Praktyczne zastosowania narzędzi propagandowych. Język propagandy

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Praktyczne zastosowania narzędzi propagandowych. Język propagandy"

Transkrypt

1 Praktyczne zastosowania narzędzi propagandowych. Język propagandy Język, którym się porozumiewamy podlega, podobnie jak forma przekazów medialnych, ciągłym modyfikacjom. Wynikają one z różnorakich przemian zachodzących w społeczeństwach, zwłaszcza w momentach przełomów dziejowych. Nie inaczej ma się sprawa z językiem polskich mediów. Zmiany w nim zachodzące podyktowane są m.in. komercjalizacją przekazów, czy też wzrostem tempa życia odbiorców, co powoduje wybiórcze podejście tych ostatnich do przekazywanych im informacji. Grażyna Majkowska wymienia kilka elementów stanowiących egzemplifikację wspomnianych procesów zmian językowych. Na pewno jest to spotęgowanie wyrazistości komunikatów polegające na rezygnacji ze stosowania słownictwa i frazeologii neutralnej stylistycznie i emocjonalnie 1. Innym jest wielogłosowość tekstu medialnego polegająca na tym, iż dziennikarz rezygnuje z ferowania wyroków i komentowania, a jego działalność polega głównie na relacjonowaniu głosów ekspertów. Wypowiedzi te cytuje się i powtarza, co wpływa także na ujednolicenie języka komunikatów 2. Kolejnym zaś z omawianych zjawisk jest przekształcanie się języka mediów w tzw. infotainment, czyli połączenie informacji z rozrywką. W wyniku tego zabiegu przekazy wzbudzają strach, zazdrość, agresję i wiele innych zjawisk inkryminowanych działaniom propagandowym, kosztem kompletności i rzetelności informacyjnej 3. Niezależnie jednak od zmian, jakie zachodzą w języku komunikatów, także propagandowych, wskazać można zabiegi, które od lat niezmiennie służą manipulacji językowej. Ich wskazaniu i przedstawieniu poświęcony zostanie ten podrozdział. W cytowanej już wielokrotnie pracy Teoria i praktyka propagandy J. Fras zauważa, iż komunikaty perswazyjne są elementem oddziaływania nie tylko w propagandzie totalitarnej, ale również w społeczeństwach nastawionych konsumpcyjnie. Obywatele zaś bronić się mogą przed manipulacją poprzez izolację 1 G. Majkowska: O języku mediów. [w:] Dziennikarstwo i świat mediów. Kraków 2000, s Autorka podaje przykłady tekstów, gdzie w tytułach, ale także i w tekstach informacyjnych używa się słownictwa silnie nacechowanego ekspresywnie. Wydaje się, że nie pozostaje to bez wpływu na przekazy propagandowe, które aby zostać zauważone, muszą eskalować dramatyzm, grozę przekazów. 2 Ibidem, s. 234, Ibidem, s Na temat zmian we współczesnym języku polityki patrz również: Język nam zmiękł. Z prof. Jerzym Bralczykiem rozmawia Piotr Lipiński. Gazeta Wyborcza 2003, nr 166, s

2 od mediów oraz rozpoznanie mechanizmów perswazyjnych języka 4. Dla jasności wywodu warto w tym miejscu odnotować pewną różnicę semantyczną występującą w relacji perswazja manipulacja. J. Fras używa określenia perswazja w kontekście działań propagandowych. Jest ona, wedle tej autorki, oddziaływaniem zmierzającym do pozyskania akceptacji lub przychylności odbiorcy 5. Manipulacja natomiast zasadzać się będzie na dominującej pozycji nadawcy, które poprzez komunikaty chce nakłonić ich odbiorcę do działań mu obcych, szkodliwych 6. Działania manipulacyjne uznawane są, wedle cytowanej autorki, za szczególnie szkodliwe i nieetyczne. Igor Borkowski przytacza definicję J. Bralczyka, który perswazyjnymi nazwał te elementy tekstu, które służą bezpośredniemu i pośredniemu stymulowaniu postaw, stanów przekonaniowych. Należy je odróżnić od elementów dyrektywnych, za które uznamy bezpośrednie i pośrednie wezwania do zachowań aktywnych 7. Natomiast definicja manipulacji językowej opiera się na założeniu, że mamy do czynienia: [...] z takim językowym działaniem perswazyjnym, które ma wpłynąć na postawy odbiorców (czasem: sprowokować ich działania) przy założeniu nieznajomości (lub nierozpoznawania) właśnie stosowanych przez nadawcę zabiegów. Manipulacją zatem jest schlebianie odbiorcy, uzurpacyjne identyfikacje z nim, przemycanie informacji, tendencyjne zmienianie nazw i opisywanie zdarzeń, odwoływanie się do wartości po to, by wywołać np. pożądane mniemania u odbiorcy, który nie zdaje sobie sprawy z intencjonalności tych chwytów 8. Powstaje zatem pytanie, jak te polisemiczne określenia sklasyfikować? Wydaje się, iż najwłaściwsze będzie ich rozróżnienie ze względu intencje towarzyszące nadawcy. Pojęcie manipulacji odnosi się do działań, którym obserwator przypisuje z góry negatywne konotacje, są to działania wrogie: różnica między manipulacją językową a perswazją językową sprowadza się do oceny intencji nadawcy. Manipulację językową uprawiają więc ludzie, których intencje uważamy za nieuczciwe; z reguły są to nasi polityczni lub ideologiczni przeciwnicy lub konkurenci 9. 4 B. Dobek-Ostrowska, J. Fras, B. Ociepka, op. cit., s B. Dobek-Ostrowska, J. Fras, B. Ociepka, op. cit., s. 91. Perswazja opiera się wedle autorki na trzech technikach: apelowaniu i argumentowaniu (techniki jawne) oraz sugerowaniu (technika niejawna). 6 Ibidem, s Cytat za: I. Borkowski, op. cit., s J. Bralczyk: Manipulacja językowa. [w:] Dziennikarstwo i..., op. cit., s Cytat za: I. Borkowski, op. cit., s Por. także: M. Szulczewski, op. cit., s. 53; R. Borecki, op. cit., s

