nr 104, październik 2013

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "nr 104, październik 2013"

Transkrypt

1 nr 104, październik 2013 Fot. Adam Gutowicz Ameryka Południowa - Nadzieją Kościoła

2 Parafia św. Jakuba w Brzesku- najlepsza w Małopolsce! NAJLEPSZA PARAFIA MAŁOPOLSKI NAJLEPSZY PROBOSZCZ MAŁOPOLSKI NAJLEPSZY WIKARY MAŁOPOLSKI Już po raz kolejny, Dziennik Polski ogłosił końcem lipca Plebiscyt na Najlepszego proboszcza, Najlepszego Wikarego i Najlepszą Parafię w Małopolsce w roku Lista kandydatur była długa. Regulamin kolejnych etapów konkursu podawany był w gazecie oraz umieszczony na stronie parafialnej. Każdy mógł oddać głos na swoją parafię, czy kapłanów wysyłając smsy na podany numer. Oczywiści trzeba było zacząć od zgłoszenia kandydatury z uzasadnieniem. U nas opiekę nad przebiegiem Plebiscytu podjął prezes Akcji Katolickiej, Józef Witkowski. Zorganizowaliśmy dość szeroką akcję mobilizacyjną. Pomógł nam ks. Marian Kostrzewa umieszczając aktywny przedruk strony z Dziennika Polskiego, by każdy zainteresowany miał do niej na bieżąco wgląd. I tak zaczęła się batalia Nabierała rumieńców z godziny na godzinę, cyfry oddanych głosów wciąż rosły. Zdumiewaliśmy się ilością osób walczących o dobre imię parafii i ks. Proboszcza. Jesteśmy przekonani, że parafia Jakubowa naprawdę wyróżnia się spośród innych i pod tym się podpisywaliśmy. Podam tekst wysłany przez nas do organizatorów konkursu, by ci, którzy jeszcze nie korzystają z Internetu, mogli sami się przekonać, że mamy być z czego dumni. Brzesko, 25 lipca 2013 r. Ks. Proboszcz Józef Drabik pełni posługę w naszej parafii od 2004 roku. Wcześniej pracował w Krynicy. Poza typową pracą duszpasterską podejmował i nadal kontynuuje liczne działania w różnych dziedzinach: jest kapelanem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, diecezjalnym duszpasterzem turystów, pomysłodawca i organizatorem corocznych pielgrzymek Ludzi Gór, które odbywają się w noc sylwestrową na Jaworzynie Krynickiej, honorowym członkiem Koła Przewodników Leliwa w Tarnowie i Towarzystwa Narciarskiego w Krynicy. Został uhonorowany Złotą Odznaką Polskiego Towarzystwa Narciarskiego z Kosówka i wyróżniony Złotym Herbem Krynicy Zdroju. W dowód uznania Rada Miasta w Krynicy nadała mu Honorowe Obywatelstwo Miasta. I nie jest to tylko historia. Sympatia do Krynicy i Zakopanego przejawia się w organizowaniu obozów letnich i oaz wakacyjnych w tych miejscowościach dla zaangażowanej młodzieży w służbę liturgiczną, grupy misyjne, członków klubu sportowego Jakub działającego przy parafii. Nie tylko organizuje, ale w nich uczestniczy. Chodzi z młodzieżą po górach, jeździ na nartach a zdarzyło się nawet, że uratował życie jednemu z młodocianych turystów. I tak, w tym roku odbyło się w Zakopanem zimowisko dla lektorów w styczniu, zimowa oaza w Tatrach, wakacyjna kolonia Caritas, wypad klubowiczów Jakub na Gubałówkę, Park Linowy i basen termalny w Bukowinie, wyjazd Kolędników Misyjnych do Parku Wodnego, pielgrzymka Ludzi Gór do Krynicy, zawody narciarskie na sądeckich stokach, oaza wakacyjna w Rzepiskach k. Zakopanego. 2

3 Natomiast na terenie naszej parafii ks. Proboszcz jest inicjatorem i współorganizatorem budowy szlaku św. Jakuba Via Regia, przewodniczącym Kapituły Medalu św. Jakuba, autorem wielu artykułów na temat samego szlaku, jak i budowy odcinka przechodzącego przez nasze miasto. Zajęli się tym członkowie Akcji Katolickiej przy parafii. Resztę specjalnych słupków i znaki z muszlą, nasza parafia przesłała na kolejny odcinek budowy. Ks. Proboszcz dużo podróżuje. Swoimi wrażeniami dzieli się z czytelnikami naszego dekanalnego kwartalnika Kościół nad Uszwicą, by ci, którzy z różnych powodów nie marzą nawet np. o wyjeździe do Ziemi Świętej, poznaniu dalekiej Afryki, czy podróży do Santiago de Compostela mogli zobaczyć to oczami wyobraźni. Ks. Drabika można nazwać człowiekiem w drodze. Ciągle coś robi, wyjeżdża, załatwia, spotyka się, inicjuje, towarzyszy komuś lub czemuś,, wpada na minutkę na zebrania czy spotkania formacyjne, uczestniczy w opłatkach, zjazdach młodzieżowych, pogrzebach i jubileuszach kapłańskich, poświęca stadiony, szpitale, hospicja, sztandary, tablice pamiątkowe, przyjeżdża co roku na jakiś etap Pieszej Pielgrzymki do Częstochowy przywożąc pątnikom słodki prowiant, zalicza szkolne wycieczki a nawet pełni w nich rolę przewodnika wysoko-górskiego. Jeżeli chodzi o życie parafii to ono kwitnie. I nie tylko na wiosnę, gdy zaczynają się nabożeństwa majowe i fatimskie procesje, ale przez okrągły rok. Parafia żyje duchowo. Nie sposób wymienić wszystkich podejmowanych działań duszpasterskich na przełomie 2012/2013 roku. Spróbuję je usystematyzować: 1. Pomoc poznawaniu wiary i budowaniu tożsamości chrześcijanina w ramach Roku Wiary przez: uroczyste otwarcie tego wydarzenia z podkreśleniem dwóch podstawowych dokumentów, wystawionych na widok publiczny przed ołtarzem. - Podjęcie miesięcznych spotkań na bazie Rycerstwa Niepokalanej na temat Katechizmu Kościoła Powszechnego. Szczególny nacisk położono na właściwe pojmowanie znaczenia sakramentów. Odpowiedzialnym był ks. Senior, opiekun tej Wspólnoty. - Zorganizowano sesję o patronie parafii i równocześnie Miasta poprowadzoną przez znawcę Szlaków Jakubowych do Santiago z pokazem multimedialnym, wykładem ks. Proboszcza: Rozwój kultu św. Jakuba na przestrzeni ostatnich 10 lat oraz prelekcją ks. Marka Jawora, biblisty, na temat patrona parafii i Miasta Brzeska św. Jakuba. - W czerwcu, z inicjatywy Bractwa Szkaplerznego działającego przy parafii, przygotowano sympozjum naukowe na temat Soboru Watykańskiego II. Głównym referentem był profesor Wyższego Seminarium Duchownego ks. dr hab. Marek Kluz, który wygłosił referat pt. Współczesny kryzys wiary a Sobór Watykański II. Kolejny referat pt. Ojciec Lombardi i apostolstwo świeckich ukazywał sylwetkę twórcy Ruchu dla Lepszego Świata, współtwórcę dokumentów soborowych, jego drogę przygotowania reformy Kościoła i wcielania w życie odnowy na wszystkich kontynentach świata za czasów 3 papieży: Piusa XII, Jana XXIII i Pawła VI. Dwie osoby z naszej parafii są Promotorami tego Ruchu, prowadzącego odnowę parafii i ewangelizacji w Polsce, na Ukrainie, Białorusi, Łotwie i Mołdawii. 2. Podejmowanie corocznych, już tradycyjnych działań duszpasterskich typu: - Nabożeństwa fatimskie, na które ks. Proboszcz zaprasza kustoszów znanych sanktuariów maryjnych z prelekcją. Jest to wspaniała okazja, by rozszerzać kult Maryjny. Gościliśmy więc opata klasztoru Cystersów w Szczyrzycu, misjonarza, ks. Mariana Pazdana z Konga, z parafii Luowaku, ks. Władysława Tokarczyka z Zawady k. Dębicy, o. Jezuitę z Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Nowym Sączu, ks. Ryszarda Sorotę z parafii Matki Bożej Przedziwnej z Grybowa, ks. Stanisława Salaterskiego z parafii Matki Bożej Bolesnej w Tarnowie. W lipcu zaproszony był kustosz sanktuarium Matki Bożej, Patronki Umierających w Gosprzydowej a w październiku przyjedzie O. Melchior, Karmelita z Czernej k. Krzeszowic. - Uroczyste 3 Majowe Msze św. za Ojczyznę na Placu Kazimierza Wielkiego lub na Brzeskim Rynku. W tym roku wzmocnione modlitwą za emigrantów inspirowaną przez Rodzinę Kolpinga. Wieczorem odbywa się tradycyjny piknik majowy ze śpiewem pieśni patriotycznych i religijnych. Cały maj jest miesiącem Kultury Chrześcijańskiej. Program kolejnych wydarzeń znajduje się na plakatach i na parafialnej stronie internetowej. - Małopolskie Dni Jana Pawła II w tym roku odbywały się prawie symbolicznie w Dniu Ojca, 23 czerwca. Na bogaty program obchodów składał się: koncert laureatów piosenki religijnej, tańce lednickie, koncert kwartetu smyczkowego, koncert muzyki dawnej Ks. Tadeusz Piwowarski w roli prowadzącego parafiadę sportową w czasie Brzeskich Dni Młodych w 2001 roku z Lęborka i chóru Gospel z Lęborka, quizy i konkursy z nagrodami, pokaz ratownictwa w wykonaniu strażaków z Brzeska, a dodatkowo degustacje ulubionej potrawy Jana Pawła II przygotowanej przez mistrzów kuchni ze Stowarzyszenia Małopolskich Kucharzy i Cukierników. - Brzeskie Dni Jakubowe, rozpoczęte w dniach lipca nowenną do św. Jakuba i tzw. triduum świętojakubowym, poprzez IV Etap Pielgrzymki Gwiaździstej Drogą Św. Jakuba w Roku Wiary: przejście pieszo Via Regia trasą Brzesko Bochnia i wystawę Droga św. Jakuba najpiękniejszą drogą świata najpierw w Auli Chrystusa Króla, potem Centrum Kulturalno Bibliotecznym w Brzesku. W niedzielę przed odpustem miał miejsce Festyn Jakubowy z bogatym programem artystycznym i wielką loterią fantową, której dochód był przeznaczony na pomoc w organizacji wypoczynku dla dzieci i młodzieży zaangażowanej w życie parafii. W dniu 25 lipca suma odpustowa była połączona z procesją wokół Rynku na cześć Patrona Miasta św. Jakuba. Wieczorem w kościele odbył się koncert organowy Świętemu Jakubowi w darze. Koncertował Dominik Sepioło absolwent Diecezjalnego Studium Organistowskiego w Tarnowie. 3

4 - Troska o formowanie właściwych postaw chrześcijańskich i patriotycznych u parafian widoczna jest zwłaszcza podczas świąt kościelno- państwowych, jak 3 Maj, rocznica wyzwolenia, wspomnienia o tych, którzy zginęli w obronie Ojczyzny, Godzina Łączności z Polonią zagraniczną, rocznice solidarnościowe. Zwykle związane są z pochodem pod Grób Nieznanego Żołnierza, Ludzi Niezłomnych, Żołnierzy Wyklętych. Nowością w ostatnim roku było nabożeństwo z okazji 150 rocznicy powstania styczniowego, poświęcenia Krzyża z napisem Gloria victis, który niebawem zostanie umieszczony na Cmentarzu Parafialnym w miejscu zniszczonego czasem oryginalnego krzyża ustawionego 100 lat temu przez młodzież i mieszkańców Brzeska. - Podejmowanie różnorodnej tematyki ogólnoludzkiej i duszpasterskiej w formie spotkań, prelekcji, wykładów, godzin modlitewnych, artykułów publikowanych w dekanalnym czasopiśmie. Przytoczę kilka: wykłady: Patriotyzm w nauczaniu Prymasa Tysiąclecia - Stefana Wyszyńskiego, Udział małżeństw niesakramentalnych w życiu Kościoła, In vitro czy naprotechnologia?, Kardiochirurgia w brzeskim szpitalu, Szpital brzeski leczy uzależnionych, Nowa ewangelizacja dzieci I komunijnych. Dodatkowo prowadzone są spotkania i wykłady prowadzone przez pracującą 2 razy w tygodniu Poradnię Rodzinną, z której korzystają rodziny z trudnościami i młodzi przygotowujący się do małżeństwa. Od lat działa w parafii Parafialny Klub Seniora. Nowością są spotkania Amazonek i Klubu AA umiejscowione w Domu Katechetycznym przy parafii. - Propagowanie znajomości wiedzy religijnej, historycznej z dziejów parafii, zauważenie talentów w różnych dziedzinach w formie konkursów dla różnych grup parafialnych. Najstarszym jest coroczny, już VIII Powiatowy Konkurs Kolęd i Pastorałek o Muszlę św. Jakuba odbywany w styczniu. Startują w nim soliści i zespoły - artyści od przedszkola po uczniów szkół ponadgimnazjalnych. W ostatnim roku odbyły się w parafii jeszcze dwa o nieco innym charakterze. Był to konkurs dla Liturgicznej Służby Ołtarza i konkurs wiedzy o parafii na podstawie książki ks. Stanisława Piecha : Parafia na świętojakubowym szlaku. Chociaż liczba zainteresowanych nie była wielka, sam pomysł wart jest powtórzenia w roku przyszłym. - Ważną dziedziną życia parafialnego jest pogłębianie wiary poprzez modlitwę, dialog rozmyślanie, kontemplację. W tym celu wykorzystuje się w naszej parafii literaturę rodzimą pisaną przez znanych nam osobiście autorów. Propagowaliśmy więc poprzez spotkania prezentacyjne np. Pieśń o moim Brzesku ks. Adama Nowaka, Rozważania pierwszo - piątkowe nad litanią do Bożego Serca ks. Franciszka Kostrzewy, Modlitwę Mieczy Andrzeja Solaka, Parafię na świetojakubowym szlaku ks. Stanisława Piecha oraz Antologię poetów Ziemi Brzeskiej Ocalmy od zapomnienia zawierającą większość wierszy religijnych. Świętowaliśmy poświęcenie sztandaru Drużyny Strzelców oraz nowego sztandaru Szkoły Publicznej nr 3.Redakcja czasopisma dekanalnego Kościół nad Uszwicą prezentuje sylwetki wartościowych ludzi, przybliża historię parafii, kształtuje poglądy czytelników w sprawach nie tylko wiary, ale postaw chrześcijańskich i ogólnoludzkiej kultury. Promuje nowości wydawnicze i zachęca doczytania. Zamieszczono w nim, m. in. artykuł o książce ks. Zygmunta Bochenka Pieśń o Madonnie Ropczyckiej, o Dziejach parafii w Mokrzyskach ks.mariana Wala i o historii Gnojnika, jednej z parafii naszego dekanatu. - Szczególną rolę odgrywają pielgrzymki. Chyba nigdzie nie organizuje się ich tak dużo, jak u nas. Zaczynając od tych krótkich, jednodniowych do pobliskiego Szczepanowa, Okulic, Bochni, Czernej, Lipnicy, Jaworzyny, Tuchowa, poprzez dłuższe: do Częstochowy, Lichenia, Niepokalanowa, Torunia, Kałkowa. Jeżeli dodamy już indywidualne, np. Santiago de Compostela, Ziemia Święta czy Pielgrzymka Szlakiem Karmelitańskim przez Niemcy (Edyta Stein), Francję (św. Teresa od Dzieciątka Jezus i jej błogosławieni Rodzice, św. Katarzyna Laboure od cudownego medalika), Anglię ( św. Szymon Stock w Aylesford założyciel zakonu Karmelitów w Europie) i jeszcze Praskie Dzieciątko 4

