BELLONA MYŚL WOJSKOWA BELLONA. Pismo naukowe. wydawane przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Rocznik LXXXIX (I) Nr 2/2007 (650)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1918 1950 BELLONA 1950 2007 MYŚL WOJSKOWA BELLONA. Pismo naukowe. wydawane przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Rocznik LXXXIX (I) Nr 2/2007 (650)"

Transkrypt

1 BELLONA MYŚL WOJSKOWA BELLONA Pismo naukowe wydawane przez Ministerstwo Obrony Narodowej Rocznik LXXXIX (I) Nr 2/2007 (650)

2 S P I S T R E Ś C I BEZPIECZEŃSTWO RP Dorota Jatczak Przyszłość Sił Zbrojnych RP... 7 Płk Włodzimierz Kozłowski Prof. dr hab. Julian Kaczmarek Nowe kierunki europejskiej polityki bezpieczeństwa Magdalena Mołek Formułowanie koncepcji strategii bezpieczeństwa Ewelina Kochanek Niekonwencjonalne źródło energii Płk rez. dr Czesław Marcinkowski Europejski rynek broni: jednolity czy konkurencyjny SZTUKA WOJENNA Marcin Kawałowski Realizacja koncepcji grup bojowych Unii Europejskiej...45 Płk dypl. Mirosław Banasik Misja unijnych grup bojowych Gen. bryg. pil. Andrzej Andrzejewski Kontyngenty sił powietrznych poza granicami kraju DOŚWIADCZENIA Gen. dyw. dr Krzysztof Załęski Wojsko Polskie w afgańskiej prewencji Ppłk rez. nawig. dr Roman Szustek Działania aeromobilne Ppłk dr Jeremiasz Ślipiec Alfred von Schlieffen: działalność wojskowa i teoretyczna Kmdr ppor Dariusz Kloskowski Wykorzystanie parametrów statystycznych w edukacji wojskowej Dr Beata Kloskowska WOJSKO I WYCHOWANIE Prof. dr hab.lech Wyszczelski Uczelnie wojskowe do 1945 roku Ppłk dr hab. Ryszard Kałużny Szkolnictwo wojskowe w okresie transformacji Gen. bryg. w st. spocz. prof. dr hab. Czesław Dęga Siła tradycji (refleksje oficera) Mjr dr Lesław Wełyczko Teoria wychowania w wojsku TECHNIKA I LOGISTYKA Płk Tomasz Chołuj Logistyka wielonarodowa Gen. bryg. dr Andrzej Szymonik Logistyka jako system pozyskiwania wyrobów obronnych

3 S P I S T R E Ś C I Gen. bryg. w st. spocz. inż. Włodzimierz Zieliński Outsourcing w wojsku Kmdr por. dr inż. Marek Jankiewicz Monitorowanie jednostek pływających Kmdr por. dr inż. Krzysztof Naus Kmdr por. dr Krzysztof Jurek Rozpoznawanie i neutralizacja min RECENZJE I OMÓWIENIA Magdalena Baran-Wojtachnio Aby prawda wyraźnie się ujawniła Dr Katarzyna Bieńkowska-Robak Nieznany Kamyk Ppłk dr inż. Marian Żuber Zagrożenie cywilizacyjne na początku XXI wieku Natalia Bloch Szkolenie młodzieży na potrzeby bezpieczeństwa państwa Anna Piszczatowska Ppłk dr Wojciech Horyń Economics and Management Ppłk dr Wojciech Horyń Defence and Strategy * * * Summary * * * Warunki zamieszczania artykułów adres: Redakcja Wojskowa z siedzibą w Warszawie, al. Jerozolimskie 97, Warszawa 60, redakcjawojskowa.pl tel: tel: tel: tel: redaktor naczelny: Artur Bartkiewicz z-ca redaktora naczelnego: ppłk Lech Mleczko redaktor prowadzący : ppłk dr Wojciech Horyń zespół redakcyjny: Maria Janowska, Ryszard Sachaj, Barbara Szymańska; opracowanie stylistyczne: Renata Gromska, Katarzyna Pietraszek; projekt okładki: Marcin Dmowski; skład, łamanie i grafika: Jolanta Muszyńska; fotoedytor: Andrzej Witkowski. Tłumaczenie na jęz. ang. : Anita Kwaterowska. Egzemplarze czasopisma dostępne w wewnętrznym kolportażu wojskowym są bezpłatne. Artykuły zamieszczone w Kwartalniku Bellona są recenzowane. Zamówienia na prenumeratę przyjmują: Kolporter SA, kolporter.com.pl (73, 74, 71) infolinia ; Garmond Press, garmondpress.pl ; ; GLM Gajewski&Morawski projekt graficzny: Łukasz Kaugan/caStudio Skład komputerowy w Redakcji Wojskowej. Oddano do druku w sierpniu 2007 r. Druk ukończono we wrześniu 2007 r. Papier kredowany 115 g. Zam Drukarnia Wydawnictw Specjalnych Sztabu Generalnego WP, Warszawa 2007.

4 S P I S T R E Ś C I SECURITY OF THE REUBLIC OF POLAND Dorota Jatczak The Future of the Polish Armed Forces... 7 Col Włodzimierz Kozłowski Julian Kaczmarek, Prof. Current Trends in the European Security Policy Magdalena Mołek Security Strategy Concept Ewelina Kochanek Unconventional Sources of Energy Col (Ret) Czesław Marcinkowski, PhD European Armament Market: Homogeneous or Competitive? ART OF WAR Marcin Kawałowski EU Combat Groups...45 Col Mirosław Banasik Mission of EU Combat Groups BrigGen Pil Andrzej Andrzejewski The Air Forces Contingents Abroad EXPERIENCE MajGen Krzysztof Załęski, PhD The Polish Armed Forces in the Afghan Prevention LtCol (Ret) Roman Szustek, PhD Aeromobile Operations LtCol Jeremiasz Ślipiec, PhD Alfred von Schlieffen: Military and Theoretical Activity LtCmdr Dariusz Kloskowski Statistical Parameters in Military Education Beata Kloskowski, PhD ARMY AND EDUCATION Lech Wyszczelski, Prof. Military Schools until LtCol Ryszard Kałużny, PhD Higher Military Education in the Transformation Period BrigGen (Ret) Czesław Dęga, Prof. The Power of Tradition (Officer s Reflections) Maj Lesław Wełyczko, PhD Theory of Education in the Army TECHNICS AND LOGISTICS Col Tomasz Chołuj Multinational Logistics BrigGen Andrzej Szymonik, PhD Logistics as a System for Gaining Defence Materials BrigGen (Ret) Włodzimierz Zieliński Outsourcing in the Army...166

5 S P I S T R E Ś C I LtCmdr Marek Jankiewicz, PhD System of Monitoring Ship Traffic LtCmdr Krzysztof Naus, PhD LtCmdr Krzysztof Jurek, PhD Reconnaissance and Neutralization of Mines BOOK REVIEWS AND OTHER Magdalena Baran-Wojtachnio So the Truth that Comes Out is Clearer Katarzyna Bieńkowska-Robak, PhD The Unknown Kamyk LtCol Marian Żuber, PhD Civilization Threats at the Beginning of the 21 st Century Natalia Bloch Youth Education for the National Security Anna Piszczatowska LtCol Wojciech Horyń, PhD Economics and Management LtCol Wojciech Horyń, PhD Defence and Strategy * * * Summary * * * Terms of Publishing in the Magazine

6 Od redakcji Bezpieczeństwo jest jedną z podstawowych wartości, bez której trudno mówić o funkcjonowaniu społeczeństw. Tym bardziej w dobie globalizacji, gdy zacierają się granice między państwami (Unia Europejska), a przepływ kapitału i informacji jest bardzo szybki dzięki nieustannemu rozwojowi technologii informacyjnych. Nad tworzeniem odpowiednich warunków bezpieczeństwa w skali globalnej (świat, UE) czy lokalnej (Polska) czuwają agendy międzynarodowe oraz rządy wielu państw. Unia Europejska ulega ewolucji, co powoduje zmiany również w polityce bezpieczeństwa zaprezentował je J. Kaczmarek w artykule Nowe kierunki europejskiej polityki bezpieczeństwa. Problematykę bezpieczeństwa narodowego, uzależnioną od funkcjonowania sił zbrojnych, przedstawiali pracownicy Departamentu Transformacji MON w artykule Przyszłość sił zbrojnych. Uwadze polecam również publikację E. Kochanek z Biura Bezpieczeństwa Narodowego nt: Niekonwencjonalne źródło energii. W XXI wieku ciężar utrzymania pokoju i stabilizacji został przeniesiony poza granice kraju. Dlatego też niezmiernie ważne jest funkcjonowanie grup bojowych Unii Europejskiej. Problematyce tej są poświęcone artykuły M. Kawałowskiego, M. Banasika. Ważną rolę w dziedzinie bezpieczeństwa odgrywają siły powietrze, o czym szerzej napisał gen. A. Andrzejewski. Wpływ na kierunki rozwoju sił zbrojnych ma doświadczenie zdobyte w strefach działań zbrojnych, a także poza nimi. Ciekawe ujęcie tego tematu w artykułach generałów: K. Załęskiego, A. Szymonika, W. Zielińskiego oraz pułkownika T. Chołuja. W lipcu 2007 roku rozpoczął się kolejny etap reformy szkolnictwa wojskowego, która trwa nieustannie od czasu transformacji ustrojowej w Polsce. Nie jest to proces łatwy, tym bardziej że zmieniają się warunki działalności uczelni wyższych (proces boloński) oraz podlegają przeobrażeniom zadania wykonywane przez siły zbrojne (grupy bojowe UE, operacje antyterrorystyczne itp.). Dlatego warto na to spojrzeć retrospektywnie dokonali tego profesorowie: L. Wyszczelski, R. Kałużny, Cz. Dęga. Warto wiedzieć, że redakcja współpracuje z Uniwersytetem w Brnie, o czym informujemy w Recenzjach i omówieniach. Zapraszamy do lektury Kwartalnika Bellona oraz do wymiany poglądów i prezentacji wiedzy, a także doświadczenia naukowego i wojskowego na łamach naszego pisma. Wojciech Horyń Redaktor Prowadzący

7 Przyszłość Sił Zbrojnych RP DOROTA JATCZAK kierownik Zespołu Strategicznego Przeglądu Obronnego w Departamencie Transformacji MON. Absolwentka m.in. podyplomowego studium obronności państwa. Współautorka Raportu strategicznego przeglądu obronnego. płk WŁODZIMIERZ KOZŁOWSKI zastępca kierownika Zespołu Strategicznego Przeglądu Obronnego w Departamencie Transformacji MON. Absolwent WAT oraz podyplomowego studium operacyjno-strategicznego piechoty morskiej USA. Służył m.in. w misjach ONZ na Bliskim Wschodzie, PNPW przy SHAPE, PKW w Iraku. Przemiany polityczne i gospodarcze w kraju i w sąsiedztwie Polski, które dokonały się w ostatnich siedemnastu latach, przyniosły zasadniczą poprawę bezpieczeństwa państwa. Polska, dążąc do osiągnięcia poziomu najbardziej rozwiniętych gospodarczo państw, staje się znaczącym podmiotem polityki międzynarodowej. Członkostwo w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego i Unii Europejskiej, a także współdziałanie w ramach ONZ, OBWE, Rady Europy i wielu innych organizacji międzynarodowych, zwielokrotnia zarówno poczucie bezpieczeństwa, jak i jego realne warunki. W bezpośrednim sąsiedztwie Polski nie ma jakichkolwiek otwartych międzynarodowych konfliktów zbrojnych. Procesy integracji politycznej i ekonomicznej sprawiły, że siły zbrojne, pozostając narzędziem polityki międzypaństwowej, zaczęły odgrywać na kontynencie europejskim mniejszą rolę niż w przeszłości. W rezultacie większość państw Europy zredukowała znacznie swój potencjał wojskowy i odchodzi od systemu obowiązkowej służby wojskowej na rzecz armii zawodowej. Przyszły kształt polskich sił zbrojnych, jako jednego z instrumentów polityki bezpieczeństwa państwa, powinien odpowiadać jej celom. Należy jednak zaznaczyć, że obecnie nie widać czytelnej, kompleksowej wizji rozwoju państwa w perspektywie kilkunastu czy kilkudziesięciu lat. Brakuje również prognozy strategicznych celów państwa. Dlatego też specjaliści resortu obrony, ze swą wiedzą i doświadczeniem, po to, aby opracować wizję przyszłych sił zbrojnych, muszą najpierw pokusić się o sporządzenie analiz warunków politycznych, społecznych, gospodarczych, w jakich będzie funkcjonować państwo za kilkanaście lat. Na tej podstawie dopiero można zdefiniować przyszłe wyzwania i zagrożenia jego bezpieczeństwa. A to z kolei pozwoli na określenie militarnych implikacji tych wyzwań i zagrożeń, opisanie charakteru przyszłego pola walki, operacji, w których będą uczestniczyć Siły Zbrojne RP, oraz zdolności zapewniających skuteczność w tych operacjach. Polska z roku na rok doskonali współpracę wojskową w ramach NATO, wspierając jego inicjatywy oraz uczestnicząc aktywnie w misjach sojuszniczych. W ramach doraźnie tworzonych koalicji państw bierzemy udział w operacjach antyterrorystycznych i stabilizacyjnych. Postępuje integracja w Unii Europejskiej. Coraz wyraźniej zarysowuje się konieczność bliskiego współdziałania państw członkowskich również w sferze polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym także w ramach polityki obronnej. Proces tworzenia tej wspólnej polityki jest trudny, gdyż dotyka najczulszych elementów suwerenności państwowej. Wydaje się on jednak nieodwracalny. Ma przy tym ogromny wpływ na rozwój narodowych sił zbrojnych, narzucając współdziałanie i harmonizację w zakresie planowania obronnego, tworzenia doktryn obronnych, struktur dowodzenia, techniki wojskowej oraz szkolenia wojsk. Polskie siły zbrojne będą coraz pełniej uczestniczyły w tych procesach. W ostatnich latach w kraju, szczególnie w siłach zbrojnych, narastała świadomość konieczności przyspieszenia i racjonalizacji procesów rozwoju. Z jednej strony, biorąc pod uwagę technikę wojskową oraz wiele rozwiązań strukturalnych i organizacyjnych, jest dostrzegane zapóźnienie naszego wojska. Z drugiej z kolei, rozwój ekonomiczny kraju, w tym wzrost dochodu narodowego, stwarza szanse przyspieszenia pozytywnych przemian w wojsku. Jednakże praktyka planistyczna, widoczna w czasie przygotowywania kolejnych wieloletnich planów rozwoju sił zbrojnych, charakteryzowała się brakiem pełnego zbilansowania zamierzeń z możliwościami finansowymi państwa. Dominował sposób myślenia zgodny z interesami poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, z uszczerbkiem dla wspólnych rozwiązań systemowych, służących całej armii. Procesy planistyczne w Wojsku Polskim nie były w pełni zharmonizowane z planowaniem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, co stało się szczególnie widoczne po przyjęciu przez NATO dziesięcioletniego okresu planistycznego.

