AUTOREFERAT ELŻBIETA JANINA RADZIKOWSKA. Adiunkt. III Klinika Chorób Płuc. Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AUTOREFERAT ELŻBIETA JANINA RADZIKOWSKA. Adiunkt. III Klinika Chorób Płuc. Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie"

Transkrypt

1 AUTOREFERAT ELŻBIETA JANINA RADZIKOWSKA Adiunkt III Klinika Chorób Płuc Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie 1

2 1. Imię i nazwisko ELŻBIETA JANINA RADZIKOWSKA 2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe z podaniem nazw, miejsca i roku ich uzyskania oraz tytuł rozprawy doktorskiej. Dyplom lekarza medycyny z wyróżnieniem Pierwszy Wydział Medyczny, Akademii Medycznej w Warszawie 1981 rok Specjalizacja I stopnia z chorób wewnętrznych pod kierunkiem dr med. Andrzeja Śliwowskiego, Wydział Zdrowia Miasta St. Warszawy, Warszawa rok Dyplom doktora nauk medycznych z wyróżnieniem za pracę pt. Wybrane aspekty rodzinnego występowania raka płuca pod kierunkiem prof.dr hab. med. Ewy Rowińskiej-Zakrzewskiej. Rada Naukowa Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa, 1988 rok Specjalizacja II stopnia z chorób płuc z wyróżnieniem pod kierunkiem prof.dr hab. med. Ewy Rowińskiej-Zakrzewskiej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawie, 1991 rok 3. Informacje o zatrudnieniu w jednostkach naukowych r.staż podyplomowy w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie oraz Szpitalu Rejonowym w Płocku 1982r.do chwili obecnej - Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie o o o r.młodszy asystent r.starszy asystent 1992r.do chwili obecnej adiunkt Szkolenia i współpraca z zagranicą 1979 r. Uniwersytet Medyczny w Rzymie - Włochy 2

3 1994 r. Design and statistical analysis of research projects- Collaborative Studies Coordinating Center, National Heart, Lung and Blood Institute in Bethesda, and National Institute of Cardiology,Warszawa 1995r. Lung pathology- British and Polish Division of the International Academy of Pathology, Warszawa 1995r. WHO Intertional Training Course on Managing Tuberculosis atdistrict Level, Warszawa 1996r. Advances in Respiratory Medicine - National Heart and Lung Institute, London 1996r. WHO International Training Course on Managing Tuberculosis at National Level, Warszawa 1999r. New perspective in advances in management of SCLC-Lozanna, Szwajcaria. Nagrody 1978r.Nagroda Płockiego Towarzystwa Naukowego im. Prof. Kacprzakadla najlepszego studenta medycyny 1999r. Nagroda specjalna II o Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej za szczególne osiągnięcia na rzecz ochrony zdrowia i pomocy społecznej. 2003r. Nagroda IALCS - Travel Grant Award za pracę Impact of patient s and doctors delays on survival of non small cell lung cancer patients. 2008r. Pierwsza Nagroda Polskiej Grupy Raka Płuca za pracę pt.: Wartość rokownicza ekspresji receptorów alfa i beta orazprogesteronowych u chorych na nie drobnokomórkowego rakapłuca poddanych leczeniu operacyjnemu. 1999r. Nagroda ERS, Madryt za pracę Lung cancer in patients under 50 years old. 1999,2000,2002,2003,2005,2006,2007 r. ERS Congress sponsorship award 4. Osiągnięcia wynikające z art 16 ust.2 ustawy z dnia 14marca 2003 o stopniach naukowych i tytule naukowym(dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm.): 3

4 Cykl prac zrealizowanych w obszarze badawczym: Rzadkie choroby płuc nowoczesna diagnostyka i nowe metody leczenia. a)autor/autorzy, tytuł/tytuły publikacji, rokwydania, nazwa wydawnictwa 1. Radzikowska E, Wiatr E, Remiszewski P, Bestry I, Grudny J, Langfort R, Szopiński J, Zych J, Płodziszewska M, Chabowski M, Gawryluk D Roszkowska B, Roszkowski K. Organizujące się zapalenie płuc analiza 18 przypadków. Pneumonol AlergolPol. 2004;72: (pomysł pracy, gromadzenie i analiza danych, przygotowanie manuskryptu, redakcja i końcowa ocena - mój wkład w badanie szacuję na 60%) 2. Radzikowska E, Wiatr E, Langfort R, Bestry I, Rudziński P, Roszkowski K. Organizujące się zapalenie płuc leczenie klarytromycyną doświadczenia własne. Pneumonol Alergol Pol. 2004;72: (pomysł pracy, zgromadzenie i analiza danych, przygotowanie manuskryptu, redakcja i końcowa ocena- mój wkład w badanie szacuję na 70%) 3. Radzikowska E, Wiatr E, Gawryluk D, Langfort R, Bestry I, Chabowski M, Roszkowski K. Organizujące się zapalenie płuc leczenie klarytromycyną. Pneumonol Alergol Pol. 2008;76: (pomysł pracy, zgromadzenie i analiza danych, przygotowanie manuskryptu, redakcja i końcowa ocena- mój wkład w badanie szacuję na 70%) 4. Radzikowska E, Szczepulska E, Bestry I, Chabowski M. Organizing pneumonia in the course of Trastuzumab therapy. Eur Respir J. 2003; 21: (pomysł pracy, zgromadzenie i analiza danych, przygotowanie manuskryptu, redakcja i końcowa ocena - mój wkład w badanie szacuję na 80%) 5. Radzikowska E, Nowicka U, Wiatr E, Jakubowska J, Langfort R, Chabowski M, Roszkowski K. Organizujące się zapalenie płuc u chorego na raka płuca. Pneumonol Alergol Pol. 2007;75:

5 (pomysł pracy, zgromadzenie i analiza danych, przygotowanie manuskryptu, redakcja i końcowa ocena - mój wkład w badanie szacuję na 70%) 6. Radzikowska E. Limfangioleiomiomatoza. Pneumonol Alergol Pol. 2000;68: (Mój wkład w pracę polegał na pomyśle pracy, zgromadzeniu i analiza danych bibliograficznych, przygotowanie manuskryptu, redakcji i końcowej ocenie. Wkład w powstanie pracy szacuję na 100%). 7.Radzikowska E, Jaguś P, Skoczylas A, Sobiecka M, Chorostowska-Wynimko J, Wiatr E, Kuś J, Roszkowski-Śliż K.The role of serum vascular endothelial growth factor D in discrimination of patients with polycystic lung diseases.pol Arch Med Wewn. 2013; 123: (Mój wkład polegał na pomyśle pracy, zgromadzeniu i analizie danych, przygotowaniu manuskryptu, redakcji i końcowej ocenie- mój wkład w badanie szacuję na 70%). 8. Bissler JJ, Kingswood JC, Radzikowska E, Zonnenberg BA, Frost M, Belousova E, Sauter M, Nonomura N, Brakemeier S, de Vries PJ, Whittemore VH, Chen D, Sahmoud T, Shah G, Lincy J, Lebwohl D, Budde K.Everolimus for angiomyolipoma associated with tuberous sclerosis complex or sporadic lymphangioleiomyomatosis (EXIST-2): a multicentre, randomised, double-blind, placebocontrolled trial.lancet 2013;381: (Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na modyfikowaniu projektu pracy, gromadzeniu i analizie danych, przygotowaniu manuskryptu, redakcji i końcowej ocenie.szacuję swój udział w pracy na 20%) 9.Mydłowski T, Radzikowska E, Oniszh K, Szczepulska-Wójcik E, Jaguś P, Wiatr E. Pneumocystoza u chorej na limfangioleiomiomatozę. Pneumonol Alergol Pol. 2013;81:61-7 (Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na:zainteresownaiu stażysty przypadkiem oraz czynnym uczestnictwie w powstaniu pracy, gromadzeniu i analizie danych, przygotowaniu manuskryptu, redakcji i końcowej ocenie. Szacuję swój udział w pracy na 50%.) Łączna wartość bibliometryczna cyklu dziewięciu publikacji wynosi IF-43,892 : MNiSW- 83 : IK- 57,76 5