5 w Czechach to musimy przyznać, że przeżyć z tych świętych miejsc nigdy się nie zapomni. - Troska o piękno liturgii, wystrój świątyni i kulturę chrześcijańską. Wyraża się ona poprzez ilość liturgicznej służby ołtarza. Jest ich ponad sto: ministranci, lektorzy, ceremoniarze. Przygotowani na wysokim poziomie. Co roku przybywają nowi. To znak, że parafia naprawdę żyje. Z nich najprawdopodobniej wywiodą się przyszli kapłani i zakonnicy. Oni mogą być w tych trudnych czasach wzorem dla biednej zagubionej młodzieży. I dlatego ks. Proboszcz o nich dba. Przydziela im młodych odpowiedzialnych kapłanów, by nauczyli się, jak żyć, czym się interesować, jak dobrze spędzać wolny czas. Nasza świątynia jest piękna, ciągle przybywa coś nowego; to relikwie, to nowy ołtarz, znów odrestaurowany obraz św. Antoniego, jakaś rzeźba, której dotąd nie było. Wszędzie kwiaty, zawsze świeże i ułożone z pełnym poczuciem piękna. Wspaniałe dekoracje zmieniające się w zależności od obchodzonych uroczystości i świąt. Nie tyle dla oczu ludzkich, co dla Boga I jeszcze troska ks. Proboszcza, by zawsze coś się działo: W grudniu poświęcenie żywej szopki na Rynku, w styczniu Orszak Trzech Króli ulicami miasta, w marcu Droga Krzyżowa nocą, w wigilię Zesłania Ducha Świętego Droga Światła, potem majówki, Koncert dla Mamy, Miesiąc Kultury Chrześcijańskiej, Dni Papieskie, nabożeństwa czerwcowe, Dni Jaku-bowe, Święto Chleba we wrześniu Koncerty Orkiestry Wojskowej, Recitale, Koncerty na organach, występy młodzieży okazji urodzin papieża, Święta Niepodległości, Apele Poległych dopełniają całości bogactwa duchowego parafii. - Ruchy, Stowarzyszenia i Wspólnoty Modlitewne w parafii. Jest ich wiele. Istnieją jako niewielkie grupy osób o różnych charyzmatach w służbie Bogu i bliźnim. Do takich działają- -cych poprzez realizację konkretnych zadań należą: Caritas Parafialna, Stowarzyszenie Wspierania Rozwoju Młodzieży Wzrastanie, które prowadzi Szkołę Katolicką Gimnazjum i Liceum i współpracuje z zarządem krajowym KSM w wydawaniu ogólnopolskiego miesięcz-nika Wzrastanie. Dodajmy, że redakcja i administracja pisma mieści się w Brzesku, w Domu Katechetycznym. Ważnym poprzez swą działalność opiekuńczo - wychowawczą jest Stowarzyszenie Ostoja prowadzące Warsztaty Terapii Zajęciowej, oraz Wspólnota Samarytańska opiekująca się niepełnosprawnymi. Przy parafii działa od 18 lat najstarsza w diecezji Rodzina Kolpinga, prowadząca Centrum Wsparcia dla Bezrobotnych. Dzięki jej aktywności w ostatnich latach powstało wokół Brzeska 6 dalszych Rodzin. Konkretne zadania podejmuje też Akcja Katolicka, Kolędnicy Misyjni, Dziewczęca Służba Maryjna, Parafialny Klub Seniora, Działa też Duszpasterstwo Młodych, którzy spotykają się regularnie, mają nawet swoja zakładkę na stronie parafialnej. To oni współorganizują loterie podczas imprez, wyjazdy okolicznościowe i oazy. Ostatnio pod opieką ks. Mariana Kostrzewy brali udział w 24 Międzynarodowym Modlitewnym Spotkaniu Młodych w Medjugorie w dniach 1-6 sierpnia. Do grup modlitewnych zaliczyć można Rycerstwo Niepokalanej, Straż honorową NSJ, Apostolstwo Modlitwy i Bractwo Szkaplerzne Przy parafii działa, Biblioteka Parafialna i Świetlica Profilaktyczno Wychowawcza. Podsumowanie Wydawałoby się, że to Animatorzy grup i stowarzyszeń są głównie zaangażowani w różne działania stanowiące całokształt życia parafii. Oni szukają ludzi, planują pracę i realizują konkretne działania ale nic nie dzieje się samo. Koordynowanie działań olbrzymiej, prawie wspólnoty parafialnej wymaga wielu poświęceń. Pociąga za sobą obowiązek obecno-ści, bycia z ludźmi, poznania trosk i niepokojów, podejmowania trudu zaradzenia złu, odpo-wiedzialności za duchowy wzrost powierzonych Pasterzowi owiec. Wymaga również troski o sprawy gospodarcze, podjęcia koniecznych remontów, szukania funduszy nie tylko na utrzymanie kościoła ale i tworzenia znośnych warunków życia pracu-jących tu kapłanów. I nie na wszystko ma się wpływ. Tegoroczna kapryśna pogoda, ciągłe deszcze i podtopienia bardzo utrudniły życie ks. Proboszczowi i katechetom mieszkającym na plebanii podczas dobudowywania piętra... Zalane mieszkania, wilgotne ściany, brak dachu nad głową, woda w suterenach Wylewanie, wypompowywanie, osuszanie nie pomogło. Zapadła decyzja: konieczny jest remont. I gdzie oni będą spać? Ale Pan Jezus nigdy nie obiecywał swoim uczniom, że wszystko pójdzie lekko, łatwo i przyjemnie. 5

6 Na dzień dzisiejszy nie podano jeszcze oficjalnych wyników, ani nie wyznaczono dnia gali zwycięzców. Ale nieoficjalne wyniki: liczby głosów, na których zatrzymało się ich liczenie, skończyło się w dniu 6 września o godz I są imponujące! Zdobyliśmy tytuł Najlepszej Parafii w Małopolsce ( na 40 zarejestrowanych) uzyskując 768 punktów. Druga z kolei parafia z Nowego Targu miała 326 punktów. W rankingu najlepszych proboszczów ( 36 kandydatur), nasz Ks. prał. Józef Drabik uzyskał drugie miejsce z ilością 3523 punktów. Pierwsze miejsce wywalczyli dla swojego proboszcza, Tadeusza Piwowar-skiego mieszkańcy z Jurkowa, z gminy Dobra, jego sympatycy i przyjaciele przewagą 412 głosów. Chciałabym złożyć gratulacje Księdzu Proboszczowi Józefowi Drabikowi oraz wyrazić serdeczne podziękowanie wszystkim, którzy włączyli się do tej szlachetnej sprawy. Samo zgłoszenie kandydatury, bez Waszego udziału, nie przyniosłoby takich rezultatów. Nie prze-mawia przeze mnie pycha, lecz poczucie zwyczajnej ludzkiej wdzięczności dla wszystkich, którzy służąc parafii pomagają wzrastać ludziom. Dobry Proboszcz, sumienny Kapłan to skarb dla społeczności wiernych. Dobra Parafia to skarb dla Kościoła, bo służy Królestwu Bożemu. Przesyłamy także gratulacje Zwycięzcy, Księdzu Tadeuszowi. Piszemy tak dlatego, że jest nam dobrze znany. Pochodzi z pobliskich Okulic. W latach był wikariuszem w parafii Miłosierdzia Bożego w Brzesku i prefektem. Pozostawił po sobie serdeczną pamięć, zwłaszcza wśród młodzieży, której był charyzmatycznym duszpasterzem i przewodnikiem duchowym. Nasza parafia jest mu szczególnie wdzięczna za doskonałe prowadzenie imprez sportowych na stadionie w czasie kilku Brzeskich Dni Młodych. Jest doktorem socjologii religii. Dla porządku informujemy, że w tym roku odbył się także po raz pierwszy Plebiscyt na Najlepszego Wikarego Małopolski. Wygrał go ks. Mirosław Kozina z parafii Dobrego Pasterza w Krakowie. Gratulujemy! Może w przyszłym roku wygra wikariusz z naszej diecezji albo nawet z brzeskiego dekanatu. Maria Dziwiszewska Muzeum Ziemi Brzeskiej naszą wspólną troską W czasie jednego z tegorocznych spotkań członków Brzeskiego Towarzystwa Gryf z udziałem zaproszonych Przewodniczących Komitetów Osiedlowych, p. Maria Kądziołka, Przewodnicząca komitetu Ogrodowa przypomniała wciąż niezałatwioną sprawę powstania muzeum w Brzesku. Zarząd BT Gryf wrócił do tego problemu na zebraniu w dniu 20 września. Wszyscy byli zgodni, że Brzesko jako ważny ośrodek kultury powinno mieć muzeum gromadzące i pokazujące społeczeństwu dokumenty, pamiątki i świadectwa kultury materialnej nie tylko Miasta, ale z całej Ziemi Brzeskiej. W roku 1998, 28 czerwca Brzeskie Towarzystwo Gryf wspólnie z Radą Parafialną parafii św. Jakuba Pieczęć króla Władysława Jagiełły z roku 1387 na dokumencie potwierdzającym przywilej królowej Jadwigi dla Brzeska zorganizowało konferencje w sprawie muzeum. Został wówczas wygłoszony referat o zadaniach placówek muzealnych, tradycji muzealnictwa i konieczności istnienia takiej placówki w Brzesku. Licznie zebrani uczestnicy jednomyślnie poparli tę propozycję. Niniejszym nasze Stowarzyszenie raz jeszcze zwraca się w tej sprawie do Władz Miasta i Powiatu. Nie przynosi nam chluby to, że dokumenty i przedmioty materialne dotyczące przeszłości Brzeska są przechowywane w Bochni. Jak dowiedzieliśmy się, zbiory muzeum Browaru Okocim, które jest częścią dziedzictwa brzeskiego, zostały także zdeponowane w muzeum i archiwum Bochni. Należałoby zainteresować się również stanem różnych pamiątek zbieranych przez poszczególne szkoły i eksponowanych w izbach pamięci. W Brzesku mamy idealne miejsce dla potrzeb muzeum. Jest nim Ratusz, z którego już nie korzysta Miejski Ośrodek Kultury. Nie należy zaprzepaścić tej szansy. Wprawdzie nie grozi nam zburzenie tego zabytkowego obiektu, jak to się niestety stało z cegielnią i budynkiem Sokoła. Jednak ktoś może go zawłaszczyć na inne cele np. na śluby dla garstki zainteresowanych. Wydaje się nam także, że nie najlepszy jest pomysł, aby poszczególne stowarzyszenia i instytucje organizowały w Brzesku osobne muzea a takie plany są podobno realizowane. Reasumując, niniejszym zwracamy się do Władz Naszego Miasta i Powiatu o podjęcie stosownych kroków celem rychłego otwarcia w Brzesku jednej placówki muzealnej: Muzeum Ziemi Brzeskiej. Prezes RT Gryf Andrzej Małysa Członkowie Zarządu: ks. Zygmunt Bochenek, Maria Gurgul, Mieczysław Mietła, Jan Opiła, Zuzanna Peters-Musiał, Janusz Przybylski, Maria Wielgosz - członek komisji rewizyjnej Brzesko, 5 października 2013 Apel otrzymują: Starosta Brzeski, Burmistrz Miasta i Gminy Brzesko, Rada Miasta i Gminy Brzesko, Rada Powiatu, Redakcja Kościoła nad Uszwicą, Redakcja,,BIM-u oraz Redakcja,,Informatora Brzeskiego 6

7 Panie, to Ty na mnie spojrzałeś SREBRNY JUBILEUSZ KAPŁAŃSTWA KS. MARKA PRUSA Z pokorą i wdzięcznością stanął ks. Marek Prus przy ołtarzu Pańskim, aby wyśpiewać Te Deum laudamus za 25 lat kapłaństwa i 50 lat życia. U stóp Matki Bożej Gosprzydowskiej, gdzie wzrastało jego powołanie, dziękował za życie, za dar miłości, za trud wychowania i przykład wierności. Zanosząc do Pana ufną modlitwę, powierzał w niej wszystkich, których Bóg postawił na jego życiowej drodze. 8 września 2013 r. uroczystą Mszę św. przy ołtarzu polowym koncelebrowali wraz z Jubilatem: ks. prałat Karol Dziubaczka, ks. prałat Władysław Bielatowicz, ks. Andrzej Sułek oraz ks. Piotr Pasek. Jako, że to dzień odpustu parafialnego, na uroczystość przybyli nie tylko gosprzydowscy parafianie, ale również pielgrzymi z okolicznych miejscowości oraz kapłani z dekanatu brzeskiego wraz z ks. Dziekanem Józefem Drabikiem. Specjalnie na jubileusz przyjechał przedstawiciel Rady Parafialnej z Zierenbergu w Niemczech, gdzie od 16 lat ks. Marek jest proboszczem. Prawie w komplecie, w liczbie kilkudziesięciu osób, obecna była bliższa i dalsza rodzina księdza Jubilata. W kazaniu ks. prałat Karol Dziubaczka mówił o Maryi i o Jej wiernej współpracy z Bogiem. Nawiązując do słów św. Pawła z listu do Rzymian Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim dla ich dobra..., kaznodzieja zachęcał do wierności Bogu i ufnego podejmowania zadań wynikających z pełnionych ról. W sposób szczególny podkreślił wagę współodpowiedzialności za wychowanie młodego pokolenia. Mówiąc o srebrnym jubilacie, ks. Prałat nawiązał do słów, jakie przed 25 laty młody kapłan umieścił na swoim obrazku prymicyjnym: Byleby tylko Chrystus na wszelki sposób był głoszony, ja się z tego raduję i radował będę. To bardzo wyraźna deklaracja współpracy z Bogiem, którą ks. Marek wiernie wypełnia w swojej pracy kapłańskiej. Chociaż od wielu lat ks. Marek żyje i pracuje na obczyźnie, czuje się mocno związany z rodzinną parafią, gdzie żyją jego rodzice i rodzeństwo. Co roku przyjeżdża na urlop do Gosprzydowej. Żywo interesuje się sprawami parafii. Jak to tylko możliwe, uczestniczy w ważnych wydarzeniach tej wspólnoty. Wraz ze swoimi parafianami z Niemiec wspomaga finansowo remonty prowadzone Ksiądz Jubilat odprawia Mszę świętą w swojej niemieckiej parafii w Zierenbergu przy gosprzydowskim zabytkowym kościele oraz sali parafialnej. Identyfikuje się również ze strażakami ochotnikami, w szeregach których działał będąc uczniem szkoły średniej. Z jego pomocy przy zakupie auta bojowego mogli skorzystać nie tylko gosprzydowscy druhowie, ale również strażacy z okolicznych jednostek. Ks. Marek czynnie wspiera inicjatywy służące rozwojowi rodzinnej parafii. Swój znaczący wkład włożył w powstanie parafialnej strony internetowej oraz książki Gosprzydowa z dziejów wioski i parafii. Aktualnie współpracuje z członkami Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Gosprzydowskiej w realizacji projektu Przewodnik audio po kościele parafialnym, który będzie oprowadzał pielgrzymów i turystów, również niemiecko i anglojęzycznych, po zabytkowym kościele w Gosprzydowej. Stąd też wiele słów wdzięczności wypowiedzianych przy okazji jubileuszu przez przedstawicieli Rady Parafialnej, Liturgicznej Służby Ołtarza, Dziewczęcej Służby Maryjnej, Ochotniczej Straży Pożarnej, zespołu ludowego Gosprzydowianie. I szczere życzenia: Niech dobry Bóg obdarzy Cię zdrowiem i potrzebnymi łaskami na długie lata realizacji kapłańskiego powołania. Ks. Marek Prus przyjął święcenia kapłańskie 12 czerwca 1988 roku z rąk ks. abpa Jerzego Ablewicza w Tarnowie. W tym samym roku został skierowany do pracy w parafii św. Bartłomieja w Szczurowej. 30 czerwca 1992 r. został przeniesiony do Bazyliki Katedralnej w Tarnowie, gdzie przez kolejne cztery lata pełnił obowiązki wikariusza. W tym czasie katechizował w I Liceum Ogólnokształcącym im. K. Brodzińskiego w Tarnowie oraz pogłębiał swoją wiedzę teologiczną w Studium Licencjackim Instytutu Teologicznego. Podczas urlopu wyjeżdżał za granicę na wakacyjne zastępstwa. Dzięki temu poznał realia pracy kapłańskiej na zachodzie Europy, a także na żywo spotkał się z językiem obcym. W kwietniu 1996 roku przyjął propozycję pracy duszpasterskiej w diecezji Fulda w Niemczech. Początkowo pełnił funkcję wikariusza w parafii św. Elżbiety w Hanau i równocześnie doskonalił umiejętności językowe w Instytucie Goethego we Frankfurcie nad Menem. 1 sierpnia 1998 roku objął obowiązki proboszcza w parafii św. Krzyża w Zierenbergu. To parafia leżąca w diasporze. Większość mieszkańców stanowią protestanci, natomiast katolicy są tu mniejszością (ok. 10%). Od 1 lipca 2004 roku ks. Marek Prus sprawuje również opiekę duszpasterską nad drugą parafią niemiecką, która obejmuje miasto Wolfhagen i okoliczne wioski. Obie parafie powstały po II wojnie światowej. Wcześniej na tych terenach - od czasu reformacji - mieszkali tylko protestanci. Bezpośrednio po zakończeniu wojny przybyli tutaj Niemcy przymusowo wysiedleni z terenów Czeskich Sudet, Górnego i Dolnego Śląska oraz z Pomorza. To oni przynieśli z powrotem na te ziemie wiarę katolicką. Tu, pod kierunkiem ówczesnego proboszcza ks. Rudolfa Bergmanna, wybudowali kościół parafialny. Wspólnymi siłami, po ponad 400 latach, przywracali podstawy katolicyzmu. Dziś parafia w Zierenbergu liczy ok wiernych. Dobrze układa się współpraca pomiędzy katolikami i protestantami, a kapłan, który przybył z obcego kraju, stanowi znakomity pomost wzajemnego porozumienia w duchu chrześcijańskiego ekumenizmu. 7

