ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU"

Transkrypt

1 STUDIA IURIDICA XXXIII/1997 Stanisław Waltoś Uniwersytet Jagielloński ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 1. Wierzyć w skłonność społeczeństwa do powstrzymywania się od pochopnego osądu osób pozostających pod podejrzeniem o przestępstwo, to tak jak spodziewać się śniegu na równiku. Rzeczywistość nie skłania bowiem do optymizmu. Wielokrotnie powtarzany, przez piszącego te słowa, tekst projekcyjny na wykładzie dla studentów prawa ujawniał za każdym razem, że statystycznie istotna większość studentów była zawsze bardziej gotowa zachować się w sposób potwierdzający zasadność zarzutu popełnienia nawet banalnego przestępstwa, niż powstrzymać się 1 od wszelkich kroków zaprzeczających domniemaniu niewinności. Test zaś był przeprowadzany w czasie wykładów dla studentów prawa, poświęconego... zasadzie domniemania niewinności i to wśród studentów, którzy mieli za sobą już jeden semestr wykładów na temat postępowania karnego. Jeśli takie są postawy studentów prawa, to tym bardziej niespójne z domniemaniem niewinności muszą być postawy w innych środowiskach społecznych. Nie zmienia to faktu, że społeczny postulat domniemania niewinności, owej presumpcji przyzwoitości człowieka, nie traci na znaczeniu. W każdym cywilizowanym i demokratycznym społeczeństwie trzeba w nim upatrywać imperatyw moralny przynajmniej łagodzący reakcje na stawianie kogoś pod zarzutem. Jeśli nie jest on w stanie powstrzymać ludzi przed pospieszną reakcją, to w każdym razie zmusza do ostrożności w wypowiadaniu poglądów o cudzej winie. Inaczej rzecz ma się z wszystkimi podmiotami działającymi w sferze prawa publicznego, w jego najszerszym znaczeniu. Ustawodawca jest w prawie narzucić co najmniej niektórym z nich prawny obowiązek domniemywania niewinności. Nie sprzeciwia się temu brak przepisu w konstytucji, statuującego powszechny obowiązek traktowania oskarżonego w jakimkolwiek procesie prawnym jak niewinnego, dopóki nie zostanie mu udowodniona wina w trybie przewidzianym w ustawie. Gdyby miało być inaczej, to można by zakwestionować 2 dopuszczalność 1 Jedno z pytań w teście brzmiało: Czy zaprosisz dobrze znanego Ci X-a (o którym krąży pogłoska, że okrada znajomych w czasie przyjęć towarzyskich) na spotkanie koleżeńskie w Twoim mieszkaniu? 2 Taki ogólny przepis został zaproponowany w 1988 r. (L. Garlicki, A. Murzynowski, Sądownictwo i jego organizacja w nowej konstytucji, w: Konstytucyjne podstawy wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, materiały z konferencji naukowej, Warszawa 1989, s. 17; S. Waltoś, Konstytucja a proces karny, w: Konstytucyjne podstawy..., s. 93.

2 224 STANISŁAW WALTOŚ umieszczenia zasady domniemania niewinności w kpk. Dopóki jednak taki czy inny podmiot nie zostanie podporządkowany prawnemu nakazowi przestrzegania zasady domniemania niewinności, w rachubę wchodzi wyłącznie imperatyw etyczny, o którym była mowa. Nawet wprowadzenie go jako swoistej normy do zbioru reguł etyki zawodowej nie nada mu charakteru normy prawnej, co nie dowodzi, że jego znaczenie jest wówczas niewielkie. Aż do roku 1984 pogląd, że obowiązywanie zasady domniemania niewinności 3 określonej w art. 3 2 kpk rozciąga się także i na prasę, był uzasadniony tylko pod warunkiem, że obowiązywanie nie miało znaczenia prawnego. Jego sens polegał wyłącznie na etycznej powinności powstrzymywania się z przedsądami przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego. Rozumowanie zaś prowadzące do oczekiwania, iż dziennikarze powinni przynajmniej nie domniemywać winy, było wynikiem całościowego traktowania polskiego systemu prawa: jeśli w jednej dziedzinie prawa obowiązuje jakaś zasada, to wszystkie podmioty poddane państwowej kontroli nie są uprawnione do dezawuowania tej zasady na obszarze swojej działalności. O tym, że prasa była poddawana takiej kontroli, nie ma sensu kogokolwiek przekonywać. 2. Stopień respektowania zasady domniemania niewinności przez prasę był kiedyś wykładnikiem instrumentalizacji politycznej dziennikarzy. Żadnego zdziwienia nie mogły budzić wyniki badania zawartości trzech dzienników krakowskich z lat 1952 i 1953, które wykazały, że poniżej 50% informacji prasowych o procesach nie było obiektywnych i że informacje subiektywne, czyli przedsądy prasowe, były 4 w całości niekorzystne dla oskarżonych. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych sytuacja zaczęła się już nieco poprawiać. Obiektywizm wzrósł w latach do 58%, a w latach do 66%. Z kolei w latach powstrzymywano się od przedsądów prasowych w 69%, a w latach w około 68% wszystkich informacji o przestępstwach, nadal w tych samych trzech dziennikach ukazujących się w Krakowie. 6 Wyniki badań krakowskich trzeba traktować jednak z dużą rezerwą. Mimo że wykonywane były według tych samych założeń badawczych i w tym samym ośrodku badawczym, pod tym samym kierownictwem naukowym (piszącego te słowa) i za każdym razem na rodzajowo tym samym materiale badawczym, zmieniały się osoby 3 B. Michalski, Domniemanie niewinności oskarżonego a prasa, Gazeta Sądowa i Penitencjarna 1967, nr 1, s. 3; S. Waltoś, Einige juristische Probleme der Gerichtsberichterstattung, «Archivum Iuridicum Cracoviense», Vol. IV, 1971, s. 171 i n.; P. Kruszyński, Zasada domniemania niewinności w polskim procesie karnym, Warszawa 1983, s. 9; A. Murzynowski, Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1994, s Dodajmy, że termin prasa, w ślad za art. 7 ust. 2 pkt 1 prawa prasowego w toku dalszych wywodów będzie równoznaczny z terminem środki masowego przekazu, a więc również radio, telewizja i wszystkie inne środki periodyczne rozpowszechniania wiadomości. 4 M. Flasiński, Funkcjonowanie zasady jawności rozpraw w sprawach karnych, «Zeszyty Naukowe Instytutu Badania Prawa Sądowego», nr 5, s Tamże, s R. Piekarczyk, Sprawozdawczość prasowa na tle nowego prawa prasowego, Kraków 1985, s (nie publikowana praca magisterska).

