Wykluczenie społeczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykluczenie społeczne"

Transkrypt

1 Projekt Podlaska Sieć Partnerstw na rzecz Ekonomii Społecznej nr POKL /09 Wykluczenie społeczne,,... cechą współczesności jest to, Ŝe kaŝdy człowiek moŝe stać się wykluczonym... M. Orłowska Białystok 2011

2 Wykluczenie społeczne jest zagadnieniem niezwykle szerokim, pojawia się na róŝnych płaszczyznach Ŝycia ludzkiego, dotyka zarówno pojedyncze jednostki, jak równieŝ całe grupy oraz stanowi powaŝny problem, z którym boryka się nie tylko Polska, czy Unia Europejska, a cały świat. W związku z tym warto jest bliŝej przyjrzeć się temu zjawisku i odpowiedzieć na takie pytania, jak: Czym jest wykluczenie społeczne?, Na czym polega?, Jakie są jego cechy, rodzaje?, Kogo dotyczy?, Jakie przyczyny decydują o jego zaistnieniu?, Jak z nim walczyć lub jak mu zapobiegać? W jakiej skali zjawisko to jest obecne w Polsce? Ze względu na fakt, Ŝe wykluczenie społeczne jest pojęciem wieloaspektowym istnieje szereg definicji je opisujących. Szczególnie istotne są te definicje, które zwracają uwagę na trzy podstawowe elementy, którymi to są: 1 sytuacja wykluczająca, będąca splotem roŝnych czynników czy warunków wykluczających; jednostka wykluczona, a więc jednostka lub grupa znajdująca się w sytuacji wykluczającej; zgodne z prawem społeczne funkcjonowanie, korzystanie z zasobów publicznych oraz zabezpieczenie własnej egzystencji w godny sposób. Zgodnie z Narodową Strategią Integracji dla Polski wykluczenie społeczne to,,brak lub ograniczenie moŝliwości uczestnictwa, wpływania i korzystania z podstawowych instytucji publicznych i rynków, które powinny być dostępne dla wszystkich, a szczególnie dla osób ubogich, czyli jest to,,sytuacja uniemoŝliwiająca lub znacznie utrudniająca jednostce lub grupie zgodne z prawem pełnienie ról społecznych, korzystanie z dóbr publicznych i infrastruktury społecznej, gromadzenie zasobów i zdobywanie dochodów w godny sposób. 2 Inną definicję prezentuje raport programu,,poverty 3 Unii Europejskiej, według którego wykluczenie społeczne to dynamiczny i wielowymiarowy proces, 1 Kurzynowski A., Pamiętniki bezrobotnych jako źródło wiedzy o wykluczeniu społecznym., s. 25 [w:] red. Frąckiewicz L., Zapobieganie wykluczeniu społecznemu., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne w skali makro i mikroregionalnej., [w:]red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice 2005, s. 11 2

3 polegający na braku lub na niewystarczającym poziomie uczestnictwa w głównym nurcie społeczeństwa i dostępu do najwaŝniejszych systemów społecznych (min. rynek pracy, edukacja, opieka medyczna, zabezpieczenie społeczne) oraz mogący skutkować zerwaniem więzi rodzinnych, społecznych, utratą poczucia sensu i toŝsamości. 3 Są to definicje, które zostały opracowane przez Unię Europejską na potrzeby realizowanych z jej ramienia szeregu róŝnorodnych działań na rzecz społeczeństw poszczególnych krajów. Zawierają elementy, które są wytycznymi pozwalającymi na zakwalifikowanie danych przedsięwzięć do programów związanych w jakimś stopniu z wykluczeniem społecznym. Nieco inna definicja omawianego zagadnienia pojawia się w,,słowniku języka polskiego. Wykluczenie społeczne jest w tym przypadku utoŝsamiane z marginesem społecznym i określane jako,,mało znacząca warstwa społeczna, składająca się z jednostek prowadzących pasoŝytniczy tryb Ŝycia, wykolejonych, naruszających przepisy prawa i normy współŝycia społecznego, męty społeczne ludzie o niewiadomym, podejrzanym sposobie zarobkowania, niskim poziomie moralnym, cechujący się brakiem kultury. 4 Istnieje jeszcze całe mnóstwo określeń wykluczenia społecznego, jednak we wszystkich dostępnych, pojawiających się definicjach moŝna zaobserwować pewne elementy toŝsame, które w jakimś stopniu ujawniają się w kaŝdym z przytoczonych objaśnień, a są to: 5 ograniczenie uczestnictwa zarówno w Ŝyciu społecznym, jak i jego kluczowych obszarach oraz aspektach; ograniczony dostęp do zasobów, instytucji, systemów społecznych, który uniemoŝliwia integrację i uczestnictwo; prawa socjalne realizowane w coraz to bardziej okrojonym zakresie; ubóstwo i wielowymiarowa deprywacja; kumulowanie się czynników ryzyka w konkretnych obszarach i zbiorowościach; 3 Red. Czapiński J., Panek T., Diagnoza społeczna Warunki i jakość Ŝycia Polaków., Warszawa 2005, s Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 1998, s Szarfenberg R., Od trzech elementarnych strategii badawczych do programu badań wykluczenia społecznego., s. 28 [w:]red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice

4 szybkie pogarszanie się sytuacji jednostki czy teŝ zbiorowości w szerokim zakresie. Wykluczenie społeczne w najkrótszym rozumieniu jest pewnym procesem, który odbywa się poprzez tzw. stygmatyzację, czyli naznaczenie, nadanie etykiety pewnym kategoriom osób, w ten sposób narzuca się im określoną perspektywę postrzegania siebie i swojej sytuacji 6 i odbywa się najczęściej w trzech, następujących po sobie etapach: 7 wątłość - stan, w którym osoba, mimo, iŝ została dotknięta rozmaitymi problemami, wciąŝ utrzymuje kontakty z resztą społeczeństwa; zaleŝność od opieki społecznej - pogłębia się trudna sytuacja osoby, która nie jest juŝ w stanie samodzielnie poradzić sobie z sytuacją, pełni jeszcze niektóre role społeczne, ale jej uczestnictwo w społeczeństwie jest coraz słabsze;,,załamanie więzi społecznej - jednostka zostaje całkowicie wyłączona z głównego nurtu Ŝycia zbiorowego. Wśród grup społecznych szczególnie zagroŝonych ekskluzją wymienia się: dzieci, młodzieŝ, starców, bezdomnych, biednych, uchodźców, bezrobotnych, niepełnosprawnych, kobiety, mniejszości. 8 Zaś Narodowa Strategia Integracji Społecznej podaje szczegółowy wykaz tych grup i zalicza do nich: 9 dzieci i młodzieŝ ze środowisk zaniedbanych; dzieci wychowujące się poza rodziną; kobiety samotnie wychowujące dzieci; kobiety pozostające poza rynkiem pracy; ofiary patologii Ŝycia rodzinnego; 6 Bąk P., Kaczmarek G., Wykluczenie jako problem -znaczenie,opracowanie w ramach realizacji projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, s. 3 7 Kowalak T., Marginalność i marginalizacja społeczna, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1998, s. 17 [w:] Lizut J., Marginalizacja, wykluczenie i integracja społeczna. Słownik pojęć w oparciu o pojęć w oparciu o przegląd literatury tematu., Projekt finansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, s Krzyszkowski J., Dla kogo inkluzja, dla kogo ekskluzja. Instytucja pomocy społecznej wobec problemu wykluczenia społecznego.,s. 44 [w:]red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Wykluczenie społeczne oraz grupy zagroŝone marginalizacją, Projekt "Społecznie znaczy ekonomicznie wzmocnienie sektora ekonomii społecznej województwie łódzkim poprzez utworzenie Regionalnego Inkubatora Ekonomii Społecznej udzielającego kompleksowego wsparcia" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, s. 4 4

