii Europejskiej oraz przepisy œrodowiskowe nie pozostawiaj¹ nadziei na szeroki rozwój polskiej energetyki wêglowej. Wynika to z zobowi¹zania Polski przyjêtego w 2007 roku w ramach pakietu dzia³añ 3 x 20% tj. 20% ograniczenia emisji CO 2, 20% zmniejszenia energoch³onnoœci swoich gospodarek i osi¹gniêcie 20% udzia³u energii odnawialnej w bilansie energetycznym krajów Unii. Problemem polskiej energetyki jest jej oparcie na wêglu, przez co wystêpuje du a emisja CO 2. Dlatego d¹ ¹c w kierunku gospodarki niskoemisyjnej, Polska, jako kraj oparty na wêglu, musi szukaæ sposobu na ograniczenie emisji CO 2, aby wype³niæ zobowi¹zania wobec Unii Europejskiej. Polska uzyska³a zgodê Brukseli, by udzia³ energii odnawialnej w bilansie energetycznym kraju siêga³ nie 20%, jak podaje ogólna dyrektywa, ale 15%, m.in. z uwagi na obecn¹ strukturê poda y energii opartej na wêglu. Zgodnie z danymi Polskich Sieci Elektroenergetycznych z powodu wieku i standardów emisyjnych w Polsce planowane jest odstawienie elektrowni o mocy ok MW do 2015 roku, zaœ do 2028 roku elektrowni o mocy ponad 8000 MW. Wynika z tego, e bilans mocy zostanie w pewnym momencie naruszony. W kolejnych latach mo e powstaæ obci¹ enie zwi¹zane z wymogami œrodowiskowymi. Wówczas najbardziej zaawansowane technologie stan¹ siê wymagan¹ norm¹. Energetyka w Polsce oparta jest nadal w 85% na wêglu, a dodatkowo 60% spalarni jest wiekowa, poniewa ma ponad 30 lat. Na skutek unijnej polityki klimatycznej znaczenie wêgla bêdzie musia³o siê zmniejszyæ. Dlatego potrzebna jest dla Polski d³ugoterminowa strategia rozwoju zrównowa onego miksu paliwowego w energetyce. Aby wytwarzaæ energiê ze Ÿróde³ odnawialnych do 2020 roku na poziomie 15%, Polska powinna przejœæ na inne paliwa, ale ze wzglêdu na ograniczenia mo liwoœci wykorzystania przyrodniczych Ÿróde³ energii nale y równie wykorzystywaæ produkcjê energii z atomu i gazu. * Dr in., Katedra Zarz¹dzania Finansami, Wydzia³ Nauk Ekonomicznych i Zarz¹dzania, Uniwersytet Szczeciñski ul. Mickiewicza 64, Szczecin,

2 308 Ireneusz Miciu³a Celem artyku³u jest przedstawienie argumentów przemawiaj¹cych za dywersyfikacj¹ Ÿróde³ energii i prowadzeniem przemian w ich strukturze w sposób sukcesywny, w zgodzie z realiami i mo liwoœciami panuj¹cymi w danym pañstwie. Pozwoli to na zachowanie zasad zrównowa- onego rozwoju, który zak³ada odpowiednio i œwiadomie ukszta³towane relacje pomiêdzy wzrostem gospodarczym, dba³oœci¹ o œrodowisko oraz jakoœci¹ ycia. 1. Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce Drug¹ rzecz¹ jest liberalizowanie rynku energii w Europie. Idea liberalizacji wprowadzana jest od pocz¹tku lat dziewiêædziesi¹tych ubieg- ³ego stulecia. Pocz¹tkowo wprowadzana by³a w niektórych stanach USA, potem w innych krajach anglosaskich oraz w Wielkiej Brytanii, gdzie za rz¹dów Margaret Thatcher w 1989 roku wprowadzono Electricity Act reguluj¹cy równoczesn¹ prywatyzacjê przedsiêbiorstw energetycznych oraz oddzielenie wytwarzania energii elektrycznej od jej przesy³u i dystrybucji. Sta³o siê to mo liwe dziêki rozwi¹zaniu monopolistycznej organizacji Central Electricity Generating Board. Od 2004 roku trwa liberalizacja rynku energii w Unii Europejskiej w ramach jednolitego, wspólnego europejskiego rynku energii. Pozwoli to na wybranie innych dostawców energii i gazu ziemnego, oferuj¹cych korzystniejsze warunki dostawy. W pocz¹tkowym okresie po liberalizacji ceny spad³y jedynie na pocz¹tku, a nastêpnie wzros³y pod wp³ywem wysokich cen ropy naftowej. W efekcie wprowadzenia liberalizacji zmieni³ siê spo³eczny paradygmat energii. Wczeœniej energia w Europie by³a traktowana g³ównie jako dobro publiczne lub pó³publiczne, dostêpne dla wszystkich i wszêdzie po godziwych cenach. Od strony spo³eczno-ekonomicznej i fizycznej dostêp do energii traktowany by³ jako wartoœæ spo³eczna i z tego wzglêdu od strony popytu nie mo na by³o braæ pod uwagê technicznego punktu widzenia sprawnoœci energetycznej do koncepcji, które zak³ada³y górne limity zu- ycia. Od momentu wprowadzenia w wiêkszoœci krajów UE koncepcji rynkowej energia sta³a siê wówczas towarem jak ka dy inny. Zast¹piono wówczas stary dogmat dobra publicznego nowym dogmatem minimalnego ingerowania w rynek. Proces po³¹czenia wspólnego europejskiego rynku energii w jeden wspólny zliberalizowany rynek energii elektrycznej i gazu ziemnego odbywa siê z du ymi trudnoœciami. Przyczyn nale y wskazywaæ w ró nicy w kulturze energetycznej krajów cz³onkowskich UE. Jednym z wyró ników kultury energetycznej jest po-