3 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 225 oceniające obiektywizm informacji. Różnice w indywidualnej ocenia obiektywizmu poszczególnych informacji prasowych mogły zaważyć na obliczeniach stopnia obiektywizmu w poszczególnych latach. Mimo tych zastrzeżeń nie można wykluczyć dużego prawdopodobieństwa zbliżenia ich do rzeczywistości. Odsetki obiektywizmu pozostają bowiem w korelacji z okresami historii PRL, od głębokiego stalinizmu, przez okres gierkowski do czasów pierwszej Solidarności oraz stanu wojennego. Dane te zaś obliczano nie tylko na podstawie relacji prasowych z procesów, którymi władze były politycznie zainteresowane, ale przede wszystkim na podstawie informacji o procesach kryminalnych w sprawach politycznie obojętnych, bardzo często drobnych i powtarzających się. 3. Od 1 lipca 1984 r., czyli dnia wejścia w życie prawa prasowego z 1984 r., stan prawny uległ poważnej zmianie. Zaczął obowiązywać art. 13 ust. 1 prawa prasowego, który stanowi, że nie wolno wypowiadać w prasie opinii co do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym przed wydaniem orzeczenia w I instancji. Przepis ten ma właśnie na celu ochronę procesu karnego i cywilnego przed przedsądami prasowymi. Przesadą byłoby twierdzenie, że zmierza on wyłącznie do zagwarantowania zasady domniemania niewinności. Przedsądy, przedwczesne urabianie opinii publicznej, bywają też na korzyść oskarżonego, jeśli np. nim jest... 7 dziennikarz oskarżony o zniesławienie. Artykuł 13 ust. 1 prawa prasowego jest wynikiem recepcji słynnego austriackiego Lassersche Artikel z 1862 r. (art. VIII noweli z tego roku do ustawy karnej austriackiej), który nadal obowiązuje w Austrii w postaci nadanej mu przez 23 8 Mediengesetzes. Sporo jednak różnic dzieli przepisy polski i austriacki. Najbardziej istotne z nich to: a) zakaz polski jest zredagowany znacznie bardziej syntetycznie; jest to ogólny zakaz wydawania opinii co do rozstrzygnięcia, bez względu na tryb postępowania lub rangę sądu; b) zakaz przedsądu w polskim prawie prasowym chroni nie tylko proces karny, ale i cywilny, a nadto proces przed sądami administracyjnymi; austriacka ustawa o środkach masowego przekazu (Mediengesetz) bierze w obronę tylko proces karny; c) mimo, że oba przepisy chronią postępowanie tylko przed sądem, pozostawiając poza kręgiem ich oddziaływania postępowanie przygotowawcze, co wynika 9 jednoznacznie z brzmienia obu przepisów, w austriackiej ustawie wyodrębniono 7 I. Dobosz, Procesy prasowe w Polsce w latach , Kraków 1979, s. 34 i n. 8 Wer in einem Medium wahrend eines gerichtlichen Strafverfahrens nach rechtskraftiger Versetzung in den Anklagestand, im Verfahren vor dem Einzelrichter des Gerichtshofes erster Instanz oder im bezirksgerichtlichen Verfahren nach Anordnung der Hauptverhandlung, vor dem Urteil erster Instanz den vermutlichen Ausgang des Strafverfahrens oder den Wert eines Beweismittels in einer Weise erotert, die geeignet ist, den Ausgang des Strafverfahrens zu beinflussen, ist vom Gericht mit Geldstrafe bis 180 Tagessatze zu bestrafen. 9 Tak też B. Kordasiewicz (Jednostka wobec środków masowego przekazu, Wrocław 1991, s. 53 i n.). Inaczej natomiast J. Sobczak (Polskie prawo prasowe, Poznań 1993, s. 117) i H. Gajewska- -Kraczkowska (Rola środków masowego przekazu w realizacji zasady jawności rozprawy, «Studia