6 Rzadkie śródmiąższowe choroby płuc stanowią interesujące, pełne wyzwań zagadnienie zarówno z punktu widzenia diagnostycznego, patogenetycznego jak i leczniczego. Badania w tym obszarze oraz popularyzacja wiedzy z tego zakresu była przedmiotem wielu artykułów oryginalnych, poglądowych, prac kazuistycznych oraz rozdziałów w podręcznikach. Wybrane prace stanowią istotny przyczynek do lepszego zrozumienia patogenezy, usprawnienia diagnostyki i lepszego leczenia chorych na rzadkie śródmiąższowe choroby płuc. Na rozprawę habilitacyjną składa się 5 prac dotyczących organizującego się zapalenia płuc oraz 4 prace dotyczącelimfangioleiomiomatozy. Organizujące się zapalenie płuc (OZP) jest rzadką chorobą płuc, która wyłoniła się z dużej grupy chorób śródmiąższowych w okresie ostatnich 30 lat. Jest odrębną jednostką kliniczno-patologiczną włączoną w dużą grupę śródmiąższowych zapaleń płuc. W przebiegu choroby dochodzi do wysięku zapalnego w pęcherzykach płucnych ekspandującego do oskrzelików oddechowych w formie polipowatych tworów wypełniających dystalne drogi oddechowe. Zmiany mogą być wyindukowane zakażeniami, szczególnie patogenami atypowymi, wirusami, chorobami autoimmunologicznymi,nowotworowymi, radioterapią,czy stosowaniem pewnych leków. W przypadku, gdy nie znajduje się przyczyny choroby rozpoznawana jest postać kryptogenna OZP. Choroba diagnozowana jest na podstawie analizy klinicznej, obrazu radiologicznego, oceny wszystkich możliwych czynników indukujących chorobę oraz badania histologicznego wycinków z płuca. Po raz pierwszy OZP wyodrębniono jako odrębną jednostkę chorobowa w 1984r, a w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc pierwszy przypadek został rozpoznany w III Klinice Chorób Płuc w 1995 roku. Od tego czasu wiedza o przyczynach, obrazie klinicznym, diagnostyce i leczeniu OZP nieustająco się rozwija. 6

7 Analiza zgromadzonych przypadków była przedmiotem pierwszej z przedstawianych publikacji z 2004 roku(radzikowska i wsp. Pnumonol Alerg Pol. 2004). W pracy przedstawiono aspekty kliniczne, patogenetyczne, znaczenie i specyfikę zmian płucnych w obrazie radiologicznym, rolę wnikliwej oceny potencjalnych przyczyn OZP oraz stosowane metody leczenia. Zwrócono szczególną uwagę na powikłania stosowanego wówczas standardowo leczenia dużymi dawkami glikokortykosteroidów(gsk).już wówczas podkreślono możliwość zastosowania w OZP skróconego leczenia GSK oraz znaczenie mniej obciążającego leczenia makrolidami. Konsekwencją obserwacji początkowo pojedynczych chorych na kryptogenną postać OZP skutecznie leczonych klarytromycyną(kla) było badanie prospektywne. Wykazało onodużą skuteczność leczenia KLA u chorych na kryptogenną postać OZP bez cech niewydolności oddechowej ( u 75% chorych uzyskano całkowitą regresję zmian). Przesłanką zastosowania klarytromycyny był fakt, że antybiotyk ten poza swoistym efektem przeciw określonym drobnoustrojom cechuje się nieswoistymi właściwościami przeciwzapalnymi, obniżając stężenie cytokin TNF-alfa, IL-8, IL-1 β oraz IL-6, będących również kluczowymi cytokinami w rozwoju OZP(Radzikowska i wsp.pneumonol Alegol Pol. 2004, Radzikowska i wsp.pneumonol Alegol Pol.2008). Obserwowana w naszym ośrodku grupa chorych na OZP jest jedną z liczniejszych prezentowanych w latach dwutysięcznych w piśmiennictwie i jedyną zaprezentowaną prospektywną grupą leczoną KLA. Leczenie OZP z zastosowaniem KLA w skojarzeniu ze steroidem w małej dawce upowszechniło kilka znaczących ośrodków( Cordier F, Costabel U, kontakty personalne). Do chwili obecnej leczenie KLA zastosowałam u 34 chorych na OZP, z wynikami porównywalnymi do prezentowanych uprzednio. W pracach dotyczących OZP podkreślam znaczenie na precyzyjnej ocenę potencjalnych przyczyn choroby. Prezentują to zagadnienie dwa opisy przypadków. W pracy opublikowanej w European Respiratory Journal w 2003 roku, przedstawionopierwszy przypadek w piśmiennictwie, chorej, która rozwinęła OZP w przebiegu adjuwantowego leczenia trastuzumabem raka gruczołu piersiowego. Zwrócono tym samym uwagę na wdrażane co raz powszechniej do leczenia chorób autoimmunologicznych i nowotworowych, preparaty biologiczne 7

