Energia odnawialna zmienia świat

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Energia odnawialna zmienia świat"

Transkrypt

1 Energia odnawialna zmienia świat Dyrekcja Generalna ds. Energii

2 Europe Direct to serwis, który pomoże Państwu znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące Unii Europejskiej. Numer bezpłatnej infolinii *: * Niektórzy operatorzy telefonii komórkowej nie udostępniają połączeń z numerami lub pobierają za nie opłaty. Informacje na temat polityki Unii Europejskiej w zakresie energii odnawialnej są dostępne na stronie internetowej Dane katalogowe znajdują się na końcu niniejszej publikacji. Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2011 ISBN doi: /59205 Unia Europejska, 2011 Powielanie dozwolone pod warunkiem podania źródła. Tekst ukończono w październiku 2010 r. Zdjęcie na okładce: istockphoto Zdjęcia dzięki uprzejmości: Unii Europejskiej, istockphoto, Kyrana O Neilla w imieniu The Convention Centre Dublin, Shutterstock Printed in Belgium WYDRUKOWANO NA PAPIERZE BIAŁYM BEZCHLOROWYM

3 Przedmowa Nigdy wcześniej polityka europejska w zakresie energii odnawialnej nie była aż tak ważna. Energia odnawialna odgrywa zasadniczą rolę w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych oraz innych form zanieczyszczenia, różnicowaniu źródeł oraz poprawie bezpieczeństwa dostaw energii, jak również zapewnieniu przodującego na świecie przemysłu technologii czystej energii. Z tego właśnie względu przywódcy Unii Europejskiej uzgodnili prawnie wiążące cele krajowe w zakresie zwiększenia udziału energii odnawialnej, zakładające osiągnięcie poziomu 20% w całej Unii do 2020 r. Cele te, ujęte w dyrektywie dotyczącej energii odnawialnej, stanowią najważniejszy punkt europejskich ram regulacyjnych w tej dziedzinie. Europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych zapewnia ramy rozwoju nowych inicjatyw przemysłowych. Normy w zakresie etykiet efektywności energetycznej oraz ekoprojektowania energetycznego pomagają poprawić efektywność energetyczną oraz zredukować zużycie energii. Dyrektywa dotycząca energii odnawialnej wymaga, aby planowanie, szkolenie, kryteria zrównoważenia i inne reformy regulacyjne zapewniały powszechne stosowanie czystych technologii na rzecz osiągnięcia wyznaczonego celu w wysokości 20%. Wskazane ramy europejskie powinny pomóc w przejściu ku bardziej zrównoważonym źródłom energii. Krajowe i regionalne władze muszą zatem podjąć środki i ograniczyć przeszkody, natomiast obywatele jako konsumenci energii, pracownicy, gospodarstwa domowe oraz producenci energii mogą aktywnie ograniczać jej zużycie oraz uczynić takie zużycie bardziej ekologicznym. W niniejszej broszurze przestawiono zarys ram regulacyjnych oraz objaśniono rozmaite technologie będące do naszej dyspozycji bądź znajdujące się na etapie rozwoju, dzięki którym cel 20% może okazać się pierwszym krokiem w kierunku przyszłości niskoemisyjnej energii. Wierzę, że nasze miejsca pracy, nasz przemysł, nasza przyszłość oraz planeta zależą od tego. Razem możemy zmienić naszą przyszłość na lepsze! Günther Oettinger Komisarz europejski ds. energii 1

4

5 Spis treści Popyt na energię odnawialną 4 Ochrona środowiska 4 Zabezpieczenie dostaw energii 5 Pobudzanie gospodarki 5 Zastosowanie energii odnawialnej 6 Elektryczność 6 Ogrzewanie i chłodzenie 7 Transport 7 Energia odnawialna w UE wizja na 2020 r. 8 Zmiana klimatu a cele efektywności energetycznej 10 Jak osiągnąć wyznaczone cele? 11 Najważniejsze rodzaje energii odnawialnej 12 Bioenergia: biomasa, biogaz i biopaliwa 12 Energia słoneczna 14 Energia wiatrowa 17 Energia oceaniczna 18 Energia wodna 19 Energia geotermalna i pompy ciepła 20 Spojrzenie w przyszłość 21 Inteligentna energia 21 Strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych 22 Perspektywy na lata 2020 i

6 Popyt na energię odnawialną Miliony ludzi w całej Europie starają się żyć bardziej ekologicznie. Dążymy do ograniczenia zanieczyszczeń oraz własnego śladu węglowego, jednak nie zawsze jest to łatwe. Na szczeblu europejskim Unia Europejska wdraża polityki, które pomogą nam zrealizować te cele. Zastosowanie odnawialnych źródeł energii to skuteczny sposób, by uczynić nasze dostawy energii bardziej przyjaznymi dla środowiska. Wielu obywateli UE chciałoby uzyskać więcej informacji na temat tego, czym są odnawialne źródła energii oraz jak można je najlepiej wykorzystać. Mamy nadzieję, że niniejsza broszura przedstawi takie niezbędne informacje. Dlaczego zatem energia odnawialna jest tak atrakcyjna? Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Umożliwia ona nam zróżnicowanie źródeł energii oraz ograniczenie naszej nadmiernej zależności od gazu, węgla i ropy. Stanowi więc najpewniejszy środek prowadzący do zmniejszenia emisji oraz poprawy bezpieczeństwa dostaw energii. Ponadto w okresie gospodarczej niepewności to właśnie sektor technologii energii odnawialnych stale się rozwija, zapewniając miejsca pracy i powstawanie nowych technologii, dzięki czemu pomaga Europie zachować jej czołową pozycję w zakresie globalnych innowacji przemysłowych. Ochrona środowiska Sposób pozyskiwania energii jest kluczowy dla wysiłków na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym oraz ograniczania zanieczyszczeń. Nasze bieżące zaopatrzenie w energię nadal zdominowane jest przez paliwa kopalne, które podczas spalania emitują gazy cieplarniane. Natomiast odnawialne źródła energii w całym okresie eksploatacji nie emitują gazów cieplarnianych bądź emitują jedynie niewielkie ich ilości. Zwiększenie ich udziału w koszyku źródeł energii pomoże ograniczyć emisję takich gazów oraz zredukować nasz zbiorowy ślad węglowy. Udział energii odnawialnych 1 na poziomie 20% może ograniczyć roczne emisje dwutlenku węgla o Mt. Energia odnawialna pomoże także zredukować zanieczyszczenie powietrza, wpływając tym samym bezpośrednio na nasze zdrowie. 4 1 Na podstawie pomiaru końcowego zużycia energii brutto (GFEC).

7 Zabezpieczenie dostaw energii Państwa UE są w coraz większej mierze zależne od importu paliw kopalnych (ropy i gazu), wykorzystywanych w transporcie i do produkcji elektryczności. Około połowy energii zużywanej w Unii Europejskiej pochodzi z importu. Co więcej, paliwa kopalne stanowią 78% wewnętrznego zużycia energii brutto w UE (zob. wykres). Europa odnosi korzyści z rozszerzenia zakresu dostępnych paliw do produkcji energii, a także źródeł oraz liczby dostawców takich paliw. Zróżnicowanie takie ogranicza ryzyko przerw w dostawach oraz zmienność cen, jak również pobudza efektywność przez zwiększanie konkurencji w sektorze energetycznym. Udział energii odnawialnych na poziomie 20% może zredukować o 200 Mtoe 2 wielkość importu paliw kopalnych rocznie 3. Wewnętrzne zużycie brutto według paliwa (UE-27, 2008) Pobudzanie gospodarki Energia ze źródeł odnawialnych to także doskonała okazja do pobudzenia przemysłowej konkurencyjności Europy. Rozwój nowych, niskoemisyjnych źródeł energii jest niezbędny, by uniknąć ogromnych kosztów wynikających ze zmiany klimatu i zanieczyszczenia, a utrzymanie Europy na czołowej pozycji w tej dziedzinie ma decydujące znaczenie dla gospodarki. Zaawansowany technologicznie, ekologiczny rozwój przemysłowy wnosi nową wartość w postaci ekologicznych miejsc pracy oraz wzmacnia przemysłową siłę Europy. Europejskie firmy aktualnie dominują w światowym sektorze produkcji energii odnawialnej, zatrudniając ponad 1,5 mln osób oraz generując obroty rzędu przeszło 50 mld euro. Trwały i silny wzrost sektora może przyczynić się do utworzenia kolejnego miliona miejsc pracy do 2020 r. oraz podwojenia, a nawet potrojenia wartości obrotów. Ropa 36,5% Gaz 24,5% Energia jądrowa 13,4% Źródła odnawialne 8,4% Paliwa stałe 17% Inne 0,2% Źródło: Eurostat. 2 Mln ton ekwiwalentu ropy. 3 Na podstawie pomiaru końcowego zużycia energii brutto (GFEC). 5

8 Zastosowanie energii odnawialnej Energia odnawialna może być wykorzystywana do zaspokajania wszystkich naszych potrzeb energetycznych do wytwarzania elektryczności, zapewnienia transportu oraz ogrzewania naszych domów. Różne rodzaje energii odnawialnej (zob. str ) można wykorzystywać na rozmaite sposoby, przy czym nie wszystkie nadają się do wszelkich zastosowań. Energia wodna i wiatrowa wykorzystywana jest wyłącznie do produkcji elektryczności, natomiast inne źródła, takie jak biomasa (materia organiczna), energia geotermalna i słoneczna, mogą być stosowane do wytwarzania zarówno elektryczności, jak i ciepła. Elektryczność Energia ze źródeł odnawialnych już dzisiaj pomaga w produkcji elektryczności, którą wykorzystujemy na co dzień, gdy włączamy światło lub oglądamy telewizję (zob. tabela). Fakt, że rynki energii w UE zostały otwarte na szerszą konkurencję, zapewnia także konsumentom możliwość wyboru dostawcy energii elektrycznej, którzy w większym stopniu wykorzystują źródła energii odnawialnej. Udział źródeł odnawialnych w produkcji elektryczności, 2008 (TWh 4 oraz %) Energia wiatrowa 20,9 % Energia słoneczna (fotowoltaiczno-termiczna) 1,3 % Biomasa 19 % Energia wodna 57,7 % Energia geotermalna 1 % Całkowita produkcja elektryczności w UE-27 Źródła energii odnawialnej łącznie TWh 567 TWh Udział źródeł energii odnawialnej 16,8 % Źródło: Eurostat. 6 4 Terawatogodziny.

9 Ogrzewanie i chłodzenie Sektor grzewczo-chłodniczy odpowiada za połowę końcowego zużycia energii w UE, dostarczając ciepło do naszych mieszkań, budynków oraz dla przemysłu, jak również zapewniając ogrzewanie wody. Odnawialne źródła energii, takie jak biomasa (która obecnie dominuje w dziedzinie zużycia ciepła), energia słoneczna i geotermalna, mogą potencjalnie odegrać ważną rolę w sektorze grzewczym i chłodniczym. Odnawialne źródła energii stanowią jednak jedynie 12% całkowitej energii zużywanej do ogrzewania i chłodzenia, potencjał ten pozostaje więc w dużym stopniu niewykorzystany. Oznacza to, że należy zwiększyć wysiłki na rzecz włączenia technologii wykorzystywania odnawialnych źródeł energii do głównego nurtu przemysłu grzewczego i chłodniczego. Istnieje także możliwość szerszego wykorzystania elektrociepłowni spalających biomasę, które jednocześnie produkują elektryczność i ciepło, zwiększając w ten sposób całkowitą wydajność energetyczną. Udział źródeł odnawialnych w całkowitym zapotrzebowaniu na ciepło (UE-27, 2008) Mtoe Biomasa 63,5 Transport Udział transportu w zużyciu energii oraz emisji gazów cieplarnianych z czasem zwiększył się, powodując konieczność poprawienia efektywności paliwowej oraz ograniczenia emisji z transportu. Co więcej, 96% energii w sektorze transportowym jest wytwarzanych z produktów ropopochodnych. Biopaliwa (paliwa produkowane z materii organicznej) stanowią w transporcie główną alternatywę dla benzyny i oleju napędowego, ponieważ są powszechnie dostępne oraz możliwe do zastosowania w normalnych pojazdach. Wykorzystanie biopaliw, takich jak biodiesel, bioetanol i biogaz, może sprzyjać bardziej zrównoważonemu zużyciu energii w transporcie oraz ograniczeniu zależności od paliw kopalnych. Biopaliwa zasadniczo emitują też mniej gazów cieplarnianych niż paliwa kopalne i mogą pomóc UE w realizacji zobowiązań wiążących się z ograniczeniem takich emisji. Pojazdy napędzane energią elektryczną wytwarzaną z odnawialnych źródeł energii to kolejny sposób na zwiększenie zużycia energii odnawialnej w transporcie. Obecnie poziom wykorzystania takich pojazdów jest jeszcze niski, jednak oczekuje się jego dynamicznego wzrostu. Energia słoneczna cieplne 1,1 Energia geotermalna 0,7 Pompy cieplne 5 2,2 Źródła energii odnawialnej łącznie 67,5 Całkowite zapotrzebowanie na ciepło 564,7 Udział źródeł energii odnawialnej 12% Źródło: Eurostat. 5 Dane z krajów, które zgłosiły informacje. 7

10 Energia odnawialna w UE wizja na 2020 r. Unia Europejska jest światowym liderem w dziedzinie energii odnawialnej, a sektor ten ma obecnie duże znaczenie gospodarcze. Wraz z rozwojem technologii odnawialnych wytwarzanie energii odnawialnej stale rosło, a koszty ulegały obniżeniu. Jednakże rozwój ten nie ma w UE równomiernego charakteru energia odnawialna nadal stanowi jedynie niewielki ułamek całkowitego unijnego koszyka energetycznego. Ponieważ zewnętrzne skutki stosowania paliw kopalnych, takie jak wpływ na środowisko, nie są w pełni uwzględniane, energia odnawialna nadal nie jest konkurencyjna. Różne źródła energii odnawialnej znajdują się na różnych etapach rozwoju technologicznego i komercyjnego. W sprzyjających warunkach zastosowanie energii wiatrowej, wodnej, biomasy i energii słoneczno-cieplnej jest ekonomicznie opłacalne. Inne źródła, jak na przykład ogniwa fotowoltaiczne (w których do wytwarzania energii elektrycznej z promieniowania słonecznego wykorzystywane są panele krzemowe), wymagają większego popytu, by zwiększyć efekt skali. Skoro zatem źródła energii odnawialnej zaznaczyły swoją obecność oraz zapewniają bardziej przyjazną środowisku energię, pozostaje jeszcze zwiększyć ich udział na rynku oraz ustanowić je jako oszczędne, powszechnie stosowane opcje. Przedstawione dane liczbowe odzwierciedlają sytuację energii odnawialnej w UE. Więcej informacji na temat innych źródeł można znaleźć w następnych rozdziałach oraz na stronie internetowej UE wyznaczyła na 2010 r. krajowe indykatywne cele dotyczące energii odnawialnej w obszarze elektryczności i transportu, ich realizacja jest jednak mało prawdopodobna. W związku z tym w 2009 r. UE zatwierdziła silniejszą dyrektywę, która została jednogłośnie przyjęta przez Radę oraz przez znaczną większość członków Parlamentu Europejskiego. Kluczowym elementem tej dyrektywy jest zbiór prawnie wiążących krajowych celów, zakładających udział energii odnawialnej na poziomie 20% w całej UE. 8 Państwa UE muszą opracować krajowe plany działania w celu realizacji swoich zobowiązań oraz wyznaczyć konkretne cele dla sektorów: energii elektrycznej, grzewczo-chłodniczego i biopaliw. Plany będą odzwierciedlały krajowe okoliczności, takie jak dostępność odnawialnych źródeł energii w poszczególnych krajach. Są one zamieszczane na stronach internetowych platformy informacyjnej Komisji Europejskiej poświęconej energii odnawialnej: transparency_platform/transparency_platform_en.htm.

11 Wytwarzanie energii pierwotnej ze źródeł energii odnawialnej w rozbiciu na poszczególne źródła (UE-27, 2008) Komunalne odpady stałe 10% Biopaliwa 6,9% Biogaz 5,1% Energia wodna 19 % Udział energii odnawialnej w końcowym zużyciu energii brutto Udział energii odnawialnej w 2005 r. Cel udziału energii odnawialnej na 2020 r. Belgia 2,2% 13% Bułgaria 9,4% 16% Republika Czeska 6,1% 13% Dania 17% 30% Energia wiatrowa 6,9% Energia słoneczna 1,2% Energia geotermalna 3,9% Niemcy 5,8% 18% Estonia 18% 25% Irlandia 3,1% 16% Grecja 6,9% 18% Hiszpania 8,7% 20% Źródło: Eurostat. Drewno 47% Biomasa i odpady 69% Francja 10,3% 23% Włochy 5,2% 17% Cypr 2,9% 13% Łotwa 32,6% 40% Litwa 15% 23% Uwzględniając szczególną wrażliwość oraz zależność sektora transportu od ropy, dyrektywa w sprawie energii ze źródeł odnawialnych określa także minimalny cel udziału energii odnawialnej (biopaliwa, odnawialna energia elektryczna) na poziomie 10% do 2020 r. dla wszystkich państw członkowskich UE w całkowitym zużyciu benzyny i oleju napędowego w europejskim sektorze transportu. Dyrektywa określa kompleksowe kryteria zrównoważenia w produkcji biopaliw w UE i poza nią. Aby zakwalifikować się do uzyskania dotacji lub zostać uwzględnionym w realizacji celu, emisje tych paliw w całym cyklu produkcyjno-eksploatacyjnym muszą być od 2010 r. co najmniej o 35% mniejsze niż emisje paliw kopalnych, przy czym do 2018 r. wartość ta musi wzrosnąć do 60%. Biopaliwa nie mogą być produkowane Luksemburg 0,9% 11% Węgry 4,3% 13% Malta 0% 10% Niderlandy 2,4% 14% Austria 23,3% 34% Polska 7,2% 15% Portugalia 20,5% 31% Rumunia 17,8% 24% Słowenia 16% 25% Słowacja 6,7% 14% Finlandia 28,5% 38% Szwecja 39,8% 49% Zjednoczone Królestwo 1,3% 15% UE-27 8,5% 20% 9

12 na terenach o dużym zróżnicowaniu biologicznym (starodrzew, obszary trawiaste, obszary chronione) ani też na terenach przekształconych z obszarów zasobnych w pierwiastek węgla (tereny podmokłe i obszary stale zalesiane). Dyrektywa wymaga także od państw członkowskich i Komisji monitorowania wpływu na glebę, wodę i powietrze, a także uwzględnienia kwestii społecznych. Ponadto przyznawane są premie za biopaliwa drugiej generacji (takie jak bioetanol ze słomy) oraz zastosowanie energii elektrycznej w transporcie. Kryteria zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do biopaliw ustanowione w dyrektywie to pierwsze prawnie wiążące zasady zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych w dowolnym miejscu na świecie. Wywołały one już dyskusje w sprawie zapewnienia zrównoważonego wykorzystywania zasobów w sektorach takich, jak rolnictwo, oraz w innych regionach i krajach. Zmiana klimatu a cele efektywności energetycznej Założenia dotyczące energii odnawialnej oraz odnawialnych źródeł energii w transporcie przyczynią się do realizacji celu UE zakładającego ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 20% do 2020 r. w odniesieniu do stanu z 1990 r. Musi to iść w parze z większą efektywnością energetyczną wynika stąd cel poprawy efektywności energetycznej UE o 20% w relacji do projekcji na 2020 r. oraz z ograniczonym zużyciem paliw kopalnych. Najważniejsze dyrektywy UE w sprawie energii i klimatu: Energia wytwarzana ze źródeł odnawialnych (dyrektywa 2009/28/WE) Charakterystyka energetyczna budynków zmieniona (dyrektywa 2010/31/UE) Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej (dyrektywa 2003/96/WE) Kogeneracja (dyrektywa 2004/8/WE) Zmieniona dyrektywa w sprawie handlu uprawnieniami do emisji (dyrektywa 2009/29/WE) Decyzja w sprawie wspólnych wysiłków dotycząca emisji gazów cieplarnianych z sektorów nieobjętych systemem handlu emisjami (decyzja nr 406/2009/WE) 10

13 Jak osiągnąć wyznaczone cele? Realizacja celów wymaga znaczącego wzrostu we wszystkich trzech sektorach energii odnawialnej energii elektrycznej, ogrzewania i chłodzenia oraz transportu. To z kolei wymaga zrozumienia i podjęcia wspólnych starań przez wszystkie rządy UE, przemysł oraz społeczeństwo. UE wspiera odnawialne źródła energii od lat 80. ubiegłego wieku przez prowadzoną politykę, prawodawstwo, finansowanie oraz badania. Ponadto wdrażanie przez państwa członkowskie prawa UE będzie prowadziło do większego wsparcia, eliminacji barier administracyjnych, takich jak nadmiernie złożone zasady planowania, lepszego dostępu sieci do energii elektrycznej z odnawialnych źródeł oraz do lepszych informacji o produktach i instalatorach dla konsumentów. Do innych inicjatyw UE należy Porozumienie Burmistrzów, w ramach którego przeszło 1800 burmistrzów z całej UE zobowiązało się przekroczyć cele UE na 2020 r. w zakresie ograniczenia emisji dwutlenku węgla, jak również pomoc techniczna w ramach inicjatywy ELENA, zarządzanej wspólnie przez Komisję Europejską i Europejski Bank Inwestycyjny, a mającą na celu wspieranie samorządów lokalnych i regionalnych w pozyskiwaniu środków finansowych na realizację projektów z zakresu zrównoważonej energii. Zaangażujmy się inicjatywa ManagEnergy oraz kampania Energetyka zrównoważona środowiskowo dla Europy Unia oferuje szereg programów na rzecz promowania szerszego zaangażowania w dziedzinie zrównoważonej energii. Inicjatywa Komisji Europejskiej ManagEnergy wspiera samorządy lokalne i regionalne, a także współpracujące z nimi podmioty, takie jak agencje energetyczne działające w obszarze efektywności energetycznej i energii odnawialnej, w postaci interaktywnej strony internetowej, warsztatów szkoleniowych oraz imprez kontaktowych. Kampania Komisji Energetyka zrównoważona środowiskowo dla Europy podnosi świadomość społeczeństwa w zakresie zrównoważonej energii, również w ramach Europejskiego Tygodnia Zrównoważonej Energii oraz Dni Energii, oraz pomaga wszystkim zainteresowanym w zmianie krajobrazu energetycznego. Więcej na temat możliwości zaangażowania można znaleźć w internecie: 11

14 Najważniejsze rodzaje energii odnawialnej Bioenergia: biomasa, biogaz i biopaliwa Biomasa pochodzi z różnych rodzajów materii organicznej: z roślin energetycznych (nasion oleistych, roślin zawierających cukier), produktów leśnictwa, rolnictwa oraz miejskich odpadów, takich jak drewno i odpady z gospodarstw domowych. Biomasę można wykorzystywać do ogrzewania, produkowania elektryczności lub biopaliw dla transportu. 12 Biomasa: LahtiStreams Ta innowacyjna elektrownia gazyfikacji wtórnych paliw stałych (solid recovered fuels SRF) została stworzona przez Lahti Energia Oy z Finlandii. Technologia wykorzystania czystej biomasy stałej w kogazyfikacji do wytwarzania energii węglowej została już zaprezentowana. Jednakże projekt ten wykorzystuje oczyszczanie gorącym gazem oraz kocioł gazowy o wysokim cyklu parowym, który umożliwia osiągnięcie ogólnej wydajności wytwarzania energii o 35% wyższej w trybie kondensacji, spełniając tym samym ograniczenia określone w dyrektywie UE w sprawie spalania odpadów. Umożliwia to produkcję elektryczności/wtórnych paliw stałych o 40% wyższą niż w przypadku najnowocześniejszych kotłów rusztowych spalania odpadów mieszanych. Wykorzystanie biomasy znacznie zmniejsza emisję gazów cieplarnianych. Dwutlenek węgla wydzielany w czasie jej spalania jest równoważony przez ilość pochłoniętą w czasie wzrostu rośliny. Jednakże nie da się uniknąć pewnej emisji przy uprawie roślin oraz produkcji paliwa tak więc biomasa nie jest całkowicie wolna od emisji dwutlenku węgla. Poszczególne rodzaje biomasy wykorzystują różne technologie i procesy do produkcji bioenergii, wskazane poniżej. Biomasa stała (na przykład drewno i słoma) może być wykorzystywana do produkcji bioenergii w procesach takich, jak spalanie, piroliza, hydroliza lub gazyfikacja. Biogaz może być produkowany z odpadów organicznych w procesie fermentacji beztlenowej oraz pozyskiwany z gazu powstającego na wysypiskach. Może być stosowany do napędzania pojazdów przystosowanych do spalania gazu naturalnego. Dlaczego warto wykorzystywać biomasę? Pozwala na dywersyfikację dostaw energii. Zastępuje konwencjonalne paliwa, emitujące duże ilości dwutlenku węgla. Pomaga w recyklingu odpadów. Chroni i tworzy miejsca pracy na obszarach wiejskich. Umacnia pozycję technologicznego lidera UE w dziedzinie bioenergii.

15 Biopaliwa i biopłyny powstają ze źródeł odnawialnych wykorzystujących biomasę (materię organiczną lub rośliny). Obecnie stanowią one jedyne powszechnie dostępne źródło energii, które może zastąpić paliwa kopalne w sektorze transportu. Istnieją dwa główne rodzaje biopaliw (biomasy wykorzystywanej w sektorze transportu) biodiesel i bioetanol. Oba rodzaje to paliwa płynne wytwarzane obecnie w przeważającej mierze z roślin uprawnych. Biodiesel jest głównie wytwarzany z roślin oleistych, takich jak rzepak lub słonecznik. Powstaje w wyniku reakcji olejów roślinnych z metanolem. Bioetanol jest wytwarzany głównie w procesie fermentacji cukru z buraków cukrowych, różnych zbóż, owoców, a nawet z wina. Biopaliwa drugiej generacji, szczególnie promowane przez nową dyrektywę, są wytwarzane z biomasy celulozowej. Umożliwia to zastosowanie nowych metod produkcji biopaliw z produktów rolnych, leśnych, drewna, miazgi i papieru, produktów ubocznych i odpadów w bardziej zaawansowanych procesach. Dlaczego warto wykorzystywać biopaliwa? Stanowią jedyną powszechnie dostępną odnawialną alternatywę wobec paliw kopalnych w transporcie. Pomagają w recyklingu odpadów. Pozwalają na dywersyfikację źródeł dostaw energii w państwach nieprodukujących ropy naftowej. Ograniczają emisję dwutlenku węgla oraz inne formy zanieczyszczeń. Tworzą miejsca pracy, szczególnie w rolnictwie i leśnictwie. Wszystkie biopaliwa i biopłyny wytwarzane przy wsparciu funduszy publicznych w UE bądź uwzględniane w celach państw członkowskich dotyczących energii odnawialnej w transporcie muszą być zgodne z reżimem zrównoważonego rozwoju dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Biopaliwa: inicjatywa technologiczna na rzecz zrównoważonej produkcji biopaliw Komisja Europejska oraz sektor przemysłowy UE uruchomiły znaczącą inicjatywę technologii energetycznej na rzecz zrównoważonej produkcji biopaliw. Przemysł opracuje nowe sposoby przekształcania pozostałości biomasy na etanol oraz inne wartościowe produkty, wykorzystując w tym celu zaawansowane i innowacyjne technologie. Sześć dużych projektów demonstracyjnych podejmie problem kompletnego łańcucha konwersji: od wykorzystania biomasy przez pośrednie etapy przetwarzania po konwersję na produkty końcowe w zakładach demonstracyjnych działających na dużą skalę. Projekty obejmują: Kacelle LED FibreEtOH stories/upm_is_looking_into_ethanol_production BIOLYFE OPTFUEL BIO-DME 13

16 Energia słoneczna Słońce jest podstawowym źródłem energii dla naszej planety. Systemy wykorzystujące energię słoneczną są w stanie przechwycić promienie słoneczne oraz wysoką temperaturę i przetworzyć je w czyste źródło energii cieplnej lub elektryczności. Energia słoneczna cieplna: SOLERA Założeniem tego projektu jest stworzenie wysoce zintegrowanych systemów ogrzewania i chłodzenia domów, małych budynków biurowych i hoteli z wykorzystaniem energii słonecznej. Celem jest wykorzystanie ciepła słonecznego latem do zasilania termicznego procesu chłodzenia w systemach klimatyzacyjnych. System może zapewniać również bezpośrednie ogrzewanie. Konwersja promieniowania słonecznego do celów ogrzewania i chłodzenia ma wiele zastosowań, w tym ogrzewanie wody, ogrzewanie budynków i procesów przemysłowych, chłodzenie wspomagane energią słoneczną, odsalanie oraz ogrzewanie basenów. Nawet najprostsze systemy słoneczno-termiczne mogą częściowo (a czasami w znacznym stopniu) zaspokoić domowe zapotrzebowanie na ciepłą wodę. Chociaż systemy takie są bardziej wydajne w słonecznym klimacie, efektywność nowych urządzeń sprawia, że mogą one mieć udział w ogrzewaniu wody i przestrzeni w każdym miejscu w UE (często w połączeniu z istniejącymi systemami kotłowymi). Energia słoneczna może także być wykorzystywana w systemach chłodniczych do tworzenia klimatyzacji z zastosowaniem układów pochłaniania ciepła (na zasadzie podobnej do działania lodówki). SOLERA ma na celu zademonstrowanie technicznej wykonalności, niezawodności i oszczędności takich systemów. Są one postrzegane jako zintegrowane pakiety, które umożliwią lepsze wykorzystanie dostępnego promieniowania słonecznego niż systemy stosowane obecnie. 14

17 W celu wytworzenia energii elektrycznej energia słoneczna musi być przekształcona lub skoncentrowana. Wynika to z tego, że promieniowanie słoneczne docierające do Ziemi wystarcza do ogrzewania, jednak jest niewystarczające do wytworzenia efektywnego cyklu termodynamicznego niezbędnego do produkcji energii elektrycznej. Dlaczego warto wykorzystywać energię słoneczną? Pozwala na dywersyfikację dostaw energii. Nie wytwarza hałasu, szkodliwych emisji ani zanieczyszczających gazów. Umożliwia tworzenie lokalnych miejsc pracy oraz stymuluje lokalną gospodarkę i rozwój technologii. Stanowi darmowe i niewyczerpywalne źródło energii. Umożliwia generowanie ciepła oraz energii elektrycznej. Wymaga minimalnych działań konserwacyjnych. Energia słoneczna cieplna: Solugas Projekt Solugas polega na demonstracji hybrydowego systemu zasilania energią słoneczną z bezpośrednim ogrzewaniem słonecznym sprężonego powietrza w turbinie gazowej. Turbina zostanie podłączona do generatora, który wprowadzi wytworzoną energię elektryczną do sieci. Do głównych innowacji technologicznych należy pole heliostatyczne z innowacyjnymi metodami kontroli strumienia, wieża testowa, nowy odbiornik, przewody gorącego gazu oraz system kontroli przepływu, a także specjalnie dostosowana turbina gazowa z nowo zaprojektowanym układem kontrolno-wtryskowym. 15

18 Energia słoneczna może być przekształcana w energię elektryczną za pomocą fotowoltaicznych (photovoltaic PV) ogniw słonecznych, konwertujących światło bezpośrednio na elektryczność. Proces ten jest także możliwy przy zastosowaniu systemów koncentracji energii słonecznej (concentrating solar power CSP), w których paraboliczne kolektory słoneczne lub wieże słoneczne koncentrują światło w celu ogrzania pojedynczego punktu, wytwarzając w ten sposób parę napędzającą turbinę. Elektrownie PV można podłączyć do akumulatorów magazynujących lub do sieci elektrycznej. Ciepło CSP można magazynować w celu wytwarzania energii w razie niedostępności światła słonecznego. Fotowoltaiczna energia słoneczna: MetaPV MetaPV to pierwszy europejski projekt demonstracyjny, polegający na opracowaniu technologii i systemów zarządzania na potrzeby przyszłych sieci dystrybucyjnych, a mający na celu ułatwienie pozyskiwania energii odnawialnej. Nowe systemy fotowoltaiczne mogą przyczynić się do wsparcia sieci przez aktywną kontrolę zasilania, usprawnione zarządzanie energią oraz adaptację do pracy wyspowej, a także wykluczenie potrzeby instalacji nowych sieci bądź zwiększania wydajności sieci istniejących. Projekt realizowany jest w Limburgii (Belgia) i obejmuje 128 systemów mieszkalnych o mocy 4 kw każdy oraz 31 systemów przemysłowych o mocy 200 kw każdy. 16

19 Energia wiatrowa Energia wiatrowa jest jedną z najbardziej obiecujących technologii odnawialnych źródeł energii. Stanowi dziedzinę, w której nastąpił już znaczny rozwój, prowadzący do udoskonaleń, dzięki którym produkcja energii stała się bardziej wydajna. W latach skumulowana zdolność wytwarzania energii wiatrowej w UE rosła przeciętnie o 33% rocznie. W latach wszystkie instalacje energii wiatrowej w UE zwiększyły łączną wydajność z 2497 MW do MW 6. Nowoczesne turbiny wiatrowe produkują energię, przekazując pęd przepływającego powietrza do łopat wirnika. Energia generowana przez turbiny zależy od gęstości powietrza, szybkości wiatru oraz rozmiaru turbiny. Wirniki większości turbin wiatrowych są ustawione przodem do wiatru i obracają się, podążając za zmianą jego kierunku. Skupiona energia jest przekazywana do obracającego się wału i przekształcana w elektryczność. Dlaczego warto wykorzystywać energię wiatru? Stanowi źródło czystej energii, wolnej od emisji dwutlenku węgla. Niewielkim kosztem dostarcza energię produkowaną lokalnie. Stanowi ważną, eksportową branżę przemysłu. Zmienia krajobraz, ale działalność rolna i przemysłowa może nadal być prowadzona wokół instalacji. Można ją stosować zarówno na lądzie, jak i u wybrzeży. Energia wiatrowa: Twenties Twenties to największy w historii projekt badawczy w dziedzinie energii odnawialnej finansowany przez UE. Jego celem jest znaczące przyspieszenie rozwoju i wdrażania nowych technologii, które umożliwią umocnienie pozycji energii wiatrowej w europejskim systemie energii elektrycznej. Przy zastosowaniu sześciu demonstracji w ramach projektu zostaną zbadane sposoby eliminacji barier dotyczących włączenia morskiej i lądowej energii wiatrowej do systemu energetycznego. Demonstracje mają na celu ukazanie korzyści wynikających z zastosowania nowych technologii w połączeniu z innowacyjnymi podejściami do zarządzania systemami. 6 statistics/100401_general_stats_2009.pdf 17

20 Energia oceaniczna Oceany pokrywają trzy czwarte powierzchni naszej planety. W związku z tym energia oceaniczna stanowi jedno z najbardziej obfitych odnawialnych źródeł energii. Pochodzi ona z przepływów energii generowanych przez fale, pływy, prądy morskie, jak również z różnic w zasoleniu i temperaturze. Potrzeba jednak czasu, by technologia ta stała się konkurencyjna w stosunku do bardziej zaawansowanych technik wykorzystania innych odnawialnych źródeł energii. Energia oceaniczna: PULSE STREAM 1200 Projekt ten ma na celu przedstawienie innowacyjnego konwertera energii pływowej w pełnej skali na wodach Zjednoczonego Królestwa. Głównym założeniem jest sprawdzenie certyfikowanej, wysokowydajnej technologii energii pływów o mocy 1,2 MW, aby potwierdzić jej gotowość do komercjalizacji. Demonstrowany prototyp wykorzystuje hydropłaty oscylacyjne. Hydropłaty umożliwiają przechwytywanie energii na rozległym, płytkim obszarze obmywanym wodą. Na określonej głębokości systemy płatowe mogą być nawet czterokrotnie wydajniejsze od pojedynczych wirników osiowych. =D&DOC=1&CAT=PROJ&QUERY=012992e1e698:f601:09e2354 e&rcn=94495 Technologie wykorzystujące energię fal różnią się w zależności od lokalizacji przetwornicy energii w stosunku do linii brzegowej. Może to być urządzenie zainstalowane na brzegu albo umieszczone w morzu, niedaleko brzegu albo na otwartym morzu. Ta druga opcja pozwala wykorzystać potężniejsze fale występujące na głębokich wodach. Europa jest światowym liderem w dziedzinie technologii energii fal. Co więcej, biorąc pod uwagę, że niektóre państwa europejskie inwestują w badania i rozwój lub projekty demonstracyjne, UE powinna zająć uprzywilejowaną pozycję, gdy powstanie komercyjny rynek dla tej technologii. Systemy pływowe służą do produkcji elektryczności z energii przypływów i odpływów. Jest to możliwe dzięki tamom wykorzystującym podnoszenie się i opadanie poziomu morza lub dzięki turbinom uzyskującym energię z prądów pływowych w sposób porównywalny do technologii energii wiatru. Dlaczego warto wykorzystywać energię oceaniczną? Nie wymaga paliwa. Nie produkuje odpadów. Nie ma znacznego oddziaływania na środowisko. Wykorzystuje pełną przewidywalność pływów. Duży potencjał rozwoju technologii. 18

21 Energia wodna Energia wodna powstaje dzięki przemieszczaniu się mas wody, na przykład w rzekach, kanałach lub strumieniach. Systemy wodne przekształcają potencjalną energię wody płynącej pod pewnym nachyleniem (lub spadkiem) w moc, którą można wykorzystać. Takie systemy wymagają odpowiedniego zlewiska wody z opadów, pewnego spadku wody, rur lub urządzeń do przesyłania wody do turbin i turbinowni zawierającej generator prądu oraz instalacji do regulacji wody. Po wykorzystaniu woda wraca do naturalnego cieku. Małe elektrownie wodne zazwyczaj definiuje się jako zakłady z zainstalowaną mocą poniżej 10 MW, podczas gdy elektrownie działające na dużą skalę wykorzystują wielkie tamy i zbiorniki wodne. Małe elektrownie wodne są szczególnie przydatne do produkowania elektryczności na odizolowanych obszarach. Duże instalacje wodne osiągają już punkt nasycenia, stąd nacisk kładzie się na małe systemy, gdzie możliwy jest dalszy rozwój. Dlaczego warto wykorzystywać elektrownie wodne? Pozwalają na dywersyfikację dostaw energii. Wspomagają rozwój lokalny. Pomagają w konserwacji koryta rzeki. Wspierają elektryfikację obszarów wiejskich. Charakteryzują się wysokim wskaźnikiem zwrotu energii. Energia wodna: SHAPES Ogólnym celem projektu SHAPES (Small Hydro Actions for the Promotion of Efficient Solutions) jest ułatwienie i wzmocnienie współpracy pomiędzy europejskimi podmiotami badawczymi i rynkowymi działającymi w dziedzinie małych elektrowni wodnych (MEW). Powinno to usprawnić przyszłe badania i rozwój (B&R) oraz przyczynić się do promocji wyników B&R w celu umocnienia pozycji MEW, a także specjalistycznej wiedzy w UE oraz na nowych rynkach w krajach rozwijających się. Inne istotne cele projektu SHAPES obejmują wnoszenie wkładu do europejskich badań dzięki ocenie i koordynacji B&R oraz badaniu synergii z innymi technologiami energii odnawialnej. 19

22 Energia geotermalna i pompy ciepła Energia geotermalna jest używana od wieków do podgrzewania wody do kąpieli oraz do ogrzewania. Jest pozyskiwana z naturalnego ciepła ziemi w formie suchej, jako para lub ciecz i może być wykorzystywana do produkcji elektryczności oraz do ogrzewania. Energia geotermalna: GROUND-MED Projekt GROUND-MED demonstruje systemy geotermalnych pomp ciepła (ground source heat pump GSHP) następnej generacji wykorzystywane na potrzeby ogrzewania i chłodzenia w ośmiu zakładach demonstracyjnych w Europie Południowej. Sezonowy współczynnik wydajności (seasonal performance factor SPF), czyli stosunek oddawanej energii użytecznej do nakładu energii w ujęciu uśrednionym za cały sezon grzewczy powinien wynieść powyżej 5,0. Ponieważ współczynnik SPF zależy od wszystkich elementów systemu, opracowane, zainstalowane i ocenione zostaną zintegrowane systemy GSHP wykorzystujące następujące rozwiązania technologiczne: 1. Prototypowe pompy ciepła zasilane wodą o usprawnionej wydajności sezonowej. 2. Otworowe wymienniki ciepła i systemy grzewcze/ chłodzące, działające przy minimalnych różnicach temperatury. 3. Pomocnicze elementy systemu o minimalnym zużyciu energii. Głębokie zasoby geotermalne obejmują: energię hydrotermalną (gorąca woda lub para uwięziona w popękanych lub porowatych skałach), zasoby usytuowane głęboko pod ziemią pod ciśnieniem (gorące formacje wodonośne pod wysokim ciśnieniem) oraz wzmocnione systemy geotermalne (suche, lecz wyjątkowo gorące formacje geologiczne). W Europie pompy ciepła stanowią najbardziej obiecującą metodę wykorzystania energii geotermalnej. Polega ona na uzyskiwaniu ciepła z gorących, płytko położonych płynów geotermalnych oraz przekazywaniu go do wody lub powietrza, używanych do ogrzewania. Nawet na niewielkich głębokościach ( m) ziemia kryje ciepło, które można wydobywać za pomocą pomp ciepła, często znajdujących się w ogrodach podmiejskich posesji, i wykorzystywać do ogrzewania domów. Użycie pomp ciepła wykorzystujących powietrze otoczenia lub zasoby wodne to kolejny sposób na przechwytywanie ciepła do zastosowań w domach i budynkach. Dlaczego warto wykorzystywać energię geotermalną? Redukuje emisję gazów cieplarnianych. Wykorzystuje niewyczerpalne źródło energii. Może być stosowana bezpośrednio do ogrzewania. Wymaga mniej przestrzeni niż inne źródła energii. Jest dostępna w każdym momencie. 20

23 Spojrzenie w przyszłość Europa dysponuje przemysłem światowej klasy oraz stabilnymi ramami regulacyjnymi wprowadzonymi przez dyrektywę w sprawie źródeł energii odnawialnej. Na rozwój technologiczny udostępniono miliardy euro w ramach europejskiego finansowania, udzielanego przez programy ramowe UE na rzecz badań i rozwoju, europejski program odbudowy gospodarczej oraz Europejski Bank Inwestycyjny. Państwa członkowskie mogą także wspierać rozwój odnawialnych źródeł energii przez wykorzystanie funduszy strukturalnych oraz dochodów z systemu handlu emisjami od 2013 r. Inteligentna energia Witajcie w nowym domu wolnym od emisji dwutlenku węgla! Gospodarstwa domowe odpowiadają za emitowanie znacznych ilości dwutlenku węgla. Jednakże wszystko to może się zmienić w przyszłości dzięki powstawaniu domów neutralnych pod względem emisji dwutlenku węgla lub z zerową emisją. Te nowo zaprojektowane ekodomy produkują własną energię z odnawialnych źródeł i są wyjątkowo dobrze ocieplone, by uniknąć utraty ciepła. Takie budynki być może jeszcze nie stały się normą, ale nie powinno nas zdziwić, jeśli za kilka lat zamieszkamy w jednym z nich. Ciepło i elektryczność będą wówczas pochodzić z własnych bojlerów na biomasę i paneli słonecznych, co znacznie zmniejszy nasz ślad węglowy. Unijny program Inteligentna energia Europa (IEE) to pionierski projekt w dziedzinie promocji wykorzystania energii odnawialnej. Jako element programu ramowego UE na rzecz konkurencyjności i innowacji, IEE na lata dysponuje budżetem rzędu 727 mln euro. Pomaga on znosić bariery, szczególnie administracyjne, które opóźniają zatwierdzanie i realizowanie nowych projektów w dziedzinie energii odnawialnej, spowalniając tym samym rozwój rynku. Cele programu obejmują: Zwiększenie wykorzystania i zapotrzebowania na wydajność energetyczną. Promowanie odnawialnych źródeł energii oraz dywersyfikacji energetycznej. Wspieranie dywersyfikacji paliw oraz wydajności energetycznej w transporcie. 21

24 Strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych Aby zapewnić przystępność i konkurencyjność technologii niskoemisyjnych, Unia Europejska opracowała Europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych. Koncentruje się on na europejskich inicjatywach przemysłowych (european industrial initiatives EII) czołowych grupach przemysłowych mających na celu wzmocnienie uczestnictwa przemysłu w badaniach nad energią i w demonstracjach, pobudzanie innowacji i przyspieszanie wdrażania niskoemisyjnych technologii energetycznych. Inicjatywy EII skierowane są do sektorów, dla których działania na szczeblu UE generują największą wartość dodaną, a także technologii, w przypadku których problemy barier, zagrożeń oraz niezbędnych inwestycji można lepiej rozwiązać wspólnymi siłami. Więcej informacji można znaleźć na stronach: Plan EPSTE: Źródła energii odnawialnej: Europejska przemysłowa inicjatywa na rzecz bioenergii: Europejska inicjatywa na rzecz wychwytywania, transportu i składowania dwutlenku węgla: Europejska inicjatywa na rzecz sieci elektrycznej: Wspólna inicjatywa na rzecz ogniw paliwowych i technologii wodorowych: Inicjatywa na rzecz zrównoważonej energii jądrowej: Efektywność energetyczna inicjatywa inteligentne miasta : Europejska inicjatywa na rzecz energii słonecznej: Europejska inicjatywa na rzecz energii wiatrowej: Zespół kierujący planu EPSTE (zespół EPSTE): Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Energią (EERA): System informacyjny planu EPSTE (SETIS):

25 Perspektywy na lata 2020 i 2030 W nadchodzących latach coraz więcej energii elektrycznej będzie pochodzić z odnawialnych źródeł energii. Prognozy pokazują, że ilość wytwarzanej elektryczności ze źródeł odnawialnych może się potroić w okresie Ogrzewanie ze źródeł odnawialnych również wykazuje tendencję zwyżkową, a prognozy zdolności wytwórczych pokazują stały wzrost do 2030 r. Obie dziedziny zostały wyraźnie ukazane na poniższym wykresie Prognozy w modelu Green-X dotyczące wzrostu produkcji energii odnawialnej dla UE-27 w latach (GWh) Źródło: Model Green-X z Instytutu Fraunhofera i EEG (Energetyczna Grupa Gospodarcza Wiedeński Uniwersytet Techniczny). Więcej informacji: Import biopaliw Biopaliwa zaawansowane Biopaliwa tradycyjne Pompy ciepła Słoneczne ogrzewanie termalne i ciepła woda Biomasa stała (poza siecią) Ciepło geotermalne (w sieci) Odpady biologiczne (w sieci) Biomasa stała (w sieci) Biogaz (w sieci) Energia wiatrowa na morzu Energia wiatrowa na lądzie Pływy i fale Elektryczność ze skupionej energii słonecznej Systemy fotowoltaiczne Małe elektrownie wodne Duże elektrownie wodne Elektryczność geotermalna Odpady biologiczne Biomasa stała Biogaz 7 Gigawatogodzin rocznie. 23

26

27 Komisja Europejska Energia odnawialna zmienia świat Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej str. 21x21 cm ISBN doi: /59205

28 MJ PL-C

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

Czas wypełnienia ankiety: 5-10 min.

Czas wypełnienia ankiety: 5-10 min. CIRCE Niniejsza ankieta została opracowana na potrzeby projektu SWIP (Nowe innowacyjne, rozwiązania, elementy i narzędzia dla upowszechnienia energetyki wiatrowej na obszarach miejskich i podmiejskich).

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii

Odnawialne źródła energii Odnawialne źródła energii Energie odnawialne to takie, których źródła są niewyczerpane i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w środowisku. Dlaczego energie odnawialne? Alternatywa dla

Bardziej szczegółowo

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r.

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.7.2014 r. COM(2014) 520 final ANNEXES 1 to 3 ZAŁĄCZNIKI do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Efektywność energetyczna i jej wkład w bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE

Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE Joanna Ogrodniczuk Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Historia: SAVE, ALTENER,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego WM 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Rafał Pudełko POLSKIE Wykorzystanie biomasy stałej w Europie PLAN PREZENTACJI: Aktualne dane statystyczne Pierwsze pomysły dot. energetycznego wykorzystania biomasy

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania Energia elektryczna Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który można pobrać

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja AHK, Warszawa 10 czerwca 2014 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce Źródło:

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Energetyka, a odnawialne źródła energii.

Energetyka, a odnawialne źródła energii. Energetyka, a odnawialne źródła energii. DR INŻ.WIESŁAW GOLKA Wyższe ceny energii, zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw energii i zmiany klimatu Europy bezpośrednio dotyczą nas wszystkich. Energia stała

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej Technik urządzeo i systemów Nauka trwa 4 lata, absolwent uzyskuje tytuł zawodowy: Technik urządzeń i systemów, wyposażony jest w wiedzę i umiejętności niezbędne do organizowania i wykonywania prac związanych

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

OZE opłaca się już dzisiaj

OZE opłaca się już dzisiaj OZE opłaca się już dzisiaj Konferencja prasowa, 13 lutego 2014 BOS Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni środowisko. Pomyśl zanim wydrukujesz! Z korzyścią dla Ciebie i świata w którym

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE Instytut Elektrotechniki Nieodnawialne nośniki energii Węgiel Uran Ropa Gaz Zalety Duża gęstość mocy Dostępność Niski koszt Dyspozycyjność Opanowana technologia Wady Skażenie

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Energie odnawialne to takie, których źródła są niewyczerpane i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w środowisku.

Energie odnawialne to takie, których źródła są niewyczerpane i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w środowisku. Energie odnawialne to takie, których źródła są niewyczerpane i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w środowisku. Istnieje pięć grup energii odnawialnych Wodna Biomasy Geotermalna Wiatru

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

PO CO NAM TA SPALARNIA?

PO CO NAM TA SPALARNIA? PO CO NAM TA SPALARNIA? 1 Obowiązek termicznego zagospodarowania frakcji palnej zawartej w odpadach komunalnych 2 Blok Spalarnia odpadów komunalnych energetyczny opalany paliwem alternatywnym 3 Zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Uwolnij energię z odpadów!

Uwolnij energię z odpadów! Uwolnij energię z odpadów! Energia-z-Odpadów: Co na wejściu? Co na wyjściu? Energia-z-Odpadów a legislacja europejska 26.11.2009 POLEKO, Poznań dr inŝ. Artur Salamon, ESWET 1 O nas: ESWET (European Suppliers

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Warszawa - energetyka przyjazna klimatowi

Warszawa - energetyka przyjazna klimatowi KONFERENCJA POLITYKA ENERGETYCZNA PAŃSTWA A INNOWACYJNE ASPEKTY GOSPODAROWANIA W REGIONIE Warszawa - energetyka przyjazna klimatowi Warszawa, 18 czerwca 2009 r. Leszek Drogosz Urząd m.st. Warszawy Proces

Bardziej szczegółowo

Wykorzystajmy nasze odpady!

Wykorzystajmy nasze odpady! Wykorzystajmy nasze odpady! Chrońmy środowisko spalając, a nie składując odpady. Instalacje termicznego przetwarzania odpadów i ich zalety w ochronie środowiska 23.11.2010 Targi POLEKO, Poznań Mariusz

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Hydro Kit LG jest elementem kompleksowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, który

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

FORUM CZYSTEJ ENERGII

FORUM CZYSTEJ ENERGII FORUM CZYSTEJ ENERGII POLEKO 27-30 października 2008 Międzynarodowe Targi Poznańskie Szwedzki rynek peletdostępność surowca Magdalena Składanowska Polsko-Szwedzka Izba Gospodarcza www.psig.com.pl O czym

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w ciepłownictwie

Energia odnawialna w ciepłownictwie Energia odnawialna w ciepłownictwie Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP POLEKO - Poznań 24 listopada 2011 Dyrektywa OZE W Dyrektywie tej, dla każdego kraju członkowskiego został wskazany minimalny

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Odnawialne źródła energii jako szansa zrównoważonego rozwoju regionalnego 09.10.2014 1 1. Zrównoważony rozwój 2. Kierunki rozwoju sektora

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 296/2 1.12.2004 Rodzaje gazu i odpowiadające im ciśnienia zasilające zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy Rady 90/396/EWG z dnia 29 czerwca 1990 r. (2004/C 296/02) (Niniejsza publikacja jest oparta na informacjach

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii cieplnej

Alternatywne źródła energii cieplnej Alternatywne źródła energii cieplnej Dostarczenie do budynku ciepła jest jedną z najważniejszych konieczności, szczególnie w naszej strefie klimatycznej. Tym bardziej, że energia cieplna stanowi zwykle

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ ZARYS EFEKTYWNOŚCI STOSOWANIA WYBRANYCH OŹE dr inż. Maciej Sygit Sygma Business Consulting http://www.sygma.pl OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ Podmiotem typu CHP jest wyróżniona organizacyjnie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz, 16.06.2015r. Ustawa o odnawialnych źródłach energii Stan obecny i perspektywy wykorzystania OZE. Ustawa o OZE

Bydgoszcz, 16.06.2015r. Ustawa o odnawialnych źródłach energii Stan obecny i perspektywy wykorzystania OZE. Ustawa o OZE 12 Międzynarodowe Targi Urządzeń, Technologii do Wytwarzania i Zastosowania Pelletu i Brykietu PELLETS-EXPO & BRYKIET-EXPO Konferencja Rynek pelet i brykietów możliwości rozwoju Bydgoszcz, 16.06.2015r.

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii rodzaj i zakres wykorzystania

Odnawialne Źródła Energii rodzaj i zakres wykorzystania Odnawialne Źródła Energii rodzaj i zakres wykorzystania Jolanta Puacz Olszewska Konferencja regionalna nt. ochrony środowiska, zmian klimatycznych oraz polityki energetycznej Rzeszów, 12.11.2008 r. Członkowstwo

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy Zużycie Biomasy w Energetyce Stan obecny i perspektywy Plan prezentacji Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w Polsce. Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w energetyce zawodowej i przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych kg na osobę OGRZEWANIE BUDYNKÓW A EMISJE ZANIECZYSZCZEŃ Emisje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE

Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE Renata Stępień Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Historia: SAVE, ALTENER, IEE

Bardziej szczegółowo

Kryteria UE dotyczące ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do energii elektrycznej

Kryteria UE dotyczące ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do energii elektrycznej Kryteria UE dotyczące ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do energii elektrycznej Ekologiczne zamówienia publiczne (GPP) stanowią instrument dobrowolny. Niniejszy dokument zawiera kryteria

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1 POMPY CIEPŁA Analiza rynku W Polsce dominującą rolę w produkcji energii elektrycznej odgrywa węgiel ( jego udział w globalnej wielkości mocy zainstalowanej w naszym kraju w 2005 roku wynosił 95%). Struktura

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach 1 W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach dr Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Gospodarki Wrocław, 21 maja 2012 roku Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik 1 do Zapytania ofertowego Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia część I: Przeprowadzenie zajęć w ramach Modułu podstawowego 1 Technologie słoneczne : RAMOWY ZAKRES TEMATYCZNY części I: Moc promieniowania

Bardziej szczegółowo