3 Perswazyjność przekazów opiera się na przynajmniej na czterech elementach, które sklasyfikował I. Borkowski: emocjonalizacja odbioru pozwalająca na uniknięcie lub ograniczenie przez podmiot działań analizy racjonalnej, rozumowej, dążenie do osiągania wspólnoty świata i wspólnoty języka poprzez budowę wspólnego świata nadawcy i odbiorcy, tworzenie wspólnoty, symplifikacja rozkładu wartości wynikająca z powyższych elementów i pozwalająca na dyferencjację dwóch stron (relacja my i oni) i przypisywanie wedle manichejskiego wzorca wartości wspólnym naszej stronie i naszym przeciwnikom; wszyscy ci, którzy nie znaleźli się po naszej stronie, stają się przeciwnikami, często kozłem ofiarnym z techniki scapegoating opisanej powyżej, mechanizm odbioru bezalternatywnego stawia on słuchacza w sytuacji zwalniającej od podejmowania decyzji, często trudnej. Jest ona nieunikniona, a zaproponowane rozwiązania wydają się najlepszymi 10. Bardziej precyzyjną charakterystykę uwzględniającą językowe działania manipulacyjne zaproponował J. Bralczyk, uznając za działania manipulacyjne naruszanie reguł komunikacyjnych, w szczególności zaś: celowe używanie formuł uniemożliwiających falsyfikację sądów, tendencyjne stosowanie nieostrych pojęć, zestawianie informacji w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu, wyolbrzymianie lub pomniejszanie skali zjawisk, zacieranie granic między rzetelnym obiektywnym opisem i subiektywną oceną 11. Techniki stosowane w manipulowaniu opinią publiczną są bardzo bogate i zależne od wprawy, z jaką posługują się językiem manipulujący, ich temperamentu oraz czynników obiektywnych, zewnętrznych, które muszą wziąć pod uwagę prowadzący działania propagandowe. Poniżej zaprezentowane zostaną wybrane i najczęściej występujące elementy stosowane w językowych manipulacjach propagandowych. 1. Oceny i wartości 10 I. Borkowski, op. cit., s J. Bralczyk: Manipulacja..., op. cit., s. 246.

4 Próbę wykreowania świata, o którym propagandysta będzie mówił (niezależnie od tego, czy dobrze, czy źle) rozpocząć należy od wykreowania wspólnego systemu wartości. J. Bralczyk zwraca uwagę, że w przekazach propagandowych wizja świata ma na ogół charakter manichejski; dobro i zło są konkretnie określone: jest to świat, w którym są podkreślane przede wszystkim następujące cechy: ważność, powszechność, bliskość, konieczność, słuszność, spójność, postęp i trwałość, które jako cechy tworzą pewien system wartości 12. Wprowadzanie określonego systemu wartości polegać może na prostym zabiegu przypisania odbiorcy własnego systemu, bądź też na formułowaniu tekstu w taki sposób, iż prawdy w nim zawarte w całości lub częściowo są niemożliwe do zanegowania. Oceny i wartości mogą przybierać w tekście postać jawną (dobry-zły; pozytywny-negatywny; sukces-fiasko), jak i występować w trzech stopnia ukrycia. W stopniu pierwszym przywołujemy w opisach cechy i zjawiska powszechnie uważane za pozytywne (wolność, prawa człowieka, humanitaryzm) i negatywne (wojna, agresja, fundamentalizm). W drugim stopniu ukrycia pojawiają się określenia nacechowane wywołujące pozytywne lub negatywne konotacje. Kreujący komunikat ma do wyboru ogromną liczbę złożeń; porozumienieknowania; rebeliant, partyzant-terrorysta; oszczędny-skąpy; rząd-reżim 13. W trzecim stopniu ukrycia pojawiają się terminy, których wydźwięk zależy od kontekstu zdania. W przekazie może znaleźć się np. stwierdzenie, że przeciwnik przeciąga negocjacje (sugerujemy brak jego woli kompromisu), które to określenie będzie miało negatywne konotacje. Możemy jednak powiedzieć, że negocjację przeciągają się sugerując wolę zawarcia porozumienia i jednocześnie istnienie jakichś obiektywnych trudności. Zabieg wprowadzania ocen i wartości jest wzmacniany przez apredykatywność, presupozycje, metaforyzację wypowiedzi, negację, emfazę, zastosowanie kwantyfikatorów, absolutywizację i stosowanie określeń niepodważalnych Struktury apredykatywne 12 J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Oceny mogą mieć charakter jawny a także w różnym stopniu ukryty. Oceny jawne są łatwe do wychwycenia, wprost określa się istniejące stany rzeczy. Natomiast oceny ukryte opierają się m.in. na zachowywaniu pozorów obiektywności (I stopień ukrycia), gdy używamy określeń kojarzonych w danym kręgu kulturowym w konkretny sposób i albo można nazwać je po imieniu albo pominąć je milczeniem; (II stopień ukrycia), gdy stosować można zamiennie słownictwo a różnice w ocenach zasugerować nam może nawet długość tekstu oraz używanie sformułowań, które mogą uchodzić za nacechowane oceniająco (III stopień ukrycia). Szerzej patrz: J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Ten ostatni przykład jest o tyle ciekawy, iż określenie reżim jest nacechowane negatywnie w języku publicystyki, natomiast w naukach politycznych oznacza, nic innego, jak formę sprawowania władzy (reżim demokratyczny, autorytarny, totalitarny) i jako taki ma konotacje neutralne. 14 J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s. 97.