8 Według Global Strategic Trends Programme , prawdopodobieństwo konfliktu zbrojnego pomiędzy państwami europejskimi jest znikome z uwagi na postępujące procesy integracyjne. Może ono wzrosnąć nieznacznie po roku 2030 na tle walki o dostęp do surowców, źródeł wody i żywności lub w rezultacie istotnych zmian demograficznych. Bezpieczeństwo RP W sojuszniczej oraz unijnej koncepcji zapewnienia bezpieczeństwa podkreśla się znaczenie podejmowania działań na rzecz stabilizacji i pokoju w rejonach położonych również poza obszarem odpowiedzialności sojuszu z dala od kontynentu europejskiego. Zostało to zaakceptowane także przez Polskę, co oznacza konieczność istotnego przewartościowania akcentów w polskiej strategii narodowej. W ślad za tym niezbędne jest dokonanie transformacji sił zbrojnych, która między innymi powinna objąć zmianę dyslokacji jednostek, struktur organizacyjnych, w tym dowodzenia, nakreślić nowe kierunki rozwoju techniki wojskowej oraz metody szkolenia wojsk. Przedstawione w dalszej części artykułu rozważania są oparte między innymi na wynikach strategicznego przeglądu obronnego (SPO). Zakończony w połowie 2006 roku przegląd był pierwszą i jak dotychczas jedyną w naszym państwie próbą kompleksowej analizy wojskowej sfery obronności i określenia kształtu sił zbrojnych w perspektywie roku Wskazał on kierunki przekształceń na najbliższych piętnaście latach oraz zdefiniował siły, środki i zdolności niezbędne do obrony Polski i jej aktywnego udziału w operacjach NATO i UE. Wypracowana w ramach SPO wizja transformacji wojska miała zapewnić jego harmonijny rozwój, przy założonym poziomie wydatków obronnych, i doprowadzić do takiej jego przebudowy, aby jak najlepiej spełniało ono narodowe oraz sojusznicze wymagania obronne. Przygotowany raport SPO nie doczekał się jednak rangi oficjalnego dokumentu ministerialnego. Co więcej, spotkał się z kontrowersyjnymi, często pozamerytorycznymi opiniami i ocenami. Jednakże obecnie to właśnie on jest jedynym dokumentem analitycznym, będącym podstawą rozważań o przyszłym kształcie Wojska Polskiego. Raport SPO oraz opracowana w Departamencie Transformacji MON Wizja Sił Zbrojnych RP 2030 są dokumentami, z których korzystali autorzy niniejszego opracowania. Oczekują oni, że przedstawiona prognoza przyszłych Sił Zbrojnych RP zainicjuje dyskusję nie tylko w środowisku wojskowym i przyczyni się do powstania pełnej koncepcji Sił Zbrojnych RP Mogłaby to być podstawa do wypracowania strategii przekształceń naszego wojska, jaką należy przyjąć, aby odpowiadało one przyszłym potrzebom obronnym państwa. Prognoza środowiska bezpieczeństwa Z analizy istniejących narodowych i sojuszniczych dokumentów strategicznych 1 wynika, że na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI wieku czynnikami determinującymi rozwój sytuacji międzynarodowej będzie przede wszystkim pogłębiająca się globalizacja stosunków politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturowych, wzrost znaczenia politycznego, militarnego i gospodarczego państw Azji i Ameryki Południowej (Chiny, Indie, Brazylia), dalsza integracja państw wspólnoty europejskiej, w tym w sferze polityki bezpieczeństwa. Przyszłe wyzwania i zagrożenia będą występować na tle pogłębiających się różnic w rozwoju ekonomiczno-cywilizacyjnym państw i regionów oraz przeobrażeń w środowisku naturalnym, wynikających z głębokich zmian klimatycznych (np. pustynnienie, zalewanie obszarów przybrzeżnych), których skutki odczujemy również w Europie oraz w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Zjawiska te na większą niż dziś skalę przyczynią się do ograniczenia dostępu do dóbr podstawowych (woda, żywność). Narastające dysproporcje w rozwoju cywilizacyjnym regionów będą powodować migracje znacznych grup ludności pomiędzy państwami. Skutki zmian klimatycznych mogą sprawić, że również w ramach państw ludność będzie się przemieszczać, co w skrajnych wypadkach może skutkować destabilizacją struktur państwowych. Spadek liczby ludności w krajach europejskich w połączeniu z migracjami ludności z państw dotkniętych narastającą biedą, konfliktami lub gwałtownymi zmianami środowiska naturalnego może przyczynić się do naruszania struktur społecznych państw europejskich, powstawania ekstremistycznych ruchów religijnych i etnicznych oraz potęgowania, odczuwalnych już dziś, negatywnych zjawisk społecznych, takich jak przestępczość zorganizowana i terroryzm. Istotnym zagrożeniem dla państw wysoko rozwiniętych i rozwijających się staną się zakłócenia w dostawach surowców energetycznych. Źródłem przyszłych zagrożeń, które mogą oddziaływać na bezpieczeństwo obszaru euroatlantyckiego, pozostaną nadal konflikty etniczne, zadawnione i nierozwiązane spory między państwami, funkcjonowanie państw autorytarnych oraz państw w stanie rozkładu. 1 Global Strategic Trends Programme ; NATO Strategic Vision; Strategia bezpieczeństwa RP. Warszawa 2003; Strategia wojskowa RP. Warszawa 2004.

9 Bezpieczeństwo RP Na tym tle, tak jak i dziś, będą występowały napięcia, kryzysy lub konflikty zbrojne, co z kolei będzie destabilizować sytuację w rejonie konfliktu oraz stanie się pożywką dla pozapaństwowych organizacji terrorystycznych i przestępczości zorganizowanej. Wyzwanie przyszłości to również intensywny postęp naukowo-techniczny, zwłaszcza w dziedzinie informatyki, biologii, elektroniki i cybernetyki, inżynierii materiałowej oraz nanotechnologii. Rozwój technik wymiany informacji, coraz powszechniejszy dostęp do źródeł informacji ułatwi pozyskiwanie między innymi istniejących już, aczkolwiek pilnie strzeżonych, technologii nuklearnych, państwom niestabilnym, autorytarnym i organizacjom terrorystycznym, a także ich wykorzystanie w konfliktach zbrojnych lub atakach terrorystycznych. Bezpieczeństwu państw coraz bardziej będą zagrażać wyrafinowane, trudne obecnie do sprecyzowania, zagrożenia asymetryczne. Nastąpi renesans stosowania najprostszych, klasycznych środków i metod walki. Względnie łatwo będzie można wykorzystać jako cele i środki ataku obiekty infrastruktury przemysłowej oraz wytwory cywilizacji. Będzie narastać prawdopodobieństwo pozyskania przez organizacje terrorystyczne technologii wytwarzania broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia. Zwiększa to możliwości stron stosujących asymetryczne metody walki oraz prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłych konfliktach stosunkowo dużych strat, zwłaszcza wśród ludności cywilnej. Utrzymanie globalnego znaczenia Europy oraz bezpieczeństwo kontynentu będą uzależnione przede wszystkim od stopnia integracji państw w ramach Unii Europejskiej oraz woli współpracy wojskowej państw NATO. Jednym z wyróżników bezpieczeństwa europejskiego będzie postępujący wzrost zdolności wojskowych Unii oraz doskonalenie zdolności operacyjnych NATO. Jest to proces ciągły, który dzięki integracji będzie trwać również wtedy, gdyby w perspektywie kilkunastu lat doszło w Europie do powstania tylko jednej organizacji bezpieczeństwa i obrony. Może on zostać osłabiony jedynie w wypadku negatywnych przemian w relacjach między USA a Europą. 2 Sytuacja geopolityczna w bezpośrednim otoczeniu Polski pozostanie stabilna. Postępujący proces integracji politycznej i gospodarczej państw europejskich ogranicza możliwość powstawania napięć, mogących w nadchodzących latach doprowadzić w Europie do konfliktu zbrojnego na dużą skalę. Polska nie może jednak nie dostrzegać tendencji występujących ostatnio w polityce Rosji. Dotyczy to przede wszystkim polityki energetycznej tego państwa, która staje się narzędziem wywierania presji ekonomicznej. Jeśli ich charakter okaże się trwały, to musimy być przygotowani na możliwość pojawienia się napięć i kryzysów lokalnych w bliskim otoczeniu naszego kraju. Mogą one wymagać interwencji NATO lub Unii Europejskiej. Dynamika opisanych zjawisk oraz ich potencjalne destrukcyjne skutki zmuszą społeczność międzynarodową, w tym organizacje bezpieczeństwa zbiorowego, do szybkiego i skutecznego reagowania na zagrożenia wszystkimi możliwymi środkami, w tym wojskowymi. Środowisko operacyjne 2030 Uwzględniając powyższe rozważania, należy stwierdzić, że w przyszłości bezpieczeństwo narodowe będzie w znacznie większej mierze uzależnione od stopnia stabilizacji regionów oddalonych od terytorium Polski. W kontekście przewidywanych wyzwań i zagrożeń koncepcja bezpieczeństwa państwa będzie wykraczać poza tradycyjne pojmowanie obrony terytorium. Zapewnienie bezpieczeństwa będzie wymagać podejmowania działań Fot. 1. Przyszłe operacje będą prowadzone w obecności mediów oraz różnorodnych organizacji cywilnych międzyrządowych i pozarządowych (fot. J. Rybak) 2 O. Osica: Bezpieczeństwo Polski w obliczu zmierzchu idei atlantyckiej. Zeszyty Naukowe AON 2007 nr 1(66).

