WYBRANE ZAGADNIENIA EKONOMICZNE, PRAWNE I SPOŁECZNE DOTYCZ CE SYTUACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W INTERNECIE MACIEJ LASKOWSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYBRANE ZAGADNIENIA EKONOMICZNE, PRAWNE I SPOŁECZNE DOTYCZ CE SYTUACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W INTERNECIE MACIEJ LASKOWSKI"

Transkrypt

1 WYBRANE ZAGADNIENIA EKONOMICZNE, PRAWNE I SPOŁECZNE DOTYCZ CE SYTUACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W INTERNECIE MACIEJ LASKOWSKI Streszczenie W niniejszej pracy autor poddaje analizie zarówno czynniki ekonomiczne, jak i prawne czy społeczne powi zane z tematyk osób niepełnosprawnych w Internecie. Szczególna uwaga po wi cona jest osobom niewidomym, niedowidz cym oraz posiadaj cym ró ne rodzaje zaburze widzenia. Na przykładzie serwisów społeczno- ciowych (które zostały wybrane ze wzgl du na du liczb u ytkowników oraz przekrój przez wi kszo grup społecznych) tworzony jest bilans zysków i strat zwi zany z dostosowaniem (b d niedostosowaniem) serwisów WWW do potrzeb u ytkowników niepełnosprawnych. Słowa kluczowe: dost pno, accessibility, webaccessibility, osoby niepełnosprawne 1. Wprowadzenie Internet to najszybciej rozwijaj ce si medium w historii ludzko ci, które dzi ki łatwemu dost powi do informacji (w zasadzie z ka dego miejsca na Ziemi), szybkiej komunikacji mi dzy u ytkownikami i łatwo ci zdobywania wiedzy ma gigantyczny wpływ na praktycznie ka d dziedzin ycia. Odnosi si nie tylko do pojedynczych jednostek, ale dotyczy tak e znacznie wi kszych grup społecznych, tak e na poziomie narodów czy pa stw. Osoby niepełnosprawne stanowi szczególnie interesuj c grup u ytkowników Internetu usługi i dost p do informacji online s dla nich szczególnie istotne. Tim Berners-Lee, uznawany za ojca Internetu, podkre la, e sił globalnej sieci jest jej dost pno dla wszystkich [10]. Oznacza to, e ka dy, bez wzgl du na posiadane ograniczenia i ich charakter, a tak e bez wzgl du na u ywany sprz t i oprogramowanie powinien by w stanie odczyta i zrozumie tre dost pn online. Równie nawigowanie po stronach i aplikacjach WWW powinno umo liwia skorzystanie z pełni ich funkcjonalno ci, wliczaj c w to interakcj [10] Web Accessibility Initiative Web Accessibility Initiative (WAI) jest jednym z projektów realizowanych przez World Wide Web Consortium. Jego głównym celem jest tworzenie wytycznych dotycz cych dost pno ci tre ci publikowanych w Internecie dla osób niepełnosprawnych oraz koordynacja bada nad problematyk accessibility [10]. Inne, tak e kluczowe cele WAI to m.in. ([10]) tworzenie narz dzi do walidacji i ułatwiania dost pno ci czy te prowadzenie działalno ci edukacyjnej w rodowiskach webdevelopeskich. W roku 1999 WAI opublikowało zbiór dokumentów zawieraj cy sformalizowane wytyczne dotycz ce dost pno ci w Internecie Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) w wersji 1.0.

2 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 56, W grudniu 2008 WAI opublikowało uaktualnion i bardziej neutraln technologicznie wersj WCAG oznaczon jako 2.0 [10] ARIA Stworzenie dost pnej aplikacji internetowej wymaga nie tylko dobrego designu (m.in. zaprojektowania layoutu w sposób zwi kszaj cy dost pno strony), ale tak e pisania kodu w taki sposób, aby technologie wspomagaj ce dost p były w stanie dotrze do tre ci umieszczonej na stronie b d wewn trz aplikacji, odczyta j i przetworzy na potrzeby u ytkownika. Wraz ze wzrostem stopnia zło ono ci tre ci publikowanych online, standardowe elementy j zyka HTML (takie jak znaczniki i ich atrybuty) okazuj si by niewystarczaj ce. Wiele stron czy aplikacji internetowych wykorzystuje ró nego rodzaju j zyki skryptowe do kontrolowania całego interfejsu b d jego elementów. Niestety, na chwil bie c wi kszo tego typu komponentów nie przenosi informacji semantycznych do przegl darki internetowej. World Wide Web Consortium stworzyło specyfikacj [11] o nazwie Web Accessibility Initiative Accessible Rich Internet Applications, której celem jest zwi kszanie dost pno ci tre ci generowanych dynamicznie oraz komponentów interfejsu u ytkownika tworzonych przy pomocy dynamicznych technologii takich jak AJAX czy JavaScript. Dzi ki WAI-ARIA webmaster jest w stanie dostarczy do przegl darki wszystkie informacje semantyczne opisuj ce działanie interfejsu. Co wi cej, ka dy element mo e przekazywa swój aktualny stan, wła ciwo ci i powi zanie z innymi elementami. Opisywana specyfikacja wspiera równie rozwi zywanie problemów z fokusem [11]. 2. Osoby niepełnosprawne w Internecie krótka analiza problemu Ze wzgl du na swoj niepełnosprawno, osoby posiadaj ce ró nego rodzaju wady (motoryczne, wzroku, słuchu, etc.) mog przywi zywa wi ksz uwag do usług oferowanych online. Przykładowo osoby niepełnosprawne ruchowo dzi ki wykorzystaniu komputera z dost pem do Internetu mog bez utrudnie znanych ze wiata rzeczywistego i konieczno ci wychodzenia z domu np. dokonywa zakupów lub utrzymywa kontakty towarzyskie. Mo emy wyró ni cztery rodzaje niepełnosprawno ci [3]: wizualn (wzrokow ), m.in. lepota, ró ne rodzaje wad wzroku czy lepota barw; motoryczn, m.in. parali, niedowład ko czyn, cz ciowa lub całkowita utrata kontroli nad mi niami; słuchow, m.in. głuchota; kognitywn, m.in. niepełnosprawno rozwojowa, dysleksja, dyskalkulia, itp. Bior c pod uwag powy szy podział, mo na potraktowa osoby niepełnosprawne motorycznie b d słuchowo jako 'zwykłych' u ytkowników Internetu ich niepełnosprawno nie powinna mie przeło enia na dost p do tre ci umieszczonych online i ich zrozumienie [2], gdy w du ej mierze publikowane s w formie tekstowej. Oczywi cie osoby z niepełnosprawno ci słuchow b d mie problem ze zrozumieniem tre ci multimedialnych, gdzie przynajmniej cz tre ci umieszczona jest w formie nagrania audio. Jednak e wiele stron zawieraj cych tre ci multimedialne udost pnia przynajmniej cz z nich w jakiej postaci alternatywnej (np. napisów do filmu). Jest to spowodowane nie tyle trosk o osoby niepełnosprawne, co o znaczenie szersze spektrum

3 98 Maciej Laskowski Wybrane zagadnienia ekonomiczne, prawne i społeczne dotycz ce sytuacji osób niepełnosprawnych w Internecie u ytkowników, którzy nie mog odsłucha tre ci audio np. z powodu warunków pracy (np. biuro, szkoła) b d z braku dost pnego sprz tu odsłuchowego. Osoby z niepełnosprawno ci kognitywn tak e nie b d brane pod uwag w dalszych rozwa aniach. Mo na uzasadni to dwojako: niektóre rodzaje niepełnosprawno ci umysłowej (np. opó nienie rozwojowe) sprawiaj, e osoba nie jest w pełni odpowiedzialna za swoje zachowanie. Natomiast inne rodzaje niepełnosprawno ci kognitywnej, takie jak dysleksja czy dyskalkulia nie powinny mie wpływu na odbiór przez u ytkownika tre ci umieszczonych w sieci [2]. Niepełnosprawni wizualnie maj a priori problem z odbiorem jakichkolwiek tre ci umieszczonych online. Nale y jednak dokona tutaj podziału na dwie podgrupy: osoby niewidome (całkowicie b d prawnie) oraz niedowidz ce (posiadaj ce np. Ró nego rodzaju wady refrakcyjne lub zaburzenia widzenia barw). Ta druga podgrupa stanowi szczególnie ciekawy podmiot badawczy osoby niedowidz ce posiadaj sprawny zmysł wzroku, cho nie jest on sprawny do ko ca. Oznacza to, e mog dostrzec informacj umieszczon na stronie internetowej, lecz mog mie problem z jej wła ciwym odczytaniem lub / i interpretacj. Dalsza cze niniejszej pracy skupia si b dzie wła nie na tej grupie u ytkowników sieci. 3. Wybrane zagadnienia dotycz ce sytuacji osób niepełnosprawnych w Internecie Zgodnie z danymi opublikowanymi przez wiatow Organizacj Zdrowia, ok. 0,7% całej ludzkiej populacji jest niewidoma, za około 10% posiada ró nego typu zaburzenia widzenia barw [2]. Nale y wzi pod uwag ró ne skale, przy pomocy których mierzony jest stopie utraty wzroku. Przykładowo, według dziesi tego wydania Mi dzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób, Urazów i Przyczyn mierci opracowanej przez wiatow Organizacj Zdrowia lepota definiowana jest jako ostro widzenia na poziomie 20/400 (6/120) lub zaw enie pola widzenia do mniej ni 10 stopni w lepszym (zdrowszym) oku po u yciu najlepszego mo liwego rodka korekcyjnego (np. okularów) [12, 13]. Niedowidzeniem okre lana jest ostro widzenia na poziomie od 20/60 (6/18) do 20/200 (6/60) lub zaw enie pola widzenia do 20 stopni w takich samych warunkach [12,13]. Poziom 20/60 (6/18) oznacza, e osoba musi znajdowa si w odległo ci 20 stóp (ok. 6 metrów) od przedmiotu, eby widzie go (przy u yciu szkieł korekcyjnych) w takim samym stopniu, jak osoba z prawidłowym widzeniem z odległo ci 60 stóp (ok. 18 m) [7]. Szacuje si, e ok. 10% osób uznanych prawnie za niewidome przy u yciu powy szej definicji jest całkowicie ociemniałych [7]. Mianem lepoty barw okre la si niezdolno do dostrzegania ró nic pomi dzy niektórymi barwami, które wi kszo osób jest w stanie rozró ni. W wi kszo ci przypadków jest to rezultatem wady genetycznej (cho mo e by tak e wywołana permanentnie b d czasowo przez urazy, choroby czy działanie substancji chemicznych) dziedziczonej recesywnie z chromosomem X, przez co dotyka w wi kszym stopniu m czyzn ni kobiety [5]. Wyró nia si trzy podstawowe rodzaje zaburze widzenia barw monochromatyzm, dichromatyzm oraz zaburzony trichromatyzm [5]. Monochromatyzm to całkowita niezdolno do rozró niania barw (cz sto okre lana równie mianem całkowitej lepoty barw) [5]. Dichromatyzm to zaburzenie widzenia barw spowodowane brakiem jednego z trzech rodzajów komórek wiatłoczułych w siatkówce oka [2]. Zaburzony trichromatyzm spowodowany jest zmianami w niektórych komórkach wiatłoczułych w siatkówce