5 Struktury te, jak podaje J. Bralczyk, uniemożliwiają zanegowanie poprzez proste zaprzeczenie głoszonych sądów 15. Najczęściej są stosowane w sytuacji tworzenia haseł propagandowych oraz tytułów prasowych, zwłaszcza w momentach, gdy czas teraźniejszy i tryb orzekający zostaną zastąpione innymi formami. Stają się poprzez to niemożliwe do zanegowania, podane do publicznej akceptacji. Przykładem haseł wyborczych trudnych do zanegowania są np.: Wybierzmy przyszłość, Polska równych szans, Dom wszystkich Polska obalić zaś dość łatwo, bez wikłania się w dyskusję z wyborcą np. hasło Krzak tak Presupozycje Presupozycje to : założone sensy wyrażeń przyswajane przez odbiorców w sposób nie w pełni świadomy, ponieważ podawane są jako założenie wspólne nadawcy i odbiorcy 16, albo o ich prawdziwości wiemy dzięki wspólnej wiedzy 17. Konstrukcje te polegają na wprowadzaniu pewnych sądów poza tematem, poza strukturą tematyczno-rematyczną zdania 18. Dzięki temu zabiegowi głoszone sądy zyskują na prawdziwości i stają się trudne do zanegowania. Jeżeli w relacji z akcji napiszemy: kolejny udany nalot na wybrane cele wroga, z góry sugerujemy, że były (co nie musi przecież być prawdą) takie naloty wcześniej i również zakończyły się sukcesem. W zdaniach, gdzie pojawia się presupozycja, często stosowane są określenia: dalszy, kolejny, następny, coraz lepszy, sugerujące pewne continuum zdarzeń, fakty nie wymagające udowodnienia. Presupozycje mogą również przybierać formę pytań; w wyrażeniu Czy przestał Pan już brać łapówki? 19 sugerujemy, iż osoba, o której mówimy przyjmowała korzyści majątkowe (jest to element wspólnej wiedzy ), a kwestia otwartą pozostaje tylko, czy ciągle tą działalność uprawia, czy też jej zaprzestał. Możemy to również przetransponować na język współczesnej propagandy i postawić w tekście pytanie: Czy prezydent Miloszević zaprzestał prowadzenia ciągłych czystek etnicznych w Kosowie? 1.3. Metafora Metafory zasługują na przywołanie, chociaż ich zastosowanie we współczesnym języku propagandy uległo znaczącemu ograniczeniu. Określenia metaforyczne, odnoszące się do szeroko pojętego życia politycznego, I. Borkowski 15 Ibidem, s B. Dobek-Ostrowska, J. Fras, B. Ociepka, op. cit., s J. Bralczyk: Manipulacja..., op. cit., s I. Borkowski, op. cit., s Kwestia ta pochodzi z jednego z odcinków serialu 07 Zgłoś się.

6 sklasyfikował jako sfery, z których czerpią natchnienie twórcy współczesnych metafor. Są to teatr, gra- rozrywka, sport, wojna, erotyka, choroby, przestrzeń 20. gra teatr sport wojna erotyka choroby przestrzeń Tabela 2. Metafory języka propagandy gra o wielką stawkę, gierki, sztuczki, sytuacja patowa, przetasowania, zasady fair play aktorzy sceny politycznej, kurtyna, marionetki, akt, odsłona, działanie pod publikę zadyszka, grać do jednej bramki, nokaut, półmetek, odbijać się od dna, kondycja wojna na górze, na szczycie, bitwa o..., ofiary, czystki, potyczki, działanie, dezercja polityczna, zawieszenie broni, zasłona dymna, działanie prewencyjne, nalot, bombardowanie informacjami, atak, batalia o..., poligon gra wstępną, uległość polityczna, oziębłość polityczna, cnota polityczna, zdrada choroba, infekcja, awersja, agonia, gangrena, rak epidemia, diagnoza, rehabilitacja, antidotum, panaceum droga, wędrówka, szlak, bezdroża, manowce, iść naprzód, iść na skróty, wąskie horyzonty Źródło: Tabela własna na podstawie następujących opracowań: I. Borkowski: Świt wolnego słowa. Język propagandy politycznej Warszawa 2003, s ; B. Dobek-Ostrowska, J. Fras, B. Ociepka: Teoria i praktyka propagandy. Wrocław 1999, s oraz materiałów własnych. Zastosowanie metafor wpływa na plastyczność języka, umożliwia przedstawienie konkretnych informacji w sposób bardziej docierający do widza, a jednocześnie, co podkreśla J. Bralczyk, stosowanie metafor i tzw. stylu wyższego emocjonalizują przekaz i utrudniają polemikę z nim Negacja Operowanie negacją polega na zastosowaniu jednej z formuł: a) zwykła negacja: nie X lub: nie jest tak, że X; b) podwójna negacja: nie jest tak, że nie X lub (jako emfaza) naprawdę X; c) zdanie kompletne : nie X (lecz) Y, przy X= nie Y Szerzej na ten temat patrz: I. Borkowski, op. cit., s ; B. Dobek-Ostrowska, J. Fras, B. Ociepka, op. cit., s J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Ibidem, s. 100.

7 Zastosowanie negacji, zwłaszcza w sytuacji wyprzedzającego komentarza utrudnia zajęcie innego stanowiska, uprzedzając niejako przewidywane negatywne/ pozytywne reakcje odbiorcy wprowadzamy je do komentarza i negujemy: (...) wprowadzenie sądu przeciwnego niż sąd nadawcy, a więc antycypacja możliwej negatywnej reakcji na zdanie, falsyfikowalność jego znacznie osłabia 23. Negacje były szczególnie charakterystyczne dla języka propagandy PRL-u, natomiast współcześnie raczej się w wypowiedziach nie pojawiają Kwantyfikatory Kwantyfikatory (mały i duży) służą do pomniejszania lub powiększania znaczenia opisywanych zjawisk, w zależności od potrzeb propagandowych. Pomniejszanie, które J. Bralczyk określa mianem minoryzacji 24 znaczenia odbywa się poprzez stosowanie takich określeń jak: niektórzy (niektóre); ci, co...; tacy, co...; pewne; wiadome; niektórzy. Sprowadzają one opisywane zjawiska do ograniczonych rozmiarów, a dodatkowo wyraźnie widoczna jest ich negatywna ocena. Ich częstotliwość pojawiania się w mediach jest raczej ograniczona, gdyż chyba zbyt mocno kojarzą się Polakom z okresem PRL-u. Natomiast kiedy pojawiają się duże kwantyfikatory mamy do czynienia z zabiegiem majoryzacji 25, powiększania, maksymalizacji rozmiarów określonych zjawisk. Jeżeli w tekście pojawiają się takie określenia jak: każdy [europejczyk]; wszyscy [ludzie dobrej woli]; powszechny [głos oburzenia]; cały [naród], wtedy ciężko jest podjąć polemikę. Głoszone powszechne poparcie dla jakiejś idei na polu językowym jest dość prostym zabiegiem, natomiast jego znaczenie jest nie do przecenienia i pojawia się często jako instrument technik propagandowych. Tworzenie wspólnego obrazu świata, czy zastosowanie techniki owczego pędu bez zastosowania dużych kwantyfikatorów są bardzo utrudnione Wyrażenia niepodważalne W każdym systemie politycznym występuje pewien katalog pojęć o dużym stopniu zideologizowania, które są przywoływane w każdej publicznej debacie. Ich wykorzystanie odsuwa wszelką możliwość polemiki, gdyż pojęcia którymi operujemy mają przypisane określone konotacje, są słuszne, trudno podważalne, cieszą się powszechnym uznaniem. W okresie PRL-u były nimi na pewno socjalizm, klasa robotnicza, partia robotnicza stanowiące żelazny element każdego tekstu 23 J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Ibidem, s Ibidem, s. 104.