8 mogące indukować niepożądane zmiany płucne o typie OZP. Ponadto zaobserwowano, że przypadkach OZP wyindukowanego lekamijedynie zaprzestanie leczenia może być wystarczającym sposobem postępowania. W kolejnej publikacji przedstawiono problem współistnienia OZP z rakiem płuca( Radzikowska i wsp. Pneumonol Alergol Pol. 2007). W około 50% przypadków chorych na raka płuca dochodzi do wytworzenia się zmian o typie OZPwokół ogniska nowotworowego. Czasem, tak jak w przedstawianym przypadku, zmiany o typie OZP dominują nad zmianami nowotworowymi, a czasem są to niewielkie jedynie mikroskopowo wykrywane ogniska. Przesłaniem artykułu jest zasada zachowania ostrożności u chorych diagnozowanych jako OZP. Wycinki nawet pobrane metodami chirurgicznymi mogą dotyczyć nacieku zapalnegotowarzyszącego guzowi nowotworowemu i prowadzić do mylnego rozpoznania. Bardzo istotna jest więc wnikliwa obserwacja dynamiki zmian rozpozanawanych jako OZP z zachowaniem czujności onkologicznej. Z moich obserwacji wynika fakt stosunkowo czestego współistnienia i prawdopodobnego indukowania OZP przez choroby zapalne tarczycy, które u wielu chorych mogą przebiegać bez cech nadczynności lub niedoczynności gruczołu i mogą być przeoczone w trakcie rutynowej diagnostyki. Stąd zalecamy pełna diagnostykę immunologiczną tarczycy w przypadkach chorych na OZP. Kolejną grupa 4 publikacji dotyczy niezwykle rzadkiej choroby torbielowatej płuclimfangioleiomiomatozy (LAM). Częstość jej występowania oceniana jest na 2-3/ Występuje w postaci sporadycznej (slam) lub towarzyszy stwardnieniu guzowatemu(lam/tsc). Praca opublikowana w Pneumonologii i Alergologii Polskiej w 2000 r przedstawiała ówczesny stan wiedzy dotyczący LAM. Konsekwencją zainteresowań problematyką LAM był mój udział w tworzeniu europejskich wytycznych dotyczących tej choroby przedstawionych w European Respiratory Journal w 2010 roku. Wytyczne te podsumowywały dotychczasową wiedzę dotyczącą diagnostyki, z ustaleniem kryteriów rozpoznawania, obrazu klinicznego, radiologicznego, znaczenia oceny histologicznej, postępowania diagnostycznego, leczenia oraz obejmowały zalecenia dla chorych dotyczące sposobu życia. 8

9 W okresie ostatniej dekady nastąpił znaczny progres w badaniach nad etiopatogenezą LAM i TSC. Wyryto geny TSC1 i TSC2, których mutacje prowadzą do rozwoju choroby. Zaowocowało to nowymi możliwościami terapeutycznymi. Badania nad zastosowania nowego leku, ewerolimusu, u chorych na sporadyczną postać limfangioleiomiomatozy( slam), limfangioleiomiomatozy w przebiegu stwardnienia guzowatego (LAM/TSC) i stwardnieniu guzowatym (TSC)były przedmiotem kolejnej publikacji( Lancet 2013).Ewerolimus jest inhibitorem kinazy mtor, enzymu hiperaktywowanego w przebiegu mutacji genu(ów) TSC2 lub TSC1 i TSC2. Ewerolimus zastosowano u 112 chory. W 53,6% przypadków obserwowano zmniejszenie zmian o typie AML o ponad 50%, natomiast u kolejnych 33,9% chorych utrzymywała się stabilizacja zmian guzowatych. Niezwykle interesujące i pozytywne wyniki badania były podstawądo zarejestrowania ewerolimusu przez FDA(Food and Drug Administration) do leczenia chorych na naczyniakomięśniakotłuszczaki i gwiaździaki w przebiegu LAM i TSC. Jestem członkiem Steering Commitee oraz głównym badaczem badania CDAR001M2302 zorganizowanego przez Novartis, odpowiadam za projekt oceny zmian płucnych. Dalszą implikacją tych badań było zastosowanie w praktyce klinicznejsyrolimusu (inhibitora mtor) w leczeniu chorych na LAM. Obecnie pod moim kierunkiem we współpracy z Kliniką Nowotworów Tkanek Miękkich Instytutu Onkologii leczona jest sirolimusem grupa 9 chorych na LAM, stanowiąc najliczniejszą tego typu grupę w Polsce. Diagnostyka chorób manifestujących się zmianami torbielowatymi w płucach jest często bardzo trudna, dotyczy bowiem niezwykle rzadkich chorób takich jak: limfangioleiomiomatoza(lam), histiocytoza z komórek Langerhansa (PLCH), limfocytowe śródmiąższowe zapalenie płuc(lip), których podstawą rozpoznania jest badanie histologiczne wycinków z płuc, pobranych drogą otwartej biopsji płuca.nie zawsze jest możliwe przeprowadzenie u tych chorych inwazyjnych procedur diagnostycznych. Poszukiwane są więc markery w surowicy patognomoniczne dla danej jednostki chorobowej. Temu zagadnieniu poświęcona jest praca opublikowana w Polskim Archiwum Medycyny Wewnętrznej w 2013 roku.w pracy weryfikowano użyteczność badania stężenia naczyniowego czynnika wzrostowego D(VEGF-D) w surowicy, w diagnostyce chorych na zmiany 9

10 torbielowate. Stwierdzono, że podwyższone stężenie surowicze VEGF-D jest niezwykle czułym i swoistym markerem różnicującym chore na LAM od chorych na inne choroby torbielowate płuc. Nadal prowadzę badanie VEGF-D u chorych na zmiany torbielowate oraz oceniam aplikację tego czynnika do monitorowania aktywności LAM oraz odpowiedzi na leczenie syrolimusem w grupie chorych na LAM leczonych tym lekiem. Limfangioleiomiomatoza generalnie nie należy do chorób, w przebiegu których, obserwowane sązaburzenia odporności i jak dotychczas nie obserwowano zakażeń patogenami oportunistycznymi. Choroba jednak prowadzi do znacznej torbielowatej destrukcji miąższu płuc, często z cechami nasilonej obturacji drzewa oskrzelowego. W publikacji w Pneumonologii i Alergologii Polskiej z 2013 rokuopisano 47 letnią chorą na slam, która rozwinęła ciężka postać pneumocystozy. W pracy zwrócono szczególną uwagę na trudności diagnostyczne pneumocystozy u ciężko chorych, z cechami niewydolności oddechowej, zarówno w badaniu radiologicznym jak i badaniach zmierzających do wykrycia określonych patogenów. Dyskutowany jest ponadto problem leczenia pneumocystozy oraz profilaktyki tego zakażenia. Jest to jedyny taki przypadek zaprezentowany w piśmiennictwie. Zainteresowanie problematyką rzadkich chorób płuc przekłada się na dalsze prowadzone projekty badawcze: międzynarodowy rejestr chorychna TSC TOSCA oraz organizowany przez Polskie Towarzystwo Chorób Płuc, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc oraz Kliniki Chorób Płuc Uniwersytetów Medycznych w całej Polsce Rejestr Chorych na Rzadkie Śródmiąższowe Choroby Płuc. Wnioski: 1. W przypadku podejrzenia organizującego się zaplenia płuc niezbędne jest przeprowadzenie wnikliwej diagnostyki potencjalnych przyczyn choroby 2. Należy zastosować zindywidualizowane leczenie uwzględniające: a. możliwość skutecznego leczenia KLA chorych na kryptogenną postać OZP bez cech niewydolności oddychania b. nie stosowanie KLA w przypadku OZP towarzyszącego chorobom autoimmunologicznym, czy nowotworowym. 10