10 WYJAŚNIENIE NR 1 Asymetria w sferze bezpieczeństwa narodowego i działań militarnych oznacza działanie, organizowanie, myślenie odmienne od przeciwnika w celu maksymalnego zwiększenia własnej przewagi, wykorzystania słabości przeciwnika, przejęcia inicjatywy, ewentualnie zdobycia większej swobody działania. Bezpieczeństwo RP innych od dotychczasowych. Będą one obejmować przede wszystkim przedsięwzięcia polityczne, ekonomiczne i wojskowe z zakresu reagowania na wszelkiego rodzaju sytuacje nadzwyczajne. Z analizy wspomnianych już dokumentów narodowych i sojuszniczych oraz ocen ekspertów wynika, że w ciągu najbliższych kilkunastu lat prawdopodobieństwo wystąpienia w Europie konfliktu na dużą skalę jest stosunkowo małe. Jednakże w planowaniu rozwoju Sił Zbrojnych RP nie można go całkowicie pomijać. Stąd należy przyjąć, że w rozważanej perspektywie czasowej, NATO nie zaniecha całkowicie przygotowań do prowadzenia operacji o dużej skali na mocy art. 5 traktatu waszyngtońskiego. Również państwa europejskie sojuszu nie zrezygnują z przygotowań swych sił zbrojnych do prowadzenia takich operacji obronnych. Nie można także wykluczyć, że podobne będą prowadzone w ramach Unii Europejskiej lub doraźnie tworzonych koalicji. Podobnie jak dziś, również w przyszłości polityka bezpieczeństwa Polski będzie zakładać kompleksowe, w tym militarne, przeciwstawianie się zagrożeniom bez względu na miejsce, z którego oddziaływają one na obszar euroatlantycki. I dlatego Siły Zbrojne RP, pozostając jednym z zasadniczych narzędzi polityki bezpieczeństwa państwa, będą przede wszystkim uczestniczyć w operacjach sojuszniczych (NATO, UE) lub koalicyjnych, prowadzonych w rejonach występowania tych zagrożeń, w tym również poza wspomnianym obszarem. Będą to różnorodne, wielonarodowe operacje sił połączonych, począwszy od operacji humanitarnych (ewakuacja, pomoc w wypadku klęsk żywiołowych lub katastrof), przez działania prewencyjne zapobiegające wybuchowi konfliktu, operacje pokojowe (utrzymania i wymuszania pokoju), zwalczania terroryzmu, po operacje wysokiej intensywności, a następnie operacje stabilizacyjne. Przeciwnikiem SZRP w przyszłych operacjach mogą być między innymi ugrupowania terrorystyczne, rebelianckie lub paramilitarne, stosujące asymetryczne sposoby walki. (1) Będą one wykorzystywać proste, chałupnicze metody produkcji broni, jak też coraz łatwiejszy dostęp do najnowszych technologii, przede wszystkim wymiany informacji oraz wytwarzania broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia. Celem strony przeciwnej będzie atakowanie słabych punktów naszego wojska oraz osłabienie jego morale. Przewaga technologiczna polskiej armii w walce z takim przeciwnikiem może być niwelowana z uwagi na fakt, że będzie on działać w dogodnym znanym sobie środowisku. Należy też zakładać, że dla osiągnięcia swych celów przeciwnik nie będzie stosował się do postanowień międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych. W przyszłych operacjach będzie się dążyć do osiągnięcia strategicznych celów polityczno-wojskowych przez neutralizację elementów o zasadniczym znaczeniu dla systemu obronnego przeciwnika, uniemożliwienie mu prowadzenia działań lub ograniczenie swobody ich prowadzenia i osłabienie jego woli walki. Powodzenie tych operacji nie zawsze będzie jednoznaczne ze zniszczeniem sił przeciwnika bądź opanowaniem jego terytorium. Coraz bardziej będzie ono funkcją kompleksowego i skoordynowanego wykorzystania w walce również pozawojskowych sił, środków i mechanizmów oddziaływania, to znaczy niektórych cywilnych struktur państwa lub podmiotów pozapaństwowych, i w ten sposób będzie się osiągać końcowy efekt strategiczny. 3 Aby tego dokonać, konieczne będzie uwzględnienie tych struktur na wszystkich szczeblach dowodzenia i we wszystkich fazach konfliktu w procesie planowania, przygotowania i prowadzenia działań, oraz ich powiązanie informacyjne dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii informatycznych. W zasadniczy sposób zmienią się również warunki i charakter przyszłych operacji. Potencjalny przeciwnik, wykorzystując efekty postępu w nauce i rozwoju technologii wojskowych, będzie dysponować coraz liczniejszymi systemami nowoczesnego uzbrojenia i sprzętu, o coraz lepszych parametrach i większych możliwościach. Dotyczy to zarówno klasycznych operacji bojowych, jak i działań asymetrycznych. Ocenia się, że w przyszłych konfliktach asymetrycznych lub atakach terrorystycznych wzrośnie prawdopodobieństwo użycia broni masowego oddziaływania, na przykład biologicznej, chemicznej, jądrowej lub radiologicznej. Wzrośnie dynamika i zasięg przyszłych operacji. Nowoczesne, o lepszych parametrach technicznych środki transportu wojsk oraz wspomagane informatycznie rozwiązania organizacji transportu w zdecydowany sposób poprawią mobilność sił zbrojnych w skali strategicznej (globalnej) oraz operacyjnej na teatrze działań. Poprawi się więc możliwość reagowania na zagrożenia na odległych obszarach, stan zabezpieczenia logistycznego ope- 3 Effect Based Approach Concept. NATO Strategic Vision

11 Bezpieczeństwo RP racji oraz dynamika ich prowadzenia. Działania często będą się składać z wielu mniejszych operacji połączonych i będą prowadzone równocześnie w trzech wymiarach: lądowym, morskim i powietrznym. Coraz powszechniejsze będzie wykorzystanie przestrzeni informatycznej jako kolejnego obszaru prowadzenia działań. 4 W przyszłości zostanie w tym celu wykorzystana również przestrzeń kosmiczna. Przyszłe operacje nie ograniczą się jedynie do etapu intensywnych walk. Zakłada się, Bezpieczeństwo Europy będzie uzależnione od stopnia integracji w ramach Unii Europejskiej oraz woli współpracy wojskowej państw NATO. że będzie on stosunkowo krótki, natomiast następujący po nim etap stabilizacji może trwać latami. SZRP uczestniczące w operacji, po wykonaniu zadań typowo wojskowych będą brać udział w odbudowie lokalnych struktur władzy oraz infrastruktury w rejonie konfliktu. Nie można też wykluczyć, że w rejonie konfliktu operacja będzie miała charakter kompleksowy na jednym terenie będą prowadzone działania zbrojne, na przykład antyterrorystyczne, a na innym natomiast będzie odbudowywana infrastruktura oraz będą podejmowane działania porządkowo-ochronne, typu policyjnego. Operacje te będą prowadzone w obecności mediów oraz, zwłaszcza w fazie stabilizacji, różnorodnych organizacji cywilnych międzynarodowych i pozarządowych. Siły zbrojne powinny więc wypracować odpowiednie reguły współpracy z tymi organizacjami, oparte na przejrzystych zasadach otwartości i rygorystycznym przestrzeganiu międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych. Jednocześnie muszą one podjąć działania w celu niedopuszczenia przeciwnika do przejęcia inicjatywy w kształtowaniu sposobu odbierania konfliktu przez społeczność międzynarodową. Zaniechanie tego może stać się dodatkowym elementem oddziaływania na wolę udziału w operacji kierownictwa naszego państwa i społeczeństwa oraz na morale sił zbrojnych. W przyszłości, z uwagi na coraz powszechniejszy dostęp do informacji, w tym pochodzących od przedstawicieli organizacji międzynarodowych z rejonu konfliktu, operacje będą w znacznie większym stopniu niż obecnie monitorowane przez międzynarodową opinię publiczną. Doświadczenia z Iraku i Afganistanu pokazują, że każdy, nawet niezamierzony, incydentalny przypadek łamania prawa konfliktów zbrojnych niesie określone konsekwencje natury politycznej i wojskowej. Zagraża przy tym osiągnięciu politycznych i wojskowych celów operacji. Coraz częściej władze państw będą pod presją pozyskania poparcia społecznego dla podejmowanych działań militarnych, osiągnięcia w nich szybkiego sukcesu i ich zakończenia. W tej sytuacji dowództwa sił uczestniczących w operacjach będą zmuszone do szybkiego i skutecznego prowadzania działań, a dla zapewnienia w nich sukcesu koniecznością stanie się również bliska współpraca wojsk z mediami oraz innymi organizacjami cywilnymi tam działającymi. Potrzeba uzyskania w społeczności międzynarodowej poparcia politycznego dla prowadzenia operacji, pozyskania własnej opinii publicznej oraz ludności w rejonie konfliktu może narzucać pewne ograniczenia w sposobie prowadzenia działań. Istotnym elementem w przyszłych operacjach będzie ograniczenie do minimum strat własnych oraz wśród ludności cywilnej, a także zniszczeń infrastruktury. Coraz powszechniejsze będzie więc użycie środków precyzyjnego rażenia oraz stosowanie systemów broni, które nie powodują utraty życia, zwłaszcza w operacjach o charakterze asymetrycznym. W przyszłych działaniach wzrośnie zasięg oddziaływania środków walki będących w wyposażeniu wojsk, co umożliwi obezwładnianie celów bez konieczności bezpośredniego kontaktu bojowego. W tym kontekście trzeba wspomnieć o powszechnym wykorzystaniu technologii cyfrowych oraz automatyzacji i robotyzacji sił zbrojnych. Wprowadzane do wyposażenia wojsk bezzałogowe platformy lądowe, powietrzne i morskie będą używane wszędzie tam, gdzie klasyczne systemy uzbrojenia niosą zbyt due ryzyko strat ludzkich. Systemy bezzałogowe nie tylko będą służyć śledzeniu i rozpoznaniu, lecz będą również pełnić funkcję środków uderzeniowych. Czynniki te wpłyną w znaczący sposób na opracowanie i wdrożenie nowych koncepcji działania i użycia systemów uzbrojenia i wyposażenia. Będą one dla nas również wyzwaniem i zagrożeniem, gdyż strona przeciwna, dzięki dostępowi do nowoczesnych technologii, uzyska nowe możliwości oddziaływania operacyjnego na nasze siły zbrojne. Z doświadczeń ostatnich lat wynika, że w rejonach konfliktów (Bałkany, Irak, Timor Wsch., Bliski Wschód, Sudan) działają agendy ONZ, np. przedstawicielstwa Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR), Czerwonego Krzyża lub Półksiężyca, a także przedstawiciele pozarządowych organizacji humanitarnych i pomocowych (np. Lekarze bez Granic, organizacje humanitarne). Tak będzie również w przyszłości. Ponadto w rejonach konfliktów w fazie odbudowy będą funkcjonować rekonstruowane, lokalne struktury władzy. 4 Operacja NATO na Bałkanach (marzec 1999 r.) oraz ataki na systemy informatyczne Estonii (marzec/kwiecień 2007 r.). 11

12 Bezpieczeństwo RP Ogromny wpływ na charakter przyszłych operacji Sił Zbrojnych RP będzie wywierać powszechna informatyzacja i towarzysząca jej rewolucja technologiczna w dziedzinie wspomagania procesów decyzyjnych. Wykorzystanie w armii nowoczesnych technologii informatycznych w procesie kierowania, dowodzenia, rozpoznania oraz śledzenia celów zapewni możliwość szybkiego pozyskiwania, przetwarzania i dystrybucji danych. Umożliwi pełne zobrazowanie sytuacji operacyjnej oraz zapewni informacyjną i decyzyjną przewagę nad przeciwnikiem. Technologie te pozwolą na skrócenie czasu wykrycia i identyfikacji celów, wypracowanie sposobu reakcji oraz ich neutralizację. Sukces operacji będzie zależeć między innymi od możliwości niezakłóconej wymiany informacji pomiędzy jej uczestnikami (rodzajami sił zbrojnych, strukturami cywilnymi) oraz od wygenerowania wspólnego obrazu sytuacji operacyjnej. Umożliwi to integracja systemów informatycznych i powiązanie ich w bezpieczną sieć informatyczną, czyli tak zwane usieciowienie sił. W przyszłości więc siły zbrojne będą działały w warunkach sieciocentrycznego pola walki, opartego na możliwości gromadzenia, przetwarzania, przechowywania i rozpowszechniania informacji pomiędzy poszczególnymi uczestnikami operacji. Przewaga technologiczna nad potencjalnym przeciwnikiem oraz osiągniecie zdolności do działania w środowisku sieciocentrycznym będzie warunkiem uzyskania przewagi informacyjnej i decyzyjnej. Pozwoli to na przekazywanie dowódcom wszystkich szczebli informacji o środowisku operacyjnym w postaci jednolitego zintegrowanego obrazu operacyjnego w czasie rzeczywistym lub zbliżonym do rzeczywistego. Umożliwi właściwą ocenę sytuacji i szybkie podjęcie właściwych decyzji. W efekcie zwiększy się świadomość sytuacyjna dowódców, wzrośnie skuteczność dowodzenia i prowadzenia działań, chociaż będą zaangażowane stosunkowo małe siły. Istotne jest to, że ograniczy się straty własne. Przyszłe wyzwania i zagrożenia bezpieczeństwa będą wymagały nowych sposobów myślenia, planowania i organizacji działań. Wymogiem będzie również to, aby jedno z narzędzi zapewnienia bezpieczeństwa państwa, jakim są jego siły zbrojne, posiadało odpowiednie zdolności operacyjne, pozwalające na realizację tych zadań. Fot. 2. Wojska lądowe pozostaną w perspektywie roku 2030 zasadniczym rodzajem Sił Zbrojnych RP (fot. J. Wiśniewski) 12