8 propagandowego: przywołanie socjalistyczności czegokolwiek jako argumentu jest w zasadzie ostateczne i automatycznie może wykluczyć negatywną reakcję 26. W systemach demokratycznych za wyrażenia niepodważalne uchodzić pomogą takie określenia, jak: prawa człowieka, demokracja (najczęściej liberalna), opinia publiczna (która najczęściej coś sądzi, popiera), pluralizm, wolność, consensus oraz w mniejszym stopniu np. poprawność polityczna czy praworządność Zastosowanie cudzysłowu Zastosowanie cudzysłowu w tekstach propagandowych ma za zadanie wzmocnienie negatywnego wydźwięku opisywanych zjawisk. Określenia ujmowane w cudzysłów tracą swoje pierwotne znaczenie, zostaje ono postawione pod znakiem zapytania. Jeżeli w tekście napiszemy: ten znany demokrata, to sugerujemy odbiorcy, iż opisywana przez nas osoba daleka jest od demokratycznego sposobu np. rządzenia i dodatkowo jeszcze wprowadzamy element ironiczny. Podobnie będzie ze stwierdzeniami: niezależny publicysta, doskonały strateg, wiarygodny polityk, sprawiedliwy wyrok, etc. Podobny efekt, choć w nieco inny sposób uzyskuje się dzięki zastosowaniu inicjalnego określenia jak. Pomijając w komunikatach odniesienia do przekazów agencyjnych, gdzie nie podważamy wiarygodności informacji, wszelkie inne konstrukcje rozpoczynające się od sformułowań: jak się wyraził...; jak to sformułował; jak to przedstawił..., podważają bądź prawdziwość całej wypowiedzi, bądź też dyskredytują rzetelność języka, wykorzystywanych pojęć Hiperbole Określenia hiperbolizujące to inaczej określenia świadomie przesadne, nieadekwatne do sytuacji, wyolbrzymione. Stosowane są dla uplastycznienia języka komunikatów, ale także dla zwiększenia ich siły oddziaływania. Złożenia takie jak; nadludzki [wysiłek], bezprecedensowy [akt], historyczny [czyn], oszalały [z gniewu], brzeg przepaści, budują pożądany klimat wypowiedzi, sugerują zbawcze działanie jakichś osób, instytucji w trudnych sytuacjach, wreszcie mówią o niepowtarzalności, unikatowości pewnych zdarzeń Ibidem, s Relacje semantyczne demokracja- demokracja liberalna i ich znaczeniu dla życia politycznego współczesnych państw demokratycznych przedstawione zostały w eseju J. Zadenckiego; patrz; J. Zadencki: Skandynawskie spory. [w:] Lewiatan i jego wrogowie. Szkice postkonserwatywne. Kraków 1998, s J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Por.: I Borkowski, op. cit., s. 71.

9 Hiperbole można również wykorzystać sugerując odbiorcom negatywna ocenę opisywanych zjawisk. Można powiedzieć w kontekście neutralnym, że: rząd energicznie próbuje rozwiązać problem; można też powiedzieć, że: rząd miota się w poszukiwaniu rozwiązania Złożenia metonimiczne Polegają one m.in. na zastępowaniu nazw kraju, rządu państwa nazwą stolicy, bądź też nazwiskiem głowy państwa, czy rządu. Dzięki takiemu zabiegowi sugerujemy odbiorcy, że np. działania reżimu Miloszevicia, czy też działania Belgradu są dalece odmienne od oczekiwań społeczeństwa, nie są w nim akceptowane. Technika ta stosowana była bardzo często w publicystyce PRL-u, ale i we współczesnych przekazach może znaleźć zastosowanie, choć trzeba też koniecznie podkreślić, że jej zastosowanie nie zawsze musi mieć charakter propagandowy, a jest po prostu zastosowaniem figury retorycznej ubarwiającej przekaz Zdania egzystencjalne Zastosowanie zdań egzystencjalnych ma dwojakie znaczenie; może różnym bytom ową egzystencje dawać lub odbierać. Konstrukcje zaczynające się od słów: istnieje, są tacy, są takie, wskazują na istnienie, a często stanowią przyznanie się do istnienia zjawisk, czy grup, nieprzychylnych twórcy komunikatu. Często w tym kontekście, jak wskazuje J. Bralczyk, pojawiają się określenia dotyczące tymczasowości owych zjawisk, czy grup, sugerujące, że nadawca jest bliski uporania się nimi (jeszcze, nadal), albo że mają one charakter tymczasowy (niekiedy, czasem, pojawiające się) 32. Możemy też mieć do czynienia z sytuacją, gdy realnie występującym zjawiskom, w związku z ich niepożądanym przez nas charakterem, odmawiamy racji bytu, zwłaszcza jeśli są wynikiem działań przeciwnika: jest normą, że w TP [tekstach propagandowych Ł. Sz.] zjawiska niekorzystne dla nadawcy i tych, z którymi się solidaryzuje (...), traktowane i opisywane są tylko jako cele tych działań, a same te działania jako próby takich działań. Przypisuje się w ten sposób przeciwnikowi 30 Inne ciekawe przykłady podaje J. Fras: (+) popiera stanowisko (-) idzie na pasku; jest na usługach; (+) doznał niepowodzenia, porażki (-) poniósł (druzgocącą klęskę). Por.: B. Dobek- Ostrowska, J. Fras, B. Ociepka, op. cit., s Szerzej na temat konstrukcji metonimicznych patrz: J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Szczególnym zastosowaniem złożeń metonimicznych jest synekdocha, gdzie dokonujemy zamiany ogólnej nazwy przedmiotu na bardziej szczegółową, bądź odwrotnie. 32 J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s

10 niedobre intencje odbierając mu zarazem satysfakcję z korzystania z efektów swych zachowań 33. W tym kontekście pojawiają się takie sformułowania, jak: próby, usiłowania, zabiegi oraz gdy mówimy, że przeciwnik chce, obstaje, domaga się czegoś, w domyśle nierealnego. Obok opisanych powyżej technik manipulacyjnych wymienić można ponadto prefigurację 34, zastosowanie prefiksów 35, pozorną szczerość wypowiedzi, czasem nawet zastosowanie w pewnych kontekstach liczby pojedynczej i mnogiej J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s Patrz: I. Borkowski, op. cit., s Zastosowanie formatów przedrostkowych: anty-, pro-, neo-, kontr-, które wraz z morfemami będącymi nazwami nazw państw, czy miast sugerować mogą negatywny stosunek do głoszonych powszechnie ocen. Szerszej patrz: J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s J. Bralczyk: O języku..., op. cit., s. 95.