11 c. w przypadku OZP wyindukowanego podawaniem leków bez cech niewydolności oddychania, zalecam początkowo zaprzestanie ich podawania i stosowanie GSK dopiero jeśli to postępowanie będzie nieskuteczne. 3. Zachowanie ostrożności u chorych diagnozowanych jako OZP, bowiem wycinki pobrane nawet drogą wideotorakoskopową, mogą dotyczyć nacieku zapalnego towarzyszącego guzowi nowotworowemu i prowadzić do mylnego rozpoznania. 4. W różnicowaniu chorych na choroby torbielowate niezbędne jest wykonanie oznaczenia stężenia VEGF-D,szczególnie gdy nie ma możliwości histologicznego potwierdzenia rozpoznania LAM. Podwyższone powyżej 468pg/ml stężenie VEGF-D w surowicy różnicuje chorych na LAM od chorych na inne choroby torbielowate z czułością 92% i swoistością 87%. 5. Zastosowanie ewerolimusu, inhibitora mtor, w leczeniu u chorych na LAM i LAM/TSC wykazało skuteczność w przypadku zmian o typie naczyniakomięśniakotłuszczaków oraz gwiażdziaków wielkokomórkowych, a odpowiedź układu oddechowego jest w trakcie opracowywania. 5. Omówienie pozostałych osiągnięć badawczych. a. analiza bibliometryczna Autor lub współautor oryginalnych publikacji naukowych prac poglądowych- kazuistycznych- 46 w tym19 jako pierwszy autor 16 w tym 14 jako pierwszy autor 17 w tym 10 jako pierwszy autor Całkowity Impact Factor 99,745 Punkty KBN/MNiSM- 543,5 Index Copernicus 396,61 Całkowita liczba cytowań z bazy Web of Knowledge z dnia Index Hirscha 8 Autor lub współautor: 11

12 60 doniesienia na konferencjach międzynarodowych (w tym 44jako pierwszy autor) 28 doniesienia na konferencjach krajowych (w tym 22jako pierwszy autor) 19 rozdziałów w podręcznikach i monografiach 1 listu do redakcji b) Tematykapozostałychpracbadawczych Pracę w III Klinice Gruźlicy i Chorób Płuc rozpoczęłam w 1981 roku pod kierunkiem profesor dr hab.med. Ewy Rowińskiej Zakrzewskiej. Pierwsze lata pracy związane były z pogłębianiem wiedzy i umiejętności klinicznych. W 1985 roku zadałam egzamin specjalizacyjny z zakresu chorób wewnętrznych. Opublikowałam prace dotyczące: zatorowości płucnej i związanych z nią objawów klinicznych w tym szczególnie zaburzeń spirometrycznych(radzikowskai wsp. Pneumonol Alergol Pol. 1985),problemów diagnostycznych towarzyszących przerzutom do płuc w przebiegu raka gruczołu krokowego(radzikowska i wsp.pneumonol Alergol Pol. 1986) oraz spektrum klinicznego rzadkiej choroby płuc jaką jest płucna proteinoza pęcherzykowa(radzikowska i wsp.pneumonol Alergol Pol. 1993). Od 1983 przygotowywałam, a następnie prowadziłam prace badawcze mające na celu ocenę osobniczych predyspozycji do zachorowania na raka płuca. Zajmowałam się badaniemróżnic pomiędzy fenotypami metabolicznymi antypiryny u chorych na raka płuca, ich krewnych pierwszego stopnia w porównaniu do osób zdrowych, których krewni pierwszego stopnia nie chorowali na nowotwory. Metabolizm antypiryny przebiega przy udziale zespołu enzymów związanego z cytochromem P4501A1. Ten sam układu enzymatyczny bierze udział w bioaktywacji karcinogennych benzopirenów wdychanych, najczęściej z dymem tytoniowym. Implikacją tej hipotezy jest stwierdzenie, że osoby wykazujące szybszy metabolizm antypiryny charakteryzują się większa podatnością na zachorowanie na raka płuca. Przeprowadziłamwstępne badania mające na celu 12

13 skorelowanie metabolizmu antypiryny z aktywnością hydroksylazy węglowodorów aromatycznych( markerowego enzymu dla cytochromu P4501A1) oznaczanejw limfocytach krwi obwodowej. Wykazałam wysoki współczynnik korelacji pomiędzy tymi parametrami. Następnie podjęłam badania metabolizmu antypiryny u chorych na raka płuca, ich krewnych pierwszego stopnia oraz osób zdrowych, których krewni pierwszego stopnia nie chorowali na chorobę nowotworową. Badaniem potwierdziłam, że zarówno chorzy na raka płuca, jak i ich krewni pierwszego stopnia cechują się szybszym metabolizmem antypiryny w porównaniu z osobami zdrowymi, których krewni pierwszego stopnia nie chorowali na chorobę nowotworową. Wyniki tej pracy były częścią pracy doktorskiej oraz publikacji(radzikowska i wsp. Pneumonol Alerg Pol 1993, Radzikowska i wsp. Ann Acad Med Bialostotiensis 1997). Kolejnym nurtem badań i drugą częścią doktoratu była ocena agregacji zachorowań na nowotwory wśród krewnych chorych na raka płuca. Zebrano wywiad dotyczący zachorowań na nowotwory od 1048 krewnych chorych na raka płuca i 1041 krewnych osób o porównywalnej płci i wieku, paleniu tytoniu, nie chorujących na nowotwory, hospitalizowanych z powodów urazowych. Stwierdzono, że krewni pierwszego stopnia chorych na raka płuca mają około 10 krotnie wyższe ryzyko zachorowania na raka płuca oraz ponad 2 krotnie wyższe ryzyko zachorowania na inne nowotwory związane z paleniem tytoniu w stosunku do osób grupy kontrolnej. Największym ryzykiem cechowali się krewni chorych na raka gruczołowego, bowiem mieli oni również wyższe ryzyko zachorowania nie tylko na nowotwory tytoniozależne ale również na tytonioniezależne. Wyniki tych badań przedstawiono w formie publikacji oraz referatów wygłoszonych na Zjeździe American College of Chest Phisician w 1990i na zaproszenie na Zjeździe Europejskich Towarzystw Onkologicznych w Jerozolimie w 1993.(Radzikowskai wsp. Pneumonol Alergol Pol.1994 i Radzikowska i wsp. Pneumonol Alergol Pol.1996). Kolejnym nurtem moich zainteresowań było badanie związków pomiędzy zachorowaniami na poszczególne typy histologiczne raka płuca a przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, stwierdzajączwiązek pomiędzy obniżeniem pierwszosekundowej objętotości wydechowej a 13

14 zachorowaniem na raka płaskonabłonkowego i drobnokomórkowego płuca. (Radzikowska i wsp.pneumonol Alerg Pol ). Uczestniczyłam równieżw badaniach mających na celu ocenę efektywności i toksyczności leczenia u chorych na drobnokomórkowego raka płuca prowadzonych w ramach Programu Rządowego PR3. Wynikiem są prace Synkus i wsp. Pneumonol Alerg Pol.1993, Jareczek-Fosa i wsp. J Cancer Res Clin Oncol.1998, Zych i wsp. Pneumonol Alerg Pol Część moich naukowych zainteresowań koncentruje się wokół problemów biologii raka płuca. Dokonałam oceny ekspresji receptorów estrogenowych i progesteronowych na komórkach raka niedrobnokomórkowego ustalając wartość tych badań w ocenie pochodzenia nowotworu onieznanym punkcie wyjścia(radzikowskai wsp. Ann Thor Cardiovasc Surg.2002). Praca dotycząca wartości prognostycznej ekspresji receptorów estrogenowych iprogesteronowych na komórkach raka nie drobnokomórkowego płuca leczonych operacyjnie była nagrodzona 1 nagrodą na II Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca w Jestem współautorem prac dotyczących roli markerów nowotworowych u chorych na raka płuca (Szturmowicz i wsp. J Tumour Markers 1995, Zych i wsp.pneumonol Alerg Pol 1997, Rowińska Zakrzewska i wsp.pneumonol Alergol Pol 1996). W roku 1994 roku przystąpiłam do organizowania rejestru chorych na raka płuca zarejestrowanych w Poradniach Gruźlicy i Chorób Płuc na terenie całej Polski. Celem tak szeroko zakrojonych badań było rozpoznanie specyfiki zachorowań na raka płuca w naszej populacji, zorientowanie się w problemach diagnostycznych i terapeutycznych. Ideą badań było zwiększenie odsetka chorych operowanych, czyli mających największe szanse na wyleczenie, albowiem współczynnik ten dla Polski jest stosunkowo niski(radzikowskai wsp.pneumonl Alergol Pol. 2012,Radzikowskai wsp.pneumonl Alergol Pol. 2001,Radzikowska i wsp.pneumonl Alergol Pol. 2000,Radzikowskai wsp.pneumonl Alergol Pol. 2000, Radzikowskai wsp., Pneumonol Alergol Pol. 1998,Radzikowska i wsp. Adv Exp Med. Biol 2013). Prowadzone badania epidemiologiczne wykazały, że 14% (757/5404) osób zachorowuje na raka płuca 14

15 w wieku poniżej 50 roku życia. W grupie tej częściej aniżeli wśród osób powyżej 50 roku życia dochodzi do zachorowań u kobiet (24.2% vs. 12.1%; P<0.001), na raka gruczołowego(12.6% vs. 7.6%; P<0.001) i raka drobnokomórkowego płuca (22.9% vs. 14.8%; P<0.001). Ponadto obserwowano większączęstość zachorowań na raka w rodzinach osób, które w młodszym wieku zachorowały na raka płuca, zarówno wśród matek jak i ojców. Osoby poniżej 50 roku życia częściej niż starsze leczone były chirurgicznie oraz cytostatycznie oraz miały lepsze rokowanie(radzikowska i wsp. Lung Cancer 2001). Analiza chorych na raka płuca zarejestrowanych w Poradnia Gruźlicy i Chorób Płuc na terenie całej Polski wykazała, że kobiety zachorowywały na raka płuca w młodszym wieku, częściej nie paliły tytoniu, większy odsetek kobiet chorowałna raka gruczołowego płuca. Mężczyźni i kobiety chore na raka gruczołowego płuca, zachorowywały na ten nowotwór w młodszym wieku aniżeli chorzy na inne typy histologiczne raka płuca, szczególnie raka płaskonabłonkowego płuca.ponadto stwierdzono, że płeć męska, wyższy stopień zaawansowanie choroby, w gorszy stan sprawności oraz fakt nie leczenia chirurgicznego były negatywnymi czynnikami prognostycznymi (Radzikowska i wsp. Ann Oncol. 2002). Dodatkowo przeprowadziłam analizę opóźnień diagnostyczno-terapeutycznych zależnych od funkcjonowania podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistycznego lecznictwa pulmonologicznego( Radzikowska i wsp.pneumonol Alerg Pol.2001). Wykazano, że 50% chorych było zdiagnozowanych i leczonych w przeciągu 78 dni od momentu pierwszych objawów. Mediana opóźnienia zależnego od chorego wynosiła 30 dni, mediana opóźnienia w przesłaniu chorego do specjalisty wynosiła 19 dni. Stwierdzono, żeu chorych na raka drobnokomórkowego płuca opóźnienie zależne od chorego nie wpływało na przeżycie, zaś szybsza diagnostyka i leczenie paradoksalnie były związane z gorszym rokowaniem (HR= 1,2). Konkluzją tego badania jest obserwacja, że u chorych na tę progresywną postać raka płuca szybka diagnostyka i leczenie nie poprawia przeżycia chorych. Być może jest to związane z trudnościami w ustaleniu rozpoznania u chorych z mało zaawansowana chorobą, z drugiej zaś strony chorzy z szybko postępującą rozległąchoroba są w gorszym stanie ogólnym, co niesie 15

16 presję na personel medyczny decydującą o przyspieszeniu procedur diagnostycznych, natomiast nie wpływa na rokowanie(radzikowskai wsp.adv Exp Med Biol. 2013). Nico odmiennie przedstawia się sytuacja u chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca(ndrp). Stwierdzono, że opóźnienie zależne od chorego (mediana 30 dni) iod lekarza (mediana 71 dni) nie odbiegają od wartościnotowanych w najlepszych ośrodkach europejskich. Ponadto zaobserwowano w dużej niewyselekcjonowanej grupie chorych na NDRP, że brak opóźnienia ze strony chorego wpływa pozytywnie na przeżywalność. Natomiast nie obserwowano tego typu zależności dla opóźnienia zawiązanego z procesem diagnostycznym, a wręcz przeciwnie chorzy dłużej diagnozowani charakteryzowali się lepszą przeżywalnością (Radzikowska i wsp Pneumonol Alerg Pol 2012). Dodatkowo przedmiotem moich zainteresowań są inne rzadkie choroby płuc takie jak proteinoza pęcherzykowa( Radzikowskai wsp.pneumonol Alerg Pol.1993,Stokłosa i wsp Pneumonol Alerg Pol.2012, Porzezińska i wsp. Monaldi Arch Chest Dis. 2013), alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych( Wiatr i wsp Pneumonol Alergol Pol. 2004), obliterujące zapalenie oskrzelików(radzikowska i wsp. Monaldi Arch Chest Dis. 2005), czy limfocytoweśródmiąższowe zapalenie płuc(radzikowska i wsp. Pneumonol AlergolPol. 2005). Ponadto jestem autorem lub współautorem prac kazuistycznych dotyczących rzadkich chorób nowotworowy płuc takich jak:łagodne przerzutowe mięśniaki w obrębie płuc pierwsze doniesienie w polskim piśmiennictwie (Radzikowska i wsp. Pneumonol Alergol Pol 2012), haemangioendothelioma w obrębie płuc leczony interferonem alfa (pierwszy przypadek w polskim piśmiennictwie i jeden z nielicznych w światowym) (Radzikowska i wsp. Pneumonol Alergol Pol. 2008), mięsak z komórek Langerhansa (Langfort i wsp. Pneumonol Alergol Pol 2009), chłoniak wewnątrznaczyniowy z prawidłowym obrazem radiologicznym klatki piersiowej (pierwszy przypadek w światowym piśmiennictwie) (Martusewicz i wsp. J Clin Oncol. 2007), zmiany guzowate o typie limangioleiomiomatozy w przestrzeni pozaotrzewnowej( Słodkowska i wsp. Pol J Path 2006). 16

17 Zagadnienia związane z rzadkimi śródmiąższowymi chorobami płuc były przedmiotem licznych publikacji poglądowych, rozdziałów w podręczniku oraz referatów. Zainicjowałam wprowadzenie do diagnostyki chorych na proteinozę pęcherzykowąw Polsce oznaczeń stężenia przeciwciała skierowanych przeciwko czynnikowi wzrostowemu kolonii granulocytarnomakrofagalnych. Ponadto dokonałam analizy chorych na histiocytozę Langerhansa leczonych w naszej Klinice. (Radzikowska i wsp. Pneumonol Alerg Pol. 2001) i kontynuuję badania dotyczącej tej choroby. Aktuanie przy współpracy z ośrodkami pulmonologicznymi w całej Polsce zgromadziłam dane dotyczące 86 chorych na histiocytozę z komórek Langerhansa, co stanowi jedną z najliczniejszych grup na świecie Aktywnie pracuję w sekcji osób dorosłych chorych na histiocytozę z komórek Langerhansa Towarzystwa Histiocytozy. Byłam recenzentem wytycznych dotyczących diagnostyki i leczenia dorosłych chorych na histiocytozę z komórek Langerhansa opublikowanych w Orphan Journalof Rare Diseases.Wprowadziłam usystematyzowaną diagnostykę i leczenie histiocytozy z komórek Langerhansa u dorosłych początkowo zgodnie ze schematem LCH-ADULT1, a następnie kladrybiną. Uczestniczę w badaniach oceniających angiogenezę u chorych na śródmiąższowe choroby płuc, wykazujących znaczenie angiogenezy w patogenezie tych chorób. Prace te wskazują na obecność możliwych, alternatywnych dróg terapeutycznych( Zielonka i wsp. Adv Exp Med Biol. 2013, Zielonka i wsp. Adv Exp Med Biol. 2013, Zielonka i wsp.cen Eur J Imm. 2011, Zielonka i wsp.lung 2010). W polu moich zainteresowań znajdują się także zagadnienia związane z diagnostyką i leczeniem gruźlicy w tym szczególnie trudnych diagnostycznie przypadków. Zagadnienia te były przedmiotem rozdziału w podręcznikugruźlica w praktyce lekarskiej pod redakcją E. Rowińskiej-Zakrzewskiej oraz publikacji w Medycynie Praktycznej 1996, Pneumonol Alergol Pol Dodatkowym obszarem moich badań była oceny potencjalnych, osobowościowych czynników ryzyka zachorowania na raka płuca i chorobę wieńcową (Zawadzki B, Radzikowska E. Psychologia Etologia Genetyka 2006 ).Uzyskane wyniki nie pozwoliły w pełni na jednoznaczną ocenę trafności zarówno 17

18 modelu teoretycznego jak i pomiaru skalami inwentarza wzorów osobowości, wskazując na konieczność dalszych badań wspólnych i specyficznych osobowościowych czynników ryzyka choroby wieńcowej i raka płuca. 6. Członkostwo w Towarzystwach Naukowych 1989r. -do chwili obecnej Polskie Towarzystwo Ftyzjopneumonologiczne obecnie Polskie Towarzystwo Chorób Płuc 1995r.- do chwili obecnej r r. European Respiratory Society European Society of Medical Oncology Członkostwo z wyboru American Society of Clinical Oncology 2009r. do chwili obecnej Histiocytosis Society członek Steering Commeettee Adult Working Group of Histiocytosis Society 7. Udział w Projektach Badawczych r. do chwili obecnej Członek Steering Committee i Główny Badacz CRAD001M2302Novartis study r. do chwili obecnej Główny badacz Rejestru Chorych na Stwardnienie Guzowate -TOSCA r. do chwili obecnej Badanie całego genomu u chorych na LAM współpraca z Harvard Medical School r. Badacz GRIFOLS study - oceny częstości alleli deficytowych alfa 1 antytrypsyny u chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc 5. Kierownik zadań badawczych IGICHP a. Temat Ocena wartości VEGF-D u chorychna choroby torbielowate b. Temat 7.9. Analiza kliniczna chorych na histiocytozę z komórek Langerhansa 18

19 c. Temat 7.3. Ocena wartościcytokin u chorych na organizujące się zapalenie płuc 6. Udział winnych zadaniach badawczych IGiChP a. Temat Molekularne dochodzenie epidemiologiczne wśród gronkowców izolowanych od chorych na ziarniniakowatość Wegenera b. Temat Opracowanie systemu bankowania DNA, RNA i materiałów biologicznych w IGiChP c. Temat analiza wyników posiewów materiałów klinicznych pochodzących ze zmian na skórze od pacjentów badanych w IGiChP d. Temat Diagnostyka inwazyjnych zakażeń grzybiczych (kandydozy, aspergilozy) u chorych hospitalizowanych w IGiChP z zastosowaniem metod klasycznych, serologicznych i molekularnych. e. Temat 3.8. Ocena skuteczności różnych skojarzeń leków cytostatycznych w chemioterapii niedrobnokomórkowego raka płuca. f. Temat Zastosowanie wybranych markerów nowotworowych dla oceny odpowiedzi na leczenie i rokowania chorych na raka płuca. g. Temat 3.18 Wartość kliniczna oceny biomarkerów w osoczu/surowicy pacjentów z NSCLC h. Temat Weryfikacja histologiczna zajęcia węzłów chłonnych wnęki i śródpiersia u chorych operowanych z powodu niedrobnokomórkowego raka płuca z kliniczną oceną zaawansowania N1. i. Temat Ocena zmian w ośrodkowym układzie nerwowym u chorych na histiocytozę zkomórek Langerhansa w badaniu metodą rezonansu magnetycznego j. Temat Czynniki rokownicze i wyniki leczenia u chorych na limfangioleiomiomatozę izolowaną (s-lam) i w przebiegu stwardnienia guzowatego(sg-lam) 19

20 k. Temat Optymalizacja badań diagnostycznych i metod leczenia pierwotnych zapaleń naczyń. Ocena schematów leczenia, skuteczności monitorowania podczas leczenia i po jego zakończeniu. l. Temat Ocena wyników leczenia chorych na alergiczne zapalenie pęcherzykówpłucnych Recenzent Polish-Norwegian Research Fund - recenzent projektu badawczego Orphannet Journal of Rare Diseases -1 praca, Lung-3 prace, Respiration-1 praca, Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej-1 praca, Expert Rewiev of RespiratoryMedicine- 1praca, Annals of Medical and Health Sciences Research-2 praca, Rivista Tumori-1 praca, Rare Tumours-1 praca, Lung Cancer-2 prace,advances in Medical Sciences-1praca. Pneumonologia i Alergologia Polska- 64 prace. Udział w komitetach organizacyjnych radach naukowych czasopism Od 2006 roku do chwili obecnej -Redaktor prowadzący Pneumonologii i Alergologii Polskeji Członek Rady Redakcyjnej Pneumonologii i Alergologii Polskej Od 2013 do chwili obecnej Członek Rady Redakcyjnej Journal of Lung Cancer Epidemiology 8. Inne formy działalności naukowej i dydaktycznej Praca dydaktyczna : Przez okres wielu lat zajmowałam się pracą dydaktyczną w ramach współpracy z Akademią Medyczną w Warszawie oraz Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego prowadziłam zajęcia dydaktyczne przy łóżku chorego, seminaria, wykłady oraz kolokwia dla studentów Akademii Medycznej. 20

21 1987 do chwili obecnej systematycznie prowadziłam i prowadzę szkolenia i kolokwia dla lekarzy kształcących się do specjalizacji z chorób wewnętrznych i chorób płuc. W latach od roku przygotowywałam i brałam czynny udział w egzaminie na drugi stopień specjalizacji w zakresie chorób płuc. Prowadzę wykłady z zakresu epidemiologii chorób nowotworowych, karcynogenezy raka płuca i czynników na nią wpływających, zespołów paranowotworowych w tym szczególnie zespołu wyniszczenia, chorób opłucnej, alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, limfangioleiomiomatozy, proteinozy pęcherzykowej, histiocytozy z komórek Langerhansa, chorób z wypełnieniem pęcherzyków płucnych, trudności diagnostycznych w rozpoznawaniu gruźlicy, sarkoidozy, zapaleń płuc, szczególnie u chorych z obniżonąodpornością, zmian płucnych w przebiegu chorób tkankiłącznej na kursach atestacyjnych do specjalizacji drugiego stopnia z zakresu chorób płuc, konferencjach, zjazdach PTCHP, Szkole Pneumonologii. Praca na rzecz Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Biorę czynny udział w pracach Oddziału Warszawsko Otwockiego Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Od 2004 roku jestem członkiem zarządu oddziału Oddziału Warszawsko- Otwockiego. Aktywnie uczestniczęw organizowanych przez oddział pracach, szczególnie Szkole Pneumonologii, której jestem współorganizatorem. W ramach Szkoły prowadzę liczne wykładyi byłam przewodniczącą wielu sesji. Jestem inicjatorem nagrody oddziału na najlepszą pracę przedstawianą na Zjeździe PTChP przez członków oddziału Warszawsko-Otwockiego. Byłam członkiem komitetu naukowego XXXIZjazdu PTChP w Mikołajkach i XXXII Zjazdu PTCHP w Wiśle.Na Zjezdach byłam przewodniczącą sesji dotyczących rzadkich chorób płuc, gruźlicy i mykobakterioz oraz zostałam zaproszona do wygłoszenia wykładów. 21

22 Od ośmiu lat jestem redaktorem prowadzącym Organu PTChP -Pneumonologii i Alergologii Polskiej. Recenzuję, koordynuję publikacje, prowadzę korekty artykułów publikowanych na łamach pisma. Na XXXI i XXXII Zjeździe PTChP byłam przewodniczącą sesji dotyczących rzadkich chorób płuc,gruźlicy i mykobakterioz oraz zostałam zaproszona do wygłoszeniawykładów. Ponadto byłam wielokrotnie zapraszana przez inne oddziały PTCHP celem wygłoszenia wykładów szczególnie z zakresu rzadkich chorób płuc. Przewodniczyłam sesji dotyczącej epidemiologii raka płuca na Zjeździe ERS w Florencji w 2000 roku. Byłam członkiem Komitetu Organizacyjnego Konferencji Pneumonologii i Alergologii Polskiej w latach 2010,2011,2012,2013. Ponadto wtrakcie konferencji przewodniczyłam sesjom i miałam wykłady. Za pracę na rzecz PTChP w 2010 roku zostalam odznaczona Złotą Odzanką PTChP. SKRÓTY 22

23 COP ERS FDA IGiChP IALCS Kryptogenne organizujące się zaplenie płuc Europejskie Towarzystwo Oddechowe ( European Respiratory Society) Administarcja Żywności i Leków (Food and Drug Administration) Instytut Grużlicy i Chorób Płuc Miedzynarodowe Stowarzyszenie do Badań nad Rakiem Pluca (International Association for Lung Cancer Study) KLA LAM LAM/TSC mtor NDRP OZP PTCH slam SCLC TSC klarytromycyna limfangioleiomiomatoza limfangioleiomiomatoza w przebiegu stwardnienia guzowatego (mamalian target for rapamycin) rak niedrobnokomórkowy płuca organizujące się zapalenie płuc Polskie Towarzystwo Chorób Płuc sporadyczna limfangioleiomiomatoza rak drobnokomórkowy płuca ( small cell lung cancer) stwardnienie guzowate( Tuberous Sclerosis) VEGF-D naczyniowy czynnik wzrostowy D( Vascular Endothelial Growth Factor D) 23

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : PULMONOLOGIA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej (dawniej : Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy)

Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej (dawniej : Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy) Centrum Pulmonologii i posiada w swojej strukturze 8 oddziałów szpitalnych w tym Oddział Chirurgii Klatki Piersiowej ( zamiennie - torakochirurgii) Oddział został utworzony w latach 50 tych ubiegłego stulecia

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej 1. Adres jednostki: Adres: ul. Szamarzewskiego 84, 60-569 Poznań

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt

Kardiologia małych zwierząt Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt 5-6 września 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce 18-19 maja 2013, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne 1 Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Joanna Anioł Wykształcenie: wyższe Studia na Wydziale Lekarskim Collegium Medium UJ w Krakowie 1989 1995 Kształcenie podyplomowe: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Sekwencyjność występowania zaburzeń molekularnych w niedrobnokomórkowym raku płuca

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 139/2014 z dnia 2 czerwca 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Giotrif,

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Opis programu Leczenie radioizotopowe

Opis programu Leczenie radioizotopowe Opis programu Leczenie radioizotopowe I. Leczenie radioizotopowe z zastosowaniem 131-I Leczenie dotyczy schorzeń tarczycy (choroby Graves-Basedowa, wola guzowatego, guzów autonomicznych). Polega ono na

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013

Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013 Agata Abramowicz Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów Seminarium magisterskie 2013 Standaryzowane według wieku współczynniki zachorowalności na nowotwory złośliwe piersi w skali

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Leczenie systemowe raka nie-jasnokomórkowego

Leczenie systemowe raka nie-jasnokomórkowego Leczenie systemowe raka nie-jasnokomórkowego Piotr Tomczak Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Klinika Onkologii Jastrzębia Góra Nie-jasnokomórkowy rak nerki (ncc RCC) niejednorodna grupa o zróżnicowanej histologii

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 182/2013 z dnia 9 września 2013 r. w sprawie oceny leku Iressa (gefitynib) we wskazaniu leczenie niedrobnokomórkowego

Bardziej szczegółowo

Paweł Krawczyk. Finansowanie diagnostyki molekularnej w programach lekowych w Polsce problemy i możliwe rozwiązania

Paweł Krawczyk. Finansowanie diagnostyki molekularnej w programach lekowych w Polsce problemy i możliwe rozwiązania Finansowanie diagnostyki molekularnej w programach lekowych w Polsce problemy i możliwe rozwiązania Paweł Krawczyk Katedra i Klinika Pneumonologii, Onkologii i Alergologii Pracownia Immunologii i Genetyki

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Warszawa, 14.06.2011 Życiorys Krystyna Księżopolska- Orłowska prof. ndzw. dr hab. n. med. Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska

Bardziej szczegółowo

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji w CHOROBACH PŁUC

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji w CHOROBACH PŁUC CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w CHOROBACH PŁUC Dla lekarzy posiadających specjalizację II stopnia w chorobach wewnętrznych lub w pediatrii albo tytuł specjalisty w chorobach

Bardziej szczegółowo

Dnia 20 stycznia 2016 roku Rada Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Dnia 20 stycznia 2016 roku Rada Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Dnia 20 stycznia 2016 roku Rada Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu podjęła uchwałę o nadaniu dr n. med. Grzegorzowi Przybylskiemu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 48 Załącznik B.63. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki człowieka. Cechy wieloczynnikowe

Podstawy genetyki człowieka. Cechy wieloczynnikowe Podstawy genetyki człowieka Cechy wieloczynnikowe Dziedziczenie Mendlowskie - jeden gen = jedna cecha np. allele jednego genu decydują o barwie kwiatów groszku Bardziej złożone - interakcje kilku genów

Bardziej szczegółowo

Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak

Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną chemioterapię z udziałem cisplatyny? Jacek Jassem Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego ń Uniwersytetu t Medycznego Jaka jest siła

Bardziej szczegółowo

HEMATOLOGIA ONKOLOGICZNA ASPEKTY KLINICZNE, EKONOMICZNE I SYSTEMOWE

HEMATOLOGIA ONKOLOGICZNA ASPEKTY KLINICZNE, EKONOMICZNE I SYSTEMOWE HEMATOLOGIA ONKOLOGICZNA ASPEKTY KLINICZNE, EKONOMICZNE I SYSTEMOWE Raport Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego we współpracy z Instytutem Hematologii i Transfuzjologii (Prof. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Posiedzenie Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Lublin, 26 maja, 2015 roku

Lublin, 26 maja, 2015 roku Lublin, 26 maja, 2015 roku Recenzja pracy doktorskiej lek. Iwony Kubickiej- Mendak pt. Ocena przyczyn niepowodzenia leczenia i ryzyka późnych powikłań brachyterapii LDR i HDR chorych na raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji z ONKOLOGII KLINICZNEJ

Program specjalizacji z ONKOLOGII KLINICZNEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji z ONKOLOGII KLINICZNEJ Warszawa 1999 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1999 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. o zdr. Edyta Barnaś

Dr hab. n. o zdr. Edyta Barnaś (1) Nazwa przedmiotu Podstawy onkologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

2. Autor/autorzy, data wydania, tytuł, wydawca lub czasopismo, tom, strony. Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na Mój udział procentowy szacuję

2. Autor/autorzy, data wydania, tytuł, wydawca lub czasopismo, tom, strony. Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na Mój udział procentowy szacuję WZÓR OBSZAR NAUK SPOŁECZNYCH Wykaz opublikowanych prac naukowych lub twórczych prac zawodowych oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki I. Wykaz publikacji

Bardziej szczegółowo

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii?

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Wykorzystanie nowych technik molekularnych w badaniach nad genetycznymi i epigenetycznymi mechanizmami transformacji nowotworowej

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC

ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC płk dr hab. n. med. A. CHCIAŁOWSKI WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY Warszawa CIEŃ OKRĄGŁY PŁUCA Przeważnie rozpoznanie przypadkowe Powyżej 150

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz BRCA1 zależny rak piersi i jajnika odmienności diagnostyczne i kliniczne (BRCA1 dependent breast and ovarian cancer clinical and diagnostic diversities) Paweł Blecharz Dr hab. n. med. Paweł Blecharz Dr

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób płuc dzieci za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób płuc dzieci za rok 2014 Warszawa dn. 15.02.2015 dr n. med. Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny 01-184 Warszawa, ul. Działdowska 1 Tel., fax 22 45 23 204, email

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne realizowane przez Oddziały Szpitalne:

Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne realizowane przez Oddziały Szpitalne: Struktura organizacyjna Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne realizowane przez Oddziały Szpitalne: 1. Oddział Chorób Cywilizacyjnych i Chorób Płuc, w ramach którego 2. Oddział Chorób Płuc, w

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji z chirurgii onkologicznej - stary tryb

Program specjalizacji z chirurgii onkologicznej - stary tryb Program specjalizacji z chirurgii onkologicznej - stary tryb Program specjalizacji wg. publikacji CMKP Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów: Prof. Marek Nowacki- konsultant krajowy w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Edyta Barnaś. Dr n. med. Jerzy Skoczylas

Dr n. med. Edyta Barnaś. Dr n. med. Jerzy Skoczylas (1) Nazwa przedmiotu Podstawy onkologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Propedeutyka onkologii Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

INNOWACJE W LECZENIU RAKA NERKI- OCENA DOSTĘPNOŚCI W POLSCE. Prof. Cezary Szczylik Lek. Przemysław Langiewicz CSK WIM

INNOWACJE W LECZENIU RAKA NERKI- OCENA DOSTĘPNOŚCI W POLSCE. Prof. Cezary Szczylik Lek. Przemysław Langiewicz CSK WIM INNOWACJE W LECZENIU RAKA NERKI- OCENA DOSTĘPNOŚCI W POLSCE Prof. Cezary Szczylik Lek. Przemysław Langiewicz CSK WIM I/II linia leczenia rozsianego raka nerki Pazopanib - Produkt Votrient jest wskazany

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dorobku artystycznego oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki

Dokumentacja dorobku artystycznego oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki WZÓR OBSZAR SZTUKI Dokumentacja dorobku artystycznego oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki I. Wykaz dorobku stanowiącego osiągnięcie naukowe lub artystyczne,

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE GLEJAKÓW MÓZGU ICD-10 C71 nowotwór złośliwy mózgu Dziedzina medycyny: Onkologia kliniczna,

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce 17-18 maja 2014, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al.

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

Pojedynczy guzek płuca

Pojedynczy guzek płuca Pojedynczy guzek płuca Postępowanie z pojedynczymi guzkami płuca: punkt widzenia torakochirurga Operować, czy nie operować? 1. Jeśli nie operować, to co dalej? - w ogóle nie obserwować? - obserwować? (co

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie Nowotwory wyzwanie globalne Krzysztof Krzemieniecki Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej Szpital Uniwersytecki w Krakowie 1 Dlaczego onkologia jest tak ważna? Nowotwory zjawisko masowe

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : TORAKOCHIRURGIA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia II WYDZIAŁ LEKARSKI. Rok: IV.

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia II WYDZIAŁ LEKARSKI. Rok: IV. 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (Kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów np.: Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne): Rok akademicki: 2015/2016

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Narodowy Instytut Onkologii i Hematologii. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Warzocha

Narodowy Instytut Onkologii i Hematologii. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Warzocha Narodowy Instytut Onkologii i Hematologii IHiT CO-I NZOZ M. Warszawa mln zł zmian % mln zł zmian % mln zł zmian % 2008 70,03 100,00% 381,81 100,00% 11,94 100,00% 2009 79,13 112,99% 383,94 100,56% 27,97

Bardziej szczegółowo