13 Przyszłe Siły Zbrojne RP Bezpieczeństwo RP Nowe wyzwania i zagrożenia oraz ich wojskowe implikacje zdecydowanie wpłyną na zadania, zdolności operacyjne oraz organizację i sposób funkcjonowania Wojska Polskiego. Wymuszą one konieczność osiągnięcia przez siły zbrojne odpowiednich parametrów planowania, organizowania i prowadzenia operacji. Należy sądzić, że w najbliższych dwudziestu latach zadania te nie ulegną zasadniczym zmianom. Inne natomiast pojawią się narzędzia, którymi będzie dysponować wojsko, aby je wykonać. Oceniamy, że w 2030 roku, podobnie jak dziś, Siły Zbrojne RP będą realizować trzy zasadnicze grupy zadań. Pomimo głębokich procesów integracyjnych w Europie, Wojsko Polskie musi być przygotowywane do skutecznego przeciwstawienia się zagrożeniu agresją z zewnątrz. Stąd też zadanie zapewnienia bezpieczeństwa państwa i przeciwstawienie się agresji będzie nadal najważniejsze. Potencjał polskich sił zbrojnych musi więc zagwarantować możliwość wypełnienia zasadniczej funkcji, jaką jest odstraszanie potencjalnego przeciwnika, a w wypadku wybuchu konfliktu na dużą skalę wojsko musi być zdolne zwiększyć ten potencjał oraz być gotowe do wykonania zadań wynikających z przynależności państwa do sojuszy międzynarodowych. Pogłębiająca się integracja europejska, w tym sojusznicze zobowiązania Polski, spowodują, że środek ciężkości w wykonywaniu zadań przez Siły Zbrojne RP przesunie się ku wszelkiego rodzaju zadaniom stabilizacyjno- -pokojowym oraz związanym z pomocą humanitarną. W przyszłości więc wiele bieżących zadań podejmowanych przez nasze wojsko będzie obejmowało udział w procesie stabilizacji międzynarodowej. Kolejną grupą zadań SZRP będzie wsparcie struktur cywilnych państwa w zapewnieniu bezpieczeństwa i pomoc społeczeństwu. Z uwagi na charakter przyszłych zagrożeń walka z nimi będzie domeną służb cywilnych, odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa. W zwalczaniu tych zagrożeń siły zbrojne będą wspierać struktury cywilne lub przejmować główne zadania walki z powyższymi zagrożeniami wtedy, gdy możliwości struktur cywilnych okażą się niewystarczające (np. w wypadku zagrożeń terrorystycznych). Polskie wojsko musi więc posiadać odpowiedni potencjał do wykonania wszystkich przypisanych mu zadań w kraju i poza jego granicami. Oprócz gotowości do realizacji zobowiązań wynikających z art. 5 traktatu waszyngtońskiego, Wojsko Polskie musi być przygotowane, w zdecydowanie większym stopniu niż dziś, do udziału w ekspedycyjnych operacjach wielonarodowych połączonych sił zadaniowych kierowanych przez NATO, UE, ONZ lub koalicje państw. Zakłada się, że w 2030 roku siły zbrojne przekroczą sojusznicze wskaźniki dostępności sił (tzw. cel Robertsona w wypadku wojsk lądowych, lub o ile zostaną zdefiniowane podobne wskaźniki dla sił powietrznych, marynarki wojennej oraz wojsk specjalnych). (2) Między innymi dzięki temu będą w stanie wydzielić do tych operacji odpowiednio silny kontyngent wojskowy. Najczęściej będą to operacje niskiej intensywności, co wynika z charakteru przyszłych zagrożeń oraz nowego podejścia państw do zapewnienia bezpieczeństwa międzynarodowego. Będą to zarówno operacje humanitarne (ewakuacyjne, pomocy w wypadku klęsk żywiołowych lub katastrof), działania prewencyjne zapobiegające wybuchowi konfliktu, na przykład demonstracje siły czy też mniej lub bardziej intensywne działania bojowe, a następnie operacje stabilizacyjne. Mogą to też być operacje pokojowe (utrzymania i wymuszania pokoju), antyterrorystyczne lub inne działania wysokiej intensywności. Analiza doświadczeń z przebiegu współczesnych konfliktów wskazuje na konieczność przygotowania Sił Zbrojnych RP do ich odmiennego niż obecnie charakteru. Zakłada się, że będą one prowadzone poza granicami kraju, w znacznych odległościach od macierzystych baz. Jak wspomniano, w tego typu operacjach po krótkotrwałym okresie walk nastąpi prawdopodobnie znacznie dłuższy okres stabilizacji. Nasza armia musi więc być przygotowana zarówno do prowadzenia intensywnych walk, jak też po ich zakończeniu do wsparcia procesu odbudowy i stabilizacji sytuacji w rejonie konfliktu. W całym spektrum przebiegu tych operacji Wojsko Polskie musi być gotowe do prowadzenia działań w warunkach konfliktu asymetrycznego. Obecnie trudno jest precyzyjnie określić liczebność i struktury organizacyjne polskiej armii w trzeciej dekadzie bieżącego stulecia. Z pewnością będą one funkcją przyszłych potrzeb obronnych państwa, zadań przewidywanych dla sił zbrojnych oraz zmian jakościowych w ich uzbrojeniu i wyposażeniu. Ze względu na niewielkie prawdopodobieństwo prowadzenia działań zbrojnych na szeroką skalę w najbliższym otoczeniu Polski oraz wzrost zdolności operacyjnych naszego wojska, wynikający z postępu w dziedzinie technologii wojskowych, będzie możliwe ograniczenie liczebności armii bez negatywnych konsekwencji dla zdolności wykonywania przypisa- WYJAŚNIENIE NR 2 Cel Robertsona przewiduje, że w państwach NATO wskaźnik dostępności sił lądowych powinien wynosić 40% i 8%. Oznacza to, że państwa te powinny posiadać 40% sił zdolnych do przerzutu w rejon ewentualnej operacji sojuszniczej oraz 8% gotowych do natychmiastowego użycia lub zaangażowanych już w operacje poza granicami kraju. 13

14 Bezpieczeństwo RP nych jej zadań. W ciągu najbliższych lat pogłębi się też integracja rodzajów sił zbrojnych, a jednostki bojowe, wsparcia i zabezpieczenia przyjmą strukturę modułową. Pozwoli to na elastyczne tworzenie zgrupowań bojowych sił połączonych, zgodnie z potrzebami operacji. W tym czasie zgrupowania te osiągną zdolności do prowadzenia operacji połączonych poza granicami kraju. Zakładamy, że w roku 2030 w skład Sił Zbrojnych RP powinny wchodzić: wojska Fot. 3. W 2030 roku wojska specjalne będą siłami o najwyższej gotowości operacyjnej (fot. A. Rawski) lądowe, siły powietrzne, marynarka wojenna oraz wojska specjalne, wspierane przez żandarmerię wojskową. Z uwagi na specyficzny charakter zadań zakładamy, że nadal będą funkcjonować takie komponenty wsparcia i zabezpieczenia, jak Dowództwo Garnizonu Warszawa, szkolnictwo wojskowe oraz wojskowa służba zdrowia. Wojska lądowe pozostaną zasadniczym rodzajem Sił Zbrojnych RP. Ich struktura pozwoli na tworzenie, w zależności od potrzeb operacyjnych, komponentu lekkiego, przeznaczonego do udziału w operacjach niskiej intensywności, na przykład pokojowych, stabilizacyjnych i humanitarnych, oraz działaniach zabezpieczających wejście do walki pozostałych komponentów. Tworzony może być również komponent średni, który będzie w stanie prowadzić działania o niskiej i wysokiej intensywności, oraz komponent ciężki, przeznaczony przede wszystkim do działań o wysokiej intensywności. Z uwagi na zwiększający się potencjał bojowy wojsk lądowych będzie wzrastać efektywność operacyjna sił lekkich. Umożliwi to wykonywanie zadań przeznaczonych dotychczas dla jednostek cięższych. Komponent lekki będzie wyposażony w kołowe transportery opancerzone nowej generacji, mobilne systemy wsparcia bojowego (rozpoznania, artyleryjskie, inżynieryjne, przeciwlotnicze itp.) oraz systemy zabezpieczenia logistycznego i medycznego, instalowane na pojazdach kołowych o wysokiej mobilności oraz na pojazdach ogólnego przeznaczenia. Zakładamy, że w strukturze brygady, a w brygadach wysokiej gotowości również batalionu, będą środki oddziaływania powietrznego, co umożliwi tym jednostkom prowadzenie działań w wymiarze powietrzno-lądowym. Siły powietrzne będą przeznaczone do obrony przestrzeni powietrznej kraju i teatru działań, rozpoznania i walki elektronicznej, wsparcia innych rodzajów sił zbrojnych, w tym precyzyjnego rażenia celów oraz zabezpieczenia transportu wojsk. W skład sił powietrznych będą wchodzić wojska lotnicze z lotnictwem taktycznym i specjalnym oraz wojska obrony przeciwlotniczej i radiotechniczne. W 2030 roku siły powietrzne będą dysponowały samolotami bojowymi i szkolno-bojowymi oraz specjalistycznymi, w tym bezzałogowymi statkami powietrznymi, oraz pododdziałami wsparcia bojowego i zabezpieczenia logistycznego, które pozwolą na efektywny udział kontyngentów sił powietrznych w operacjach ekspedycyjnych. Do 2030 roku zostaną one wyposażone w systemy rakietowe małego zasięgu do osłony baz lotniczych, średniego zasięgu do osłony obiektów o znaczeniu strategicznym, w tym do zwalczania pocisków manewrujących i rakiet balistycznych. Potencjał marynarki wojennej w 2030 roku umożliwi prowadzenie skutecznych działań na obszarach wodnych, między innymi ochronę morskich linii zaopatrzeniowych i komunikacyjnych. Siły marynarki będą zdolne do tworzenia morskich zespołów zadaniowych, udziału w takich zespołach oraz do transportu i zaopatrywania kontyngentów sił ekspedycyjnych. Ponadto będą zdolne do rozpoznania obszarów morskich oraz strefy przybrzeżnej, wsparcia ogniowego operacji lądowych, wsparcia operacji sił specjalnych, prowadzonych przeciwko obiektom morskim lub lądowym. Marynarkę wojenną będą tworzyły siły okrętowe w składzie dywizjonów okrętów bojowych i pomocniczych, siły lotnicze, w tym bezzałogowe środki rozpoznawcze, siły zwalczania okrętów podwodnych, ratownictwa oraz transportowe, a także brzegowe jednostki wsparcia i zabezpieczenia. 14

15 W 2030 roku wojska specjalne, dzięki wzrostowi liczebności, wyposażeniu w nowoczesne systemy uzbrojenia i sprzętu oraz surowym kryteriom selekcji personelu będą siłami o najwyższej gotowości operacyjnej i dostępności. Będą prowadzić działania na rzecz Wojska Polskiego oraz sojuszników lub koalicjantów na lądzie, morzu, w powietrzu i w cyberprzestrzeni, wsparte przez przedsięwzięcia psychologiczne. W zależności od charakteru operacji sojuszniczej mogą stanowić zasadniczy komponent sił ekspedycyjnych. Będą wykorzystywane również do wsparcia sił w operacjach połączonych, a w walce z przeciwnikiem stosującym asymetryczne formy walki będą zasadniczym rodzajem wojsk. Wymagania przyszłego pola walki oraz uwarunkowania społeczne wymuszą posiadanie przez Polskę całkowicie profesjonalnych, zawodowych sił zbrojnych. W czasie pokoju będą one zdolne do wykonywania zadań wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz do wypełniania sojuszniczych i międzynarodowych zobowiązań naszego kraju. Profesjonalna armia zapewni wymagany potencjał bojowy, niezbędny do powstrzymania ewentualnego agresora do czasu wsparcia przez siły NATO. W wypadku groźby agresji lub konfliktu zbrojnego na dużą skalę potencjał wojska będzie powiększany dzięki wykorzystaniu narodowych sił rezerwowych. Oceniamy, że warunkiem skuteczności operacyjnej przyszłych polskich sił zbrojnych będzie osiągnięcie przez nie zdolności operacyjnych, adekwatnych do prognozowanych zagrożeń, pozwalających na skuteczny udział we wszystkich przewidywanych operacjach. Zdolności operacyjne przyszłych Sił Zbrojnych RP Warunki prowadzenia przyszłych działań narzucają polskim siłom zbrojnym konieczność osiągnięcia rozbudowy bądź udoskonalenia najważniejszych, z punktu widzenia skutecznego wykonywania zadań, zdolności operacyjnych. Potrzeba posiadania określonych zdolności wynika z poziomu ambicji wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, zobowiązań sojuszniczych i międzynarodowych, a także konieczności udziału komponentów Sił Zbrojnych RP w wielonarodowych operacjach połączonych na terytorium kraju oraz poza jego granicami. Skuteczność zaangażowania Wojska Polskiego w operacje ekspedycyjne wielonarodowych sił połączonych sojuszniczych lub koalicyjnych będzie wymagać pełnej interoperacyjności naszych jednostek z siłami sojuszników lub koalicjantów na wszystkich Bezpieczeństwo RP szczeblach dowodzenia. Zasadniczym wyzwaniem będzie osiągnięcie interoperacyjności w zintegrowanym systemie kierowania i dowodzenia siłami, systemach łączności i wymiany informacji, rozpoznania oraz identyfikacji środków walki, kompatybilnych systemach uzbrojenia i zabezpieczenia działań. Pamiętać trzeba także o wspólnych procedurach określonych w dokumentach standaryzacyjnych i o przygotowaniu personelu zdolnego do współdziałania z sojusznikami z NATO i UE oraz spoza tych organizacji. We wszystkich rodzajach operacji kluczowe znaczenie dla osiągania celów strategicznych będzie mieć zdolność do prowadzenia szybkich działań rozstrzygających. Będzie ona obejmować możliwość zastosowania odpowiedniej taktyki działania, stosownego rodzaju i pożądanych wielkości sił, a także precyzyjnych środków rażenia amunicji inteligentnej lub, jeśli sytuacja będzie tego wymagać, środków niepowodujących utraty życia. Doświadczenia z obecnie prowadzonych operacji oraz przewidywany charakter przyszłych zagrożeń narzucają konieczność posiadania przez SZRP zdolności do współdziałania z innymi uczestnikami operacji. W operacjach humanitarnych, utrzymania pokoju czy stabilizacyjnych, współdziałanie z organizacjami cywilnymi międzynarodowymi, rządowymi i pozarządowymi w zasadniczy sposób wpłynie na powodzenie działań. W konsekwencji polska armia, oprócz zdolności do walki, będzie musiała mieć możliwość wsparcia lub prowadzenia działań humanitarnych, ewakuacyjnych, likwidacji skutków katastrof i klęsk żywiołowych czy wspierania procesu odbudowy infrastruktury i instytucji państwa. Włączenie w proces planowania operacyjnego i przygotowania operacji instytucji i organizacji cywilnych oraz odpowiednie szkolenie personelu wojskowego powinny zapewnić przygotowanie naszych sił do udziału w wielonarodowych operacjach połączonych, prowadzonych z udziałem tych organizacji. Nieodłączną cechą zdolności operacyjnych sił zbrojnych powinna być przewaga technologiczna nad potencjalnym przeciwnikiem. Należy ją zagwarantować, między innymi zapewniając Siłom Zbrojnym RP dostęp do nowoczesnych technologii użytecznych dla wojska oraz wdrożenie rozwiązań organizacyjnych, narzuconych przez te technologie. Ich przydatność powinna być weryfikowana przez eksperymenty i symulacje. W wyniku rozwoju nowych technologii nastąpi rozwój systemów uzbrojenia, w tym systemów broni o działaniu nieśmiercionośnym, które zastą- Przewaga technologiczna nad potencjalnym przeciwnikiem oraz osiągnięcie zdolności do działania w środowisku sieciocentrycznym będą w przyszłości warunkiem uzyskania przewagi informacyjnej i decyzyjnej. 15