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Jak przekonywać innych do swoich racji? Dr Witold Szumowski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 3 listopada 2014r. Plan dzisiejszych zajęć Istota przekonywania Wywieranie

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) Wymagania szczegółowe 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI klasa pierwsza. XVIII Liceum Ogólnokształcące im. Prof. Akademii Krakowskiej. Św. Jana Kantego

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI klasa pierwsza. XVIII Liceum Ogólnokształcące im. Prof. Akademii Krakowskiej. Św. Jana Kantego WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI klasa pierwsza XVIII Liceum Ogólnokształcące im. Prof. Akademii Krakowskiej Św. Jana Kantego I. Zasady oceniania i sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych Ocenianie

Bardziej szczegółowo

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski Piotr Lewandowski Creative writing publicystycznych tekstów dziennikarskich kreatywny wywiad dziennikarski Copyright by Piotr Lewandowski & e-bookowo Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-561-8

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO I. Zdający zna: 1) proste struktury leksykalno- -gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi poprawnych pod względem fonetycznym, ortograficznym,

Bardziej szczegółowo

Składa się on z czterech elementów:

Składa się on z czterech elementów: Asertywność umiejętność powiedzenia nie, odmowy lub obrony własnych postaw, granic, psychologicznych w taki sposób, aby z jednej strony nie odczuwać wyrzutów sumienia, że sie powidzialo nie, kiedy ktoś

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń:

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń: Wymagania na poszczególne oceny z języka angielskiego dla uczniów Technikum Zawodowego, Zasadniczej Szkoły Zawodowej i Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej w

Bardziej szczegółowo

PERSWAZJA SŁOWNA W JĘZYKU POLITYKI JAKO FORMA ODDZIAŁYWANIA NA SPOŁECZEŃSTWO

PERSWAZJA SŁOWNA W JĘZYKU POLITYKI JAKO FORMA ODDZIAŁYWANIA NA SPOŁECZEŃSTWO PERSWAZJA SŁOWNA W JĘZYKU POLITYKI JAKO FORMA ODDZIAŁYWANIA NA SPOŁECZEŃSTWO Marek Babiś Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie Streszczenie Język jest najbardziej uniwersalnym

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63.

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63. Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63 Zadania zamknięte Zad.1 Zad.4 Zad.6 Zad.8 Zad.9 Zad.11 Zad.13 Zad.14 Zad.16 Zad.18

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK JĘZYK -TEMATY CZĘŚĆ WPROWADZAJĄCA 1. Czym jest język? 2. Jak nasze myśli wpływają na język? 3. Zasady jak się porozumiewać by być zrozumianym. 4. Jak język wpływa na nasze

Bardziej szczegółowo

Język perswazji w praktyce Jak skutecznie wpływać na rozmówców i przekonywać ich do swoich racji?

Język perswazji w praktyce Jak skutecznie wpływać na rozmówców i przekonywać ich do swoich racji? Język perswazji w praktyce Jak skutecznie wpływać na rozmówców i przekonywać ich do swoich racji? Szkolenie opracowane na podstawie najnowszych odkryć programowania neurolingwistycznego i wywierania wpływu

Bardziej szczegółowo

Jolanta Sławek, Czytelnik uwolniony? Perswazja w informacji prasowej, Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2007, ss.

Jolanta Sławek, Czytelnik uwolniony? Perswazja w informacji prasowej, Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2007, ss. Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Językoznawcza XV (XXXV) Jolanta Sławek, Czytelnik uwolniony? Perswazja w informacji prasowej, Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2007, ss. 160 W ostatnim

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu maturalnego z języka niemieckiego w klasach dwujęzycznych

Analiza wyników egzaminu maturalnego z języka niemieckiego w klasach dwujęzycznych Analiza wyników egzaminu maturalnego z języka niemieckiego w klasach dwujęzycznych 1. Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych Pisemny egzamin maturalny z języka niemieckiego dla klas dwujęzycznych obejmował

Bardziej szczegółowo

MANIPULACJA ZA POMOCĄ AKTÓW EMOTYWNYCH

MANIPULACJA ZA POMOCĄ AKTÓW EMOTYWNYCH Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki MANIPULACJA ZA POMOCĄ AKTÓW EMOTYWNYCH Opublikowano w: Mechanizmy perswazji i manipulacji, red. Grażyna Habrajska, wyd. Leksem, Łask 2007 PODSTAWOWE ZAGADNIENIA 1)

Bardziej szczegółowo

Co wolno dziennikarzowi?

Co wolno dziennikarzowi? Co wolno dziennikarzowi? Co w dziennikarstwie jest etyczne? Co i rusz czytamy słowa oburzenia na dziennikarzy za ich udział w wojnie politycznej, po jej lewej, bądź prawej stronie. Wydawało się, że różnimy

Bardziej szczegółowo

Pojęcie myśli politycznej

Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna obejmuje całość zagadnień odnoszących się bezpośrednio do działalności politycznej stanowi zbiór wyobrażeń dotyczących organizacji państwa oraz

Bardziej szczegółowo

Analiza zawartości a analiza treści jako metody badawcze. mgr Magdalena Szpunar

Analiza zawartości a analiza treści jako metody badawcze. mgr Magdalena Szpunar Analiza zawartości a analiza treści jako metody badawcze mgr Magdalena Szpunar Znaczenie analizy zawartości Najbardziej widocznym i dostępnym przejawem działania mediów są niesione przezeń przekazy Bodźcami

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRODROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE VII

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRODROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE VII WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRODROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE VII Na daną ocenę obowiązują ucznia również wymagania na wszystkie oceny niższe oraz

Bardziej szczegółowo

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Matyjek przeciwko Polsce - komunikat prasowy

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Matyjek przeciwko Polsce - komunikat prasowy Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Matyjek przeciwko Polsce - komunikat prasowy Europejski Trybunał Praw Człowieka ogłosił dzisiaj wyrok w sprawie Matyjek przeciwko Polsce (skarga nr 38184/03). Trybunał

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z wiedzy o społeczeństwie w klasie II. Semestr I. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

Kryteria oceniania z wiedzy o społeczeństwie w klasie II. Semestr I. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Kryteria oceniania z wiedzy o społeczeństwie w klasie II Semestr I Wymienia główne źródła, z których można czerpać informacje na tematy związane z życiem publicznym. Wyjaśnia, co to jest samorząd szkolny.