3 Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE 309 ziom liberalizacji, czyli uwolnienia rynków energii elektrycznej i gazu ziemnego noœników dostarczanych sieciami i dlatego tworz¹cych monopole naturalne. G³ównymi elementami liberalizacji s¹: administracyjny nakaz oddzielenia handlu energi¹ od jej transportu, zasada dostêpu strony trzeciej do przesy³owych i dystrybucyjnych sieci elektrycznych i gazowych. Zasady te pozwoli³y na: zlikwidowanie monopoli w sektorze dostaw energii i gazu, co powoduje naturalne powstanie konkurencji, wprowadzenie handlu energi¹ na gie³dzie towarowej posiadaj¹cej ró nego rodzaju transakcje zabezpieczaj¹ce, stworzenie ró norodnych produktów i us³ug w miejsce jednorodnego pr¹du lub gazu, obni enie kosztów dostawy energii oraz poprawê jakoœci obs³ugi klientów, mo liwoœæ wyboru dostawcy oraz rodzaju produktu i us³ugi przez odbiorców. Zmiany te przyczyni³y siê do poprawy szeroko rozumianego bezpieczeñstwa energetycznego. Kraje Europy Œrodkowej i Wschodniej, rozpoczynaj¹c w roku 1989 transformacjê ustrojow¹, objê³y ni¹ równie bran ê elektroenergetyczn¹, korzystaj¹c z brytyjskiego wzoru. Przed procesem liberalizacji rynku energii elektrycznej nie istnia³ podzia³ w ramach tego ³añcucha na towar i us³ugê. Istnia³a wówczas pionowa integracja tego przemys³u. Jeden dostawca zajmowa³ siê wszystkimi czynnoœciami od wytworzenia energii, a do jej dystrybucji do klientów koñcowych. Tworzenie rynku energii oparte jest na trzech g³ównych filarach: demonopolizacji (rozdzielenie dzia³alnoœci wytwórczej, przesy³owej i handlowej), liberalizacji (zastosowanie tzw. zasady TPA, czyli swobodnego dostêpu stron trzecich do sieci energetycznych), prywatyzacji (pocz¹tkowo przekszta³cenie przedsiêbiorstw pañstwowych w jednoosobowe spó³ki Skarbu Pañstwa, a nastêpnie sprzeda udzia³ów inwestorom krajowym i zagranicznym). Obecnie w Polsce w ramach liberalizacji rynku energetycznego uwolniono ceny dla przedsiêbiorstw oraz rozdzielono twórców energii i jej dostawców. Podstawami prawnymi wdra aj¹cymi liberalne zmiany w krajach UE s¹ dyrektywy energetyczne oraz krajowe ustawy energe-

4 310 Ireneusz Miciu³a tyczne. Proces liberalizacji polskiego rynku energii zosta³ przyspieszony wraz z przyst¹pieniem Polski do UE w 2004 roku oraz wdro eniem przez nasz kraj dyrektyw dotycz¹cych wspólnych zasad wewnêtrznego rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego: 1. Dyrektywa 2003/54/WE z 2003 roku, która dotyczy wspólnych zasad rynku wewnêtrznego energii elektrycznej. Dyrektywa ustanawia wspólne regu³y dotycz¹ce wytwarzania, przesy³ania, dystrybucji i dostaw energii elektrycznej, a tak e regu³y odnosz¹ce siê do organizacji i funkcjonowania sektora energetycznego, w tym dostêpu do rynku, kryteriów i procedur maj¹cych zastosowanie w zaproszeniach do sk³adania ofert i przyznawania zezwoleñ. 2. Dyrektywa 2009/72/WE z 2009 roku, która dotyczy wdra ania systemu inteligentnego opomiarowania oraz zapewnienia wdro enia inteligentnych systemów pomiarowych, które pozwol¹ na aktywne uczestnictwo konsumentów w rynku dostaw energii elektrycznej. Wdro enie inteligentnych systemów pomiarowych mo e byæ uzale - nione od ekonomicznej oceny wszystkich d³ugoterminowych kosztów i korzyœci dla rynku oraz indywidualnego konsumenta lub od oceny, która forma inteligentnego pomiaru jest uzasadniona z ekonomicznego punktu widzenia i najbardziej op³acalna oraz w jakim czasie ich dystrybucja jest wykonalna. W maju 2013 roku Ministerstwo Gospodarki w analizie skutków spo- ³eczno-gospodarczych wdro enia inteligentnego opomiarowania wyrazi³o pogl¹d o zasadnoœci wdro enia w Polsce systemu inteligentnego opomiarowania. Nale y jednak pamiêtaæ, e konkretne zasady i regulacje dotycz¹ce liberalizacji sektora elektroenergetycznego okreœlone s¹ w Ÿród³ach prawa krajowego pañstw cz³onkowskich UE. W Polsce jest to ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne opublikowana w Dz. U. z 1997 r. Nr 54, poz sierpnia 2013 roku Prezydent RP podpisa³ ustawê o zmianie prawa energetycznego i o odnawialnych Ÿród³ach energii. Ustawy zwi¹zane s¹ z pe³n¹ implementacj¹ przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 roku w sprawie promowania stosowania energii ze Ÿróde³ odnawialnych, wspólnych zasad rynku wewnêtrznego energii elektrycznej i gazu ziemnego. S¹ one wa ne ze wzglêdu na kszta³towanie polityki energetycznej i zapewnienie bezpieczeñstwa energetycznego pañstwa. Dziêki nowelizacji uregulowano status prawny mikroinstalacji i ma³ych instalacji. Wprowadzono deregulacje w sferze prawa gospodarczego po-