5 osoby o niskich kwalifikacjach; osoby bezrobotne; Ŝyjący w bardzo trudnych warunkach mieszkaniowych; niepełnosprawnych i chronicznie chorych; osoby chorujące psychicznie; starsze osoby samotne; opuszczających zakłady karne; imigrantów; osoby naleŝące do romskiej mniejszości etnicznej. Poprzez analizę osób dotkniętych zjawiskiem wykluczenia społecznego moŝna wskazać przyczyny, problemy, które przyczyniają się do powstawania i pogłębiania się omawianego zjawiska, a są to: 10 ubóstwo materialne; niekorzystne procesy o charakterze społecznym i gospodarczym; brak wykształcenia na poziomie uniemoŝliwiającym posiadanie odpowiedniej pozycji społecznej, ale przede wszystkim dostatecznych kwalifikacji pozwalających na podjęcie pracy; brak dostępu do odpowiednich instytucji pozwalających na wyposaŝenie w kapitał Ŝyciowy, jego rozwój i pomnaŝanie, co ma miejsce w wyniku niedorozwoju tych instytucji spowodowanego brakiem priorytetów, brakiem środków publicznych, niską efektywnością funkcjonowania; posiadanie cech utrudniających korzystanie z powszechnych zasobów społecznych ze względu na zaistnienie: niesprawności, uzaleŝnienia, długotrwałej choroby albo innych cech indywidualnych; niszczące działania innych osób, np.: przemocy, szantaŝu; 10 Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne w skali makro i mikroregionalnej., [w:]red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice 2005, s. 11oraz Wykluczenie społeczne oraz grupy zagroŝone marginalizacją, Projekt "Społecznie znaczy ekonomicznie wzmocnienie sektora ekonomii społecznej województwie łódzkim poprzez utworzenie Regionalnego Inkubatora Ekonomii Społecznej udzielającego kompleksowego wsparcia" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, s

6 dyskryminacja o roŝnym podłoŝu, która wyłoniła się w wyniku niedorozwoju właściwego ustawodawstwa, jak równieŝ kulturowych uprzedzeń i stereotypów. Jeszcze inne przyczyny wykluczenia społecznego wymienia R. Szarfengerg: 11 mające źródło w samych wykluczonych lub ich bliskich spowodowane róŝnymi deficytami, brakami np.: brakiem wykształcenia, niepełnosprawnością, chorobą; leŝące w innych, którzy nie są wykluczeni poprzez wykluczanie innych podnoszą w ten sposób swoja pozycję i nie muszą dzielić się dobrobytem, np. miejscem pracy; wynikające z konstrukcji społecznego domu 12 jest on za ciasny dla niektórych grup np. brak pokoi dla osób innego wyznania, narodowości, płci, orientacji seksualnej; bezosobowe procesy (np. gospodarcze) powodujące, iŝ dla niektórych osób brakuje miejsca, moŝliwości partycypacji w Ŝyciu społecznym. PowyŜsza lista przyczyn nie jest zamknięta. Istnieje ponad to szereg szczegółowych czynników przyczyniających się do pojawienia i rozwoju zjawiska wykluczenia społecznego poszczególnych jednostek i całych grup społecznych. Czynniki te są niedobrowolne i niezawinione, zewnętrzne wobec jednostki oraz niezaleŝne od niej. 13 Wśród nich wymienia się następujące grupy: Czynniki biologiczne: wrodzona niepełnosprawność; choroby determinowane genetycznie; wrodzone, słabo rozwinięte predyspozycje do Ŝycia społecznego (anomia, 11 Bąk P., Kaczmarek G., Wykluczenie jako problem -znaczenie, Opracowanie w ramach realizacji projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, s. 3 12,,dom społeczny jest to metaforyczna konstrukcja opisująca społeczeństwo, jako dom podzielony na pietra ( stanowią one warstwy społeczne) a na kaŝdym z nich są pokoje (odpowiadające poszczególnym stylom Ŝycia) 13 Bąk P., Kaczmarek G., Wykluczenie jako problem -znaczenie,opracowanie w ramach realizacji projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, s Wykluczenie społeczne -wytyczne do programów szkoleń, usług doradczych i praktyk zawodowych, Opracowanie w ramach projekty,,twoja szansa plus Badanie efektywności pomocy dla grup szczególnego ryzyka realizowanego przez ASM Centrum Badań Rynku i Analiz Rynku Spółka z o.o., s

7 depresyjność, niezaradność); skłonność do uzaleŝnień. 2. Czynniki społeczne: konflikty rodzinne; brak rodziny; pochodzenie z terenów peryferyjnych (wiejskich, poindustrialnych, blokowisk), przynaleŝność do podklasy Ŝycie w kulturze ubóstwa; przynaleŝność do mniejszości i związane z tym ryzyko dyskryminacji; samotność. 3. Czynniki losowe: indywidualne (wypadki, choroby, tragedie rodzinne); zbiorowe (katastrofy naturalne, szoki dotykające lokalny rynek pracy, zatrucie środowiska). 4. Czynniki zdrowotne: niepełnosprawność nabyta lub przewlekła choroba; niedołęstwo związane z wiekiem; uzaleŝnienie (alkoholizm, narkomania). 5. Czynniki kompetencyjne: niskie lub przestarzałe umiejętności ogólne przydatne na otwartym rynku pracy; niskie lub przestarzałe kompetencje ogólne przydatne w danym zawodzie. 6. Czynniki ekonomiczne: niezdolność do osiągania dochodu wystarczającego do uczestnictwa w Ŝyciu społecznym (kulturalnym, zawodowym, etc.) i korzystania z wielu usług publicznych, a zwłaszcza edukacyjnych i słuŝby zdrowia; niezdolność do osiągania dochodu z legalnych źródeł (przestępczość); niemal całkowity brak majątku (bezdomność). Jeszcze inny podział obejmuje praktycznie te same czynniki, jednak pogrupowane w nieco inny sposób i są to: Wykluczenie społeczne -wytyczne do programów szkoleń, usług doradczych i praktyk zawodowych, 7

8 1. Fizyczne czynniki wykluczenia społecznego: wiek lat i powyŝej; niepełnosprawność. 2. Strukturalne czynniki wykluczenia społecznego: bezdomność; ubóstwo; zamieszkiwanie na terenach peryferyjnych (wiejskich, poindustrialnych, blokowiskach); wykształcenie poniŝej średniego; wykształcenie rodziców podstawowe lub niŝsze. 3. Normatywne czynniki wykluczenia społecznego: uzaleŝnienie (alkohol, narkotyki); konflikt z prawem; bycie dyskryminowanym. 4. Instytucjonalne czynniki wykluczenia społecznego: rozwiązania systemowe przyjęte w politykach; sposoby i formy funkcjonowania instytucji. Na podstawie przyczyn moŝna pokusić się o dokonanie podziału wykluczenia według róŝnorakich kryteriów. Jeden z podziałów róŝnicuje je na: 16 strukturalne wynika z miejsca zamieszkania oraz dochodu poniŝej granicy ubóstwa; fizyczne nawiązuje do wieku, niepełnosprawności, poziomu wykształcenia rodziców; normatywne związane jest z konfliktami z prawem, patologicznymi zjawiskami, brakiem odpowiedniej legislacji w stosunku do migrantów, opieki penitencjarnej. Opracowanie w ramach projekty,,twoja szansa plus Badanie efektywności pomocy dla grup szczególnego ryzyka realizowanego przez ASM Centrum Badań Rynku i Analiz Rynku Spółka z o.o., s Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne w skali makro i mikroregionalnej., [w:]red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice 2005, s. 12 8

9 Jeszcze inny podział uwzględniający przyczynę marginalizacji, dzieli je na: 17 losowe wywołane przez róŝnego typu losowe zdarzenia w Ŝyciu człowieka np. wypadki, choroby, rozwody, klęski Ŝywiołowe; subiektywne odnosi się do małej zaradności i aktywności ludzi, niskich kwalifikacji i niskiego poziomu wykształcenia, niechęci do pracy, uzaleŝnienia od zasiłków i pomocy społecznej, patologii społecznej; strukturalne wynika z zewnętrznych przyczyn gospodarczych np. bezrobocie, niskich wynagrodzeń, polaryzacji dochodów, wysokich cen. Wieloaspektowość i dynamika zjawiska wykluczenia społecznego wymaga odpowiednich narzędzi słuŝących regulowaniu przebiegu procesu monitorowania i usuwania jego przyczyn. W szczególności wymaga zintegrowanych działań obejmujących wszelkie aspekty Ŝycia społecznego sferę społeczną, ekonomiczną, polityczną - które generują proces marginalizacji obszarów i ludzi. 18 Przeciwdziałanie, czy teŝ niwelowanie skutków wykluczenia społecznego nie naleŝy do najprostszych, a ponad to, jako problem społeczny wymaga zaangaŝowania całego społeczeństwa. Przy czym problem społeczny pojawia się wówczas, gdy ma miejsce jakieś zjawisko, które jest uwaŝane przez ogół społeczeństwa za niepoŝądane, porusza znaczną liczbę ludzi i wydaje się, ze moŝna je przezwycięŝyć jedynie poprzez zbiorowe działanie. Tylko, Ŝe społeczeństwo wobec takiego problemu moŝe przyjąć róŝne postawy, czyli: 19 indeferentna obojętność wobec waŝnych problemów; fatalistyczna przekonanie o nieuchronności danych zjawisk, wiara w istnienie ponadnaturalnych sił i ustalonego przez owe siły porządku, a wszystkie zdarzenia dzieją się w sposób konieczny i nieuchronny; cyniczna ludzie kierują się tylko własnym interesem oraz mniej lub bardziej niskimi motywami; 17 Kabaj M., Przeciwdziałanie bezrobociu -główny czynnik zapobiegania wykluczeniu społecznemu., s. 42 [w:] red. Frąckiewicz L., Zapobieganie wykluczeniu społecznemu., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Dziewięcka Bokun L.,,,Inny poza systemem społecznym, czyli o przyczynach ekskluzji społecznej., [w:]red. Dziewięcka Bokun L., Śledzińska Simon A., Społeczeństwo wobec Innego. Kategoria Innego w naukach społecznych i Ŝyciu publicznym., Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, s Sztumski J, Czy moŝemy mówić o patologii społecznej., [w:] red. Sołtysiak T., Zjawiska patologii społecznej., Bydgoszcz 1995, s

10 religijna związana z wiara istnienie siła nadprzyrodzonych, które sprawują władzę nad rzeczywistością oraz z moŝliwością apelowania do nich, a tym samym wiąŝe się z aktywna postawą jednostek i grup; sentymentalna Ŝarliwe i pełne współczucia zaangaŝowanie, zwalcza objawy a nie przyczyny; konformistyczna brak własnego zdania, a prezentowanie i akceptowanie takiego, jaki jest zgodny ze stanowiskiem większości lub mniejszości, w zaleŝności od tego kto sprawuje władzę; oportunistyczna bierność w stosunku do wszystkich problemów społecznych, a nawet skłonność do uzyskiwania moŝliwych korzyści w związku z zaistniała sytuacją; heroiczna gotowość do podejmowania problemów społecznych w kaŝdych warunkach, nawet w sytuacji, gdy jest to niebezpieczne. To jaką postawę przyjmie społeczeństwo decyduje o moŝliwościach,,walki z danym problemem społecznym. Postawa obojętności, czy teŝ akceptacji danych negatywnych zjawisk nie będzie poŝądana, a nawet moŝe przyczynić się do niepowodzenia przedsięwzięcia. W Polsce stworzona została lista priorytetowych działań w odniesieniu do wykluczenia społecznego i przedstawia się ona nastęująco: 20 wzrost uczestnictwa dzieci w wychowaniu przedszkolnym; poprawa jakości kształcenia na poziomie gimnazjum i średnim; upowszechnienie kształcenia wyŝszego i jego lepsze dostosowanie do potrzeb rynku pracy; rekompensowanie deficytów rozwoju intelektualnego i sprawnościowego dzieci; radykalne ograniczenie ubóstwa skrajnego; ograniczenie tendencji do wzrostu róŝnic dochodowych; 20 Chłoń - Domińczak A., Strategia integracji społecznej Polska a Unia Europejska.,[w:] red. Golinowska S., Tarkowska E., Topińska I., Ubóstwo i wykluczenie społeczne. Badania, metody, wyniki., Warszawa 2005, s

11 ograniczenie długookresowego bezrobocia; zmniejszenie bezrobocia wśród młodzieŝy; zwiększenie poziomu zatrudnienia wśród osób niepełnosprawnych; zwiększenie liczby uczestników a aktywnej polityce rynku pracy; upowszechnienie kształcenia; wydłuŝanie przeciętnego dalszego trwania Ŝycia w sprawności; powszechne ubezpieczenie zdrowotne; kobiety i dzieci objęte programem zdrowia publicznego; wzrost dostępu do mieszkań, lokali dla grup szczególnie zagroŝonych bezdomnością; dostęp do pracowników socjalnych; rozwój pomocy środowiskowej; zaangaŝowanie obywateli w działalność społeczną; dostęp do informacji obywatelskiej i poradnictwa. Proces wykluczenia społecznego występuje w Polsce w niezwykle duŝej skali i utoŝsamiany jest głównie z ubóstwem, którego przyczyn dopatruje się głównie w wysokim poziomie bezrobocia. PoniŜej zostały przedstawione podstawowe dane statystyczne dotyczące omawianego zjawiska. 11

12 Obszary wykluczenia społecznego wg województw RYSUNEK 1 Źródło: Raport MPiPS Wykluczenie i integracja społeczna w Polsce. Ujęcie wskaźnikowe, s. 106, Warszawa 2006 [w:] Wykluczenie społeczne -wytyczne do programów szkoleń, usług doradczych i praktyk zawodowych, Opracowanie w ramach projekty,,twoja szansa plus Badanie efektywności pomocy dla grup szczególnego ryzyka realizowanego przez ASM Centrum Badań Rynku i Analiz Rynku Spółka z o.o., s

13 Obszary wykluczenia społecznego wg województw RYSUNEK 2 Źródło: Raport MPiPS Wykluczenie i integracja społeczna w Polsce. Ujęcie wskaźnikowe, s. 107, Warszawa 2006 [w:] Wykluczenie społeczne -wytyczne do programów szkoleń, usług doradczych i praktyk zawodowych, Opracowanie w ramach projekty,,twoja szansa plus Badanie efektywności pomocy dla grup szczególnego ryzyka realizowanego przez ASM Centrum Badań Rynku i Analiz Rynku Spółka z o.o., s

14 Obszary wykluczenia wg województw RYSUNEK 3 Źródło: Raport MPiPS Wykluczenie i integracja społeczna w Polsce. Ujęcie wskaźnikowe, s. 112, Warszawa 2006 [w:] Wykluczenie społeczne -wytyczne do programów szkoleń, usług doradczych i praktyk zawodowych, Opracowanie w ramach projekty,,twoja szansa plus Badanie efektywności pomocy dla grup szczególnego ryzyka realizowanego przez ASM Centrum Badań Rynku i Analiz Rynku Spółka z o.o., s

15 Wykluczenie społeczne wg powiatów RYSUNEK 4 Źródło: Błędowski P., Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego, Instytut Gospodarstwa Społecznego, SGH, Warszawa 2010, s

16 Rozumienie pojęcia,,wykluczenie społeczne RYSUNEK 5 Źródło: Poradnik dotyczący realizacji wsparcia dla osób wykluczonych społecznie oraz zagroŝonych wykluczeniem społecznym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Warszawa 2009, s.7 16

17 Przyczyny wykluczenia społecznego RYSUNEK 6 Źródło: Wykluczenie społeczne. Kampania społeczna,,warto być za, Research International PENTOR, Profile Sp. z o.o., Wrzesień 2006, s. 8 Niech podsumowaniem będą słowa:,,wiedza odnośnie powiększającego się zasięgu społecznego wykluczenia w Polsce nie przekłada się na zainteresowanie się ani diagnozą tejŝe sytuacji ani technikami jej sanacji. Świadomość społeczeństwa na temat utrwalania się procesów upośledzenia społeczeństwa i skutków tychŝe zjawisk jest na 17

18 bardzo niskim poziomie, które w dodatku przesiąknięte jest przekonaniem, Ŝe istnieje tylko jedna przyczyna wykluczenia społecznego, a jest nią bezrobocie Dziewięcka Bokun L.,,,Inny poza systemem społecznym, czyli o przyczynach ekskluzji społecznej., [w:] red. Dziewięcka Bokun L., Śledzińska Simon A., Społeczeństwo wobec Innego. Kategoria Innego w naukach społecznych i Ŝyciu publicznym., Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, s

19 Bibliografia: 1. Bąk P., Kaczmarek G., Wykluczenie jako problem -znaczenie, Opracowanie w ramach realizacji projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 2. Błędowski P., Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego, Instytut Gospodarstwa Społecznego, SGH, Warszawa Chłoń - Domińczak A., Strategia integracji społecznej Polska a Unia Europejska., [w:] red. Golinowska S., Tarkowska E., Topińska I., Ubóstwo i wykluczenie społeczne. Badania, metody, wyniki., Warszawa Red. Czapiński J., Panek T., Diagnoza społeczna Warunki i jakość Ŝycia Polaków., Warszawa Dziewięcka Bokun L.,,,Inny poza systemem społecznym, czyli o przyczynach ekskluzji społecznej., [w:] red. Dziewięcka Bokun L., Śledzińska Simon A., Społeczeństwo wobec Innego. Kategoria Innego w naukach społecznych i Ŝyciu publicznym., Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne w skali makro i mikroregionalnej., [w:] red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Kabaj M., Przeciwdziałanie bezrobociu -główny czynnik zapobiegania wykluczeniu społecznemu., s. 42 [w:] red. Frąckiewicz L., Zapobieganie wykluczeniu społecznemu., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Kowalak T., Marginalność i marginalizacja społeczna, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1998 [w:] Lizut J., Marginalizacja, wykluczenie i integracja społeczna. Słownik pojęć w oparciu o pojęć w oparciu o przegląd literatury tematu., Projekt finansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 9. Krzyszkowski J., Dla kogo inkluzja, dla kogo ekskluzja. Instytucja pomocy społecznej wobec problemu wykluczenia społecznego., [w:] red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice

20 10. Kurzynowski A., Pamiętniki bezrobotnych jako źródło wiedzy o wykluczeniu społecznym, [w:] red. Frąckiewicz L., Zapobieganie wykluczeniu społecznemu., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Szarfenberg R., Od trzech elementarnych strategii badawczych do programu badań wykluczenia społecznego., [w:] red. Frąckiewicz L., Wykluczenie społeczne., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice Sztumski J, Czy moŝemy mówić o patologii społecznej., [w:] red. Sołtysiak T., Zjawiska patologii społecznej., Bydgoszcz Poradnik dotyczący realizacji wsparcia dla osób wykluczonych społecznie oraz zagroŝonych wykluczeniem społecznym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Warszawa Wykluczenie społeczne oraz grupy zagroŝone marginalizacją, Projekt "Społecznie znaczy ekonomicznie wzmocnienie sektora ekonomii społecznej województwie łódzkim poprzez utworzenie Regionalnego Inkubatora Ekonomii Społecznej udzielającego kompleksowego wsparcia" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 15. Wykluczenie społeczne -wytyczne do programów szkoleń, usług doradczych i praktyk zawodowych, Opracowanie w ramach projekty,,twoja szansa plus Badanie efektywności pomocy dla grup szczególnego ryzyka realizowanego przez ASM Centrum Badań Rynku i Analiz Rynku Spółka z o.o 16. Wykluczenie społeczne. Kampania społeczna,,warto być za, Research International PENTOR, Profile Sp. z o.o., Wrzesień Słownik języka polskiego PWN, Warszawa

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Zamość, kwiecień 2008 roku Wstęp Problem wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 Uchwała Nr XVIII/304/11 Rady Miasta Gdańska z dnia 29 września 2011 roku w sprawie zatwierdzenia działań projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 realizowanego ze środków: Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW POWIATU

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW POWIATU ANKIETA 1. Jakie Pani/Pana zdaniem są atuty powiatu? (proszę podać maksymalnie 3 odpowiedzi) 2. Co Pani/Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe powiatu i ma negatywny wpływ na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLIN NA LATA 2009 2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLIN NA LATA 2009 2013 Załącznik do Uchwały Nr Rady Miasta Lublin z dnia 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLIN NA LATA 2009 2013 Lublin 2008 SPIS TERŚCI I. ZAŁOśENIA PROGRAMU AKTYWNOŚCI LOKALNEJ 3 II.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę podać 3.

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie Pani/Pana zdaniem są atuty gminy? (proszę podać maksymalnie 3 odpowiedzi) 3.... 2. Co Pani/Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości

Bardziej szczegółowo

Z badań opinii publicznej wynika, że Romowie to jedna z najbardziej nielubianych grup społecznych w Polsce. Wiąże się z tym nie tylko wrogie

Z badań opinii publicznej wynika, że Romowie to jedna z najbardziej nielubianych grup społecznych w Polsce. Wiąże się z tym nie tylko wrogie Z badań opinii publicznej wynika, że Romowie to jedna z najbardziej nielubianych grup społecznych w Polsce. Wiąże się z tym nie tylko wrogie nastawienie, ale także konkretne postępowanie, które prowadzi

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW

ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co zaliczy Pan(-i) do słabych stron gminy? (proszę podać 3. Jakie problemy najbardziej uwidaczniają się w gminie? (proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

W SPRAWIE PRIORYTETOWYCH GRUP WSPARCIA NA RZECZ ZATRUDNIENIA W ROKU 2011

W SPRAWIE PRIORYTETOWYCH GRUP WSPARCIA NA RZECZ ZATRUDNIENIA W ROKU 2011 Uchwała nr 2 RADY KRAJOWEJ ZWIĄZKU MŁODZIEśY WIEJSKIEJ z dnia 17 grudnia 2010r. W SPRAWIE PRIORYTETOWYCH GRUP WSPARCIA NA RZECZ ZATRUDNIENIA W ROKU 2011 Zaostrzający się kryzys na europejskich i światowych

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna w walce z wykluczeniem społecznym

Polityka społeczna w walce z wykluczeniem społecznym http://dx.doi.org/10.18778/7969-690-1.04 Aleksandra Wejt 1 Polityka społeczna w walce z wykluczeniem społecznym Abstrakt: Przed polityką społeczną stawia się wiele zadań, które powinna realizować. Wśród

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Jasieniec na lata

Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Jasieniec na lata Załącznik do Uchwały Nr V.22.2013 Rady Gminy Jasieniec z dnia 26 czerwca 2013r. Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Jasieniec na lata 2013 2015 1. PODSTAWA PRAWNA Gminny Program Wspierania Rodziny

Bardziej szczegółowo

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Rzeszowie Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim P O W I A T O W E C E N T R U M P O M O C Y R O D Z I N I E W R Z E S Z O W I E ul. Grunwaldzka 15, 35-959

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę 3. Co Pani / Pana

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia:

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia: Załącznik nr 9 Szczegółowe obowiązki Beneficjenta wynikające z realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.1.6 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym tryb pozakonkursowy

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ AKTYWNOŚĆ I INTEGRACJA SZANSĄ NA LEPSZE JUTRO NA LATA 2009 2013

POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ AKTYWNOŚĆ I INTEGRACJA SZANSĄ NA LEPSZE JUTRO NA LATA 2009 2013 POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ AKTYWNOŚĆ I INTEGRACJA SZANSĄ NA LEPSZE JUTRO NA LATA 2009 2013 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Mrągowie 2009 rok 1 I. WPROWADZENIE 1. Założenia programowe: Ustawa

Bardziej szczegółowo

Ku samodzielności praca systemowa. wykluczeniem społecznym. Konferencja podsumowująca realizację projektu w roku 2009

Ku samodzielności praca systemowa. wykluczeniem społecznym. Konferencja podsumowująca realizację projektu w roku 2009 Ku samodzielności praca systemowa z rodziną zagrożoną wykluczeniem społecznym Konferencja podsumowująca realizację projektu w roku 2009 Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Zabierzowie Gmina Zabierzów Gmina

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Częstochowy na lata 2014-2020 RYSZARD MAJER

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Częstochowy na lata 2014-2020 RYSZARD MAJER Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Częstochowy na lata 2014-2020 RYSZARD MAJER Prace nad dokumentem Prace nad dokumentem strategicznym były prowadzane na podstawie Zarządzenia Prezydenta Miasta

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Wykluczenie społeczne a wysokość kosztów leczenia próba identyfikacji zależności

Wykluczenie społeczne a wysokość kosztów leczenia próba identyfikacji zależności Wykluczenie społeczne a wysokość kosztów leczenia próba identyfikacji zależności lek. stom. Zofia Orzechowska dr Maria Węgrzyn dr Marcin Kęsy Wrocław, listopad 2013r Wykluczenie społeczne- co to takiego?

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011.

Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011. Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011. w sprawie: przyjęcia Programu Promocji Zdrowia Psychicznego dla Gminy Szczekociny na lata Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

Rodzicielstwo Zastępcze

Rodzicielstwo Zastępcze Rodzicielstwo Zastępcze Naturalnym środowiskiem rozwoju dziecka jest rodzina. Powinna ona być pierwszą i podstawową szkołą miłości. Dorastanie poza środowiskiem rodzinnym moŝe skutkować w przyszłości róŝnorodnymi

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXXII/483/2009 Rady Miejskiej Środy Wielkopolskiej z dnia 20 sierpnia 2009 roku. Program Aktywności Lokalnej

Załącznik do uchwały Nr XXXII/483/2009 Rady Miejskiej Środy Wielkopolskiej z dnia 20 sierpnia 2009 roku. Program Aktywności Lokalnej Załącznik do uchwały Nr XXXII/483/2009 Rady Miejskiej Środy Wielkopolskiej z dnia 20 sierpnia 2009 roku Program Aktywności Lokalnej dla Miasta i Gminy Środa Wielkopolska na lata 2009 2013 I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie Pani/Pana zdaniem są atuty miasta? (proszę podać maksymalnie 3 odpowiedzi) 3.... 2. Co Pani/Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW

ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW ANKIETA DLA MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co zaliczy Pan(-i) do słabych stron gminy? (proszę podać 3. Jakie problemy najbardziej uwidaczniają się w gminie? (proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Internetowa Biblioteka Małopolskich Obserwatoriów

Internetowa Biblioteka Małopolskich Obserwatoriów Internetowa Biblioteka Małopolskich Obserwatoriów Wyszukiwanie tematyczne zestawienie kategorii, obszarów i zakresów tematycznych 1. Edukacja.. 2. Rynek pracy.. 3. Polityka rynku pracy.. 4. Integracja

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR Rady Miasta Szczecin z dnia

UCHWAŁA NR Rady Miasta Szczecin z dnia UCHWAŁA NR Rady Miasta Szczecin z dnia (PROJEKT) w sprawie połączenia Domu Pomocy Społecznej przy ul. Wł. Broniewskiego 4/6 w Szczecinie, Środowiskowego Domu Samopomocy przy ul. Tartacznej 14 i Działu

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA OBSZARU OBJĘTEGO LOKALNĄ STRATEGIĄ ROZWOJU (MIASTA GRUDZIĄDZA)

DIAGNOZA OBSZARU OBJĘTEGO LOKALNĄ STRATEGIĄ ROZWOJU (MIASTA GRUDZIĄDZA) SPOTKANIE KONSULTACYJNE W CELU OPRACOWANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 Grudziądz, 30 listopada 2015 roku DIAGNOZA OBSZARU OBJĘTEGO LOKALNĄ STRATEGIĄ ROZWOJU (MIASTA GRUDZIĄDZA) Projekt

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA PRZYZNAWANIA POMOCY

KRYTERIA PRZYZNAWANIA POMOCY Pomoc Społeczna Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umoŝliwienie osobom i rodzinom przezwycięŝanie trudnych sytuacji Ŝyciowych, których nie są one w stanie pokonać,

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE

MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE Pomoc społeczna jest instytucją wspierania osób ubogich i zagroŝonych ubóstwem oraz wykluczeniem społecznym. Celem pomocy społecznej jest umoŝliwienie osobom

Bardziej szczegółowo

OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU

OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU Czym jest wykluczenie społeczne? Wykluczenie społeczne jest pojęciem przeciwstawnym do społecznego uczestnictwa

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie Pani/Pana zdaniem są atuty gminy? (proszę podać maksymalnie 3 odpowiedzi) 3.... 2. Co Pani/Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata 2008-2013 Wąbrzeźno, wrzesień 2008 -2- Spis treści Wstęp Rozdział 1. Nawiązanie

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnie socjalne

Spółdzielnie socjalne Spółdzielnie socjalne Spółdzielnie socjalne to specjalny rodzaj spółdzielni, tworzonych przez określone grupy osób, które mogą liczyć na wsparcie i specjalne uprawnienia w prowadzeniu działalności. Spółdzielnie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY CZCHÓW NA ROK 2010

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY CZCHÓW NA ROK 2010 Załącznik do Uchwały Nr XXXIII/305/2010 Rady Miejskiej w Czchowie z dnia 30 kwietnia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY CZCHÓW NA ROK 2010 PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY CZCHÓW NA ROK

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU. 23 listopada 2012r. KRAKÓW

MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU. 23 listopada 2012r. KRAKÓW MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU 23 listopada 2012r. KRAKÓW Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Kamila

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ II POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ II POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik do Uchwały Nr XXV/152/08 Rady Gminy Radziłów z dnia 22 grudnia 2008 roku STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RADZIŁOWIE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I. Rozdział II

WSTĘP. Rozdział I. Rozdział II 1 STATUT Caritas POMAGAM BLIŹNIEMU WSTĘP Caritas Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej działająca jako kościelna osoba prawna na mocy Ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ KOBIET. Mgr Bianka Godlewska Dzioboń Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ KOBIET. Mgr Bianka Godlewska Dzioboń Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ KOBIET Mgr Bianka Godlewska Dzioboń Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO

MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 50+ na rynku pracy dylematy i wyzwania polityki społecznej w kontekście doświadczeń Programu Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Program wychodzenia z bezdomności

Program wychodzenia z bezdomności Program wychodzenia z bezdomności Wstęp: Realizacja zadań mających na celu ograniczenie i zmniejszenie skutków bezdomności wynika z istniejących potrzeb, co równieŝ zostało zawarte w przyjętej Uchwałą

Bardziej szczegółowo

Tytuł slajdu. Tytuł slajdu. Wsparcie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w uzyskaniu zatrudnienia MOC W REGIONACH II

Tytuł slajdu. Tytuł slajdu. Wsparcie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w uzyskaniu zatrudnienia MOC W REGIONACH II MOC W REGIONACH II Nowa perspektywa finansowania 2014-2020 Wsparcie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w uzyskaniu zatrudnienia Magdalena Czuchryta Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych Kraków

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LIX/617/2010 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 19 stycznia 2010 r.

Uchwała Nr LIX/617/2010 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 19 stycznia 2010 r. Uchwała Nr LIX/617/2010 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie: przyjęcia i wdroŝenia Programu Aktywności Lokalnej Mieszkańców Miasta Nowego Sącza na lata 2010-2012. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM. Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM. Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Oddolne inicjatywy lokalne w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Kielce, marzec 2011 W ramach jakich działań PO KL realizowane są

Bardziej szczegółowo

Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych 1 Istotą funkcjonowania społeczności jest jej zdolność do realizowania swoich celów oraz potrzeb w sposób zapewniający przeŝycie i samorealizację jej

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO BD CENTER SPÓŁKA Z O.O. ul. Broniewskiego 1 35-222 Rzeszów tel. (017) 855 20 29 fax (017) 858 12 94 szkolenia@bdcenter.pl www.bdcenter.pl ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zgodnie z

Bardziej szczegółowo

Praga Południe, Praga Północ, Targówek

Praga Południe, Praga Północ, Targówek Sytuacja demograficzno-społeczna wybranych dzielnic m.st. Warszawy: Praga Południe, Praga Północ, Targówek w latach 2005-2009 Opracowała Barbara Czerwińska-Jędrusiak Spis treści o SYTUACJA Praga SPOŁECZNA

Bardziej szczegółowo

Przyjmuje się Program Pomocy Dziecku i Rodzinie w Powiecie Myślenickim na lata 2008 2013, w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszej uchwały.

Przyjmuje się Program Pomocy Dziecku i Rodzinie w Powiecie Myślenickim na lata 2008 2013, w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszej uchwały. UCHWAŁA Nr 489/2008 ZARZĄDU POWIATU W MYŚLENICACH z dnia 12 marca 2008 roku w sprawie: przyjęcia i realizacji Programu Pomocy Dziecku i Rodzinie w Powiecie Myślenickim na lata 2008 2013. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009

Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009 Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009 I. PROGRAM POMOCY OSOBOM I RODZINOM W ZAPOBIEGANIU BEZDOMNOŚCI.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) 11,5 mld Euro 85% 738 mln Euro Problemy społeczne, jakim przeciwdziała PO KL:

Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) 11,5 mld Euro 85% 738 mln Euro Problemy społeczne, jakim przeciwdziała PO KL: Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) jest największym w historii Unii Europejskiej programem finansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Na jego realizację przeznaczono kwotę 11,5

Bardziej szczegółowo

Dobre Praktyki Klub Integracji Społecznej w Stalowej Woli

Dobre Praktyki Klub Integracji Społecznej w Stalowej Woli Dobre Praktyki Klub Integracji Społecznej w Stalowej Woli Rzeszów 29.07.2011r. Opracowanie: Edyta Kiesz Koordynator Zespołu ds. Bezrobocia 1 Klub Integracji Społecznej Klub Integracji Społecznej jest to

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A N R XX/94/08

U C H W A Ł A N R XX/94/08 U C H W A Ł A N R XX/94/08 Rady Gminy Maszewo z dnia 29 grudnia 2008 roku w sprawie: uchwalenia programu współpracy Gminy Maszewo z organizacjami pozarządowymi w 2009 roku Na podstawie art. 5 ust.3 ustawy

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020: Nowy Wymiar Aktywnej Integracji projekt

Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020: Nowy Wymiar Aktywnej Integracji projekt Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020: Nowy Wymiar Aktywnej Integracji projekt Rezultat nadrzędny Zapewnienie dostępu do niedrogich mieszkań na wynajem umożliwiających

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Łukomska-Dulaj Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi Wydział Polityki Społecznej

Agnieszka Łukomska-Dulaj Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi Wydział Polityki Społecznej Realizacja postanowień Konwencji o Prawach Dzieckaw w polskim systemie opieki nad dzieckiem i rodziną Agnieszka Łukomska-Dulaj Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi Wydział Polityki Społecznej Realizacja postanowień

Bardziej szczegółowo

Stopnie niepełnosprawności

Stopnie niepełnosprawności Stopnie Od ponad dziesięciu lat nie ma juŝ I, II i III grupy inwalidzkiej. Zamiast tego funkcjonują dwa rodzaje orzecznictwa: rentowe, które omówiliśmy w kwietniowych numerach Gazety Podatnika, oraz pozarentowe.

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE LESZNIE OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

Bardziej szczegółowo

Proces przygotowania Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Lipno na lata

Proces przygotowania Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Lipno na lata wiedza zmienia przyszłość Proces przygotowania Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Lipno na lata 2016 2021 PODNOSZENIE KWALIFIKACJI KADR POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W WIELKOPOLSCE

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki dla obszarów wiejskich

Program Operacyjny Kapitał Ludzki dla obszarów wiejskich Program Operacyjny Kapitał Ludzki dla obszarów wiejskich Beata Paul akredytowana trenerka i animatorka ROE EFS w Pile Szkolenie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r.

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. w sprawie Programu Współpracy Miasta Krasnystaw z Organizacjami Pozarządowymi w 2006 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna miasta Kołobrzeg- Gminna Strategia Integracji i Polityki Społecznej na lata 2004-2006

Polityka społeczna miasta Kołobrzeg- Gminna Strategia Integracji i Polityki Społecznej na lata 2004-2006 Załącznik do uchwały Nr XIX/255/04 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 16 marca 2004 r. Polityka społeczna miasta Kołobrzeg- Gminna Strategia Integracji i Polityki Społecznej na lata 2004-2006 KOŁOBRZEG

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania dot. monitorowania i sprawozdawczości w ramach PO Kapitał Ludzki

Najczęściej zadawane pytania dot. monitorowania i sprawozdawczości w ramach PO Kapitał Ludzki Najczęściej zadawane pytania dot. monitorowania i sprawozdawczości w ramach PO Kapitał Ludzki ZAGADNIENIA OGÓLNE 1. Jak naleŝy rozumieć ogólną zasadę systemu monitorowania wskaźników PO KL dot. wykazywania

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia

Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia (wstępne wyniki badań) dr Piotr Szukalski Uniwersytet Łódzki, ekspert Instytutu Spraw Publicznych Pełne wyniki badań zostaną zamieszczone w raporcie Instytutu

Bardziej szczegółowo

WYPEŁNIA REALIZATOR PROJEKTU

WYPEŁNIA REALIZATOR PROJEKTU Data wpływu WYPEŁNIA REALIZATOR PROJEKTU Podpis przyjmującego KWESTIONARIUSZ ZGŁOSZENIOWY DO PROJEKTU Moje życie w moich rękach. Wsparcie aktywizacyjne osób niezatrudnionych w wieku niepełnosprawności,

Bardziej szczegółowo

rodka Pomocy Rodzinie W Lublinie

rodka Pomocy Rodzinie W Lublinie Współpraca w ramach realizowanego przez MOPR w Lublinie projektu systemowego Istota stosowania instrumentów aktywizacji społecznej w pracy z klientem Wystąpienie w ramach konferencji Miejskiego OśrodkO

Bardziej szczegółowo

pozakonkursowy IV KWARTAŁ PLN

pozakonkursowy IV KWARTAŁ PLN OŚ PRIORYTETOWA WŁĄCZENIE SPOŁECZNE KARTA DZIAŁANIA 11.2 USŁUGI SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRIORYTET INWESTYCYJNY 9IV Ułatwianie dostępu do przystępnych cenowo, trwałych oraz wysokiej jakości usług, w tym opieki

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji i funkcjonowania Klubu Integracji Społecznej

Zasady organizacji i funkcjonowania Klubu Integracji Społecznej załącznik nr 2 do Regulaminu Organizacyjnego Zasady organizacji i funkcjonowania Klubu Integracji Społecznej Postanowienia ogólne 1 Klub Integracji Społecznej jest częścią Sekcji Integracji Społecznej

Bardziej szczegółowo

Problematyka społeczna w działaniach Obserwatorium Integracji Społecznej

Problematyka społeczna w działaniach Obserwatorium Integracji Społecznej Problematyka społeczna w działaniach Obserwatorium Integracji Społecznej Nowe wyzwania w polityce społecznej Wspólnota działania - Polskie i amerykańskie modele pracy na rzecz rodziny doświadczającej problemów

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie wprowadzenia zmiany. L.p. Strona Lokalizacja Zapis przed zmianą Zapis po zmianie

Uzasadnienie wprowadzenia zmiany. L.p. Strona Lokalizacja Zapis przed zmianą Zapis po zmianie Wykaz zmian do Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 2013 wprowadzonych w dniu 19 listopada 2008 roku L.p. Strona Lokalizacja Zapis

Bardziej szczegółowo

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r.

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. W latach 2009-2014 w funkcjonowało Obserwatorium Integracji Społecznej: projekt ogólnopolski w ramach

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVII/288/04 Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia 30 grudnia 2004 r.

Uchwała Nr XXVII/288/04 Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia 30 grudnia 2004 r. Uchwała Nr XXVII/288/04 Rady Gminy Zebrzydowice z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zebrzydowice na lata 2005-2010. Na podstawie art. 7 ust.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2010 Szanowni Państwo Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Środzie Wlkp. w 2010 roku

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

brak umiejętności poruszania się na rynku pracy

brak umiejętności poruszania się na rynku pracy Wybrane wnioski i rekomendacje sformułowane w ramach badania ewaluacyjnego Ocena wsparcia adresowanego do osób w wieku 15 24 lata w projektach realizowanych w ramach Działania 6.1 PO KL Gdańsk, 4.04.2013

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE SŁAWIEŃSKIM NA LATA 2007-2015

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE SŁAWIEŃSKIM NA LATA 2007-2015 Załącznik do Uchwały Nr VI/III/47/07 Rady Powiatu w Sławnie z dnia. 27.02.2007 r. POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE SŁAWIEŃSKIM NA LATA 2007-2015 Sławno 2007 r. 2 Spis

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA 2014 2020 1 Spis treści 1. Wstęp 3 2. Cele Programu Aktywności Lokalnej 5 3. Kierunki działań 6 4. Adresaci Programu 7 5. Metody wykorzystywane do realizacji

Bardziej szczegółowo

Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym

Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Gierałtowice uprzejmie prosimy o wypełnienie

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla osiedla Wapienica

Program Aktywności Lokalnej dla osiedla Wapienica Załącznik do UchwałyNrXLI/957/2009 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 29 kwietnia 2009 roku Program Aktywności Lokalnej dla osiedla Wapienica Bielsko-Biała, marzec 2009 I. UZASADNIENIE REALIZACJI PROGRAMU.

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty wykluczenia społecznego

Prawne aspekty wykluczenia społecznego Autor: Mgr Piotr Kozłowski Prawne aspekty wykluczenia społecznego Spis treści: 1. Podstawowe akty prawne dotykające problematyki wykluczenia społecznego 2. Pojęcie wykluczenia w wymiarze normatywnym, próba

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE OPOLU na 2003 rok

PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE OPOLU na 2003 rok Załącznik do uchwały Nr XV/121/03 Rady Miasta Opola z dnia 26 czerwca PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE OPOLU na 2003 rok Zadania przeznaczone do wykonania w ramach programu działań

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Równość szans kobiet i mężczyzn jest jednym z elementów szerszej kwestii równości szans, których przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracach zespołu ds. opracowania REGIONALNEGO PLANU DZIAŁAŃ NA RZECZ ZATRUDNIENIA NA 2015 ROK. Toruń, 27.03.2015 r.

Informacja o pracach zespołu ds. opracowania REGIONALNEGO PLANU DZIAŁAŃ NA RZECZ ZATRUDNIENIA NA 2015 ROK. Toruń, 27.03.2015 r. Informacja o pracach zespołu ds. opracowania REGIONALNEGO PLANU DZIAŁAŃ NA RZECZ ZATRUDNIENIA NA 2015 ROK Toruń, 27.03.2015 r. Ramy prawne Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2012-2014. GMINA WILCZĘTA Wstęp

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2012-2014. GMINA WILCZĘTA Wstęp Załącznik nr 1 do uchwały Nr XII/113/12 Rady Gminy Wilczęta z dnia 29.08.2012 r. Gminny Program Wspierania Rodziny na lata GMINA WILCZĘTA Wstęp Samorządy lokalne odpowiadają za tworzenie i funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

4.2. Sposób dotarcia do respondenta... 17

4.2. Sposób dotarcia do respondenta... 17 Spis treści Wprowadzenie... 3 Wykaz istniejących Opracowań i publikacji dotyczących problematyki społecznej... 4 Weryfikacja potrzeb informacyjnych podmiotów działających w obszarze polityki społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej Gminy Andrychów. na lata 2013-2015

Program Aktywności Lokalnej Gminy Andrychów. na lata 2013-2015 Program Aktywności Lokalnej Gminy Andrychów na lata 2013-2015 Spis treści: I.WSTĘP PODSTAWA PRAWNA... 2 II. DIAGNOZA OPARTA NA WSKAŹNIKACH UZASADNIAJĄCYCH WYBÓR ŚRODOWISKA ZAGROŻONEGO WYKLUCZENIEM SPOŁECZNYM

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu. Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - studia stacjonarne - 10 osób studia niestacjonarne - 10 osób

Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu. Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - studia stacjonarne - 10 osób studia niestacjonarne - 10 osób Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - 1. Historia klubów sportowych Górnego Śląska i Zagłębia oraz regionów ościennych 2. Biografia znanych sportowców: trenerów

Bardziej szczegółowo

Szanse edukacyjne wiejskich dzieciz doświadczeń samorządowca

Szanse edukacyjne wiejskich dzieciz doświadczeń samorządowca Szanse edukacyjne wiejskich dzieciz doświadczeń samorządowca Teresa Kot Sekretarz Powiatu Puławskiego Radna Sejmiku Województwa Lubelskiego Czy warto zajmować się edukacją małych dzieci? opinie zebrane

Bardziej szczegółowo