4 226 STANISŁAW WALTOŚ jeszcze znaczenie środka dowodowego (den Wert des Beweismittels), którego nie wolno przesądzać; polskie prawo prasowe tu milczy; nie budzi jednak w Polsce zastrzeżeń wykładnia, że niedopuszczalna jest tzw....kierunkowa ocena dowodów, imputująca nawet pośrednio, nieuchronność odpowiedniego orzeczenia, np. unie- 10 winnienia lub skazania ; d) austriacki zakaz ma formę przepisu prawa karnego, statuującego odpowiedzialność karną; polski zakaz nie odwołuje się do prawa karnego, nie został obwarowany żadną sankcją; sąd, prokurator lub strona, której interesu prawnego dotknęło nieobiektywne sprawozdanie, sprzeczne z art. 13 ust. 1 polskiego prawa prasowego, może zażądać odpowiedniego sprostowania lub opublikowania odpowiedzi; podstawę prawną takiego żądania można znaleźć w art. 31 pkt 1 i 2 prawa prasowego 11 (piszącemu te słowa nie jest jednak znany ani jeden przypadek żądania takiego sprostowania; nie znany też jest jakikolwiek przypadek powództwa o ochronę dobra osobistego którejś ze stron, zagrożonej nieobiektywną relacją prasową). 4. Do koncepcji badań empirycznych sprawozdawczości prasowej o przestępstwach i z procesów karnych powrócono w latach Tym razem Katedra Postępowania Karnego wspólnie z Katedrą Kryminologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz katedrami prawa karnego uniwersytetów w Erlangen i Heidelbergu przeprowadziły badania zawartości prasy niemieckiej i polskiej. W ramach wspólnego programu badawczego postanowiono zbadać, posługując się wspólnym standaryzowanym kwestionariuszem, trzy dzienniki polskie i trzy dzienniki niemieckie; po jednym dzienniku ponadregionalnym, po jednym tzw. bulwarowym i po jednym regionalnym z każdego z tych krajów. Kierując się tymi kategoriami wybrano spośród polskich: Życie Warszawy, Ekspres Wieczorny oraz Gazetę Krakowską, a wśród niemieckich: Suddeutsche Zeitung, BILD-Zeitung i Nurnberger Nachrichten. W dziennikach niemieckich zbadano wszystkie artykuły ze stycznia i czerwca 1989 r., a w dziennikach polskich artykuły z okresu od stycznia do czerwca w latach 1988, 1989 i Wyboru dzienników dokonano z końcem 1988 r. Gdyby decydowano o metodzie badania dwa lub trzy lata później, z pewnością postanowionoby poddać badaniu Gazetę Wyborczą zamiast Życia Warszawy, które straciło swą pozycję ogólnopolską. Celem badania było ustalenie, do jakiego stopnia różnice ustrojowe, odmienność systemów gospodarczych i uregulowań prawnych w dziedzinie prawa 12 prasowego wpływają na sprawozdawczość prasową w obu krajach. Iuridica», t. 13, s. 90), którzy są zdania, że zakaz przedsądów rozciąga się także na postępowanie przygotowawcze. Brzmienie przepisu polskiego jest jednak jednoznaczne:...nie wolno wypowiadać w prasie opinii co do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym. Żadnym zaskoczeniem nie jest więc zbieżność prawa polskiego i austriackiego w tym punkcie. Chroni się przed wyrokami prasowymi przede wszystkim ten organ, którego rozstrzygnięcie jest kluczowe, a więc rozstrzygnięcia sądu I instancji. 10 S. Waltoś, Die Presseberichterstattung im polnischen Strafprozessrecht, ZStW 1986, H. 1, s Bliżej tamże, s Dokładny opis badania i wyniki zawiera praca zbiorowa: Kriminalberichterstattung in Polen und Deutschland, red.: D. Dolling, K.H. Gossel, S. Waltoś, Heidelberg 1996 (w druku).

5 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 227 Okazało się, że najczęściej w relacjach prasowych stosowano określenie sprawca przestępstwa (45,5%), rzadziej podejrzany (7,4%) i oskarżony (6,2%). Jak trafnie zauważyła J. Błachutowa, autorka badań empirycznych w Polsce, jeżeli uwzględnić fakt, że 72% relacji dotyczyło postępowania przygotowawczego, a tylko 9,8% postępowania sądowego i 14,8% wyroku oraz że tylko w 29,6% relacji podejrzany przyznał się do winy, to trzeba uznać, iż określenie sprawca przestępstwa było przez prasę nadużywane i stosowane z pogawałceniem zasady domniemania niewinności. Okazało się też, że w 80,7% relacji sprawstwo uznano za pewne. Uwzględniając więc przypadki niewłaściwego posługiwania się określeniem sprawca przestępstwa, jak również kontekst, w jakim opisywany był czyn zabroniony, należy stwierdzić, że w 51% doniesień prasowych nastąpiło przedwczesne 13 osądzenie podejrzanego lub oskarżonego. Inaczej wygląda sytuacja w Niemczech. Tylko w 20% relacji stwierdzono przesądzanie wyników postępowania przed jego prawomocnym zakończeniem. Dodajmy tu niebagatelną uwagę: w Niemczech nie ma odpowiednika art. 13 ust. 1 polskiego prawa prasowego. Powinność powstrzymywania się od przedsądów jest tam tylko nakazem etyki zawodowej. Jeśli weźmie się pod uwagę, że wyniki naszych badań prasy polskiej z lat 1988, 1989 i 1990 wykazały, iż nadal jej daleko do obiektywnych sprawozdań, to nasunąć się musi wniosek, że nie ma dowodu na to, iż zakaz przedsądów wyrażony w art. 13 ust. 1 prawa prasowego miał wpływ na obiektywizm sprawozdań, a zwłaszcza na powstrzymywanie się od wydawania przedsądów. Wolny zaś rynek prasowy sprawia, że jedną z metod nadawania atrakcyjności wypowiedzi jest ubarwianie jej subiektywizmem. Poszukiwanie przyczyny takiego stanu rzeczy tylko w prawidłach wolnego rynku prasowego byłoby jednak bardzo dużym uproszczeniem. Przecież w Niemczech też istnieje taki rynek. Wydaje się, że można zaryzykować hipotezę, iż zakorzeniony głęboko w tamtym kraju respekt wobec norm etyki zawodowej, utrwalone od dziesięcioleci zasady rządzące rynkiem prasowym oraz współpraca dziennikarzy sprawozdawców sądowych z rzecznikami sądów, policji i prokuratury stworzyły taki układ, w którym bardziej nie wypada, niż nie wolno, przesądzać przedwcześnie o winie oskarżonego. Porównanie to jeszcze raz potwierdza prawidło, że nie wystarczy wprowadzenie do systemu prawa normy nakazującej odpowiednie zachowanie. Bez internalizacji tej normy w środowisku, do którego jest ona przede wszystkim adresowana, staje się ona bardziej postulatem do spełnienia niż nakazem do przestrzegania. Nie wydaje się, aby można było spodziewać się wprowadzenia, wzorem ustawy austriackiej lub francuskiej code penal (art. 227), zakazu karnego wpływania na rozstrzygnięcia, do przyszłej ustawy prasowej lub anglosaskiego contempt of court. Przeciwnie, raczej należy oczekiwać, że środowisko dziennikarskie będzie za zniesieniem nawet obecnej lex imperfecta, jaką jest reguła określona w art. 13 ust. 1 obecnego prawa prasowego. 13 Raport J. Błachutowej w: Kriminalberichterstattung...