5 Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE 311 przez zwolnienie osób z prowadzenia dzia³alnoœci przy sprzeda y nadwy ek wytwarzanej w mikroinstalacji energii elektrycznej. Dodatkowo umo liwiono tworzenie ma³ych instalacji fotowoltaicznych (mikroinstalacji do 40kW) bez potrzeby uzyskania pozwoleñ budowlanych w przypadku robót instalatorskich. Równie we wszystkich budynkach, które s¹ u ytkowane przez jednostki sektora finansów publicznych, zaleca siê stosowanie urz¹dzeñ wykorzystuj¹cych energiê wytworzon¹ z odnawialnych Ÿród³ach energii. 2. Zobowi¹zania Polski wzglêdem emisji CO 2 i stosowania energii odnawialnej wobec UE Zobowi¹zanie wobec Unii Europejskiej, które zosta³o ustalone w dyrektywie IED (Industrial Emissions Directive) z 8 listopada 2010 roku, dotyczy koniecznoœci ograniczenia emisji dwutlenku wêgla [dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE, 2010]. Dyrektywa ma na celu usztywnienie przepisów i zawê enie wydawania pozwoleñ na dodatkow¹ emisjê CO 2. Dla Polski jako kraju opartego na wêglu zmiany te bêd¹ powodowa³y ogromne skutki, poniewa przemianie ulegnie struktura Ÿróde³ energii. Choæ proekologiczne odnawialne Ÿród³a energii powinny byæ stosowane dla dobra koncepcji zrównowa onego rozwoju, to jednak w miejscach ograniczonej mo liwoœci ich stosowania niew¹tpliwie nale y szukaæ innych rozwi¹zañ. Dodatkowo zbyt szybkie i sztucznie wymuszone zmiany mog¹ niekorzystnie wp³ywaæ na rozwój ludzkoœci w aspekcie gospodarczym i spo³ecznym. Natomiast nale y zwróciæ uwagê, i rozwój technologii pozwala stawiaæ przed instalacjami wêglowymi bardzo rygorystyczne wymagania dotycz¹ce dopuszczalnych standardów emisyjnych. adna instalacja wêglowa nie bêdzie mog³a funkcjonowaæ bez sprawnych systemów odsiarczania, odazotowania i odpylania spalin. Dlatego konieczne jest poniesienie wydatków inwestycyjnych [www. pipc.org.pl, 2014]. Jednak inwestycje w odnawialne Ÿród³a energii (OZE) czêsto s¹ wy - sze, a ich efektywnoœæ finansowa bez dotacji unijnych nie jest zasadna ekonomicznie. Dlatego jednoczeœnie w dyrektywie znalaz³y siê przepisy umo liwiaj¹ce przed³u enie dzia³ania Ÿróde³ ciep³owniczych na starych zasadach, pod warunkiem e ³¹czna moc nie przekracza 200 MW. Posiadaj¹c tak e pozwolenia zintegrowane otrzymane przed 27 listopada 2002 roku, mo liwe staje siê dostarczenie ponad 50% ciep³a wytwarzanego z tych instalacji do sieci ciep³owniczych. Powy sze rozwi¹zanie pozwoli

6 312 Ireneusz Miciu³a na bardziej neutralne dostosowanie siê do postawionych wymagañ, zale nie od metod i narzêdzi stosowanych do ich realizacji. Odnawialne Ÿród³a energii odgrywaj¹ obecnie coraz wiêksz¹ rolê w energetyce œwiatowej. W ostatnich dekadach rozwój OZE sta³ siê jednym z g³ównych celów polityki energetycznej pañstw Unii Europejskiej. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2009/28/WE okreœli³a krajowe cele ogólne w odniesieniu do ca³kowitego udzia³u energii ze Ÿróde³ odnawialnych w koñcowym zu yciu energii. Zapotrzebowanie surowców energetycznych wœród pañstw UE jest ogromne, co potwierdza fakt, i kraje UE zu ywaj¹ 21% energii produkowanej na œwiecie i w znacznym stopniu musz¹ j¹ importowaæ [Kowalski, 2014, s. 86]. Niew¹tpliwie zrównowa ony rozwój energetyczny na podstawie dywersyfikacji Ÿróde³ pozyskiwania surowców energetycznych, w tym uwzglêdnienie OZE, niesie ze sob¹ wiele pozytywnych aspektów i korzyœci ekologicznych, ekonomicznych i spo³ecznych (tablica 1). Tablica 1. Korzyœci stosowania OZE Lp. Korzyœci ekologiczne Korzyœci ekonomiczne i spo³eczne 1. Redukcja emisji CO 2, odpowiedzialnego za efekt cieplarniany. 2. Zmniejszenie emisji substancji szkodliwych dla œrodowiska, w tym SO 2, NOx i zanieczyszczeñ organicznych, metali ciê kich itp. 3. Ograniczenie degradacji œrodowiska w wyniku wydobywania paliw kopalnych oraz deponowania w œrodowisku odpadów o charakterze biomasy. 4. Ograniczenie degradacji œrodowiska w wyniku niezorganizowanych procesów biorozk³adu deponowanej biomasy. ród³o: Opracowanie w³asne. Oszczêdzanie zasobów paliw kopalnych, nieodnawialnych, a wykorzystanie potencja³u energetycznego OZE. Realizacja miêdzynarodowych zobowi¹zañ w zakresie redukcji emisji szkodliwych substancji do atmosfery, mo liwoœæ partycypacji w efektach finansowych (unikniêcie kar finansowych i handel uprawnieniami lub OZE, np. biomasa). Stymulacja rozwoju wielu sektorów gospodarki, w tym nowoczesnych technologii. Wspieranie lokalnych rynków pracy. Poprawa warunków ycia ludnoœci, zwiêkszenie bezpieczeñstwa energetycznego kraju.

7 Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE 313 Natomiast nale y pamiêtaæ o efektywnoœci ekonomicznej zmian dotycz¹cych surowców energetycznych, które wp³ywaj¹ na procesy ekonomiczne ca³ych gospodarek, oraz mo liwej szybkoœci tych przemian wynikaj¹cych z ograniczeñ œrodowiskowych, ekonomiczno-spo³ecznych i technologicznych. Dodatkowo polityka klimatyczna wymusza rezygnacjê z energii pochodz¹cej z wêgla na rzecz ekologicznych noœników energii. Strategia ta nie jest korzystna dla pañstw, w których wêgiel jest obecnie podstawowym Ÿród³em energii, w tym w Polsce. Szczególnie jeœli mówimy o szybkich zmianach w tej dziedzinie, a wiêc do 2030 roku, tym bardziej, e nie ma ku temu rozs¹dnych przes³anek, w tym nawet efektywnoœci finansowej proponowanych substytutów, które bêd¹ niekorzystne bez subwencji i dotacji pañstwowych czy unijnych (rysunek 1). Rysunek 1. Koszty wytworzenia energii elektrycznej (dane w Euro za MWH wg cen z 2012 roku) , ,9 92,1 93, ,2 123, atom wêgiel brunatny wêgiel kamienny wiatr l¹dowy wiatr morski gaz ziemny biomasa energia s³oneczna ród³o: [ARE, 2013]. Dodatkowo powoduje to ró ne niepokoj¹ce zjawiska i zawirowania na rynkach energetycznych, które wp³ywaj¹ na ceny w ca³ej gospodarce. Przyk³adowym problemem wynikaj¹cym z nieprzemyœlanych strategii unijnych s¹ ceny uprawnieñ do emisji CO 2. Ceny te zdro a³y od pocz¹tku 2014 roku o ponad 40%, do ok. 7 euro za tonê, na co mia³y wp³yw wzmo- ony popyt zwi¹zany z ostatnimi decyzjami w zakresie polityki klimatycznej UE, m.in. wyznaczony na 40% cel redukcji emisji CO 2 do 2030 roku, a tak e oczekiwania na rozpoczêcie procesu wycofania czêœci uprawnieñ z rynku [Wieczerzak-Krusiñska, 2014]. Strategia pañstw UE powinna równie skupiaæ siê na mo liwoœci znalezienia substytutów dla surowców energetycznych, które w tych kra-