16 WYJAŚNIENIE NR 3 Ukompletowanie jednostek wysokiej gotowości, zdolnych do przerzutu powinno wynosić: stan osobowy nie mniej niż 90%; zasadnicze uzbrojenie i sprzęt wojskowy (UiSW) 90%; zapasy środków materiałowych 30 dni. Ukompletowanie jednostek zgłoszonych do Sił Odpowiedzi NATO (NRF): stan osobowy %, zasadnicze UiSW 100%; zapasy środków. materiałowych 30 dni. Jednostki o obniżonej gotowości: stan osobowy 70%; UiSW 90% oraz zapasy środków materiałowych 30 dni. Bezpieczeństwo RP pią tradycyjne środki walki. We wszystkich rodzajach sił zbrojnych szeroko będą wprowadzane odporne na zakłócenia systemy informatyczne wspomagające procesy dowodzenia, rozpoznania, wywiadu i śledzenia, załogowe i bezzałogowe platformy rozpoznawcze i bojowe, procesy zabezpieczenia. Nastąpi pełna automatyzacja i robotyzacja. Fundamentalne znaczenie dla skuteczności przyszłych działań Sił Zbrojnych RP ma zdolność do funkcjonowania w środowisku sieciocentrycznym. Wynika to z wymagań przyszłego pola walki oraz ze współdziałania naszych sił zbrojnych z siłami zbrojnymi państw sojuszniczych, wykorzystujących sieciocentryczną formę działania. Do osiągnięcia tej zdolności niezbędne są zmiany w koncepcji dowodzenia, użycia sił oraz w kształceniu i szkoleniu personelu sił zbrojnych, a także ich wyposażeniu w nowej generacji systemy rozpoznania, śledzenia, wymiany informacji i rażenia celów oraz ich integracja. Zasadniczym wymogiem w działaniach polskich sił zbrojnych będzie przejęcie i utrzymanie inicjatywy operacyjnej. Jest to uwarunkowane zdolnościami do wyprzedzającego wykrycia i identyfikacji celów przeciwnika, zrozumienia i przewidywania jego zamiaru operacyjnego, zapewnienia maksymalnej swobody działania siłom własnym oraz wykonania szybkich uderzeń rozstrzygających. Szybkie wykrycie i identyfikacja celów przeciwnika oraz zrozumienie i przewidywanie jego zamiaru zależą od zdolności do prowadzenia skutecznego rozpoznania, wywiadu, identyfikacji oraz śledzenia celów i określenia ich hierarchii ważności. Działania te będą prowadzone za pomocą rozpoznania i wywiadu osobowego oraz z wykorzystaniem funkcjonujących na korzyść wszystkich szczebli dowodzenia wielosensorowych, zintegrowanych systemów obserwacji i rozpoznania, umieszczonych na platformach lądowych, powietrznych, morskich i satelitarnych. Będą one przesyłać w czasie rzeczywistym obraz z obszaru operacji oraz odpowiedzialności operacyjnej do systemów dowodzenia i kierowania ogniem. W rezultacie powstanie stale aktualizowany zbiór informacji o teatrze operacji, co pozwoli na zobrazowanie sytuacji operacyjnej oraz jego ciągłą aktualizację. Efektywność tych systemów będzie decydować o uzyskaniu i utrzymaniu przez armię polską przewagi decyzyjnej. Warunkiem skuteczności Sił Zbrojnych RP w operacjach, w tym przejęcia i utrzymania inicjatywy operacyjnej, będzie posiadanie odpowiedniego systemu dowodzenia. Musi on zapewnić wspomaganie planowania oraz kierowanie, koordynację i kontrolę nad działaniem sił. Jego struktura powinna umożliwić skuteczne funkcjonowanie wojska w czasie pokoju, kryzysu i wojny oraz dowodzenie operacjami, bez względu na ich rodzaj, ilość zaangażowanych sił oraz obszar prowadzenia. Nowoczesny system dowodzenia Wojska Polskiego będzie zautomatyzowany i zintegrowany z systemami rodzajów sił zbrojnych i z możliwością połączenia go w jedną sieć z systemami rozpoznania, śledzenia i kierowania ogniem. Automatyzacja systemu dowodzenia nie zastąpi dowódców, którzy będą odgrywać zasadniczą rolę w procesie kierowania i dowodzenia siłami. Muszą oni być samodzielni w podejmowaniu decyzji, odpowiedzialni i mieć inicjatywę. Powinni być świadomi możliwości operacyjnych, wynikających z wyposażenia swych sił w nowoczesny sprzęt techniczny oraz z możliwości, jakie daje funkcjonowanie w środowisku sieciocentrycznym. Muszą umieć działać w razie zakłóceń systemów dowodzenia, ich uszkodzenia lub zniszczenia. Coraz szersze stosowanie nowoczesnych technologii wymiany informacji spowoduje uzależnienie wojska od sieci informatycznych. Ataki na sieci informatyczne Sił Zbrojnych RP będą jedną z form działań asymetrycznych prowadzonych zarówno w czasie kryzysu, jak i operacji bojowych. Stąd też kluczowe znaczenie dla powodzenia operacji będzie miało zapewnienie bezpieczeństwa sieci. Zabezpieczenie własnego procesu decyzyjnego i jednocześnie zakłócanie procesu decyzyjnego przeciwnika będzie jednym z celów operacji informacyjnych prowadzonych przez polskie siły zbrojne. Wojsko Polskie będzie spełniać wymogi sojusznicze dotyczące dostępności sił do użycia w operacjach. Większa niż obecnie ich część będzie pozostawać w gotowości do szybkiego, a nawet natychmiastowego użycia. Stopień ukompletowania stanów osobowych jednostek, uzbrojenie i sprzęt oraz stan zapasów środków bojowych i materiałowych osiągnie standardy NATO. (3) Będą sformowane wyspecjalizowane pododdziały wsparcia i zabezpieczenia działań oraz utrzymywane w tej samej gotowości do działań, co wspierane przez nie jednostki bojowe. Ocenia się, że zdolności takie w pierwszej kolejności osiągną wybrane jednostki wojsk lądowych, sił powietrznych oraz wojska specjalne. Doświadczenia wyniesione z prowadzonych obecnie przez Siły Zbrojne RP operacji wskazują na istotne znaczenie zdolności przerzutu sił oraz ich mobilności na teatrze działań, jako czynnika zapewniającego swobodę 16

17 manewru oraz ciągłość zaopatrywania. Dostęp do powietrznych i morskich środków transportu strategicznego będzie warunkiem skutecznego udziału Wojska Polskiego w operacjach ekspedycyjnych. Z uwagi na potrzeby operacyjne oraz możliwości finansowe państwa, polskie siły zbrojne powinny kontynuować pozyskiwanie tych zdolności, wykorzystując rozwiązania narodowe (zakupy sprzętu, czarter) oraz udział w programach międzynarodowych mających na celu zwiększenie zdolności państw NATO i UE do przerzutu wojsk. Siły Zbrojne RP 2030 będą mobilne, co pozwoli na ich koncentrację w określonym rejonie, uzyskanie przewagi lokalnej, rozpoczęcie działań rozstrzygających oraz szybką reakcję na manewr przeciwnika. Zdolność do przerzutu i mobilność sił mają istotne znaczenie w operacjach o niskiej intensywności oraz jako element działań demonstracyjnych. W celu poprawy możliwości przetrwania wojsk i zapewnienia im właściwej ochrony należy zwiększyć efektywność operacyjną systemu identyfikacji własnych środków walki przez polepszenie ich odporności na zakłócenia, zwiększenie prawdopodobieństwa prawidłowej identyfikacji, rozszerzenie możliwości informacyjnych systemu oraz polepszenie kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń wchodzących w jego skład. Celowe jest rozszerzenie zakresu identyfikacji sił i środków własnych, które powinno obejmować między innymi komponent lądowy, a zwłaszcza artyleryjskie i rakietowe systemy uzbrojenia, pojazdy bojowe pododdziałów pancernych zmechanizowanych, a także żołnierzy tych pododdziałów. Powyższe możliwości należy zapewnić w pierwszej kolejności jednostkom sił specjalnych. Zdolność do przetrwania sił zbrojnych na polu walki oraz ochrona wojsk w dużym stopniu decydują o bezpieczeństwie w operacjach prowadzonych przez wszystkie komponenty sił w wymiarze lądowym, powietrznym, morskim oraz w przestrzeni informacyjnej. Zdolność ta zapewni powodzenie w operacjach oraz ograniczy straty własne. Będzie uzależniona od możliwości identyfikacji przynależności obiektów na polu walki, skutecznej obrony przed bronią masowego rażenia i przed efektami różnorodnych działań asymetrycznych, od ochrony informacji oraz wyposażenia sił w skuteczne środki obrony przeciwlotniczej. Identyfikacja przynależności obiektów na polu walki będzie obejmować lądowe, powietrzne i morskie systemy uzbrojenia, w tym również poszczególnych żołnierzy. System identyfikacji będzie kompatybilny Bezpieczeństwo RP z systemami sojuszniczymi i odporny na zakłócenia. Działania asymetryczne przeciwnika, obejmujące między innymi pułapki minowe, użycie zdalnie detonowanych ładunków wybuchowych, ataki samobójcze, ataki hakerskie w sieciach informatycznych oraz działania propagandowo-psychologiczne wymagają, aby Wojsko Polskie wykazywało zdolności do ich wczesnego rozpoznania oraz neutralizacji. Żołnierze będą więc odpowiednio do tego szkoleni, wyposażeni w sprzęt umożliwiający wykonywanie tych zadań oraz uczeni umiejętności prowadzenia negocjacji. Zdolność do obrony przed bronią masowego rażenia jest jednym z warunków zachowania swobody działania sił. W 2030 roku Siły Zbrojne RP będą wyposażone w zintegrowany, zaawansowany technologicznie system rozpoznania skażeń, zdolny do ich wykrywania, identyfikacji i monitorowania oraz powiadamiania, ostrzegania i alarmowania wojsk. Pozwoli on również wykrywać i określać skażenia przemysłowe, współdziałać z podobnymi systemami sojuszniczymi oraz stosowanymi przez cywilne struktury ratownicze. Ocenia się, że gros wojsk będzie wyposażonych w skuteczne środki indywidualnej i zbiorowej ochrony przed skażeniami oraz systemy likwidacji skażeń, spełniające standardy sojusznicze. Warunkiem skuteczności obrony powietrznej będzie zdolność do działania w narodowym i sojuszniczym zintegrowanym systemie obrony powietrznej. Zapewni to wielowarstwowy system obrony przeciwlotniczej, który będzie chronił przestrzeń powietrzną państwa oraz siły prowadzące operacje ekspedycyjne. Dzięki integracji z systemami sojuszniczymi będzie możliwe zwalczanie celów załogowych i bezzałogowych oraz pocisków samosterujących, rakiet balistycznych, a także innych środków napadu powietrznego bez względu na ich wielkość i parametry lotu. Udział Sił Zbrojnych RP w operacjach, w tym ekspedycyjnych, wymaga zdolności sił do zachowania ciągłości prowadzonych działań, bez względu na ich charakter, miejsce, tempo i czas trwania. Zdolność ta zostanie osiągnięta wtedy, gdy wojsko będzie dysponować efektywnym systemem zabezpieczenia logistycznego operacji. Musi on gwarantować ciągłość zaopatrywania, co będzie możliwe między innymi dzięki automatyzacji procesów zarządzania zasobami logistycznymi, osiągnięciu odpowiednich proporcji pomiędzy jednostkami wsparcia zabezpieczenia a jednostkami bojowymi oraz dzięki właściwej organizacji systemu zabezpieczenia logistycznego na Analizy demograficzne wskazują, iż po roku 2030 nastąpi gwałtowny okres starzenia się ludności. W roku 2030 ludność Polski zmaleje do ok. 35 mln, a liczba ludności w wieku produkcyjnym wyniesie ok. 20 mln (obecnie ok. 25 mln). 17

18 Bezpieczeństwo RP Fot. 4. Podobnie jak dziś, również w przyszłości człowiek będzie decydującym ogniwem armii (fot. R. Przeciszewski) szczeblach taktycznych. W 2030 roku efektywny system logistyczny pozwoli naszym siłom zbrojnym na autonomiczność działania w operacjach ekspedycyjnych. Wyposażenie i uzbrojenie zapewni im możliwość skutecznego udziału w operacjach sił wielonarodowych, w różnych warunkach geograficznych. Zabezpieczenie i ewakuacja medyczna będą istotnym elementem zdolności operacyjnych sił zbrojnych. Udział w operacjach ekspedycyjnych, w różnych strefach klimatycznych, implikuje specyficzne i podwyższone wymagania dla zabezpieczenia medycznego. Armia polska w omawianej perspektywie czasowej będzie w stanie prowadzić skuteczne rozpoznanie sytuacji medycznej w rejonach przyszłych operacji oraz zapewnić odpowiednią osłonę epidemiologiczną wojsk działających w środowisku znacznie odbiegającym od umiarkowanej strefy klimatycznej. Czynnik ludzki Podobnie jak dziś, również w przyszłości człowiek będzie decydującym ogniwem armii. Wykształcenie i wyszkolenie żołnierzy, zwłaszcza wszechstronne przygotowanie dowódców wszystkich szczebli, będzie warunkiem pozyskania i utrzymania przez nasze siły zbrojne zdolności do wykonywania szerokiego zakresu zadań oraz wprowadzania zmian. Umiejętności ludzi będą w dużym stopniu decydowały o możliwościach operacyjnych przyszłych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Rozwój technologii wojskowych, przede wszystkim postępująca informatyzacja i automatyzacja pola walki, spowoduje ograniczenie liczby personelu zaangażowanego w operacje. Wzrosną natomiast wymagania dotyczące jego kwalifikacji, w szczególności umiejętności, odpowiedzialność dowódców. Ze względu na konieczność podejmowania szybkich i trafnych decyzji na podstawie analizy bieżących informacji i na związane z tym konsekwencje, na każdym szczeblu dowodzenia armia będzie musiała mieć samodzielnie myślącą, kreatywną kadrę dowódczą oraz świadomych, profesjo- 18

19 nalnie przygotowanych i odpowiednio zmotywowanych żołnierzy. Wyzwaniem dla Wojska Polskiego będzie, między innymi, wypracowanie skutecznych mechanizmów pozyskiwania i utrzymywania, wobec postępującego niżu demograficznego, właściwego pod względem jakości i liczebności personelu. W związku z tym koniecznością będzie zapewnienie przez armię konkurencyjnych dla cywilnego rynku pracy warunków służby, możliwości doskonalenia kwalifikacji oraz rozwoju zawodowego. W przeciwnym wypadku trendy demograficzne oraz konkurencja na rynku pracy spowodują trudności w naborze odpowiedniej kadry. Wyzwaniom przyszłego pola walki będą w stanie sprostać całkowicie profesjonalne, zawodowe siły zbrojne, które są o wiele bardziej skuteczne operacyjnie niż armia z poboru. Zakładamy, że chcąc osiągnąć pożądane walory bojowe, w 2030 roku Siły Zbrojne RP powinny być w pełni zawodowe i profesjonalne. Będzie to jednym z elementów pozwalających na ich skuteczniejsze wykorzystanie w operacjach na terenie kraju oraz poza jego granicami. Bezpieczeństwo RP Transformacja Sił Zbrojnych RP W obliczu zmieniających się wyzwań i zagrożeń bezpieczeństwa międzynarodowego, bardzo szybkiego postępu naukowo-technicznego oraz zmian w formach i sposobach prowadzenia działań militarnych, transformacja Sił Zbrojnych RP będzie koniecznością, procesem ciągłym, zapewniającym rozwój naszej armii. Będzie się ona opierać na zaadaptowaniu do polskich warunków efektów tzw. rewolucji w sprawach wojskowych, wymuszającej znaczne zmiany w charakterze działań bojowych. Jest to wynik zastosowania nowych technologii, które w połączeniu z wprowadzanymi doktrynami militarnymi oraz koncepcjami operacyjnymi i organizacyjnymi zasadniczo zmienią charakter zadań wykonywanych przez Wojsko Polskie, zarówno samodzielnie, jak i w ramach sojuszu lub koalicji. Transformacja armii polskiej ma na celu zbudowanie nowoczesnych, zawodowych i profesjonalnych sił o charakterze obronno-ekspedycyjnym, zdolnych do prowadzenia całego spektrum operacji, przede wszystkim w strukturach wielonarodowych. Pozwoli ona także na zwiększenie ich potencjału operacyjnego do obrony terytorium kraju. Modułowe struktury Sił Zbrojnych RP 2030 i ich wyposażenie będą umożliwiać skuteczny udział zarówno w bezpośredniej obronie państwa, jak i w rozwiązywaniu konfliktów lokalnych, regionalnych oraz kryzysów o zróżnicowanym charakterze i różnej intensywności. Wojsko, przygotowywane jedynie do tradycyjnie rozumianej obrony wyłącznie przeciwko bezpośredniemu, konwencjonalnemu atakowi srategicznemu nie jest w stanie sprostać wymaganiom polityki bezpieczeństwa w XXI wieku. W NATO utrzymają się tendencje dalszego wzmacniania zdolności ekspedycyjnych. Sojusz zachowa rolę stymulatora nowoczesności sił zbrojnych państw członkowskich, zwłaszcza w takich obszarach, jak interoperacyjność, sieciocentryczność, przewaga informacyjna, automatyzacja i robotyzacja oraz zarządzanie przestrzenią operacyjną. Na proces transformacji armii polskiej będzie wpływać również unijna, europejska polityka bezpieczeństwa i obrony, której efektem, podobnie jak w wypadku członkostwa w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, będzie rozwój zdolności bojowych w zakresie dowodzenia, informacji, skuteczności walki, ochrony i przetrwania wojsk oraz mobilności. Powodzenie transformacji oraz zbudowanie zakładanego modelu Sił Zbrojnych RP wymaga przełomu w myśleniu, niekonwencjonalnych rozwiązań oraz wypromowania ludzi, którzy przyczynią się do tworzenia nowej kultury funkcjonowania naszego wojska, opartej na innowacyjności i zdolności do przyswajania nowych trendów i rozwiązań. Uwarunkowania budżetowe Jednym z podstawowych warunków powodzenia transformacji i osiągnięcia przedstawionego tu przyszłego kształtu polskiej armii będzie zwiększenie nakładów na jednego żołnierza i zbliżenie się w tym względzie do średniego poziomu państw europejskich. Wymaga to stabilnego poziomu finansowania oraz optymalnej struktury budżetu MON. Należy dążyć do osiągnięcia wielkości budżetu na zalecanym przez NATO poziomie 2% PKB. Struktura wydatków musi być zbliżona do struktury wydatków czołowych państw sojuszniczych NATO i UE. Oznacza to słały wzrost wydatków majątkowych docelowo do co najmniej 30% budżetu. Jest to o tyle istotne, że konieczne jest zwiększenie wydatków na zakupy nowoczesnych systemów uzbrojenia i wyposażenia, gdyż w drugiej dekadzie bieżącego stulecia wiele systemów uzbrojenia zakończy resursy eksploatacyjne. Ponadto warunkiem osiągnięcia zdolności operacyjnych przyszłych sił oprócz zwiększenia nakładów finansowych na edukację, wprowadzanie zmian jakościowych oraz profesjonalnych metod zarządzania jest również znaczne zwiększenie wydatków państwa na badania naukowe i rozwój. W jednym i drugim wy- Według statystyk opracowanych w NATO, średnia wartość wydatków obronnych na jednego żołnierza, ponoszonych przez państwa UE będące członkami NATO, w 2005 r. wynosiła 95 tys. USD. Dla Polski wskaźnik ten kształtuje się na poziomie 32 tys. USD. Osiągnięcie obecnie wartości takiej, jak w innych państwach wiązałoby się np. ze zmniejszeniem stanu osobowego SZRP do 77 tys. żołnierzy. 19

20 Bezpieczeństwo RP Nakłady finansowe na edukację, szkolnictwo oraz badania i rozwój są wykładnikiem rozwoju cywilizacyjnego państw. Jakość sił zbrojnych jest uzależniona m.in. od jakości tych dziedzin funkcjonowania państwa. Pod względem nakładów na przykład na jednego ucznia i studenta przodują kraje skandynawskie oraz Niemcy i Wielka Brytania, a Polska zajmuje przedostatnie przed Rumunią miejsce w Europie. Na badania i rozwój nakłady te wynoszą: Szwecja 4,27% PKB, Finlandia 3,49%, Niemcy 2,50%, Dania 2,40%, Czechy 1,30%,Hiszpania 0,96%, Litwa 0,69%, Słowacja 0,67%; Polska 0,65%. (http://ec.europa.eu/research/era/pdf/indicators/benchmarking2003_en.pdf) padku pożądane byłoby osiągniecie przynajmniej średniej europejskiej. Warto dyskutować Fundamentalnym zadaniem sił zbrojnych każdego państwa jest zapewnienie jego bezpieczeństwa i suwerenności, a w sytuacji krytycznej, na przykład agresji zbrojnej, jego skuteczna obrona. Siła zbrojna nadal pozostaje liczącym się narzędziem polityki zagranicznej państwa. Zwłaszcza w tak ważnych obszarach, jak wiarygodność sojusznicza, wymuszanie i utrzymywanie pokoju oraz stabilności międzynarodowej, realizacja innych interesów państwa, jak chociażby wzmacnianie jego pozycji międzynarodowej. Nadchodzące dekady uzasadniają potrzebę głębokich przeobrażeń w Siłach Zbrojnych RP. Nasza armia musi sprostać wielu wyzwaniom i zagrożeniom, i temu właśnie ma służyć proces transformacji. Staje się on coraz bardziej palącą koniecznością. Za sprawą członkostwa w NATO i Unii Europejskiej poszerzyła się znacznie przestrzeń naszego zaangażowania polityczno-wojskowego. Dynamicznie rozwija się również technika wojskowa. Towarzyszy temu proces przemian w organizacji sił zbrojnych, doskonalenia sposobów działania, uzyskiwania przez wojska nowych zdolności, a w rezultacie znacznego podnoszenia możliwości bojowych. Niniejsze opracowanie jest materiałem dyskusyjnym i z oczywistych względów nie porusza wszystkich aspektów koniecznych zmian. Intencją autorów było zainicjowanie dyskusji o przyszłości naszych sił zbrojnych, która w efekcie mogłaby się przyczynić do przygotowania formalnych opracowań dotyczących nowych jakościowo Sił Zbrojnych RP na miarę wyzwań przyszłości. A te są niebagatelne. Część z nich można zawrzeć w następujących pytaniach: Czy pozostać przy tradycyjnym rozumieniu obrony jako odparcia agresji własnymi siłami, czy też uznać, że skuteczność naszego bezpieczeństwa i obrony ma się opierać na odstraszaniu wiarygodnością gwarancji sojuszniczych, realnego układu sił w naszym środowisku bezpieczeństwa (utrzymywania się przewagi NATO i UE), a także na głębszej integracji Polski ze strukturami europejskimi? Czy uznać gwarancje obronne NATO i rozwijające się zdolności wojskowe Unii Europejskiej za trwały czynnik bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, czy samodzielnie rozwijać zdolności obronne? Czy samodzielność obronna sprzyja spójności NATO i UE, czy jest wręcz odwrotnie? Czy przygotowywać siły zbrojne do najgorszego scenariusza rozwoju sytuacji bezpieczeństwa RP, czy do najbardziej prawdopodobnego? Czy nowocześnie wyposażone i dowodzone, zdolne do przerzutu, mobilne siły zbrojne są w stanie zapewnić skuteczną obronę terytorium kraju oraz wypełniać pozostałe funkcje związane z zapewnieniem szeroko pojętego bezpieczeństwa narodowego? Czy rozwijać wojska obrony terytorialnej i jakie powinny być ich zadania? Czy skoncentrować się na uzupełnianiu braków w obecnym potencjale, na przykład w strategicznym i taktycznym transporcie powietrznym, mobilnej logistyce, możliwościach tankowania w powietrzu, unowocześnieniu systemu dowodzenia, czy też opracować i realizować program rozwoju całkowicie nowej, nowoczesnej armii? Czy zdecydować się na istotną redukcję sił zbrojnych znacznie poniżej obecnego stanu liczebnego i tym samym konsekwentnie przesądzić o uruchomieniu procesu zastępowania ilości jakością i nowoczesnością? Zakładać, że modernizacja sił zbrojnych będzie finansowana przede wszystkim ze zwiększonego budżetu MON (zwiększonego ponad to, co przewiduje formuła 1,95% PKB), czy zdobywać środki na modernizację w drodze redukcji istniejących sił? Modernizować tylko to, na co nas stać, czy modernizować tam, gdzie prowadzi to do zmian jakościowych, do zmian na lepsze? Pozyskać maksymalny poziom techniki wojskowej, odpowiadający potrzebom, czy tylko dostępny? Centralizować czy decentralizować proces decyzyjny w odniesieniu do programów rozwojowych oraz zakupów uzbrojenia i techniki wojskowej? Utrzymywać w resorcie obrony narodowej wyższe szkolnictwo wojskowe w obecnym kształcie czy zachować tylko specyficzne zdolności edukacyjne? g 20

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE I stopień studia stacjonarne

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE I stopień studia stacjonarne BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE I stopień studia stacjonarne Imię i nazwisko promotora DR HAB. ARKADIUSZ JUNCEWICZ DR HAB. INŻ. WALDEMAR KAWKA Zakres zainteresowań naukowych System bezpieczeństwa narodowego RP.

Bardziej szczegółowo

OPERACJE ZAGRANICZNE W STRATEGII I DOKTRYNIE RP

OPERACJE ZAGRANICZNE W STRATEGII I DOKTRYNIE RP 1 Seminarium - Operacje i Techniki Operacyjne WSOWL, Wrocław 11.04.2010 OPERACJE ZAGRANICZNE W STRATEGII I DOKTRYNIE RP Elżbieta Maria Jamrozy arcin Paweł Sadowski 2 1 OPERACJE SZ RP WYNIKAJĄCE ZE STRATEGII

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN POWIATOWEGO CENTRUM ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO W RAWICZU

REGULAMIN POWIATOWEGO CENTRUM ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO W RAWICZU ZATWIERDZAM: Załącznik do Zarządzenia Nr 7/08 Starosty Rawickiego Rawicz, dnia 24 stycznia 2008 r. z dnia 24 stycznia 2008 r. REGULAMIN POWIATOWEGO CENTRUM ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO W RAWICZU Biuro ds. Ochrony

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r.

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r. Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 października 2013 r. w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1301 Warszawa, 12 grudnia 2006 r.

Druk nr 1301 Warszawa, 12 grudnia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-157-06 Druk nr 1301 Warszawa, 12 grudnia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

Chcesz pracować w wojsku?

Chcesz pracować w wojsku? Praca w wojsku Chcesz pracować w wojsku? Marzysz o pracy w służbie mundurowej, ale nie wiesz, jak się do niej dostać? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Charakterystyka Sił Zbrojnych RP Siły Zbrojne Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r.

ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r. Warszawa, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 251 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r. zmieniające zarządzenie w sprawie szczegółowego zakresu

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Zieliński POWIETRZNY WYMIAR DZIAŁAŃ BOJOWYCH W LIBII (2011) OPERACJA ODYSSEY DAWN I UNIFIED PROTECTOR. Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM

Tadeusz Zieliński POWIETRZNY WYMIAR DZIAŁAŃ BOJOWYCH W LIBII (2011) OPERACJA ODYSSEY DAWN I UNIFIED PROTECTOR. Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM Tadeusz Zieliński POWIETRZNY WYMIAR DZIAŁAŃ BOJOWYCH W LIBII (2011) OPERACJA ODYSSEY DAWN I UNIFIED PROTECTOR Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM Poznań 2014 Recenzent: Prof. dr hab. Eugeniusz Zabłocki 2014

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku UCHWAŁA NR 22/2014 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku w sprawie: określenia dodatkowych efektów kształcenia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych dla

Bardziej szczegółowo

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO B/60205 Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO /atla2 Wrocław 2003 Spis treści Wprowadzenie 9 1. GENEZA I ROZWÓJ SOJUSZU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO 11 1.1. Układ militarny podstawą istnienia Sojuszu Północnoatlantyckiego

Bardziej szczegółowo

Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych. Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej

Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych. Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej Układ wystąpienia Zmiany w nazewnictwie Ewolucja nauk wojskowych

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP Założenia i implementacja Stanisław Koziej Szef BBN www.bbn.gov.pl @SKoziej 7 stycznia 2015 r. 1 AGENDA 1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA SBN

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

BIAŁA KSIĘGA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

BIAŁA KSIĘGA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYKŁAD INAUGURACYJNY BIAŁA KSIĘGA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP - UMACNIANIE BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO Stanisław Koziej Szef 1 CEL Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego RP dla Polaków

Bardziej szczegółowo

INFORMATYZACJA POLA WALKI

INFORMATYZACJA POLA WALKI Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (20) Nr 2, 2004 Roman DUFRÊNE Janusz PIELA INFORMATYZACJA POLA WALKI 1. WPROWADZENIE Nowe rodzaje zagrożeń i związana z nimi konieczność dostosowania sposobu prowadzenia

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO Rozdział szósty zawiera analizę inicjatyw w poszczególnych regionach oraz ich schematy. Autorka zaproponuje w nim

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

Obowiązki i uprawnienia organów państwowych, samorządowych i organizacji społecznych.

Obowiązki i uprawnienia organów państwowych, samorządowych i organizacji społecznych. Podstawowe cele i główne zadania OC. Obrona cywilna ma na celu ochronę ludności, dóbr kultury, zakładów pracy i urządzeń użyteczności publicznej, ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

USTAWA. z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Dz.U.2009.67.570 2010-01-01 zm. Dz.U.2009.157.1241 art. 48 2011-05-03 zm. Dz.U.2011.81.439 art. 2 2013-05-09 zm. Dz.U.2013.496 art. 1 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej

Bardziej szczegółowo

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r.

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-173-05 Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

TEMAT LEKCJI: Obrona cywilna oraz powszechna samoobrona ludności. System zarządzania kryzysowego.

TEMAT LEKCJI: Obrona cywilna oraz powszechna samoobrona ludności. System zarządzania kryzysowego. ZNAK OBRONY CYWILNEJ Składa się z: Niebieskiego trójkąta na pomarańczowym tle Kierowania ewakuacją Przygotowania zbiorowych schronów Organizowania ratownictwa Likwidowania pożarów Wykrywania i oznaczania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 18/2010 STAROSTY RAWSKIEGO. z dnia 15 września 2010 r.

ZARZĄDZENIE NR 18/2010 STAROSTY RAWSKIEGO. z dnia 15 września 2010 r. ZARZĄDZENIE NR 18/2010 STAROSTY RAWSKIEGO z dnia 15 września 2010 r. w sprawie utworzenia Punktu Kontaktowego Host Nation Support (HNS) w Starostwie Powiatowym w Rawie Mazowieckiej Na podstawie art.18

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA ROZWOJU MARYNARKI WOJENNEJ

KONCEPCJA ROZWOJU MARYNARKI WOJENNEJ MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ SZTAB GENERALNY WP PROJEKT KONCEPCJA ROZWOJU MARYNARKI WOJENNEJ MARZEC R. Szanowni Państwo, Prezentację Koncepcji rozwoju Marynarki Wojennej rozpocznę od przedstawienia determinantów

Bardziej szczegółowo

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON A YADEMECUM NATO Wydanie jubileuszowe Dom Wydawniczy Bellona przy współpracy Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON Warszawa 1999 SPIS TREŚCI Strona Słowo wstępne Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego A/522667 Wojciech Gizicki Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego Spis treści Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego 19 1. Istota i zakres

Bardziej szczegółowo

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020.

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020. Z A T W I E R D Z A M P R E Z E S Polskiego Komitetu Normalizacyjnego /-/ dr inż. Tomasz SCHWEITZER Strategia informatyzacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na lata 2009-2013 1. Wprowadzenie Informatyzacja

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO CYBERPRZESTRZENI REKOMENDACJE STOWARZYSZENIA EURO-ATLANTYCKIEGO

BEZPIECZEŃSTWO CYBERPRZESTRZENI REKOMENDACJE STOWARZYSZENIA EURO-ATLANTYCKIEGO BEZPIECZEŃSTWO CYBERPRZESTRZENI REKOMENDACJE STOWARZYSZENIA EURO-ATLANTYCKIEGO Tezy: Postęp w dziedzinie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) przyniósł rozwój społeczeństwa informacyjnego

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym na lata 2013 2016.

Program profilaktyczny z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym na lata 2013 2016. KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ ZARZĄD PREWENCJI ODDZIAŁ PROFILAKTYKI AKCEPTUJĘ.. MINISTER OBRONY NARODOWEJ Tomasz SIEMONIAK Program profilaktyczny z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym na lata

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. Poz. 33. DECYZJA Nr 35/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. Poz. 33. DECYZJA Nr 35/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r. Inspektorat Systemów Informacyjnych Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. Poz. 33 DECYZJA Nr 35/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 lutego 2015 r. zmieniająca decyzję w sprawie powołania zespołu zadaniowego

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6. ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1)

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6. ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1) DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6 ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1) z dnia 23 maja 2016 r.

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO W KRAJU I RESORCIE OBRONY NARODOWEJ

ORGANIZACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO W KRAJU I RESORCIE OBRONY NARODOWEJ CENTRUM MON ORGANIZACJA SYSTEMU W KRAJU I RESORCIE OBRONY NARODOWEJ WARSZAWA, 28 lutego 2013 r. ODPOWIEDZIALNOŚĆ USTAWOWA ZA ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE W KRAJU RADA MINISTRÓW SPRAWUJE ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 października 2012 r. Poz. 403. DECYZJA Nr 332/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 października 2012 r.

Warszawa, dnia 19 października 2012 r. Poz. 403. DECYZJA Nr 332/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 października 2012 r. Warszawa, dnia 19 października 2012 r. Poz. 403 Departament Strategii i Planowania Obronnego DECYZJA Nr 332/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 października 2012 r. w sprawie sposobu i terminu realizacji

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

Bardziej szczegółowo

Docelowe wymagania strukturalne w stosunku do Sił Zbrojnych RP z uwzględnieniem skutków finansowych

Docelowe wymagania strukturalne w stosunku do Sił Zbrojnych RP z uwzględnieniem skutków finansowych Rezultaty pracy grup roboczych grupa I Gen. bryg. Andrzej Juszczak Docelowe wymagania strukturalne w stosunku do Sił Zbrojnych RP z uwzględnieniem skutków finansowych W trakcie prac naszej grupy roboczej,

Bardziej szczegółowo

ma uporządkowaną wiedzę o istocie i zakresie bezpieczeństwa społecznego

ma uporządkowaną wiedzę o istocie i zakresie bezpieczeństwa społecznego Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: praktyczny

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 czerwca 2014 r.

DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 czerwca 2014 r. Zarząd Planowania Strategicznego P5 Warszawa, dnia 25 czerwca 2014 r. Poz. 213 DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 czerwca 2014 r. w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Obrony Narodowej Podstawowe informacje o budżecie resortu obrony narodowej na 2015 r.

Ministerstwo Obrony Narodowej Podstawowe informacje o budżecie resortu obrony narodowej na 2015 r. Ministerstwo Obrony Narodowej Podstawowe informacje o budżecie resortu obrony narodowej na 2015 r. Warszawa, styczeń 2015 r. Wprowadzenie Niniejsza publikacja zawiera podstawowe informacje na temat budżetu

Bardziej szczegółowo

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Marek Pietraś prof. dr hab. Michał Chorośnicki Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska, Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP CHARAKTERYSTYKA STANÓW W GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH Zbigniew FILIP 2 3 Konflikt na Ukrainie Ofiary wśród żołnierzy biorących udział w konflikcie: ok. 50.000 Ofiary wśród ludności

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014 r.

DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014 r. Warszawa, dnia 20 września 2013 r. Poz. 229 Departament Kadr DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1829 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 8 października 2015 r. w sprawie szkolenia obronnego Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 457/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 16 listopada 2015 r.

DECYZJA Nr 457/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 16 listopada 2015 r. Warszawa, dnia 7 listopada 05 r. Poz. 6 Departament Kadr DECYZJA Nr 457/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 6 listopada 05 r. w sprawie osób właściwych do opracowania modeli przebiegu służby wojskowej

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ STRATEGIA OBRONNOŚCI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Strategia sektorowa do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej WARSZAWA 2009 r. SPIS TREŚCI WSTĘP 3 ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA SYLWETEK PROMOTORÓW

PREZENTACJA SYLWETEK PROMOTORÓW WYŻSZA SZKOŁA BEZPECZEŃSTWA OCHRONY im. Marszałka Józefa PŁSUDSKEGO z siedzibą w Warszawie PREZENTACJA SYLWETEK PROMOTORÓW Lp. Promotor Kierunek 1. dr R. Chmielewski / Specjalizacja: bezpieczeństwo państwa,

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

1. The Main Thesis on Economic, Social and Cultural Impactm of a Well Thought Fully Integrated Transport System - Jonathan Breslin 13

1. The Main Thesis on Economic, Social and Cultural Impactm of a Well Thought Fully Integrated Transport System - Jonathan Breslin 13 Tytuł: Kierunki racjonalizacji systemów i procesów logistycznych. Autorzy: Ryszard Miler, Adam Mytlewski, Bohdan Pac Opis: Rozwój gospodarczy, rentowność przedsięwzięć biznesowych, tworzenie wartości dodanej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lipca 2012 r. Poz. 284. DECYZJA Nr 217 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 23 lipca 2012 r.

Warszawa, dnia 24 lipca 2012 r. Poz. 284. DECYZJA Nr 217 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 23 lipca 2012 r. Warszawa, dnia 24 lipca 2012 r. Poz. 284 Dowództwo Sił Powietrznych DECYZJA Nr 217 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 lipca 2012 r. w sprawie trybu wykorzystania wojskowych statków powietrznych przez

Bardziej szczegółowo

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r.

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Szanowni Państwo, Z przyjemnością witam przedstawicieli polskich władz i sił zbrojnych obu

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 21 stycznia 2013 r. Poz. 96 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 7 stycznia 2013 r.

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 21 stycznia 2013 r. Poz. 96 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 7 stycznia 2013 r. Dziennik Ustaw Warszawa, dnia 21 stycznia 2013 r. Poz. 96 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 7 stycznia 2013 r. w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 340

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 340 Biuro Koordynacyjne SG WP Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 340 DECYZJA Nr 388/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie określenia funkcji i zadań administratorów w systemie

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE do szkolenia obronnego w działach administracji rządowej gospodarka morska, rybołówstwo oraz żegluga śródlądowa w 2016 roku

WYTYCZNE do szkolenia obronnego w działach administracji rządowej gospodarka morska, rybołówstwo oraz żegluga śródlądowa w 2016 roku Załącznik do zarządzenia Nr 12 Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 23 maja 2016 r. (poz. 11) WYTYCZNE do szkolenia obronnego w działach administracji rządowej gospodarka morska, rybołówstwo

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ SZTAB GENERALNY WOJSKA POLSKIEGO ZARZĄD ORGANIZACJI I UZUPEŁNIEŃ P1 SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ ppłk Korneliusz ŁANIEWSKI WROCŁAW PAŹDZIERNIK 2015 rok 1 GENEZA TWORZENIA NARODOWYCH

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny Roczny plan z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji 1. Polska polityka zagraniczna 2. Integracja europejska

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

ORGANIZACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO ORGANIZACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Zarządzanie kryzysowe jest realizowane na czterech poziomach: gminnym, powiatowym, wojewódzkim i krajowym. Poziom gminny - realizuje podstawowe zadania związane

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA OBRONNEGO w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubuskiego w Zielonej Górze na lata 2015 2017

PROGRAM SZKOLENIA OBRONNEGO w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubuskiego w Zielonej Górze na lata 2015 2017 PN. III.2402.2.2015.ES ZATWIERDZAM.. PROGRAM SZKOLENIA OBRONNEGO w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubuskiego w Zielonej Górze na lata 2015 2017 CZĘŚĆ I Opisowa Podstawę opracowania Programu szkolenia

Bardziej szczegółowo

Dane na dzień 31.12.2015 r. powiatowym

Dane na dzień 31.12.2015 r. powiatowym Dane na dzień 31.12.2015 r. Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) to integralna część organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, mający na celu ratowania życia, zdrowia, mienia lub środowiska,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU

KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU (na agresję) Warszawa, kwiecień 2014 r. Kwiecień 2014 BBN 1 ZADANIOWA GENEZA PROBLEMU (1) (Wystąpienie Prezydenta na odprawie KKSZ) Unowocześnienie sił

Bardziej szczegółowo

1. The Main Thesis on Economic, Social and Cultural Impactm of a Well Thought Fully Integrated Transport System - Jonathan Breslin 13

1. The Main Thesis on Economic, Social and Cultural Impactm of a Well Thought Fully Integrated Transport System - Jonathan Breslin 13 Wprowadzenie 9 Część I Pierwiastki doktryny racjonalizacji w transporcie i logistyce 1. The Main Thesis on Economic, Social and Cultural Impactm of a Well Thought Fully Integrated Transport System - Jonathan

Bardziej szczegółowo

SZEFOSTWO GEOGRAFII WOJSKOWEJ GEOGRAFIA WOJSKOWA

SZEFOSTWO GEOGRAFII WOJSKOWEJ GEOGRAFIA WOJSKOWA GEOGRAFIA WOJSKOWA 28 kwietnia 2015 r. płk Krzysztof DANILEWICZ WARSZAWA Nowa struktura DOWÓDZTWO GENERALNE RSZ DOWÓDZTWO OPERACYJNE RSZ INSPEKTORAT RODZAJÓW WOJSK INSPEKTORAT WSPARCIA SZ PION OPERACYJNY

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE I ROLA WSzW W ZARZĄDZANIU KRYZYSOWYM. kpt. Paweł GOMELA

MIEJSCE I ROLA WSzW W ZARZĄDZANIU KRYZYSOWYM. kpt. Paweł GOMELA MIEJSCE I ROLA WSzW W ZARZĄDZANIU KRYZYSOWYM kpt. Paweł GOMELA PODSTAWY PRAWNE REALIZACJI ZADAŃ ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO PRZEZ WSzW w LUBLINIE ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 marca 2010

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Pojęcie bezpieczeństwa Rozdział 2. Zagrożenia bezpieczeństwa

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Pojęcie bezpieczeństwa Rozdział 2. Zagrożenia bezpieczeństwa SPIS TREŚCI Wykaz skrótów................................................................... 11 Podziękowania................................................................... 15 Wstęp...........................................................................

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196

Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196 Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196 Departament Administracyjny DECYZJA Nr 214/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2013 r. w sprawie bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Ogółem W klasie E-learning. Ogółem W klasie E-learning

Ogółem W klasie E-learning. Ogółem W klasie E-learning WYDZAŁ: Prawa i Nauk Społecznych KERUNEK: Bezpieczeństwo wewnętrzne PROFL: praktyczny POZOM: stopnia TRYB: niestacjonarny Rok rozpoczęcia studiów 2015/2016 SEMESTR 1 Moduł bezpieczeństwa moduł 36 6 zaliczenie

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia. Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji. Logistyka i systemy logistyczne. Infrastruktura logistyczna.

Matryca efektów kształcenia. Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji. Logistyka i systemy logistyczne. Infrastruktura logistyczna. Logistyka i systemy logistyczne Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji Logistyka gospodarki magazynowej i zarządzanie zapasami Ekologistyka Infrastruktura logistyczna Kompleksowe usługi logistyczne System

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z ZAKRESU OBRONY CYWILNEJ DO REALIZACJI W 2014 ROKU

ZADANIA Z ZAKRESU OBRONY CYWILNEJ DO REALIZACJI W 2014 ROKU Załącznik nr 1 Do Rocznego Planu Działania Szefa OC WYDZIAŁ BEZPIECZEŃSTWA I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO ZADANIA Z ZAKRESU OBRONY CYWILNEJ DO REALIZACJI W 2014 ROKU WROCŁAW 2014 ZASADNICZYM CELEM DZIAŁANIA

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Polsko-litewska wspó³praca w dziedzinie bezpieczeñstwa

Polsko-litewska wspó³praca w dziedzinie bezpieczeñstwa POLSKI DYPLOMATYCZNY Odzyskanie niepodleg³oœci przez Republikê Litewsk¹, zmiany ustrojowe, jakie nast¹pi³y w Polsce, oraz rozpad Uk³adu Warszawskiego postawi³y oba pañstwa przed koniecznoœci¹ odnalezienia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA I METODY ORGANIZOWANIA I PROWADZENIA STRATEGICZNEGO PRZEGLĄDU BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO PROF.DR HAB. JACEK PAWŁOWSKI

PROCEDURA I METODY ORGANIZOWANIA I PROWADZENIA STRATEGICZNEGO PRZEGLĄDU BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO PROF.DR HAB. JACEK PAWŁOWSKI PROCEDURA I METODY ORGANIZOWANIA I PROWADZENIA STRATEGICZNEGO PRZEGLĄDU BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO PROF.DR HAB. JACEK PAWŁOWSKI POJĘCIE I CEL SPBN SPBN TO KOMPLEKS DZIAŁAŃ Z ZAKRESU PLANOWANIA STRATEGICZNEGO

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR. Ćwiczenie z wojskami ANAKONDA-14

INFORMATOR. Ćwiczenie z wojskami ANAKONDA-14 INFORMATOR Ćwiczenie z wojskami ANAKONDA-14 1 ANAKONDA-14 to największe, cykliczne ćwiczenie Sił Zbrojnych RP o połączonym charakterze, prowadzone w układzie międzynarodowym. W dniach od 24 września do

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 36/2015 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 28 maj 2015 roku

UCHWAŁA NR 36/2015 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 28 maj 2015 roku UCHWAŁA NR 36/2015 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 28 maj 2015 roku w sprawie: określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych realizowanych na Wydziale Dowodzenia

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Ecological safety in the light of the Convention on the Prohibition of Chemical Weapons *

Ecological safety in the light of the Convention on the Prohibition of Chemical Weapons * M. Krauze * Ecological safety in the light of the Convention on the Prohibition of Chemical Weapons * pozytywny lub negatywny. globalnym ruchu i rozwoju informacyjnej. globalizacja, rewolucja informacyjna

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 6 /2013 Wójta Gminy Harasiuki z dnia 26 marca 2013r.

Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 6 /2013 Wójta Gminy Harasiuki z dnia 26 marca 2013r. Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 6 /2013 Wójta Gminy Harasiuki z dnia 26 marca 2013r. Wytyczne Wójta Gminy Harasiuki - Szefa Obrony Cywilnej Gminy z dnia 26 marca 2013 r. w zakresie bezpieczeństwa, zarządzania

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE

Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE EDYTA BARACZ Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE Społeczeństwo informacyjne to typ społeczeństwa, którego kształtowanie się ściśle związane

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Udział Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w różnego rodzaju działaniach stabilizacyjno-bojowych w odległych rejonach świata oraz realizacja zobowiązań sojuszniczych w ramach

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Zagrożenia militarne i paramilitarne" z udziałem szefa BBN

Konferencja Zagrożenia militarne i paramilitarne z udziałem szefa BBN Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/6663,konferencja-quotzagrozenia-militarne-i-paramilitarnequot-z-udzialem-szefa -BBN.html Wygenerowano: Wtorek, 28 czerwca 2016, 15:34 Strona znajduje się w archiwum.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA OBRONNEGO GMINY KOLONOWSKIE NA LATA 2013 2015

PROGRAM SZKOLENIA OBRONNEGO GMINY KOLONOWSKIE NA LATA 2013 2015 URZĄD MIEJSKI W KOLONOWSKIEM Referat Spraw Obywatelskich i Obronnych SO.5561.1.2013 ZATWIERDZAM: BURMISTRZ KOLONOWSKIEGO mgr inż. Norbert Koston mgr inż. Tadeusz Kauch PROGRAM SZKOLENIA OBRONNEGO GMINY

Bardziej szczegółowo

12. Wdrażanie i monitorowanie programu rozwoju zintegrowanego systemu transportu miejskiego w Opolu

12. Wdrażanie i monitorowanie programu rozwoju zintegrowanego systemu transportu miejskiego w Opolu 12. Wdrażanie i monitorowanie programu rozwoju zintegrowanego systemu transportu miejskiego w Opolu 12.1. Wdrażanie Programu... Skuteczna realizacja rozwoju zintegrowanego systemu transportowego w Opolu

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym TEMAT: Pojęcie logistyki,,logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej SZYMONIK http://www.gen-prof.pl/ Łódź 2015 1. Geneza i pojęcie logistyki Geneza

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z ZAKRESU OBRONY CYWILNEJ DO REALIZACJI W 2013 ROKU

ZADANIA Z ZAKRESU OBRONY CYWILNEJ DO REALIZACJI W 2013 ROKU Załącznik nr 1 Do Rocznego Planu Działania Szefa OC WYDZIAŁ BEZPIECZEŃSTWA I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO ZADANIA Z ZAKRESU OBRONY CYWILNEJ DO REALIZACJI W 2013 ROKU WROCŁAW 2013 ZASADNICZYM CELEM DZIAŁANIA

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo