UWAGI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UWAGI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH"

Transkrypt

1 UWAGI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH FIRR Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego OFOONR Ogólnopolska Federacja Organizacji Osób Niepełnosprawnych Ruchowo PFON Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych PSOUU Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym PTPA Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego PTSM Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego PZN Polski Związek Niewidomych TŁUMACZENIE KONWENCJI NA JĘZYK POLSKI Organizacja Uwagi Resort właściwy Tytuł konwencji PTPA, PSOUU Persons with disabilities powinno być tłumaczone jako osoby z niepełnosprawnościami a nie jako osoby niepełnosprawne. Użycie spójnika z sugeruje, że to tylko jedna z cech danej osoby, a nie jej jedyny desygnat. Proponowana zmiana byłaby zgodna ze światowym trendem w terminologii dotyczącej niepełnosprawności. MPiPS: BON Stanowisko resortów Zaakceptowanie zmiany tłumaczenia pojęcia "osoby niepełnosprawne" na "osoby z niepełnosprawnościami" może wiązać się w bliskiej przyszłości z koniecznością wprowadzenia określenia "osoby z niepełnosprawnościami" do całego polskiego porządku prawnego, poprzez nowelizację wielu aktów prawnych. Ministerstwu znana jest "tendencja światowa" w zakresie zastępowania pojęcia "osoby niepełnosprawne" przez "osoby z niepełnosprawnościami", jednak nie jest to tendencja powszechnie akceptowana, w tym przez wszystkie osoby niepełnosprawne, również w Polsce. W dokumentach Komisji Europejskiej i Rady, zarówno w angielskiej jak i polskiej wersji językowej, funkcjonuje pojęcie osoby niepełnosprawne, (na przykład w przyjętym 16 lutego 2011 roku rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym praw pasażerów w transporcie autobusowym i autokarowym (Regulation (EU) No 181/2011 of the European Parliament ando of the Council of 16 February 2011 concerning the rights of passengers in bus and coach transport and amending Regulation (EC) No 2006/2004/ - w całym tekście używa się określenia "disabled persons, tłumaczonego jako osoby niepełnosprawne.) Można powołać się na praktykę Wielkiej Brytanii, gdzie używa się określenia "disabled persons lub disabled people (patrz na przykład strona internetowa 1

2 Artykuł 12 Równość wobec prawa FIRR, PTPA, Legal capacity nie powinno być tłumaczone jako zdolność PSOUU prawna. W kontekście powstawania tekstu konwencji 1 należy je tłumaczyć jako zdolność do czynności prawnych. Dobitnie świadczy o tym teść ustępu 3 art. 12, w którym mowa jest o wspomaganiu w korzystaniu z. Wsparcie może być potrzebne tylko w wypadku korzystania ze zdolności do czynności prawnych. Otwarty katalog takich czynności zawarto w ustępie 5. Artykuł 21 - Wolność wypowiadania się i wyrażania opinii oraz dostęp do informacji FIRR Zmiana tłumaczenia augmentative ze wspomagająca na MPiPS: rozszerzona. BON Artykuł 24 Edukacja FIRR, PTPA, Należy zmienić tłumaczenie inclusive education" z MEN PSOUU "integracyjny system kształcenia" na "kształcenie włączające" lub "kształcenie wspólne". MS Disabled people co znajduje poparcie przedstawicieli administracji rządowej Wielkiej Brytanii, prezentowane na różnych forach międzynarodowych. Należy podkreślić, że sama nazwa podmiotu, którego dotyczy akt prawny, de facto nie ma wpływu na jego sytuację prawną. Termin legal capacity jest często tłumaczony nie tylko jako zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków (zdolność prawna), lecz również jako zdolność do przyjmowania i składania oświadczeń woli, mających na celu ukształtowanie stosunku prawnego (zdolność do czynności prawnych) (zob. np.: R. Bujalski, Angielsko-polski słownik orzecznictwa sądów europejskich, E. Ożga, Słownik terminologii prawniczej cz. 2). Wykładnia celowościowa i funkcjonalna konwencji nie daje absolutnych podstaw do stwierdzenia, iż art. 12 ust. 2 konwencji stanowi, że osoby niepełnosprawne mają zachować zdolność do czynności prawnych we wszystkich aspektach życia na równi z innymi osobami. Odróżnienie zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych jest znane w wielu systemach prawnych. Konwencja również odróżnia te dwa pojęcia regulując zdolność prawną w ust. 2 art. 12 oraz kwestie związane z wykonywaniem tej zdolności, czyli zdolność do czynności prawnych, w ust. 3 i 4 art. 12. Ustęp 4 art. 12 konwencji przewiduje dopuszczalność stosowania środków ochronnych, które mogą oddziaływać ograniczająco na zdolność do czynności prawnych, z tym że zabezpieczenia tych środków powinny spełniać kryteria szczegółowo wymienione w tym artykule. Patrz również stanowisko w sprawie uwag szczegółowych dotyczących artykułu 12. Tłumaczenie zmienione. Zmiana tłumaczenia. 1 Wyjaśnienie MPiPS: chodzi o postulaty zgłaszane przez organizacje pozarządowe w trakcie negocjowania tekstu konwencji. 2

3 UWAGI SZCZEGÓŁOWE Organizacja Uwagi Resort właściwy Artykuł 1 Cel Fundacja Szansa dla Niewidomych PSOUU Definicja niepełnosprawności zawarta w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych odbiega od definicja zawartej w konwencji konieczne jest przyjęcie nowej definicji niepełnosprawności. Ujednolicenie zasad orzekania o niepełnosprawności. Obecne współistnienie kilku systemów orzekania o niepełnosprawności powoduje szereg utrudnień i przeszkód w działalności organizacji pozarządowych, powoduje szum informacyjny. Wprowadzenie definicji niepełnosprawności zgodnej z zawartą w konwencji do wszystkich aktów prawnych, na poziomie ustawowym i wykonawczym. Wprowadzenie jednolitej definicji niepełnosprawności umożliwi wprowadzenie jednego systemu orzekania o niepełnosprawności. Obecnie istniejące systemy orzecznicze w dużym stopniu utrudniają osobom z niepełnosprawnościami dostęp di przewidzianych dla nich świadczeń, uprawnień i ulg. MPiPS: BON, DUS, MRiRW MPiPS: BON, DUS, MRiRW Stanowisko resortów W konwencji nie ma definicji niepełnosprawności, gdyż nie było możliwe uzgodnienie jej podczas negocjowania tekstu konwencji. Określono jedynie, że niepełnosprawność wynika z interakcji między osobami z dysfunkcjami a barierami wynikającymi z postaw ludzkich i środowiskowymi, które utrudniają tym osobom pełny i skuteczny udział w życiu społeczeństwa, na zasadzie równości z innymi osobami oraz że Do osób niepełnosprawnych zalicza się te osoby, które mają długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub w zakresie zmysłów co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełny i skuteczny udział w życiu społecznym, na zasadzie równości z innymi osobami. W konwencji wskazano z czego wynika niepełnosprawność i co cechuje osoby niepełnosprawne. Każde państwo ma prawo przyjmować własne definicje, którymi może posługiwać się do różnych celów. Prowadzenie polityki społecznej należy do kompetencji państw. Nie ma prawnego uzasadnienia dla konieczności wprowadzania do legislacji wszystkich państw-stron konwencji jednakowej definicji niepełnosprawności. W Polsce można w przyszłości rozważyć posługiwanie się jedną definicją do różnych celów, ale nie jest to nakaz wynikający z konwencji, podobnie jak nie wynika z niej obowiązek ujednolicenia zasad orzekania o niepełnosprawności i likwidacji różnych systemów orzekania o niepełnosprawności. Jw. 3

4 Artykuł 4 Zobowiązania ogólne Fundacja Szansa dla Opracowanie nowej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w pełni Niewidomych uwzględniającej rozwiązania przewidziane w konwencji. Obowiązująca ustawa, mimo nowelizacji, nie odpowiada postanowieniom konwencji. Posługiwanie się obecną ustawą, kilkadziesiąt razy nowelizowaną, wraz z ogromną liczbą rozporządzeń wykonawczych, jest niezwykle utrudnione. Artykuł 6 Niepełnosprawne kobiety PFON Realne równouprawnienie dziewcząt i kobiet niepełnosprawnych z chłopcami i mężczyznami niepełnosprawnymi, w dostępie do rehabilitacji, sprzętu, edukacji, niezależności oraz realne równouprawnienie dziewcząt i kobiet niepełnosprawnych z dziewczętami i kobietami sprawnymi FIRR Konieczne jest przeprowadzenie badania dyskryminacji podwójnej oraz specyficznych aspektów dyskryminacji kobiet (macierzyństwo, przemoc seksualna). Źródła danych wymienione w opracowaniu MPiPS (analizy szczegółowe, strona BIP) nie przedstawiają zjawiska dyskryminacji Artykuł 7 Niepełnosprawne dzieci PFON Zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom żyjącym w ubóstwie i w rodzinach niewydolnych ochronę prawną, dostępu do rehabilitacji, edukacji i wsparcia socjalnego oraz godziwe warunki życia, życie w warunkach zbliżonych do warunków rodzinnych, gdy zachodzi konieczność odłączenia ich od rodziny biologicznej (dotyczy wieloosobowych domów pomocy społecznej i domów dziecka). Artykuł 8 Podnoszenie świadomości PTPA Osoby niepełnosprawne są częstymi ofiarami przestępstw motywowanych uprzedzeniami, stereotypami i nienawiścią. Istnieje potrzeba podnoszenia świadomości społecznej na temat osób z niepełnosprawnościami (podejmowanie przez władze publiczne działań wskazanych w artykule 8). Działania te powinny mieć charakter działań systemowych i być tworzone we MPiPS: BON MPiPS: BON, Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania MPiPS: BON, Pełnomocnik do spraw Równego Traktowania MPiPS, MZ, MEN, MS MPiPS: BON, Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania Kwestia opracowania nowej ustawy, która ułatwiłaby skuteczniejsze wdrażanie konwencji, jest rozważana. Nie należy się spodziewać, że może być ona mniej skomplikowana od obowiązującej, albo że możliwe będzie ograniczenie liczby rozporządzeń wykonawczych. Postulat o ogólnym charakterze. Działania takie są realizowane przez właściwe resorty. Można rozważyć przeprowadzenie badań, ale ich brak nie ma bezpośredniego związku z realizacją zamiaru ratyfikacji konwencji. Wyniki badań mogą być pomocne przy wdrażaniu konwencji. Postulat o ogólnym charakterze. Działania takie są realizowane przez właściwe resorty. Prowadzone są prace nad projektem założeń nowej ustawy o pomocy społecznej, która zmierzać będzie do usunięcia niedostatków obecnego systemu, w miarę możliwości finansowych państwa. Działania takie są prowadzone przez MEN, MZ, MPiPS, Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania. Działania na rzecz zmiany sposobu postrzegania osób niepełnosprawnych realizowane są w ramach kampanii społecznych, jak też regularnych działań instytucji i środków masowego przekazu już od wielu lat. Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych inicjował już wiele 4

5 współpracy z organizacjami pozarządowymi. PFON Wprowadzenie systemowych rozwiązań podnoszących świadomość społeczną w programach edukacyjnych, kształceniu zawodowym (pielęgniarek, lekarzy, nauczycieli), kampaniach publicznych. MEN, MZ, MPiPS: BON, Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania ogólnopolskich kampanii społecznych dotyczących osób niepełnosprawnych w Polsce, które realizowane były z dofinansowaniem ze środków PFRON. Podnoszenie świadomości społecznej to, jak najbardziej zasadne, zadanie do realizacji w ramach wdrażania konwencji. Działania takie są prowadzone przez MEN, MZ, MPiPS, Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania. Nowa podstawa programowa, określona w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół szczególnie mocno podkreśla treści nauczania dotyczące praw osób niepełnosprawnych na każdym etapie edukacyjnym, w tym zagadnienia dotyczące osób niepełnosprawnych w aspekcie społecznym, prawnym, obywatelskim, etycznym oraz ekonomicznym (w istotnie szerokim zakresie). Podstawa podkreśla znaczenie rozwoju społecznego uczniów, a co za tym idzie kształtowanie postaw odpowiedzialności, poczucia własnej wartości, szacunku dla innych ludzi oraz gotowości do podejmowania inicjatyw i innych postaw istotnie ważnych dla poszanowania praw osób niepełnosprawnych. Ministerstwo Edukacji Narodowej w ramach Poddziałania Modernizacja treści i metod kształcenia jest realizatorem projektu systemowego Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Celem projektu jest zapewnienie świadczenia pomocy psychologiczno-pedagogicznej jak najbliżej dziecka/ucznia, w środowisku jego nauczania i wychowania, tj. w przedszkolu, szkole i placówce oświatowej oraz poprawa jakości systemu kształcenia i wychowania uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W ramach projektu przeszkolono 489 liderów, którzy przeprowadzili spotkania informacyjno-konsultacyjne dla ponad 52 tysięcy nauczycieli. Nauczyciele otrzymali materiały dydaktyczne, przygotowane przez kadrę naukową Akademii Pedagogiki Specjalnej. Materiały zawierają szereg informacji bardzo przydatnych w codziennej realizacji zajęć dydaktycznowychowawczych z dziećmi i młodzieżą ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym niepełnosprawnymi. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli przewiduje, że w 5

6 Artykuł 9 - Dostępność Fundacja Pies Nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym w celu uznania za Przewodnik osobę niewidomą osoby korzystającej z pomocy psa przewodnika, bez użycia białej laski (obecnie ustawa za osobę niewidomą uznaje osobę poruszając się z użyciem białej laski, w rzeczywistości część osób niewidomych nie korzysta z takiej laski) FIRR Ustawa o informatyzacji podmiotów realizujących zadania publiczne przewiduje zobowiązanie do zapewnienia dostępu do informacji osobom niepełnosprawnym, ale dotyczy to jedyne informacji w postaci elektronicznej. Rozszerzenie obowiązku na informację w postaci analogowej. MI MSWiA treściach programowych przedmiotów kształcenia nauczycielskiego, takich jak psychologia, pedagogika, uwzględnia treści dotyczące działań edukacyjnych w kontekście uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnościami. Obecnie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego we współpracy z Ministrem Edukacji Narodowej przygotowuje projekt rozporządzenia w sprawie standardów kształcenia nauczycieli, w którym będzie uwzględniona ta problematyka. Z art. 42 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wynika, że niewidomy podczas samodzielnego poruszania się po drodze jest obowiązany nieść białą laskę, w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu. Obowiązek wynikający z przywołanego przepisu ma na celu zwiększenie widoczności osoby niewidomej oraz ma istotne znaczenie dla kierującego pojazdem. Biała laska osoby niewidomej jest znakiem specjalnym, który w myśl art. 26 ust. 7 ustawy zobowiązuje kierującego, w razie przechodzenia przez jezdnię osoby niepełnosprawnej używającej specjalnego znaku, do zatrzymania pojazdu w celu umożliwienia jej przejścia. Poruszanie się osoby niewidomej z psem przewodnikiem nie zwalnia jej z obowiązku używania białej laski, w sposób widoczny dla kierujących pojazdami. Poruszanie się tylko z psem (przewodnikiem) nie jest jednoznacznym sygnałem dla kierującego pojazdem, iż jest to osoba niewidoma. W przypadku uwzględnienia proponowanego rozwiązania, każda osoba sprawna (widząca) poruszająca się z psem będzie mogła być postrzegana jako osoba niepełnosprawna. Wprowadzi to dodatkową dezorientację innych uczestników ruchu drogowego i negatywnie wpłynie na poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego (kierujący pojazdem nie będzie miał pewności, czy ma zatrzymać pojazd w celu umożliwienia przejścia takiej osobie, czy też nie). Postać elektroniczna może mieć formę zarówno dyskretną jak i analogową, obecnie zaś coraz trudniej wskazać granicę pomiędzy jedną i drugą. 6

7 PFON Dogłębne wchodzenie w likwidowanie różnych barier, nie tylko architektonicznych i komunikacyjnych. Przede wszystkim likwidowanie barier informacyjnych, zwłaszcza przez usługi indywidualne umożliwiające przekraczanie barier i zdobywanie niezależności osobistej (asystent osobisty, tłumacz języka migowego, przewodnik, tłumacz - przewodnik). MI, MSWiA, MPiPS: BON Zapewnienie pełnej dostępności usług indywidualnych zależy od możliwości finansowych, z uwagi na ograniczoność środków będących w dyspozycji administracji może następować jedynie stopniowo. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając, między innymi, niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. Należy podkreślić, iż powyższy zapis dotyczy budowy nowego obiektu. W stosunku do obiektów istniejących często nie jest możliwe zapewnienie dostępności dla osób niepełnosprawnych. Nie może więc być obligatoryjności stosowania przepisów w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych w odniesieniu do obiektów istniejących. Brak możliwości ich dostosowania może wynikać m. in. z braku miejsca w obiekcie, z układu konstrukcyjnego budynku, a w przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków lub objętych ochroną konserwatorską m. in. z uwagi na brak możliwości ingerencji w historyczną tkankę budynku, wynikające z wytycznych konserwatorskich lub z uwagi na brak zgody konserwatora. W przypadku obiektów istniejących jest bowiem możliwość skorzystania z procedury opisanej w 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z 2 ust. 2 rozporządzenia przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i z wymagania, o których mowa w 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczorozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim 7

8 inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy. W zakresie likwidacji barier informacyjnych oraz architektonicznych w dostępie do usługi powszechnej 2 wystarczające jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących świadczenia usługi powszechnej oraz wymagań dotyczących świadczenia usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu dla jednostek uprawnionych, które w 5 ustala wymagania dotyczące udogodnień dla osób niepełnosprawnych w zakresie architektury i komunikacji, np.: 1/ w placówce obsługującej użytkowników przedsiębiorcy wyznaczonego wydziela się również stanowisko przystosowane do obsługi osób niepełnosprawnych (oznaczone znakiem, którego wzór określa załącznik nr 2 do Rozporządzenia) wyposażone w urządzenie przekazu tekstu (komputer), umożliwiające kontakt z osobą niesłyszącą lub niemówiącą (oznaczone znakiem, którego wzór określa załącznik nr 3 do Rozporządzenia) ( 5 pkt 1); 2/ placówki obsługujące użytkowników przedsiębiorcy wyznaczonego powinny być dostępne dla osób niepełnosprawnych ruchowo ( 5 pkt 2); 3/ na stronie internetowej przedsiębiorcy wyznaczonego winny być udostępnione się informacje o miejscach zainstalowania aparatów publicznych tego przedsiębiorcy przystosowanych do używania przez osoby niepełnosprawne; informacje te powinny być aktualizowane nie rzadziej niż raz na kwartał ( 5 pkt 3); 4/ na żądanie osoby niewidomej oraz słabowidzącej informacje o danych zawartych na fakturze wraz z podstawowym wykazem wykonanych usług telekomunikacyjnych powinny być sporządzane w alfabecie Braille'a lub przy użyciu dużej czcionki albo powinny być one wysyłane pocztą elektroniczną w formacie tekstowym; żądanie powinno być potwierdzone okazaniem przez osobę niepełnosprawną dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność ( 5 pkt 4); 5/ w placówce obsługującej użytkowników przedsiębiorcy wyznaczonego na żądanie osoby niewidomej oraz słabowidzącej powinien być udostępniany cennik i regulamin świadczenia usługi powszechnej sporządzone przy użyciu 2 Art. 81 ust. 1 Pt - Zestaw usług telekomunikacyjnych, jakie powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników końcowych stacjonarnych publicznych sieci telefonicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zachowaniem wymaganej jakości i po przystępnej cenie, stanowi usługę powszechną. 8

9 PZN Brak sankcji, form nacisku mających na celu doprowadzenie do MI uwzględnienia potrzeb osób niepełnosprawnych w razie niespełnienia standardów budowlanych dotyczących dostępności. Brak możliwości domagania się odszkodowania ani zadośćuczynienia za niedopełnienie norm. W przepisach nie jest sprecyzowany obowiązek montowania sygnalizacji dźwiękowej na przejściach, wraz z sygnalizacją świetlną, organ odpowiedzialny. Brak obowiązku wyposażania transportu zbiorowego, zwłaszcza miejskiego, w system głosowego zapowiadania przystanków oraz wyświetlania informacji o przystanku, do którego pojazd zbliża się. Brak przepisów nakładających obowiązek oznaczania krawędzi stopni żółtymi pasami, oznaczania krawędzi peronów, przystanków, krawężników czy nawet większych fragmentów chodnika przy przejściu dla pieszych w chropowate pasy lub powierzchnie informujące osoby niewidome i słabowidzące o zbliżaniu się do krawędzi bezpiecznego fragmentu peronu czy chodnika. Artykuł 11 - Sytuacje zagrożenia i sytuacje wymagające pomocy humanitarnej FIRR Nie można zgodzić się z tezą, że niepotrzebne są specjalne MSWiA procedury dotyczące osób niepełnosprawnych, ponieważ nawet tak pozornie prosta sytuacja jak informowanie o nadchodzącym zagrożeniu może być dla osób niepełnosprawnych niedostępna (syrena dla osób niesłyszących, wyświetlacz dla osób niewidzących). Brakuje jakiegokolwiek systemu powiadamiania służb ratowniczych o zagrożeniach, opartego o komunikację multisensoryczną. Nie wydaje się, by ratowanie z pożaru osób obłożnie chorych lub nie poruszających się samodzielnie było dużej czcionki albo w formie elektronicznej w formacie tekstowym ( 5 pkt 5); 6/ na żądanie osoby niewidomej lub słabowidzącej szczegółowy wykaz wykonanych usług telekomunikacyjnych powinien być sporządzany przy użyciu dużej czcionki albo powinien być przekazywany pocztą elektroniczną w formacie tekstowym ( 5 pkt 6). Ustawa o stanie klęski żywiołowej określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu klęski żywiołowej, a także zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu klęski żywiołowej. Rozwiązania szczegółowe dotyczące zwalczania skutków klęsk żywiołowych przyjmowane są każdorazowo w związku z wystąpieniem klęski i po dokonaniu oceny potrzeb w zakresie zwalczania jej skutków. Rozwiązania te mają powszechne zastosowanie na obszarze dotkniętym klęską. Potrzeby osób niepełnosprawnych uwzględniane są na równych zasadach jak 9

10 identyczne z ratowaniem osób sprawnych. Artykuł 12 Równość wobec prawa PTPA, PFON Artykuł 12 konwencji odnosi się do zdolności do czynności prawnych, bowiem to właśnie korzystanie z niej przez te osoby rodzi najwięcej kontrowersji i trudności, to właśnie zdolność do czynności prawnych jest często ograniczana osobom z niepełnosprawnością lub też zostają one jej pozbawione. Taka sytuacja ma miejsce w Polsce, gdzie obowiązująca instytucja ubezwłasnowolnienia prowadzi do wykluczenia społecznego i prawnego osób z niepełnosprawnością intelektualną i psychiczną. Jedną z kluczowych rekomendacji jest wyeliminowanie instytucji ubezwłasnowolnienia (art. 13 i 16 kodeksu cywilnego) oraz zastąpienie jej innymi formami prawnego wsparcia dla osób tego wymagających. Ubezwłasnowolnienie nie spełnia już celów, dla jakich zostało ustanowione przez ustawodawcę, tj. nie zapewnia ochrony prawnej osób jej potrzebujących. Praktyka stosowania ubezwłasnowolnienia prowadzi do dyskryminującego i poniżającego traktowania osób z niepełnosprawnością intelektualną i psychiczną, ale istotne jest podkreślenie, że zmiana praktyki orzekania o ubezwłasnowolnieniu nie będzie w tym przypadku wystarczającym rozwiązaniem. Samo brzmienie przepisu, który posługuje się pejoratywnymi terminami niedorozwój umysłowy, pijaństwo, narkomania wymaga zmian. Brak alternatywnych form wsparcia dla osób tego wymagających pozbawia je szansy na pełne korzystanie z przysługujących im praw. Istniejące regulacje oparte są na przestarzałym systemie opieki i zastępowania osoby z niepełnosprawnością, poprzez pozbawianie jej lub ograniczanie korzystania ze zdolności do czynności prawnych. Od kilku lat toczy się dyskusja nad zasadnością instytucji MS potrzeby osób w pełni sprawnych. Doświadczenia podmiotów uczestniczących w akcjach niesienia pomocy pokazują, że nie ma potrzeby opracowywania specjalnych procedur adresowanych do osób niepełnosprawnych, gdyż są one traktowane na równi ze wszystkimi potencjalnymi odbiorcami pomocy. Wykładnia celowościowa i funkcjonalna konwencji nie daje absolutnych podstaw do stwierdzenia, iż art. 12 ust. 2 konwencji stanowi, że osoby niepełnosprawne mają zachować zdolność do czynności prawnych we wszystkich aspektach życia na równi z innymi osobami. Odróżnienie zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych jest znane w wielu systemach prawnych. Konwencja również odróżnia te dwa pojęcia regulując zdolność prawną w ust. 2 art. 12 oraz kwestie związane z wykonywaniem tej zdolności, czyli zdolność do czynności prawnych, w ust. 3 i 4 art. 12. Ustęp 4 art. 12 konwencji przewiduje dopuszczalność stosowania środków ochronnych, które mogą oddziaływać ograniczająco na zdolność do czynności prawnych, z tym że zabezpieczenia tych środków powinny spełniać kryteria szczegółowo wymienione w tym artykule. Niedopuszczalność stosowania środków ochronnych, ograniczających zdolność do czynności prawnych, nie wynika też z wyrażonego w art. 5 ust. 2 konwencji zakazu jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Ust. 4 tego artykułu stanowi bowiem, iż za dyskryminację w rozumieniu konwencji nie będą uważane szczególne środki, które są niezbędne celem zagwarantowania faktycznej równości osób niepełnosprawnych. Co więcej, zgodnie z ust. 3 tego artykułu w celu popierania równości i likwidacji dyskryminacji, Państwa Strony konwencji podejmą wszelkie odpowiednie kroki celem zapewnienia racjonalnych usprawnień. W rozumieniu konwencji racjonalne usprawnienie oznacza konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania, nie pociągające nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia, jeśli jest to potrzebne w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na zasadzie równości z innymi osobami (art. 2 konwencji). W świetle tych przepisów należy uznać, że instytucja ubezwłasnowolnienia należy do szczególnych środków ochronnych, 10

11 ubezwłasnowolnienia, nad praktyką jego stosowania. Zmiany przepisów postępowania o ubezwłasnowolnienie, które zostały wprowadzone w roku 2007 z pewnością należy uznać za konieczne, jednak niewystarczające. W ocenie PTPA wdrożenie art. 12 Konwencji do polskiego prawa w brzmieniu uwzględniającym prawo do korzystania ze zdolności do czynności prawnych powinno oznaczać zmianę art. 13 i 16 kodeksu cywilnego. Zarazem PTPA nie podziela stanowiska Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, która postuluje likwidację częściowego ubezwłasnowolnienia i pozostawienie jednej jego formy. Takie rozwiązanie, wobec braku innych środków prawnych, będzie skutkowało jeszcze częstszym orzekaniem całkowitego ubezwłasnowolnienia wobec osób, które przy odpowiednim wsparciu mogły w miarę samodzielnie funkcjonować. niezbędnych w celu zagwarantowania faktycznej równości osób niepełnosprawnych intelektualnie. Należy ją stosować tylko w wyjątkowych przypadkach, w których odwołanie się do innych środków prawnych nie prowadziłoby do zamierzonego celu, tj. ochrony praw osób niepełnosprawnych intelektualnie. Na taką interpretację art. 12 konwencji wskazują również międzynarodowe publikacje, dotyczące tej materii. W Informatorze dla parlamentarzystów nt. Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, który ukazał się na stronie internetowej Organizacji Narodów Zjednoczonych, jeden z rozdziałów został poświęcony konwencyjnej zdolności prawnej oraz modelowi wspierającego podejmowania decyzji: zgodnie art. 12 konwencji osoby z niepełnosprawnością mają taką samą zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych jak inni. Innymi słowy, osoba nie może stracić zdolności do wykonywania czynności prawnych wyłącznie z powodu niepełnosprawności (jednakże można pozbawić zdolności do czynności prawnych w przypadkach, które dotyczą każdego, np. w momencie skazania za przestępstwo) (roz. VI, akapit drugi Informatora, W obowiązującym stanie prawnym, nie można zostać pozbawionym zdolności do czynności prawnych wyłącznie z powodu niepełnosprawności intelektualnej. Kodeksową przesłanką ubezwłasnowolnienia całkowitego jest bowiem niemożność kierowania swoim postępowaniem, natomiast ubezwłasnowolnienia częściowego - potrzeba ustanowienia pomocy do prowadzenia spraw osoby fizycznej, które powstały wskutek dysfunkcji mentalnej wywołanej ściśle określonymi przyczynami, tj. chorobą psychiczną, niedorozwojem umysłowym, zaburzeniem psychicznym innego rodzaju, w szczególności pijaństwem lub narkomanią. Przepisy dotyczące instytucji ubezwłasnowolnienia jako szczególnego środka ochronnego są obecnie przedmiotem prac legislacyjnych Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Prace nad zmianami tej instytucji idą w kierunku rezygnacji z ubezwłasnowolnienia częściowego, co powinno doprowadzić do minimalizacji ograniczeń udziału osób niepełnosprawnych w życiu publicznym. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym prawa osób całkowicie i częściowo ubezwłasnowolnionych są odpowiednio chronione. Opiekunowie i 11

12 PSOUU Kwestia korzystania ze zdolności do czynności prawnych przez osoby niepełnosprawne intelektualnie budzi kontrowersje w tych państwach, w których jedyną formą ochrony prawnej tych osób są systemy opieki i ubezwłasnowolnienia. Obowiązujące w Polsce uregulowania prawne opierają się na całkowitym bądź częściowym ubezwłasnowolnieniu osób z niepełnosprawnością, zaś art. 12 konwencji w sposób jasny deklaruje, że osoby niepełnosprawne mają prawo cieszyć się zdolnością do czynności prawnych na równi z innymi. Ponieważ zdolność do czynności prawnych powinna być rozumiana jako zdolność do posiadania praw, a także zdolność do działania, konwencja stanowi również, że osoby z niepełnosprawnością muszą otrzymywać wsparcie, jakiego mogą potrzebować, by korzystać ze swoich praw. Dla pełnego wdrożenia art. 12 konwencji konieczna jest likwidacja instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej innymi formami prawnego wsparcia, zgodnie z modelem wspieranego podejmowania decyzji. Instytucją zbliżoną, choć niewystarczającą, w tym zakresie jest kurator osoby niepełnosprawnej, uwzględniony w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Kodeks cywilny, wymieniając przesłanki ubezwłasnowolnienia, MS kuratorzy podlegają nadzorowi sądu rodzinnego, który nie rzadziej niż raz w roku bada sytuację osób podlegających opiece i kurateli oraz ocenia prawidłowość sprawowanej opieki i kurateli. W każdym czasie możliwe jest również złożenie wniosku o uchylenie ubezwłasnowolnienia. Należy również dodać, że ubezwłasnowolnienie nadal jest traktowane jako instytucja wyjątkowa, o czym świadczy choćby fakt, że przedmiotowy wniosek rozpoznaje sąd okręgowy jako sąd I instancji. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego przychyliła się do stanowiska, że terminologia używana w Kodeksie cywilnym, Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz w Kodeksie postępowania cywilnego ma nie tylko negatywne konotacje, ale też jest nieaktualna z medycznego punktu widzenia. W związku z tym, że potrzeba zmian w tym zakresie jest niewątpliwa, dokonany zostanie przegląd terminologii, jaką posługują się wszystkie trzy kodeksy. Jw. 12

13 FIRR, PSOUU posługuje się terminami pejoratywnymi, od lat nie używanymi w literaturze medycznej, pedagogicznej i socjologicznej. Termin niedorozwój umysłowy najpierw został zastąpiony przez upośledzenie umysłowe ostatnio w dokumentach międzynarodowych na określenie niższej od przeciętnej sprawności intelektualnej stosowany jest termin niepełnosprawność intelektualna. Choćby z tego względu regulacje ubezwłasnowolnienia z art. 13 i 16 Kodeksu cywilnego wymagają zmian. Proponowane przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego, działającą przy Ministrze Sprawiedliwości w latach , zmiany tej instytucji nie są wystarczające dla ochrony interesów osób z niepełnosprawnością intelektualną. Komisja zrezygnowała z ubezwłasnowolnienia częściowego, pozostawiła ubezwłasnowolnienie, bez określenia całkowite. Zmiana ta, przy jednoczesnym braku alternatywnych rozwiązań i pozostawieniu instytucji ubezwłasnowolnienia jako jedynej formy ochrony prawnej dla osób tego wymagających jest sprzeczna z art. 12 By wspierane podejmowanie decyzji stało się rzeczywistością, należy nie tylko rozważyć reformę krajowego ustawodawstwa dotyczącego opieki prawnej (czyli ubezwłasnowolnienia), ale także wdrożenie całego szeregu struktur i środków pozaprawnych. Konieczna jest zmiana art. 82 Kodeksu cywilnego, a przede wszystkim praktyki jego stosowania. Zgodnie z tym artykułem nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznej. Pomimo że nie wynika to z literalnego brzmienia przepisu, jego komentatorzy, a także orzecznictwo MS Art. 82 Kodeksu cywilnego zostanie uchylony, a jego odpowiednikiem w projekcie nowego Kodeksu cywilnego będzie art Komisja zaproponowała następujące brzmienie tego artykułu: Oświadczenie woli złożone w stanie zaburzenia czynności psychicznych, wyłączającego rozsądną ocenę skutków oświadczenia, jest nieważne. Jeżeli oświadczenie zostało złożone w stanie zaburzenia czynności psychicznych, domniemywa się, że zaburzenia te wyłączyły rozsądną ocenę skutków oświadczenia, jeżeli w chwili jego złożenia było ono rażąco niekorzystne dla osoby, która je złożyła Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego działająca przy Ministrze Sprawiedliwości: Księga pierwsza Kodeksu cywilnego. projekt z uzasadnieniem. Warszawa 2009, s

14 przekonuje, że oświadczenia woli osób niedorozwiniętych umysłowo są dotknięte bezwzględną nieważnością. Artykuł ten dotyczy wielu aspektów życia i statusu prawnego osób z niepełnosprawnością, dlatego jego stosowanie może prowadzić do dyskryminacji tych osób. Zmiany art. 82 Kodeksu cywilnego powinny korespondować ze zmianami systemu reprezentacji prawnego i likwidacją ubezwłasnowolnienia. Artykuł 16 - Wolność od wykorzystywania, przemocy i nadużyć FIRR PTPA PFON Największym problemem jest całkowity brak informacji na temat skali zjawiska przemocy wobec osób niepełnosprawnych. Badania zagraniczne wskazują, że ta grupa społeczna spotyka się z przemocą nawet dwukrotnie częściej niż wynosi średnia częstość. Brak monitorowania zjawiska sprawia, że nikt go nie zauważa, a zatem także nie przeciwdziała. W opracowaniu wspomniano o badaniu przeprowadzonym w 2009 roku, ale dotyczyło ono przede wszystkim osób starszych. Nic nie wiadomo o przemocy w ośrodkach szkolno-wychowawczych, domach pomocy społecznej, szpitalach psychiatrycznych, a z zaprezentowanych wyników nie da się wyciągnąć wniosków co do struktury niepełnosprawności osób dotkniętych przemocą. Nowelizacja art. 119, 256 i 257 Kodeksu karnego, które sankcjonują przestępstwa nawoływania do nienawiści, grożenia, publicznego znieważania czy stosowania przemocy wobec osób i mniejszości ze względu na m.in. narodowość, przynależność etniczną, rasową oraz wyznanie. Konieczne jest uwzględnienie w tych przepisach także przesłanki niepełnosprawności, ponieważ osoby z niepełnosprawnością są częstymi ofiarami przestępstw motywowanych uprzedzeniami, stereotypami i nienawiścią. Należy wypracować formy skutecznej ochrony prawnej dzieci, młodzieży i dorosłych w instytucjach opiekuńczych, wychowawczych, zdrowotnych (m.in. szpitale psychiatryczne). MPiPS: DPS MS MPiPS: DPS, MEN, MZ, MS Brzmienie projektowanego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że oświadczenie woli złożone przez osobę niepełnosprawną intelektualnie jest co do zasady nieważne. Oświadczenie woli złożone przez taką osobę jest ważne, chyba że w chwili składania oświadczenia woli osoba ta znajdowała się w stanie zaburzenia czynności psychicznych, który wyłączył rozsądną ocenę skutków tego oświadczenia. Kwestia poszerzenia kręgu osób, wobec których miałaby zostać wprowadzona szczególna prawnokarna ochrona, o osoby niepełnosprawne budzi rozbieżne opinie. W przypadku wyrażenia zgody na ratyfikację konwencji konieczne będzie przeprowadzenie przez Ministerstwo Sprawiedliwości dalszych konsultacji resortowych w tej sprawie. Uwaga o ogólnym charakterze. Odpowiednie działania realizowane są przez właściwe resorty. Prowadzone są prace nad projektem założeń nowej ustawy o pomocy społecznej, która zmierzać będzie do usunięcia niedostatków obecnego systemu, w miarę możliwości finansowych państwa. Kwestie związane z zapewnieniem dzieciom i młodzieży odpowiednich warunków podczas pobytu w przedszkolu, szkole czy placówce, zgodnie z 14

15 regulacjami art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, należą do obowiązków dyrektora. W statucie placówki oświatowej określa się warunki pobytu w placówce zapewniające wychowankom bezpieczeństwo, w tym ochronę przed przemocą, uzależnieniami, demoralizacją oraz innymi przejawami patologii społecznej. Statut przedszkola i szkoły określa zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników, w tym zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa dzieciom w czasie zajęć organizowanych przez odpowiednio przez szkołę lub przedszkole. Instrumentem służącym kształtowaniu środowiska wychowawczego szkoły, relacji pomiędzy uczniami oraz uczniami i nauczycielami jest statut szkoły, spełniający warunki określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. Statut szkoły określa m.in.: - cele i zdania szkoły wynikające z przepisów prawa oraz uwzględniające program wychowawczy szkoły i program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, - sposób wykonywania zadań szkoły, z uwzględnieniem optymalnych warunków rozwoju ucznia, zasad bezpieczeństwa oraz zasad promocji i ochrony zdrowia, - szczegółowe zasady wewnątrzszkolnego oceniania uczniów, - rodzaje nagród i kar stosowanych wobec uczniów oraz tryb odwoływania się od kary, - szczegółowe kompetencje organów szkoły. Strategia wychowawcza realizowana w szkole jest wieloaspektowa. Z jednej strony szkoła ma obowiązek określić w czytelny sposób kryteria dopuszczalnych zachowań oraz sankcje za naganne zachowania uczniów, z drugiej strony ma obowiązek wspierać i utrwalać aktywną postawę sprzeciwu wobec zachowań niestosownych. Zróżnicowane warunki, w których uczą się i żyją uczniowie wymagają maksymalnego dostosowania strategii wychowawczych do cech ich środowiska szkolnego i społecznego. Szczegółowe zasady wewnątrzszkolnego oceniania uczniów stanowią jeden z elementów pracy wychowawczej. W każdej szkole powinny być również opracowane 15

16 Artykuł 19 - Prowadzenie życia samodzielnie i przy włączeniu w społeczność PFON Należy całkowicie zreformować pomoc społeczną, której zadaniem powinno być wspieranie osób niepełnosprawnych w aktywnej integracji i niezależnym życiu. PTSM FIRR Ograniczony dostęp do świadczeń opieki społecznej, bardzo ograniczony zakres, w jakim realizowane są usługi o charakterze specjalistycznym. Obciążenia związane z asystentem osoby niepełnosprawnej ciążą na barkach rodziny, a tylko w wypadku, gdy rodziny nie ma lub jest ona bardzo biedna państwo przejmuje koszty usług MPiPS: DPS, BON MPiPS: DPS procedury postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa uczniów, nauczycieli i innych pracowników szkoły. I tak jak konieczna jest znajomość przepisów np. dotyczących zagrożenia pożarowego, tak samo konieczne jest opracowanie i znajomość procedur postępowania w przypadku agresywnych zachowań uczniów. Zespół nauczycieli i innych specjalistów pracujących w szkole powinien w sposób umiejętny ale konsekwentny eliminować negatywne zjawiska oraz uczyć dzieci i młodzież rozwiązywania konfliktów bez stosowania przemocy. Uwaga o ogólnym charakterze. Odpowiednie działania realizowane są przez właściwe resorty. Wiele rozwiązań obecnego systemu pomocy społecznej może być wykorzystywanych do wspierania aktywnej integracji i niezależnego życia osób niepełnosprawnych, ale wskazane jest dążenie do osiągania lepszej skuteczności i ciągłe doskonalenia systemu, w miarę możliwości finansowych. Prowadzone są prace nad projektem założeń nowej ustawy o pomocy społecznej, która zmierzać będzie do usunięcia niedostatków obecnego systemu, w miarę możliwości finansowych państwa. MPiPS nie dysponuje danymi dotyczącymi stopnia zaspokojenia potrzeb w zakresie usług opiekuńczych. Ocenia się jednak, że potrzeby te są zaspokajane w stopniu podstawowym. Trudności mogą wynikać z braku specjalistycznej kadry w jednostkach pomocy społecznej, uprawnionej do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych, a ponadto z niewykorzystywania (z różnych przyczyn) możliwości przewidzianych dla tej grupy osób w innych systemach (opieki zdrowotnej i oświaty). Przeszkodą są zbyt niskie środki, którymi dysponuje gmina (odpłatność wnoszona przez osoby korzystające z usług nie pokrywa najczęściej kosztów usług, gmina z własnych środków pokrywa różnicę). Prowadzone są prace nad projektem założeń nowej ustawy o pomocy społecznej, która zmierzać będzie do usunięcia niedostatków obecnego systemu, w miarę możliwości finansowych państwa. Prowadzone są prace nad projektem założeń nowej ustawy o pomocy społecznej, która zmierzać będzie do usunięcia niedostatków obecnego systemu, w miarę możliwości finansowych państwa. 16

17 asystenckich. Podobnie w wypadku asystenta pomagającego w pracy wszystkie obowiązki przerzucane są na pracodawcę, który - po spełnieniu odpowiednich warunków i złożeniu odpowiednich wniosków - może otrzymać drobną refundację, z pewnością nie pokrywającą kosztów. Taka konstrukcja przepisów sprawia, że instytucja asystenta osoby niepełnosprawnej jest niepopularna, a to ogranicza możliwość funkcjonowania osób niepełnosprawnych. Sytuacji tej nie zmieniają wyjątki, jak program asystentów prowadzony w Warszawie bo, wbrew sugestiom zawartym w opracowaniu, dostępność usług jest zdecydowanie niewystarczająca. To, że na początku działalności asystentów nie mieli oni wystarczającej liczby klientów wynikało z ograniczonej wiedzy o tej instytucji wśród niepełnosprawnych. Obecnie na usługi asystentów trzeba czekać przez wiele dni, a zapotrzebowanie jest znacząco wyższe od podaży. Rozczarowująca jest postawa MPiPS, gdy zauważymy, że rozwiązaniem problemu ma być jedynie brak zakazów. Oczywiste jest, że pozostawienie samorządom możliwości elastycznego dopasowywania kryteriów dochodowych i odpłatności będzie efektywne tylko wówczas, gdy na poziomie gminy zaistnieje odpowiednia świadomość potrzeb osób niepełnosprawnych. W każdym innym wypadku będą one stosować rozwiązania najprostsze, czyli zapisane w ustawie. Uwaga MPiPS 4 sugeruje w zasadzie, że osoba niepełnosprawna z domu pomocy społecznej nie powinna w ogóle wychodzić. A przecież dom taki nie jest więzieniem, tylko miejscem zamieszkania, każdy ma prawo z niego wychodzić i brać udział 4 Stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Niezrozumiała jest propozycja wprowadzenia możliwości korzystania przez mieszkańców domu pomocy społecznej z usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (w tym wspierających) poza domem pomocy społecznej. Jak wynika z aktualnie obowiązujących przepisów domy pomocy społecznej są obowiązane do spełniania określonych standardów, przy uwzględnieniu potrzeb i możliwości swoich mieszkańców, oraz zapewnienia jak najlepszych warunków pobytu i świadczenia wszechstronnych usług na jak najwyższym poziomie. Wojewoda prowadzi nadzór i kontrolę m. in. w domach pomocy społecznej i w razie wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości podejmuje odpowiednie czynności, łącznie z czasowym lub stałym cofnięciem zezwolenia na prowadzenie placówki. 17

18 w życiu społecznym poza nim. PZN Nie są rozwinięte usługi asystenckie. Usługi opiekuńcze MPiPS: DPS przewidziane w ustawie o pomocy społecznej stanowią świadczenie socjalne a nie rehabilitacyjne. Konieczne jest przyjęcie rozwiązań prawnych nakładających na państwo obowiązek zapewnienia środków na tego rodzaju usługi rehabilitacyjne. Artykuł 20 - Mobilność PZN Z dofinansowania ze środków NFZ zakupu białej laski można MPiPS: BON, korzystać jedynie raz na 2 lata, a wysokość dofinansowania PFRON wynosi 40 zł. Koszt dobrej białej laski jest znacznie wyższy, a ponadto najczęściej nie wystarcza ona na tak długo (przy aktywnym poruszaniu się biała laska często ulega złamaniu, skrzywieniu itp). O dofinansowanie zakupu takich urządzeń wspomagających poruszanie się można ubiegać się w PFRON, ale wystąpienie możliwe jest tylko raz na 3 lub 5 lat, otrzymanie środków zależy też od wielkości funduszy przeznaczonych na dany rok. Taka sytuacja utrudnia lub uniemożliwia osobom z dysfunkcją wzroku korzystanie z nowych technologii wspierających ich poruszanie się, pojawiających się coraz liczniej na rynku. Usługi asystenckie patrz artykuł 19. Artykuł 21 - Wolność wypowiadania się i wyrażania opinii oraz dostęp do informacji FIRR Obowiązek zapewnienia ulotek do leków nałożony na MZ dystrybutorów leków nie jest realizowany w praktyce. Niewidomi klienci nie są w stanie uzyskać dostępu do ulotek w wersjach dla nich dostępnych. System informacji telefonicznej (infolinia) obejmuje niewielki wycinek rynku i nie wskazuje dalszej drogi dojścia do materiałów. FIRR, PZN Stwierdzenie, że wiele stron instytucji publicznych zawiera MSWiA dostosowania ułatwiające osobom niewidomym i niedowidzącym dostęp do informacji w nich zawartych (wersje tekstowe bez zbędnej grafiki, powiększanie czcionki, mówiąca przeglądarka internetowa Intelligent Web Reader) wskazuje błędną ścieżkę postępowania w wypadku tworzenia dostępnej treści w Prowadzone są prace nad projektem założeń nowej ustawy o pomocy społecznej, która zmierzać będzie do usunięcia niedostatków obecnego systemu, w miarę możliwości finansowych państwa. Realizacja postulatów zależy od możliwości finansowych NFZ i PFRON. Może w tym zakresie następować stopniowa poprawa. Jednak na korzyść możliwości ratyfikacji konwencji przemawia istnienie rozwiązań w zakresie wspierania mobilności osób niepełnosprawnych Bez uwag. Trwają prace legislacyjne mające na celu wdrożenie nowych rozwiązań w obszarze udostępniania informacji przez podmioty publiczne z uwzględnieniem wymagań WCGA na poziomie AA. W przedmiocie udostępniania informacji przez podmioty publiczne na drodze elektronicznej zastosowanie będą miały przepisy projektowanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych 18

19 PSOUU PZN Internecie. Narzędzie IWR, usuwanie grafiki lub tworzenie "specjalnych" wersji stron internetowych nie ma nic wspólnego z zaleceniami WAI, a czasem stoi z nimi w sprzeczności. Wyznacznikiem dostępności serwisu internetowego jest zgodność z wytycznymi WAI zawartymi w dokumencie Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0, a nie stosowanie protez w postaci rozwiązań specjalnych. Wprowadzenie obowiązku publikacji informacji publicznych w alfabecie Braille a, dużą czcionką, piktogramami, w języku łatwym do czytania i zrozumienia, w formie dźwiękowej. Zwiększenie czasu nadawania programów telewizyjnych z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji słuchu lub narządu wzroku. Wprowadzenie obowiązku dostarczania na wniosek osoby niepełnosprawnej koniecznych dokumentów w wersji elektronicznej lub w powiększonym druku. Ustawa regulująca podpis elektroniczny została uchwalona w roku 1997, jak dotąd ten rodzaj podpisu nie jest powszechny. Nie zostało też zbadane, czy takim podpisem będą mogły posługiwać się osoby z dysfunkcją wzroku, które komputer obsługują przy pomocy programów odczytu ekranu lub programów powiększających. Nie zostało sprawdzone, jak oprogramowanie konieczne do posługiwania się tego rodzaju podpisem współpracuje z najpopularniejszymi chociażby screenreaderami, a sprawa ta jest z punktu widzenia osób niewidomych i słabowidzących bardzo istotna, gdyż możliwość składania podpisu elektronicznego ułatwiłaby życie wielu osobom, które nigdy nie nauczyły się pisać i mają problem ze złożeniem własnoręcznego podpisu. Nałożenie na podmioty świadczące usługi przez internet MPiPS: BON, MSWiA MKiDN, KRRiT MSWiA MSWiA wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. projektu,,w systemie teleinformatycznym podmiotu realizującego zadanie publicznego służącym prezentacji zasobów informacji należy zapewnić spełnienie przez ten system wymagań Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) z uwzględnieniem poziomu AA. Powyższe wymagania zostały określone w załączniku Nr 4 do rozporządzenia tj. Wymagania Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) dla systemów teleinformatycznych w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych. Projekt rozporządzenia jest na końcowym etapie uzgodnień międzyresortowych, jego treść udostępniono w Biuletynie Informacji Publicznej MSWiA. Realizacja postulatów zależy od możliwości finansowych i może w tym zakresie następować stopniowa poprawa w ramach wdrażania konwencji. 19

20 PFON (zwłaszcza banki) obowiązku dostosowania stron do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku. Wprowadzenie zachęt do sporządzania informacji i opisów produktów w formach elektronicznych, w powiększonym druku, a tam gdzie informacja o szkodliwości danego produktu jest obowiązkowo zamieszczana np. na opakowaniu, tworzenie baz informacji o takich produktach, stwarzanych przez nich zagrożeniach i sposobach bezpiecznego korzystania (na wzór infolinii informujących o treści ulotek produktów farmaceutycznych). Należy opracować i wdrożyć specjalne programy edukacji informatycznej dla wszystkich osób niepełnosprawnych i udostępnić im w każdym miejscu korzystanie z odpowiednich urządzeń oraz serwisów informacyjnych (internetowych) spełniających standardy dostępności dla osób z różnymi niepełnosprawnościami, a także przystosowanie przestrzeni publicznej w taki sposób, aby była w pełni dostępna dla takich osób - projektowanie uniwersalne. MG MG MSWiA, MI Rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących świadczenia usługi powszechnej oraz wymagań dotyczących świadczenia usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu dla jednostek uprawnionych w 6 określa wymagania dotyczące udogodnień dla osób niepełnosprawnych odnośnie przystosowania przestrzeni publicznej oraz urządzeń w ramach usługi powszechnej: 1/ oferowanie osobie niepełnosprawnej, przy zawieraniu umowy o świadczenie usługi powszechnej oraz na każde żądanie tej osoby, urządzenia końcowego niezbędnego do zapewnienia jej dostępu do usługi powszechnej oraz przystosowanego, w zakresie określonym w załączniku nr 4 do Rozporządzenia, do używania przez osoby niepełnosprawne ( 6 pkt 1); 2/ zakładanie aparatów publicznych przystosowanych, w zakresie określonym w załączniku nr 5 do Rozporządzenia, do używania przez osoby niepełnosprawne ( 6 pkt 2); 3/ umieszczanie aparatów publicznych, o których mowa w pkt 2, w sposób i w miejscu umożliwiającym korzystanie z nich osobie niepełnosprawnej, poruszającej się na wózku inwalidzkim lub korzystającej z aparatu słuchowego ( 6 pkt 3); 4/ znakowanie aparatów publicznych, o których mowa w pkt 2, w sposób umożliwiający korzystanie z nich przez osoby słabowidzące poprzez: a) stosowanie kontrastowych kolorów do najważniejszych elementów funkcjonalnych tych aparatów, b) umieszczanie napisów prostą czcionką w kolorze wyraźnie różniącym się od koloru tła ( 6 pkt 4); 5/ oznaczanie aparatów publicznych specjalnym znakiem ( 6 pkt 5); 20

Warszawa, dnia 9 kwietnia 2014 r. Poz. 464 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 26 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 9 kwietnia 2014 r. Poz. 464 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 26 marca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 kwietnia 2014 r. Poz. 464 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących

Bardziej szczegółowo

Natomiast zdolno warunkach polski. 1. rzepisu, jego go

Natomiast zdolno warunkach polski. 1. rzepisu, jego go Stanowisko Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym w sprawie analiz zgodności ustawodawstwa polskiego z postanowieniami Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami opracowanych

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca - kierunek polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2013/2014

Edukacja włączająca - kierunek polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2013/2014 Edukacja włączająca - kierunek polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2013/2014 Joanna Wrona Dyrektor Departamentu Zwiększania Szans Edukacyjnych w Ministerstwie Edukacji Narodowej Regulacje prawne

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Konferencja podsumowująca badania pt. Polityka publiczna wobec osób

Bardziej szczegółowo

Rozumienie niepełnosprawności jako kwestii praw człowieka

Rozumienie niepełnosprawności jako kwestii praw człowieka Rozumienie niepełnosprawności jako kwestii praw człowieka Maria Król POLSKIE FORUM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym Krok za krokiem w Zamościu 1 Konwencja ONZ/Preambuła/

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Tadeusz Sławecki

Bardziej szczegółowo

Moduł I: Regulacje prawne dotyczące dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu

Moduł I: Regulacje prawne dotyczące dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu Moduł I: Regulacje prawne dotyczące dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych Jolanta Rafał-Łuniewska Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE Podstawa prawna: - Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 wwarszawie

Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 wwarszawie Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 wwarszawie Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tj. Dz. U.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1113 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia,

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji klas integracyjnych, podstawy prawne. W związku z pojawiającymi się pytaniami dotyczącymi organizacji oddziałów integracyjnych w

Zasady organizacji klas integracyjnych, podstawy prawne. W związku z pojawiającymi się pytaniami dotyczącymi organizacji oddziałów integracyjnych w Zasady organizacji klas integracyjnych, podstawy prawne. W związku z pojawiającymi się pytaniami dotyczącymi organizacji oddziałów integracyjnych w szkołach ogólnodostępnych i przyjmowania uczniów do tych

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r.

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych,

Bardziej szczegółowo

Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 w Warszawie

Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 w Warszawie Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 w Warszawie Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tj. Dz. U.

Bardziej szczegółowo

ORZECZNICTWO O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI. 1. Wybranych form pomocy osobom niepełnosprawnym.

ORZECZNICTWO O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI. 1. Wybranych form pomocy osobom niepełnosprawnym. ORZECZNICTWO O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI Artykuł zawiera informacje na temat: 1. Wybranych form pomocy osobom niepełnosprawnym. 2. Wybranych form pomocy dzieciom i młodzieży niepełnosprawnym, chorym przewlekle

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 28 kwietnia 2015 r. DZSE-WSPE.4035.17.2015.JK

Warszawa, 28 kwietnia 2015 r. DZSE-WSPE.4035.17.2015.JK DZSE-WSPE.4035.17.2015.JK Warszawa, 28 kwietnia 2015 r. Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa Szanowni Państwo, odpowiadając

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ Dz.U.2015.1113 z dnia 2015.08.07 Wersja od: 7 sierpnia 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci

Bardziej szczegółowo

USTAWA. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw 1

USTAWA. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw 1 USTAWA z dnia o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw 1 Art. 1. W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Bardziej szczegółowo

W ubiegłym roku zostałam poinformowana przez Związek Banków Polskich. praw osób niepełnosprawnych stanowi jeden z priorytetów mojej działalności.

W ubiegłym roku zostałam poinformowana przez Związek Banków Polskich. praw osób niepełnosprawnych stanowi jeden z priorytetów mojej działalności. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-678032-V/11/GM 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r.

Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r. Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2013-2015 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r.

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2016-2020 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w nowym okresie programowania 2014-2020. Warszawa, 23 marca 2015 r.

Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w nowym okresie programowania 2014-2020. Warszawa, 23 marca 2015 r. Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w nowym okresie programowania 2014-2020 Warszawa, 23 marca 2015 r. Kontekst programowania 2014-2020 Konieczność zapewnienia dostępności dla osób o różnych potrzebach

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.

ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C. ZASADY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C. K. NORWIDA W TYCHACH Podstawa prawna: 1) Art. 22 ust. 2 pkt 11 oraz

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r.

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r. Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Warszawa, 25 listopada 2014 r. Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty akty wykonawcze do ustawy - rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Gdańsku

Kuratorium Oświaty w Gdańsku Kuratorium Oświaty w Gdańsku Konferencja dla dyrektorów szkół i placówek wrzesień 2015 Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2015/16 1.Wzmocnienie bezpieczeństwa dzieci

Bardziej szczegółowo

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole jest dobrowolne i nieodpłatne.

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole jest dobrowolne i nieodpłatne. Procedury udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej w Zawadce Osieckiej Na podstawie : - ROZPORZĄDZENIA MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 30 kwietnia 2013 r. w

Bardziej szczegółowo

Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych

Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych Cele modułu o Przedstawienie uwarunkowań prawnych umożliwiających funkcjonowanie doradztwa edukacyjno-zawodowego w szkołach

Bardziej szczegółowo

SYSTEM WSPIERANIA ROZWOJU DZIECKA ORAZ UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ

SYSTEM WSPIERANIA ROZWOJU DZIECKA ORAZ UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ PRZEDSZKOLE SAMORZĄDOWE IM. ŚW. URSZULI LEDÓCHOWSKIEJ W LIPNICY MUROWANEJ SYSTEM WSPIERANIA ROZWOJU DZIECKA ORAZ UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ 1 PODSTAWY PRAWNE: 1) Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA

RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA Projekt z 29 kwietnia 2010 r. Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2010 r. (poz...) ZAŁĄCZNIK Nr 1 1. 1. Statut publicznego przedszkola,

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej. Nowe regulacje prawne zawarte zostały w rozporządzeniach:

Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej. Nowe regulacje prawne zawarte zostały w rozporządzeniach: Opracowała Ewa Materka, psycholog Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej Budowanie systemu wsparcia oraz organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej Spotkanie liderów WDN 30.09.2013r. Szczecin

Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej Spotkanie liderów WDN 30.09.2013r. Szczecin Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej Spotkanie liderów WDN 30.09.2013r. Szczecin Priorytety Ministra Edukacji Narodowej do pracy na rok szkolny 2013/2014 2 Wspieranie rozwoju dziecka młodszego i podnoszenia

Bardziej szczegółowo

Dokumenty wydawane na podstawie przepisów prawa oświatowego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Dokumenty wydawane na podstawie przepisów prawa oświatowego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Opracowała Małgorzata Nowak Dyrektor ZPPP w Oleśnicy Oleśnica,1.10.2015r. Dokumenty wydawane na podstawie przepisów prawa oświatowego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. 1.Opinia dokument wydawany

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Poz. 414 OBWIESZCZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Poz. 414 OBWIESZCZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Poz. 414 OBWIESZCZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosława Żmudzka. Przedszkole w aspekcie instytucjonalnym

Dr Mirosława Żmudzka. Przedszkole w aspekcie instytucjonalnym Dr Mirosława Żmudzka Przedszkole w aspekcie instytucjonalnym 1. Założenia i organizacja placówek przedszkolnych Ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GMINNYM PRZEDSZKOLU NR 1 W KOZIEGŁOWACH

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GMINNYM PRZEDSZKOLU NR 1 W KOZIEGŁOWACH PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W GMINNYM PRZEDSZKOLU NR 1 W KOZIEGŁOWACH PODSTAWA PRAWNA 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach

Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach 1 Rozporządzenie MEN z dnia 24 lipca 2015r w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki

Bardziej szczegółowo

http://www.uke.gov.pl/files/?id_plik=10826

http://www.uke.gov.pl/files/?id_plik=10826 Uzasadnienie Przedmiotowe rozporządzenie stanowi wykonanie delegacji ustawowej z art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm.) i jest wydawane

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO Rawa Mazowiecka, 28-29 września 2012 r. 1 System oświaty wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

Regulamin Udzielania i Organizacji Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 7 w Gdańsku.

Regulamin Udzielania i Organizacji Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 7 w Gdańsku. Regulamin Udzielania i Organizacji Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 7 w Gdańsku. Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 02 czerwca 2015 r. DZSE-WSPE.054.17.2015.JK. Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, 02 czerwca 2015 r. DZSE-WSPE.054.17.2015.JK. Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej DZSE-WSPE.054.17.2015.JK Warszawa, 02 czerwca 2015 r. Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację 1 Pani Iwony Kozłowskiej, Posłanki

Bardziej szczegółowo

Zespół ds. aktywizacji społecznej i zawodowej wnioski i postulaty:

Zespół ds. aktywizacji społecznej i zawodowej wnioski i postulaty: Zespół ds. aktywizacji społecznej i zawodowej wnioski i postulaty: Grupa pierwsza postulaty związane z obecnie funkcjonującym systemem, w tym postulaty, których realizacja wymaga korekty systemu konieczna

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE OBOWIĄZKOWE ROCZNE PRZYGOTOWANIE PRZEDSZKOLNE LUB INDYWIDUALNE NAUCZANIE

INDYWIDUALNE OBOWIĄZKOWE ROCZNE PRZYGOTOWANIE PRZEDSZKOLNE LUB INDYWIDUALNE NAUCZANIE Procedury ubiegania się o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego oraz indywidualnego nauczania lub kształcenia specjalnego dla uczniów szkół położonych

Bardziej szczegółowo

Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska

Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych ORE Jolanta Rafał-Łuniewska Akty prawne na rzecz ucznia z symptomami ryzyka dysleksji oraz zadania nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej w organizowaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513) Warszawa, dnia 29 sierpnia 2007 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513) I. Cel i przedmiot ustawy Zasadnicza część uchwalonych zmian zmierza - w założeniu ustawodawcy sejmowego

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PUNKCIE PRZEDSZKOLNYM NASZE DZIECI

PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PUNKCIE PRZEDSZKOLNYM NASZE DZIECI PROCEDURA ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PUNKCIE PRZEDSZKOLNYM NASZE DZIECI Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30kwiecień 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Zmiany w prawie. oświatowym. Kuratorium Oświaty w Białymstoku

Zmiany w prawie. oświatowym. Kuratorium Oświaty w Białymstoku Zmiany w prawie oświatowym Informacje dotyczące zmian w prawie oświatowym dostępne są na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Białymstoku pod adresem: www.kuratorium.bialystok.pl w zakładce: PRAWO

Bardziej szczegółowo

7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków

7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 29 sierpnia 2014 r. w sprawie szczegółowej informacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W RZECZYCY DŁUGIEJ

PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W RZECZYCY DŁUGIEJ Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 3/2015/2016 Dyrektora Zespołu Szkół w Rzeczycy Długiej z dnia 7 września 2015r. PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W

Bardziej szczegółowo

Jakie zmiany w funkcjonowaniu Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Pułtusku wniosły nowe przepisy prawa oświatowego

Jakie zmiany w funkcjonowaniu Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Pułtusku wniosły nowe przepisy prawa oświatowego Jakie zmiany w funkcjonowaniu Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Pułtusku wniosły nowe przepisy prawa oświatowego Celem działania Poradni jest udzielanie dzieciom, od momentu urodzenia, i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych Prof. Lisa Waddington, European Disability Forum, Chair in European Disability Law, Maastricht University Struktura

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Poz. 532 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Poz. 532 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Poz. 532 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

do rodzaju ich niepełnosprawności na podstawie orzeczenia o potrzebie

do rodzaju ich niepełnosprawności na podstawie orzeczenia o potrzebie Komunikat w sprawie szczegółowej informacji o sposobach dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe od roku szkolnego 2012/2013 Komunikat dyrektora CKE w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Maria Król POLSKIE FORUM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE OBOWIĄZKOWE ROCZNE PRZYGOTOWANIE PRZEDSZKOLNE LUB INDYWIDUALNE NAUCZANIE

INDYWIDUALNE OBOWIĄZKOWE ROCZNE PRZYGOTOWANIE PRZEDSZKOLNE LUB INDYWIDUALNE NAUCZANIE INDYWIDUALNE OBOWIĄZKOWE ROCZNE PRZYGOTOWANIE PRZEDSZKOLNE LUB INDYWIDUALNE NAUCZANIE Zgodnie z rozporządzeniem MEN z dnia 18 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego obowiązkowego

Bardziej szczegółowo

Uchwała 12/2013/2014 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej nr 14 w Gliwicach z dnia 25 marca 2014 r.

Uchwała 12/2013/2014 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej nr 14 w Gliwicach z dnia 25 marca 2014 r. Uchwała 12/2013/2014 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej nr 14 w Gliwicach z dnia 25 marca 2014 r. W SPRAWIE wprowadzenia zmian do Statutu Szkoły dot. pomocy psychologicznopedagogicznej Na podstawie:

Bardziej szczegółowo

System wspierania rozwoju ucznia oraz udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Publiczne Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach

System wspierania rozwoju ucznia oraz udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Publiczne Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach System wspierania rozwoju ucznia oraz udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Publiczne Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015

PROGRAM PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015 PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015 I. Podstawy prawne opracowania Programu Profilaktyki 1. Konstytucja RP z dnia 17.10.1997 r. 2.

Bardziej szczegółowo

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia - materiał prezentowany na spotkaniach szkoleniowych dyrektora poradni z radami pedagogicznymi szkół. Podpisane przez Ministra

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 392 OBWIESZCZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 392 OBWIESZCZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 392 OBWIESZCZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Komisja Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej ul. Świętojerska 16 00-202 Warszawa

Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Komisja Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej ul. Świętojerska 16 00-202 Warszawa Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Komisja Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej ul. Świętojerska 16 00-202 Warszawa Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka

Bardziej szczegółowo

1. Rozporządzenie określa: 1) skład zespołów orzekających działających w publicznych poradniach psychologicznopedagogicznych;

1. Rozporządzenie określa: 1) skład zespołów orzekających działających w publicznych poradniach psychologicznopedagogicznych; Dziennik Ustaw z 2008 r. Nr 173 poz. 1072 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie, zagrożonych

Warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie, zagrożonych Warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami. www.rpo.gov.pl. Krzysztof Kurowski

Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami. www.rpo.gov.pl. Krzysztof Kurowski Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami Krzysztof Kurowski Wpływ stereotypowego podejścia do niepełnosprawności na regulację prawne W wielu przypadkach prawo jest

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE PODSTAWA PRAWNA PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PUNKTU PRZEDSZKOLNEGO. Adaś i Ola idą do przedszkola. w gminie Leoncin

REGULAMIN PUNKTU PRZEDSZKOLNEGO. Adaś i Ola idą do przedszkola. w gminie Leoncin ` Załącznik do uchwały Nr XII /67/15 Rady Gminy Leoncin z dnia 26 sierpnia 2015 roku REGULAMIN PUNKTU PRZEDSZKOLNEGO Adaś i Ola idą do przedszkola w gminie Leoncin POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Punkt Przedszkolny,,

Bardziej szczegółowo

Edukacja niepełnosprawnego dziecka

Edukacja niepełnosprawnego dziecka Edukacja niepełnosprawnego dziecka Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (art. 1 pkt. 1, art. 1 pkt. 5) zapewnia możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną

Bardziej szczegółowo

UWAGI RESORTÓW ZGŁOSZONE W TRAKCIE KONSULTACJI ROBOCZYCH - NIE UWZGLĘDNIONE LUB UWZGLĘDNIONE CZĘŚCIOWO

UWAGI RESORTÓW ZGŁOSZONE W TRAKCIE KONSULTACJI ROBOCZYCH - NIE UWZGLĘDNIONE LUB UWZGLĘDNIONE CZĘŚCIOWO UWAGI RESORTÓW ZGŁOSZONE W TRAKCIE KONSULTACJI ROBOCZYCH - NIE UWZGLĘDNIONE LUB UWZGLĘDNIONE CZĘŚCIOWO TŁUMACZENIE KONWENCJI NA JĘZYK POLSKI Resort Propozycja Wyjaśnienie MPiPS Art. 16.4 wykreślenie zdolności

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. STEFANA CZARNIECKIEGO W CZARNEJ

PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. STEFANA CZARNIECKIEGO W CZARNEJ PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. STEFANA CZARNIECKIEGO W CZARNEJ Podstawa prawna: - Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

1. Organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej

1. Organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej Załącznik nr 7 do Statutu Zespołu Szkół nr 33 w Warszawie 1. Organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej 2. Organizacja zajęć edukacyjnych wspomagających KIPU Podstawa prawna: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA

Bardziej szczegółowo

ZASADY DZIAŁANIA ZADANIA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH

ZASADY DZIAŁANIA ZADANIA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH ZASADY DZIAŁANIA ZADANIA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych,

Bardziej szczegółowo

Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska

Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska W prezentacji czerwoną czcionką zaznaczono najnowsze zmiany w przepisach. Obowiązujące przepisy prawa

Bardziej szczegółowo

WEZWANIE DO USUNIĘCIA NARUSZENIA PRAWA

WEZWANIE DO USUNIĘCIA NARUSZENIA PRAWA Warszawa, 05 kwietnia 2013 roku Sz. P. Hanna Gronkiewicz-Waltz Prezydent m. st. Warszawy Plac Bankowy 3/5 00-950 Warszawa WEZWANIE DO USUNIĘCIA NARUSZENIA PRAWA Działając na zasadzie art. 101a ust. 1 w

Bardziej szczegółowo

Działania poradni psychologiczno pedagogicznych związane z obniżeniem wieku obowiązku szkolnego

Działania poradni psychologiczno pedagogicznych związane z obniżeniem wieku obowiązku szkolnego Działania poradni psychologiczno pedagogicznych związane z obniżeniem wieku obowiązku szkolnego spotkanie z wizytatorami Kuratoriów Oświaty Sulejówek, 6 lutego 2014 r. Regulacje prawne rozporządzenie MEN

Bardziej szczegółowo

STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA W ROCZYNACH. 1. Przedszkole nosi nazwę: Przedszkole Publiczne w Zespole Szkół Samorządowych w Roczynach.

STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA W ROCZYNACH. 1. Przedszkole nosi nazwę: Przedszkole Publiczne w Zespole Szkół Samorządowych w Roczynach. Załącznik do Uchwały Nr IX-77-07 Rady Miejskiej w Andrychowie z dnia 25 czerwca 2007 r. STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA W ROCZYNACH 1. Przedszkole nosi nazwę: Przedszkole Publiczne w Zespole Szkół Samorządowych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W ALWERNI

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W ALWERNI PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W ALWERNI PODSTAWA PRAWNA 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Organizowanie i udzielanie pomocy psychologicznopedagogicznej. nowych regulacji prawnych

Organizowanie i udzielanie pomocy psychologicznopedagogicznej. nowych regulacji prawnych Organizowanie i udzielanie pomocy psychologicznopedagogicznej w szkole w świetle nowych regulacji prawnych Nowe regulacje prawne zawarte zostały w rozporządzeniach: w sprawie udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest dobrowolne i nieodpłatne.

4. Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest dobrowolne i nieodpłatne. PROCEDURY UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W RZECZYCY DŁUGIEJ Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

1. Uczniowie/słuchacze/absolwenci uprawnieni do dostosowania: Dostosowanie formy warunków

1. Uczniowie/słuchacze/absolwenci uprawnieni do dostosowania: Dostosowanie formy warunków Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 1 września 2015 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu kwalifikacje w zawodzie do potrzeb i możliwości

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.

Bardziej szczegółowo

Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w placówkach oświatowych.

Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w placówkach oświatowych. Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w placówkach oświatowych. Podstawy prawne: 1. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r.

Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r. Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r. 1 Spis treści 1. Wstęp.... 4 2. Ewaluacja.....6 Część A (okres od

Bardziej szczegółowo

Formalno-prawne aspekty opiniowania sprawy rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego przez dziecko. Konferencja podsumowująca

Formalno-prawne aspekty opiniowania sprawy rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego przez dziecko. Konferencja podsumowująca Formalno-prawne aspekty opiniowania sprawy rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego przez dziecko Konferencja podsumowująca Bydgoszcz, 10 kwietnia 2014 r. Obszary problemowe zgłaszane przez poradnie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ - 1 - PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Przedszkolu PRYMUSEK we Wrocławiu - 2 - Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie Standardy Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie 1 września 2009 r. rozpoczął się proces wdrażania w przedszkolach i szkołach nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały nr 1/2013/2014/30.08.2013. Strona 1 z 6

Załącznik do uchwały nr 1/2013/2014/30.08.2013. Strona 1 z 6 Załącznik do uchwały nr 1/2013/2014/30.08.2013. Strona 1 z 6 1. Dokonano zmian w zestawie aktów wykonawczych na podstawie, których opracowano zapisy statutu: 1) Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r.

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 1 do Statutu Gimnazjum nr 7. W Statucie Gimnazjum nr 7 wprowadza się Aneksem nr 1 następujące zmiany:

Aneks nr 1 do Statutu Gimnazjum nr 7. W Statucie Gimnazjum nr 7 wprowadza się Aneksem nr 1 następujące zmiany: Aneks nr 1 do Statutu Gimnazjum nr 7 Aneks nr 1 do Statutu Gimnazjum nr 7 został zatwierdzony na posiedzeniu Rady Pedagogicznej Uchwała nr 25/2011 Rady Pedagogicznej z dnia 12.09.2011r. Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOTYCZĄCA ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 3 W TORUNIU

PROCEDURA DOTYCZĄCA ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 3 W TORUNIU PROCEDURA DOTYCZĄCA ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 3 W TORUNIU Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. O systemie oświaty (jednolity

Bardziej szczegółowo