8 Choć początki były trudne i nie wolne od wątpliwości i pytań jak to będzie?, czy ksiądz z katolickiej Polski nie wprowadzi nam tu polskich zwyczajów? dziś, po 16 latach duszpasterskiej służby, słyszy ks. Marek słowa: Jesteś jednym z nas. Dziękujemy Ci za Twoją pracę w naszej parafii. Życzymy zdrowia i wytrwałości. I prosimy, abyś przez kolejne lata prowadził naszą wspólnotę. Zasadniczy w sprawach wiary, nie narzuca ks. Marek Prus swoich przekonań, szanuje miejscową tradycję. Obecny w chwilach radosnych i w trudnych momentach życia swoich parafian, nieobojętny na ludzką biedę, zawsze niosący pomoc w potrzebie, wierny uczeń Chrystusa, autentyczny świadek Dobrej Nowiny, darzony tu jest wielką życzliwością i szacunkiem. Wielokrotnie cytowany w niemieckich mediach lokalnych, często powtarza: w swojej kapłańskiej służbie, chcę towarzyszyć ludziom w ich całym życiu, od narodzin, przez młodość, życie dorosłe, aż po późną starość i śmierć, która dla nas chrześcijan jest chwilą narodzin dla nieba. Uroczystość jubileuszowa, jaką ks. Marek Prus obchodził 16 czerwca 2013 r. w swojej parafii w Niemczech, zgromadziła wielu uczestników. Obok parafian, radosną rocznicę świętowała wraz ze swoim przyjacielem, wspólnota ewangelicka. Najświętszą Ofiarę przy ołtarzu w kościele św. Krzyża w Zierenbergu sprawowało 9 kapłanów, wśród nich ks. bp senior Johannes Kapp. Piękny akcent zaznaczyła wspólnota polonijna z misji katolickiej w Kassel, w której proboszczem jest ks. Julian Marecik pochodzący z Łoniowej. Podczas nabożeństwa zabrzmiała w języku polskim Barka. Akcenty polskie pojawiły się też po nabożeństwie. W czasie spotkania przy kawie, chórzyści z misji polskiej zaśpiewali jeszcze kilka pieśni z repertuaru zespołu Śląsk oraz religijną piosenkę Panie przyjdź. Wspaniały koncert zaprezentowała miejscowa orkiestra dęta. W życzeniach jubileuszowych dało się wyczuć nutę ogromnej wdzięczności, życzliwości, akceptacji i głębokiego szacunku. Radość i duma towarzyszyły przedstawicielom gosprzydowskiej parafii obecnym w Zierenbergu na uroczystości rocznicowej. Dla tych wzruszających chwil warto było pokonać 2 tys. km, aby spędzić kilka godzin w radosnej wspólnocie, świętującej srebrny jubileusz swojego duszpasterza, naszego Brata i Rodaka Ewa Prus Pielgrzymka do Matki Bożej Niezawodnej Nadziei XXX spotkanie wyjazdowe sekcji Brzesko w Krakowie Ponad trzydziestoosobowa grupa członków i sympatyków Brzeskiego Towarzystwa Gryf wybrała się 6 sierpnia na Jamną. Wyjazd organizowała sekcja Brzesko w Krakowie. Własnymi pojazdami przyjechało 14 osób, z tego 8 z Krakowa. Pozostali przyjechali z Brzeska, Tarnobrzegu i Libiąża. Ta druga, licząca 17 osób grupa dotarła na Jamną autobusem zorganizowanym przez Marię Wielgosz. Koszty uczestnictwa i przejazdu pokryto ze składek członkowskich. Spotkanie było swego rodzaju seminarium w plenerze, które świetnie prowadził O. Jan Góra OP na temat odpowiedzialności. Swoje przemyślenia przekazali także: dominikanka, siostra Damiana i filozof, artysta malarz prof. Paweł Taranczewski. Po obiedzie poszliśmy do kościoła Matki Bożej Niezawodnej Nadziei, zbudowanego dzięki zaangażowaniu O. Jana razem ze wspólnotą dominikańską, studentów, dla których powstał przed kilkunastu laty ten dziś znany w całej Polsce Ośrodek Akademicki i wszystkich pielgrzymów, którzy przez cały rok przybywają na Jamną na rekolekcje, dni skupienia, warsztaty teatralne czy nawet dla wypoczynku. Po Koronce do Miłosierdzia Bożego, brzescy pielgrzymi uczestniczyli we Mszy św. odprawionej przez członka BT Gryf, ks. Zygmunta Bochenka. W czasie naszego pobytu, wstąpił do kościoła ks. prał. Konrad Krajewski, nowomianowany przez Ojca św. arcybiskupem, który otrzymał zadanie prowadzenia Urzędu Dobroczynności Apostolskiej w Watykanie. Zwiedziliśmy także galerię sztuki sakralnej w dolnym kościele i izbę pamięci poświęconą Janowi Pawłowi II, który od początku patronował dziełom apostolskim prowadzonym przez O. Jana Górę. Na Jamnej kultywowana jest także pamięć wielkiego pisarza Romana Brandstaettera, związanego pochodzeniem z Tarnowem i naszym Brzeskiem. Poszliśmy też do kaplicy wzniesionej dla uczczenia wojennej, okupacyjnej martyrologii dawnych mieszkańców Jamnej za ich udział w ruchu oporu. Na podst. Biuletynu BT Gryf, nr 39 8

9 Jeszcze rosną drzewa, które to widziały W scenerii uszewskiego lasu Grabaliny, na niewielkiej polanie odnajdziemy znak pamięci o wydarzeniach z czasów II wojny światowej, które splotły losy mieszkańców Uszwi z losami ich sąsiadów - Żydów. Warto do nich powrócić, bo niewątpliwie wpisały się w naszą lokalną historię zarówno swoim tragizmem, jak i przykładem heroicznej postawy w nieludzkich czasach. Był rok początek eksterminacji narodu żydowskiego. Żydzi mieszkający w Uszwi zostali przesiedleni do getta w Zakliczynie. Wyjątkiem była rodzina Goldbergerów oraz ich znajomy Pinkas Federgrin. Postanowili zostać w Uszwi i przeczekać wojnę. Jak wspominają świadkowie tamtych wydarzeń, najpierw ukrywali się w opuszczonych domach, później w bunkrze na terenie lasu Grabaliny. Otrzymywali bezinteresowną pomoc od wielu mieszkańców Uszwi /najczęściej chleb i mleko/. Ścinali drzewa w lesie, które wymieniali na kukiełki (słodkie plecione bułki wypiekane w Uszwi). Aby przeżyć, wykopywali także ziemniaki z okolicznych pól. O ukrywających się Żydach z wiadomych względów nikt we wsi nie rozmawiał. Najbliższym ich sąsiadem był Wojciech Kotfis, którego dom znajdował się na uboczu wsi niedaleko lasu / tzw. Piskorka /. Mieszkańcy Uszwi postrzegali go jako innego. Ten były żołnierz wojska austriackiego, ojciec siedmiorga dzieci miał bowiem nietypowe jak na gospodarza zainteresowania. Czytał książki, gazety, interesował się polityką. Wymagający dla najbliższych, otwarty na wiedzę i świat był niewątpliwie indywidualnością wśród uszewskiej społeczności. Żydzi przychodzili do niego wieczorem. Mogli się ogrzać, coś ugotować i otrzymać pożywienie. Latem 1944 r. niemieccy żandarmi zorganizowali w lesie Grabaliny obławę. Najprawdopodobniej była ona wynikiem denuncjacji. Najpierw Niemcy dostrzegli dziewczynkę zbierającą jagody. Zginęła jako pierwsza. Potem została zastrzelona Toni Goldberger z najmłodszą córeczką na ręku i drugą starszą. Mężczyźni próbowali uciekać. Pinkasa Federgrina dopadł pies i zaczął szarpać. Za chwilę został zastrzelony. Ocaleli Chaskiel i Janek, którym udało się uciec. Pierwszy pojawiał się jeszcze w Uszwi. Mieszkańcy wsi ponownie przyjmowali go w swoich domach, często nawet u nich nocował. Później podobno został zastrzelony w Gródku. Informacje, że Janek przeżył wojnę, nie zostały potwierdzone. Następnie Niemcy skierowali swe kroki do domu Wojciecha Kotfisa, który został zastrzelony jako ostatni. Jego ciało pochowano w tajemnicy następnego dnia na parafialnym cmentarzu bez trumny i wpisu do księgi zgonów. Ciała Żydów spoczęły na miejscu zbrodni. Po Wojciech Kotfis z rodziną tragedii mieszkańcy Uszwi przez kilka dni żyli strachem o własne życie. Te mroczne wydarzenia odżyły w 2002 r. za sprawą wnuczki Wojciecha Kotfisa Ireny Leszczyńskiej, której zależało na ratowaniu pamięci zamordowanych i budowaniu wśród młodego pokolenia postawy tolerancji. W apelu skierowanym do lokalnej społeczności pisała: Cisza prawdy historii jakby porażonej tamtym strachem, wystrzałem z tamtej lufy trwa do dziś, odchodzi zapomnieniem. Jakie będzie jutro naszej wsi, jeśli umrzemy w zapomnieniu? Co będzie naszym korzeniem i tożsamością, na czym będą się uczyć nowe pokolenia? Odpowiadając na ten apel uczniowie Publicznego Gimnazjum w Uszwi w r. szk. 2003/2004 realizowali projekt edukacyjny Pamięć ocala narody. Jego efektem była praca Bliżej Europy, bliżej tolerancji, w której znalazł się m.in. zgromadzony materiał badawczy: dokumenty oraz wywiady z mieszkańcami Uszwi dotyczące nie tylko zbrodni w lesie Grabaliny, ale także relacji polsko - żydowskich przed wojną. Działania mające na celu dotarcie do prawdy tamtych wydarzeń wspierał na swoich łamach Dziennik Polski. Staraniem Ireny Leszczyńskiej w lesie Grabaliny stanęła tablica pa- 9