4 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 56, oka, co powoduje trudno ci w rozró nianiu niektórych kolorów (nie powoduje jednak utraty adnej składowej widzenia barwnego) [5]. Jak zostało ju wspomniane wcze niej, komputery z poł czeniem do Internetu stanowi wa ne ródło informacji o wiecie dla osób niepełnosprawnych, tak e dla osób niewidomych i niedowidz cych. Co wi cej, komputer jest cz sto czynnikiem poprawiaj cym jako komunikacji w trakcie rozmowy online słowa maj wi ksze znaczenie i nios wi kszy ładunek komunikacyjny ni rodki niewerbalne (np. mowa ciała) [6], gdy zazwyczaj adna ze stron nie widzi drugiej. Oczywi cie komputer mo e pełni rol bramy na wiat dla osoby niepełnosprawnej tak e pod innymi wzgl dami cho by edukacyjnym czy zawodowym (telepraca). 4. Wybrane zagadnienia ekonomiczne powi zane z osobami niepełnosprawnymi w Internecie Osoby niewidome i niedowidz ce powinny by brane pod uwag na etapie projektowania stron internetowych i aplikacji WWW przynajmniej z kilku powodów. Osoby te w wi kszo ci przypadków nie b d w stanie skorzysta ze strony b d aplikacji, która nie jest dostosowana do ich potrzeb. W wielu przypadkach b dzie to oznacza wymierna strat dla wła ciciela strony czy producenta aplikacji (np. osoby niepełnosprawne nie b d dokonywa zakupów w sklepie internetowym posiadaj cym niedostosowany interfejs). Innym interesuj cym zagadnieniem jest reklama elektroniczna. Je li odwiedzaj cy stron nie jest w stanie zauwa y lub poprawnie zinterpretowa umieszczonej tam reklamy, to jest ona nieefektywna, bez wzgl du na to, czy reklamodawca płaci tylko za reklamy, w które u ytkownik klikn ł (tzw. metoda Pay-Per-Click) czy te za ka de wy wietlenie baneru bez wzgl du na akcje podejmowane przez odwiedzaj cego (tzw. Cost-Per-View) [2]. Według szacunków, straty finansowe w dziedzinie reklamy elektronicznej wynikaj ce z niedostosowania jej do potrzeb u ytkowników niedowidz cych i niewidomych mog si ga (w przypadku du ych serwisów internetowych) nawet setek tysi cy dolarów w skali roku [2] (vide tab. 1). Analiza problemu od strony wła ciciela serwisu równie prowadzi do interesuj cych wniosków. Badania dowodz [4], e koszt budowy i utrzymania dost pnej strony internetowej jest ni szy od kosztu witryny niedostosowanej do potrzeb u ytkowników niepełnosprawnych. Składa si na to kilka czynników: kod strony jest zazwyczaj napisany w dokładniejszy i bardziej przejrzysty sposób, dzi ki czemu jest ona dost pna z wielu platform i systemów, co zwi ksza potencjaln grup odbiorców. Dobry jako ciowo kod charakteryzuje si równie mniejsza ilo ci bł dów, co ma przeło enie na zmniejszenie kosztów utrzymania serwisu. Tre witryny (kontent) jest zazwyczaj oddzielona od warstwy prezentacji (arkusze CSS), co ma przeło enie na zwi kszenie szybko ci ładowania strony i zmniejszenie transferu danych koniecznych do jej wy wietlenia.

5 100 Maciej Laskowski Wybrane zagadnienia ekonomiczne, prawne i społeczne dotycz ce sytuacji osób niepełnosprawnych w Internecie Tabela 1. Potencjalny zysk w skali roku wynikaj cy z dostosowania reklam do potrzeb u ytkowników z zaburzeniami wzroku na przykładzie wybranych serwisów społeczno ciowych Nazwa serwisu Liczba zarejestrowanych u ytkowników (2009) Szacowana liczba u ytkowników z zaburzeniami wzroku Potencjalny zysk z reklam w skali roku przy CTR 1 =1,5% Grono USD Nasza-klasa USD Facebook USD ródło: Opracowanie własne na podstawie [2]. Badania dowodz, e zwi kszenie stopnia dost pno ci serwisu internetowego wpływa pozytywnie na indeksacj strony przez wyszukiwarki internetowe [9]. Wynika to z faktu, e roboty indeksuj ce s w stanie odczyta tylko tyle tre ci strony ile osoba niewidoma b d niedowidz ca korzystaj ca np. z czytnika ekranowego [9]. 5. Wybrane zagadnienia prawne powi zane z osobami niepełnosprawnymi w Internecie Zwi kszenie dost pno ci witryny internetowej b d aplikacji WWW mo e by podyktowane nie tylko wzgl dami ekonomicznymi, ale równie regulacjami prawnymi. Wiele krajów na całym wiecie wprowadziło rozwi zania nastawione na zapewnienie równego dost pu do danych publicznych umieszczonych online dla wszystkich swoich obywateli [1]. Przykładem takiego dokumentu mo e by dyrektywa eeurope 2002 obowi zuj ca pa stwa członkowskie Unii Europejskiej [2]. Podobne rozwi zanie wprowadziła równie administracja ameryka ska. Oczywi cie wiele pa stw wprowadziło bardziej szczegółowe rozwi zania prawne dotycz ce równo ci obywateli w dost pie do informacji i usług. Przykładowo w Polsce powy sze kwestie regulowane s przez cztery dokumenty (za [2]): Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (zwłaszcza Rozdział II, artykuły 32 i 61) Ustawa o dost pie do informacji publicznej Ustawa o informatyzacji usług publicznych Karta Praw Osób Niepełnosprawnych Równie Plan Informatyzacji Pa stwa wskazuje na działania na rzecz przestrzegania wymaga WAI przy udost pnianiu informacji w serwisach informacyjnych administracji publicznej [WI1]. Niektóre kraje wprowadziły rozwi zania bardziej restrykcyjne przykładem mo e by Wielka Brytania, gdzie od roku 1995 jako przest pstwo traktowana jest ka da próba dyskryminacji w dost pie do informacji jawnej, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Warto zwróci uwag równie na nieco inny trend w rozwi zaniach prawnych du a cz krajów zdecydowała si na opublikowanie wytycznych dla webmasterów, które stanowi sugesti rozwi za problemów z dost pno ci, nie s za obowi zuj cym prawem. Przykładowo w Kanadzie dokument Common Look and Feel Standards sugeruje, aby wszystkie strony internetowe rz du federalnego spełniały standardy wytyczone przez WCAG. W Szwecji natomiast zestaw wytycznych dla twórców stron z sektora publicznego został opracowany przez Szwedzk Agencj Rozwoju Administracyjnego Verva. W Hiszpanii sprawy zwi zane z dost pno- ci stron internetowych reguluje norma UNE [1]. W Irlandii opracowano zestaw kilku

6 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 56, uzupełniaj cych si dokumentów (m.in. Disability Act, National Disability Authority's Code of Practice on Accessible Public Services), które maj za zadanie ułatwi wszystkim agencjom rz dowym i prawie 500 innym instytucjom publicznym spełnienie wymogów zwi zanych z dost pno ci [1]. Warto zauwa y, e wspomniane wy ej rozwi zania prawne mog stanowi podstaw do wytoczenia procesu s dowego organizacjom b d instytucjom, które cho zobligowane do tego nie spełniły stawianych im wymaga dotycz cych dost pno ci. Przykładem mo e by tutaj sprawa s dowa z 2000 roku. Bruce Maguire, niewidomy Australijczyk pozwał Komitet Organizacyjny Igrzysk Olimpijskich w Sydney, gdy oficjalna strona Igrzysk Olimpijskich nie była dost pna dla osób niewidomych. S d zas dził wypłat dolarów australijskich na rzecz powoda [8], 4]. Był to pierwszy udany proces s dowy wytoczony w oparciu o ustaw Disability Discrimination Act 1992 [8, 4]. Wszystkie australijskie rz dy stanowe posiadaj swoje własne polityki i wytyczne dotycz ce dost pno ci publicznych stron internetowych. Ich pełne zestawienie jest przygotowywane przez Vision Australia [8]. 6. Podsumowanie Badania przeprowadzone w roku 2007 dowodz, e dla prawie 48% osób niewidomych i niedowidz cych zbyt mała dost pno stron internetowych jest główn barier w korzystaniu z Internetu [6]. Inne badania, przeprowadzone w roku 2008 pokazuj, e zwi kszenie dost pno ci strony powoduje znacz ce zmniejszenie czasu potrzebnego do znalezienia konkretnej informacji tam opublikowanej. Takie same wyniki uzyskano zarówno dla badanych z dobrym wzrokiem, jak i dla osób niewidomych i niedowidz cych [4]. Dowodzi to, e zwi kszenie dost pno ci ma pozytywny wpływ na do wiadczenie u ytkownika bez wzgl du na to, czy jest on pełnosprawny czy te nie. Zwi kszenie dost pno ci strony internetowej jest zazwyczaj równie powi zane z uproszczeniem czynno ci, które u ytkownik ma wykona, aby skorzysta z okre lonej funkcjonalno ci, tak, aby stały si one dost pne i zrozumiałe tak e dla osoby niepełnosprawnej. Z tych zmian i ułatwie korzystaj wszyscy u ytkownicy, tak e ci mniej do wiadczeni ma to wi c bezpo redni wpływ na popraw jako ci ich pracy z witryn b d aplikacj internetow. Warto równie zwróci uwag na popraw wizerunku firm i instytucji, które dostosowuj swoje serwisy i aplikacje do potrzeb u ytkowników (zwłaszcza niepełnosprawnych). S one bowiem postrzegane jako bardziej odpowiedzialne, wra liwe społecznie i profesjonalne. Zgodno ze standardami Web accessibility mo e zosta potwierdzona przez samych webmasterów poprzez umieszczenie odpowiedniego logo W3C w stopce strony. Istniej równie instytucje pozarz dowe, które przeprowadzaj swoje własne audyty dost pno ci i u yteczno ci. Przykładem mo e by tutaj polska Fundacja Widzialni, która przyznaje tytuł Strona przyjazna niewidomym tym serwisom, które zarówno spełniaj specyfikacje dotycz ce dost pno ci opracowane przez W3C, jak i pozytywnie przejd audyt wykonany przez pracowników fundacji [14].

7 102 Maciej Laskowski Wybrane zagadnienia ekonomiczne, prawne i społeczne dotycz ce sytuacji osób niepełnosprawnych w Internecie 7. Podsumowanie Niniejsza praca jest prób przekrojowej analizy najwa niejszych zagadnie powi zanych z poj ciem dost pno ci stron i aplikacji WWW dla osób niepełnosprawnych. Poprawa dost pno ci serwisu internetowego jest czynno ci zło on i czasochłonn, która powinna by traktowana jako wa ny i niezb dny element procesu budowy i rozwoju strony WWW b d aplikacji internetowej, nie za jak rozwi zanie narzucane tylko i wył cznie przez obowi zuj ce prawo. Jak zostało wspomniane powy ej, zwi kszenie dost pno ci serwisu ma zalety dwojakiego rodzaju: zarówno ekonomiczne, jak i społeczne. Pierwsze wynikaj nie tylko z obni enia długoterminowych kosztów rozwoju strony czy aplikacji, jak i kosztów jej utrzymania, ale równie ze wzrostu wpływów z reklam czy dochodów ze strony u ytkowników. Dodatkowo, działania te mog mie równie pozytywny wpływ na czynniki pozornie niepowi zane ze sob, jak np. poprawa indeksacji witryny czy lepsze wypozycjonowanie strony WWW. Wszystkie te czynniki dowodz, e sprawy zwi zane z poj ciem dost pno ci stron i aplikacji internetowych maj wpływ nie tylko na osoby niepełnosprawne, ale dotykaj całego społecze stwa sieci zarówno twórców (webmasterów), jak i u ytkowników. Bibliografia [1] Clark J., Building Accessible Websites, New Riders Press, [2] Laskowski M., Szymczyk T., Economic and legal aspects of adjusting online advertisements for the visually impaired; Actual Problem of Economics 6 (108) 2010: s [3] Laskowski M., Szymczyk T., Using leisure-oriented applications for detecting potential color vision disorders [w:] Methods of Optimisation and Data Analysis. Selected Issues, University of Szczecin, Szczecin, 2010: s [4] Shirley E., Graeme D., E-learning and blindness: A comparative Study of the Quality of an e-learning experience, Journal of Visual Impairment and Blindness, No. 2, vol. 102, 2008: s [5] Szymczyk T., Laskowski M., Method of Supporting the CAPTCHA-based Registration Process for the Visually Impaired People, Polish Journal of Environmental Studies, Vol.18, no. 3 B, 2008: s [6] Walter N., Nowe media dla niewidomych i słabo widz cych, Wydawnictwo Naukowe UAM, Pozna, [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14]

8 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 56, SELECTED ECONOMICAL, LEGAL AND SOCIAL ISSUES CONCERNING WEB ACCESSIBILITY FOR THE VISUALLY IMPAIRED Author analyzes different aspects of web accessibility: social, legal and economical concerning the visually impaired in the following article. The gains and losses balance of adjusting (or not-adjusting) the website to the needs of visually impaired users is created using the example of social network websites (which were chosen due to the number of their users and the ability to cross-sect throught different social groups). Keywords: accessibility, webaccessibility, visually impaired Maciej Laskowski Instytut Informatyki Wydział Elektrotechniki i Informatyki Politechnika Lubelska ul. Nadbystrzycka 36b

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Firma Informatyczna JazzBIT

Firma Informatyczna JazzBIT Artykuły i obrazy Autor: Stefan Wajda [zwiastun] 10.02.2006. Dodawanie i publikowanie artykułów to najczęstsze zadanie. I chociaż nie jest skomplikowane, może początkujacych wprawiać w zakłopotanie. Trzeba

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 2 listopada 2015 r. z dnia.. 2015 r.

Projekt z dnia 2 listopada 2015 r. z dnia.. 2015 r. Projekt z dnia 2 listopada 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) z dnia.. 2015 r. w sprawie treści, formy oraz sposobu zamieszczenia informacji

Bardziej szczegółowo

Eksperyment,,efekt przełomu roku

Eksperyment,,efekt przełomu roku Eksperyment,,efekt przełomu roku Zapowiedź Kluczowe pytanie: czy średnia procentowa zmiana kursów akcji wybranych 11 spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (i umieszczonych już

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące.

Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące. Programowanie II prowadzący: Adam Dudek Lista nr 8 Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące. Jest to najważniejsza cecha świadcząca o sile programowania

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski DOLiS - 035 1997/13/KR Warszawa, dnia 8 sierpnia 2013 r. Pan Sławomir Nowak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

Bardziej szczegółowo

Część 2 struktura e-paczki

Część 2 struktura e-paczki e-paczka, czyli wysyłam dokumenty do e-urzędu. Andrzej Matejko, Mirosław Januszewski Stowarzyszenie PEMI Część 2 struktura e-paczki.. zaraz po opublikowaniu pierwszej części opracowania otrzymaliśmy szereg

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z ELEKTRONICZNEJ ŚCIEŻKI WYKAZÓW

INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z ELEKTRONICZNEJ ŚCIEŻKI WYKAZÓW INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z ELEKTRONICZNEJ ŚCIEŻKI WYKAZÓW Aby sprawnie korzystać z możliwości wysyłania wykazów z wykorzystaniem elektronicznej skrzynki podawczej należy przede wszystkim założyć sobie skrzynkę

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: Odnowa centrum wsi śegiestów poprzez budowę oświetlenia ulicznego wzdłuŝ drogi powiatowej 1517K w śegiestowie

Dotyczy: Odnowa centrum wsi śegiestów poprzez budowę oświetlenia ulicznego wzdłuŝ drogi powiatowej 1517K w śegiestowie Zp.271.14.2014 Muszyna, dnia 03 kwietnia 2014 r. Miasto i Gmina Uzdrowiskowa Muszyna ul. Rynek 31 33-370 Muszyna Dotyczy: Odnowa centrum wsi śegiestów poprzez budowę oświetlenia ulicznego wzdłuŝ drogi

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez Szanowni Państwo, Mamy przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w usłudze szkoleniowodoradczej z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP, realizowanej

Bardziej szczegółowo

Bolączki międzynarodowego systemu - jak z tego korzystać?

Bolączki międzynarodowego systemu - jak z tego korzystać? Bolączki międzynarodowego systemu - jak z tego korzystać? - zdalne badanie na użytkownikach Case study: Miles and More O Miles&More Zrobiliśmy badanie za pomocą Uxerii Miles&More to system lojalnościowy

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową Umowa pomiędzy Rządami Królestwa Danii, Republiki Estońskiej, Republiki Finlandii, Republiki Federalnej

Bardziej szczegółowo

Poniżej instrukcja użytkowania platformy

Poniżej instrukcja użytkowania platformy Adres dostępowy: http://online.inter-edukacja.wsns.pl/ Poniżej instrukcja użytkowania platformy WYŻSZA SZKOŁA NAUK SPOŁECZNYCH z siedzibą w Lublinie SZKOLENIA PRZEZ INTERNET Instrukcja użytkowania platformy

Bardziej szczegółowo

Rozliczenia z NFZ. Ogólne założenia. Spis treści

Rozliczenia z NFZ. Ogólne założenia. Spis treści Rozliczenia z NFZ Spis treści 1 Ogólne założenia 2 Generacja raportu statystycznego 3 Wczytywanie raportu zwrotnego 4 Szablony rachunków 4.1 Wczytanie szablonów 4.2 Wygenerowanie dokumentów rozliczenia

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI Warszawa, dnia 22 grudnia 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI Anna Streżyńska DI-WRP.0210.14.2015 Pani Justyna Duszyńska Sekretarz Komitetu Rady Ministrów ds. Cyfryzacji Szanowna Pani Sekretarz,

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie)

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie) Załącznik nr 1 do Uchwały nr / II / 2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 201-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu:

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.koweziu.edu.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.koweziu.edu.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.koweziu.edu.pl Warszawa: Produkcja 12 odcinków filmu animowanego na potrzeby projektu współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku.

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI BIURO MINISTRA WYDZIAŁ INFORMACJI Warszawa, dnia 13 października 2007 r. INFORMACJA PRASOWA Minione dwa lata przyniosły przełom w informatyzacji polskiego

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20. Warszawa: dostawa toreb i kubków papierowych z logo Muzeum Warszawy Numer ogłoszenia: 66360-2016; data zamieszczenia: 23.03.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl Page 1 of 5 http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=187619&rok=20... Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: BI, w wersji 9.0

Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp... 3 Obszary analityczne... 3 1. Nowa kostka CRM... 3 2. Zmiany w obszarze: Księgowość... 4 3. Analizy Data Mining...

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rcez.lubartow.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rcez.lubartow.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rcez.lubartow.pl Lubartów: Pełnienie funkcji Koordynatora projektu Nauka - Praktyka - Sukces

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

InsERT GT Własne COM 1.0

InsERT GT Własne COM 1.0 InsERT GT Własne COM 1.0 Autor: Jarosław Kolasa, InsERT Wstęp... 2 Dołączanie zestawień własnych do systemu InsERT GT... 2 Sposób współpracy rozszerzeń z systemem InsERT GT... 2 Rozszerzenia standardowe

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55 Na początku PHP było przystosowane do programowania proceduralnego. Możliwości obiektowe wprowadzono z językiem C++ i Smalltalk. Obecnie nowy sposób programowania występuje w większości językach wysokopoziomowych

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

Audyt SEO. Elementy oraz proces przygotowania audytu. strona

Audyt SEO. Elementy oraz proces przygotowania audytu. strona Audyt SEO Elementy oraz proces przygotowania audytu 1 Spis treści Kim jesteśmy? 3 Czym jest audyt SEO 4 Główne elementy audytu 5 Kwestie techniczne 6 Słowa kluczowe 7 Optymalizacja kodu strony 8 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Platforma do obsługi zdalnej edukacji

Platforma do obsługi zdalnej edukacji Andrzej Krzyżak. Platforma do obsługi zdalnej edukacji Projekt platformy e-learningowej wykonanej w ramach pracy magisterskiej obejmował stworzenie w pełni funkcjonalnego, a zarazem prostego i intuicyjnego

Bardziej szczegółowo

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl 1. Postanowienia ogólne 1.1. Niniejsza Polityka prywatności określa zasady gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania danych w tym również danych osobowych

Bardziej szczegółowo

Regulamin Usługi Certyfikat SSL. 1 Postanowienia ogólne

Regulamin Usługi Certyfikat SSL. 1 Postanowienia ogólne Regulamin Usługi Certyfikat SSL 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin reguluje zasady świadczenia Usługi Certyfikat SSL ( zwanej dalej : Usługa Certyfikat SSL) przez Az.pl Sp. z o.o. z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych Wyciąg z Uchwały Rady Badania nr 455 z 21 listopada 2012 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Uchwała o poszerzeniu możliwości

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Wrocław: Sukcesywna dostawa odczynników chemicznych Numer ogłoszenia: 52649-2012; data zamieszczenia: 06.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy:

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.dzp.pg.gda.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.dzp.pg.gda.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.dzp.pg.gda.pl Gdańsk: Dostawa materiałów promocyjnych dla Politechniki Gdańskiej Wydziału Elektroniki,

Bardziej szczegółowo

PFR Wstępnie wypełnione zeznanie podatkowe. PIT-37 i PIT-38 za rok 2015

PFR Wstępnie wypełnione zeznanie podatkowe. PIT-37 i PIT-38 za rok 2015 PFR Wstępnie wypełnione zeznanie podatkowe PIT-37 i PIT-38 za rok 2015 Wstępnie Wypełnione Zeznanie Podatkowe (PFR) PIT-37 i (PFR) PIT-38 Usługa Wstępnie Wypełnionego Zeznania Podatkowego (PFR) PIT-37

Bardziej szczegółowo

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Dobre praktyki udostępniania on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Udostępnianie on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Budując i udostępniając bazę

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Opis zmian funkcjonalności platformy E-GIODO wprowadzonych w związku z wprowadzeniem możliwości wysyłania wniosków bez podpisu elektronicznego

Opis zmian funkcjonalności platformy E-GIODO wprowadzonych w związku z wprowadzeniem możliwości wysyłania wniosków bez podpisu elektronicznego Opis zmian funkcjonalności platformy E-GIODO wprowadzonych w związku z wprowadzeniem możliwości wysyłania wniosków bez podpisu elektronicznego Wstęp. Dodanie funkcjonalności wysyłania wniosków bez podpisów

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Panel administracyjny

INSTRUKCJA Panel administracyjny INSTRUKCJA Panel administracyjny Konto trenera Spis treści Instrukcje...2 Opisy...3 Lista modułów głównych...3 Moduł szkoleniowy...4 Dodaj propozycję programu szkolenia...4 Modyfikuj arkusz wykładowcy...6

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.arr.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.arr.gov.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.arr.gov.pl Warszawa: Dostawa materiałów promocyjnych - bidonów Numer ogłoszenia: 108724-2016;

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: mc.bip.gov.pl/

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: mc.bip.gov.pl/ Strona 1 z 6 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: mc.bip.gov.pl/ Warszawa: Przeprowadzenie indywidualnych kursów języka angielskiego i

Bardziej szczegółowo

INTERAKTYWNA APLIKACJA MAPOWA MIASTA RYBNIKA INSTRUKCJA OBSŁUGI

INTERAKTYWNA APLIKACJA MAPOWA MIASTA RYBNIKA INSTRUKCJA OBSŁUGI INTERAKTYWNA APLIKACJA MAPOWA MIASTA RYBNIKA INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Budowa okna aplikacji i narzędzia podstawowe... 4 Okno aplikacji... 5 Legenda... 5 Główne okno mapy... 5 Mapa przeglądowa...

Bardziej szczegółowo

Przeciąganie Gratowanie Automatyzacja

Przeciąganie Gratowanie Automatyzacja Przeciąganie Gratowanie Automatyzacja M A S C H I N E N F A B R I K P r z edsiębiorstw o Kim jest? Rausch jest średniej wielkości firmą rodzinną. Czym zajmuje się? Rausch jest wyspecjalizowanym producentem

Bardziej szczegółowo

Regu g l u a l min i n w s w pó p ł ó p ł r p acy O ow o iązuje od dnia 08.07.2011

Regu g l u a l min i n w s w pó p ł ó p ł r p acy O ow o iązuje od dnia 08.07.2011 Regulamin współpracy Obowiązuje od dnia 08.07.2011 1 1. Wstęp Regulamin określa warunki współpracy z firmą Hubert Joachimiak HubiSoft. W przypadku niejasności, prosimy o kontakt. Dane kontaktowe znajdują

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.kuratorium.kielce.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.kuratorium.kielce.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.kuratorium.kielce.pl Kielce: Zakup usług szkoleniowych w ramach środków na doskonalenie nauczycieli

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r.

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. w sprawie: ustalenia instrukcji dotyczącej sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oznaczonych klauzulą

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.womkat.edu.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.womkat.edu.pl 1 z 9 2013-10-09 14:51 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.womkat.edu.pl Katowice: Usługi realizowane w ramach projektu BELFER ONLINE

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Edyta Bielak-Jomaa Warszawa, dnia 1 kwietnia 2016 r. DOLiS 035 2332/15 Prezydent Miasta K. WYSTĄPIENIE Na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Regulamin reklamy produktów leczniczych na terenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białymstoku

Regulamin reklamy produktów leczniczych na terenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białymstoku Regulamin reklamy produktów leczniczych na terenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białymstoku 1 1. Niniejszy Regulamin określa zasady prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej zamawiającego: www.swietokrzyska.ohp.pl. I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Inny: Ochotnicze Hufce Pracy.

Adres strony internetowej zamawiającego: www.swietokrzyska.ohp.pl. I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Inny: Ochotnicze Hufce Pracy. Kielce: Zorganizowanie i przeprowadzenie szkolenia zawodowego: posadzkarz - glazurnik, organizowanego przez Ośrodek Szkolenia Zawodowego w Opatowie, w ramach projektu OHP jako realizator usług rynku pracy,

Bardziej szczegółowo

Akademia Rodzinnych Finansów

Akademia Rodzinnych Finansów Akademia Rodzinnych Finansów Program edukacyjny zainicjowany przez Provident Polska w drugiej połowie 2007 roku. Ma na celu szerzenie wiedzy, rozwijanie umiejętności i kształtowanie pozytywnych nawyków

Bardziej szczegółowo

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej A Instrukcja użytkownika Instalacja usług wersja 1.1 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ul. Batorego 5, 02-591 Warszawa www.epuap.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Generowanie kodów NC w środowisku Autodesk Inventor 2014

Generowanie kodów NC w środowisku Autodesk Inventor 2014 Biuletyn techniczny Inventor nr 41 Generowanie kodów NC w środowisku Autodesk Inventor 2014 Opracowanie: Tomasz Jędrzejczyk 2014, APLIKOM Sp. z o.o. 94-102 Łódź ul. Nowe Sady 6 tel.: (+48) 42 288 16 00

Bardziej szczegółowo

Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012; data zamieszczenia: 15.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012; data zamieszczenia: 15.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi 1 z 5 2012-03-15 12:05 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.pupgdynia.pl Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012;

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.coi.gov.pl/, coi.ssdip.bip.gov.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.coi.gov.pl/, coi.ssdip.bip.gov. 1 z 5 2015-09-09 16:35 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.coi.gov.pl/, coi.ssdip.bip.gov.pl/ Warszawa: Organizacja dwudniowej konferencji

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wawer.warszawa.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wawer.warszawa.pl Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wawer.warszawa.pl Warszawa: Ochrona osób i mienia w obiektach Urzędu m. st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Rzeszów: Usługi szkoleniowe w zakresie: Prawo jazdy kat. C z

Rzeszów: Usługi szkoleniowe w zakresie: Prawo jazdy kat. C z 1 z 5 2014-05-19 13:33 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.pup.rzeszow.pl Rzeszów: Usługi szkoleniowe w zakresie: Prawo jazdy kat.

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.eitplus.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.eitplus.pl 1 z 5 2015-12-18 11:28 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.eitplus.pl Wrocław: Przeglądy i serwisy systemu SAP i oddymiania, SMS,

Bardziej szczegółowo

W nawiązaniu do korespondencji z lat ubiegłych, dotyczącej stworzenia szerszych

W nawiązaniu do korespondencji z lat ubiegłych, dotyczącej stworzenia szerszych W nawiązaniu do korespondencji z lat ubiegłych, dotyczącej stworzenia szerszych mechanizmów korzystania z mediacji, mając na uwadze treść projektu ustawy o mediatorach i zasadach prowadzenia mediacji w

Bardziej szczegółowo

Poznań: Usługa ochrony szpitala Numer ogłoszenia: 187851-2015; data zamieszczenia: 21.12.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Poznań: Usługa ochrony szpitala Numer ogłoszenia: 187851-2015; data zamieszczenia: 21.12.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi 1 z 5 2015-12-21 23:20 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.spsk2.pl/zp/pokaz2.php?n=408_2015 Poznań: Usługa ochrony szpitala Numer

Bardziej szczegółowo

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi od studentów kwestionujące

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi od studentów kwestionujące RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-686330-I/11/ST/KJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap Urzędzie Gminy w Ułężu

Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap Urzędzie Gminy w Ułężu Załącznik nr 1 do Zarządzenia Wójta Gminy Ułęż nr 21 z dnia 14 maja 2014r. Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap Urzędzie Gminy w Ułężu Spis treści Użyte pojęcia i skróty...

Bardziej szczegółowo

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

V zamówienia publicznego zawarcia umowy ramowej ustanowienia dynamicznego systemu zakupów (DSZ) SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA

V zamówienia publicznego zawarcia umowy ramowej ustanowienia dynamicznego systemu zakupów (DSZ) SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Żurawica: Wykonanie nawierzchni z masy bitumiczno-mineralnej na drogach gminnych (Fundusz Sołecki) Numer ogłoszenia: 100139-2015; data zamieszczenia: 06.07.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - roboty budowlane

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Twierdzenie Bayesa. Indukowane Reguły Decyzyjne Jakub Kuliński Nr albumu: 53623

Twierdzenie Bayesa. Indukowane Reguły Decyzyjne Jakub Kuliński Nr albumu: 53623 Twierdzenie Bayesa Indukowane Reguły Decyzyjne Jakub Kuliński Nr albumu: 53623 Niniejszy skrypt ma na celu usystematyzowanie i uporządkowanie podstawowej wiedzy na temat twierdzenia Bayesa i jego zastosowaniu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ops-targowek.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ops-targowek.waw.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: ops-targowek.waw.pl Warszawa: przeprowadzenie szkolenia realizowanego w ramach projektu Aktywny Targówek

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.dzp.pg.gda.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.dzp.pg.gda.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.dzp.pg.gda.pl Gdańsk: Usługa wykonania tłumaczenia pisemnego tłumaczenia tekstu technicznego

Bardziej szczegółowo

2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:

2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Tarnobrzeg: W.Sz.II.1/187/11 - Dostawa sprzętu i aparatury medycznej dla Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu Numer ogłoszenia: 372662-2011; data zamieszczenia: 09.11.2011

Bardziej szczegółowo

stolarki okiennej w budynku Zespołu Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach przy ulicy

stolarki okiennej w budynku Zespołu Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach przy ulicy Page 1 of 6 Katowice: Naprawa przecieków w dachu oraz wymiana stolarki okiennej w budynku Zespołu Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach przy ulicy Powsta ców 31 Numer ogłoszenia: 226428-2010;

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU- DOSTAWY

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU- DOSTAWY Numer ogłoszenia: 397380-2009; data zamieszczenia: 17.11.2009 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU- DOSTAWY WdroŜenie systemu kolejkowego, informowania klienta i badania opinii Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap w Urzędzie Miejskim w Łabiszynie

Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap w Urzędzie Miejskim w Łabiszynie Załącznik do Zarządzenia Nr 120.16.2014 Burmistrza Łabiszyna z dnia 25 kwietnia 2014 r. Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap w Urzędzie Miejskim w Łabiszynie ""BSES Spis treści

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WebPTB 1.0

INSTRUKCJA WebPTB 1.0 INSTRUKCJA WebPTB 1.0 Program WebPTB wspomaga zarządzaniem budynkami w kontekście ich bezpieczeństwa fizycznego. Zawiera zestawienie budynków wraz z ich cechami fizycznymi, które mają wpływ na bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie bez barier. Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnością

Fundusze Europejskie bez barier. Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnością Fundusze Europejskie bez barier Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnością Dostępne Fundusze Europejskie Osoby z niepełnosprawnościami stanowią ok. 12 proc. mieszkańców Polski. Osoby z niepełnosprawnością

Bardziej szczegółowo

System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online. Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o.

System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online. Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o. System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o. 1 Agenda Część 1 O firmie Część 2 System Komunikacji Niewerbalnej Seventica Część 3 Wdrożenia SKNS

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mopr.siedlce.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mopr.siedlce.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mopr.siedlce.pl Siedlce: Świadczenie usług medycznych w zakresie wydawania orzeczeń przez Powiatowy

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do zarządzenia Burmistrza Gminy Brwinów nr 32.2011 z dnia 29 marca 2011 roku

Załącznik Nr 1 do zarządzenia Burmistrza Gminy Brwinów nr 32.2011 z dnia 29 marca 2011 roku Załącznik Nr 1 do zarządzenia Burmistrza Gminy Brwinów nr 32.2011 z dnia 29 marca 2011 roku Instrukcja dotycząca sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oznaczonych klauzulą zastrzeżone oraz

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska

Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska Regulamin korzystania z aplikacji mobilnej McDonald's Polska I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Niniejszy regulamin ( Regulamin ) określa zasady korzystania z aplikacji mobilnej McDonald s Polska uruchomionej

Bardziej szczegółowo

32. Metody badania użyteczności stron WWW

32. Metody badania użyteczności stron WWW 32. Metody badania użyteczności stron WWW 27 października 2015 1 Po co? Kiedy? 2 Po co? Kiedy? Po co? Po co przeprowadza się badanie użyteczności stron WWW? Po co? Kiedy? Kiedy? Kiedy wykonuje się takie

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.teatrkto.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.teatrkto.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.teatrkto.pl Kraków: Usługi hotelowe związane z realizacją projektu ULICA 26 Street Art - XXVI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy.

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Oferent: FlowService Adresat: Oferta Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Warszawa, lipiec 2006 Wstęp Przedmiotem niniejszej oferty jest wdrożenie systemu

Bardziej szczegółowo