8 314 Ireneusz Miciu³a jach s¹ w ponad 55% importowane, lub zdywersyfikowaniu mo liwoœci dostaw, co wp³ynie na ich ceny. Natomiast myœl¹ przewodni¹ strategii jest jedynie tzw. miks energetyczny (energy mix), czyli podzia³ produkcji i konsumpcji energii wedle noœników lub sposobów wytwarzania w poszczególnych gospodarkach w celu redukcji spalania dwutlenku wêgla, który mo na uzyskaæ równie przez inwestycje w innowacyjne (czyste) technologie wêglowe. Ma to ogromne znaczenie dla gospodarek pañstw, które w miksie energetycznym maj¹ ponad 50% udzia³ wêgla, a s¹ to m.in. Polska, Czechy, Estonia i Bu³garia. Co wiêcej, rz¹dowy raport Model optymalnego miksu energetyczny dla Polski do roku 2060 zak³ada, e polska energetyka bêdzie oparta na wêglu jeszcze przez ok. 40 lat. Dlatego strategia UE powinna uwzglêdniaæ mo liwoœci i uwarunkowania konkretnych gospodarek, a nie uogólniaæ i dostosowywaæ trendy do pañstw decydentów w UE. Dodatkowo argumentami przemawiaj¹cymi za przemyœlanymi i efektywnymi zmianami s¹ prognozy na coraz wiêksze zapotrzebowanie energii oraz ograniczenia powoduj¹ce, e odnawialne Ÿród³a energii s¹ w stanie zapewniæ ok. 15% zapotrzebowania na energiê w krajach UE [Statistical Review of World Energy, 2013]. Natomiast wiele surowców energetycznych dziêki nowym technologiom staje siê bardziej ekologicznymi noœnikami energii, w tym przede wszystkim gaz, gdzie pojawiaj¹ siê nowe mo liwoœci jego pozyskiwania, np. z ³upków. 3. Plany zrównowa onego rozwoju energetycznego Polski do 2030 roku W krajach UE biomasa jest obecnie jednym z g³ównych Ÿróde³ energii odnawialnej do produkcji ciep³a i energii elektrycznej. Z uwagi na koniecznoœæ osi¹gniêcia celów wskaÿnikowych zawartych w dyrektywie ocenia siê, e w najbli szych dekadach wykorzystanie biomasy dla celów energetycznych w krajach Europy bêdzie szybko wzrasta³o. Z uwagi na jej ograniczone zasoby biomasa wymaga zrównowa onego wytwarzania i wykorzystywania. Sytuacja energetyczna Polski, jak i czêœci krajów Europy Œrodkowej jest podobna, bowiem kraje te nie posiadaj¹ bogatych zasobów surowców energetycznych, z wyj¹tkiem wêgla kamiennego i brunatnego. W sytuacji niedoboru energii z w³asnych Ÿróde³ kraje te przy tej strategii dzia³ania wszystkich pañstw UE bêd¹ zmuszone importowaæ znaczne iloœci surowców energetycznych, zw³aszcza ropy naftowej i gazu. Biomasa stanowi jedno z g³ównych Ÿróde³ energii odnawialnej, a udzia³ biomasy w pozyskaniu wszystkich noœników energii odnawial-

9 Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE 315 nej osi¹gn¹³ w 2010 roku 85,4%. W 2010 roku z biomasy wytworzono ok GWh energii elektrycznej, w tym 5593 GWh w technologii wspó³spalania z wêglem. Z uwagi na ograniczone zasoby i w³aœciwoœci opa³owe biomasa powinna byæ wykorzystywana g³ownie lokalnie w technologii rozproszonej, bo transport biomasy powoduje okreœlone skutki równie w zakresie dodatkowej emisji CO 2. Polska, chc¹c ograniczyæ emisjê CO 2 oraz spe³niæ zobowi¹zania i jednoczeœnie wykorzystaæ zalety i korzyœci, niew¹tpliwie powinna wykorzystywaæ OZE. Natomiast nale y zastanowiæ siê nad realnoœci¹ czasow¹ realizacji strategii UE dla poszczególnych pañstw i skutkami gospodarczymi, które mog¹ nast¹piæ w wyniku kar finansowych i handlu uprawnieniami do emisji CO 2 i podobnymi procesami wymuszonymi przez UE. Praktyka gospodarcza pokazuje, e prognozy udzia³u poszczególnych paliw w produkcji energii elektrycznej w Polsce na rok 2015 nie zostan¹ spe³nione, co powoduje, e wskaÿniki na kolejne lata równie bêd¹ trudne do zrealizowania. Dodatkowo fakt, i prognozy zapotrzebowania na energiê wskazuj¹ na ok. 50% wzrost stanu obecnego do 2030 roku powoduje trudnoœci ekonomiczne w ograniczaniu udzia³u paliw kopalnianych w miksie energetycznym w Polsce, przy jednoczesnych trudnoœciach pozyskiwania energii elektrycznej z OZE oraz planowanych dwóch elektrowniach atomowych. W celu przechodzenia na OZE nale y okreœliæ, w jakim stopniu jest to w ogóle mo liwe, bior¹c pod uwagê konkretne pañstwa czy regiony. W tablicy 2 przedstawiono uwarunkowania i mo liwoœci wykorzystania energii odnawialnej w Polsce. Tablica 2. Mo liwoœci wykorzystania odnawialnych Ÿróde³ energii w Polsce Rodzaj energii Energia wiatrowa Energia s³oneczna Przyczyny ograniczenia mo liwoœci powstawania na terenie Polski Tylko w niektórych regionach kraju œrednia prêdkoœæ wiatru przekracza 4 m/s, co stanowi minimaln¹ prêdkoœæ startow¹ wiêkszoœci elektrowni. Spoœród 8760 godzin w roku w Polsce mo emy liczyæ na nas³onecznienie w przedziale 1390 do 1900 godzin. W wiêkszej czêœci kraju nas³onecznienie œrednioroczne wynosi 1600 godzin, co stanowi 30% 40% d³ugoœci dnia. Promieniowanie s³oneczne ca³kowite w Polsce (suma promieniowania bezpoœredniego i rozproszonego) wynosi maksymalnie 1 kw/m 2 w warunkach optymalnych (po³udnie bez chmur, czyste niebo).

10 316 Ireneusz Miciu³a Rodzaj energii Energia geotermalna Energia wodna Przyczyny ograniczenia mo liwoœci powstawania na terenie Polski W Polsce z geotermii mo na uzyskaæ oko³o 4 mln t.p.u. rocznie. Przewaga wód o temperaturze do 80 C ogranicza ich wykorzystanie g³ównie w ciep³ownictwie. W Polsce tego typu elektrownia nie bêdzie mia³a nigdy zastosowania ze wzglêdu na brak wiêkszych przyp³ywów i odp³ywów. ród³o: [Za³¹cznik do uchwa³y nr 202/2009, 2009]. Ze wzglêdu na ograniczenia szybkiego rozwoju OZE konieczne jest stosowanie metod przejœciowych, co pozwoli na stabilny i zrównowa- ony rozwój pañstw UE. Dodatkowo argumentem jest op³acalnoœæ tego procesu na danym etapie rozwoju danego kraju. Jednoczeœnie argumentów przemawiaj¹cych za wykorzystywaniem wêgla i gazu jest wiele, m.in. innowacyjnoœæ technologii wêglowych, które pozwalaj¹ na wy sz¹ efektywnoœæ wytwarzania energii oraz wykorzystanie z³ó niemo liwych do wydobycia konwencjonalnymi metodami. Dodatkowo nowa technologia jest bezpieczniejsza dla œrodowiska naturalnego i pozwala na ograniczenie emisji CO 2 i innych zanieczyszczeñ. Przyk³adowo rafineria w Gdañsku nale y do jednych z najefektywniejszych energetycznie w Europie. Dlatego w dalszym ci¹gu powinniœmy rozwijaæ czyste technologie wêglowe. Na ograniczone mo liwoœci wykorzystania OZE w pewnych rejonach œwiata i nierealne terminy zmian w strukturze Ÿróde³ energii przyjête przez UE wskazuje fakt, i aktualnie OZE zaspokajaj¹ oko³o 8,5% zapotrzebowania ludzkoœci na energiê. Dlatego w pierwszej kolejnoœci najistotniejsze jest zapewnienie dostêpu do nowoczesnych us³ug energetycznych i jednoczeœnie poprawa efektywnoœci energetycznej, a dopiero w drugiej kolejnoœci zwiêkszenie udzia³u OZE w miksie energetycznym. Bowiem dostêp do energii ma znaczenie nie tylko dla konsumpcji, ale równie dla generowania dochodów, które zapewniaj¹ sta³e œrodki utrzymania. Zrównowa ona energia powinna byæ wytwarzana i wykorzystywana w sposób, który wspiera rozwój ludzkoœci w aspekcie spo³ecznym, gospodarczym i œrodowiskowym.

11 Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE 317 Zakoñczenie Wszystkie pañstwa UE chc¹ d¹ yæ do celu, jakim jest redukcja emisji CO 2. Natomiast ró ni¹ siê tym, w jaki sposób nale y to osi¹gn¹æ [www.eecpoland.eu, 2014]. Strategia UE polegaj¹ca na dywersyfikacji Ÿróde³ energetycznych przyczyni siê do rozwoju konkurencji oraz pozwoli na uwzglêdnienie wymogów ochrony œrodowiska, a tak e stanie siê przyczyn¹ równowa enia interesów przedsiêbiorstw energetycznych i odbiorców energii. Natomiast nale y równie zwróciæ uwagê na ograniczenia i realnoœæ planów UE dla poszczególnych pañstw oraz skutki gospodarcze, które mog¹ nast¹piæ w wyniku wprowadzania niekorzystnych procesów wymuszonych przez UE, np. kary finansowe i rynek uprawnieñ emisji CO 2, które dotkn¹ g³ównie kraje rozwijaj¹ce siê i bêd¹ skutkowaæ powstawaniem naturalnych monopoli wœród pañstw rozwiniêtych. Wp³yw takich dzia³añ na funkcjonowanie podmiotów gospodarczych bêdzie ogromny. Dlatego nale y zadbaæ o dzia³ania, które pozwol¹ na zrównowa ony rozwój wszystkich pañstw nale ¹cych do UE oraz zapewni¹ bezpieczeñstwo energetyczne w sposób, który bêdzie oparty na zasadach racjonalnego i efektywnego u ytkowania surowców energetycznych. Wynika z tego, i udzia³ procentowy wêgla i gazu wci¹ bêdzie wy szy ni przewiduj¹ to prognozy w przyjêtej strategii unijnej. Aby poradziæ sobie z emisj¹ dwutlenku wêgla, nale y to robiæ poprzez rozwijanie nowoczesnych technologii. Dodatkowo polityka klimatyczna UE powinna uwzglêdniaæ specyfikê miksów energetycznych poszczególnych krajów, a nie narzucaæ wszystkim pañstwom jedno kryterium energetyczne. Komisja Europejska powinna w planach uwzglêdniaæ specyfikê konkretnych pañstw i strategie rozwoju, a przede wszystkim terminy wymaganych zmian dostosowaæ do danego kraju. Dlatego zmiany w sposobie wytwarzania energii i przejœcie na trend zrównowa onego rozwoju zgodnie z za³o eniami UE wymaga czasu. Dodatkowo takie argumenty, jak efektywnoœæ ekonomiczna wytwarzania oraz mo liwoœæ stosowania produkcji wytworzonej do innych celów, jak i rozwój technologiczny pozostaj¹cy w zgodzie z ekologi¹, przemawiaj¹ za stabilnymi i przemyœlanymi przemianami, które doprowadz¹ na œcie kê zrównowa onego rozwoju œwiata.