6 228 STANISŁAW WALTOŚ 5. Ściśle z domniemaniem niewinności łączy się prawo do ochrony przed przedwczesnym opublikowaniem danych osobowych osób wciągniętych w orbitę procesu. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że to jest tylko dopełnienie powinności wynikających z obowiązywania zasady domniemania niewinności. Każdy wyrok skazujący w sprawie kryminalnej stygmatyzuje bowiem w społeczeństwie. Ale nie tylko. Każda wzmianka o prowadzeniu procesu, nawet zaledwie o podejrzeniu o popełnienie przestępstwa, byle skierowanego przeciw osobie opisanej z imieniem i nazwiskiem, jest także stygmatyzacją. Niewiele zmienia uniewinnienie lub umorzenie postępowania. Nikt nie dba o skutki gasnącej sensacji. Dobre wiadomości dla dotychczasowego oskarżonego są złymi wiadomościami dla prasy. Jeżeli nawet w dzienniku ukaże się taka wiadomość, to z reguły nie na tym samym miejscu i nie z taką ekspozycją, jak wiadomości poprzednie. Pod wpływem tych faktów i jako dopełnienie zakazu przedsądów procesowych w polskim prawie prasowym znalazły się reguły, które zakazują ujawniania tożsamości wielu osób wplątanych w proces karny, mając strzec ich godności oraz po części także i innych dóbr osobistych, wśród których nie na ostatnim miejscu jest prawo do traktowania osoby jako niewinnej do uprawomocnienia się wyroku skazującego. Reguła pierwsza dotyczy osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe (art. 13 ust. 2 i ust. 3). Stosownie do niej nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku tych osób, chyba że wyrażą one zgodę albo właściwy prokurator lub sąd zezwoli, ze względu na ważny interes społeczny, na ujawnienie danych osobowych lub wizerunku. Reguła druga dotyczy świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych (art. 13 ust. 2). Stosownie do niej nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku tych osób, chyba że osoby te wyrażą zgodę. Nikt inny, tylko te osoby, są uprawnione do uchylenia tego zakazu. Nawet prokurator i sąd nie mają prawa do ujawnienia ich tożsamości i publikacji wizerunku. W odróżnieniu od reguły pierwszej reguła druga jest znacznie bardziej restrykcyjna. Poza tym wszystkie inne elementy obu reguł są wspólne. Zakazana jest więc każda forma identyfikacji tożsamości bez zezwolenia. Dziennikarzowi pozostaje tylko posługiwanie się inicjałami, pseudonimami, zmienionymi nazwiskami (typowa praktyka w reportażach literackich) lub określeniem opisowym, np. sołtys wsi X. Nie wolno też przedstawiać w relacji z procesu takiego układu sytuacyjnego, z którego jednoznacznie wynikałaby tożsamość osoby mającej prawo do anonimowości, np. podawać bardzo specyficznej funkcji oskarżonego w pewnym okresie, po której można go zidentyfikować bez żadnej trudności. 6. Zakaz ujawniania tożsamości w procesie karnym rozciąga się na całe postępowanie przygotowawcze i całe postępowanie sądowe. Znaczy to, że nawet najwcześniejsze etapy postępowania przygotowawczego są już objęte tym zakazem. Nie wolno więc ujawniać tożsamości nawet podczas tzw. dochodzenia wstępnego, toczącego się na zasadzie art. 267, mimo że nie zostało wydane jeszcze formalne postanowienie o wszczęciu postępowania przygotowawczego. Mniej bezsporna jest

7 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 229 natomiast kwestia, czy zakaz wchodzi w rachubę w przypadku tzw. czynności sprawdzających, czyli nieformalnych, nieprocesowych czynności policji, mających na celu zbadanie, czy w ogóle zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania przygotowawczego. Takie czynności jedni umiejscowiają całkowicie poza procesem karnym, inni traktują jako już postępowanie przygotowawcze. Bez względu na umiejscowienie tych czynności w stosunku do formalnego postępowania przygotowawczego trzeba pamiętać, że podczas tych czynności nikogo nie przesłuchuje się w charakterze podejrzanego, świadków lub biegłych, że jedyną osobą o sprecyzowanym statusie prawnym jest pokrzywdzony. Jedynym wyjątkiem jest dopuszczalność przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej o przestępstwie (art kpk po noweli z dnia 29 czerwca 1995 r. ). Tylko ten świa- 16 dek i pokrzywdzony (w praktyce będzie to z reguły jedna i ta sama osoba) korzystają więc z przywileju anonimowości podczas tych czynności, poprzedzających formalnie wszczynany proces karny. Można zaryzykować hipotezę, że do chwili zniesienia cenzury państwowej, a więc do 1990 r., art. 13 ust. 2 i 3 prawa prasowego był w zasadzie przestrzegany, ze sporadycznymi raczej wyjątkami. Jeśli pojawiło się w prasie nazwisko osoby korzystającej z prawa do anonimowości, to z reguły ze wzmianką, że prokurator lub sąd udzielił zezwolenia na podanie danych osobowych. 7. Zniesienie cenzury, demonopolizacja prasy oraz reguły wolnego rynku prasowego wpłynęły na zmianę obyczajów prasowych w tej dziedzinie. Prasa nie jest w stanie oprzeć się pokusie podawania danych osobowych osób zamieszanych w sprawy karne, jeśli te osoby noszą nazwiska wywołujące silny rezonans polityczny. I nikt wówczas nie dba o jakiekolwiek zezwolenie sądu lub prokuratora. Niech świadczy o tym kilka przykładów, wziętych z najbardziej w tej chwili popularnego dziennika w Polsce, z Gazety Wyborczej, w okresie zaledwie od 26 marca 1993 r. do 9 kwietnia 1993, a zatem w ciągu tylko dwóch tygodni. W dniu 26 marca Gazeta Wyborcza opublikowała notatkę Poseł na skrzyżowaniu, z której wynika, że...doszło do niewyjaśnionego wypadku, w którym uczestniczył m.in. poseł Maciej Zalewski (PPL) i jego srebrna honda. Dzień później, w wydaniu z marca 1993 r. gazeta informowała w notatce Poseł na skrzyżowaniu, że Maciej Zalewski, poseł PPL, przewodniczący sejmowej komisji obrony, uczestniczył w czwartek wieczorem w tajemniczej kolizji drogowej w centrum Warszawy oraz, że...naoczny świadek, który swoje nazwisko podał wyłącznie «Gazecie», mówi, że honda kierowana przez pijanego Zalewskiego dwa razy uderzyła w BMW. Po czym w tym samym numerze, na drugiej stronie pojawiło się długie sprawozdanie z wypadku oraz pierwszych czynności policyjnych. 14 Np. J. Tylman, Instytucja czynności sprawdzających w procesie karnym, Łódź 1984, s. 23 i n.; S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 1995, s. 441; K. Marszał, Proces karny, Katowice 1992, s A. Gaberle, Dochodzenie wstępne w polskim procesie karnym (Podstawowe założenia i problemy), w: Postępowanie przygotowawcze, red.: M. Cieślak, W.E. Czugunow, «Zeszyty Naukowe UJ» 1973, z. 61, s. 145; M. Cieślak, Polska procedura karna, Warszawa 1984, s Dz.U. nr 89, poz. 443.

8 230 STANISŁAW WALTOŚ W numerze z marca 1993 r. na stronie pierwszej czytelnik miał z kolei okazję przeczytać artykuł: Leksztoń żyje, w którym gazeta opisała szczegóły wstępnych czynności śledczych w sprawie przeciwko Januszowi Leksztoniowi, wówczas jednemu z najbogatszych ludzi w Polsce. I jeszcze raz ten sam numer z marca 1993 r. Znajduje się w niej krótka notatka: Syn prezydenta w sądzie, zaczynająca się następującym passusem: 26 kwietnia w Sądzie Rejonowym w Gdańsku odbędzie się rozprawa przeciwko Sławomirowi Wałęsie dowiedzieliśmy się w gdańskiej prokuraturze. W maju ubiegłego roku Sławomir Wałęsa wjechał na chodnik i potrącił Bożenę Z. W wyniku odniesionych obrażeń u ofiary stwierdzono ciężkie i trwałe kalectwo. 17 Numer Gazety Wyborczej z 2 kwietnia 1993 r. publikuje następującą wiadomość: Senator, co pije i płaci. Senat uchylił wczoraj na wniosek Prokuratora Generalnego immunitet senatorowi Henrykowi Czarnockiemu... Prokurator Generalny zarzuca senatorowi, że 3 maja 1992 r. po pijanemu spowodował wypadek drogowy. Gazeta Wyborcza z 9 kwietnia 1993 r. informuje, że Wojciech D. zostaje w celi. Długą notatkę pod tym tytułem otwiera przypomnienie, że Wojciech D., szef Klubu Parlamentarnego PC, aresztowany pod zarzutem płatnej protekcji, przebywa w areszcie tymczasowym już 41 dni. Wszystkie te przykłady świadczą, że w praktyce dziennikarskiej istnieje skłonność do odmawiania prawa do intymności oskarżonym (podejrzanym), jeśli należą oni do kręgu osób publicznych lub pozostają z nimi w bardzo bliskim związku (sprawy karne synów b. Prezydenta RP). Artykuł 13 ust. 1 i 2 prawa prasowego nie czyni żadnej różnicy między osobami publicznymi a innymi. Wniosek stąd, że niefrasobliwe ujawnianie tożsamości osób publicznych, mających prawo do anonimowości, jest naruszeniem prawa prasowego. Mimo że społecznie uzasadniona jest potrzeba podawania do wiadomości publicznej wszelkich informacji o prowadzeniu się takich osób, sfera procesu karnego i cywilnego pozostaje poza swobodą relacji prasowej. Dopowiedzmy zresztą do końca ocenę zachowania prasy. Gdyby prasa ograniczała się do naruszania prawa do intymności tylko osób publicznych, można by jeszcze powiedzieć, że prasa świadomie, w imię wyższych racji, nie stosuje się do obowiązującego prawa. Tak jednak nie jest. Badanie nasze wykazało, że mimo, iż pełne nazwisko oskarżonych ujawniano rzadko (8,2%), to w prawie połowie relacji (48,5%) istniała możliwość jego identyfikacji. Świadczy to, że stosunek dziennikarzy w Polsce do prawa oskarżonego do jego anonimowości w relacji prasowej jest, oględnie mówiąc, niejednoznaczny. Daleko nie odbiega od niego praktyka dziennikarzy niemieckich. Stwierdzono, że dzienniki niemieckie w około 25% relacji podają nazwiska oskarżonego, nie licząc przypadków, w których sprawca był 17 Osiem miesięcy później, w numerze gazety z listopada 1993 r. pojawiło się in extenso nazwisko innego syna prezydenta, Przemysława Wałęsy, któremu również zarzucono spowodowanie poważnego wypadku samochodowego. Relacja zaczynała się słowami: Czy Przemysław Wałęsa uciekał z miejsca wypadku?

9 ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI A ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU 231 nieznany. Możliwość zaś identyfikacji osoby oskarżonego zachodziła w około 40% doniesień prasowych. 8. Czy najbardziej kształtujący w tej chwili opinię publiczną środek masowego przekazu, a więc telewizja, przestrzega przepisów art. 13 ust. 1-3 prawa prasowego? Odpowiedź nie należy do łatwych z bardzo prostego powodu. Po prostu, nikt nie przeprowadził do tej pory systematycznej obserwacji programów telewizyjnych pod tym kątem. Można tylko na podstawie nie zawsze codziennego oglądania stwierdzić, że polscy dziennikarze telewizyjni opanowali już technikę zacierania rysów twarzy oskarżonych i świadków, że znany jest im nakaz niepodawania danych osobowych, choć sceneria, którą kamera pokazuje, często musi prowadzić do choćby częściowej identyfikacji. Od wszystkich dalszych uwag trzeba wstrzymać się jednak do chwili stosownych badań empirycznych. 9. Ani prawo prasowe, ani kodeks karny nie przewidują jakichkolwiek sankcji za naruszenie prawa do wizerunku i anonimowości oskarżonego, świadków, biegłych, pokrzywdzonych w procesie karnym i poszkodowanych w procesie cywilnym. Pozostaje im tylko udanie się na drogę procesu cywilnego z powództwem o ochronę dóbr osobistych (art. 23 i 24 kc). Droga długa i kosztowna. Dopiero w 1995 r. do 18 wiadomości publicznej dotarł pierwszy taki proces. O tym, czy stanie się on precedensem otwierającym serię mu podobnych, czy też będzie tylko przypadkiem sporadycznym, zadecyduje m.in. przebieg i skuteczność samego procesu. Prędzej czy później trzeba będzie jednak wprowadzić do prawa prasowego przepisy zapewniające bardziej skuteczną ochronę anonimowości przed prasowymi przedsądami. Nie wystarczą tu sankcje karne. Potrzebne byłyby także przepisy umożliwiające przeprowadzenie szybkiego postępowania cywilnego o odszkodowanie. 10. Przywilej anonimowości nie rozciąga się na okres po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie sądowe. Od tego momentu nie ma już żadnych przeszkód broniących pisania o uczestnikach procesu z imienia i nazwiska. Ale tylko do czasu i dopóki nie pojawią się okoliczności przemawiające za ponowną ochroną prawa do intymności. Nie budzi żadnych oporów w polskim prawoznawstwie pogląd, że niedopuszczalna jest tzw. spóźniona kronika sądowa, inaczej, przypomnienie procesu po latach z podaniem prawdziwych danych osobowych ówczesnego oskarżonego, gdyby takie przypomnienie miało zniweczyć dopełniony tymczasem proces resocjalizacji, zniszczyć nowe życie rodzinne i zachwiać nowym 19 statusem życiowym dawnego oskarżonego. W takim przypadku odświeżenie 18 Rzeczpospolita z dnia 20 października 1995 r. poinformowała pod tytułem: Proces za ujawnienie twarzy, że Cezary F., koronny świadek w procesie o śmiertelne pobicie Grzegorza Przemyka wytoczył sprawy przeciwko Telewizji Polskiej S.A. i Gazecie Wyborczej. Telewizji zarzucił, że 23 i 24 maja 1995 r. w programach informacyjnych podała do publicznej wiadomości jego personalia i rozpoznawalną sylwetkę oraz twarz bez jego zgody. Gazecie Wyborczej zarzucił natomiast m.in., że w artykule Kto to mówi z 20 czerwca 1995 r. umieszczono jego zdjęcie. Cezary F. zażądał w pozwie przeproszenia i wysokiego odszkodowania. 19 Bliżej M. Szerer, Kultura i prawo, Warszawa 1981, s. 239 i n.; S. Waltoś, Presseberichterstattung..., s. 285.

10 232 STANISŁAW WALTOŚ pamięci o sprawie w społeczeństwie jest niedopuszczalne. Niedopuszczalne jednak nie z punktu widzenia prawa prasowego, ale jedynie z punktu widzenia prawa 20 cywilnego (art. 23 i 24 kc), biorącego w obronę prawo do dóbr osobistych. 11. Kilka refleksji na zakończenie, nie mających żadnych pretensji, aby służyć za podsumowanie. Publiczność procesu za pośrednictwem środków masowego przekazu nieuchronnie grozi naruszaniem zasady domniemania niewinności, szerzeniem przedsądów. Wyplenienie ich z umysłów jest równie trudne, jak łatwe ich zapadanie w pamięć ludzką. Historia stalinizmu w Polsce poucza, że w ustroju totalitarnym sprawozdawczość prasowa staje się jednym z instrumentów służących do zniewolenia poddanych i kształtowania ich świadomości politycznej. Liberalizacja zaś stosunków politycznych znajduje swe odbicie w obyczajach i normach prawnych rządzących sprawozdawczością. Każde zaś zbliżenie do wolnego rynku prasowego powoduje traktowanie informacji prasowej o przestępstwie lub procesie karnym jako towaru, który świetnie się sprzedaje. Sprzedaż jego jest tym lepsza, im bardziej jego redakcja 21 wysuwa na plan pierwszy element sensacji. Zespół norm prawnych regulujących sprawozdawczość sądową w Polsce, mimo że wywodzi się z czasów Polski Ludowej, odznacza się niewątpliwą dbałością o zapewnienie uczestnikom procesu prawa do poszanowania ich godności, o ochronę przed negatywnymi następstwami oddziaływania środków masowego przekazu i zagwarantowanie obiektywizmu relacji prasowej. Można nawet zaryzykować zdanie, że wiele rozwiązań prawnych w tej dziedzinie zasługuje na duże uznanie. Okazuje się jednak, że nie wystarczy stworzyć niezłe prawo, jeśli równocześnie nie skonstruuje się sprawnego systemu egzekwowania tego prawa. 20 Problem ten stał się przedmiotem bardzo żywej dyskusji w prasie na tle bulwersującego artykułu P. Pytlakowskiego w Gazecie Wyborczej (nr 259 z 5 listopada 1993 r.). Autor przypomniał, zakończony 20 lat temu uniewinnieniem proces Jacka Żochowskiego, świeżo mianowanego ministra zdrowia. Fakt odkurzenia tej sprawy, łącznie z podważaniem zasadności uniewinnienia, potępili bardzo ostro M. Edelman i S. Podemski ( Gazeta Wyborcza nr 263 z listopada 1993 r.). 21 Bardzo szczerze mówił o tym H. Rabl, znany dziennikarz niemiecki w czasie konferencji polsko-niemieckiej w Krakowie, poświęconej omówieniu wyników wspomnianego badania (L.K. Paprzycki, K. Łojewski, Sprawozdawczość prasowa z procesów karnych i relacje o przestępstwach w Niemczech i w Polsce, konferencja polsko-niemiecka zorganizowana przez Katedrę Postępowania Karnego UJ, Kraków 4-5 grudnia 1995, Palestra 1996, nr 3-4, s. 200).

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) Sygn. akt I PZ 19/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 października 2015 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV KK 299/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 listopada 2012 r. SSN Jacek Sobczak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Barbara

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego.

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. Dr hab. Hanna Paluszkiewicz Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne Rok akademicki 2010/2011 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. 2. Cele procesu karnego. 3. Proces

Bardziej szczegółowo

POMOC I DOKUMENT W WERSJI WORD DOSTĘPNY POD BIURO@KANCELARIATHS.PL. Sąd Rejonowy w... Wydział Karny. za pośrednictwem. Prokuratury Rejonowej. ul..

POMOC I DOKUMENT W WERSJI WORD DOSTĘPNY POD BIURO@KANCELARIATHS.PL. Sąd Rejonowy w... Wydział Karny. za pośrednictwem. Prokuratury Rejonowej. ul.. OFERUJEMY TAKŻE POMOC W PROWADZENIU SPRAWY PRZED SĄDEM *cena uzależniona od stopnia skomplikowania sprawy POMOC I DOKUMENT W WERSJI WORD DOSTĘPNY POD BIURO@KANCELARIATHS.PL, dnia. r. Sąd Rejonowy w...

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r.

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sygn. akt II KK 135/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSA del. do SN Andrzej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego EWSLETTER Październik 2013 Zmiany dotyczące postępowania karnego Chcielibyśmy uprzejmie poinformować, że w ostatnim czasie weszła w życie istotna zmiana dotycząca postępowania karnego. Co więcej, w związku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak Pan ZSRI5 OO/4/20 14/MM Marek Michalak Kwestię uregulowania treści wokandy sądowej określa zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania salą, w

Bardziej szczegółowo

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( )

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( ) Katowice, dnia ( ) r. L.Dz.W../2015 Sygn. RO-12/UPR4/2014/AF Sąd Rejonowy Zamiejscowy z siedzibą w P. za pośrednictwem: Prokuratura Rejonowa w T. Ośrodek Zamiejscowy w P. sygn. akt. 5 Ds 234/15 ZAŻALENIE

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 2 PAŹDZIERNIKA 2006 R. V KK 243/06

WYROK Z DNIA 2 PAŹDZIERNIKA 2006 R. V KK 243/06 WYROK Z DNIA 2 PAŹDZIERNIKA 2006 R. V KK 243/06 Odpowiedzialność karną na podstawie art. 51 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 101, poz. 926 ze zm.), za opublikowanie

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

SPR!\ W I[]) LI vvości

SPR!\ W I[]) LI vvości 24/GRU/2015/CZ 11: 23 ~ Min. Sprawiedliwoici NR FAKS:225212445 S. OO 1 SPR!\ W I[]) LI vvości..._---- -_... ~ "'' ""'-'"'"-'""""",_ ""'-'( Warszawa,23grudnia 2015 r. Podsekretarz Stanu DL III 072-24/15

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Adwokat przy wykonywaniu zawodu korzysta z wolności słowa w granicach określonych przez zadania adwokatury i przepisy prawa (art. 8 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Cje. Polski proces karny - wprowadzenie. Postępowanie karne

Cje. Polski proces karny - wprowadzenie. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Postępowanie karne to prawnie uregulowana działalność zmierzająca

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa Sygn. akt V KK 411/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2015 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 13 Przedmowa do szóstego wydania.............................. 15 Wprowadzenie............................................... 17

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt SDI 22/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 grudnia 2015 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Dołhy SSN Kazimierz Klugiewicz

Bardziej szczegółowo

Mediacja w sprawach karnych

Mediacja w sprawach karnych Mediacja w sprawach karnych Etapy mediacji selekcja spraw i skierowanie sprawy do mediacji spotkanie mediatora osobno ze stronami wspólne spotkanie sprawcy i pokrzywdzonego w obecności mediatora kontrola

Bardziej szczegółowo

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE?

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? Co oznacza tzw. dobrowolne poddanie się karze? Dobrowolne poddanie się karze, to rozwiązanie dające podejrzanemu możliwość uzgodnienia

Bardziej szczegółowo

I. Definicja i zakres uprawnień

I. Definicja i zakres uprawnień 1 Karta praw ofiary Wszystkie polskie organizacje, instytucje i osoby prywatne stykające się w swojej pracy z ofiarami przestępstw postanowiły dla poprawienia sytuacji ofiar w Polsce podpisać ten dokument.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 42/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki w sprawie J. K. skazanego z art.280 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) Sygn. akt V CZ 129/12 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r.

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-116-03 Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r.

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. Część I PRAWO DO PRYWATNOŚCI WPROWADZENIE Prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV KK 405/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 kwietnia 2013 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSA del.

Bardziej szczegółowo

Psychologia Policyjna Stosowana. Komenda Główna Policji, 2009

Psychologia Policyjna Stosowana. Komenda Główna Policji, 2009 Psychologia Policyjna Stosowana Komenda Główna Policji, 2009 UDZIAŁ PSYCHOLOGA POLICYJNEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM. Cel postępowania karnego: - ustalenie czy zaistniało przestępstwo; - wykrycie sprawcy;

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak Sygn. akt II KK 270/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz

Bardziej szczegółowo

Ochrona wrażliwych danych osobowych

Ochrona wrażliwych danych osobowych Pełnosprawny Student II Kraków, 26-27 listopada 2008 r. Ochrona wrażliwych danych osobowych Daniel Wieszczycki Datasec Consulting Podstawowe akty prawne Konwencja Rady Europy Nr 108 z dnia 28 stycznia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 63/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 października 2013 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marta Romańska SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4 S t r o n a

Spis treści. 4 S t r o n a Spis treści POZNAJ POSTĘPOWANIE SĄDOWE... 7 Sąd powszechny, sąd polubowny - co wybrać?... 8 Sąd polubowny... 8 Sąd powszechny... 9 Jaki wybór?... 9 Właściwy tryb postępowania A raczej, czy zawsze będzie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

1. Prawo do odmowy złożenia zeznań.

1. Prawo do odmowy złożenia zeznań. 1. Prawo do odmowy złożenia zeznań. W obecnym stanie prawnym prawo do odmowy złożenia zeznań przysługuje w dwóch sytuacjach: 1) Po pierwsze osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań, przy czym

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz Sygn. akt III CSK 140/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 stycznia 2015 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz w sprawie z wniosku M. W. przy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 35/14. Dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 35/14. Dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon Sygn. akt V KK 35/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2014 r. SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk Sygn. akt V KK 359/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 grudnia 2014 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym

- o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym Warszawa, dnia 23 października 2012 rok Michał Kabaciński Poseł wnioskodawca Szanowny Pan Cezary Grabarczyk Wicemarszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 119 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CK 169/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 października 2005 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce dla Wyniki badania Metodologia i cele badania Badanie zostało przeprowadzone w dniach 24.05-3.06.2013 metodą internetowych zestandaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10

WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10 WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10 Niestawiennictwo należycie powiadomionego o terminie rozprawy apelacyjnej pełnomocnika wyznaczonego dla wnioskodawcy z powodu określonego w art. 79 1 pkt 3 k.p.k.,

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Lekarz medycyny nie może godzić się na wykorzystywanie swojego nazwiska i tytułu przy wykonywaniu przez spółkę cywilną, której jest wspólnikiem, działalności

Bardziej szczegółowo

NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO od inkwizycyjności do kontradyktoryjności

NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO od inkwizycyjności do kontradyktoryjności NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO od inkwizycyjności do kontradyktoryjności Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne" (art. 2 2 kpk) NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 9 CZERWCA 2006 R. I KZP 12/06

UCHWAŁA Z DNIA 9 CZERWCA 2006 R. I KZP 12/06 UCHWAŁA Z DNIA 9 CZERWCA 2006 R. I KZP 12/06 W sytuacji, gdy nie nastąpi ściągnięcie kosztów procesu karnego w ciągu 3 lat od dnia, w którym należało je uiścić (art. 641 k.p.k.), postępowanie wykonawcze

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 684/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. B.

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 6 września 2006 r. Arbitrzy: Krzysztof Ciemniewski. Protokolant Adam Andrzejewski

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 6 września 2006 r. Arbitrzy: Krzysztof Ciemniewski. Protokolant Adam Andrzejewski Sygn. akt UZP/ZO/0-2420/06 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 6 września 2006 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Tomasz Lubaczewski Arbitrzy: Krzysztof Ciemniewski Sebastian Piotr

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club. Postanowienia ogólne

REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club. Postanowienia ogólne REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club Postanowienia ogólne 1 Sąd Koleżeński jest jednym z organów Władz Stowarzyszenia UniCat Club (dalej: Stowarzyszenia) powoływanym przez

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r. I PKN 164/98

Wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r. I PKN 164/98 Wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r. I PKN 164/98 Jeżeli w chwili rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 w związku z art. 177 1 KP pracodawca i zarząd zakładowej organizacji związkowej nie wiedzą o ciąży

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowości informacji umieszczanych w karcie rejestracyjnej i w zawiadomieniu Na

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II PK 68/07. Dnia 17 lipca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II PK 68/07. Dnia 17 lipca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt II PK 68/07 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 lipca 2007 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa S. M. przeciwko D. Sp. z o.o. w D. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Opinia komisji o formalnej poprawności oświadczenia senatora

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks karny. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy posła Michała Kabacińskiego.

- o zmianie ustawy Kodeks karny. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy posła Michała Kabacińskiego. Warszawa, dnia 25 września 2012 r. Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Ruch Palikota Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. Opracowano na podstawie Dz. U. z 2010 r. Nr 197, poz. 1307. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 nietezowane LEX nr 1130385 1130385 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sędziowie SN: Romualda Spyt, Jolanta

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k.

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k. Sygn. akt V CZ 64/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 października 2010 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wojnicka

POSTANOWIENIE. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wojnicka Sygn. akt SNO 27/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Szkolenie podstawowe z ustawy o ochronie danych osobowych dla wolontariuszy świadczących pomoc na rzecz podopiecznych Ośrodka Pomocy Społecznej

Szkolenie podstawowe z ustawy o ochronie danych osobowych dla wolontariuszy świadczących pomoc na rzecz podopiecznych Ośrodka Pomocy Społecznej Szkolenie podstawowe z ustawy o ochronie danych osobowych dla wolontariuszy świadczących pomoc na rzecz podopiecznych Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola m. st. Warszawy Akty prawne z zakresu ochrony

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 11 STYCZNIA 2011 R. V KK 361/10

POSTANOWIENIE Z DNIA 11 STYCZNIA 2011 R. V KK 361/10 POSTANOWIENIE Z DNIA 11 STYCZNIA 2011 R. V KK 361/10 W świetle przepisu art. 53 27 k.k.s., należność publicznoprawna uszczuplona czynem zabronionym jest to wyrażona liczbowo kwota pieniężna, od której

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Rozdział I ZASADY OGÓLNE

Rozdział I ZASADY OGÓLNE ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ RZECZNIKA PATENTOWEGO Tekst jednolity, wraz ze zmianami uchwalonymi na IV Krajowym Zjeździe Rzeczników Patentowych w dniu 07 września 2005 r. Rozdział I ZASADY OGÓLNE 1 Zasady etyki

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty ochrony danych osobowych Ilu Kowalskich żyje na świecie?

Wybrane aspekty ochrony danych osobowych Ilu Kowalskich żyje na świecie? Zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych, za dane te uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Najważniejszym aktem normatywnym, który

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1. USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) wprowadza się

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

Uchwała dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 133/09

Uchwała dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 133/09 Uchwała dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 133/09 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Marian Kocon Sędzia SN Bogumiła Ustjanicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzycieli

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 125/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 czerwca 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Jan

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2144 Warszawa, 22 października 2003 r.

Druk nr 2144 Warszawa, 22 października 2003 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-172-03 Druk nr 2144 Warszawa, 22 października 2003 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Od Autora... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Od Autora... 15 Wykaz skrótów............................................ 13 Od Autora................................................ 15 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia podstawowe w procesie rozpoznania znamion przestępstw i

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CNP 27/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 maja 2007 r. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Grzegorz

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 81/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Bogumiła

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) Sygn. akt III SO 2/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 marca 2011 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) w sprawie z odwołania

Bardziej szczegółowo

3. Typ studiów: dzienne, jednolite, magisterskie

3. Typ studiów: dzienne, jednolite, magisterskie 1. Nazwa przedmiotu: Postępowanie cywilne 2. Kierunek: prawo 3. Typ studiów: dzienne, jednolite, magisterskie 4. Rodzaj zajęć: wykład 5. Status przedmiotu: wykład - obligatoryjny 6. Rok studiów, semestr:

Bardziej szczegółowo