10 miątkowa. Uroczystość jej odsłonięcia odbyła się 10 lat temu - 25 września 2003 r. z udziałem zaproszonych gości: przedstawicieli Gminy Żydowskiej w Krakowie, Instytutu Pamięci Narodowej, władz Gminy Gnojnik, rodziny Wojciecha Kotfisa oraz mieszkańców wsi. Tablicę oraz grób Wojciecha Kotfisa poświęcił proboszcz parafii Uszew ks. Jan Kudłacz. W budynku szkoły gimnazjaliści zaprezentowali okolicznościowy program artystyczny oraz wzięli udział w sympozjum naukowym z udziałem prokuratorów IPN-u oraz historyka Jana Musiała, zajmującego się problemem stosunków polsko - żydowskich. Nazwisko Wojciecha Kotfisa wraz z opisem wydarzeń z 1944 r. znalazło się w dokumentach Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu oraz w kilku publikacjach dotyczących holocaustu. Sprawę badali także studenci Wydziału Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Brak niestety pełnej dokumentacji, niezbędnej do ubiegania się o przyznanie Medalu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Nie udało się bowiem dotrzeć do przedstawicieli społeczności żydowskiej, którzy potwierdziliby autentyczność wydarzeń. Co roku przy tablicy pamiątkowej młodzież Gimnazjum w Uszwi organizuje Apel pamięci, starając się ocalić od zapomnienia fakty świadczące o szlachetnych odruchach serca Wojciecha Kotfisa i innych mieszkańców Uszwi wobec Polaków wyznania mojżeszowego, a także oddać cześć zamordowanym. Musimy pamiętać o historii naszej małej ojczyzny, o ludziach, którzy ją tworzyli, bo tylko ratując pamięć, możemy budować nasze dziś i nasze jutro. Trudno stwierdzić, czy Wojciech Kotfis tolerancji nauczył się z książek. Bardziej zasadne wydaje się twierdzenie, że ich lektura pomogła mu w kształtowaniu światopoglądu, w dostrzeganiu mechanizmów rządzących historią. Nie ulega jednak wątpliwości, że aby dostrzec w człowieku innej narodowości brata, aby pomóc mu ocaleć, ryzykując własnym życiem, potrzeba odruchu serca i wrażliwości. Ale oprócz zalet ducha Wojciech Kotfis posiadał jeszcze jedno odwagę bycia prawdziwym człowiekiem w czasach pogardy dla człowieczeństwa. Wiele jeszcze jest do naprawienia w relacjach polsko - żydowskich, na które cieniem kładą się także wydarzenia II wojny światowej. Ile jeszcze potrzeba czasu, dyskusji i sporów nim się zbliżą bratersko i złączą od nowa dwa narody tym samym karmione cierpieniem.? /A. Słonimski Elegia miasteczek żydowskich /. Teresa Czesak Wspomnienia o Doktorze Stanisławie Mermonie Człowiek jest wielki, nie przez to, co ma, nie przez to kim jest lecz przez to, czym dzieli się z innymi. Jan Paweł II Słowa te można bez cienia wątpliwości odnieść do doktora Stanisława Mermona, który był nie tylko wybitnym położnikiem, ginekologiem lecz także człowiekiem wielkiego formatu. Zdołał wpisać się w historię naszego miasta złotymi zgłoskami. Jego ofiarna służba chorym poparta ogromną wiedzą i niespotykanym talentem pozwoliła na uratowanie zdrowia i życia licznej rzeszy podopiecznych. Szacunek i uznanie budziło jego mistrzostwo w zawodzie. Pacjentki były pełne uznania dla jego bezinteresowności i wielkiej troski o ich życie i zdrowie. Wysoki, postawny, przystojny mężczyzna budził powszechny szacunek, często dystans. Sam był kulturalny, dobrze wychowany. Wyróżniała go wielka wrażliwość na sprawy społeczne. Bezkompromisowy, jeśli chodzi o realizację zamierzeń, bezkompromisowy, jeśli chodzi o tępienie głupoty. Zawsze ponad podziałami stawał na straży bezpieczeństwa i zdrowia pacjentek. Dyspozycyjny, zdyscyplinowany. Zwolennik władzy silnej, ale precyzyjnej ręki. Mówił piękną, poprawną polszczyzną. Nigdy nie pchał się przed szereg, ale wszędzie, gdzie pracował,był kimś więcej autorytetem, punktem odniesienia i oparcia, także życiowego dla wielu osób. Urodził się w 1927 r. w Komborni koło Krosna. Gdy w

11 r. miał rozpocząć naukę w gimnazjum, na Polskę napadły wojska niemieckie. Okres okupacji, jak większości chłopcom, zorganizowało mu życie: podchorążówka organizowana przez N.O.W., tajne nauczanie, konspiracja leśna pod koniec okupacji. We wrześniu 1944 r. podjął naukę w Gimnazjum i Liceum w Krośnie. W 1947 r. zdał egzamin maturalny i podjął studia na Wydziale Lekarskim UJ w Krakowie. W październiku 1953 r. otrzymał dyplom lekarza. Rok wcześniej ożenił się, w następnych latach urodziły mu się dzieci (2 córki). Nakazem pracy został skierowany do wadowickiego szpitala. Marzył o pracy chirurga. Jednak los skierował go do pracy w Oddziale Położniczo - Ginekologicznym, bowiem w Oddziale Chirurgii brak było wolnego etatu. I tak to w ten sposób dr Stanisław Mermon związał się z tą jakże trudną dziedziną medycyny. W Wadowicach od razu dał się poznać jako młody, zdolny, inteligentny, zaangażowany w pracę zawodową i społeczną. Taka postawa przyczyniła się do szybkiej możliwości odbycia kilkumiesięcznych staży w klinikach Poznania, Wrocławia, Warszawy, Łodzi, Szczecina i Krakowa w wyniku czego zdobył specjalizację I i II stopnia z zakresu położnictwa i chorób kobiecych. Ponadto już w Wadowicach dał się poznać nie tylko jako oddany lekarz, ale również społecznik. Pełnił m.in. stanowisko Społecznego Inspektora BHP jak również kierował Związkiem Zawodowym Pracowników Służby Zdrowia w tamtej placówce. Kiedy w Brzesku zrodziła się nadzieja na nowy szpital, w styczniu 1966 r. objął obowiązki Ordynatora Oddziału Poł.- Gin. w istniejący szpitalu przy ul. Kościuszki., które pełnił w sposób jedyny i niepowtarzalny do 1997 r. Mając lat 70 przeszedł na emeryturę. Następnie, przez prawie 2 lata w wymiarze ½ etatu, pracował w poradni K w Brzesku. Praca w szpitalu brzeskim stanowiła dla Doktora Stanisława Mermona ogromne wyzwanie: budynek szpitalny był ciasny i zaniedbany, grono pracowników zbyt szczupłe jak na potrzeby powiatu. Nowy ordynator nie zrażał się tymi trudnościami. Okazało się, że właśnie praca na tej placówce była głównym przeznaczeniem Jego życia. Oddział Poł. Gin. pod kierunkiem Ordynatora Stanisława Mermona 3 - krotnie zmieniał swoje położenie: by ostatecznie w 1983 r. dokonać przeprowadzki do nowego szpitala. Z czasem liczba personelu szybko się zwiększała, ponieważ młodzi adepci położnictwa i ginekologii chętnie podejmowali pracę pod jego kierownictwem. Przekazywał im nie tylko wiedzę i umiejętności medyczne, uczył ich także rzetelności i etycznego, bezgranicznego oddania w służbie pacjentek i ich dzieci. Nie jest zapewne przypadkiem, że Jego asystenci zostawali później cenionymi położnikami ginekologami (uzyskiwali specjalizację I i II stopnia) i ordynatorami. Poza pracą w oddziale szpitalnym rozwijał i nadzorował opiekę nad kobietą w terenie. Był budowniczym, wspaniałym organizatorem wszystkich Poradni dla Kobiet w Gminnych Ośrodkach Zdrowia w powiecie brzeskim, organizatorem szeroko rozumianej opieki profilaktyczno - leczniczej nad kobietą, a w szczególności nad kobietą w ciąży. Szanowano Go za podejmowanie walki o życie, nawet wtedy, gdy sytuacja wydawała się być beznadziejną. Podziwiano trafność diagnoz, skuteczność podejmowanego leczenia. Rzesze kilku pokoleń kobiet i dzieci z powiatu brzeskiego zawdzięczają Mu swoje zdrowie i życie. Ceniono Go za czuwanie przy łóżku najciężej chorych, za częste bezpłatne wizyty i porady, za pomaganie ludziom znajdującym się w trudnej sytuacji nie tylko materialnej. Troszcząc się o pacjentki dr Stanisław Mermon dbał także o oddział, starając się stworzyć w nim jak najlepsze warunki leczenia. Poza zaangażowaniem, jak wspomniano wyżej, miał duszę społecznika. Przez 2 kadencje pełnił funkcję Prezesa Polskiego Towarzystwa Lekarskiego PTL Oddziału w Brzesku, przez 2 kadencje funkcję z-cy Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w Wojewódzkim Wydział Zdrowia w Krakowie, potem w Tarnowie. Przez jedną kadencję pełnił obowiązki W-ce Prezesa Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego PTG w Krakowie. Brał czynny udział w organizowaniu Izb lekarskich. Nieobca była Mu również praca związkowca. Za całokształt pracy zawodowej i społecznej otrzymał wiele podziękowań i odznaczeń i tak m.in. Złoty Krzyż Zasługi, Medal 40 - lecia Polski Ludowej, Odznakę Honorową Za Wzorową Pracę w Służbie Zdrowia, Tytuł Honorowy Obywatel Miasta Brzeska. W październiku 2010 r. w uznaniu zasług otrzymał okolicznościowy medal 625- lecia Miasta Brzeska. Odznaczenia te honorują po części Jego wielki i ważny wkład w budowanie służby zdrowia na terenie Małopolski. Różne sfery aktywności i odpowiadające im osiągnięcia zasłużonego lekarza są doniosłe i ciekawe. Po jego przejściu na emeryturę, w Oddziale Gin - Poł. dał się odczuć dotkliwie brak jego osoby. Starsi pracownicy do dziś mają w pamięci czasy świetności swojego oddziału, z lat kiedy kierował nim dr Stanisław Mermon. Jego życie i dorobek najtrafniej można określić słowami: Daleką miał drogę cierpliwy piechur, ale nigdy nie ustał. On z tych, co dochodzą, bo wiedzą, gdzie idą Doktor Stanisław Mermon zawsze wiedział dokąd idzie i zawsze dochodził. 23 sierpnia 2011 odszedł od nas na zawsze człowiek skromny, prawy i szlachetny. Pogrzeb Doktora Stanisława Mermona odbył się w Krakowie w dniu r. W imieniu Dyrekcji i Pracowników SP ZOZ-u w Brzesku pożegnał Go Dyrektor ds. lecznictwa lek. Adam Smołucha podkreślając, że w pamięci pracowników brzeskiego szpitala dr Stanisław Mermon pozostanie na zawsze wybitnym lekarzem, który swoje życie poświęcił pasji, jaką była dla niego medycyna. Emilia Zydroń Artykuł ten był publikowany w BIM-ie 11

12 Szlakiem Świętych Karmelu Parafia Maryi Matki Kościoła i św. Jakuba w Brzesku zetknęła się ze szkaplerzem karmelitańskim ponad 10 lat temu. Zaczęło się od pielgrzymki Parafialnego Klubu Seniora do klasztoru Karmelitów Bosych w Czernej, gdzie znajduje się słynący cudami obraz Matki Bożej z Góry Karmel. I chociaż klasztory karmelitańskie znajdują się też bliżej nas, bo w Tarnowie i Krakowie Maryja obrała sobie piękne miejsce na górze - właśnie w Czernej, aby wypraszać pomnożenie wiary, nadziei i miłości w sercach tysięcy jej czcicieli. Rodzina Szkaplerzna powstała u nas w 2001 r. Dwa lata później zostało erygowane (uznane przez Generała Zakonu Karmelitańskiego w Rzymie) Bractwo Szkaplerzne. Co roku jeździmy do Czernej na rekolekcje dla Animatorów Bractwa oraz na Ogólnopolskie Pielgrzymki ludzi noszących Szkaplerz. I, dzięki Bogu, coraz więcej parafian wyraża chęć uczestniczenia w nich. Teraz było 48 osób. Prowincjalny Moderator Rodziny Szkaplerznej Prowincji Krakowskiej, o. Jan Ewangelista Krawczyk, zaplanował, jak i w poprzednim roku, Pielgrzymkę Szlakiem Karmelitańskim i szeroko ją rozpropagował. Długą, bo 11-dniową: przez Niemcy, Francję, Belgię, Anglię i Czechy. Jej celem było nawiedzenie miejsc związanych ze świętymi Karmelu, poznanie drogi ich życia, zetknięcie się z ich duchowością i refleksja uczestników nad własnym życiem. Tak się szczęśliwie złożyło, że z naszego terenu brało w niej udział 5 osób. Był ks. Zygmunt Bochenek, trzy panie z Brzeska, jedna z Borzęcina, a dodatkowo ksiądz Zdzisław Sąsiadek z parafii Krzeczów k. Bochni, jego dwaj parafianie oraz jego przyjaciele katechetka i lekarz - małżeństwo. Wyruszyliśmy z Krakowa autokarem Biura Travel. Okazało się, że mieliśmy wśród nas aż pięciu księży. Byli jeszcze ks. Jerzy i wspaniały gawędziarz - o Karmelita, Lucjan, proboszcz parafii w Chicago, który spędzał w Polsce urlop i wybrał opcję pielgrzymowania po Europie. Zatrzymaliśmy się we Wrocławiu. W kościele Karmelitów Bosych odprawiliśmy pierwszą pielgrzymkową Mszę św. Tu w pobożnej rodzinie żydowskiej w roku 1891 przyszła na świat późniejsza święta - Edyta Stein. Tu zaczęła studia, które kontynuowała w niemieckim mieście Getynga. Ukończyła wydział Bazylika św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Lisieux filozofii a pracę doktorską z fenomenologii napisała pod kierunkiem prof. Husserla. Tu też powstały największe dzieła jej życia: Byt skończony i byt wieczny oraz Wiedza krzyża. Już w Niemczech byliśmy pod jej uczelnią i na ulicy, na której mieszkała. Może w ramach przypomnienia powiem, że po przeczytaniu biografii św. Teresy od Jezusa nawróciła się w 1922 roku, została katoliczką przyjmując na chrzcie św. przyjęła imię Teresa. Potem przebywała w klasztorze dominikanek w Spirze, gdzie w przyklasztornej szkole uczyła języka i literatury niemieckiej, prowadziła bogatą działalność dydaktyczną, naukową i wykładową. Studiowała dzieła Tomasza z Akwinu a po wydaniu książki : Fenomenologia Husserla a filozofia św. Tomasza z Akwinu. była zapraszana do różnych miast niemieckich a nawet do Wiednia i Pragi, by głosić tam odczyty na tematy pedagogiczne, filozoficzne, religijne dotyczące zwłaszcza problemów edukacji kobiet i ich miejsca w społeczeństwie. Byliśmy w Spirze u sióstr Dominikanek. Jest tam zachowany jej pokoik na piętrze, który bardzo lubiła, dwie sale szkolne, gdzie uczyła, małe muzeum jej dzieł z tego okresu. Siostry udostępniły nam film o jej życiu i okresie pobytu Edyty w ich klasztorze. Z pracy nauczycielki zrezygnowała na wiosnę 1931 roku. Jakiś czas wykładała w Niemieckim Instytucie Pedagogiki Naukowej w Monastyrze, a gdy wzmogły się prześladowania jej narodu, decyduje się na wstąpienie do klasztoru karmelitańskiego w Kolonii, przyjmując imię zakonne Teresy Benedykty od Krzyża. Śluby wieczyste złożyła w 1938 roku. Gdy akty prześladowcze się nasiliły, dla jej bezpieczeństwa przeniesiono ją razem z siostrą, również karmelitanką, do klasztoru Echt w Holandii. Tu powstają kolejne prace s. Teresy Benedykty jak Miłość za miłość, Gody Baranka, Mistyczne cierpienia św. Jana od Krzyża za grzechy oraz główne jej dzieło: Wiedza Krzyża jako interpretacja nauki doktora Kościoła Jana od Krzyża. Nie uniknęła jednak swego losu. Została aresztowana 2 sierpnia 1942 roku a potem przetransportowana do obozu w Holandii a później wraz z innymi Żydami do Oświęcimia, gdzie została zagazowana w dniu 9 sierpnia 1942 r. We Francji, w Paryżu, nawiedziliśmy Kaplicę Cudownego Medalika, gdzie odprawiliśmy Mszę św., Bazylikę Sacre Coeur i Katedrę Notre 12

13 Dame. Uderzyła mnie wielkość katedr: Ogromne budowle, imponujące, ale ciemne, zimne wnętrza, bardzo wysokie i strzeliste, ogromne posągi, rzeźby, pół - rzeźby i obrazy, ludzie snujący się tam i z powrotem, rzadko kto w postawie modlitewnej. Tak samo było w niemieckiej (w Kolonii) i londyńskiej Katedrze św. Pawła. To są bardziej muzea, niż kościoły. Do odprawienia Mszy św. udostępniano nam boczne kaplice. Bez kwiatów, ubogo wyposażone. Gdy zestawiłam wnętrze mojego parafialnego kościoła tak sprzyjającego modlitwie, dekoracje i kwiaty, pełne artyzmu i troski o wystrój pomyślałam: jak dobrze, że u nas Bóg wydaje się bliższy człowiekowi, a ludzie bardziej Go kochają. Dbają, by Jego Dom był piękny. Dekoracje zmieniane na każdą niedzielę i uroczystość świadczą, że Kościół jest żywy. Szczególnie przeżyliśmy spotkanie z małą Tereską z Lisieux. To duże piękne miasto z Katedrą i Bazyliką. Zwiedziliśmy rodzinny dom Teresy od Dzieciątka Jezus, zobaczyliśmy jej pokój i zachowane sprzęty z tamtych lat, wysłuchaliśmy prelekcji o rodzinie Martin, w której rodzice są błogosławieni, a wszystkie cztery siostry wstąpiły do zakonu. Grób rodziców: Zelii i Luisa Martin, znajduje się w Bazylice św. Teresy. W klasztorze Karmelitanek, gdzie ostatecznie została święta pochowana, zwiedziliśmy wystawę jej poświęconą. Noc spędziliśmy w Hotelu fundacji imienia Martinów. Nie będę opisywać życia małej Teresy. Jest tak znana, że byłoby to może zbyteczne. Chciałabym tylko przypomnieć, że w 2005 roku przeżyliśmy w naszej parafii nawiedzenie jej relikwii. Nie mamy w Brzesku bazyliki, jak w Bochni czy Szczepanowie. Ale mamy Bractwo Szkaplerzne i przez niego należymy do Zakonu Karmelitańskiego. Teresa od Dzieciątka Jezus jest naszą świętą I chyba nigdy nie było w kościele tylu ludzi, jak wtedy. Dzieci z przedszkoli, uczniowie ze szkół podstawowych, młodzież z gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, ludzie dorośli i starsi już wiekiem. I róże, róże, róże O. Łukasz, Karmelita z Lublina, odpowiedzialny za pielgrzymkę relikwii po Polsce powiedział: Tereska chciała tu do was przyjść Ten czas oddany dla niej, dla wielu może okazać się najpiękniejszymi chwilami życia. Byłam szczęśliwa, że mogłam pokłonić się św. Teresie w mieście, w którym żyła, pisała swe Dzieje duszy, tworzyła drogę do zbawienia poprzez dobre małe czyny. Beatyfikowana, kanonizowana i ogłoszona Patronką Misji przez Piusa XI (1927) i doktorem Kościoła Powszechnego przez Jana Pawła II w 1997 r. jest czczona na całym świecie. Dodatkową atrakcją turystyczną był dla nas przejazd kolejką z Francji (Calais) do Anglii (Dover) 70 m pod Kanałem La Manche i przepłynięcie tej odległości promem w drodze powrotnej. Celem podróży do Anglii było Aylesford miejsce, gdzie żył i działał św. Szymon Stock, Karmelita, któremu zawdzięczmy początek i rozwój zakonu NMP w Europie. Ponieważ jest mało znanym świętym, poza Zakonem Karmelitańskim, przytoczę kilka wiadomości z jego życia. Szymon urodził się w 1175 r. w hrabstwie Kentu, w Anglii. Jako młodzieniec opuścił dom rodzinny i udał się na pustkowie, by tam poświęcić się wyłącznie życiu duchowemu. Celę urządził sobie w pniu starego dębu. Stąd jego drugie imię: Szymon Pień (ang. stock - pień). Kiedy Turcy zmusili karmelitów do opuszczenia Ziemi Świętej, ci przybyli do Anglii (1237). Szymon wkrótce wstąpił do tego kontemplacyjnego zakonu, a w roku 1245 na kapitule w Aylesford wybrano go generałem. Podczas jego kadencji karmelici stali się popularnym zakonem w całej Europie. Mieszkając dotychczas zazwyczaj na pustkowiu w eremach, swoje obowiązki duszpasterskie podjęli teraz (po zmianach w regule wprowadzonych przez Szymona Stocka) także w miastach. Św. Szymon jest jednak znany przede wszystkim w związku z nabożeństwem szkaplerza. W roku 1251 miał wizję, podczas której Maryja miała mu wręczyć szkaplerz i zapewnić, że wszyscy, którzy go będą nosić, cieszyć się będą szczególnym błogosławieństwem, a po śmierci unikną wiecznej kary. Szkaplerz - to długi, rozcięty po bokach płaszcz bez rękawów. Noszą go zakonnicy. Jest różnego koloru, w zależności od zakonu: biały, czarny, brązowy. Szkaplerz karmelitański przybrał okrojoną formę dwóch płócienek zawieszonych na szyi lub medalika, na którym jest przedstawiony. Sanktuarium Matki Bożej Ubogich w Banneux - Belgia Szymon Stock zmarł 16 maja 1265 r. w Bordeaux podczas wizytacji jednego z francuskich klasztorów. W ikonografii św. Szymon przedstawiany jest jako mnich w habicie Karmelitów, czasami w scenach z Matką Bożą, która wręcza mu szkaplerz lub wraz ze Świętym wyprowadza z czyśćca cierpiących. Jego atrybutem jest pies przynoszący chleb. Samo Aylesford leży niedaleko Londynu w hrabstwie Kent. Jest tam klasztor a obok cały zestaw piętrowych, połączonych ze sobą budynków, ułożonych w prostokątnym czworoboku. Zachowano średniowieczny wygląd całości, chociaż wszystko zostało wybudowane już po zniszczeniach podczas II wojnie światowej. To samo dotyczy budynku sakralnego Na środku otwarta przestrzeń z ławkami, zwróconymi do ołtarza z Niepokalaną. Z trzech stron usytuowane są różne kaplice. Jedna z nich jest poświęcona św. Szymonowi. W głębi, za ołtarzem widnieje niespotykany nigdzie relikwiarz świętego Stocka, twórcą którego jest Polak, Adam Kłosowski. Jego dziełem jest wie- 13

14 le postaci w innych kaplicach a także pełna symboli Droga Krzyżowa. Tu w atmosferze zatrzymanego czasu ( drewniane drzwi wahadłowe zamykane na skobelek, małe okna jak w domach u naszych babci i prababci, drewniane czarne ornamenty w pokojach, wspólne umywalnie i szalety na korytarzu, pokoiki z wyjściem na korytarz ciągnący się w prawo i lewo przez cały długi segment, choć międzyczasie są zejścia za zewnątrz, też stare i drewniane zakończone łukiem). Wokół panuje niczym nie zamącona cisza, sprzyjająca modlitwie i medytacji. Tutaj, po Mszy św. w drugim dniu pobytu O. Jan przyjął do Szkaplerza prawie 20 osób z naszej grupy pielgrzymkowej. Zdumiewające było to, że na taki szkaplerzny szlak wybrały się osoby zupełnie przypadkowe, które dotychczas nigdy nie spotkały się z duchowością karmelitańską. Z jednej strony ta przypadkowość wydaje się dziwna, z drugiej zaś zmusza do zastanowienia. Budzi się myśl, że może Matka Boża chciała ich wziąć pod swoją opiekę, o. Jan odgadł jej pragnienie i oni wzięli ją na swoją Matkę, Orędowniczkę, Pośredniczkę, Pocieszycielkę Tu w Aylesford miejscu świętym dla Karmelitów I może to było szczęśliwe zrządzenie Boże, że dopiero później odwiedzaliśmy świętych karmelitańskich we Francji i jeszcze raz w Niemczech. Przeżycia nakładały się na siebie, teoria potwierdzała się w praktyce życia Teresy, Katarzyny, Edyty i tych, Św. Szymon Stock, krzewiciel Szkaplerza Świętego o których wspominaliśmy po drodze, np. o bł. Izydorze Bakanja, afrykańskim młodzieńcu, który został zachłostany na śmierć, bo nie pozwolił sobie zdjąć szkaplerza i opowiadał współbraciom o Bogu. Było to w Zairze na początku XX wieku. Mamy nadzieję, że ci nowi czciciele Matki Bożej sięgną po książki o świętych Karmelu, by dojrzewać w wierze czytając, rozmyślając i szukając wzorów dla siebie Ostatnim etapem naszej podróży była czeska Praga, miasto powiązane z gwiazdami, astronomią i magią astrologiczną trudną dziś do wytłumaczenia. Któraś z tych szczęśliwych gwiazd ochraniała miasto przed wojnami i wielkimi kataklizmami, dzięki czemu do dziś mogło zachować wyjątkowy charakter, w którym od tysiąclecia wzajemnie przeplatają się style architektonicznie w jeden malowniczy kompaktowy kształt, niepowtarzalny w żadnym innym miejscu na świecie. Ciekawostką Pragi jest staromiejski Orloj - prawdopodobnie najlepiej zachowany średniowieczny zegar tego rodzaju na świecie. Na wieży Ratusza staromiejskiego został zainstalowany w 1410 roku. Jest właściwie astrolabem pewnego rodzaju uniwersalnym analogowym komputerem działającym na zasadzie mechaniki, wskazującym pozorną pozycję ciał kosmicznych na niebie. Z Orloja można wyczytać, w jakim znaku znajduje się właśnie Słońce, poznać wysokość Słońca nad horyzontem, czas i miejsce wschodu oraz zachodu Słońca, dni przesilenia i ekwinokcjum oraz wiele innych informacji. Wskazówka z małą złoconą gwiazdą wskazuje czas gwiazdowy. Wspaniałe rozwiązanie techniczne uzupełniły w XVIII wieku ruchome postaci dwunastu apostołów, które o każdej pełnej godzinie pokazują się nad górną tarczą zegara. W jednej z najstarszych części zabytkowego centrum Pragi, na Malej Stranie, stoi kościół Panny Marii Zwycięskiej zakonu karmelitów bosych Średniowieczny klasztor Karmelitów w Aylesford 14

15 O. Jan Ewanglista Krawczyk i uczestniczki piegrzymki z Brzeska. z Klasztorem Praskiego Dzieciątka Jezus. Nazwa miejscowego klasztoru pochodzi od figurki Dzieciątka Jezus, uznanej za cudowną, podarowanej karmelitom w 1628 roku przez księżniczkę Polyxenę z Lobkowic. Pan Figura Jana Nepomucena na moście nad Wełtawą w Pradze Jezus przedstawiony jest w postawie stojącej, odziany w bogate szaty, z jabłkiem królewskim w lewej ręce. Jego prawa ręka uniesiona w geście błogosławieństwa. Muszę przyznać, że Praga spodobała się wszystkim uczestnikom pielgrzymki. Jest przebogata, barwna, malownicza. Podziwialiśmy wreszcie nie ciemne i ponure katedry, lecz jasną wspaniałą, bogato wyposażoną świątynię, zachwycaliśmy się panoramą miasta, na moście Karola przystanęliśmy dłużej zwłaszcza przy figurze św. Jana Nepomucena, patrona rybaków, spowiedników. Według tradycji Jan odmówił zdradzenia królowi tajemnicy spowiedzi jego żony Zofii. Miejsce, z którego zrzucono go do Wełtawy, do dziś jest oznaczone krzyżem. Każdemu, kto położy rękę na krzyżyku tak, aby każdy palec dotykał jednej z jego gwiazd, podobno spełni się sekretne życzenie. W naszej parafii, w 1997 roku, była powódź. Zatroskani o swoje miasto mieszkańcy postanowili w 10 rocznicę tego tragicznego wydarzenia postawić na terenie zalewowym pomnik św. Nepomucena, by chronił miasto. Poświęcono go uroczyście podczas polowej Mszy św. Może dlatego pomnik na praskim moście jest nam tak bliski. Pora kończyć to moje sprawozdanie. Powiem tylko, że czas pielgrzymki ze wszystkimi jej niedogodnościami jest błogosławiony dzięki możliwościom współżycia w grupie zupełnie obcych ludzi, którzy z dnia na dzień stają się rodziną złączoną wspólnymi przeżyciami, chęcią pomocy, zrozumienia dla różnorodności postaw a nade wszystko szkaplerzem, z którym nie rozstają się ani w dzień, ani w nocy. I niech tak będzie! Maria Dziwiszewska 15

16 Osiem dni w Peru w obiektywie Adama Gutowicza * Panie Adamie, Ameryka Południowa, leżąca dla nas, Europejczyków, prawie na końcu świata, jak w pierwszych słowach po konklawe powiedział papież Franciszek, jest kontynentem nadziei, odrodzenia Kościoła i świata. Dlatego budzi nasze zainteresowanie. Pan, jakby je przeczuwając, po znanych naszym Czytelnikom świetnych reportażach fotograficznych z Małopolski, prezentuje w tym reportażu jeden z najbardziej fascynujących krajów tego kontynentu: Peru. Proszę nam go przedstawić. To kraj zaskakujących kontrastów: niezwykle wysokich a zamieszkałych gór z długim wybrzeżem Oceanu Spokojnego. Graniczy z Ekwadorem, Kolumbią, Brazylią, Boliwią i Chile. Spotykamy w nim Indian, mieszkańców dżungli w dorzeczu Amazonki. Głównym skupiskiem ludności są miasta (Uncover, Corubo, Letici). Łączność pomiędzy nimi odbywa się tylko drogą wodną lub powietrzną. Nie ma tam dróg i autostrad, gdyż gęstwina i podmokły teren wykluczają takie możliwości. Wielu Peruwiańczyków mieszka w Andach. Zajmują się wypasem zwierząt, rolnictwem, zwłaszcza uprawą kukurydzy i ziemniaków. Warto dodać, że Peru, wraz z Boliwią są światową ojczyzną ziemniaka. Założono tam Bank Genetyczny hodujący ok. 700 odmian ziemniaka i czuwający, aby zachowały swe cechy i nie mieszały się z innymi. Największe skupisko ludności to nadbrzeże ze stolicą Lima liczącą ok. 8 milionów mieszkańców. Zaskakujące jest to, że tam prawie nie pada deszcz z powodu cyrkulacji gorącego powietrza, które styka się z Andami. Cała zieleń stolicy jest utrzymywana dzięki sztucznemu nawadnianiu. W Peru żyje dużo Indian. Czy odwiedzaliście ich wioski i osiedla? Tak, zwłaszcza na południu, w rejonie Cusco i wokół jeziora Tikitaka, największego na świecie zbiorowiska słodkiej wody, położonego na wysokości m. Żyjący w tym rozrzedzonym powietrzu Indianie są przystosowani do warunków. Są krępi, niscy, ale ich organy wewnętrzne, m.in. płuca są takie, jak u ludzi białych. Kobiety i dziewczęta noszą nie tylko od święta i dla turystów (których tam zresztą bywa niewiele), ale na co dzień bajecznie kolorowe, piękne ubrania i duże kapelusze.. Mówi się często, że to tereny opanowane przez mafie narkotykowe i bandytów. Ale w ostatnich latach to się zmienia. Peruwiańczycy wiedzą, że,,turyści są dobrem narodowym i chronią ich. Np. nasza 30 osobowa wycieczka miała trzech dyskretnych ochroniarzy. Jeden szedł na przedzie, drugi w środku, trzeci na końcu. Odwiedzaliśmy tam tradycyjne i wielodzietne wielopokoleniowe rodziny. Mieszkają one w dużych, zbudowanych w formie kwadratu domach.. W środku znajduje się pozbawiony dachu dziedziniec, na którym koncentruje się życie rodziny. Starsi siedzą lub leżą w podcieniach, często piją niskoprocentowy napój z kukurydzy. Dzieci bawią się w środku. Często, z hodowanymi w każdym domu świnkami morskimi. Bardzo często stanowią one podstawowe danie mięsne, spotykane także w restauracjach. Warto wspomnieć, że kiedy w XVI wieku przybyli do Peru Hiszpanie i zaczęli budować kościoły chrześcijańskie, w jednej wiosce zlecili miejscowemu malarzowi namalowanie Ostatniej Wieczerzy. Kiedy później oglądali jego obraz, ze zdziwieniem zauważyli, że zamiast chleba i ryb było na półmiskach danie właśnie ze świnek morskich, które były dla tych ludzi podstawowym pokarmem. Na koniec zapytam: Czy znalazł Pan tam jakieś znaki obecności Kościoła w życiu Peruwiańczyków? Spotykaliśmy bardzo wiele kapliczek i obrazów na domach z wizerunkiem Matki Bożej. Z licznych świątyń budzi podziw i zdumienie swą wielkością i wspaniałą architekturą Katedra w Limie, znajdująca się w środku miasta w sąsiedztwie parlamentu i innych rządowych gmachów. W odwiedzanych kościołach zauważyłem dużo dzieci i młodzieży, co by potwierdzało opinię, że przyszłość chrześcijaństwa i Kościoła katolickiego jest właśnie w Ameryce Południowej. Rozmawiał Ks. Zygmunt Bochenek Autor fotografii na zdjęciu zbiorowym oznaczony jest gwiazdką 16

17 17

18 Zakończenie sezonu motocyklowego wzgórze Bocheniec 2013 Od czasów swej świetności przypadających na IX wiek gród Wiślan na wzgórzu Bocheniec w Jadownikach zapewne nie przeżywał takiego najazdu jak w niedzielę 29 września 2013r. W ramach zakończenia sezonu motocyklowego organizowanego po raz drugi przez grupę młodzieżową Św. Anny oraz motocyklistów z Jadownik, wokół zabytkowego kościółka zgromadziło się ponad ośmiuset jeźdźców okutych niczym prastare rycerstwo w skóry i inne mniej szlachetne, lecz równie wytrzymałe uniformy. Rzesza motocyklistów zgromadziła się przed ołtarzem by wspólnie z młodzieżą i mieszkańcami Jadownik podziękować Bogu za szczęśliwie przejechany sezon motocyklowy. Słowa homilii do zebranych skierował ojciec misjonarz Paweł Kociołek opisując między innymi, jaką rolę w jogo posłudze w Bangladeszu odgrywa motocykl Honda Hero, dzięki któremu przemierza steki kilometrów po bezdrożach by dotrzeć do wiernych. Wspomniał też o szczególnym edukacyjnym znaczeniu pięknej pasji motocyklowej, która wzbudza podziw i ożywia marzenia wśród dzieci i młodzieży, byśmy zawsze wykorzystywali jej atuty do przekazania najmłodszym tylko dobrych wzorców. Jestem przekonany, iż w tą niedzielę wszyscy zgromadzeni na Bocheńcu motocykliści wolni od jakichkolwiek animozji i klubowych uprzedzeń dali dobre świadectwo tej nauce. Po za- kończonej mszy i błogosławieństwie pojazdów kawalkada muskularnych zakutych w stali i wyrzeźbionych w niepowtarzalnych formach koni mechanicznych o dwóch kołach dumnie przetoczyła się ulicami Jadownik. Nasi goście mogli poznać szczególne walory krajobrazowe wzgórza Bocheniec, podziwiać niepowtarzalne widoki pogórza karpackiego oraz rozległych nadwiślańskich równin a mieszkańcy Jadownik podziwiać niespotykany, na co dzień motoryzacyjny festiwal. Po paradzie wspólnie bawiliśmy się przy dźwiękach zespołu INCEPCJA oraz rozkoszowali przysmakami swojskiego jadła. Podczas spotkania rozdano prawie 1200 porcji wyśmienitego bigosu, dzięki życzliwości Pani Marii Sułek. Myślę, iż spotkanie na Bocheńcu było dla wszystkich dobrą zabawą a dodatkowo dla nas promocją regionu. Zapewne poza mieszkańcami niewiele osób wie, iż to nie XVII wieczny kościółek Św. Anny jest największą atrakcją historyczną tego miejsca, lecz dobrze zachowane umocnienia prastarego grodu Wiślan opasające wzgórze, o czym proponuję poczytać w poniższym artykule: documents/historia/bocheniec_ak.asp W imieniu młodzieży i cyklistów z Jadownik szczególne słowa podziękowania kieruję do motocyklowej braci, która zaszczyciła nas tak liczną obecnością. Wojtek Podleś. 18

19 Martyna Stanisław- żołnierz Armii Krajowej, pseudonim Kapusta urodził się r. w Jadownikach Podgórnych. Z pochodzenia chłop, syn Jana i Karoliny. Szkołę Podstawową, 4-ro klasową, ukończył w Jadownikach, następnie podjął naukę w ośmioklasowym gimnazjum w Brzesku. Naukę zakłóciła mu II wojna światowa. W roku 1939 ukończył pierwsza klasę liceum, natomiast drugą klasę ukończył w ramach tzw. tajnych kompletów, a więc konspiracyjnie w roku W tym samym trybie w roku 1945 zdał maturę. Studia wyższe kończył w roku 1948 na wydziale Rolnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie podjął pracę naukową w katedrze Ekonomii Rolnictwa. Habilitował się w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Na uczelni pracuje 43 lata, przechodząc wszystkie szczeble od adiunkta do profesora zwyczajnego. W latach był członkiem Polskiej Akademii Nauk. Jego dorobek naukowy publikacji to 48 publikacji, w tym 28 prac naukowych, skryptów i podręczników. Był promotorem 4 prac doktorskich, recenzentem 140 prac magisterskich. W okresie przedwojennym reprezentował poglądy endeckie. Od początku wojny aktywnie włącza się w działalność ruchu oporu. Był organizatorem konspiracyjnej grupy młodzieżowej. W roku 1942 wstępuje do powstałej Armii Krajowej i od razu przekazano mu zadanie przewożenia meldunku na trasie Kraków- Dębica Prof. dr hab. Stanisław Martyna odszedł do Pana oraz kolportowanie tygodnika Walka. Po pacyfikacji Jadownik - od lipca 1943 roku - zostaje zmuszony do ukrywania się, był bowiem, podobnie jak Bernacki i Kazimierz Owsiak pilnie poszukiwany przez Gestapo. Ta konspiracja trwała już praktycznie do końca wojny. Po wyzwoleniu podejmuje działalność polityczną w Komitecie Związku Samopomocy Chłopskiej. W roku 1947 organizuje w Jadownikach Koło Polskiego Stronnictwa Ludowego dwa lata jest jego prezesem. Jest także założycielem Koła Związku Młodzieży Wiejskiej WICI. Łączy pracę naukową z pracą społeczną. Jak sam stwierdza, jego poglądy ewoluowały. Najpierw był pod silnym wpływem Adama Ciołkosza, a następnie Wincentego Witosa, a więc przeszedł długą drogę od endeka do ludowca. Za działalność naukową, dydaktyczną i kombatancką był wielokrotnie odznaczany. Jest posiadaczem miedzy Złotego Krzyża Zasługi, Krzyża Kawalerskiego, Medalu Zwycięstwa i Wolności, Partyzanckiego, Krzyża Armii Krajowej i Odznaki Akcji Burza. Profesor dr Stanisław Martyna dobrze zapisał się w pamięci rodaków, jako wybitny Jadowniczanin, prawy człowiek, zawsze pamiętający o swym pochodzeniu i miejscu urodzenia. Ożenił się w roku Żona Karolina była docentem. Za działalność partyzancką w latach II Światowej w Batalionach Chłopskich została odznaczona kilkoma odznaczeniami wojskowymi. Trójka ich dzieci ukończyła studia wyższe. Prof. dr hab. Stanisław Martyna, ostatni żołnierz AK z Jadownik, zmarł dnia r. w Krakowie, przeżywszy 92 lata. Nabożeństwo żałobne odprawili w dniu r. ks. Kanonik Józef Hamiga w asyście księży: ks. Prałata Tadeusza Górki z Jadownik, ks. Dziekana Franciszka Motyki oraz ks. Kanonika Adama Sroki, w Kaplicy Cmentarza Parafialnego N.M.P. Matki Kościoła na Prądniku Białym w Krakowie, po czym nastąpiło odprowadzenie Zmarłego do rodzinnego grobowca. Na cmentarzu żegnali go żona, córki z mężami, synowa, wnuki z współmałżonkami, prawnuki oraz przyjaciele, profesorowie uczelni Krakowa, krewni i przedstawiciele rodzinnej wsi Jadowniki. Stanisław Świerczek Piknik rodzinny na Słotwinie Pomimo nie najlepszej pogody 13 lipca br. Przy kościele w parafii Matki Boskiej Częstochowskiej w Brzesku- Słotwinie, odbył się Piknik rodzinny. Licznie przybyli nie tylko parafianie, ale także mieszkańcy Brzeska i sąsiednich okolic. Organizatorami pikniku byli: Rada Duszpasterska, Akcja Katolicka, Caritas oraz Zarząd Osiedla Słotwina. Jak co roku, piknik miał charakter przede wszystkim rodzinny. Przy kawie, herbacie i cieście, upieczonym przez róże różańcowe i nie tylko, można było porozmawiać, podziwiać występy dzieci i młodzieży, uczestniczyć w różnych grach i zabawach. Największym zainteresowaniem cieszyła się loteria fantowa oraz cenne nagrody ufundowane przez sponsorów, którym jeszcze raz bardzo dziękujemy. Atrakcją na był występ zespołu Krakowiacy Ziemi Brzeskiej. Ogromnym zainteresowaniem cieszył się także blok konkursowo rozrywkowy, który przygotowali i poprowadzili członkowie Grupy Młodzieżowej. Swoje umiejętności wokalne i muzyczne zaprezentował także młody zespół z Borzęcina Cantantes Dei. Około godziny 20 - tej rozpoczęła się zabawa taneczna, do której przygrywał zespół Melody. Po raz kolejny parafianie ze Słotwiny pokazali, że bez większych nakładów finansowych można zorganizować wspaniałą imprezę, która łączy pokolenia, a przez to służy lokalnej społeczności. Maria Górka 19

20 W czasie walk z ofensywą bolszewicką na Warszawę Już 4 lipca 1920 r. na froncie północnym ruszyła skierowana przeciw Polakom ofensywa bolszewicka z bramy smoleńskiej. Wojskom polskim nie udało się obronić linii rzeki Dźwiny i Berezyny. A po zajęciu przez bolszewików Święcian / 10 lipca 1920 r./, 12 lipca 1920 r. zostało zawarte przymierze między Litwą a rosyjskim rządem bolszewickim. W układzie tym rząd bolszewicki przekazywał Litwie, chociaż ich nie posiadał, nie tylko Wilno i Grodno, ale również Bracław, Postawy, Smorgonie, Oszmianę i Lidę. Przy tym bolszewicy zastrzegli sobie w tajnym protokole możliwość wkroczenia nie tylko na ten obszar litewski. W taki sposób Litwa stała się sojuszniczką rosyjskiego rządu bolszewickiego. Kilka dni później Litwini zaatakowali oddziały polskie na obszarach północnej Wileńszczyzny. 12 lipca 1920 r. Stasys Nastopka - szef litewskiego sztabu generalnego wydał rozkaz zajęcia Wilna. Tu musimy zaznaczyć, że Wileńszczyzna w 94 % była zamieszkana przez Polaków. Tymczasem bolszewicy 14 lipca 1920 r. po trzydniowej bitwie z siłami polskimi nad rzeką Wilejką / lipca/ i walkach ulicznych spieszonej kawalerii bolszewickiej / 3 Korpusu Kawalerii Gaj Gaja Bżyszkina/ w Wilnie, zajęli starą stolicy Litwy. Litwini współdziałając z bolszewikami, nie tylko złamali neutralność, ale z całą siłą atakowali wycofujące się wojska polskie. Mimo tego w Warszawie zapadła wówczas decyzja, by Wilno, jeżeli nie będzie go można obronić przed bolszewikami, należy oddać w ręce Litwinów. 15 lipca 1920 r. Litwini, jako sojusznicy bolszewików, wkroczyli do zajętego już przez nich Wilna. Równocześnie niewielka część oddziałów polskich 2 Dywizji Litewsko Białoruskiej została odcięta od swoich oddziałów i zmuszona przez Litwinów do złożenia broni. 26 sierpnia 1920 r. rząd litewski podpisał z bolszewickim rządem rosyjskim nową umowę, na mocy której w pierwszej dekadzie sierpnia bolszewicy przekazali Litwinom rejon Święcian, a Wilno i środkową Wileńszczyznę do końca tego miesiąca. Tymczasem do końca lipca zmęczeni, niewyspani, często bez obuwia, w zniszczonych mundurach, żołnierze polscy, forsownymi marszami, walcząc z najeźdźcą, wycofywali się pod naporem armii bolszewickich w kierunku Warszawy i Lwowa. Nie brakowało im tylko czarnego wileńskiego chleba i mleka, którymi mieszkańcy Wileńszczyzny i Podlasia samorzutnie wspomagali żołnierzy polskich, prosząc ich, aby ich nie opuszczali i tu powrócili. Nie było mów pożegnalnych, ani pieśni wojskowych. Jednak taka postawa ludności dodawała sił zarówno Strzelcom Podhalańskim, jak i żołnierzom z Małopolski, Mazowsza, Pomorza czy Wielkopolski i tym, co pochodzili z Wileńszczyzny, albo znad dalekiej Berezyny czy Donu, gdzie pozostawili swoje domy rodzinne na zawsze. Armii bolszewickiej nigdzie nie udało się otoczyć wojsk polskich. W tej fazie wojny, był to największy sukces strategiczny wojska polskiego. Mimo, że do końca lipca 1920 r. bolszewicy opanowali Grodno, Lidę, Wołkołysk, Pińsk, Słonim, Białystok /1. VIII./, Hajnówkę, Bielsk, Brześć Litewski, Czeremchę. A parę dni później Ostrołękę i Łomżę. 13 sierpnia 1920 r. rozpoczęły się walki o Radzymin. Równocześnie, na północnym odcinku tego frontu, oddziały bolszewickie atakowały Dobrzyń, Grudziądz, Toruń, Włocławek i Płock, dążąc do przeprawienia się na lewy brzeg Wisły, aby otoczyć Warszawę. 14 sierpnia 1920 r. I batalion 236 Ochotniczego Pułku Piechoty im. Weteranów Powstania Styczniowego, składający się z młodzieży warszawskiej, którego kapelanem był ks. Ignacy Skorupka, w walkach pod Ossowem, przełamał pozycje wroga. Ks. Skorupka błogosławiąc polskich żołnierzy poległ w tej bitwie, ale to zwycięstwo pozwoliło, po uporczywych walkach, w następnym dniu, odzyskać Radzymin. A dzień później, siły gen. Władysława Sikorskiego, mimo pięciokrotnej przewagi wroga, przystąpiły do kontrataku nad Wkrą, aby odciążyć przedmoście warszawskie. Natomiast 16 sierpnia 1920 r. ruszyła kontrofensywa polska znad Wieprza. Doprowadziła ona ostatecznie do zniszczenia sił bolszewickich atakujących Warszawę, usiłujących przeprawić się na lewy brzeg Wisły. Dziesięć dni później Polacy świętowali zwycięstwo. Do niewoli dostało się żołnierzy rosyjskich, nie licząc tych, którzy zginęli w walkach lub zostali internowani w niemieckich Prusach Wschodnich. Zdobyto m.in. 231dział i wozów z amunicją i innym wyposażeniem wojskowym. Z całości sił bolszewickich atakujących Warszawę / bagnetów i szabel/ ocalało ok bojców bolszewickich. Lecz z głębi Rosji, bolszewicy prowadzili nowe wojska, które należało zniszczyć, aby Polska była wolna i niepodległa. Przez cały okres ofensywy bolszewickiej na Warszawę i Lwów w powiecie brzeskim działała Organizacja Obrony Narodowej, która po utworzeniu rządu Wincentego Witosa / 24 lipca 1920 r./, przekształciła się Powiatowy Komitet Obrony Państwa. Pracami OON kierował Kazimierz Missona, ks. dr Jan Czuj i Franciszek Soja / wiceprezesi /i Henryk Bukowski / skarbnik/. A członkami byli: m. in. dr Władysław Cyga, ks. Roman Mazur, Aleksander Gdowski, dr Jan Władysław Brzeski, Stanisław Pietrusiński, Ignacy Kubala, Maria Gilatowska, Zofia Kuratowska, Zygmunt Garczyński i inni. Większość z nich należała wówczas do TG Sokół w Brzesku i do Stronnictwa Katolicko - Ludowego. Po przekształceniu się OON w PKOP, organizacja powiatową kierował Tadeusz Spiss- starosta, Jan Albin Goetz Okocimski / zastępca/,wilhelm Dadleż- kierownik Sekcji Skarbowej, Kazimierz Missona- kierownik Sekcji Propagandy; jego zastępca był ks. Jan Czuj, który zarazem kierował Sekcją Samarytańską, Zofia Spiss i Walery 20