12 318 Ireneusz Miciu³a Literatura 1. ARE (2013), Statystyka elektroenergetyki polskiej 2012, Agencja Rynku Energii S.A., Warszawa. 2. Bartoszewicz-Burczy H. (2012), Potencja³ i energetyczne wykorzystanie biomasy w krajach Europy Œrodkowej, Instytut Energetyki, 3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 roku w sprawie emisji przemys³owych (tzw. Dyrektywa IED ). 4. sie_za_droga.html (2013). 5. (2013). 6. Wieczerzak-Krusiñska A., (2014) pdf, Statistical Review of World Energy (2013). 8. Igliñski B. (2009), Technologie bioenergetyczne, Wydawnictwo Naukowe UMK w Toruniu, Toruñ. 9. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Departament Analiz Strategicznych, (2013), Model optymalnego miksu energetycznego dla Polski do roku 2060, Warszawa. 10. Kowalski M. (2014), Jaka energia dla Europy, Wprost. 11. Polityka energetyczna Unii Europejskiej, Europejski Kongres Gospodarczy (2014), 12. Redukcja CO 2, wspólny cel, ró ne drogi (2014), Polska Izba Przemys³u Chemicznego, 13. Œci¹ ko M. (2007), Wspó³spalanie biomasy i paliw alternatywnych w energetyce, Wydawnictwo Instytutu Chemicznej Przeróbki Wêgla i Politechniki Œl¹skiej, Zabrze. 14. Za³¹cznik do uchwa³y nr 202/2009 Rady Ministrów (2009), Strategia energetyczna Polski do 2030 roku, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa.

13 Liberalizacja rynku energetycznego w Polsce i zobowi¹zania wobec UE 319 Streszczenie Sektor energetyczny w Polsce ulega reorganizacji zgodnie z zobowi¹zaniami cz³onka Unii Europejskiej. Wraz z ograniczaniem emisji CO 2 Polska pod¹ a do liberalizacji sektora energetycznego. W artykule przedstawiono problemy przestawiania siê pañstw UE, w tym Polski, na proekologiczne Ÿród³a energii. Celem artyku³u jest ukazanie reorganizacji energetycznej pañstw UE oraz mo liwoœci i szans wykorzystania istniej¹cych technologii na zasadach zrównowa onego rozwoju. Wskazuje siê w nim równie efektywnoœæ opisanych procesów oraz argumenty przemawiaj¹ce za stabilnymi i zrównowa onymi przemianami w sektorze energetycznym w Polsce. S³owa kluczowe energia odnawialna, zrównowa ony rozwój, liberalizacja rynku energetycznego Liberalization energy market in Poland and Liabilities to EU (Summary) The energy sector in Poland is the reorganization in accordance with the obligations of EU membership. Along with the reduction of CO 2 emissions following the liberalization of the Polish energy sector. The paper presents problems of adjustment to EU countries, including Polish for environmentally friendly energy sources. The purpose of this article is to present a reorganization energy of the EU and the possibilities and opportunities to use existing technology to the principles of sustainable development. It also indicates the effectiveness of the processes described, the case for stable and sustainable changes in the energy sector in Poland. Keywords renewable energy, sustainable development, liberalization of the energy sector

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Rynek energii odnawialnej w Polsce. Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie

Rynek energii odnawialnej w Polsce. Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie Rynek energii odnawialnej w Polsce Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie Historia reform rynkowych w Polsce: 1990r. rozwiązanie Wspólnoty Energetyki

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki ENERGIA WARUNKIEM WZROSTU GOSPODARCZEGO W XX wieku liczba ludności świata wzrosła 4-krotnie,

Bardziej szczegółowo

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Sosnowiec 17 listopada 2009 Zawartość prezentacji 1. Implikacje pakietowe

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Dofinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Dofinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Dr inŝ. Dariusz Wojtasik Oś priorytetowa IX Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce

ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce dr in. Marek Sutkowski Wärtsilä Finland, Power Plants Technology 1 Wärtsilä November 07 Plan prezentacji Wärtsilä Corporation Energetyka rozproszona Biopaliwa

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020 Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020 FORUM Bydgoskie Dni Energii Roman Adrych Główny specjalista ds. zarządzania energią Energetyk

Bardziej szczegółowo

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca PO CO MIASTU MIELEC PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ? Pozwala na inwentaryzację emisji (różne od stężenie) gazów cieplarnianych, głównie CO2, innych substancji

Bardziej szczegółowo

Dynamika wzrostu cen nośników energetycznych

Dynamika wzrostu cen nośników energetycznych AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 13 Dynamika wzrostu cen nośników energetycznych W 880.13 2/24 SPIS TREŚCI 13.1

Bardziej szczegółowo

Rozwój małych elektrowni wodnych w kontekście sytemu wsparcia OZE

Rozwój małych elektrowni wodnych w kontekście sytemu wsparcia OZE Rozwój małych elektrowni wodnych w kontekście sytemu wsparcia OZE Radosław Koropis Poznań 28.05.2013 r. DOTYCHCZASOWE WARUNKI SYSTEMU WSPARCIA ANALIZA RENTOWNOŚCI MEW ILE KOSZTUJE ZANIECHANIE SYSTEMU WSPARCIA?

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

Ramy prawne fotowoltaiki w Polsce: aktualnie i w niedalekiej przyszłości

Ramy prawne fotowoltaiki w Polsce: aktualnie i w niedalekiej przyszłości Ramy prawne fotowoltaiki w Polsce: aktualnie i w niedalekiej przyszłości dr Christian Schnell Cel systemu wsparcia OZE osiągniecia celu dla Polski zgodnie z dyrektywą 28/2009/WE na rok 2020 rozwoju sektora

Bardziej szczegółowo

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski Podstawy realizacji LEEAP

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Silny Związek z możliwościami działania! www.zpfeo.org.pl

Silny Związek z możliwościami działania! www.zpfeo.org.pl Związek Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej Silny Związek z możliwościami działania! MISJA ZWIĄZKU PRACODAWCÓW FORUM ENERGETYKI ODNAWIALNEJ ZWIĘKSZANIE UDZIAŁU ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W BILANSIE

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Zbigniew Modzelewski

mgr inż. Zbigniew Modzelewski mgr inż. Zbigniew Modzelewski 1 Charakterystyka Odnawialnych Źródeł Energii OZE i konieczność rozwoju tej dziedziny gospodarki 2 ENERGIA (energeia gr.-działalność) - jest to stan materii, definiowany jako

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Grzejnictwo elektryczne

Grzejnictwo elektryczne Janusz Strzy ewski Grzejnictwo elektryczne ogrzewanie pomieszczeñ przygotowanie ciep³ej wody u ytkowej instalacje specjalne: ochrony budynku podgrzewania rynien i dachów ci¹gów kanalizacyjnych itp. Sp.