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu Oblicza miłości

Kartoteka testu Oblicza miłości Kartoteka testu Oblicza miłości Nr zad.. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń I/ odczytuje teksty kultury na poziomie dosłownym. dostrzega w odczytywanych tekstach

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.: rozumienie ze słuchu, pisanie, czytanie, mówienie, oraz tzw.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE MEINE DEUTSCHTOUR KL.II gimnazjum

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE MEINE DEUTSCHTOUR KL.II gimnazjum ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE MEINE DEUTSCHTOUR KL.II gimnazjum Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.: rozumienie ze słuchu, pisanie,

Bardziej szczegółowo

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Definicje komunikacja ruch polegający na utrzymaniu łączności między odległymi od siebie miejscami, odbywający się środkami lokomocji na

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH

UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH STUDIUM PRAKTYCZNEJ NAUKI JĘZYKÓW OBCYCH FORMAT EGZAMINU: EGZAMIN CERTYFIKUJĄCY Z JĘZYKA OBCEGO, POZIOM B2 Egzamin sprawdza znajomość języka obcego ogólnego na poziomie

Bardziej szczegółowo

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje; SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II w I okresie Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: opanował technikę czytania; śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu

Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZUBINIE GIMNAZJUM NR 2 Autorzy: Mariola Polańska Gabriela Sobczak 1. Ucznia ocenia nauczyciel wiedzy o społeczeństwie, wspólnie z uczniami.

Bardziej szczegółowo

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU Opracowanie: dr Marcin Stencel Działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Etapy reakcji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wpływ mediów masowych na odbiorców dr Anna Adamus-Matuszyńska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. O Czym będziemy mówić? Czym są i jaką pełnią rolę?

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: dr Tomasz Kopczyński Poziom studiów (I lub II stopnia): II stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Aleksy Awdiejew. Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013

Aleksy Awdiejew. Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013 Aleksy Awdiejew Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013 Proces komunikacji Materialnym przejawem procesu komunikacji jest tekst rozumiany bardzo

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA W BIZNESIE

KOMUNIKACJA W BIZNESIE 1 KOMUNIKACJA W BIZNESIE Komunikowanie wywodzi się z łacińskiego communicatio, to znaczy doniesienie, komunikat, ale wówczas wskazujemy na rzecz, a nie na czynność. Słuszne jest zatem odwołanie się do

Bardziej szczegółowo

Administracja a prawo

Administracja a prawo Administracja a prawo Administracja a prawo PAŃSTWO PRAWNE A PAŃSTWO POLICYJNE. DEMOKRATYCZNE PAŃSTWO PRAWNE Państwo prawne a państwo policyjne Dawniej (np. w tzw. państwach policyjnych - choćby w monarchiach

Bardziej szczegółowo

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową.

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ: Rozwój osobowy i intelektualny uczniów wynikający z ich uczestnictwa w zajęciach etyki podążając za przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 3 we Wrocławiu

Przedmiotowy System Oceniania w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 3 we Wrocławiu Przedmiotowy System Oceniania w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 3 we Wrocławiu Przedmiotowy System Ocenia jest zgodny z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania i jest jego integralną częścią. Zasady ogólne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KLASA

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KLASA OCENA DOBRA OCENA DOSTATECZNA OCENA DOPUSZCZJĄCA WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KLASA 7 ROZUMIENIE TEKSTU SŁUCHANEGO/CZYTANEGO uczeń rozumie tylko nieliczne polecenia i wypowiedzi nauczyciela

Bardziej szczegółowo

POZIOMY FUNKCJONALNE JĘZYKA NATURALNEGO

POZIOMY FUNKCJONALNE JĘZYKA NATURALNEGO Grażyna Habrajska POZIOMY FUNKCJONALNE JĘZYKA NATURALNEGO Opublikowano w: Język poza granicami języka. Teoria i metodologia współczesnych nauk o języku, red. Aleksander Kiklewicz i Józef Dębowski, Olsztyn

Bardziej szczegółowo

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 Właściwa teoria reklamy taki model teoretyczny, który w praktyce mógłby

Bardziej szczegółowo

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem)

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem) WOS - KLASA I Ocena dopuszczający wskazać chociaż jeden przykład cech, które mogą świadczyć o tym, że osoba jest dobrym obywatelem wymienić chociaż jeden przykład osób, które są dobrymi obywatelami podać

Bardziej szczegółowo

PROCES TWORZENIA DOKUMENTU

PROCES TWORZENIA DOKUMENTU PROCES TWORZENIA DOKUMENTU 1. PLANOWANIE 2. ANALIZA ASPEKTÓW PRAWNYCH I ETYCZNYCH 3. GROMADZENIE INFORMACJI 4. ORGANIZOWANIE (STRUKTURALIZOWANIE) INFORMACJI 5. TWORZENIE PLANU (STRUKTURY) DOKUMENTU 6.

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

Cechy dobrego negocjatora NEGOCJACJE

Cechy dobrego negocjatora NEGOCJACJE NEGOCJACJE AGENDA 1. Istota negocjacji wprowadzenie 2. Konflikty i ich uwarunkowania 3. Style i strategie negocjacyjne 4. Proces i reguły negocjacji 5. Komunikacja w negocjacjach 6. Trudne sytuacje negocjacyjne

Bardziej szczegółowo

TEORIA WYBORU PUBLICZNEGO

TEORIA WYBORU PUBLICZNEGO TEORIA WYBORU PUBLICZNEGO Wykład 7 Katarzyna Metelska-Szaniawska 30/03/2009 PLAN WYKŁADU I II Demokracja a ujęcie ekonomiczne I Demokracja a ujęcie ekonomiczne czym jest demokracja? ustrój polityczny,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EMPATYCZNA KOMUNIKACJA W RODZINIE Monika Korczak Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 24 października 2016 r. Komunikacja interpersonalna wymiana informacji między jej

Bardziej szczegółowo

Komunikacja społeczna. Opracowanie: Aneta Stosik

Komunikacja społeczna. Opracowanie: Aneta Stosik Komunikacja społeczna Opracowanie: Aneta Stosik Proces komunikowania się Komunikowanie się to wzajemne przekazywanie informacji, umiejętności, pojęć, idei, uczuć, itp. za pomocą symboli tworzonych przez

Bardziej szczegółowo

Jednym z podstawowych aktów prawnych, regulujących udział mieszkańców w życiu publicznym, jest Europejska Karta Samorządu Lokalnego (EKSL).

Jednym z podstawowych aktów prawnych, regulujących udział mieszkańców w życiu publicznym, jest Europejska Karta Samorządu Lokalnego (EKSL). Jedną z bardzo ważnych kwestii, jakie pojawiają się w praktycznym aspekcie inicjowania i prowadzenia działań konsultacyjnych, jest ich formalne oraz nieformalne uregulowanie. Okoliczność ta jest o tyle

Bardziej szczegółowo

DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW

DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW Prof. dr hab. Paweł Ruszkowski Collegium Civitas, Warszawa DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW Wprowadzenie Badania CBOS są powtarzane co miesiąc, przeprowadzane na losowej próbie ogólnopolskiej, przez

Bardziej szczegółowo

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka DZIAŁANIA SPOŁECZNE Aktor społeczny jako podmiot działający (jednostka, grupa, zbiorowość)

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia wraz z charakterystyką poziomów znajomości języka obcego nowożytnego według ESOKJ.

Opis efektów kształcenia wraz z charakterystyką poziomów znajomości języka obcego nowożytnego według ESOKJ. Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 33/2017 Rektora Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2017 r. Opis efektów kształcenia wraz z charakterystyką poziomów znajomości języka

Bardziej szczegółowo

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU dr Agnieszka Kacprzak PODSTAWOWE DEFINICJE ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU formy komunikacji, które mają za zadanie dotrzeć do masowego odbiorcy (np. telewizja, gazety, czasopisma, radio,

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu Moda ma swoją historię

Kartoteka testu Moda ma swoją historię Kartoteka testu Moda ma swoją historię Nr zad....... 7. Obszar standardów wymagań egzaminacyjnych Czytanie i odbiór tek- Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń odczytuje teksty na poziomie

Bardziej szczegółowo

EKONOMICZNA ANALIZA POLITYKI

EKONOMICZNA ANALIZA POLITYKI EKONOMICZNA ANALIZA POLITYKI Wykład 6 Katarzyna Metelska-Szaniawska PLAN WYKŁADU I II Demokracja a ujęcie ekonomiczne 2 założenia modelu Downsa model rynku, w którym: dobro: programy polityczne i działania

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI - ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE

JĘZYK NIEMIECKI - ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE JĘZYK NIEMIECKI - ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.: rozumienie ze słuchu, pisanie, czytanie,

Bardziej szczegółowo

Jak napisać... - krok po kroku

Jak napisać... - krok po kroku Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Złotoryi 23 października 2011 Definicja Definicja Reportaż gatunek publicystyczny, dziennikarsko-literacki. Autor, jako świadek lub uczestnik przedstawianych

Bardziej szczegółowo

ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ

ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ A. DLA KIERUNKU DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA I. Wiedza o mediach 1. Funkcje mediów.

Bardziej szczegółowo

Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy

Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna JĘZYK POLSKI Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i metod aktywizujących (45 min) Scenariusz zgodny z podstawą programową (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KTO NAPRAWDĘ RZĄDZI W POLSCE? BS/164/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KTO NAPRAWDĘ RZĄDZI W POLSCE? BS/164/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PSYCHOMANIPULACJA W POLITYCE

PSYCHOMANIPULACJA W POLITYCE MONIKA PABIJAŃSKA PSYCHOMANIPULACJA W POLITYCE METODY, TECHNIKI, PRZYKŁADY W ROCŁAW Copyright by Wydawnictwo ASTRUM Sp. z o.o., Wrocław 2006 Wszelkie prawa zastrzeżone Redakcja Marcin Kosiński Redakcja

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

OPINIE O PROTESTACH PIELĘGNIAREK WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2000

OPINIE O PROTESTACH PIELĘGNIAREK WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Sztuka przekonywania

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Sztuka przekonywania Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Sztuka przekonywania Dr Leszek Gracz Uniwersytet Szczeciński 17 marca 2016 r. O czym dzisiaj będziemy mówić i co będziemy robić Istota przekonywania. Podstawy konstruktywnej

Bardziej szczegółowo

Pracodawca zawinił, a pracownik stracił zasiłek

Pracodawca zawinił, a pracownik stracił zasiłek Pracodawca zawinił, a pracownik stracił zasiłek Autor: Gazeta Prawna Pracodawcy, którzy zatrudniają mniej niż 21 pracowników, muszą wraz z zaświadczeniem o niezdolności do pracy pracownika przesłać organowi

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania. Język polski. Zespół Przedmiotowy Humanistyczny

Przedmiotowy System Oceniania. Język polski. Zespół Przedmiotowy Humanistyczny Przedmiotowy System Oceniania Język polski Zespół Przedmiotowy Humanistyczny 2012-09-03 Opracowanie: mgr Elżbieta Jawor mgr Agata Benduska mgr Ewa Król mgr Anna Adamuszek 1.Przedmiot oceny ucznia (wg wymagań

Bardziej szczegółowo

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości 2010 Beata Glinka, Wydział Zarządzania UW Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości Warszawa, 02.12.2010 Badania przedsiębiorczości - perspektywy Perspektywa ekonomiczna vs perspektywa kulturowa Od badań

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Miasto Bełchatów 21 kwietnia 2010 r. Wpływ mediów masowych na odbiorców Małgorzata Dębowska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Środki masowego

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery

Bardziej szczegółowo

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ Wstęp Żyjemy w świecie wielkich procesów integracji i globalizacji. Z samej swojej istoty są to procesy pozytywne pozwalające wspólnie

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM OCENA WYMAGANIA CELUJĄCA (6) BARDZO DOBRA (5) Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą, osiągając 95%-100%

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK WŁOSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK WŁOSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK WŁOSKI POZIOM ROZSZERZONY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA OTWARTE Zadanie 1. (0,5 pkt) Przetwarzanie tekstu 1.1.

Bardziej szczegółowo

Europejski system opisu kształcenia językowego

Europejski system opisu kształcenia językowego Europejski system opisu kształcenia językowego Opis poziomów Poziom językowy A1 - Poziom początkowy Potrafię zrozumieć znane mi słowa i bardzo podstawowe wyrażenia dotyczące mnie osobiście, mojej rodziny

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO w GIMNAZJUM Nr 1 im. J. I. Kraszewskiego w Jelnicy w roku szkolnym 2016/2017

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO w GIMNAZJUM Nr 1 im. J. I. Kraszewskiego w Jelnicy w roku szkolnym 2016/2017 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO w GIMNAZJUM Nr 1 im. J. I. Kraszewskiego w Jelnicy w roku szkolnym 2016/2017 Program realizowany według podręcznika "Progulka" w ciągu 3 lat w następującym

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta 5 lutego 2012 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 4 Materializm Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej

Bardziej szczegółowo

Podstawy komunikacji personalnej. Analiza elementów komunikacji

Podstawy komunikacji personalnej. Analiza elementów komunikacji Podstawy komunikacji personalnej Analiza elementów komunikacji Etymologia terminu komunikacja Pojęcie komunikacja pochodzi z łacińskiego: - communico, communicare: uczynić wspólnym, połączyć, udzielić

Bardziej szczegółowo

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA: SZTUKA PREZENTACJI Działaj, jakby każda osoba, którą spotykasz miała na szyi napis 'Spraw, bym poczuł się ważny'. Nie tylko odniesiesz sukces w sprzedaży, ale także w życiu. Mary Kay Ash GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

Bardziej szczegółowo

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się 1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się Treść: to co chcemy przekazać musi być krótko i precyzyjnie określone. Wtedy łatwiej będzie to przedstawić, a dla naszego słuchacza zrozumieć. Zainteresowanie:

Bardziej szczegółowo

Kryteria wymagań na poszczególne oceny do podręcznika Meine Deutschtour do języka niemieckiego do klasy VII

Kryteria wymagań na poszczególne oceny do podręcznika Meine Deutschtour do języka niemieckiego do klasy VII Kryteria wymagań na poszczególne oceny do podręcznika Meine Deutschtour do języka niemieckiego do klasy VII uczeń w pełni rozumie wszystkie polecenia i wypowiedzi nauczyciela formułowane w języku niemieckim

Bardziej szczegółowo

II KONGRES REWITALIZACJI MIAST

II KONGRES REWITALIZACJI MIAST Podmiotowe uczestnictwo mieszkańców w procesach rewitalizacji W tle wykorzystano fotografię HomelessParis, autor Eric Pouhier http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/homelessparis_7032101.jpg

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KRYTERIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY :

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KRYTERIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY : WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KRYTERIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY : OCENĘ CELUJĄCĄ otrzymuje uczeń, gdy: posiadł wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania w danej klasie

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE ARKUSZA POZIOM PODSTAWOWY

OCENIANIE ARKUSZA POZIOM PODSTAWOWY OCENIANIE ARKUSZA POZIOM PODSTAWOWY Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z arkusza na poziomie podstawowym można uzyskać maksymalnie 00 punktów, model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów DZIENNIKARSTWO ŚLEDCZE NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia STUDIA PODYPLOMOWE (studia pierwszego stopnia/studia

Bardziej szczegółowo

Co to jest asertywność

Co to jest asertywność ASERTYWNOŚĆ Co to jest asertywność To umiejętność, dzięki której ludzie otwarcie wyrażają swoje myśli, preferencje, uczucia, przekonania, poglądy, wartości, bez odczuwania wewnętrznego dyskomfortu i nie

Bardziej szczegółowo

Normy techniczne, normy prawne, przepisy techniczne wzajemne relacje z punktu widzenia prawa administracyjnego

Normy techniczne, normy prawne, przepisy techniczne wzajemne relacje z punktu widzenia prawa administracyjnego Normy techniczne, normy prawne, przepisy techniczne wzajemne relacje z punktu widzenia prawa administracyjnego dr Bogdan Fischer Uniwersytet Jagielloński Zjawisko globalizacji i wyzwania przed administracjami

Bardziej szczegółowo

Język francuski Przedmiotowe zasady oceniania

Język francuski Przedmiotowe zasady oceniania Język francuski Przedmiotowe zasady oceniania I. Podstawy prawne: 1 Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2008 roku w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział III

Spis treści. Wstęp Rozdział III Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Wiadomości ogólne o konstytucji jako najważniejszym w państwie akcie prawnym... 13 1. Pojęcie, geneza i funkcje konstytucji... 13 2. Konstytucja ustawą zasadniczą państwa...

Bardziej szczegółowo

OCENA CELUJĄCA SPRAWNOŚĆ PISANIA

OCENA CELUJĄCA SPRAWNOŚĆ PISANIA ROZUMIENIE TEKSTU uczeń w pełni rozumie wszystkie polecenia i formułowane w języku angielskim i poprawnie na nie reaguje, pisane, których słownictwo i wykraczają poza program jego główną myśl, sprawnie

Bardziej szczegółowo

Jak badać kompetencje? Narzędzia badawcze nie tylko dla HR. Maciej Głogowski

Jak badać kompetencje? Narzędzia badawcze nie tylko dla HR. Maciej Głogowski Jak badać kompetencje? Narzędzia badawcze nie tylko dla HR Maciej Głogowski Kompetencje, a kwalifikacje co tak naprawdę chcemy badać? Elementy składowe kompetencji: wiedza umiejętności postawy Celem badania

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYCZNY Pracowników Urzędu Gminy Lipce Reymontowskie. Preambuła

KODEKS ETYCZNY Pracowników Urzędu Gminy Lipce Reymontowskie. Preambuła KODEKS ETYCZNY Pracowników Urzędu Gminy Lipce Reymontowskie Preambuła Osoba, która chce być szanowana i posiadać autorytet, traktuje każdego w taki sposób, w jaki sama chce być traktowana Etyka jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

Budowanie wizerunku współczesnego polityka. Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie

Budowanie wizerunku współczesnego polityka. Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Budowanie wizerunku współczesnego polityka Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Wizerunek wart jest więcej niż tysiąc słów Carlos Ruiz Zafón Współcześnie potencjał

Bardziej szczegółowo