ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU"

Transkrypt

1 STUDIA IURIDICA XXXIII/1997 Stanisław Waltoś Uniwersytet Jagielloński ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 1. Wierzyć w skłonność społeczeństwa do powstrzymywania się od pochopnego osądu osób pozostających pod podejrzeniem o przestępstwo, to tak jak spodziewać się śniegu na równiku. Rzeczywistość nie skłania bowiem do optymizmu. Wielokrotnie powtarzany, przez piszącego te słowa, tekst projekcyjny na wykładzie dla studentów prawa ujawniał za każdym razem, że statystycznie istotna większość studentów była zawsze bardziej gotowa zachować się w sposób potwierdzający zasadność zarzutu popełnienia nawet banalnego przestępstwa, niż powstrzymać się 1 od wszelkich kroków zaprzeczających domniemaniu niewinności. Test zaś był przeprowadzany w czasie wykładów dla studentów prawa, poświęconego... zasadzie domniemania niewinności i to wśród studentów, którzy mieli za sobą już jeden semestr wykładów na temat postępowania karnego. Jeśli takie są postawy studentów prawa, to tym bardziej niespójne z domniemaniem niewinności muszą być postawy w innych środowiskach społecznych. Nie zmienia to faktu, że społeczny postulat domniemania niewinności, owej presumpcji przyzwoitości człowieka, nie traci na znaczeniu. W każdym cywilizowanym i demokratycznym społeczeństwie trzeba w nim upatrywać imperatyw moralny przynajmniej łagodzący reakcje na stawianie kogoś pod zarzutem. Jeśli nie jest on w stanie powstrzymać ludzi przed pospieszną reakcją, to w każdym razie zmusza do ostrożności w wypowiadaniu poglądów o cudzej winie. Inaczej rzecz ma się z wszystkimi podmiotami działającymi w sferze prawa publicznego, w jego najszerszym znaczeniu. Ustawodawca jest w prawie narzucić co najmniej niektórym z nich prawny obowiązek domniemywania niewinności. Nie sprzeciwia się temu brak przepisu w konstytucji, statuującego powszechny obowiązek traktowania oskarżonego w jakimkolwiek procesie prawnym jak niewinnego, dopóki nie zostanie mu udowodniona wina w trybie przewidzianym w ustawie. Gdyby miało być inaczej, to można by zakwestionować 2 dopuszczalność 1 Jedno z pytań w teście brzmiało: Czy zaprosisz dobrze znanego Ci X-a (o którym krąży pogłoska, że okrada znajomych w czasie przyjęć towarzyskich) na spotkanie koleżeńskie w Twoim mieszkaniu? 2 Taki ogólny przepis został zaproponowany w 1988 r. (L. Garlicki, A. Murzynowski, Sądownictwo i jego organizacja w nowej konstytucji, w: Konstytucyjne podstawy wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, materiały z konferencji naukowej, Warszawa 1989, s. 17; S. Waltoś, Konstytucja a proces karny, w: Konstytucyjne podstawy..., s. 93.

2 224 STANISŁAW WALTOŚ umieszczenia zasady domniemania niewinności w kpk. Dopóki jednak taki czy inny podmiot nie zostanie podporządkowany prawnemu nakazowi przestrzegania zasady domniemania niewinności, w rachubę wchodzi wyłącznie imperatyw etyczny, o którym była mowa. Nawet wprowadzenie go jako swoistej normy do zbioru reguł etyki zawodowej nie nada mu charakteru normy prawnej, co nie dowodzi, że jego znaczenie jest wówczas niewielkie. Aż do roku 1984 pogląd, że obowiązywanie zasady domniemania niewinności 3 określonej w art. 3 2 kpk rozciąga się także i na prasę, był uzasadniony tylko pod warunkiem, że obowiązywanie nie miało znaczenia prawnego. Jego sens polegał wyłącznie na etycznej powinności powstrzymywania się z przedsądami przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego. Rozumowanie zaś prowadzące do oczekiwania, iż dziennikarze powinni przynajmniej nie domniemywać winy, było wynikiem całościowego traktowania polskiego systemu prawa: jeśli w jednej dziedzinie prawa obowiązuje jakaś zasada, to wszystkie podmioty poddane państwowej kontroli nie są uprawnione do dezawuowania tej zasady na obszarze swojej działalności. O tym, że prasa była poddawana takiej kontroli, nie ma sensu kogokolwiek przekonywać. 2. Stopień respektowania zasady domniemania niewinności przez prasę był kiedyś wykładnikiem instrumentalizacji politycznej dziennikarzy. Żadnego zdziwienia nie mogły budzić wyniki badania zawartości trzech dzienników krakowskich z lat 1952 i 1953, które wykazały, że poniżej 50% informacji prasowych o procesach nie było obiektywnych i że informacje subiektywne, czyli przedsądy prasowe, były 4 w całości niekorzystne dla oskarżonych. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych sytuacja zaczęła się już nieco poprawiać. Obiektywizm wzrósł w latach do 58%, a w latach do 66%. Z kolei w latach powstrzymywano się od przedsądów prasowych w 69%, a w latach w około 68% wszystkich informacji o przestępstwach, nadal w tych samych trzech dziennikach ukazujących się w Krakowie. 6 Wyniki badań krakowskich trzeba traktować jednak z dużą rezerwą. Mimo że wykonywane były według tych samych założeń badawczych i w tym samym ośrodku badawczym, pod tym samym kierownictwem naukowym (piszącego te słowa) i za każdym razem na rodzajowo tym samym materiale badawczym, zmieniały się osoby 3 B. Michalski, Domniemanie niewinności oskarżonego a prasa, Gazeta Sądowa i Penitencjarna 1967, nr 1, s. 3; S. Waltoś, Einige juristische Probleme der Gerichtsberichterstattung, «Archivum Iuridicum Cracoviense», Vol. IV, 1971, s. 171 i n.; P. Kruszyński, Zasada domniemania niewinności w polskim procesie karnym, Warszawa 1983, s. 9; A. Murzynowski, Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1994, s Dodajmy, że termin prasa, w ślad za art. 7 ust. 2 pkt 1 prawa prasowego w toku dalszych wywodów będzie równoznaczny z terminem środki masowego przekazu, a więc również radio, telewizja i wszystkie inne środki periodyczne rozpowszechniania wiadomości. 4 M. Flasiński, Funkcjonowanie zasady jawności rozpraw w sprawach karnych, «Zeszyty Naukowe Instytutu Badania Prawa Sądowego», nr 5, s Tamże, s R. Piekarczyk, Sprawozdawczość prasowa na tle nowego prawa prasowego, Kraków 1985, s (nie publikowana praca magisterska).

3 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 225 oceniające obiektywizm informacji. Różnice w indywidualnej ocenia obiektywizmu poszczególnych informacji prasowych mogły zaważyć na obliczeniach stopnia obiektywizmu w poszczególnych latach. Mimo tych zastrzeżeń nie można wykluczyć dużego prawdopodobieństwa zbliżenia ich do rzeczywistości. Odsetki obiektywizmu pozostają bowiem w korelacji z okresami historii PRL, od głębokiego stalinizmu, przez okres gierkowski do czasów pierwszej Solidarności oraz stanu wojennego. Dane te zaś obliczano nie tylko na podstawie relacji prasowych z procesów, którymi władze były politycznie zainteresowane, ale przede wszystkim na podstawie informacji o procesach kryminalnych w sprawach politycznie obojętnych, bardzo często drobnych i powtarzających się. 3. Od 1 lipca 1984 r., czyli dnia wejścia w życie prawa prasowego z 1984 r., stan prawny uległ poważnej zmianie. Zaczął obowiązywać art. 13 ust. 1 prawa prasowego, który stanowi, że nie wolno wypowiadać w prasie opinii co do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym przed wydaniem orzeczenia w I instancji. Przepis ten ma właśnie na celu ochronę procesu karnego i cywilnego przed przedsądami prasowymi. Przesadą byłoby twierdzenie, że zmierza on wyłącznie do zagwarantowania zasady domniemania niewinności. Przedsądy, przedwczesne urabianie opinii publicznej, bywają też na korzyść oskarżonego, jeśli np. nim jest... 7 dziennikarz oskarżony o zniesławienie. Artykuł 13 ust. 1 prawa prasowego jest wynikiem recepcji słynnego austriackiego Lassersche Artikel z 1862 r. (art. VIII noweli z tego roku do ustawy karnej austriackiej), który nadal obowiązuje w Austrii w postaci nadanej mu przez 23 8 Mediengesetzes. Sporo jednak różnic dzieli przepisy polski i austriacki. Najbardziej istotne z nich to: a) zakaz polski jest zredagowany znacznie bardziej syntetycznie; jest to ogólny zakaz wydawania opinii co do rozstrzygnięcia, bez względu na tryb postępowania lub rangę sądu; b) zakaz przedsądu w polskim prawie prasowym chroni nie tylko proces karny, ale i cywilny, a nadto proces przed sądami administracyjnymi; austriacka ustawa o środkach masowego przekazu (Mediengesetz) bierze w obronę tylko proces karny; c) mimo, że oba przepisy chronią postępowanie tylko przed sądem, pozostawiając poza kręgiem ich oddziaływania postępowanie przygotowawcze, co wynika 9 jednoznacznie z brzmienia obu przepisów, w austriackiej ustawie wyodrębniono 7 I. Dobosz, Procesy prasowe w Polsce w latach , Kraków 1979, s. 34 i n. 8 Wer in einem Medium wahrend eines gerichtlichen Strafverfahrens nach rechtskraftiger Versetzung in den Anklagestand, im Verfahren vor dem Einzelrichter des Gerichtshofes erster Instanz oder im bezirksgerichtlichen Verfahren nach Anordnung der Hauptverhandlung, vor dem Urteil erster Instanz den vermutlichen Ausgang des Strafverfahrens oder den Wert eines Beweismittels in einer Weise erotert, die geeignet ist, den Ausgang des Strafverfahrens zu beinflussen, ist vom Gericht mit Geldstrafe bis 180 Tagessatze zu bestrafen. 9 Tak też B. Kordasiewicz (Jednostka wobec środków masowego przekazu, Wrocław 1991, s. 53 i n.). Inaczej natomiast J. Sobczak (Polskie prawo prasowe, Poznań 1993, s. 117) i H. Gajewska- -Kraczkowska (Rola środków masowego przekazu w realizacji zasady jawności rozprawy, «Studia

4 226 STANISŁAW WALTOŚ jeszcze znaczenie środka dowodowego (den Wert des Beweismittels), którego nie wolno przesądzać; polskie prawo prasowe tu milczy; nie budzi jednak w Polsce zastrzeżeń wykładnia, że niedopuszczalna jest tzw....kierunkowa ocena dowodów, imputująca nawet pośrednio, nieuchronność odpowiedniego orzeczenia, np. unie- 10 winnienia lub skazania ; d) austriacki zakaz ma formę przepisu prawa karnego, statuującego odpowiedzialność karną; polski zakaz nie odwołuje się do prawa karnego, nie został obwarowany żadną sankcją; sąd, prokurator lub strona, której interesu prawnego dotknęło nieobiektywne sprawozdanie, sprzeczne z art. 13 ust. 1 polskiego prawa prasowego, może zażądać odpowiedniego sprostowania lub opublikowania odpowiedzi; podstawę prawną takiego żądania można znaleźć w art. 31 pkt 1 i 2 prawa prasowego 11 (piszącemu te słowa nie jest jednak znany ani jeden przypadek żądania takiego sprostowania; nie znany też jest jakikolwiek przypadek powództwa o ochronę dobra osobistego którejś ze stron, zagrożonej nieobiektywną relacją prasową). 4. Do koncepcji badań empirycznych sprawozdawczości prasowej o przestępstwach i z procesów karnych powrócono w latach Tym razem Katedra Postępowania Karnego wspólnie z Katedrą Kryminologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz katedrami prawa karnego uniwersytetów w Erlangen i Heidelbergu przeprowadziły badania zawartości prasy niemieckiej i polskiej. W ramach wspólnego programu badawczego postanowiono zbadać, posługując się wspólnym standaryzowanym kwestionariuszem, trzy dzienniki polskie i trzy dzienniki niemieckie; po jednym dzienniku ponadregionalnym, po jednym tzw. bulwarowym i po jednym regionalnym z każdego z tych krajów. Kierując się tymi kategoriami wybrano spośród polskich: Życie Warszawy, Ekspres Wieczorny oraz Gazetę Krakowską, a wśród niemieckich: Suddeutsche Zeitung, BILD-Zeitung i Nurnberger Nachrichten. W dziennikach niemieckich zbadano wszystkie artykuły ze stycznia i czerwca 1989 r., a w dziennikach polskich artykuły z okresu od stycznia do czerwca w latach 1988, 1989 i Wyboru dzienników dokonano z końcem 1988 r. Gdyby decydowano o metodzie badania dwa lub trzy lata później, z pewnością postanowionoby poddać badaniu Gazetę Wyborczą zamiast Życia Warszawy, które straciło swą pozycję ogólnopolską. Celem badania było ustalenie, do jakiego stopnia różnice ustrojowe, odmienność systemów gospodarczych i uregulowań prawnych w dziedzinie prawa 12 prasowego wpływają na sprawozdawczość prasową w obu krajach. Iuridica», t. 13, s. 90), którzy są zdania, że zakaz przedsądów rozciąga się także na postępowanie przygotowawcze. Brzmienie przepisu polskiego jest jednak jednoznaczne:...nie wolno wypowiadać w prasie opinii co do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym. Żadnym zaskoczeniem nie jest więc zbieżność prawa polskiego i austriackiego w tym punkcie. Chroni się przed wyrokami prasowymi przede wszystkim ten organ, którego rozstrzygnięcie jest kluczowe, a więc rozstrzygnięcia sądu I instancji. 10 S. Waltoś, Die Presseberichterstattung im polnischen Strafprozessrecht, ZStW 1986, H. 1, s Bliżej tamże, s Dokładny opis badania i wyniki zawiera praca zbiorowa: Kriminalberichterstattung in Polen und Deutschland, red.: D. Dolling, K.H. Gossel, S. Waltoś, Heidelberg 1996 (w druku).

5 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 227 Okazało się, że najczęściej w relacjach prasowych stosowano określenie sprawca przestępstwa (45,5%), rzadziej podejrzany (7,4%) i oskarżony (6,2%). Jak trafnie zauważyła J. Błachutowa, autorka badań empirycznych w Polsce, jeżeli uwzględnić fakt, że 72% relacji dotyczyło postępowania przygotowawczego, a tylko 9,8% postępowania sądowego i 14,8% wyroku oraz że tylko w 29,6% relacji podejrzany przyznał się do winy, to trzeba uznać, iż określenie sprawca przestępstwa było przez prasę nadużywane i stosowane z pogawałceniem zasady domniemania niewinności. Okazało się też, że w 80,7% relacji sprawstwo uznano za pewne. Uwzględniając więc przypadki niewłaściwego posługiwania się określeniem sprawca przestępstwa, jak również kontekst, w jakim opisywany był czyn zabroniony, należy stwierdzić, że w 51% doniesień prasowych nastąpiło przedwczesne 13 osądzenie podejrzanego lub oskarżonego. Inaczej wygląda sytuacja w Niemczech. Tylko w 20% relacji stwierdzono przesądzanie wyników postępowania przed jego prawomocnym zakończeniem. Dodajmy tu niebagatelną uwagę: w Niemczech nie ma odpowiednika art. 13 ust. 1 polskiego prawa prasowego. Powinność powstrzymywania się od przedsądów jest tam tylko nakazem etyki zawodowej. Jeśli weźmie się pod uwagę, że wyniki naszych badań prasy polskiej z lat 1988, 1989 i 1990 wykazały, iż nadal jej daleko do obiektywnych sprawozdań, to nasunąć się musi wniosek, że nie ma dowodu na to, iż zakaz przedsądów wyrażony w art. 13 ust. 1 prawa prasowego miał wpływ na obiektywizm sprawozdań, a zwłaszcza na powstrzymywanie się od wydawania przedsądów. Wolny zaś rynek prasowy sprawia, że jedną z metod nadawania atrakcyjności wypowiedzi jest ubarwianie jej subiektywizmem. Poszukiwanie przyczyny takiego stanu rzeczy tylko w prawidłach wolnego rynku prasowego byłoby jednak bardzo dużym uproszczeniem. Przecież w Niemczech też istnieje taki rynek. Wydaje się, że można zaryzykować hipotezę, iż zakorzeniony głęboko w tamtym kraju respekt wobec norm etyki zawodowej, utrwalone od dziesięcioleci zasady rządzące rynkiem prasowym oraz współpraca dziennikarzy sprawozdawców sądowych z rzecznikami sądów, policji i prokuratury stworzyły taki układ, w którym bardziej nie wypada, niż nie wolno, przesądzać przedwcześnie o winie oskarżonego. Porównanie to jeszcze raz potwierdza prawidło, że nie wystarczy wprowadzenie do systemu prawa normy nakazującej odpowiednie zachowanie. Bez internalizacji tej normy w środowisku, do którego jest ona przede wszystkim adresowana, staje się ona bardziej postulatem do spełnienia niż nakazem do przestrzegania. Nie wydaje się, aby można było spodziewać się wprowadzenia, wzorem ustawy austriackiej lub francuskiej code penal (art. 227), zakazu karnego wpływania na rozstrzygnięcia, do przyszłej ustawy prasowej lub anglosaskiego contempt of court. Przeciwnie, raczej należy oczekiwać, że środowisko dziennikarskie będzie za zniesieniem nawet obecnej lex imperfecta, jaką jest reguła określona w art. 13 ust. 1 obecnego prawa prasowego. 13 Raport J. Błachutowej w: Kriminalberichterstattung...

6 228 STANISŁAW WALTOŚ 5. Ściśle z domniemaniem niewinności łączy się prawo do ochrony przed przedwczesnym opublikowaniem danych osobowych osób wciągniętych w orbitę procesu. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że to jest tylko dopełnienie powinności wynikających z obowiązywania zasady domniemania niewinności. Każdy wyrok skazujący w sprawie kryminalnej stygmatyzuje bowiem w społeczeństwie. Ale nie tylko. Każda wzmianka o prowadzeniu procesu, nawet zaledwie o podejrzeniu o popełnienie przestępstwa, byle skierowanego przeciw osobie opisanej z imieniem i nazwiskiem, jest także stygmatyzacją. Niewiele zmienia uniewinnienie lub umorzenie postępowania. Nikt nie dba o skutki gasnącej sensacji. Dobre wiadomości dla dotychczasowego oskarżonego są złymi wiadomościami dla prasy. Jeżeli nawet w dzienniku ukaże się taka wiadomość, to z reguły nie na tym samym miejscu i nie z taką ekspozycją, jak wiadomości poprzednie. Pod wpływem tych faktów i jako dopełnienie zakazu przedsądów procesowych w polskim prawie prasowym znalazły się reguły, które zakazują ujawniania tożsamości wielu osób wplątanych w proces karny, mając strzec ich godności oraz po części także i innych dóbr osobistych, wśród których nie na ostatnim miejscu jest prawo do traktowania osoby jako niewinnej do uprawomocnienia się wyroku skazującego. Reguła pierwsza dotyczy osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe (art. 13 ust. 2 i ust. 3). Stosownie do niej nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku tych osób, chyba że wyrażą one zgodę albo właściwy prokurator lub sąd zezwoli, ze względu na ważny interes społeczny, na ujawnienie danych osobowych lub wizerunku. Reguła druga dotyczy świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych (art. 13 ust. 2). Stosownie do niej nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku tych osób, chyba że osoby te wyrażą zgodę. Nikt inny, tylko te osoby, są uprawnione do uchylenia tego zakazu. Nawet prokurator i sąd nie mają prawa do ujawnienia ich tożsamości i publikacji wizerunku. W odróżnieniu od reguły pierwszej reguła druga jest znacznie bardziej restrykcyjna. Poza tym wszystkie inne elementy obu reguł są wspólne. Zakazana jest więc każda forma identyfikacji tożsamości bez zezwolenia. Dziennikarzowi pozostaje tylko posługiwanie się inicjałami, pseudonimami, zmienionymi nazwiskami (typowa praktyka w reportażach literackich) lub określeniem opisowym, np. sołtys wsi X. Nie wolno też przedstawiać w relacji z procesu takiego układu sytuacyjnego, z którego jednoznacznie wynikałaby tożsamość osoby mającej prawo do anonimowości, np. podawać bardzo specyficznej funkcji oskarżonego w pewnym okresie, po której można go zidentyfikować bez żadnej trudności. 6. Zakaz ujawniania tożsamości w procesie karnym rozciąga się na całe postępowanie przygotowawcze i całe postępowanie sądowe. Znaczy to, że nawet najwcześniejsze etapy postępowania przygotowawczego są już objęte tym zakazem. Nie wolno więc ujawniać tożsamości nawet podczas tzw. dochodzenia wstępnego, toczącego się na zasadzie art. 267, mimo że nie zostało wydane jeszcze formalne postanowienie o wszczęciu postępowania przygotowawczego. Mniej bezsporna jest

7 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 229 natomiast kwestia, czy zakaz wchodzi w rachubę w przypadku tzw. czynności sprawdzających, czyli nieformalnych, nieprocesowych czynności policji, mających na celu zbadanie, czy w ogóle zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania przygotowawczego. Takie czynności jedni umiejscowiają całkowicie poza procesem karnym, inni traktują jako już postępowanie przygotowawcze. Bez względu na umiejscowienie tych czynności w stosunku do formalnego postępowania przygotowawczego trzeba pamiętać, że podczas tych czynności nikogo nie przesłuchuje się w charakterze podejrzanego, świadków lub biegłych, że jedyną osobą o sprecyzowanym statusie prawnym jest pokrzywdzony. Jedynym wyjątkiem jest dopuszczalność przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej o przestępstwie (art kpk po noweli z dnia 29 czerwca 1995 r. ). Tylko ten świa- 16 dek i pokrzywdzony (w praktyce będzie to z reguły jedna i ta sama osoba) korzystają więc z przywileju anonimowości podczas tych czynności, poprzedzających formalnie wszczynany proces karny. Można zaryzykować hipotezę, że do chwili zniesienia cenzury państwowej, a więc do 1990 r., art. 13 ust. 2 i 3 prawa prasowego był w zasadzie przestrzegany, ze sporadycznymi raczej wyjątkami. Jeśli pojawiło się w prasie nazwisko osoby korzystającej z prawa do anonimowości, to z reguły ze wzmianką, że prokurator lub sąd udzielił zezwolenia na podanie danych osobowych. 7. Zniesienie cenzury, demonopolizacja prasy oraz reguły wolnego rynku prasowego wpłynęły na zmianę obyczajów prasowych w tej dziedzinie. Prasa nie jest w stanie oprzeć się pokusie podawania danych osobowych osób zamieszanych w sprawy karne, jeśli te osoby noszą nazwiska wywołujące silny rezonans polityczny. I nikt wówczas nie dba o jakiekolwiek zezwolenie sądu lub prokuratora. Niech świadczy o tym kilka przykładów, wziętych z najbardziej w tej chwili popularnego dziennika w Polsce, z Gazety Wyborczej, w okresie zaledwie od 26 marca 1993 r. do 9 kwietnia 1993, a zatem w ciągu tylko dwóch tygodni. W dniu 26 marca Gazeta Wyborcza opublikowała notatkę Poseł na skrzyżowaniu, z której wynika, że...doszło do niewyjaśnionego wypadku, w którym uczestniczył m.in. poseł Maciej Zalewski (PPL) i jego srebrna honda. Dzień później, w wydaniu z marca 1993 r. gazeta informowała w notatce Poseł na skrzyżowaniu, że Maciej Zalewski, poseł PPL, przewodniczący sejmowej komisji obrony, uczestniczył w czwartek wieczorem w tajemniczej kolizji drogowej w centrum Warszawy oraz, że...naoczny świadek, który swoje nazwisko podał wyłącznie «Gazecie», mówi, że honda kierowana przez pijanego Zalewskiego dwa razy uderzyła w BMW. Po czym w tym samym numerze, na drugiej stronie pojawiło się długie sprawozdanie z wypadku oraz pierwszych czynności policyjnych. 14 Np. J. Tylman, Instytucja czynności sprawdzających w procesie karnym, Łódź 1984, s. 23 i n.; S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 1995, s. 441; K. Marszał, Proces karny, Katowice 1992, s A. Gaberle, Dochodzenie wstępne w polskim procesie karnym (Podstawowe założenia i problemy), w: Postępowanie przygotowawcze, red.: M. Cieślak, W.E. Czugunow, «Zeszyty Naukowe UJ» 1973, z. 61, s. 145; M. Cieślak, Polska procedura karna, Warszawa 1984, s Dz.U. nr 89, poz. 443.

8 230 STANISŁAW WALTOŚ W numerze z marca 1993 r. na stronie pierwszej czytelnik miał z kolei okazję przeczytać artykuł: Leksztoń żyje, w którym gazeta opisała szczegóły wstępnych czynności śledczych w sprawie przeciwko Januszowi Leksztoniowi, wówczas jednemu z najbogatszych ludzi w Polsce. I jeszcze raz ten sam numer z marca 1993 r. Znajduje się w niej krótka notatka: Syn prezydenta w sądzie, zaczynająca się następującym passusem: 26 kwietnia w Sądzie Rejonowym w Gdańsku odbędzie się rozprawa przeciwko Sławomirowi Wałęsie dowiedzieliśmy się w gdańskiej prokuraturze. W maju ubiegłego roku Sławomir Wałęsa wjechał na chodnik i potrącił Bożenę Z. W wyniku odniesionych obrażeń u ofiary stwierdzono ciężkie i trwałe kalectwo. 17 Numer Gazety Wyborczej z 2 kwietnia 1993 r. publikuje następującą wiadomość: Senator, co pije i płaci. Senat uchylił wczoraj na wniosek Prokuratora Generalnego immunitet senatorowi Henrykowi Czarnockiemu... Prokurator Generalny zarzuca senatorowi, że 3 maja 1992 r. po pijanemu spowodował wypadek drogowy. Gazeta Wyborcza z 9 kwietnia 1993 r. informuje, że Wojciech D. zostaje w celi. Długą notatkę pod tym tytułem otwiera przypomnienie, że Wojciech D., szef Klubu Parlamentarnego PC, aresztowany pod zarzutem płatnej protekcji, przebywa w areszcie tymczasowym już 41 dni. Wszystkie te przykłady świadczą, że w praktyce dziennikarskiej istnieje skłonność do odmawiania prawa do intymności oskarżonym (podejrzanym), jeśli należą oni do kręgu osób publicznych lub pozostają z nimi w bardzo bliskim związku (sprawy karne synów b. Prezydenta RP). Artykuł 13 ust. 1 i 2 prawa prasowego nie czyni żadnej różnicy między osobami publicznymi a innymi. Wniosek stąd, że niefrasobliwe ujawnianie tożsamości osób publicznych, mających prawo do anonimowości, jest naruszeniem prawa prasowego. Mimo że społecznie uzasadniona jest potrzeba podawania do wiadomości publicznej wszelkich informacji o prowadzeniu się takich osób, sfera procesu karnego i cywilnego pozostaje poza swobodą relacji prasowej. Dopowiedzmy zresztą do końca ocenę zachowania prasy. Gdyby prasa ograniczała się do naruszania prawa do intymności tylko osób publicznych, można by jeszcze powiedzieć, że prasa świadomie, w imię wyższych racji, nie stosuje się do obowiązującego prawa. Tak jednak nie jest. Badanie nasze wykazało, że mimo, iż pełne nazwisko oskarżonych ujawniano rzadko (8,2%), to w prawie połowie relacji (48,5%) istniała możliwość jego identyfikacji. Świadczy to, że stosunek dziennikarzy w Polsce do prawa oskarżonego do jego anonimowości w relacji prasowej jest, oględnie mówiąc, niejednoznaczny. Daleko nie odbiega od niego praktyka dziennikarzy niemieckich. Stwierdzono, że dzienniki niemieckie w około 25% relacji podają nazwiska oskarżonego, nie licząc przypadków, w których sprawca był 17 Osiem miesięcy później, w numerze gazety z listopada 1993 r. pojawiło się in extenso nazwisko innego syna prezydenta, Przemysława Wałęsy, któremu również zarzucono spowodowanie poważnego wypadku samochodowego. Relacja zaczynała się słowami: Czy Przemysław Wałęsa uciekał z miejsca wypadku?

9 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 231 nieznany. Możliwość zaś identyfikacji osoby oskarżonego zachodziła w około 40% doniesień prasowych. 8. Czy najbardziej kształtujący w tej chwili opinię publiczną środek masowego przekazu, a więc telewizja, przestrzega przepisów art. 13 ust. 1-3 prawa prasowego? Odpowiedź nie należy do łatwych z bardzo prostego powodu. Po prostu, nikt nie przeprowadził do tej pory systematycznej obserwacji programów telewizyjnych pod tym kątem. Można tylko na podstawie nie zawsze codziennego oglądania stwierdzić, że polscy dziennikarze telewizyjni opanowali już technikę zacierania rysów twarzy oskarżonych i świadków, że znany jest im nakaz niepodawania danych osobowych, choć sceneria, którą kamera pokazuje, często musi prowadzić do choćby częściowej identyfikacji. Od wszystkich dalszych uwag trzeba wstrzymać się jednak do chwili stosownych badań empirycznych. 9. Ani prawo prasowe, ani kodeks karny nie przewidują jakichkolwiek sankcji za naruszenie prawa do wizerunku i anonimowości oskarżonego, świadków, biegłych, pokrzywdzonych w procesie karnym i poszkodowanych w procesie cywilnym. Pozostaje im tylko udanie się na drogę procesu cywilnego z powództwem o ochronę dóbr osobistych (art. 23 i 24 kc). Droga długa i kosztowna. Dopiero w 1995 r. do 18 wiadomości publicznej dotarł pierwszy taki proces. O tym, czy stanie się on precedensem otwierającym serię mu podobnych, czy też będzie tylko przypadkiem sporadycznym, zadecyduje m.in. przebieg i skuteczność samego procesu. Prędzej czy później trzeba będzie jednak wprowadzić do prawa prasowego przepisy zapewniające bardziej skuteczną ochronę anonimowości przed prasowymi przedsądami. Nie wystarczą tu sankcje karne. Potrzebne byłyby także przepisy umożliwiające przeprowadzenie szybkiego postępowania cywilnego o odszkodowanie. 10. Przywilej anonimowości nie rozciąga się na okres po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie sądowe. Od tego momentu nie ma już żadnych przeszkód broniących pisania o uczestnikach procesu z imienia i nazwiska. Ale tylko do czasu i dopóki nie pojawią się okoliczności przemawiające za ponowną ochroną prawa do intymności. Nie budzi żadnych oporów w polskim prawoznawstwie pogląd, że niedopuszczalna jest tzw. spóźniona kronika sądowa, inaczej, przypomnienie procesu po latach z podaniem prawdziwych danych osobowych ówczesnego oskarżonego, gdyby takie przypomnienie miało zniweczyć dopełniony tymczasem proces resocjalizacji, zniszczyć nowe życie rodzinne i zachwiać nowym 19 statusem życiowym dawnego oskarżonego. W takim przypadku odświeżenie 18 Rzeczpospolita z dnia 20 października 1995 r. poinformowała pod tytułem: Proces za ujawnienie twarzy, że Cezary F., koronny świadek w procesie o śmiertelne pobicie Grzegorza Przemyka wytoczył sprawy przeciwko Telewizji Polskiej S.A. i Gazecie Wyborczej. Telewizji zarzucił, że 23 i 24 maja 1995 r. w programach informacyjnych podała do publicznej wiadomości jego personalia i rozpoznawalną sylwetkę oraz twarz bez jego zgody. Gazecie Wyborczej zarzucił natomiast m.in., że w artykule Kto to mówi z 20 czerwca 1995 r. umieszczono jego zdjęcie. Cezary F. zażądał w pozwie przeproszenia i wysokiego odszkodowania. 19 Bliżej M. Szerer, Kultura i prawo, Warszawa 1981, s. 239 i n.; S. Waltoś, Presseberichterstattung..., s. 285.

10 232 STANISŁAW WALTOŚ pamięci o sprawie w społeczeństwie jest niedopuszczalne. Niedopuszczalne jednak nie z punktu widzenia prawa prasowego, ale jedynie z punktu widzenia prawa 20 cywilnego (art. 23 i 24 kc), biorącego w obronę prawo do dóbr osobistych. 11. Kilka refleksji na zakończenie, nie mających żadnych pretensji, aby służyć za podsumowanie. Publiczność procesu za pośrednictwem środków masowego przekazu nieuchronnie grozi naruszaniem zasady domniemania niewinności, szerzeniem przedsądów. Wyplenienie ich z umysłów jest równie trudne, jak łatwe ich zapadanie w pamięć ludzką. Historia stalinizmu w Polsce poucza, że w ustroju totalitarnym sprawozdawczość prasowa staje się jednym z instrumentów służących do zniewolenia poddanych i kształtowania ich świadomości politycznej. Liberalizacja zaś stosunków politycznych znajduje swe odbicie w obyczajach i normach prawnych rządzących sprawozdawczością. Każde zaś zbliżenie do wolnego rynku prasowego powoduje traktowanie informacji prasowej o przestępstwie lub procesie karnym jako towaru, który świetnie się sprzedaje. Sprzedaż jego jest tym lepsza, im bardziej jego redakcja 21 wysuwa na plan pierwszy element sensacji. Zespół norm prawnych regulujących sprawozdawczość sądową w Polsce, mimo że wywodzi się z czasów Polski Ludowej, odznacza się niewątpliwą dbałością o zapewnienie uczestnikom procesu prawa do poszanowania ich godności, o ochronę przed negatywnymi następstwami oddziaływania środków masowego przekazu i zagwarantowanie obiektywizmu relacji prasowej. Można nawet zaryzykować zdanie, że wiele rozwiązań prawnych w tej dziedzinie zasługuje na duże uznanie. Okazuje się jednak, że nie wystarczy stworzyć niezłe prawo, jeśli równocześnie nie skonstruuje się sprawnego systemu egzekwowania tego prawa. 20 Problem ten stał się przedmiotem bardzo żywej dyskusji w prasie na tle bulwersującego artykułu P. Pytlakowskiego w Gazecie Wyborczej (nr 259 z 5 listopada 1993 r.). Autor przypomniał, zakończony 20 lat temu uniewinnieniem proces Jacka Żochowskiego, świeżo mianowanego ministra zdrowia. Fakt odkurzenia tej sprawy, łącznie z podważaniem zasadności uniewinnienia, potępili bardzo ostro M. Edelman i S. Podemski ( Gazeta Wyborcza nr 263 z listopada 1993 r.). 21 Bardzo szczerze mówił o tym H. Rabl, znany dziennikarz niemiecki w czasie konferencji polsko-niemieckiej w Krakowie, poświęconej omówieniu wyników wspomnianego badania (L.K. Paprzycki, K. Łojewski, Sprawozdawczość prasowa z procesów karnych i relacje o przestępstwach w Niemczech i w Polsce, konferencja polsko-niemiecka zorganizowana przez Katedrę Postępowania Karnego UJ, Kraków 4-5 grudnia 1995, Palestra 1996, nr 3-4, s. 200).

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający 3 Prawo i sądy

Test sprawdzający 3 Prawo i sądy Test sprawdzający 3 Prawo i sądy Grupa II Imię i nazwisko... Klasa... Data... 1. (1 pkt) Podkreśl poprawną odpowiedz. Prawo dziedziczenia dziecko nabywa w chwili: A. narodzin. B. poczęcia. C. uzyskania

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO Łukasz Lasek, Helsińska Fundacja Praw Człowieka

PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO Łukasz Lasek, Helsińska Fundacja Praw Człowieka PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO Łukasz Lasek, Helsińska Fundacja Praw Człowieka Prawo do rzetelnego procesu jest fundamentalnym prawem każdej osoby w demokratycznym państwie prawa. Pod tą zwięzłą

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 63/06

Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 63/06 Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 63/06 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Iwona Koper Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "S.C."

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Dorota Rysińska SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Dorota Rysińska SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Sygn. akt V KK 407/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 lutego 2014 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Dorota Rysińska SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski Sygn. akt V KK 138/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 lipca 2016 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski

Bardziej szczegółowo

ZAWIADOMIENIE POUCZENIE PODEJRZANEGO

ZAWIADOMIENIE POUCZENIE PODEJRZANEGO PROKUilATUHA OKRĘGOWA lii. Gon. Władysława Andersa 34A Koszalin, dnia ^TM.. grudnia 2016 r. 75-950 K O S Z A L I N ; tel. 094-342-86-97. fax 094-342-24-17 PO V Ds. 40.2016 ZAWIADOMIENIE Sekretariat Prokuratury

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Małgorzata Sobieszczańska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Małgorzata Sobieszczańska Sygn. akt II KK 146/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba SSA del. do SN Stanisław Stankiewicz

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) Sygn. akt I PZ 19/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 października 2015 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV KK 299/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 listopada 2012 r. SSN Jacek Sobczak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Barbara

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego.

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. Dr hab. Hanna Paluszkiewicz Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne Rok akademicki 2010/2011 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. 2. Cele procesu karnego. 3. Proces

Bardziej szczegółowo

POMOC I DOKUMENT W WERSJI WORD DOSTĘPNY POD BIURO@KANCELARIATHS.PL. Sąd Rejonowy w... Wydział Karny. za pośrednictwem. Prokuratury Rejonowej. ul..

POMOC I DOKUMENT W WERSJI WORD DOSTĘPNY POD BIURO@KANCELARIATHS.PL. Sąd Rejonowy w... Wydział Karny. za pośrednictwem. Prokuratury Rejonowej. ul.. OFERUJEMY TAKŻE POMOC W PROWADZENIU SPRAWY PRZED SĄDEM *cena uzależniona od stopnia skomplikowania sprawy POMOC I DOKUMENT W WERSJI WORD DOSTĘPNY POD BIURO@KANCELARIATHS.PL, dnia. r. Sąd Rejonowy w...

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

Prawo Prasowe. USTAWA z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe. (Dziennik Ustaw z 7 lutego 1984 r. i Dz. U. z 2012 r., poz. 1136)

Prawo Prasowe. USTAWA z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe. (Dziennik Ustaw z 7 lutego 1984 r. i Dz. U. z 2012 r., poz. 1136) Prawo Prasowe USTAWA z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe. (Dziennik Ustaw z 7 lutego 1984 r. i Dz. U. z 2012 r., poz. 1136) Wyciąg z aktów normatywnych dla Rzeczników Prasowych i specjalistów PR USTAWA

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Puszkarski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Puszkarski Sygn. akt IV KK 118/16 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 kwietnia 2016 r. SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie P. Z. co do którego umorzono postępowanie karne o czyn z art. 157 2 k.k. po rozważeniu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski Sygn. akt II KK 78/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 marca 2015 r. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Przemysław

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski Sygn. akt V KK 145/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2013 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 114/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 listopada 2015 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jolanta Frańczak SSN Beata Gudowska w sprawie z protestu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk).

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk). 1 Podstawowe prawa pokrzywdzonego: 1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art. 299 1 kpk). 2. Jeżeli pokrzywdzonym

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 5 maja 2005 r., IV CK 735/04

Postanowienie z dnia 5 maja 2005 r., IV CK 735/04 Postanowienie z dnia 5 maja 2005 r., IV CK 735/04 Prawomocne rozstrzygnięcie o żądaniach opartych na art. 72 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz Sygn. akt IV KK 155/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lipca 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 3 lipca 2015 r. sprawy A. S. skazanego z art. 55 ust. 3

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r.

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sygn. akt II KK 135/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSA del. do SN Andrzej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki. Protokolant Danuta Bratkrajc

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki. Protokolant Danuta Bratkrajc Sygn. akt IV KK 337/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 lutego 2016 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki Protokolant Danuta

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 21 maja 2002 r. III RN 64/01

Wyrok z dnia 21 maja 2002 r. III RN 64/01 Wyrok z dnia 21 maja 2002 r. III RN 64/01 Nałożenie na spółkę cywilną osób fizycznych jako jednostkę organizacyjną dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia

Bardziej szczegółowo

SPR!\ W I[]) LI vvości

SPR!\ W I[]) LI vvości 24/GRU/2015/CZ 11: 23 ~ Min. Sprawiedliwoici NR FAKS:225212445 S. OO 1 SPR!\ W I[]) LI vvości..._---- -_... ~ "'' ""'-'"'"-'""""",_ ""'-'( Warszawa,23grudnia 2015 r. Podsekretarz Stanu DL III 072-24/15

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Piotr Hofmański (przewodniczący) SSN Andrzej Stępka SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Piotr Hofmański (przewodniczący) SSN Andrzej Stępka SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca) Sygn. akt V KK 86/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 października 2013 r. SSN Piotr Hofmański (przewodniczący) SSN Andrzej Stępka SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Prawa oskarżonego w postępowaniu karnym

Prawa oskarżonego w postępowaniu karnym Prawa oskarżonego w postępowaniu karnym SPIS TREŚCI Prawo do obrony... 1 Prawo do udziału w rozprawie... 2 Wnioski dowodowe... 3 Prawo do dostępu do akt sprawy... 4 Prawo do zaskarżania orzeczeń... 4 Apelacja...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt V CZ 53/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 7 listopada 2013 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak Pan ZSRI5 OO/4/20 14/MM Marek Michalak Kwestię uregulowania treści wokandy sądowej określa zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania salą, w

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Sygn. akt III KO 112/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 kwietnia 2013 r. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski Sygn. akt I UK 278/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 stycznia 2012 r. SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania J. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie wartości

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) Sygn. akt SNO 15/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: Dnia 7 sierpnia 2013 r. SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( )

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( ) Katowice, dnia ( ) r. L.Dz.W../2015 Sygn. RO-12/UPR4/2014/AF Sąd Rejonowy Zamiejscowy z siedzibą w P. za pośrednictwem: Prokuratura Rejonowa w T. Ośrodek Zamiejscowy w P. sygn. akt. 5 Ds 234/15 ZAŻALENIE

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 20 lipca 2010 r. III SW 43/10

Postanowienie z dnia 20 lipca 2010 r. III SW 43/10 Postanowienie z dnia 20 lipca 2010 r. III SW 43/10 Równość wyborów (art. 4 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz.

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy Prawo celne.

o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy Prawo celne. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 15 listopada 2012 r. Druk nr 241 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a

Bardziej szczegółowo

Cje. Tryby ścigania przestępstw Zasada legalizmu Zasada prawdy materialnej i kontradyktoryjności. Postępowanie karne

Cje. Tryby ścigania przestępstw Zasada legalizmu Zasada prawdy materialnej i kontradyktoryjności. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje Zasada legalizmu Zasada prawdy materialnej i kontradyktoryjności Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Postępowanie karne. Część szczególna. redakcja Zofia Świda. Zofia Świda Jerzy Skorupka Ryszard Ponikowski Włodzimierz Posnow

Postępowanie karne. Część szczególna. redakcja Zofia Świda. Zofia Świda Jerzy Skorupka Ryszard Ponikowski Włodzimierz Posnow Postępowanie karne Część szczególna redakcja Zofia Świda Zofia Świda Jerzy Skorupka Ryszard Ponikowski Włodzimierz Posnow Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Rozdział I Postępowanie przygotowawcze...

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SPP 28/15. Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SPP 28/15. Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III SPP 28/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jolanta Frańczak SSN Maciej Pacuda w sprawie ze skargi M.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319,

Bardziej szczegółowo

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego EWSLETTER Październik 2013 Zmiany dotyczące postępowania karnego Chcielibyśmy uprzejmie poinformować, że w ostatnim czasie weszła w życie istotna zmiana dotycząca postępowania karnego. Co więcej, w związku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz

POSTANOWIENIE. SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz Sygn. akt II KK 100/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 kwietnia 2015 r. SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie G. T.

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy Prawo ochrony środowiska (druk nr 754)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy Prawo ochrony środowiska (druk nr 754) Warszawa, dnia 27 stycznia 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy Prawo ochrony środowiska (druk nr 754) I. Cel i przedmiot ustawy Uchwalona

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt SDI 22/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 grudnia 2015 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Dołhy SSN Kazimierz Klugiewicz

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Adwokat przy wykonywaniu zawodu korzysta z wolności słowa w granicach określonych przez zadania adwokatury i przepisy prawa (art. 8 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 13 Przedmowa do szóstego wydania.............................. 15 Wprowadzenie............................................... 17

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 2 PAŹDZIERNIKA 2006 R. V KK 243/06

WYROK Z DNIA 2 PAŹDZIERNIKA 2006 R. V KK 243/06 WYROK Z DNIA 2 PAŹDZIERNIKA 2006 R. V KK 243/06 Odpowiedzialność karną na podstawie art. 51 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 101, poz. 926 ze zm.), za opublikowanie

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka

Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka Zmiany w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks

Bardziej szczegółowo

Cje. Polski proces karny - wprowadzenie. Postępowanie karne

Cje. Polski proces karny - wprowadzenie. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Postępowanie karne to prawnie uregulowana działalność zmierzająca

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 15 KWIETNIA 2010 R. III KO 83/09

WYROK Z DNIA 15 KWIETNIA 2010 R. III KO 83/09 WYROK Z DNIA 15 KWIETNIA 2010 R. III KO 83/09 1. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., P 11/08, Dz. U. Nr 163, poz. 1363, w wyniku którego utracił moc przepis 2 art. 148 k.k., stanowi

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 13 Przedmowa... 15 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 15 MAJA 2012 R. IV KK 399/11

POSTANOWIENIE Z DNIA 15 MAJA 2012 R. IV KK 399/11 POSTANOWIENIE Z DNIA 15 MAJA 2012 R. IV KK 399/11 Skoro w toku postępowania przygotowawczego nie nastąpiła faza in personam, to wniesienie przez pokrzywdzonego do sądu w trybie art. 55 1 k.p.k. w zw. z

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Roman Sądej (sprawozdawca) Sygn. akt IV KK 199/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 lipca 2013 r. SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Prezes SN Lech Paprzycki (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Prezes SN Lech Paprzycki (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Sygn. akt III KK 340/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 grudnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Przemysław Kalinowski

Bardziej szczegółowo

Mediacja w sprawach karnych

Mediacja w sprawach karnych Mediacja w sprawach karnych Etapy mediacji selekcja spraw i skierowanie sprawy do mediacji spotkanie mediatora osobno ze stronami wspólne spotkanie sprawcy i pokrzywdzonego w obecności mediatora kontrola

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

POSTANOWIENIE. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CSK 17/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 listopada 2015 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187).

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-86(5)/10 Warszawa, 22 września 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

I. Definicja i zakres uprawnień

I. Definicja i zakres uprawnień 1 Karta praw ofiary Wszystkie polskie organizacje, instytucje i osoby prywatne stykające się w swojej pracy z ofiarami przestępstw postanowiły dla poprawienia sytuacji ofiar w Polsce podpisać ten dokument.

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rządu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 488)

Stanowisko Rządu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 488) ę ł ę ę ę Ó ę ś ę Ż ł ą Stanowisko Rządu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 488) Prezydencki projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Tomasz Grzegorczyk

POSTANOWIENIE. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Tomasz Grzegorczyk Sygn. akt KSP 12/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 listopada 2012 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Tomasz Grzegorczyk po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Marian Buliński SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Marian Buliński SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) Sygn. akt IV KK 209/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 października 2012 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Marian Buliński SSN Małgorzata Gierszon

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Wstęp... XI Wykaz skrótów... XIII Bibliografia... XVII Rozdział I. Decyzje sądu jako organu I instancji w postępowaniu przygotowawczym... 1 1. Zezwolenie na przesłuchanie osoby zobowiązanej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa Sygn. akt V KK 411/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2015 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

P O S T A N O W I E N I E

P O S T A N O W I E N I E Sygn. akt I KZP 11/09 P O S T A N O W I E N I E Sąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna na posiedzeniu w składzie: Dnia 29 lipca 2009 r. Przewodniczący: Sędziowie SN: Sędzia SN Przemysław Kalinowski Jerzy

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Cje. Strony oraz inni uczestnicy procesu karnego. Postępowanie karne

Cje. Strony oraz inni uczestnicy procesu karnego. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Strony i inni uczestnicy procesu karnego 1. Organy procesowe 2. Strony

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Jacek Sobczak

POSTANOWIENIE. SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Jacek Sobczak Sygn. akt III KK 450/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 stycznia 2014 r. SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Jacek Sobczak w sprawie T. J.

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE

POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE Uzupełnij tabelę: SYSTEM ŚRODKÓW ZASKARŻENIA Kategoria środków zaskarżenia Poszczególne środki zaskarżenia w KPK Cechy charakterystyczne Uzupełnij tabelę: FORMALNA KONTROLA ŚRODKA

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

Psychologia Policyjna Stosowana. Komenda Główna Policji, 2009

Psychologia Policyjna Stosowana. Komenda Główna Policji, 2009 Psychologia Policyjna Stosowana Komenda Główna Policji, 2009 UDZIAŁ PSYCHOLOGA POLICYJNEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM. Cel postępowania karnego: - ustalenie czy zaistniało przestępstwo; - wykrycie sprawcy;

Bardziej szczegółowo

Część I Komentarz praktyczny z orzecznictwem

Część I Komentarz praktyczny z orzecznictwem Część I Komentarz praktyczny z orzecznictwem Rozdział 1. Uwagi wstępne Rozdział 2. Wymagania formalne wspólne dla środków zaskarżenia 1. Uwagi wstępne 2. Wymagania spełniania warunków przepisanych dla

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r.

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-116-03 Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118

Bardziej szczegółowo

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE?

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? Co oznacza tzw. dobrowolne poddanie się karze? Dobrowolne poddanie się karze, to rozwiązanie dające podejrzanemu możliwość uzgodnienia

Bardziej szczegółowo

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Zakład Praw Człowieka Instytut Nauk Prawno-Administracyjnych Wydział Prawa i Administracji UW Uwagi ogólne lustracja

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Sygn. akt III KK 290/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 września 2012 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r.

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. Część I PRAWO DO PRYWATNOŚCI WPROWADZENIE Prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2016 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2015)

PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2016 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2015) PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2016 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2015) UWAGA! Plan szkoleniowy może ulec zmianie. DATA I MIEJSCE GODZINY PRZEDMIOT WYKŁADOWCA Sprawy organizacyjne, wybór starosty. Prawo o

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Od Autorów Wprowadzenie...

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Od Autorów Wprowadzenie... Spis treści Spis treści Wykaz skrótów........................................................... 11 Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym.......................... 15 Od Autorów..............................................................

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 684/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. B.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 42/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki w sprawie J. K. skazanego z art.280 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 17 LISTOPADA 2005 R. II KK 216/05

WYROK Z DNIA 17 LISTOPADA 2005 R. II KK 216/05 WYROK Z DNIA 17 LISTOPADA 2005 R. II KK 216/05 Uchylenie lub zmiana orzeczenia na korzyść współoskarżonych, w trybie określonym w art. 435 k.p.k., nie dotyczy orzeczenia wydanego wobec współoskarżonych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak Sygn. akt II KK 270/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk Sygn. akt V KK 359/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 grudnia 2014 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV KK 405/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 kwietnia 2013 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSA del.

Bardziej szczegółowo