Bardziej szczegółowo

Regulamin oferty Taniej z Energą

Regulamin oferty Taniej z Energą Regulamin oferty Taniej z Energą ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy Regulamin określa zasady i warunki skorzystania z oferty Taniej z Energą (zwanej dalej Ofertą) dla Odbiorców, którzy w okresie

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w świetle ustawy z 20 lutego 2015 roku

Perspektywy rozwoju OZE w świetle ustawy z 20 lutego 2015 roku II Międzynarodowe Forum Ekologiczne Kołobrzeg, 17.09 2015 roku Panel Legislacyjne warunki rozwoju OZE Perspektywy rozwoju OZE w świetle ustawy z 20 lutego 2015 roku Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Polacy o źródłach energii odnawialnej

Polacy o źródłach energii odnawialnej Polacy o źródłach energii odnawialnej Wyniki badania opinii publicznej 2013 r. Wycinek z: Krajowego Planu Rozwoju Mikroinstalacji Odnawialnych Źródeł Energii do 2020 roku Warszawa 2013 Polacy o przydomowych

Bardziej szczegółowo

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA -2/1- XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA pieczątka Komitetu Okręgowego Zawody II stopnia pisemne podejście 2 Zadanie 6. Poniżej przedstawiono schematyczny przekrój geologiczny przez konwencjonalne złoże gazu

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Stanowiska nr 2/2/2016 WRDS w Katowicach z 26.02.2016 r.

Załącznik nr 3 do Stanowiska nr 2/2/2016 WRDS w Katowicach z 26.02.2016 r. Załącznik nr 3 do Stanowiska nr 2/2/2016 WRDS w Katowicach z 26.02.2016 r. w zakresie zmian do procedowanego obecnie projektu Ustawy o efektywności energetycznej 1. Uzasadnienie proponowanych zmian legislacyjnych

Bardziej szczegółowo

1 Postanowienia ogólne

1 Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/494/2014 Rady Miejskiej w Miechowie z dnia 19 lutego 2014 r. Regulamin określający zasady udzielania dotacji celowych z budżetu Gminy i Miasta Miechów do inwestycji służących

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

2. Podjęcie uchwał w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej 1[ ], 2[ ], 3[ ]

2. Podjęcie uchwał w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej 1[ ], 2[ ], 3[ ] Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 roku OD: Family Fund Sp. z o.o. S.K.A ul. Batorego 25 (II piętro) 31-135 Kraków DO: Zarząd Starhedge S.A. ul. Plac Defilad 1 (XVII piętro) 00-901 Warszawa biuro@starhedge.pl

Bardziej szczegółowo

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2?

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2? Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2? Autor: prof. dr hab. inŝ. Władysław Mielczarski, W zasadzie kaŝdy dziennikarz powtarza znaną formułę, Ŝe nie ma darmowych obiadów 1. Co oznacza, Ŝe kaŝde podejmowane

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie. Wyszczególnienie

Wyszczególnienie. Wyszczególnienie TARYFY DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW obowiązujące na terenie Gminy Miasta Tarnowa w roku taryfowym 2009 (od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r.) Niniejsze taryfy

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki UE Wspólne polityki w sferze transportu

Wspólne Polityki UE Wspólne polityki w sferze transportu Wspólne Polityki UE Wspólne polityki w sferze transportu Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Cele polityki transportowej Ma spełniać potrzeby społeczeństwa Ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

Prezentacja tematów konkursów przeznaczonych dla miast w programie H2020 ENERGIA

Prezentacja tematów konkursów przeznaczonych dla miast w programie H2020 ENERGIA Warszawa, 10 maja 2016 Prezentacja tematów konkursów przeznaczonych dla miast w programie H2020 ENERGIA dr Maria Śmietanka Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych Problemów

Bardziej szczegółowo

DLA ZAMAWIAJĄCEGO: OFERTA. Ja/-my, niżej podpisany/-ni... działając w imieniu i na rzecz... Adres Wykonawcy:...

DLA ZAMAWIAJĄCEGO: OFERTA. Ja/-my, niżej podpisany/-ni... działając w imieniu i na rzecz... Adres Wykonawcy:... załącznik nr 1 do SIWZ. (pieczęć Wykonawcy) DLA ZAMAWIAJĄCEGO: Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście im. prof. Andrzeja Tymowskiego 00-217 Warszawa, ul. Konwiktorska 3/5 OFERTA Ja/-my, niżej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

Ciepłownictwo systemowe klucz do niskoemisyjnego ciepła

Ciepłownictwo systemowe klucz do niskoemisyjnego ciepła Ciepłownictwo systemowe klucz do niskoemisyjnego ciepła Debata: Węgiel i niskoemisyjne ciepło jako element polskiej drogi do gospodarki niskoemisyjnej Warszawa, 3 czerwca 2016 roku Potencjał ciepłownictwa

Bardziej szczegółowo

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly.

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly. Podatki 2016 Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 29 3000 E: contact@bakertilly.pl www.bakertilly.pl An independent member of Baker Tilly International Podatek dochodowy od

Bardziej szczegółowo

wignią konkurencyjności

wignią konkurencyjności Lider Informatyki dla Energetyki Laur Białego Tygrysa IT dźwignid wignią konkurencyjności ci w energetyce Stanisław Niwiński, Debata INFO-TELE-ENE, Procesy Inwestycyjne, Warszawa, 27 czerwca 2008r. 1 Pytanie

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT

Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT 1. Zamawiający: Skarb Państwa - Urząd Komunikacji Elektronicznej ul. Kasprzaka 18/20 01-211 Warszawa 2.

Bardziej szczegółowo

dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa 16.3.2010

dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa 16.3.2010 Nowy zakres wymagań stawianych wyrobom budowlanym związanych z efektywnościąenergetyczną budownictwa dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 maja 2013 r. Poz. 598 OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 kwietnia 2013 r. o sprostowaniu błędu

Warszawa, dnia 23 maja 2013 r. Poz. 598 OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 kwietnia 2013 r. o sprostowaniu błędu DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 maja 2013 r. Poz. 598 OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 19 kwietnia 2013 r. o sprostowaniu błędu Na podstawie art. 18 ustawy z dnia 20 lipca

Bardziej szczegółowo

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Agnieszka Kowalska,,, Artur Kowalski Publikacja stanowi kompendium wiedzy na 2010 rok dotyczące

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 54/11 WÓJTA GMINY SUWAŁKI z dnia 30 sierpnia 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 54/11 WÓJTA GMINY SUWAŁKI z dnia 30 sierpnia 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 54/11 WÓJTA GMINY SUWAŁKI z dnia 30 sierpnia 2011 r. w sprawie założeń do projektu budżetu i kierunków polityki społeczno-gospodarczej na 2012 rok Na podstawie art. 61 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA

Biznesplan - Projekt Gdyński Kupiec SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA Załącznik nr 5 do regulaminu Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA SEKCJA C - PLAN MARKETINGOWY/ANALIZA

Bardziej szczegółowo

1.1 Ogólny spis treœci

1.1 Ogólny spis treœci Ogólny spis treœci.. Ogólny spis treœci. Spis treœci i wykazy. Ogólny spis treœci.2 Informacje o autorach.3 Wykaz autorów.4 Recenzje ksi¹ ek 2. Wprowadzenie i aktualnoœci 2. Spis treœci 2.2 Istota controllingu.

Bardziej szczegółowo

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015 WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE W związku realizacją projektu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7. Warszawa: Organizacja cyklu wyjazdów informacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego (RPO WM) w roku 2010 Numer ogłoszenia: 34595-2010; data zamieszczenia: 19.02.2010

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. -

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. - Załącznik nr 1a Lista sprawdzająca dot. ustalenia stosowanego trybu zwiększenia wartości zamówień podstawowych na roboty budowlane INFORMACJE PODLEGAJĄCE SPRAWDZENIU Analiza ryzyka Działanie Uwagi Czy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA PRZY UDZIELANIU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH, KTÓRYCH WARTOŚĆ W ZŁOTYCH NIE PRZEKRACZA RÓWNOWARTOŚCI KWOTY 30 000 EURO

PROCEDURY POSTĘPOWANIA PRZY UDZIELANIU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH, KTÓRYCH WARTOŚĆ W ZŁOTYCH NIE PRZEKRACZA RÓWNOWARTOŚCI KWOTY 30 000 EURO Załącznik do Zarządzenia nr 41/2014 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 3 z dnia 15.12.2014r. PROCEDURY POSTĘPOWANIA PRZY UDZIELANIU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH, KTÓRYCH WARTOŚĆ W ZŁOTYCH NIE PRZEKRACZA RÓWNOWARTOŚCI

Bardziej szczegółowo

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Uchwała nr 1/2014 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla OZE z funduszy i instrumentów finansowych Komisji Europejskiej

Wsparcie dla OZE z funduszy i instrumentów finansowych Komisji Europejskiej Wsparcie dla OZE z funduszy i instrumentów finansowych Komisji Europejskiej Zarys prezentacji ADS Insight UE i jej funkcjonowanie Energia odnawialna w polityce UE Budżet UE dla sektora energii Fundusze

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE w sprawie opracowania materiałów planistycznych do projektu uchwały budżetowej Gminy Żukowice na 2016 rok. Na podstawie art. 233 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Zarząd Stalprodukt S.A. podaje do wiadomości treść projektów uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, które odbędzie się

Bardziej szczegółowo

Egzamin dyplomowy pytania

Egzamin dyplomowy pytania Egzamin dyplomowy pytania 1. Równania ruchu punktu. Równanie ruchu bryły sztywnej. Stopnie swobody. 2. Tarcie. Rodzaje tarcia. Prawa fizyki dotyczące tarcia. 3. Praca. Energia: mechaniczna, elektryczna,

Bardziej szczegółowo

Polska-Łańcut: Energia elektryczna, cieplna, słoneczna i jądrowa 2014/S 246-433931. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia. Dostawy

Polska-Łańcut: Energia elektryczna, cieplna, słoneczna i jądrowa 2014/S 246-433931. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia. Dostawy 1/5 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:433931-2014:text:pl:html Polska-Łańcut: Energia elektryczna, cieplna, słoneczna i jądrowa 2014/S 246-433931 Ogłoszenie o

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

GENESIS SOLAR INVERTER

GENESIS SOLAR INVERTER SYSTEM SOLARNY - 800 kw GENESIS SOLAR INVERTER KOMPLEKSOWA OBSŁUGA INWESTYCJI SPRZEDAWAJ ENERGIĘ Z ZYSKIEM Systemy fotowoltaiczne to nie tylko sposób na obniżenie rachunków za prąd, to również sposób na

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ Niniejsze oświadczenie należy wypełnić czytelnie. W przypadku, gdy zakres informacji wskazany w danym punkcie nie ma odniesienia do

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski Organizacja rynku dr Olga Kiuila LEKCJA 12

Uniwersytet Warszawski Organizacja rynku dr Olga Kiuila LEKCJA 12 LEKCJA 12 KOSZTY WEJŚCIA NA RYNEK Inwestując w kapitał trwały zwiększamy pojemność produkcyjną (czyli maksymalną wielkość produkcji) i tym samym możemy próbować wpływać na decyzje konkurencyjnych firm.

Bardziej szczegółowo

Liczba stron: 3. Prosimy o niezwłoczne potwierdzenie faktu otrzymania niniejszego pisma.

Liczba stron: 3. Prosimy o niezwłoczne potwierdzenie faktu otrzymania niniejszego pisma. Dotyczy: Zamówienia publicznego nr PN/4/2014, którego przedmiotem jest Zakup energii elektrycznej dla obiektów Ośrodka Sportu i Rekreacji m. st. Warszawy w Dzielnicy Ursus. Liczba stron: 3 Prosimy o niezwłoczne

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie synergii obszarowych odpowiedzią na wzrastającą konkurencyjność rynku

Wykorzystanie synergii obszarowych odpowiedzią na wzrastającą konkurencyjność rynku Wykorzystanie synergii obszarowych odpowiedzią na wzrastającą konkurencyjność rynku, Aldona Gmyrek Dyrektor Departamentu Sprzedaży i Obsługi Klienta TAURON Polska Energia SA Grzegorz Bednarski Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK SŁOWNICZEK Konto w (I filar) Każdy ubezpieczony w posiada swoje indywidualne konto, na którym znajdują się wszystkie informacje dotyczące ubezpieczonego (m. in. okres ubezpieczenia, suma wpłaconych składek).

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo