2. Mapa, żeby się nie pogubić

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2. Mapa, żeby się nie pogubić"

Transkrypt

1 Sandbox

2 Materiały spisał i zebrał Jakub Gulthank Góra. Generator spotkań losowych: Albert Omlet Rakowski (blog Abstrakty i tworzenie układów przez graczy: Maciej Aureus Gajzlerowicz. Grafiki: Korekta: Maciej Aureus Gajzlerowicz, Tomasz Smejlis Poskadao Winnicki art studio 1. Wstęp Podręcznik do Nemezis zawiera opis trzech światów leżących w układzie planetarnym Eclipse. Jednocześnie już na samym początku podręcznika Enc pisze, że ludzkość opanowała niemal całą galaktykę, tysiące światów! W opisie sprzętu zawarto kilkanaście rodzajów statków posiadających napęd FTL (Faster Then Light, znany jako nadświetlny). Łatwo sobie wyobrazić, że gracze zapragną poznać bogactwo galaktyki. Co wtedy? Szczęśliwcy, którzy kupili edycję limitowaną, otrzymali kilka PDF-ów z opisami innych światów, co nieco ułatwia zadanie MG. Niestety, nadal nie daje odpowiedzi na kilka kluczowych pytań: jak budować sesje oparte na podróży? Jaki zasięg mają statki? Ile czasu zajmują podróże między układami? A co, jeśli gracze zechcą stać się gwiezdnymi kupcami, którzy tułają się po kosmosie, by pomnożyć swój majątek? Co z odważnymi odkrywcami lub podłymi piratami, rabującymi cudze dobra? Poniżej proponuję kilka narzędzi, które pomogą w odpowiedzi na część z powyższych pytań, wspierając granie swobodniejsze, w oparciu o pomysły graczy. Oby Enc mi wybaczył.

3 2. Mapa, żeby się nie pogubić Aby ogarnąć poczynania graczy w więcej niż jednym układzie planetarnym, proponuję użycie starego (bo chyba jeszcze z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku) narzędzia, jakim jest mapa z podziałem na hexy. Każdy hex reprezentuje przestrzeń o wymiarach 100x100x100 ly (lat świetlnych). Wielkość ta jest umowna i służy do określenia odległości pomiędzy systemami gwiezdnymi. Mistrz gry przygotowuje przed sesją mapę sektora rozmieszczając losowo lub według własnego uznania poszczególne systemy (może tu skorzystać z gotowych planet lub z generatora systemów gwiezdnych zamieszonego poniżej) i inne obiekty (jak np. czarne dziury lub mgławice) na arkuszu podzielnym na heksy (http://incompetech. com/graphpaper/ link do strony, na której można za darmo wygenerować arkusz z podziałem na heksy). Plansza z heksami pozwala łatwiej kontrolować, gdzie byli gracze, gdzie znajdują się aktualnie i jakie mają zamiary. Na swojej mapie MG na bieżąco zaznacza wygenerowane wątki i wydarzenia, które odbyły się w tej lokacji. Jeśli wylosujesz jakieś szczegóły dotyczące pola, które gracze ominęli zapisz je, może drużyna w przyszłości postanowi odwiedzić ten zakątek. Ważne, aby nie przesadzać ze szczegółami po co planować bardzo skrupulatnie jakiś system gwiezdny, którego gracze nie odwiedzą? Granie w sandbox opiera się na improwizacji. Poniżej znajdziesz narzędzia, które ułatwią Ci grę w takim stylu tabelki ze spotkaniami losowymi, prostymi generatorami itp. Wszak ma być brawurowo i grywanie. Mapa, sporządzona przez MG, jest tajna i nie powinna być pokazywana graczom. Aby ułatwić pracę Mistrza Gry, jeden z graczy, pełniący funkcję nawigatora statku, dostaje pusty arkusz mapy z podziałem na heksy jego zadaniem jest notować wspólnie z prowadzącym bieżące wydarzenia na swojej mapie. Gracze mogą posiadać mapy gwiezdne z racji odpowiednich przewag lub zakupić je w portach gwiezdnych proponuję, by zaznaczyć dane pochodzące z tych źródeł ołówkiem na mapie prowadzonej przez nawigatora (mapy raczej obejmowują jedynie niewielki wycinek sektora kilka heksów). Może okazać się, że zakupione lub odziedziczone mapy nie są dokładne, a rzeczywistość odbiega od stanu przedstawionego w dokumentach wtedy łatwo zweryfikować i wymazać nieprawidłowe dane zastępując je aktualnymi. Stworzona zgodnie z powyższymi zasadami mapa ma dać Ci schemat, pozwalający uporządkować kampanię i ułatwić śledzenie poczynań graczy. Mapa w połączeniu z zamieszczonymi poniżej zasadami wystarczy, by grać w Nemezis na zasadach sanboxa (więcej o piaskownicy znajdziesz w necie w szczególności na blogu bialylew.blogspot.com/2010/01/flashback- -6-sandbox.html gdzie mądrzejsi ode mnie, jasno i przystępnie wyjaśnią, o co biega). 3. Palcem po mapie Jak wspomniałem, jeden heks odpowiada w przybliżeniu fragmentowi przestrzeni o wymiarach 100x100x100 ly. Ponieważ statki używane przez BG posiadają silniki zdolne przenosić ładunki z prędkością od 1 do 10 ly, drużyna może, w zależności od posiadanego środka transportu, przebyć od 1 do 2 heksów dziennie (maksymalnie 240 ly w 24 godziny w statku wyposażonym w silnik klasy 10, zaokrąglamy w dół do 2 heksów = 200 ly). Innym ważnym współczynnikiem silnika jest jego zasięg dla uproszczenia określający maksymalną ilość heksów, jaką statek może przebyć podczas jednego skoku. Wielkość tę powinien sprcyzować MG

4 ja proponuję, aby zasięgi statków mieściły się między 200 a 500 ly (czyli od 2 do 5 heksów). Po wykonaniu skoku generator pola FTL musi się ponownie naładować, co trwa znowu kwestia uznaniowa co u mnie zabiera 6 do 24 godzin w zależności od nowoczesności statku, mocy reaktora etc. Przykład: wojskowe statki mogą mieć szybkie napędy (klasa 10), ale stosunkowo krótki zasięg 3 heksy, przy jednoczesnym szybkim ładowaniu generatorów pola FTL po skoku 6 godzin. Dla każdego heksa prowadzący powinien losować przynajmniej jedno spotkanie losowe. Jeśli uznasz, że okoliczności to uzasadniają (albo masz takie widzimisię), możesz rzucić na większą ilość wydarzeń pamiętaj tylko o notowaniu efektów rzutów, na wypadek, gdyby gracze przelatywali przez ten sam heks ponownie. W przestrzeni, zgodnie z wolą i zamysłem MG, mogą znajdować się obiekty przyspieszające lub spowalniające podróż przez dany heks: obłoki gazu lub pyłu, niestabilne gwiazdy emitujące silne promieniowanie lub specjalnie wytyczone koordynaty skoków FTL pozwalające podróżować z optymalną prędkością. Wszystko to podlega ocenie Mistrza Gry można kompletnie zrezygnować z tych dodatków jeśli uważasz, że są zbędne. 4. Generator spotkań losowych (Autor: Albert Omlet Rakowski) Poniższy generator został wykorzystany w suplemencie do staroszkolnego RPG Dungeons and Dragons Original Edition pod tytułem Terminal Space dostępnym za darmo, do ściągnięcia ze strony Omleta pod adresem blogspot.com/. Osobiście polecam i dziękuję au-

5 torowi za udostępnienie fragmentu swojej pracy na potrzeby niniejszego tekstu. k100 1 Okręt kosmicznych nomadów 2 Jednostka kurierska 3 Prywatna, niewielka jednostka opanowana przez szaleńca 4 Porzucony kontener (pusty) 5 Niewielki myśliwiec mknący kursem kolizyjnym 6 Transportowiec wojska wraz z niewielką eskortą 7 Przemytnicy ukrywający coś na samotnej planetoidzie 8 Martwe ciało w skafandrze kosmicznym 9 Statek oszustów handlujących fałszywymi artefaktami obcych 10 Łowca nagród 11 Prywatna, niewielka jednostka (szpiedzy wrogiej frakcji) 12 Frachtowiec (absolutnie zwyczajny) 13 Rejs patrolowy systemowej milicji 14 Kosmiczni poszukiwacze skarbów 15 Statek-baza górników 16 Kapsuła ratunkowa (wszyscy pasażerowie żywi) 17 Zdezelowany statek-baza kosmicznych barbarzyńców 18 Płonący pancernik nagle wyskakujący z nadprzestrzeni 19 Chmura zarodników pasożytów niszczących poszycie statków 20 Okręt-świątynia sekty mistyków 21 Chmara rakiet, wciąż mknąca do przodu siłą rozpędu 22 Niewielka lodowa planetoida z wtopionym weń artefaktem obcych 23 Pojedyncza, zabłąkana mina 24 Kosmiczny holownik 25 Zasadzka piratów wśród asteroid 26 Kosmiczni zbieracze złomu 27 Frachtowiec pełen uchodźców 28 Samotna planetoida z porzuconą kopalnią 29 Porzucony kontener: mina-pułapka 30 Kosmiczni pielgrzymi 31 Prywatny jacht skradziony przez złodziei 32 Radiolatarnia nawigacyjna 33 Ogromne, antyczne pobojowisko 34 Statek kosmicznych handlarzy

6 35 Konwój rozbity przez nieznanego wroga 36 Kolosalnych rozmiarów kosmiczna płaszczka 37 Zakłócająca odczyty, nieznanego rodzaju kosmiczna burza 38 Okręt wojenny wysyłający sygnał SOS (zaraza na pokładzie) 39 Dezerterzy podający się za milicję systemową 40 Okręt-baza najemników 41 Wielki statek-miasto 42 Kapsuła ratunkowa, wszyscy wewnątrz martwi 43 Wrak jednostki kurierskiej 44 Frachtowiec wysyłający sygnał SOS (zasadzka piratów) 45 Martwe ciało przedstawiciela obcej cywilizacji 46 Frachtowiec atakowany przez piratów 47 Planetoida wydrążona przez kosmiczne mrówki 48 Jednostka badawcza 49 Okręt więzienny 50 Myśliwiec będący grobem króla kosmicznych barbarzyńców 51 Frachtowiec wysyłający sygnał SOS (uszkodzone silniki) 52 Prywatna, niewielka jednostka (zwykli podróżnicy) 53 Okręt łowców niewolników 54 Specjalny frachtowiec przewożący niebezpieczne materiały 55 Fregata patrolowa atakująca okręt piratów 56 Liczący setki lat statek kolonistów (załoga wciąż śpi w krio!) 57 Antyczny satelita z szaloną SI na pokładzie 58 Olbrzymi superfrachtowiec 59 Wojskowy, zapieczętowany kontener (wewnątrz broń) 60 Pilot wrogiego myśliwca wzywający pomocy 61 Statek sekty zabójców udających kosmicznych pielgrzymów 62 Wrak roztrzaskany na powierzchni samotnej planetoidy 63 Ogromnych rozmiarów pole minowe 64 Patrolowiec wrogiej frakcji pragnący przejść na stronę przeciwnika 65 Nieznanej konstrukcji statek obcych (bez załogi) 66 Kapsuła ratunkowa, jedyny żywy pasażer oszalał 67 Rutynowa kontrola sił systemowych 68 Porzucony kontener pełen nielegalnych narkotyków 69 Prywatny luksusowy jacht 70 Statek łowcy nagród ścigający ofiarę 71 Wypalony wrak ciągnięty przez holowniki 72 Jednostka ambasadora innego systemu 73 Kilkanaście planetoid i żerujące na nich ogromne robaki 74 Frachtowiec przemytników 75 Okręt więzienny przejęty przez pasażerów 76 Konwój frachtowców pod osłoną jednostek wojennych 77 Radiolatarnia nawigacyjna prowadząca w pułapkę piratów 78 Luksusowy liniowiec pasażerski 79 Antyczny niewypał rakiety z głowicą nuklearną 80 Okręt wojenny wysyłający sygnał SOS (bunt załogi) 81 Rabusie wraków przy pracy 82 Wrak frachtowca, w którym zalęgły się kosmiczne mrówki / robaki 83 Kilkukilometrowej średnicy chmura szczątków okrętu wojennego 84 Starcie dwóch cywilnych (!) jednostek (dawni wrogowie) 85 Wojskowy, zapieczętowany kontener (śmiercionośne wirusy) 86 Kosmiczny tankowiec 87 Niewielkie skupisko planetoid eksploatowane przez górników 88 Ogromna kosmiczna bestia polująca także na mniejsze statki 89 Okręt-baza piratów 90 Samotny myśliwiec zagubiony w przestrzeni 91 Wrak frachtowca przystosowany jako pustelnia 92 Fregata wrogiej frakcji na rejsie korsarskim

7 93 Olbrzymia chmura kosmicznego pyłu 94 Silnie napromieniowany wrak niewielkiej jednostki bojowej 95 Prywatny luksusowy jacht (przerobiony na jednostkę piracką) 96 Wojskowy, zapieczętowany kontener (pusty to prowokacja) 97 Mknąca w nieznane jednostka obcych 98 Statek eksploracyjny sprzed setek lat 99 Krążownik bojowy wrogiej frakcji 00 Rzuć dwa razy i zastosuj oba wyniki 5. Generator wątków abstrakty (Autor: Maciej Aureus Gajzlerowicz) Rola abstraktów i użycie tabeli Abstrakty są elastycznymi pojęciami, które po magają prowadzącemu zainicjować nowy wątek na sesji. Może być on fundamentem scenariusza równie dobrze, jak deską ratunku przy chwilowym braku pomysłów w chwili, gdy sytuacja wymaga nagłej improwizacji. Mnogość kombinacji sprawia, że zamiast otrzymać zbiór przykładowych scenariuszy, możesz zmobilizować swoją inwencję do samodzielnego opracowania sesji dostosowanego do potrzeb zarówno twoich, jak i drużyny. By skorzystać z tabeli, wystarczy kilka razy rzucić k20. Rzuty wykonaj, wybierając dowolne kolumny. Najłatwiej rzucić cztery razy ustalając, kto i jakie rozpoczął działanie, do kogo się ono odnosi i jakie jest jego podłoże. Pamiętaj, że żaden rzut nie zobowiązuje ciebie do zachowania wyniku jeżeli masz potrzebę zastąpić jedno z haseł innym lub je zignorować, nie ma powodu, dla którego nie mógłbyś tego zrobić. Nawet, jeżeli składający się z czterech pojęć wynik wydaje ci się absurdalny, zastanów się, jak można go zinterpretować tak, by miał ręce i nogi. Interpretowanie wyników Po wykonaniu rzutów otrzymujesz zbiór pojęć. Każde z nich jest pozbawione konkretów, mające szeroką pojemność. Przykładowo: medyk oznaczać może równie dobrze chirurga, lekarza polowego, rodzinnego, pediatrę jak i szarlatana oferującego mieszkańcom małej dzielnicy placebo; uwodziciel to równie dobrze żigolak jak i femme fatale. Niektóre z pojęć są powiązane z przedmiotami, grupami ludzi lub służalcami Hordy. Nie ma powodu, dla którego miałbyś ograniczać wprowadzanie własnych modyfikacji lub konstruowanie prywatnych tabel. Nie zwracaj też uwagi na płeć sugerowaną przez poszczególne hasła nawet, jeżeli wylosowałeś żołnierza, może nim

8 być w istocie charyzmatyczna pani generał. Podobnie czas działań, choć opisany w formie teraźniejszej, możesz rozumieć też jako czas przeszły czy przyszły. Jako że ta prosta tabelka skrywa aż możliwych kombinacji, nie dziw się, jeżeli nie do każdej wymyślisz wątek bez wysiłku. Przykładowo, Horda (kto?), roślina (kto?), oszukuje (działanie), prawo (dlaczego?) podsuwa choćby taki pomysł: roślina wypaczona przez kontakt z Hordą jest sprzedawana przez kultystów nieświadomym mieszkańcom jednej z planet, stopniowo ich zatruwając, a przy tym truciciele są nietykalni, gdyż organy ścigania są skorumpowane i nie zamierzają zakłócać przebiegu interesów chlebodawców. W łatwy sposób zbudowaliśmy motyw przewodni dla przynajmniej jednej sesji detektywistycznej z motywami horroru. A kochanek (kto?), agenta (kogo?), ryzykuje (działanie), konieczność (dlaczego)? Z jednej strony można stworzyć scenariusz o porwanym agencie tajnego wywiadu, którego narzeczona decyduje się udostępnić tajne informacje grupie przyjaciół (drużynie) w nadziei, że uratują jej ukochanego z ręki oprawców. Ale mogę też zastąpić agenta (kogo?) na agent (kto?) oraz wybrać nową przyczynę: wiara. Powstaje nowa historia: o agencie religijnej organizacji, który wchodząc w związek zakazany przez wyznawane dogmaty ryzykuje wykluczenie ze swej społeczności, przez co musi poprosić graczy o pomoc w odkryciu szantażystów, żądających zapłaty w zamian za spalenie kompromitujących zdjęć. Całkiem niezły wątek w sytuacji, gdy gracze porzucili główną fabułę, a my musimy wymyślić szybko coś nowego ot, na godzinkę sesji, może dwie. graczy odpoczynek. Po prostu barwna, niejednoznaczna postać. 4 strzelec wyborowy technologia kosmitów chroni galaktykę altruizm 15 członek drużyny członek drużyny opiekuje się chwała Abstrakty k20 Kto? / Kogo? Kto? / Kogo? Działanie Dlaczego? 1 żołnierz medyk ucieka fanatyzm 2 partner ostatni z rasy chce zabić konieczność 3 kochanek szermierz broni przyjemność 5 spryciarz planeta zdradza obietnica 6 złodziej kupiec pragnie patriotyzm 7 piraci roślina poświęca wiara 8 obywatel brat / siostra włada obowiązek 9 uwodziciel daleki krewny prześladuje miłość 10 psionik technik sprzedaje egoizm 11 kapłan przemytnik kupuje przetrwanie 12 Horda posłaniec leczy podziw 13 badacz agent ryzykuje obłąkanie 14 bestia dzikus zaraża / truje zarobek 16 klon stróż prawa niszczy doskonałość 17 rasa mag potępia wolność 18 łowca nagród pionier doradza zemsta 19 artysta statek oszukuje technika 20 bóstwo właściciel knajpy tęskni prawo I ostatni przykład: strzelec wyborowy (kto?), bestia (kogo?), leczy (działanie), przyjemność (dlaczego?). Emerytowany snajper, żyjący w dziczy, stara się uratować rzadkie, niezwykle groźne zwierzę, mając nadzieję, że da mu to więcej satysfakcji niż zwykłe pijaństwo i hedonizm. Może to być postać niezależna żyjąca w odludnym zakątku planety, pustelnik, który zaoferuje postaciom

9 6. Tabela plotek Plotki mają za zadanie wygenerowanie kolejnych wątków fabularnych, pamiętaj że plotki zwykle są przesadzone, przeinaczone lub kompletnie zmyślone. Podobnie jak z abstraktami powinieneś dowolnie interpretować ich treść. k12 W sąsiednim układzie planetarnym odkryto wyjątkowo bogate złoża minerałów. Awanturnicy z całego sektora ściągają do układu zwabieni perspektywą łatwego zarobku gorączką złota. Podobno jeden ze statków, jakie ostatnio dokowały w porcie, przywlókł na planetę śmiertelną zarazę, która zamienia ludzi w bezmyślne, krwiożercze bestie. Władze rozpaczliwie poszukują lekarstwa, jednocześnie próbując wyciszyć sprawę, aby nie dopuścić do wybuchu paniki. W okolicy systemu gwiezdnego pojawiła się liczna i dobrze uzbrojona banda piratów. Rabusie są bezwzględni i zuchwali. Kupcy poszukują dodatkowej eskorty dla swoich statków. Na jednej z planet układu odkryto artefakty obcych. Podobno odczytano część przekazów zawierają obrazy inwazji potworów podobnych do Hordy na system. Artefakty są datowane na dziesiątki tysięcy lat. Pojawiła się pogłoska o nowym zagrożeniu łowcy dusz. Jest to jakoby istota (a może cyborg, obcy lub potwór Hordy nikt nie wie), która poluje na ludzi i wysysa z nich dusze. Według jakiego schematu działa? Komu służy? Jedyne, co do czego wszyscy są zgodni, to fakt, że łowcę przyciąga śmierć im więcej zabitych, tym bardziej prawdopodobne jest spotkanie z nią. Pojawiły się pogłoski o przecieku ze zwiadu floty szukającej jednostek zwiadowczych Hordy na obrzeżach systemu. Podobno władze ukrywają ten fakt, aby zapobiec panice. Bogaci mieszkańcy planety zapłacą każdą cenę za transport do innego systemu. Ambitny dowódca wojskowy chce przejąć władzę w systemie, dokonując zamachu stanu. Zaczyna nakręcać spiralę strachu, demaskując obcych jako agentów mrocznych sił. Postaci graczy raczej nie wyglądają na miejscowych. Kultyści mrocznych bogów znacznie zwiększyli swoją aktywność na planetach układu. Ich akcje są coraz zuchwalsze i brutalniejsze, władze planetarne wyraźnie nie radzą sobie z sytuacją. Co spowodowało tak gwałtowny wzrost aktywności kultystów? Jedna z pogłosek twierdzi, że na księżycu planety odkopano grobowiec awatara jednego z mrocznych. Do systemu przeskoczył olbrzymi statek transportowy, który jest jednocześnie kasynem i międzyplanetarnym bazarem, na którym można zakupić każdy, nawet najbardziej egzotyczny towar. Obsługa statku ubrana jest w hermetyczne kombinezony z zacienionymi wizjerami. Może to obcy, którzy od stuleci ukrywają się jako kupcy? Werbownicy spółki założycielskiej jednej z nowo powstałych kolonii szukają ochotników, którzy podpiszą piętnastoletni kontrakt kolonizacyjny. Podobno planeta jest wyjątkowo niegościnna, a warunki w kolonii ciężkie, brak chętnych do zaciągu. Zdesperowani werbownicy uciekają się do brutalnych metod. W slumsach regularnie znikają duże grupy ludzi. Czy stoją za tym kolonizatorzy? Na rynku pojawił się nowy narkotyk podobno pozwalający przewidywać przyszłość. Substancja jest silnie uzależniająca i toksyczna. Pochodzenie narkotyku pozostaje tajemnicą. Ponoć lokalni bossowie obiecują złote góry temu, kto dostarczy formułę narkotyku lub, jeśli to niemożliwe, sprawi, że zniknie z rynku większość ich klientów przerzuciła się na nową substancję, co spowodowało olbrzymie straty. Na obrzeżach systemu odkryto wrak starożytnego ludzkiego statku kolonizacyjnego typu podświetlnego. Statek przez milenia powoli leciał przez kosmos. Wieść niesie, że statek jest olbrzymi. Ekipy złomiarzy, które wyruszyły eksplorować wrak zaginęły bez śladu.

10 7. Generowanie układów planetarnych z udziałem postaci graczy (Autor: Maciej Aureus Gajzlerowicz) Szczegółowe generowanie lub rozpisywanie hexów zastąpić można (zwłaszcza, że gracze mogą stracić zainteresowanie i zdecydować się polecieć w miejsce, na które nie jesteśmy przygotowani) wspólnym stworzeniem układu planetarnego. Pełni to funkcję wręcz minigry pozwalającej każdemu na kilka minut przejęcia narracji. Każdy z graczy testuje jedną umiejętność swojej postaci jednak inną, niż pozostali gracze. Test odzwierciedla informacje, jakie postać posiada o danym układzie. W przypadku niepowodzenia gracz podaje informację, którą prowadzący może zaakceptować, ale też wykorzystać jako niepotwierdzoną plotkę lub wręcz nieprawdę o czym jednak postać i gracz nie wiedzą. Za sukces i każde przebicie, gracz podaje informację, która o ile nie kłóci się z innymi informacjami lub nie zostanie zawetowana przez resztę drużyny jest związana z testowaną umiejętnością i zostaje uznana za prawdziwą. Opcjonalnie, gracze mogą wydawać fuksy, by przerzucić ten test (zachowując oczywiście najlepszy wynik). O ile jednak wszyscy gracze są świadomi, jakie informacje zostały podane (dzięki czemu mogą one być ze sobą związane i stworzyć spójną całość), postacie niekoniecznie muszą te informacje posiadać. Jeżeli więc gracz po przetestowaniu Hazardu powie, że na drugiej planecie od gwiazdy istnieje wielka organizacja umożliwiająca grę o każdą stawkę, nawet prywatne planety, może przy tym zdecydować, że nie poinformuje o tym postaci pozostałych graczy, o ile nie będzie to potrzebne (na przykład ze względu na uzależnienie od hazardu innego członka drużyny). zaś joker choć dalej umożliwia podanie informacji przed innymi graczami nie daje standardowej premii +2 do wyniku. Przykłady: Wiedza o astronomii (sukces): układ składa się z sześciu planet, w tym dwóch zamieszkanych przez ludzkość; Wiedza o technologii (dwa przebicia): mieszkańcy układu żyją w prymitywnych warunkach. W dodatku czują ogromny szacunek do wysoko stechnicyzowanych jednostek. Co więcej, wokół drugiej planety od gwiazdy dryfuje stara, opuszczona konstrukcja kosmitów nikt nie wie, jak się dostać do jej wnętrza, a jedyna grupa, której się to udało, zniknęła bez śladu; Leczenie (porażka): tylko nieliczne planety mają dostęp do zaawansowanej medycyny i jedynie najbogatsi jej używają (prowadzący sam rozstrzyga, czy to prawda); Pilotowanie (przebicie): układ jest idealny na rozkręcanie ogromnych prędkości i gonitwy praktycznie nie ma w niej asteroid. W dodatku; Przekonywanie (sukces): postać zna istotną postać niezależną lub grupę nieznacznych blotek zamieszkujących miasto, do którego drużyna zmierza; Wiedza o Hordzie (porażka): Horda dotychczas nie mieszała się w sprawy mieszkańców (prowadzący sam rozstrzyga, czy to prawda); Walka (sukces): dla mieszkańców o wysokiej randze świadczą umiejętności bojowe; Wiedza ogólna (sukces): tutejsza rasa cechuje się dużą atrakcyjnością fizyczną. Kolejność podawania informacji rozstrzygnijcie, rozdając karty nie stosujcie jednak zasad przewag wpływających normalnie na inicjatywę,

11 8. Generator systemu gwiezdnego Poniżej znajduje się generator umożliwiający szybkie stworzenie systemu gwiezdnego, który może stanowić tło scenariusza. 1. Gwiazda 1.1 Typ widmowy Każda gwiazda reprezentuje pewien typ widmowy, który głównie określa jej wiek, temperaturę i skład. Rodzaj typu widmowego gwiazdy pomaga określić cechy systemu planetarnego obiegającego ją. k10: 1 typ A barwa biała od 7500 do K widmo zdominowane przez linie wodoru serii Balmera, np. Syriusz i Wega; Gwiazdy bardzo gorące, zwykle bardzo młode. Cechy: z racji wieku często nie zawierają układu planetarnego (-4 do losowania istnienia planet skalistych +2 do losowania pasa asteroid +2 do losowania istnienia gazowych olbrzymów w systemie); nietypowe znaleziska duża ilość twardego promieniowania gwiazdy i gorąco powoduje korzystne warunki do powstawania egzotycznych materiałów (+3 do losowania egzotycznych materiałów); gorąco jak w piecu silne promieniowanie jonizujące i wysoka temperatura powodują mniejszą szanse na powstanie życia na obiektach w układzie planetarnym (-2 do losowania istnienia życia); 2-4 typ F barwa żółtobiała od do 7500 K linie serii Balmera słabną, pojawiają się linie metali neutralnych. Gwiazdy gorętsze i zwy-

12 kle młodsze od Słońca. Cechy: z racji wieku często zawierają nieukształtowany do końca układ planetarny (-2 do losowania istnienia planet skalistych +1 do losowania pasa asteroid +1 do losowania gazowych olbrzymów); sprzyjające warunki planety typu F posiadają dobre warunki do powstania i podtrzymania życia (+1 do losowania istnienia życia); choć ilość twardego promieniowania gwiazdy jest mniejsza niż w przypadku gwiazd typu A, systemy gwiazd typu F również posiadają warunki korzystne dla powstawania egzotycznych materiałów (+1 do losowania egzotycznych materiałów); 5-6 typ G barwa żółta od 5000 do 6000 K liczne linie metali neutralnych, bardzo silne linie wapnia zjonizowanego, wyraźny spadek ilości światła w części fioletowej widma, np. Słońce. Cechy: układ planetarny ukształtowany z racji procesu ewolucyjnego w układach planetarnych gwiazd typu G często występuję duża ilość obiektów (+1 do losowania istnienia planet skalistych, +1 do losowania pasów asteroidówasteroid); bogactwo życia planety typu F posiadają optymalne warunki do powstania i podtrzymania życia (+2 do losowania istnienia życia); stan stabilny ukształtowane planety i umiarkowana temperatura słońca nie sprzyjają powstawaniu egzotycznych materiałów (-2 do losowania istnienia egzotycznych materiałów); 7 typ K barwa pomarańczowa od 3500 do 5000 K silne linie metali niezjonizowanych, liczne pasma cząsteczkowe, np. Arktur. Powoli wygasające gwiazdy starsze od Słońca. Cechy: układ planetarny w pełni ukształtowany w układach planetarnych gwiazd typu G często występuję duża ilość obiektów (+3 do losowania istnienia planet skalistych, +1 do losowania pasów asteroid); bogactwo mineralne układy planetarne słońc typu K są zwykle stare i zawierają duże złoża metali ciężkich (+2 do losowania zasobności w złoża naturalne); wypalone planety układu gwiazdy K są wiekowe wszelkie gwałtowne reakcje odpowiedzialne za powstawanie egzotycznych materiałów dawno się wypaliły (-4 do losowania istnienia egzotycznych materiałów); 8-0 typ M barwa czerwona poniżej 3500 K, posiada pasma cząsteczkowe tlenku tytanu, np. Antale. Stare gwiazdy, niemal całkowicie wygasłe emitują niewiele promieniowania. Cechy: stabilny układ planetarny w układach planetarnych słońc typu M często występuję duża ilość obiektów (+3 do losowania istnienia planet skalistych, +1 do losowania pasów asteroid); ogromne bogactwo mineralne układy planetarne słońc typu K są zwykle bardzo stare i zawierają niezwykle duże złoża metali ciężkich (+4 do losowania zasobności w złoża naturalne) zimno słabe promieniowanie gwiazdy centralnej powoduje, iż życie rzadko rozwija się na planetach gwiazd typu M (-2 do losowania istnienia życia) skorupa planety słońc typu M są zwykle zamarznięte na kość i pozbawione źródła promieniowania (-6 do losowania istnienia egzotycznych materiałów) 1.2 Rozmiar gwiazdy Zdecydowana większość gwiazd to karły, pozostałe rozmiary stanowią margines. Rozmiar gwiazdy ma w generatorze głównie znaczenie estetyczne. k10 1 II* Jasne olbrzymy - bardzo jasne i masywne gwiazdy przy końcu swojego życia. 2 III Olbrzymy są to głównie niezbyt ma-

13 sywne gwiazdy przy końcu ich życia, które napuchły do rozmiarów olbrzyma. Do tej kategorii zaliczamy także pewne masywne gwiazdy, które są dopiero na drodze do otrzymania statusu nadolbrzyma. 3 IV Podolbrzymy gwiazdy, które dopiero zaczęły ewolucję do statusu olbrzymów lub nadolbrzymów. 4-9 V Karły (gwiazdy ciągu głównego) wszystkie normalne, spalające wodór gwiazdy takie jak Słońce. Gwiazdy spędzają większą część swojego życia w tej kategorii, zanim przesuną się o rząd wyżej. 0 VI - Białe karły niewielkie (jak na skalę gwiazdową) obiekty; mała objętość powoduje dużą gęstość materii w gwiazdach tego typu. *Losowanie nie obejmuje typu I nadolbrzymów. Są to gwiazdy niezwykle rzadkie i występują z częstotliwością jednej na milion. Jeśli MG uzna, że taka gwiazda pasuje do jego sektora, powinien zadecydować o jej umieszczeniu indywidualnie (należy tylko pamiętać, iż są to bardzo, bardzo masywne i jasne obiekty). 2. Układ planetarny Ten podrozdział stanowi główną część generatora. Dzięki zasadom w nim zawartym możecie stworzyć obraz całego systemu od jego planet i innych obiektów, po złoża minerałów i osady ludzkie. Przy pomocy kilku rzutów kośćmi możecie stworzyć zbiór inspiracji dla dokładniejszego opisania systemu. Na razie, pominęliśmy tutaj zasady, dotyczące grawitacji głównie dlatego, że musimy nad nimi popracować. Ale na pewno pojawią się na stronie GRAmela. 2.1 Gazowe olbrzymy Są to planety, która nie posiadają stałej powierzchni, a skały nie stanowią znacznej części ich masy. Posiadają gęstą atmosferę, są zbudowane głównie z gazu (najczęściej wodoru) lub lodu; mają zwykle niewielkie metaliczne, skalne lub

14 skalno-lodowe jądro. Cechą wszystkich takich obiektów astronomicznych jest ich bardzo duży rozmiar i stosunkowo mała gęstość (w porównaniu z planetami skalistymi). Często powstają na początku formowania się układu planetarnego Istnienie gazowych olbrzymów w systemie k istnieje gazowy olbrzym w systemie Ilość gazowych olbrzymów w systemie: k Gazowe olbrzymy często posiadają satelity, czasem wielkości planety skalistej. Rzuć 1k10, aby określić, ile księżyców ma dany olbrzym gazowy (przerzuć asy). Procedura losowania każdego z księżyców wykonuje się podobnie, jak losowania dla planety skalistej (2.3.3), z tym że rozmiar określa się o oparciu o następująca tabelkę: 2K mikro (wielkości ziemskiego księżyca lub mniejszy) niska grawitacja; 9-14 mała (wielkości Merkurego) 50% szansy na niską grawitację; przeciętna (Ziemia) normalna grawitacja; duża 50% szansy na wysoką grawitację; 20 gigantyczna wysoka grawitacja 2.2 Pasy planetoid Obszar pokryty wielką ilością stosunkowo niewielkich odłamków skał i brył metalu znacznie mniejszych niż planety. Może zawierać bogate, stosunkowo łatwe do eksploatacji złoża metali Istnienie pasów asteroid w systemie k istnieją asteroidy w systemie Ilość pasów planetoid w systemie: k pas pasy 8 3 pasy 9 4 pasy 0 4 pasy + rzuć raz jeszcze 2.3 Planety skaliste Typ planety, posiadającej skalną lub skalno-lodową powłokę jądra metalicznego. Charakteryzuje je duża gęstość (w porównaniu z gazowymi olbrzymami), stała powierzchnia i niewielka masa (do kilku-kilkunastu mas Ziemi) Istnienie planet skalistych w systemie k istnieją planety skaliste w systemie Ilość planet skalistych w systemie: Rzut 1k Planeta skalista tworzenie Rozmiar k10 1 mikro (wielkości ziemskiego księżyca) niska grawitacja; 2-3 mała (wielkości Merkurego) 50% szansy na niską grawitację; 4-7 przeciętna (Ziemia) normalna grawitacja; 8-9 duża 50% szansy na wysoką grawitację; 0 gigantyczna wysoka grawitacja Powierzchnia planety 2k10 (dominująca forma powierzchni w nawiasach podano wartości do losowania powierzchni księżyców) 2 (2-4) lawa 2-3 (5) pustynia (ok C)

15 4-6 (6) równiny (ok C) 7-9 (7) lasy (ok C)* dżungla (ok C)* bagno (20-50 C) (8-9) woda (rzuć 80%+2k10% by określić, jaką część planety zajmują oceany temp 5-60 C) (10-19) lód (temperatura -30 C) 20 (20) egzotyczna (np. lity kryształ, zamrożony amoniak, zastygła rtęć itp.) * Jeśli nie wylosowano śladów życia w systemie, możesz potraktować ten teren jako pustynię lub lód w przypadku księżyców Atmosfera Wielkość planety, a atmosfera małe planety zwykle nie posiadają przyciągania grawitacyjnego zdolnego do utrzymania gęstej atmosfery, zaś masywne planety, z silną grawitacją, częściej będą posiadać atmosferę gęstszą niż przeciętna. W związku z tym, w zależności od rozmiaru planety dodajemy modyfikator: Mikro -4 do losowania atmosfery; Mała -2 do losowania atmosfery; Przeciętna brak modyfikatora; Duża + 2 do losowania atmosfery; Gigantyczna +4 do losowania atmosfery; k10 0 Egzotyczna (kompletnie odmienna od ziemskiej np. złożona z amoniaku, argonu, CO2) 1-4 Próżnia (konieczność używania ciężkich skafandrów, brak ochrony przed promieniowaniem) 5-6 Cienka (ludzie muszą używać lekkich skafandrów i masek tlenowych, bez maski człowiek udusi się w ciągu 2k10 minut, słaba ochrona przed promieniowaniem) 7-8 Normalna (atmosfera typu ziemskiego, przeciętna ochrona przed promieniowaniem) 9 Gęsta (skład atmosfery podobny do ziemskiego, ludzie mogą oddychać bez aparatów, choć muszą przyjmować regularnie leki w celu wyregulowania gospodarki gazowej organizmu, zasięg wszystkich broni zmniejszony o 1/3 ze względu na opór ośrodka) 2.4 Istnienie życia w systemie planetarnym Występowanie organizmów Szansa na wylosowanie istnienia życia w systemie to 10% (czyli 1 na k10) plus 1 za każde 10 planet skalistych do tego wlicza się też księżyce skaliste (czyli 1-10 planet skalistych zapewnia modyfikator +1, PSk modyfikator +2 itd.) dodatkowo szansa jest modyfikowana przez bonusy za typ gwiazdy. Jeśli poziom szansy spada poniżej 0, oczywistym jest, że w tym systemie nie ma życia. Przykład: W systemie GII (żółty jasny gigant +2 bonus za gwiazdę), który zawiera łącznie 12 planet skalistych (w tym księżyców modyfikator +2) bazowa szansa wynosi = (za typ gwiazdy) +2 (za liczbę planet) = 5. Czyli istnieje 50% szansa, że gdzieś w systemie istnieje życie Skład biocenozy k Prymitywny najprostsze bakterie, generalnie prymitywne organizmy jednokomórkowe tak naprawdę trudne do wykrycia; 4-6 Prosty glony, pierwotniaki pierwsze organizmy wielokomórkowe nadal bardzo prymitywne; Prymitywna budowa nie oznacza, że w sprzyjających warunkach organizmy nie opanowały znacznej części planety tworząc jednorodne kolonie stosunkowo niewielkie zróżnicowanie gatunkowe; 6-8 Typowy zaawansowane formy wielokomórkowe wyraźny podział na zwierzęta i rośliny, początki bogatego ekosystemu planetarnego, wszelkie formy fauny i flory możliwe, jednak bez znacznego zasięgu występowania czy różnorodności; 9-0 Zaawansowany duża różnorodność form życia, w tym zaawansowanych wielokomórkowców organizmy żywe pokrywają całą planetę i można je odnaleźć w każdej niszy ekologicznej od kraterów czynnych wulkanów po tereny pokryte wieczną zmarzliną przykładem jest Ziemia.

16 2.5 Złoża naturalne systemu gwiezdnego Typowe złoża naturalne Zwiadowcy kompanii górniczych, czy to wolni strzelcy, czy etatowi pracownicy korporacji, poszukują głównie cennych i unikalnych minerałów, których koszt wydobycia i transportu zrównoważy wysoka cena na rynkach zbytu. Są to głównie tzw. metale ziem rzadkich oraz pozostałe pierwiastki rozszczepialne. Ponadto wolfram, platyna, złoto, a nawet bardziej pospolite jak kadm, nikiel, czy rtęć. Opłacalność wydobycia złoża wynika z wielu czynników, takich jak odległość od najbliższego rynku zbytu, łatwość dostępu do złoża etc. Ponieważ nie piszę podręcznika młodego górnika, uprościmy nieco losowanie zasobów systemu, określając jedynie, jaką cenę odkrywcy mogą uzyskać w przybliżeniu za sprzedanie informacji o złożach w danym systemie (która jest oczywiście uzależniona od bogactwa odkrytych zasobów). K pustka po przeszukaniu systemu okazuje się, że albo jest on do cna wyeksploatowany, albo zawiera minerały niewarte wydobycia za takie informacje należy się nic lub niewarte wzmianki grosze; 3-5 ubogie lub pospolite złoża $ (wersja losowa k10x100$) 6-8 przeciętne złoża 1000$-6000$ (wersja losowa k6x1000$) 9-10 bogate złoża 2000$-12000$ (wersja losowa 2k6x1000$) 11+ wyjątkowo bogate $ $ (wersja losowa k10x $)* * Raczej nie uda się wyrzucić 11+ na kostce k10, nie jest to jednak błąd, a odzwierciedlenie faktu, że wyjątkowo bogate źródła minerałów występują w określonych systemach gwiezdnych (dających bonus do losowania zasobności w minerały), lub są skutkiem wyjątkowego farta wyrzucenia asa na kości i dorzut do wyrzuconej Egzotyczne materiały Istnieje szansa na występowanie egzotycznych materiałów modyfikowana przez cechy specjalne gwiazdy systemowej rzucasz k10, wynik 8 lub więcej oznacza, że w systemie znajdują się nietypowe znaleziska (przerzuca się asy). Obecność tych nietypowych minerałów daje dodatkową premię 2k10x100$ do wartości złóż w systemie. Egzotyczne materiały mają za zadanie dodanie kolorytu danemu systemowi, nadanie mu rysu indywidualnego, mogą też stanowić pretekst do przygody. K10 1 materiały rozszczepialne; 2 rudy metali ziem rzadkich; 3 nieoszlifowane kryształy; 4 złoża kamieni szlachetnych; 5 rzadkie rośliny; 6 niezwykłe zwierzęta; 7 nietypowe, odurzające substancje chemiczne; 8 ruda nowego, niezwykle odpornego metalu; 9 niezwykle malownicze zjawiska naturalne, które mogą przyciągnąć turystów z całej galaktyki; 10 ruiny porzuconej stacji badawczej, w których można odnaleźć nośniki z cennymi danymi naukowymi; Unikalne znaleziska w systemie Poza typowymi (choć rzadko występującymi) znaleziskami odkrywcy poszukują wygranej na loterii materiałów lub znalezisk tak egzotycznych i unikalnych, że występują jedynie w jednym na kilkaset systemów. Te nietypowe zjawiska powodują, że każdy system zawiera potencjalny ukryty skarb. Nie podlegają losowaniu, lecz decyzji MG trzeba pamiętać, że są unikatowe i powinny występować maksymalnie kilka razy w całym sektorze. Nie wszystkie znaleziska są cenne, trafiają się też bezcenne z punktu widzenia kultury lub nauki, nieprzeliczalne na gotówkę lub niezbywalne ze względu na swój charakter czy rozmiary Obecność ludzi w systemie Po wielu tysiącleciach kolonizowania galaktyki osiedla ludzkie można spotkać w wielu systemach.

17 I to nie tylko pełnoprawne kolonie planetarne, ale również wszelkiego typu niewielkie przyczółki cywilizacji Szansa na istnienie osiedla ludzkiego w systemie wynosi to 30% (czyli 1-3 na k10). Powyższa szansa bazowa może być modyfikowana, jeśli dany sektor jest szczególnie gęsto zaludniony / kolonizowany od długiego czasu. Z drugiej strony, jeśli jest to dopiero odkrywane pogranicze i ludzie od niedawna poznają tę przestrzeń szansa na napotkanie kolonii może być dużo mniejsza Wielkość osiedla znajdującego się w systemie K małe (k10x10 ludzi) niewielka, orbitalna stacja badawcza; automatyczna stacja zaopatrzeniowa dalekiego zwiadu; 6-8 średnie (2k10x100) baza piratów, kryjówka przemytników, baza wojskowa, typowa kolonia górnicza; 9-0 duże (2k10x1000) samowystarczalna kolonia, duża kolonia przemysłowa Przynależność 1 piraci, lokalni bandyci; 2 przemytnicy, niezależni kupcy; 3 osada jednej z pangalaktycznych korporacji (np. Infinity); 4 niezależna kolonia; 5 kolonia jednego z pobliskich systemów (wybierz najbliższy skolonizowany układ, jeśli jest kilka, jest to kolonia największego i najbardziej rozwiniętego układu); 6 kolonia uchodźców wojennych z lokalnego konfliktu zbrojnego; 7 kolonia uchodźców przed potworami Hordy; 8 kolonia ufundowana przez lokalny ród szlachecki (społeczeństwo feudalne); 9 osada założona przez jeden z syndykatów przestępczych;

18 10 osiedle wyznawców Mrocznych Bogów (oczywiście zakamuflowane, oficjalnie kolonia niezależna) Typ 3 górnicza; 4 przetwórstwo (żywności lub minerałów z podstawowych na półprodukty); 5 badawcza; 6 handlowa. Definiuje główny rodzaj pracy wykonywanej w danej osadzie. K6 1 rolnicza; 2 przemysłowa;

Wykłady z Geochemii Ogólnej

Wykłady z Geochemii Ogólnej Wykłady z Geochemii Ogólnej III rok WGGiOŚ AGH 2010/11 dr hab. inż. Maciej Manecki A-0 p.24 www.geol.agh.edu.pl/~mmanecki ELEMENTY KOSMOCHEMII Nasza wiedza o składzie materii Wszechświata pochodzi z dwóch

Bardziej szczegółowo

Od Wielkiego Wybuchu do Gór Izerskich. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN

Od Wielkiego Wybuchu do Gór Izerskich. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN Od Wielkiego Wybuchu do Gór Izerskich Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie

Bardziej szczegółowo

Synteza jądrowa (fuzja) FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ

Synteza jądrowa (fuzja) FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ Synteza jądrowa (fuzja) Cykl życia gwiazd Narodziny gwiazd: obłok molekularny Rozmiary obłoków (Giant Molecular Cloud) są rzędu setek lat świetlnych. Masa na ogół pomiędzy 10 5 a 10 7 mas Słońca. W obłoku

Bardziej szczegółowo

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi.

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi. ETAP II Konkurencja I Ach te definicje! (każda poprawnie ułożona definicja warta jest aż dwa punkty) Astronomia to nauka o ciałach niebieskich zajmująca się badaniem ich położenia, ruchów, odległości i

Bardziej szczegółowo

Prezentacja. Układ Słoneczny

Prezentacja. Układ Słoneczny Prezentacja Układ Słoneczny Układ Słoneczny Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, 166 znanych księżyców

Bardziej szczegółowo

Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy

Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy Układ słoneczny składa się z ośmiu planet, ich księżyców, komet, planetoid i planet karłowatych. Ma on około 4,6 x10 9 lat. W Układzie słonecznym wszystkie

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Pytania:

Układ Słoneczny Pytania: Układ Słoneczny Pytania: Co to jest Układ Słoneczny? Czy znasz nazwy planet? Co jeszcze znajduje się w Układzie Słonecznym poza planetami? Co to jest Układ Słoneczny Układ Słoneczny to układ ciał niebieskich,

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z fizyki i astronomii 5 Poziom podstawowy

Egzamin maturalny z fizyki i astronomii 5 Poziom podstawowy Egzamin maturalny z fizyki i astronomii 5 Poziom podstawowy 14. Kule (3 pkt) Dwie małe jednorodne kule A i B o jednakowych masach umieszczono w odległości 10 cm od siebie. Kule te oddziaływały wówczas

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Powstanie Układu Słonecznego. Dysk protoplanetarny

Układ Słoneczny. Powstanie Układu Słonecznego. Dysk protoplanetarny Układ Słoneczny Powstanie Układu Słonecznego Układ Słoneczny uformował się około 4,6 mld lat temu w wyniku zagęszczania się obłoku materii składającego się głównie z gazów oraz nielicznych atomów pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Skala jasności w astronomii. Krzysztof Kamiński

Skala jasności w astronomii. Krzysztof Kamiński Skala jasności w astronomii Krzysztof Kamiński Obserwowana wielkość gwiazdowa (magnitudo) Skala wymyślona prawdopodobnie przez Hipparcha, który podzielił gwiazdy pod względem jasności na 6 grup (najjaśniejsze:

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna widma gwiezdnego

Analiza spektralna widma gwiezdnego Analiza spektralna widma gwiezdnego JG &WJ 13 kwietnia 2007 Wprowadzenie Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe

Bardziej szczegółowo

CZYM SĄ RUNY BIZNESU?

CZYM SĄ RUNY BIZNESU? COACHING CZYM SĄ RUNY BIZNESU? Autor publikacji: Data publikacji: Runy Biznesu to nowe, świeże spojrzenie na Twój biznes, produkt, usługę, firmę, sytuację. Czym są runy biznesu? 1 Runy zachęcają do twórczego

Bardziej szczegółowo

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY RUCH OBROTOWY ZIEMI Ruch obrotowy to ruch Ziemi wokół własnej osi. Oś Ziemi jest teoretyczną linią prostą, która przechodzi przez Biegun

Bardziej szczegółowo

Ewolucja w układach podwójnych

Ewolucja w układach podwójnych Ewolucja w układach podwójnych Tylko światło Temperatura = barwa różnica dodatnia różnica równa 0 różnica ujemna Jasnośd absolutna m M 5 log R 10 pc Diagram H-R Powstawanie gwiazd Powstawanie gwiazd ciśnienie

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 4. Pole grawitacyjne. Praca. Moc.Energia zadania z arkusza I 4.8 4.1 4.9 4.2 4.10 4.3 4.4 4.11 4.12 4.5 4.13 4.14 4.6 4.15 4.7 4.16 4.17 4. Pole grawitacyjne. Praca. Moc.Energia - 1 - 4.18 4.27 4.19 4.20

Bardziej szczegółowo

Naukowiec NASA zasugerował, że żyjemy w sztucznej rzeczywistości stworzonej przez zaawansowaną obcą cywilizację

Naukowiec NASA zasugerował, że żyjemy w sztucznej rzeczywistości stworzonej przez zaawansowaną obcą cywilizację Naukowiec NASA zasugerował, że żyjemy w sztucznej rzeczywistości stworzonej przez zaawansowaną obcą cywilizację Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że nasza rzeczywistość nie jest tak realna jak wydaje

Bardziej szczegółowo

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres podstawowy

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres podstawowy FIZYKA IV etap edukacyjny zakres podstawowy Cele kształcenia wymagania ogólne I. Wykorzystanie wielkości fizycznych do opisu poznanych zjawisk lub rozwiązania prostych zadań obliczeniowych. II. Przeprowadzanie

Bardziej szczegółowo

Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha

Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. EGZAMIN STANDARDOWYCH UMIEJĘTNOŚCI MAGICZNYCH ASTRONOMIA LISTOPAD 2013 Instrukcja dla

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie podstawowe rodzaj oddziaływania występującego w przyrodzie i nie dającego sprowadzić się do innych oddziaływań.

Oddziaływanie podstawowe rodzaj oddziaływania występującego w przyrodzie i nie dającego sprowadzić się do innych oddziaływań. 1 Oddziaływanie podstawowe rodzaj oddziaływania występującego w przyrodzie i nie dającego sprowadzić się do innych oddziaływań. Wyróżniamy cztery rodzaje oddziaływań (sił) podstawowych: oddziaływania silne

Bardziej szczegółowo

www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA

www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA ł www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA 1. Czym jest portal.pl i czego mogę się tu nauczyć? Kosmikus.pl to miejsce, gdzie można się świetnie bawić, ucząc się przy okazji rzeczy, których

Bardziej szczegółowo

Zderzenie galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną

Zderzenie galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną Zderzenie galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną Katarzyna Mikulska Zimowe Warsztaty Naukowe Naukowe w Żninie, luty 2014 Wszyscy doskonale znamy teorię Wielkiego Wybuchu. Wiemy, że Wszechświat się rozszerza,

Bardziej szczegółowo

Lokomotywa 2. Czytam i piszę. Część 5

Lokomotywa 2. Czytam i piszę. Część 5 Słońce najbliższą gwiazdą Bogacenie słownictwa Kometus i astronauta (fragment) Piaskowy Wilk zwrócił się do Kometusa i zapytał, jak się sprawy mają w wielkim kosmosie. Kometus odpowiedział, że jak zwykle

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR Merkury krąży wokół Słońca po orbicie, którą możemy uznać za kołową.

SPRAWDZIAN NR Merkury krąży wokół Słońca po orbicie, którą możemy uznać za kołową. SPRAWDZIAN NR 1 IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUPA A 1. Merkury krąży wokół Słońca po orbicie, którą możemy uznać za kołową. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Siłę powodującą ruch Merkurego wokół Słońca

Bardziej szczegółowo

Astronomiczny elementarz

Astronomiczny elementarz Astronomiczny elementarz Pokaz dla uczniów klasy 5B Szkoły nr 175 Agnieszka Janiuk 25.06.2013 r. Astronomia najstarsza nauka przyrodnicza Stonehenge w Anglii budowla z okresu 3000 lat p.n.e. Starożytni

Bardziej szczegółowo

14 POLE GRAWITACYJNE. Włodzimierz Wolczyński. Wzór Newtona. G- stała grawitacji 6, Natężenie pola grawitacyjnego.

14 POLE GRAWITACYJNE. Włodzimierz Wolczyński. Wzór Newtona. G- stała grawitacji 6, Natężenie pola grawitacyjnego. Włodzimierz Wolczyński 14 POLE GRAWITACYJNE Wzór Newtona M r m G- stała grawitacji Natężenie pola grawitacyjnego 6,67 10 jednostka [ N/kg] Przyspieszenie grawitacyjne jednostka [m/s 2 ] Praca w polu grawitacyjnym

Bardziej szczegółowo

Teoria Wielkiego Wybuchu FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ

Teoria Wielkiego Wybuchu FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ Teoria Wielkiego Wybuchu Epoki rozwoju Wszechświata Wczesny Wszechświat Epoka Plancka (10-43 s): jedno podstawowe oddziaływanie Wielka Unifikacja (10-36 s): oddzielenie siły grawitacji od reszty oddziaływań

Bardziej szczegółowo

Muszę przyznać, iż niezbyt lubię gry czysto kooperacyjne oraz oparte na bleie. Nemesis na szczęście okazał się grą innego typu.

Muszę przyznać, iż niezbyt lubię gry czysto kooperacyjne oraz oparte na bleie. Nemesis na szczęście okazał się grą innego typu. Zagrałem dziś w prototyp nowej gry FGH Nemesis. Trochę o grze Od kiedy dowiedziałem się o tej grze bardzo chciałem ją poznać zwłaszcza po tekście na Games Fanatic. (http://www.gamesfanatic.pl/2014/02/03/z-tasmy-produkcyjnej-prototypy-fabryki-gierhistorycznych/)

Bardziej szczegółowo

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem Aniołem Biznesu VC? Przedsiębiorcą Kim jestem? Marketingowcem Dlaczego tutaj jestem? Fakty: 1997 30m2 powierzchni, brak wynagrodzenia, trzech cofounderów 1999 pierwsza ogólnoplska nagroda 2000 pierwsza

Bardziej szczegółowo

SUKNIE ŚLUBNE - MODA I MODELKI

SUKNIE ŚLUBNE - MODA I MODELKI INSTRUKCJA SUKNIE ŚLUBNE - MODA I MODELKI Zabawa układanka dla 1-4 osób rekwizyty: 96 elementów tworzących 24 modelki Umieszczone w pudełku 24 kreacje zostały stworzone na wielki pokaz mody sukni ślubnych.

Bardziej szczegółowo

Wolsung SSG Scenariusze

Wolsung SSG Scenariusze Wolsung SSG Scenariusze W celu ulepszenia modelu rozgrywki w Wolsung SSG nowe zasady scenariuszy wprowadzają Aktywowalne Cele różnych rodzajów. Scenariusze tu zaprezentowane dają przykład jak znaczniki

Bardziej szczegółowo

Ty i Google. Niezbędnik dla początkującego

Ty i Google. Niezbędnik dla początkującego Ty i Google Niezbędnik dla początkującego Podstawowe usługi... Jedno konto, wszystkie usługi Jeśli założysz konto w serwisie google masz wtedy dostęp do wszystkich jego funkcji, również tych zaawansowanych.

Bardziej szczegółowo

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne 2.2.2. Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne Niezwykle trudno mówić jest o wpływie dyrektora szkoły na funkcjonowanie i rozwój placówki bez zwrócenia uwagi na czynniki zewnętrzne. Uzależnienie od szefa

Bardziej szczegółowo

Sins of a Solar Empire

Sins of a Solar Empire Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Sins of a Solar Empire Grzechy Imperium Słońca autor: Maciej Von Zay Makuła Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl

Bardziej szczegółowo

Witaj, tutaj Marcin Grodecki. Tym razem chcę pokazać cztery mniej znane sposoby na wyszukiwanie okazyjnych cenowo mieszkań.

Witaj, tutaj Marcin Grodecki. Tym razem chcę pokazać cztery mniej znane sposoby na wyszukiwanie okazyjnych cenowo mieszkań. Marcin Grodecki Witaj, tutaj Marcin Grodecki. Inwestuję w nieruchomości, a także pomagam, jako radca prawny, przy wszelkich zawiłościach dotyczących nieruchomości. Tym razem chcę pokazać cztery mniej znane

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Pokaz

Układ Słoneczny. Pokaz Układ Słoneczny Pokaz Rozmiary planet i Słońca Orbity planet Planety typu ziemskiego Merkury Najmniejsza planeta U.S. Brak atmosfery Powierzchnia podobna do powierzchni Księżyca zryta kraterami część oświetlona

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Wszechświat?

Jaki jest Wszechświat? 1 Jaki jest Wszechświat? Od najmłodszych lat posługujemy się terminem KOSMOS. Lubimy gry komputerowe czy filmy, których akcja rozgrywa się w Kosmosie, na przykład Gwiezdne Wojny. Znamy takie słowa, jak

Bardziej szczegółowo

Teoria ewolucji gwiazd (najpiękniejsza z teorii) dr Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego

Teoria ewolucji gwiazd (najpiękniejsza z teorii) dr Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Teoria ewolucji gwiazd (najpiękniejsza z teorii) dr Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Prolog Teoria z niczego Dla danego obiektu możemy określić: - Ilość światła - widmo -

Bardziej szczegółowo

Koń - czyli co wiedzieć należy

Koń - czyli co wiedzieć należy Koń - czyli co wiedzieć należy Informacje tu zawarte sporządzono na zasadzie najczęściej zadawanych pytań wraz z odpowiedziami - FAQ. W pierwszej kolejności przypomnijmy, że w Metin2 podobnie jak w innych

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych

Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych kwarki, elektrony, neutrina oraz ich antycząstki anihilują aby stać się cząstkami 10-10 s światła fotonami energia kwarków jest już wystarczająco mała

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum klasy I-III

Gimnazjum klasy I-III Tytuł pokazu /filmu ASTRONAWIGATORZY doświadczenia wiąże przyczynę ze skutkiem; - uczeń podaje przybliżoną prędkość światła w próżni, wskazuje prędkość światła jako - nazywa rodzaje fal elektromagnetycznych;

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GRY PLANSZA

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GRY PLANSZA OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GRY Na bezdrożach Afryki to gra planszowa przeznaczona dla 2 4 osób. W niniejszej książce zamieszczono 4 komplety gry, tak aby w rozgrywce mogło naraz uczestniczyć 16 uczniów (jeśli

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 1. Diagram 1. Diagram 3

LEKCJA 1. Diagram 1. Diagram 3 Diagram 1 LEKCJA 1 - zaawansowanie czarnych zdecydowanie lepsze, - szansa dojścia czarnych do damki, - przynajmniej jeden kamień białych ginie, ale od czego jest ostatnia deska ratunku - KOMBINACJA! Ale

Bardziej szczegółowo

Część 11. Rozwiązywanie problemów.

Część 11. Rozwiązywanie problemów. Część 11. Rozwiązywanie problemów. 3 Rozwiązywanie problemów. Czy jest jakiś problem, który trudno Ci rozwiązać? Jeżeli tak, napisz jaki to problem i czego próbowałeś, żeby go rozwiązać 4 Najlepsze metody

Bardziej szczegółowo

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw.

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Koszmar Zdrady Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Przejmij stery swojego życia. 1 Czy mój partner jest mi wierny?

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Fragment nadchodzącej książki: Zdrowie na Zawsze: czyli, czego nie powie Ci doktor Zbigniew Bryła

Fragment nadchodzącej książki: Zdrowie na Zawsze: czyli, czego nie powie Ci doktor Zbigniew Bryła Tak wielu ludzi marzy o dobrym zdrowiu, inni je mają. Gratuluje Ci że jesteś tutaj. Większość tylko marzy, Ty zaś wiozłeś sprawy w swoje ręce. Wiara bez działania jest jak studnia bez wody. Nikt nie zadba

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Dead Space. autor: Łukasz Verminus Malik. (c) 2008 GRY-OnLine S.A.

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Dead Space. autor: Łukasz Verminus Malik. (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Dead Space autor: Łukasz Verminus Malik (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Producent EA Games, Wydawca Electronic Arts Inc., Wydawca PL Electronic Arts Polska Prawa do

Bardziej szczegółowo

GRAWITACJA I ELEMENTY ASTRONOMII

GRAWITACJA I ELEMENTY ASTRONOMII MODUŁ 1 SCENARIUSZ TEMATYCZNY GRAWITACJA I ELEMENTY ASTRONOMII OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES PODSTAWOWY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI

Bardziej szczegółowo

Biznes Z Owocem Noni

Biznes Z Owocem Noni Biznes Z Owocem Noni Nie da się ukryć, że owoc noni jest coraz bardziej znany i doceniany przez coraz większą liczbę ludzi. Prawdą jest również, że coraz więcej firm zajęło się produkcją soku z tego owocu.

Bardziej szczegółowo

Epicki Kamień gromu. Potwory oraz właściwości lochu (1 talia lochu, Rząd #1): Talie bohaterów (4-5 stosów, Rząd #2):

Epicki Kamień gromu. Potwory oraz właściwości lochu (1 talia lochu, Rząd #1): Talie bohaterów (4-5 stosów, Rząd #2): Epicki Kamień gromu Zasady te są wariantem dla podstawowych reguł gry Kamień gromu opracowanymi przez znanego twórcę gier Richarda Launius a. Według niego dobrym sposobem na zwiększenie różnorodności rozgrywki,

Bardziej szczegółowo

A skoro potencjał tkwi w akcyjności i zabawie, posta- nowiliśmy postawić na akcje i rywalizację stworzyliśmy grę zaangażowaną i angażującą.

A skoro potencjał tkwi w akcyjności i zabawie, posta- nowiliśmy postawić na akcje i rywalizację stworzyliśmy grę zaangażowaną i angażującą. INFORMACJE O GRZE GRA ZAANGAŻOWANA W 2012 roku w Regionalnym Centrum Wolontariatu w Katowicach przeprowadziliśmy badania w katowickich gimnazjach i liceach. Wynika z nich m.in., że wśród młodzieży nie

Bardziej szczegółowo

Nasza Galaktyka

Nasza Galaktyka 13.1.1 Nasza Galaktyka Skupisko ok. 100 miliardów gwiazd oraz materii międzygwiazdowej składa się na naszą Galaktykę (w odróżnieniu od innych pisaną wielką literą). Większość gwiazd (podobnie zresztą jak

Bardziej szczegółowo

Rozwój osadnictwa na świecie

Rozwój osadnictwa na świecie Rozwój osadnictwa na świecie 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna pojęcia ekumena, anekumena oraz subekumena i podaje po jednym przykładzie takich miejsc, zna cztery bariery osadnicze, zna wartość bariery

Bardziej szczegółowo

Co ma wspólnego czarna dziura i woda w szklance?

Co ma wspólnego czarna dziura i woda w szklance? Co ma wspólnego czarna dziura i woda w szklance? Czarne dziury są obiektami tajemniczymi i fascynującymi, aczkolwiek część ich właściwości można oszacować przy pomocy prostych równań algebry. Pokazuje

Bardziej szczegółowo

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego.

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego. Astronomia M = masa ciała G = stała grawitacji (6,67 10-11 [N m 2 /kg 2 ]) R, r = odległość dwóch ciał/promień Fg = ciężar ciała g = przyspieszenie grawitacyjne ( 9,8 m/s²) V I = pierwsza prędkość kosmiczna

Bardziej szczegółowo

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura najsilniej rozwinięta na tym obszarze. Majowie to grupa

Bardziej szczegółowo

Przewodnik gimnazjalisty systemu e-rekrutacja. PTH Technika

Przewodnik gimnazjalisty systemu e-rekrutacja. PTH Technika Przewodnik gimnazjalisty systemu e-rekrutacja PTH Technika Spis treści Spis treści...2 Przeglądanie ofert szkół... 3 Lista szkół...3 Wizytówka wybranej szkoły...4 Lista oddziałów wybranej szkoły... 6 Widok

Bardziej szczegółowo

oraz Początek i kres

oraz Początek i kres oraz Początek i kres Powstanie Wszechświata szacuje się na 13, 75 mld lat temu. Na początku jego wymiary były bardzo małe, a jego gęstość bardzo duża i temperatura niezwykle wysoka. Ponieważ w tej niezmiernie

Bardziej szczegółowo

Ciała drobne w Układzie Słonecznym

Ciała drobne w Układzie Słonecznym Ciała drobne w Układzie Słonecznym Planety karłowate Pojęcie wprowadzone w 2006 r. podczas sympozjum Międzynarodowej Unii Astronomicznej Planetą karłowatą jest obiekt, który: znajduje się na orbicie wokół

Bardziej szczegółowo

Na tym zdjęciu wyraźnie widać miejsce, gdzie proste linie znikają kompletnie po innym zdjęciem nałożonym na tą część powietrzchni Marsa. Wg.

Na tym zdjęciu wyraźnie widać miejsce, gdzie proste linie znikają kompletnie po innym zdjęciem nałożonym na tą część powietrzchni Marsa. Wg. Ślady na Marsie Powyższe zdjęcie pokazuje widok ogólny miejsca na Marsie, na którym wyraźnie widać nienaturalnie wyglądające ślady. Obie części zdjęcia: ta brązowa i ta złota są mocne retuszowane, szczegóły

Bardziej szczegółowo

Budowa i ewolucja gwiazd I. Skale czasowe Równania budowy wewnętrznej Modele Diagram H-R Ewolucja gwiazd

Budowa i ewolucja gwiazd I. Skale czasowe Równania budowy wewnętrznej Modele Diagram H-R Ewolucja gwiazd Budowa i ewolucja gwiazd I Skale czasowe Równania budowy wewnętrznej Modele Diagram H-R Ewolucja gwiazd Dynamiczna skala czasowa Dla Słońca: 3 h Twierdzenie o wiriale Temperatura wewnętrzna Cieplna skala

Bardziej szczegółowo

Górnik naftowy i Energia z Ziemi

Górnik naftowy i Energia z Ziemi Górnik naftowy i Energia z Ziemi Energia z Ziemi Podział zasobów energii Konwencjonalne Nieodnawialne Paliwa naturalne Niekonwencjonalne Nieodnawialne Odnawialne 2 Nasza energia, czyli co wydobywamy? Ropa

Bardziej szczegółowo

Koncepcja planszy Oddziału Bestera

Koncepcja planszy Oddziału Bestera Koncepcja planszy Oddziału Sposób wejścia Wejście wymaga biletu ' '. Nazwa przedmiotu pel o obronę: Oddział Opis Na tym apelu o obronę zaznaczono miejsce, w którym zbiera się. Tylko śmiałkowie, którzy

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE I CEL GRY ELEMENTY GRY

WPROWADZENIE I CEL GRY ELEMENTY GRY WPROWADZENIE I CEL GRY Masz nadzieję zostać ministrem handlu Maharadży. Osiągniesz swój cel, jeśli pod koniec każdego tygodnia (rundy) będziesz bogatszy od swojego przeciwnika. Fortunę zdobędziesz, zbierając

Bardziej szczegółowo

Seanse multimedialne w planetarium

Seanse multimedialne w planetarium Seanse multimedialne w planetarium 11.00 Seans multimedialny: Kaluoka hina zaczarowana rafa 12.00 Seans multimedialny: Dwa szkiełka 14.00 Seans multimedialny: Dobór naturalny 16.00 Seans multimedialny:

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Krystalografia geometryczna

Wstęp. Krystalografia geometryczna Wstęp Przedmiot badań krystalografii. Wprowadzenie do opisu struktury kryształów. Definicja sieci Bravais go i bazy atomowej, komórki prymitywnej i elementarnej. Podstawowe typy komórek elementarnych.

Bardziej szczegółowo

8.2 Drukowanie arkusza kalkulacyjnego

8.2 Drukowanie arkusza kalkulacyjnego przede wszystkim zastanów się, co chcesz pokazać na wykresie (te same dane można pokazać na różne sposoby, uwypuklając różne ich aspekty) zaznacz zakres danych jeszcze przed wywołaniem kreatora wykonaj

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze gry i zabawy podczas przerw w szkole - opis zapomnianych gier

Najciekawsze gry i zabawy podczas przerw w szkole - opis zapomnianych gier Najciekawsze gry i zabawy podczas przerw w szkole - opis zapomnianych gier Kamil Łoś kl. VI c W STATKI Gra się w 2 zawodników, każdy dostaje po 2 kartki. Na każdej rysuje się siatkę 10 10 (A-J; 1-10).

Bardziej szczegółowo

Erotic Dreams. Gra nr-1 dla par S t r o n a 1

Erotic Dreams. Gra nr-1 dla par S t r o n a 1 Erotic Dreams. Gra nr-1 dla par S t r o n a 1 Erotic Dreams. Gra nr-1 dla par S t r o n a 2 Dariusz Rutkowski Erotic Dreams Gra nr-1 dla par Copyright by Dariusz Rutkowski & e-bookowo 2009 ISBN 978-83-61184-44-7

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć projekt

Jak rozliczyć projekt Jak rozliczyć projekt Inicjatywy młodzieżowe Z tego poradnika, dowiesz się: 1. Czym dokumentować swoje wydatki 2. Jak wygląda Faktura VAT i Rachunek Uproszczony 3. Jak opisywać dokumenty 4. Jak zrobić

Bardziej szczegółowo

Planety w układach podwójnych i wielokrotnych. Krzysztof Hełminiak

Planety w układach podwójnych i wielokrotnych. Krzysztof Hełminiak Planety w układach podwójnych i wielokrotnych. Krzysztof Hełminiak Plan wystąpienia Troszkę niedalekiej historii. Dlaczego wokół podwójnych? Pobieżna statystyka. Typy planet w układach podwójnych. Stabilność

Bardziej szczegółowo

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o.

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Kraków 2015 Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Gdybym dostawała choć jeden złoty za każdym razem, kiedy ludzie kupują fałszywkę twierdząc, że to złoto; albo kiedy przepłacają dużo za dużo za złoto, byłabym

Bardziej szczegółowo

i na matematycznej wyspie materiały dla ucznia, klasa II, pakiet 93, s. 1 KARTA:... Z KLASY:... YRG EWOZSNALP

i na matematycznej wyspie materiały dla ucznia, klasa II, pakiet 93, s. 1 KARTA:... Z KLASY:... YRG EWOZSNALP polonistyczna Ad@ i J@ś na matematycznej wyspie materiały dla ucznia, klasa II, pakiet 93, s. 1 1 Gry planszowe Przeczytaj wyrazy od końca i zapisz hasło. YRG EWOZSNALP 2 Uważnie przeczytaj tekst opowiadania.

Bardziej szczegółowo

Kamil Adamaszek Piotr Siedlecki

Kamil Adamaszek Piotr Siedlecki Kamil Adamaszek Piotr Siedlecki Budowa Marsa Mars jest czwartą planetą od Słońca w Układzie Słonecznym. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny Mars. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy

Bardziej szczegółowo

ZASADY GRY NAJCZĘSCIEJ GRYWANA GRA LICZBOWA NA ŚWIECIE DLA CAŁEJ RODZINY

ZASADY GRY NAJCZĘSCIEJ GRYWANA GRA LICZBOWA NA ŚWIECIE DLA CAŁEJ RODZINY 12355541 Rummikub ZASADY GRY NAJCZĘSCIEJ GRYWANA GRA LICZBOWA NA ŚWIECIE DLA CAŁEJ RODZINY Dla 2 4 graczy w wieku od 7 lat Zawartość opakowania: 104 kostki do gry, ponumerowane od 1 do 13, w czterech kolorach

Bardziej szczegółowo

Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha

Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha Arkusz zawiera informa cje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. EGZAMIN STANDARDOWYCH UMIEJĘTNOŚCI MAGICZNYCH ASTRONOMIA MARZEC 2013 Instrukcja dla

Bardziej szczegółowo

Obliczanie głębokości i średnicy krateru na Księżycu

Obliczanie głębokości i średnicy krateru na Księżycu Obliczanie głębokości i średnicy krateru na Księżycu Remigiusz Pospieszyński Obserwatorium Astronomiczne UAM ul. Słoneczna 36, Poznań 17 czerwca 2006 1 Spis treści 1 Wstęp 3 2 Błędy pomiarowe 3 2.1 Niepewność

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Gwiaździste niebo.

TEMAT: Gwiaździste niebo. Konspekt zaliczeniowy kursu doskonalącego w zakresie NAUCZANIE I WYCHOWANIE INTEGRACYJNE W SZKOLE PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM w Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym w Katowicach. nr 4/327/2001/US KONSPEKT LEKCJI

Bardziej szczegółowo

Znak Starszych Bogów FAQ - wersja 1.0

Znak Starszych Bogów FAQ - wersja 1.0 Znak Starszych Bogów FAQ - wersja 1.0 Errata W poniższej części znajduje się errata do zasad gry. Kości Symbol Jokera Wynik Jokera może być wykorzystany jako wynik Wiedzy, Niebezpieczeństwa, Paniki albo

Bardziej szczegółowo

Gra planszowa dla 2 5 graczy w wieku powyżej 4 lat

Gra planszowa dla 2 5 graczy w wieku powyżej 4 lat ZAWARTOŚĆ PUDEŁKA: 1 plansza 1 dwunastościenna kostka 36 kartoników ze zdjęciami potwora Nessie 1 woreczek 12 figurek fotografów (3 żółte, 3 czerwone, 2 niebieskie, 2 czarne i 2 zielone) 1 figurka potwora

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

Praktyczny Biznesowy Kurs DVD + książka

Praktyczny Biznesowy Kurs DVD + książka Praktyczny Biznesowy Kurs DVD + książka Praktyczny Biznesowy Kurs DVD + książka Od Pomysłu do Pieniędzy to praktyczny kurs DVD + książka podręcznik, który opracowałem na bazie kilkunastu lat moich doświadczeń

Bardziej szczegółowo

PROJEKT KOSMOLOGIA PROJEKT KOSMOLOGIA. Aleksander Gendarz Mateusz Łukasik Paweł Stolorz

PROJEKT KOSMOLOGIA PROJEKT KOSMOLOGIA. Aleksander Gendarz Mateusz Łukasik Paweł Stolorz PROJEKT KOSMOLOGIA Aleksander Gendarz Mateusz Łukasik Paweł Stolorz 1 1. Definicja kosmologii. Kosmologia dział astronomii, obejmujący budowę i ewolucję wszechświata. Kosmolodzy starają się odpowiedzieć

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha

Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha Wirtualny Hogwart im. Syriusza Croucha Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. EGZAMIN STANDARDOWYCH UMIEJĘTNOŚCI MAGICZNYCH ASTRONOMIA CZERWIEC 2013 Instrukcja dla

Bardziej szczegółowo

OPANUJ RYNEK w 8 minut!

OPANUJ RYNEK w 8 minut! OPANUJ RYNEK w 8 minut! OPANUJ RYNEK w 8 minut! Witaj w anyoption, wiodącej na świecie opcjach binarnych! platformie do transakcji na Dajemy Ci możliwość osiągnięcia wysokich zysków w krótkim i średnim

Bardziej szczegółowo

Pomiary. Przeliczanie jednostek skali mapy. Np. 1 : cm : cm 1cm : m 1cm : 20km

Pomiary. Przeliczanie jednostek skali mapy. Np. 1 : cm : cm 1cm : m 1cm : 20km Pomiary Przeliczanie jednostek skali mapy Np. 1 : 2 000 000 1cm : 2 000 000cm 1cm : 20 000m 1cm : 20km 1cm 2 : 400km 2 1cm 2 : 40 000ha [4 000 000a] [400 000 000m 2 ] Zadania podstawowe Jaki powinien być

Bardziej szczegółowo

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 4 ochrona zwierząt Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

ASTRONOMIA Klasa Ia Rok szkolny 2012/2013

ASTRONOMIA Klasa Ia Rok szkolny 2012/2013 1 ASTRONOMIA Klasa Ia Rok szkolny 2012/2013 NR Temat Konieczne 1 Niebo w oczach dawnych kultur i cywilizacji - wie, jakie były wyobrażenia starożytnych (zwłaszcza starożytnych Greków) na budowę Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej.

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Zagadnienie podstawowy Uczeń: ponadpodstawowy Uczeń: Numer zagadnienia z Podstawy programowej ASTRONOMIA I GRAWITACJA Z daleka i

Bardziej szczegółowo

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie Twój Salon Kosmetyczny na Twój doradca w internecie Czy prowadzisz już fanpage na Facebook Swojego salonu? TAK NIE Sprawdź na kolejnych slajdach czy wszystkie elementy są przez ciebie dobrze przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/138/2013 WIEŚ POLSKA CHARAKTERYSTYKA LUDNOŚCI ROLNICZEJ

Warszawa, październik 2013 BS/138/2013 WIEŚ POLSKA CHARAKTERYSTYKA LUDNOŚCI ROLNICZEJ Warszawa, październik 2013 BS/138/2013 WIEŚ POLSKA CHARAKTERYSTYKA LUDNOŚCI ROLNICZEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami

Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami W trakcie zabawy włączamy elementy rozrywkowe i fabularne w rzeczywistość Państwa

Bardziej szczegółowo