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka Wizytacja ks. bpa Zdzisława 7 maja 2012 Fortuniaka Plan wizytacji w parafii Wszystkich Świętych w Tarnowie Podgórnym 7 maja 2012 r. 9.00 Eucharystia z udzieleniem Sakramentu chorych (koncelebracja, Prezbiter

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Wybór Patrona dla naszej szkoły to projekt, który rozpoczął się w roku szkolnym 2004/2005. Spośród kilku kandydatur zgłoszonych w szkolnym referendum

Wybór Patrona dla naszej szkoły to projekt, który rozpoczął się w roku szkolnym 2004/2005. Spośród kilku kandydatur zgłoszonych w szkolnym referendum Wybór Patrona dla naszej szkoły to projekt, który rozpoczął się w roku szkolnym 2004/2005. Spośród kilku kandydatur zgłoszonych w szkolnym referendum przeprowadzonym wśród nauczycieli, uczniów i rodziców,

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom 82 15. ANEKS Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński Rodzinny dom 82 Ludwikowo - fundamenty starego kościoła 83 Ludwikowo - dzisiejsza kaplica parafialna kiedyś była

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie z działalności. Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. przy parafii. Niepokalanego Poczęcia NMP. w Kamionnie.

Roczne sprawozdanie z działalności. Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. przy parafii. Niepokalanego Poczęcia NMP. w Kamionnie. Kamionna, 31.12.2009r. Miejscowość, data Roczne sprawozdanie z działalności Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży przy parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Kamionnie za okres od 01.01.2009 r. do 31.12.2009

Bardziej szczegółowo

Życie parafialne we wrześniu 2011

Życie parafialne we wrześniu 2011 Życie parafialne we wrześniu 2011 Kochani! Witam po wakacyjnej przerwie. Mędrzec Pański pisał: Wszystko ma swój czas jest czas odpoczynku i czas pracy. Dla części spośród nas zakończył się czas wakacji,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DIECEZJALNEGO KONGRESU RODZIN MATKĘ SWOJĄ

PROGRAM DIECEZJALNEGO KONGRESU RODZIN MATKĘ SWOJĄ PROGRAM DIECEZJALNEGO KONGRESU RODZIN CZCIJ OJCA SWEGO I MATKĘ SWOJĄ 1 5 czerwca 2005 r. NIEDZIELA INAUGURACJA KONGRESU MSZA ŚWIĘTA W BAZYLICE KATEDRALNEJ O GODZ. 17.30 ADORACJA NAJŚW. SAKRAMENTU w Rejonie

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej W dniu 13 marca 2015 roku uczestnicy Dziennego Domu Pomocy Społecznej w Krasnymstawie wyjechali

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

Propozycja programu Nawiedzenia Zduny

Propozycja programu Nawiedzenia Zduny Propozycja programu Nawiedzenia Zduny LITURGIA NAWIEDZENIA OBRAZU MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ 1 Ustawienie procesji (godz.15 55 ) Krzyż i świece 1.......... Feretrony Sztandary Delegacje niosące OBRAZ

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II. "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II

Jan Paweł II. Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię! Jan Paweł II Jan Paweł II "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II Krótkie kalendarium ur. 18 maja 1920 - w Wadowicach 1.11.1946- przyjęcie święceń kapłańskich 4.07. 1958- minowanie na biskupa 16.10.1978-

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016. Luty 2016 r.

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016. Luty 2016 r. Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016 Luty 2016 r. 08.02.2016 poniedziałek Początek zajęć dydaktycznych w sem. letnim wybór seniorów 09.02.2016 wtorek Rada Pedagogiczna Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne, historia. Ruch "Światło życie"

Informacje ogólne, historia. Ruch Światło życie Ruch "Światło życie" Ruch Światło-Życie (znany powszechnie jako Oaza) - jeden z ruchów odnowy Kościoła według nauczania Soboru Watykańskiego II. Ruch ten powstał w Polsce, a jego założycielem był sługa

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ DRODZY PARAFIANIE! W dniach od 9 16 marca nasza Wspólnota przeżywać będzie Misje parafialne. Tak jak przed ponad dwoma tysiącami

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Nr 4/2013. EGZEMPLARZ BEZPŁATNY Centrum edukacyjne w Czarncy

Nr 4/2013. EGZEMPLARZ BEZPŁATNY Centrum edukacyjne w Czarncy ISSN 1429-8589 Nr 4/2013 EGZEMPLARZ BEZPŁATNY Centrum edukacyjne w Czarncy Fot. Szkoła Podstawowa w Czarncy Już w przyszłym roku w Czarncy powstanie Centrum Edukacyjno-Kulturalne poświęcone Hetmanowi Stefanowi

Bardziej szczegółowo

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI W styczniu 2013 roku wzorem lat ubiegłych w Domu Rekolekcyjnym Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej w Strachocinie rozpoczęły się rekolekcje dla prezesów

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie.

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. nr 1 (1) marzec kwiecień 2014 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. św. Ojciec

Bardziej szczegółowo

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W ODDZIALE OKRĘGOWYM W BIAŁYMSTOKU AUGUSTÓW, 4-5 PAŹDZIERNIKA BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, UL. KSIĘDZA SKORUPKI 6 4 października 18:00 Eucharystia

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska Z TRADYCJI MNISZEJ 5 John Main OSB Medytacja chrześcijańska John Main OSB Medytacja chrześcijańska Konferencje z Gethsemani przekład Teresa Lubowiecka Spis treści Wstęp...7 Pierwsza Konferencja...9 Druga

Bardziej szczegółowo

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, Szukamy: politycznym i kulturalnym 1. Doświadczenia żywej wiary 2. Uzasadnienia swojej wiary domagają się 3. Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

DOBRA PRAKTYKA. Pogłębianie wśród dzieci wiedzy o życiu, działalności i osobowości Ojca Świętego Jana Pawła II.

DOBRA PRAKTYKA. Pogłębianie wśród dzieci wiedzy o życiu, działalności i osobowości Ojca Świętego Jana Pawła II. DOBRA PRAKTYKA Nazwa szkoły: Imię i nazwisko dyrektora: Dobra praktyka(nazwa programu, działań): Ilość uczniów objętych programem/działaniami: Odpowiedzialni, organizatorzy i partnerzy: Okres czasowy realizacji:

Bardziej szczegółowo

Parafialna pielgrzymka Kół Żywego Różańca do Częstochowy. Uczestnicy wyjazdu na Wałach Jasnogórskich (13.09.1997 r.).

Parafialna pielgrzymka Kół Żywego Różańca do Częstochowy. Uczestnicy wyjazdu na Wałach Jasnogórskich (13.09.1997 r.). Parafialna pielgrzymka Kół Żywego Różańca do Częstochowy. Uczestnicy wyjazdu na Wałach Jasnogórskich (13.09.1997 r.). Rada duszpasterska parafii p. w. Trójcy Świętej (30.11.1997 r.). Na zdjęciu stoją od

Bardziej szczegółowo

22.05. O godz. 10.30 odbyła się Pierwsza Komunia św. dzieci niesłyszących przygotowana przez ks. Wikariusza.

22.05. O godz. 10.30 odbyła się Pierwsza Komunia św. dzieci niesłyszących przygotowana przez ks. Wikariusza. 08.05. W parafii odbył się kiermasz książki katolickiej zorganizowany przez Drukarnię i Księgarnię Św. Wojciecha. 15.05. O godz. 10.30 odbyła się uroczystość I Komunii św. dzieci, które przygotowała katechetka

Bardziej szczegółowo

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz Opiekun: s. Irena Różycka ur. 10 czerwca 1902 w Jedlińsku; zm. 2 listopada 1980 w Nałęczowie Sługa Boży Piotr Gołębiowski ur. 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 29 lutego 2016 roku N. 689/2016 BISKUP GRZEGORZ BALCEREK D E K R E T

Poznań, dnia 29 lutego 2016 roku N. 689/2016 BISKUP GRZEGORZ BALCEREK D E K R E T BISKUP GRZEGORZ BALCEREK Poznań, dnia 29 lutego 2016 roku N. 689/2016 D E K R E T Zgodnie z kanonem 396 par. 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego, z mandatu Jego Ekscelencji Księdza Arcybiskupa Stanisława Gądeckiego,

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

ROK 2015 REMONT OŁTARZA BOCZNEGO

ROK 2015 REMONT OŁTARZA BOCZNEGO ROK 2015 REMONT OŁTARZA BOCZNEGO Rok 2015 rozpoczęliśmy z zamiarem kontynuowania prac konserwatorskich w naszym kościele. 26 stycznia 2015 rozpoczęła się renowacja bocznego ołtarza Matki Bożej Niepokalanie

Bardziej szczegółowo

Katechetka mgr teologii GENOWEFA SZYMURA pożegnanie z parafią i szkołą

Katechetka mgr teologii GENOWEFA SZYMURA pożegnanie z parafią i szkołą Katechetka mgr teologii GENOWEFA SZYMURA pożegnanie z parafią i szkołą Moja droga do katechezy Pochodzę z rodziny bardzo religijnej. Wzorem życia religijnego była dla mnie mama Anna i babcia Krystyna,

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Wersja robocza 1999 Diakonia Muzyczna Ruchu Światło Życie Archidiecezji Warszawskiej i Diecezji Warszawsko Praskiej Objaśnienia: Pd: Piosenka

Bardziej szczegółowo

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 19 stycznia 2014 można było obejrzeć kronikę naszej wspólnoty na stronie internetowej parafii: PODWÓRKOWE KOŁO RÓŻAŃCOWE DZIECI - KRONIKA Zachęcamy

Bardziej szczegółowo

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów ale, to już było W roku wiary, idąc za Matką Bożą Loretańską peregrynującą po Diecezji Warszawsko-Praskiej byliśmy

Bardziej szczegółowo

Informator dla Przyjaciół CeDeH-u

Informator dla Przyjaciół CeDeH-u CDH w Zakroczymiu jest kapucyńskim klasztorem oraz miejscem formacji w duchowości franciszkańskiej, kapucyńskiej i honorackiej, dla osób konsekrowanych i świeckich. Ma tu swoją siedzibę Biblioteka, Archiwum

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenia parafialne. Ogłoszenia duszpasterskie XXXI Niedziela Zwykła 01.11.2015r. Uroczystość Wszystkich Świętych. 1 / 15

Ogłoszenia parafialne. Ogłoszenia duszpasterskie XXXI Niedziela Zwykła 01.11.2015r. Uroczystość Wszystkich Świętych. 1 / 15 Ogłoszenia duszpasterskie XXXI Niedziela Zwykła 01.11.2015r. Uroczystość Wszystkich Świętych. 1 / 15 Dzisiaj po południu lub jutro można zyskać odpust zupełny za zmarłych za nawiedzenie kościoła lub kaplicy

Bardziej szczegółowo

Wielka to łaska, że poprzez świętych obcowanie, możemy uczestniczyć z naszymi błogosławionymi w Eucharystii.

Wielka to łaska, że poprzez świętych obcowanie, możemy uczestniczyć z naszymi błogosławionymi w Eucharystii. 5 czerwiec 1991 roku to dzień wielkiej radości naszego miasta. Bo oto Jan Paweł II nawiedza Białystok. To dzień wielkiej radości wszystkich Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny. Bo oto Papież, Jan Paweł II,

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Wybrane wydarzenia z Duszpasterstwa Szpitala nr 2 ul.lwowska w Rzeszowie Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Przez wiarę Maryja przyjęła słowa Anioła i uwierzyła w zwiastowanie, że stanie się

Bardziej szczegółowo

18.00 Msza św. z kazaniem dla wszystkich po Mszy Świętej NAUKA STANOWA DLA KOBIET

18.00 Msza św. z kazaniem dla wszystkich po Mszy Świętej NAUKA STANOWA DLA KOBIET ` PROGRAM MISJI ŚWIĘTYCH Prowadzonych przez Misjonarzy Świętej Rodziny w parafii Trójcy Świętej w Pruszczu w dniach 3-11 października 2009 r Sobota 3 październik Uroczysta Msza Święta z obrzędem wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI ŚDM W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015. Niedziela 01.02.2015

PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI ŚDM W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015. Niedziela 01.02.2015 PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015 Rozpoczęcie Peregrynacji Symboli Światowych Dni Młodzieży Krzyża i Ikony Matki Bożej Salus Populi Romani po przywiezieniu

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie Roku Jubileuszowego

Rozpoczęcie Roku Jubileuszowego Pamięć Wdzięczność Wierność Program Jubileuszu 100. Rocznicy Odrodzenia i Reformy Zgromadzenia Marianów w Prowincji Opatrzności Bożej 8 XII 2008 8 XII 2009 Rozpoczęcie Roku Jubileuszowego W domach zakonnych:

Bardziej szczegółowo

hrońmy Dziedzictwo Narodowe - opieka nad Dolinką Mnikowską.

hrońmy Dziedzictwo Narodowe - opieka nad Dolinką Mnikowską. Chrońmy Dziedzictwo Narodowe - opieka nad Dolinką Mnikowską. Projektem chcemy objąć popularyzację walorów rekreacyjnych, turystycznych i religijnych Doliny Mnikowskiej. CELE: 1.Promocja miejsc pięknych

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II

III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II Miejcie odwagę żyć dla Miłości! Organizator: Zespół Szkół nr 4 im. Ziemi Dobrzyńskiej w Nadrożu 1 HONOROWY PATRONAT NAD III PRZEGLĄDEM POEZJI JANA PAWŁA II PEŁNI: - Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Gazetka Parafialna. Prószków Przysiecz m a j 2016 r. www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl

Gazetka Parafialna. Prószków Przysiecz m a j 2016 r. www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl Prószków Przysiecz m a j 2016 r. Gazetka Parafialna www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl Przez cały miesiąc maj, codziennie w dni powszednie tygodnia, w Prószkowie o godz.18 00,

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE PARAFIALNE W PAŹDZIERNIKU 2011

ŻYCIE PARAFIALNE W PAŹDZIERNIKU 2011 ŻYCIE PARAFIALNE W PAŹDZIERNIKU 2011 KALENDARZ WYDARZEŃ Lp Data 1 1 października Parafialna Szkoła Biblijna z wizytą w Berlinie 2 3 października Prezentacja aktualnego stanu kościoła parafialnego dokonana

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU LITERACKIEGO,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN KONKURSU LITERACKIEGO,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE REGULAMIN KONKURSU LITERACKIEGO,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Konkurs Fraszka - Igraszka,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI skierowany jest do uczniów szkół gimnazjalnych z terenu

Bardziej szczegółowo

Wspomnienie z białostockiej pielgrzymki na kanonizację Jana Pawła II i Jana XXIII

Wspomnienie z białostockiej pielgrzymki na kanonizację Jana Pawła II i Jana XXIII Wspomnienie z białostockiej pielgrzymki na kanonizację Jana Pawła II i Jana XXIII W dniach 23 IV 04 V 2014 odbyła się pielgrzymka, której centralnym punktem było uczestnictwo w kanonizacji Jana Pawła II

Bardziej szczegółowo

STATUT SERCAŃSKIEJ WSPÓLNOTY ŚWIECKICH

STATUT SERCAŃSKIEJ WSPÓLNOTY ŚWIECKICH STATUT SERCAŃSKIEJ WSPÓLNOTY ŚWIECKICH I Natura i cel 1 Sercańska Wspólnota Świeckich (SWŚ) jest ruchem apostolskim osób świeckich, które uczestnicząc w duchowości i misji Zgromadzenia Księży Najśw. Serca

Bardziej szczegółowo

Życie Religijne wśród niesłyszących w Bielsku-Białej

Życie Religijne wśród niesłyszących w Bielsku-Białej 1 Życie Religijne wśród niesłyszących w Bielsku-Białej Początki zorganizowanej działalności religijnej wśród niesłyszących w Bielsku-Białej, to lata 1952 i następne, gdy z inicjatywy p. Mariana Napadło

Bardziej szczegółowo

Święto Trzech Króli chór wystąpił przed licznie zgromadzonymi wiernymi na placu Józefa Piłsudskiego w Giżycku.

Święto Trzech Króli chór wystąpił przed licznie zgromadzonymi wiernymi na placu Józefa Piłsudskiego w Giżycku. W Święto Trzech Króli chór wystąpił przed licznie zgromadzonymi wiernymi na placu Józefa Piłsudskiego w Giżycku. Po przybyciu orszaku, który tworzyli kapłani dekanatu z dziekanem ks. Zdzisławem Mazurem

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11 Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) czasser CA dwumiesięcznik religijno-społeczny dwum iesięcę znik religij ijno no-s -spo łeczny temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ?

Bardziej szczegółowo

Metropolita katowicki ogłasza rozpoczęcie II Synodu Archidiecezji katowickiej

Metropolita katowicki ogłasza rozpoczęcie II Synodu Archidiecezji katowickiej .: 25.11.2012 r. Metropolita katowicki ogłasza rozpoczęcie II Synodu Archidiecezji katowickiej.: 28.10.2012 r. Gościmy S. Celinę ze Zgromadzenia Sióstr Szensztackich.: 11.10.2012 r. Ojciec św. Benedykt

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2015/2016.

Kalendarz roku szkolnego 2015/2016. Kalendarz roku szkolnego 2015/2016. SIERPIEŃ 2015 r. 28.08.2015 r. (pt.) godz. 8.30 Zebranie rady pedagogicznej inaugurujące rok szkolny 2015/2016: o zatwierdzenie wyników klasyfikacji rocznej i promocji

Bardziej szczegółowo

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła.

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. I. Sakramenty 1. Chrzest Co to jest Chrzest Święty? Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. Udzielamy

Bardziej szczegółowo

U SW. BARTŁOMIEJA W MIERZESZYNIE

U SW. BARTŁOMIEJA W MIERZESZYNIE GAZETA PARAFII ŚW. BARTŁOMIEJA APOSTOŁA W MIERZESZYNIE ` U SW. BARTŁOMIEJA W MIERZESZYNIE Numer 34 (140) Mierzeszyn, 15 listopada 2014 r. ISSN 2082-0089 Rok 5 91. URODZINY KS. KARDYNAŁA HENRYKA GULBINOWICZA

Bardziej szczegółowo

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html Zakres tematyczny: Podczas powitalnego przemówienia Jana Pawła II na krakowskim lotnisku Balice, w czasie ostatniej Pielgrzymki do Ojczyzny, której główną myślą były słowa: Bóg bogaty w miłosierdzie, najmocniej

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE. Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic, po konsultacji z Księdzem Proboszczem Michałem Bogutą

OŚWIADCZENIE. Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic, po konsultacji z Księdzem Proboszczem Michałem Bogutą OŚWIADCZENIE Rady Miejskiej w Wilamowicach z dnia 26 września 2012 roku w sprawie ustanowienia Św. Abpa Józefa Bilczewskiego Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Autor: Konrad Czarny. Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale

Autor: Konrad Czarny. Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale Autor: Konrad Czarny Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale Małopolskie Muzeum Pożarnictwa Położenie Opis Historia powstania muzeum Krótka biografia założyciela Zbiory muzealne Promocja muzeum Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum kl. I, Temat 29

Gimnazjum kl. I, Temat 29 Rok liturgiczny Okres zwykły Wielki Post Okres Bożego Narodzenia Triduum Paschalne Okres wielkanocny Adwent Okres zwykły Dopasuj nabożeństwo do okresu liturgicznego. Dopisz kolor szat liturgicznych obowiązujący

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 18 maja 2014r.

Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 18 maja 2014r. Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 1 2014r. Dzień Miejsce Godzina Wydarzenie 3 maja 3 maja 3 maja 3 maja Jarocin, parafia Chrystusa Króla 20.00 Powitanie

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Dwujęzyczne. Im. Św. Kingi. w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2. w Tarnowie

Gimnazjum Dwujęzyczne. Im. Św. Kingi. w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2. w Tarnowie Gimnazjum Dwujęzyczne Im. Św. Kingi w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2 w Tarnowie Gimnazjum Dwujęzyczne w ZSO nr 2 w Tarnowie to Szkoła o bogatej historii, mimo, że istnieje dopiero od roku 2001.

Bardziej szczegółowo

1 www.pelplin.pl www.mok.pelplin.pl

1 www.pelplin.pl www.mok.pelplin.pl LP. Data Nazwa imprezy Miejsce Organizator 1 03.04 (czwartek) W oczekiwaniu na kanonizację Jana Pawła II zespół Familia HP wykona program "Tłumy serc". Utwory pochodzą z dzieł: Pieśń o Bogu ukrytym oraz

Bardziej szczegółowo

Plan pracy z ministrantami

Plan pracy z ministrantami Plan pracy z ministrantami na podstawie materiałów formacyjnych Krajowego Duszpasterstwa Służby Liturgicznej oraz Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej Czyli: -kto? -kiedy? -co? Formacja ministrancka

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015 ZELATOR czerwiec2015 2 PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY W sobotę, 6 czerwca, odbyła się III Ogólnopolska Pielgrzymka Żywego Różańca do Częstochowy. Według oceny organizatorów uczestniczyło w niej

Bardziej szczegółowo

1 Mało znane litanie do Świętych

1 Mało znane litanie do Świętych 1 Spis treści 2 Spis treści Słowo wstępne......5 Litania do Świętej Anny......7 Litania do Świętego Judy Tadeusza......9 Litania o Świętej Marii Magdalenie.... 11 Litania do Świętego Jerzego.... 13 Litania

Bardziej szczegółowo

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej Wielki Tydzień Ostatnie dni Wielkiego Postu od Niedzieli Palmowej do wieczora Wielkiego Czwartku, a następnie Triduum Paschalne to Wielki Tydzień. Najstarsze świadectwa o liturgii Wielkiego Tygodnia pochodzą

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin jubileusze nauczycieli akademickich Prof. dr hab. Hieronim Bartel Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin płk prof. dr. hab. n. med. Tadeusza Brzezińskiego Zgodnie z kontynuowanym od lat zwyczajem, na

Bardziej szczegółowo

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO"

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat RYTUAŁU RODZINNEGO Rytuał domowy RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO" Ocena: Nie ma jeszcze oceny Cena 67,00 zł 67,00 zł Kwota rabatu: Zadaj pytanie o

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy do Konkursu o Janie Pawle II

Zapraszamy do Konkursu o Janie Pawle II Zapraszamy do Konkursu o Janie Pawle II 2 kwietnia 2005 roku - tę datę każdy Polak zapamięta jako chwilę odejścia Wielkiego Człowieka - Jana Pawła II. Benedykt XVI wyraził w bieżącym roku zgodę na ogłoszenie

Bardziej szczegółowo

PLAN JERYCHA RÓŻAŃCOWEGO z REKOLEKCJAMI 27 KWIETNIA - 4 MAJA 2012 W KLASZTORZE / PARAFII CHRYSTUSA KRÓLA ul. Reymonta 1, 57-320 Polanica Zdrój

PLAN JERYCHA RÓŻAŃCOWEGO z REKOLEKCJAMI 27 KWIETNIA - 4 MAJA 2012 W KLASZTORZE / PARAFII CHRYSTUSA KRÓLA ul. Reymonta 1, 57-320 Polanica Zdrój PLAN JERYCHA RÓŻAŃCOWEGO z REKOLEKCJAMI 27 KWIETNIA - 4 MAJA 2012 W KLASZTORZE / PARAFII CHRYSTUSA KRÓLA ul. Reymonta 1, 57-320 Polanica Zdrój Różaniec drogą do Eucharystycznego Serca Jezusowego przez

Bardziej szczegółowo

DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE,

DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE, D O M S Ł O W A - KOŚCIÓŁ to temat przewodni rejonowego WIELKOPOSTNEGO DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE, który odbył się12.03.11r. w parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Malborku.

Bardziej szczegółowo

wzorem posługi apostolskiej Jana Pawła II poganom, wzorem posługi apostolskiej Jana Pawła II

wzorem posługi apostolskiej Jana Pawła II poganom, wzorem posługi apostolskiej Jana Pawła II REGULAMIN KONKURSU WIEDZY RELIGIJNEJ pt. Święty Paweł niosący ewangelię poganom, wzorem posługi apostolskiej Jana Pawła II skierowanego do szkół gimnazjalnych Diecezji Włocławskiej 1. Informacje podstawowe:

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi. ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa tel. 18 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.pl okładka.indd 1 2015-03-03 08:10:05 Alicja Maksymiuk ŚWIĘTY JÓZEFIE,

Bardziej szczegółowo

Światowe Dni Młodzieży. Pawłowice Kraków 2016

Światowe Dni Młodzieży. Pawłowice Kraków 2016 Światowe Dni Młodzieży Pawłowice Kraków 2016 Temat ŚDM XXIX Światowy Dzień Młodzieży, 2014 w wymiarze diecezjalnym Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie (Mt 5,3) XXX

Bardziej szczegółowo

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Kościół

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu plastycznego o Janie Pawle II

Regulamin konkursu plastycznego o Janie Pawle II 1 2 Wiele parafii w swoich Kościołach przygotowuje kaplice ku czci Św. Jana Pawła II jako wotum wdzięczności za pontyfikat i kanonizację największego z rodaków. Coraz częściej buduję się Kościoły pod wezwaniem

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Maj jest miesiącem nabożeństw majowych. Zachęcamy dziecin do udziału w majówkach.

OGŁOSZENIE Maj jest miesiącem nabożeństw majowych. Zachęcamy dziecin do udziału w majówkach. Nr 56 MAJ 2009 r. W MAJOWYM WYDANIU Matce Bożej Królowej Polski.2 Uroczystość bierzmowania 3 Święto patrona naszej szkoły 3 Komunia Święta w naszej parafii..4 Dzień naszych mam 5 01.05. - św. Józefa, Rzemieślnika

Bardziej szczegółowo

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina Zestawienie ofert w Konkursie z dziedziny kultury AD 2010 wraz z przyznanymi dotacjami Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Bardziej szczegółowo

Madonno, Mamusiu moja

Madonno, Mamusiu moja nr 3 (7) kwiecień maj 2015 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Madonno, Mamusiu moja św. Ojciec Pio Wtorek 21 kwietnia 2015 Dwunaste spotkanie formacyjno-organizacyjne Grupy Modlitwy Ojca

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTOŚCI I IMPREZY GIMNAZJUM SIÓSTR MISJONAREK ŚW. RODZINY IM. BŁ. BOLESŁAWY LAMENT W BIAŁYMSTOKU

UROCZYSTOŚCI I IMPREZY GIMNAZJUM SIÓSTR MISJONAREK ŚW. RODZINY IM. BŁ. BOLESŁAWY LAMENT W BIAŁYMSTOKU Gimnazjum Sióstr Misjonarek Św. Rodziny im. Bł. Bolesławy Lament UROCZYSTOŚCI I IMPREZY GIMNAZJUM SIÓSTR MISJONAREK ŚW. RODZINY IM. BŁ. BOLESŁAWY LAMENT W BIAŁYMSTOKU Rok szkolny 2015/2016 Lp. TERMIN UROCZYSTOŚCI

Bardziej szczegółowo

Kalendarium wydarzeń klasztornych duszpasterskich w klasztorze i parafii p.w. Św. Jakuba Ap. w Lęborku na rok 2010

Kalendarium wydarzeń klasztornych duszpasterskich w klasztorze i parafii p.w. Św. Jakuba Ap. w Lęborku na rok 2010 Kalendarium wydarzeń klasztornych duszpasterskich w klasztorze i parafii p.w. Św. Jakuba Ap. w Lęborku na rok 2010 Styczeń mie siąc a 27.09- Wizyta duszpasterska w naszych parafiach 24.2010 03 Niedziela

Bardziej szczegółowo

Miesięcznik Parafii p.w. św. Jakuba Ap. w Toruniu Nr 06-07(86-7) ROK XII Toruń VI-VII 2011

Miesięcznik Parafii p.w. św. Jakuba Ap. w Toruniu Nr 06-07(86-7) ROK XII Toruń VI-VII 2011 Miesięcznik Parafii p.w. św. Jakuba Ap. w Toruniu Nr 06-07(86-7) ROK XII Toruń VI-VII 2011 P R O G R A M T R I D U U M S Z K A P L E R Z N E G O I O D P U S T U M A T K I B O Ż E J S Z K A P L E R Z N

Bardziej szczegółowo

Program dla III etapu edukacyjnego Potrzeba nam takiej nauki

Program dla III etapu edukacyjnego Potrzeba nam takiej nauki Załącznik nr 2C do Programu Wychowawczego Zespołu Szkół w Księżpolu Dzisiaj potrzeba światu i Polsce ludzi mocnych sercem, którzy w pokorze służą i miłują, błogosławią a nie złorzeczą i błogosławieństwem

Bardziej szczegółowo

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska Alwernia Moja Mała Ojczyzna Opracowała: Karolina Hojowska Nazywam się Karolina Hojowska, mam trzynaście lat i mieszkam w Alwerni. Tutaj też chodzę do Szkoły Podstawowej, jestem uczennicą klasy szóstej.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo