SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ"

Transkrypt

1 SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ

2 2 SPIS TREŚCI WSTĘP PRZEDMIOT PRACY CEL PRACY KONSTRUKCJA PRACY...4 ROZDZIAŁ I. WPROWADZENIE DO SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ PODSTAWOWE POJĘCIA HISTORIA GIS...8 ROZDZIAŁ II. CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ CECHY GIS ZASTOSOWANIA GIS...11 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS DANE SPRZĘT KOMPUTEROWY OPROGRAMOWANIE PROGRAMY DO TWORZENIA SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ ZADANIA LUDZIE...25 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ MODELE DANYCH PRZESTRZENNYCH TECHNOLOGIA GIS CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU GIS NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU MAPINFO...31 ROZDZIAŁ V. PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH W POLSCE WEB GIS SYSTEM INFORMACJI PRZESTRZENNEJ GDAŃSKA INTERNETOWY SERWIS KARTOGRAFICZNY TWOJEMIASTO W WARSZAWIE...36 WNIOSKI...38 LITERATURA I ŹRÓDŁA INFORMACJI...40 DODATEK...41

3 WSTĘP 3 WSTĘP Trwające w kraju procesy reformowania administracji kraju i reformy gospodarcze, jak również niezbędne przemiany gospodarcze w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej wymagają znacznych transformacji ekonomicznych, w których bardzo ważnym komponentem, jest informatyzacja procesów zarządzania, automatyzacja mechanizmów projektowania jak również tworzenia mechanizmów operatywnego marketingu. Tworzenie podstaw nowoczesnego funkcjonowania gospodarki narodowej wymaga zbudowania stabilnych i w pełni funkcjonalnych systemów zarządzania majątkiem narodowym (kataster nieruchomości, kataster uzbrojenia terenu, itp.), zbudowania niezawodnych systemów dotyczących ochrony środowiska, ochrony zdrowia, jak również systemów aktywizujących działanie gospodarcze i marketingowe sektora prywatnego i publicznego (systemy stymulujące, optymalizujące i analityczne) [1]. Budowa tych systemów wymaga wieloletnich nakładów inwestycyjnych, jak również wielu uregulowań prawnych. Nakłady inwestycyjne związane są przede wszystkim z budową systemu geoinformatycznego (a w szczególności bazy danych oraz całej infrastruktury informacji przestrzennej) jak również przygotowanie kadry specjalistycznej do wdrażanie, udostępniania oraz utrzymania w stanie aktualnym wszystkich elementów systemu. Olbrzymiego znaczenia, w aspekcie integracji Polski z Unia Europejską nabierają zagadnienia bezpośrednio związane z profesjonalnym zarządzaniem informacją przestrzenną. Nowe struktury administracji państwowej i samorządowej nie tylko powinny, ale muszą podejmować zadania w zakresie opracowania struktur funkcjonowania systemów informacji przestrzennej z uwzględnieniem w swej działalności

4 WSTĘP 4 marketingowej urzędów i instytucji różnego szczebla, podmiotów gospodarczych oraz pojedynczych obywateli. Systemy takie są bowiem jednym z najnowocześniejszych narzędzi do zarządzania regionem, monitoringu i budowy strategii regionu, wskazywania i uzasadniania potrzeb rozwojowych oraz pośrednio pozyskiwania środków, między innymi pomocowych, do ich realizacji. Tworzenie map nie jest niczym nowym lecz Systemy Informacji Przestrzennej (GIS) realizuje to zadanie lepiej i szybciej niż stare ręczne metody. Do niedawna tylko wybrani mieli doświadczenie możliwości wykorzystywania GIS do pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów. Dzisiaj GIS jest bazą danych geometrycznych i opisowych, które mogą być sprawnie zarządzane, aktualizowane i analizowane przez wszystkich. W rezultacie otrzymujemy "inteligentny obraz" lub, jak kto woli, "inteligentną mapę". 1. Przedmiot pracy Za przedmiot pracy został uznane szeroko rozumiany system informacji przestrzennej, a w szczególności prześledzona została jego geneza, struktura oraz technologia tworzenia i zastosowania. 2. Cel pracy Celem pracy jest przybliżenie czytelnikowi podstawowych zagadnień dotyczących systemów informacji przestrzennej, przedstawienie sposobów tworzenia GIS oraz możliwości praktycznego wykorzystania tej technologii. 3. Konstrukcja pracy Praca składa się ze wstępu, czterech rozdziałów merytorycznych i wniosków końcowych. W pierwszym rozdziale zostały przedstawione podstawowe pojęcia dotyczące Systemów Informacji Przestrzennej oraz ukazana została krótka historia rozwoju GIS na świecie.

5 WSTĘP 5 Rozdział drugi poświęcony jest zaletom i zastosowaniom Systemu w różnych dziedzinach gospodarki oraz przybliżone zostały jego cechy. Trzeci rozdział został poświęcony elementom systemu GIS oraz omówieniu każdego z nich, a głównie oprogramowaniu wykorzystywanemu do tworzenie GIS. Czwarty rozdział stanowi kontynuację poprzedniego. Zaprezentowano w nim technologie tworzenia gotowej mapy na potrzebę Systemów Informacji Przestrzennej. Omówiono również zastosowania jednego z liderów rynku oprogramowania GIS na świecie MapInfo. Piąty rozdział stanowi próbę przybliżenia praktycznego zastosowania systemu GIS na rynku polskim. Pracę kończą wnioski, podsumowujące efekty badań w poszczególnych rozdziałach merytorycznych.

6 ROZDZIAŁ I. WPROWADZENIE DO SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 6 ROZDZIAŁ I WPROWADZENIE DO SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Podstawowe pojęcia Systemy Informacji Przestrzennej, łączą w sobie wiedzę z zakresu wielu dziedzin; informatyki, geografii, kartografii, geodezji, administracji, ochrony środowiska, ekonomii, statystyki i wielu innych. Istnieje wiele znaczeń skrótu GIS, jak: System Informacji Geograficznej, System Informacji Przestrzennej, System Informacji o Terenie. GIS czyli "Geographical Information System" to bardzo szerokie pojęcie, które na język polski można przetłumaczyć jako "System Informacji Geograficznej". Pomimo tego, że jest to tłumaczenie najwierniejsze, nie zawsze odzwierciedla ono rzeczywistą funkcję spełnianą przez system. Istniejące systemy GIS, ze względu na typ analizowanych danych, można podzielić na dwie grupy. Systemy obejmujące obszar wielkości miasta, powinniśmy nazywać "Systemami Informacji Przestrzennej". Obejmują one stosunkowo niewielki obszar i charakteryzują się dużym stopniem szczegółowości danych. Drugą grupę stanowią systemy obejmujące cały kraj lub kontynent i nazywamy je "Systemami Informacji Geograficznej". Dane przechowywane w tych systemach mają bardziej ogólny charakter. Często do ich przetwarzania wymagane są całkiem inne funkcje niż w przypadku systemów z pierwszej grupy. W przypadkach "neutralnych" znacznie bardziej odpowiednim pojęciem na określenie wszystkich systemów GIS, niezależnie od wielkości obejmowanego przez nie obszaru, jest pojęcie "Systemy Informacji o Terenie" [3]. Bardzo często wszystkie te terminy są używane zamiennie, tak jak w niniejszej pracy.

7 ROZDZIAŁ I. WPROWADZENIE DO SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 7 Informacjami przestrzennymi nazywa się informacje o położeniu, geometrycznych własnościach i przestrzennych relacjach obiektów, które mogą być identyfikowane w odniesieniu do Ziemi. Jednakże termin obiekt nie dotyczy tylko i wyłącznie realnie występującego tworu natury lub człowieka lecz także może być to zjawisko przyrodnicze, społeczne, czy też ekonomiczne opisujące lub występujące na badanym obszarze. Sam system informacyjny określić można jako łańcuch operacji, na który składają się: planowanie obserwacji i gromadzenia danych, magazynowanie i operowanie danymi oraz ich analiza i w efekcie wykorzystanie posiadanych danych w procesach podejmowania decyzji [2]. GIS można rozpatrywać w dwu znaczeniach: - w szerszym - jako system przepływu i wykorzystania informacji, - w węższym - jako oprogramowanie służące do analizy danych przestrzennych. Najczęściej, w większości opracowań, GIS rozpatrywany jest w drugim, węższym znaczeniu, czego przykładem jest poniższa definicja. Geograficzny System Informacyjny to zorganizowany system składający się z komputera, oprogramowania, danych geograficznych i obsługi, zaprojektowany w celu efektywnego przechowywania, uaktualniania, przetwarzania, analizowania i wyświetlania wszystkich form informacji mających odniesienie geograficzne [5]. LIS (ang. Land Information System) - System Informacji o Terenie, to specjalny rodzaj Systemu Informacji Przestrzennej. Zawiera on informacje o podziale własności terenu. Systemy te są utrzymywane i zarządzane przez jednostki administracji państwowej, które są prawnie zobligowane do przechowywania, aktualizacji i udostępniania tych danych [5]. System Informacji Przestrzennej, obejmuje proces pozyskiwania, przetwarzania i udostępniania danych dotyczących obiektów o charakterze przestrzennym. Termin stosowany i utożsamiany z określeniem GIS [6].

8 ROZDZIAŁ I. WPROWADZENIE DO SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Historia GIS Początki systemów GIS przypadają na późne lata pięćdziesiąte. Wówczas nastąpiły pierwsze próby wykorzystania komputerów do tworzenia map tematycznych. Mapy tematyczne są to mapy przedstawiające jedno lub kilka zjawisk (tematów) na powierzchni Ziemi. Technologia GIS zrodziła się na bazie technologii AM (Automated Mapping) - idei wykorzystania komputera w kartografii jako kopiarki sporządzonych w ściśle określonym celu i określonej skali map. Komputer umożliwiał łatwą aktualizację i zmiany na mapach oraz zastępował analogowe urządzenia w obróbki materiałów wyjściowych, np. zdjęć lotniczych. [11]. Ciągły rozwój techniki komputerowej sprzyjał zwiększaniu różnorodności zastosowań w analizie danych przestrzennych. Funkcje pierwszych systemów ograniczały się głównie do inwentaryzacji danych przestrzennych. Pierwszym dużym systemem GIS o zdolnościach analitycznych był kanadyjski system geograficzny stworzony w latach (The Canadian Geographic Information System). Zawierał on informacje o rolnictwie, leśnictwie i użytkowaniu ziemi. Powstanie systemu wiązało się ze stworzeniem od podstaw bazy danych przestrzennych, co wymagało sczytania ogromnej ilości tradycyjnych map papierowych. Możliwości graficznej prezentacji danych były w tamtych latach mocno ograniczone. W latach siedemdziesiątych nastąpił gwałtowny rozwój technologii CAD (Computer-Aided Design) i większość firm zainteresowało się tym kierunkiem. Rozwój technologii komputerowej i pojawienie się pierwszych zdjęć satelitarnych sprawiły, że ponownie przyśpieszył się rozwój systemów GIS. Na początku lat osiemdziesiątych połączono bazy danych zawierających graficzny opis obiektów z bazami zawierającymi ich tekstowy i numeryczny opis. Pozwoliło to na wprowadzenie nowych możliwości analitycznych. Upowszechnieniu technologii GIS towarzyszyło powstanie bazy koncepcyjnej, co zaowocowało rozwojem takich dziedzin, jak analiza danych przestrzennych, statystyka danych przestrzennych lub modelowanie kartograficzne. Istnienie

9 ROZDZIAŁ I. WPROWADZENIE DO SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 9 tej podstawy teoretycznej systemu sprawiło, że GIS jest nie tylko nową technologią, ale i nową dziedziną nauki (Geographical Information Science) [5].

10 Rozdział II. CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 10 ROZDZIAŁ II CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 2.1. Cechy GIS GIS udostępnia mechanizmy wprowadzania, gromadzenia i przechowywania danych przestrzennych oraz zarządzania nimi, zapewnia ich integralność i spójność oraz pozwala na ich wstępną weryfikację. Na podstawie zgromadzonych w systemie danych możliwe jest przeprowadzenie specyficznych analiz opierających się m.in. na relacjach przestrzennych między obiektami. Wyniki analiz przestrzennych i operacji charakterystycznych dla programów bazodanowych przedstawione mogą być w postaci opisowej (tabelarycznej) lub graficznej (mapa, diagramy, wykresy, rysunki), stąd cechą GIS jest wizualizacja i udostępnianie informacji przestrzennych w żądanej postaci. Dla wielu osób system informacji przestrzennej oznacza zupełnie odmienne spojrzenie na informacje. System ten integruje sprzęt komputerowy, oprogramowanie, dane i zasoby ludzkie dając nowe perspektywy kreatywnego rozwiązywania skomplikowanych problemów. Potęga GIS leży w nowym wymiarze, jaki dodaje on do metodologii rozwiązywania problemów - w wymiarze przestrzennym. Poprzez intensywne wykorzystywanie zdobyczy informatyki GIS udostępnia nowe możliwości kompleksowego studiowania relacji czasoprzestrzennych, jakie mogą zaistnieć pomiędzy różnego rodzaju geoinformacjami (np. przyrodniczymi, społeczno-gospodarczymi, kulturowymi, administracyjnymi, itp.). Stwarza też podstawy do bardziej efektywnego prowadzenia analiz, wnioskowania, opracowywania syntez i podejmowania miarodajnych decyzji, czyli działań powszechnie zachodzących w takich procesach jak:

11 Rozdział II. CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 11 stawianie hipotez, tworzenie teorii, w symulacjach, prognozowaniu, projektowaniu, zarządzaniu, czy wprost - w kształtowaniu orientacji przestrzennej. Sprawność analityczna GIS polega na operacyjnym integrowaniu danych przestrzennych i nieprzestrzennych różnego pochodzenia, interaktywnym nimi manipulowaniu i stosowaniu analizy modelowej z udziałem wizualizacji informacji [4] Zastosowania GIS Omawiając GIS należy także wspomnieć o zaletach tego systemu, gdyż to one decydują o sukcesie oprogramowania. Systemy Informacji Przestrzennej, podobnie jak każda baza danych pozwalają na uporządkowanie, ujednolicenie i usystematyzowanie danych. Dodając informacje o lokalizacji pozwalają na wizualizację informacji na mapie. System komend pozwala na zarządzanie, przetwarzanie i analizowanie danych tak aby produkt finalny spełniał oczekiwania użytkownika, a co najważniejsze odpowiadał na postawione zapytania. Rozdział informacji na warstwy tematyczne pozwala czerpać tylko te dane, które są aktualnie potrzebne. W ten sposób rozwiązano odwieczny problem nurtujący kartografów jak pogodzić czytelność mapy z przedstawieniem największej ilości informacji. Systemy GIS pozwalają wyselekcjonować tylko niezbędne informacje, stworzenie mapy, która w każdej chwili może być wydrukowana. GIS to system otwarty, tj. raz wprowadzone dane można ciągle aktualizować, a cały system rozbudowywać. Systemy typu GIS stosuje się w najróżniejszych dziedzinach, lecz tylko w kilku powszechnie. Do dziedzin, w których korzysta się z tych systemów należą: działalność gospodarcza GIS umożliwia jednoczesną wizualizację zjawisk demograficznych i faktów związanych bezpośrednio z prowadzeniem działalności gospodarczej. Pozwala to na znalezienie potencjalnych klientów i przeanalizowanie

12 Rozdział II. CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 12 zagrożenia ze strony konkurencji. Metody analizy, używane w GIS, są bardzo przydatne w badaniach marketingowych. Pozwalają wybrać optymalną lokalizację sklepu, określić odpowiedniejszy dla potencjalnych klientów asortyment lub też znaleźć przyszłe obszary ekspansji firmy; działalność administracyjna GIS może służyć jako system doradczy" przy podejmowaniu decyzji władz lokalnych lub państwowych. Jednoczesne branie pod uwagę wielu warstw informacyjnych sprzyja podejmowaniu właściwych decyzji, uwzględniających problem kompleksowo, co jest szczególnie istotne w przypadku konfliktu interesów. Informacje demograficzne są podstawą aktualizacji granic okręgów wyborczych; zarządzanie infrastrukturą Przedsiębiorstwa lub organizacje dostarczające wodę, elektryczność i gaz należały do pierwszych użytkowników systemów typu GIS. Obecnie korzystają one głównie z wyspecjalizowanych systemów typu AM/FM (ang. Automated Map-ping and Facility Management's). Systemy te wywodzą się z systemów GIS i są wyposażone w funkcje przydatne do obsługi infrastruktury technicznej. Najczęściej nie mają one funkcji analitycznych; publikowanie map Przy automatycznym tworzeniu map można co prawda wykorzystywać pakiety nie mające możliwości analitycznych, jednak użycie GIS otwiera bardzo szerokie możliwości sporządzania map tematycznych. Zastosowanie GIS pozwala na wytwarzanie map nie tylko dużym instytutom kartograficznym, ale także drobnym wydawcom; poszukiwanie i wydobywanie ropy, gazu i minerałów Geologia jest dziedziną, która w istotny sposób przyczyniła się do rozwoju statystyki przestrzennej. Wykorzystanie tych metod wymaga interakcyjnych systemów typu GIS. Nie bez znaczenia jest także coraz powszechniejsze wykorzystywanie zdjęć satelitarnych i lotniczych w tych dziedzinach. Jednoczesna analiza zdjęć i mapy jest możliwa w programie GIS; służba zdrowia i bezpieczeństwo

13 Rozdział II. CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 13 Pracownikom służby zdrowia i osobom zajmującym się analizą przestępczości mapy służą do kontrolowania rozprzestrzeniania się chorób i analizy zagrożeń przestępczością. Technologia GIS pozwala wykonać te zadania w sposób bardzo efektywny i tani; służby skarbowe Inwentaryzacyjne systemy typu GIS są dla służb skarbowych najlepszym narzędziem do efektywnej kontroli nieruchomości i podatku gruntowego; ochrona środowiska naturalnego Organizacje zajmujące się ochroną środowiska dokonują kompleksowych analiz wzajemnego oddziaływania wielu jego czynników. Systemy GIS umożliwiają zarówno gromadzenie danych o środowisku, jak i przeprowadzanie tych analiz; transport Technologia GIS dostarcza wielu metod i rozwiązań, które można zastosować w dziedzinie transportu. Modelowanie nasilenia ruchu, kontrola czasu przejazdu, określanie stanu nawierzchni dróg to przykłady możliwości stwarzanych przez system. Służyć on może także przy planowaniu nowych rozwiązań komunikacyjnych i analizie wypadków drogowych; śledzenie pojazdów Coraz więcej firm spedycyjnych korzysta z systemów monitorowanie ruchu pojazdów. Informacja o aktualnym położeniu pojazdów floty pozwala na ochronę cennych ładunków, sprawne odzyskanie pojazdu w przypadku kradzieży, ochronę kierowcy i ładunku w przypadku napadu, prawidłowe zarządzenie realizacją nieoczekiwanych zamówień, kontrolowanie pracy kierowców; planowanie przestrzenne GIS zapewnia planistom dostęp do dużej liczby danych, które można przedstawić w dowolny sposób. System przyspiesza znacznie proces planowania. Możliwości analityczne, a w szczególności modelowanie kartograficzne, są ważnym narzędziem planowania przestrzennego;

14 Rozdział II. CECHY I ZASTOSOWANIA SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 14 demografia i statystyka GIS umożliwia wykorzystanie danych demograficznych i statystycznych, prowadzenie analiz, badanie trendów rozwojowych, wspomaganie działalności sektora bankowego i finansowego poprzez dostarczanie aktualnych informacji o zjawiskach zachodzących na wybranych obszarach. badania i edukacja GIS jest znakomitym narzędziem badawczym dla wszystkich mających do czynienia z informacją przestrzenną. Dzięki możliwościom analitycznym może pełnić także ważne funkcje edukacyjne [5]. Wymienione dziedziny, w których GIS znajduje zastosowanie, nie wyczerpują oczywiście jego przyszłych możliwości; wszędzie, gdzie istnieją dane przestrzenne można z niego korzystać.

15 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 15 ROZDZIAŁ III ELEMENTY SYSTEMU GIS Wg J. Urbańskiego (1997) Geograficzne Systemy Informatyczne i System Informacji o Terenie składają się z trzech podstawowych elementów: danych (zbioru informacji), sprzętu komputerowego, oprogramowania. Natomiast W. Myrda (1997) uważa, że System Informacji Przestrzennej powinien być rozumiany nie tylko jako kombinacja sprzętu i oprogramowania, której funkcjonalnym celem jest przetwarzanie danych przestrzennych. GIS, zgodnie z koncepcją systemową, składa się z pięciu wzajemnie powiązanych elementów: danych, sprzętu komputerowego, oprogramowania, metod (zadań), zasobów ludzkich. Koncepcję tą ilustruje poniższy rysunek. Brak choćby jednego z tych podsystemów wyklucza sprawne działanie systemu jako całości. Rys. 1. Elementy systemu GIS.[3]

16 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS Dane Dane przestrzenne, wykorzystywane przez Systemy Informacji Przestrzennej muszą być zapisane w odpowiednim, cyfrowym, formacie/ zapisie. Dane te mogą być pozyskiwane z różnych źródeł m.in.: z pomiarów terenowych, ze zdjęć lotniczych i obrazów satelitarnych, z map papierowych. Proces pozyskiwania danych z map papierowych nosi nazwę digitalizacji. Współczesna technologia GIS dysponuje narzędziami, które pozwalają zautomatyzować proces pozyskiwania danych poprzez skanowanie map, a następnie ich wektoryzację. Ponadto, w chwili obecnej istnieją już duże, i co ważne aktualne, zbiory danych w postaci cyfrowej. Są one zapisane w kilku standartowych formatach, dzięki czemu możliwa jest wymiana danych pomiędzy systemami. Można je zakupić od organizacji i firm komercyjnych, zajmujących się pozyskiwaniem i gromadzeniem danych [8]. W warunkach polskich, kiedy nie mamy możliwości skorzystania z publicznie dostępnych map cyfrowych, osnową GIS-u bywa przeważnie zdigitalizowana mapa tradycyjna. Dane stanowią najważniejszy i najbardziej wartościowy element systemów informacji przestrzennej. Immanentną cechą GIS jest zdolność integracji danych przestrzennych i atrybutowych (opisowych), co ma zasadnicze znaczenie przy realizacji funkcji analitycznych i prezentacji wyników. Dane przestrzenne pochodzić mogą z wielu źródeł, jak mapy, zdjęcia lotnicze i obrazy satelitarne, bezpośrednie pomiary w terenie, GPS. Podstawową cechą, jaką powinny odznaczać się dane przestrzenne jest ich wystarczająca dokładność, oznaczająca zgodność lokalizacji rzeczywistej z lokalizacją w przyjętym układzie współrzędnych. Pozyskanie odpowiednich danych dla realizacji celów danego GIS jest z reguły procesem długotrwałym, pochłaniającym większą część kosztów

17 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 17 związanych z opracowaniem GIS. Późniejsze utrzymanie bazy danych wymaga w większości przypadków znacznie mniejszych nakładów. Bezpieczeństwo i ochrona danych Pod pojęciem bezpieczeństwa danych należy rozumieć działania mające na celu szeroko pojętą ochronę przed utratą danych. Bazy danych pracują w oparciu o filozofię klient-serwer korzystają ze sposobu komunikacji za pomocą stanowisk klienta (front-end). Każda instrukcja wysyłana jest do serwera (back-end) jako rozkaz. Serwer prowadzi rejestr wszystkich instrukcji tego typu i jeżeli baza zostanie w jakikolwiek sposób uszkodzona, dzięki tzw. protokołom stanu można ją bez przeszkód odzyskać, odtwarzając stan sprzed awarii [1]. Mechanizm ochrony danych uniemożliwia nieupoważnionym użytkownikom wykorzystanie poufnych informacji pochodzących z baz danych. W systemach klient-serwer istnieje dokładne rozgraniczenie pomiędzy ochroną zróżnicowaną tematycznie, a zróżnicowaną obiektowo. Jako przykład można podać system zabezpieczeń w relacyjnej bazie danych Oracle. Ochrona tematyczna (na poziomie bazy) daje użytkownikowi określone uprawnienia (przywileje), z których może on korzystać tak długo, jak długo będzie się identyfikował z hasłem umożliwiającym dostęp do systemu. Ochrona zorientowana obiektowo zapewnia zabezpieczenie każdej z tablic za pomocą kilku poziomów uprawnień. Bardzo często jedna tablica (jeden obiekt) zabezpieczona jest różnymi poziomami ochrony z których każdy przewidziany jest dla innej czynności: - select przeglądanie, - insert dopisywanie, - update zmiana, - delate kasowanie.

18 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS Sprzęt komputerowy Ze względu na zawrotne w ostatnich latach tempo rozwoju technologii komputerowych standardowe konfiguracje sprzętowe GIS podlegają szybkiej dezaktualizacji. Zacierają się, wyraźne jeszcze na początku lat dziewięćdziesiątych, różnice między komputerami osobistymi, mikrokomputerami a stacjami roboczymi. Aktualnie tylko od specyfiki realizowanych zadań zależy klasa sprzętu do realizacji GIS. Ponieważ istotnymi funkcjami GIS są wprowadzanie danych i uzyskiwanie produktu końcowego, niezbędnymi elementami sprzętowymi kompletnego GIS są urządzenia służące do wprowadzania danych, jak skanery i digitizery, oraz urządzenia do wyprowadzania wyników analiz: drukarki i plotery Oprogramowanie Ze względu na bardzo szeroki zakres realizowanych funkcji, każde dostępne oprogramowanie typu GIS ma inną postać. Łączy je jednak pewna stała grupa funkcji realizowanych zwykle przez to oprogramowanie. Oprogramowanie pełni rolę integratora podsystemów GIS. Musi umożliwiać realizację pięciu podstawowych funkcji GIS: wprowadzania danych przestrzennych i opisowych, wstępnego ich przetwarzania, przechowywania danych, analizy i prezentacji wyników tworzenia produktu końcowego. Dodatkowo w systemie może znajdować się blok modelowania. Pierwszym stałym elementem systemu jest blok funkcji służących do wprowadzania danych. Istnieje wiele możliwych sposobów pozyskiwania danych do systemów GIS. Niewątpliwie najprostszym jest transfer gotowych plików, o różnych formatach, zawierających dane.

19 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 19 Rys. 2. Schemat programu GIS [5]. Drugim elementem jest wstępne przetwarzanie. Mogą jemu podlegać zarówno dane wprowadzane do bazy, jak i pobierane z niej. W tym pierwszym przypadku (Rys. 2) przetwarzanie będzie polegać na konwersji formatu do formatu używanego w procesie analizy, tworzeniu właściwej dla systemu struktury danych i wykrywaniu oraz poprawianiu błędów. W drugim przypadku dane znajdujące się już w bazie danych w formacie dogodnym do analizy ulegają ponownemu przekształceniu. Może ono polegać na zredukowaniu liczby danych w procesie redukcji lub generalizacji, albo na transformowaniu współrzędnych opisujących położenie poszczególnych punktów każdego obiektu. Zdjęcia satelitarne i lotnicze muszą podlegać korekcji geometrycznej, aby wszystkie elementy zdjęcia miały prawidłowe położenie. Proces ten nosi nazwę rejestracji. Jedną z podstawowych operacji w procesie analizy danych rastrowych i wektorowych jest nakładanie warstw lub zdjęć, dlatego istotne jest, aby identyczne obiekty

20 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 20 miały na obu warstwach tą samą postać i znajdowały się w tym samym miejscu. Do rozwiązania tego typu problemów służą funkcje integracji i wyrównywania krawędzi. Baza danych i jej główna funkcja przechowywanie danych, to kluczowy element systemu GIS. Baza danych jest obsługiwana przez zestaw programów noszących nazwę systemu zarządzania bazą danych DBMS (Date Base Management System). System zarządzania zapewnia dostęp do danych różnym podprogramom systemu. Zapewnia on także bezpieczeństwo baz danych i jej integralność. Dba o fizyczną niezależność danych i czuwa nad uniknięciem przechowywania tej samej danej w kilku miejscach jednocześnie. Funkcje analizy przestrzennej są elementem odróżniającym GIS od innych systemów informacyjnych. Celem tych funkcji jest dawanie odpowiedzi dotyczących rzeczywistego świata modelowanego przez system. Funkcje wyszukiwania i klasyfikacji służą do porządkowania obiektów na podstawie ich atrybutów. Ze zbioru danych zawierających wszystkie rezerwaty przyrody w Polsce można w ten sposób wybrać i wyświetlić innym kolorem, np. klasę rezerwatów roślin wodnych i lądowych. Następną grupą funkcji są funkcje służące do wykonywania pomiarów. Pozwalają one zmierzyć, np. powierzchnię rezerwatów, długość ich granic lub odległość do innego najbliższego rezerwatu. Wyniki pomiarów można zapisać jako atrybuty. Inną ważną grupą funkcji są funkcje sąsiedztwa. Charakterystyczne dla tych funkcji jest wykonywanie pewnych operacji w ograniczonym sąsiedztwie wybranych elementów. Przykładem takiej operacji może być znalezienie wszystkich miast leżących nie dalej niż 20 km od rezerwatów przyrody lub dróg przecinających rezerwaty. Podgrupą funkcji sąsiedztwa są funkcje topograficzne służące do modelowania powierzchni terenu. Typowym zastosowaniem funkcji łączenia, które stanowią następną grupę, jest wyznaczanie stref buforowych, czyli obszarów otaczających dane obiekty pasem o zadanej szerokości. Operacje nakładania są jedną z ważniejszych funkcji analizy przestrzennej. Ich idea polega na nałożeniu dwóch lub

21 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 21 większej liczby map lub zdjęć na siebie i utworzeniu na ich podstawie nowej mapy, będącej wynikiem pewnych operacji logicznych lub matematycznych. Nałożenie mapy rezerwatów przyrody i mapy skażenia powietrza pozwoli wyznaczyć obszary rezerwatów, które są szczególnie zagrożone. Osobną grupą funkcji są funkcje statystyczne. Mogą one dotyczyć danych atrybutowych, a także różnych zagadnień statystyki przestrzennej. Dwukierunkowa strzałka (Rys. 2) pomiędzy bazą danych a blokiem analizy wskazuje, że wyniki analizy znajdują odzwierciedlenie w zmianach zachodzących w danych graficznych i atrybutowych. Na tym samym poziomie w systemie, co blok analizy można także umieścić blok modelowania. Może on wykonywać różnego rodzaju modelowania, np. rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu, których wyniki zasilają bazę danych warstwami potrzebnymi w procesie analizy. Ostatnim elementem programu jest tworzenie produktu końcowego. W przedstawionym na rysunku 2. schemacie wykonuje się go na podstawie zbiorów danych znajdujących się w bazie danych. Funkcje znajdujące się w tej części programu zajmują się formatowaniem wszystkich elementów końcowej mapy albo rysunku. Funkcje określają miejsce tytułu, ramkę, legendę i skalę mapy, a także rodzaj, wielkość i kolor symboli graficznych. Przyjmowana jest skala kolorów lub szrafu i styl rysowania linii. W tej części programu znajduje się edytor napisów, który pozwala na tworzenie ich w różnej wielkości i przy użyciu różnych czcionek. W dziedzinie oprogramowania ostatnie lata rozwoju GIS na świecie cechuje niewątpliwie rozwój technik klient-serwer, które wypierają wcześniej stosowane, mniej efektywne rozwiązania, np. techniki serwera plików [1]. Dzięki technikom klient-serwer, możliwa stała się integracja baz danych, budowanych w różnym czasie, różnymi technologiami i dla różnych platform sprzętowych i programowych (systemów operacyjnych). Wprowadzenie techniki klient-serwer dostarcza wielu korzyści administratorom rozbudowanych systemów informatycznych:

22 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 22 zapewnia równoczesny, kontrolowany dostęp wielu użytkownikom do usług świadczonych przez system, powiększa stopień zabezpieczenia baz danych przed fizycznym zniszczeniem i wprowadza wielopoziomowy mechanizm ograniczenia dostępu do zasobów danych, zapewnia integralność danych poprzez fakt gromadzenia i organizowania zasobu w formie tzw. hurtowni danych (Data Warehouse). Fizycznie bazy danych posadowione mogą być na wielu serwerach tworzących integralną bazę hurtowni, poprzez mechanizm replikacji danych optymalizuje się wykorzystanie pełniej informacji w procesach analitycznych i decyzyjnych, przenosi operacje wymagające intensywnych obliczeń na stronę serwera, umożliwiając zbudowanie systemu, w którym po stronie klienta będą przedstawione tylko rezultaty obliczeń, analiz itp. Jest to rozwiązanie optymalne również z punktu widzenia kosztów systemu, pozwala na dostarczenie przez serwer specjalistycznych funkcji innym aplikacjom, umożliwiając większym ilościom użytkowników dostęp do technologii analiz przestrzennych, umożliwia niespotykane dotąd możliwości skalowalnego wzrostu pojemności i liczby użytkowników baz danych. Wzrost ilości danych można optymalnie obsłużyć zwiększają liczbę serwerów lub pojemność już istniejących. Wzrost ilości użytkowników można zrównoważyć zwiększoną liczbą stanowisk roboczych. W wielu miejscach w świecie systemy GIS budowano we wszystkich systemach operacyjnych w tym między innymi Unix, Novel, Unisys, Windows NT/95/98/2000. Najbardziej rozpowszechnionym staje się jednakże system Windows NT/2000. Otwartość systemów budowanych pod Windows umożliwia także włączenie do nich opcji obsługi internetu. Opcja ta może być wykorzystana do systemu danych o zasięgu ogólnoświatowym i jest to najtańszy ze sposobów połączeń telekomunikacyjnych. [1].

23 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS Programy do tworzenia Systemów Informacji Geograficznej Z systemów światowych liderów GIS, w zastosowaniach krajowych najbardziej rozpowszechniły się następujące programy: Microstation firmy Bentley, Arc/Info firmy ESRI (Environmental Systems Reserarch Institute); MapInfo. MicroStation jest centralnym elementem rozwiązań dla budownictwa i architektury, inżynierii lądowej i transportu, procesów przemysłowych i produkcji, projektowania i zarządzania infrastrukturą sieci telekomunikacyjnych. MicroStation jest wysoce produktywnym narzędziem do tworzenia projektów w technologii parametrycznych modeli 3D lub płaskich, dwuwymiarowych projektów 2D. Możliwości MicroStation wykraczają daleko poza standardowe umiejętności programów CAD, zapewniając ciągłą łączność z informacją poza graficzną o elementach składowych projektu. Informacja skojarzona z grafiką projektu jest składowana w zewnętrznych bazach danych lub transmitowana poprzez Internet. MicroStation potrafi generować dane zgodne ze standardami Internetu, jak też potrafi pobierać dane z sieci WWW. Taka integracja grafiki i danych cyfrowych umożliwia stosowanie MicroStation do projektowania i konstrukcji, jak i zarządzania danymi i informacją o wyposażeniu obiektu. Zapewnia to ciągłość standardu danych w całym cyklu życia projektu, oszczędzając nakłady na zarządzanie efektywne administrowanie obiektem zaprojektowanym w środowisku MicroStation [7]. ArcInfo jest zbiorem sześciu zintegrowanych modułów oprogramowania, które obejmują podstawowe funkcje GIS oraz narzędzia służące projektowaniu map, wprowadzaniu i edycji danych, konwersji danych, nakładania i przecinania poligonów, tworzenia buforów oraz modelowaniu sieciowemu [8].

24 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS 24 Mając ArcInfo można: Automatyzować pozyskiwanie i zarządzanie danymi graficznymi i opisowymi Analizować dane kartograficzne Tworzyć produkty kartograficzne najwyższej jakości Analizować jednocześnie dane przestrzenne i opisowe Dostosowywać oprogramowanie do indywidualnych potrzeb każdego użytkownika Wykonywać analizy sieciowe. MapInfo Professional jest programem typu "desktop GIS" pozwalającym na tworzenie geograficznych baz danych. Posiada funkcjonalność umożliwiającą zarządzanie i analizę danych przestrzennych. Poszczególne zbiory składają się z wektorowej mapy i tabeli połączonych w ten sposób, że każdemu obiektowi na mapie (punkt, linia, region) przyporządkowany jest odpowiedni rekord (wiersz) w tabeli. Zatem na mapie przedstawiane są charakterystyki przestrzenne (położenie, kształt, sąsiedztwo) obiektu, zaś w tabeli wszystkie atrybuty opisowe. W jednym oknie mapy można wyświetlać dowolną liczbę warstw - bez względu na to czy są to warstwy wektorowe, czy rastrowe. MapInfo Professional umożliwia wyświetlanie wielu warstw rastrowych na sobie lub warstw wektorowych pod rastrowymi dzięki możliwości tworzenia przejrzystości rastrów [12]. MapInfo Professional wyposażone jest we wszystkie narzędzia niezbędne do tworzenia i edycji nowych warstw. Można zatem opracowywać nowe mapy i bazy danych, uaktualniać już istniejące oraz - dzięki możliwości importu danych - korzystać z baz stworzonych w innym oprogramowaniu. W przypadku gdy baza danych znajduje się na innym komputerze, można skonfigurować połączenie z odległą bazą danych, poprzez zastosowanie sterowników ODBC (ang. Open Database Conectivity).

25 ROZDZIAŁ III. ELEMENTY SYSTEMU GIS Zadania Każdy kompleksowy system informacji przestrzennej realizowany jest wokół celów i zadań przed nim postawionych. Właściwe rozpoznanie potrzeb i dokładne określenie wymagań, jakie powinien spełniać GIS warunkuje sukces całego przedsięwzięcia. To właśnie postawione zadania związane z wykorzystaniem informacji przestrzennych i rozpoznane metody ich realizacji rzutują na klasę i rodzaj wymaganego sprzętu i oprogramowania, oraz na wymagania kadrowe. Pakiet oprogramowania GIS sam w sobie nie pozwala na realizację konkretnych zadań, specyficznych dla danego użytkownika - konieczne jest z reguły stworzenie specjalistycznych aplikacji, bazujących na rozwiązaniach oferowanych przez oprogramowanie GIS. Sprzyja temu otwarta struktura współczesnych programów GIS, dająca możliwość praktycznie dowolnego rozszerzania możliwości systemu poprzez opracowywanie dodatkowych modułów, przy wykorzystaniu niezależnych bądź wbudowanych języków programowania Ludzie Najważniejszym podsystemem GIS są ludzie - zarówno kadra techniczna, odpowiedzialna za projektowanie i konserwację systemu, jak i końcowi użytkownicy wykorzystujący GIS w codziennej pracy.

26 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 26 ROZDZIAŁ IV TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 4.1. Modele danych przestrzennych Obserwując świat w sposób bezpośredni nie musimy wyodrębniać jego składowych dopóki nie chcemy go opisać, czyli zamienić na informację. Dokonujemy wtedy uproszczeń sprowadzających główne elementy naszych obserwacji do odpowiednich pojęć, klasyfikując ich właściwości, wartościując ich znaczenie dla celu naszej obserwacji oraz określając położenie i wzajemne relacje przestrzenne, np.: "za", "przed", "pośrodku". W przypadku szczególnym naszej obserwacji - spojrzenia z lotu ptaka, opis przestrzeni można uprościć sprowadzając obserwowane elementy do prymitywnych obiektów geometrycznych typu: punkt, linia, powierzchnia. Zakodowaną informację, np. w postaci słów, możemy przekazać odbiorcy licząc, że on, korzystając ze znajomości znaczenia kodu odtworzy wiernie treść odebranej informacji. Identyczny proces, ze względu na swoją ideę ma miejsce podczas tworzenia geobazy w komputerze. Z przestrzeni geograficznej wyodrębnia się najważniejsze dla celu naszych badań obiekty (encje), określa się sposób ich reprezentacji geometrycznej (punkt linia, poligon, piksel itd.) oraz przypisuje właściwości (atrybuty). Sposób reprezentacji geometrycznej obiektów w bazie jest w bezpośredni sposób zależny od technik kodowania informacji w komputerze. Encje muszą zostać zakodowane przy użyciu kodu binarnego, w formacie umożliwiającym przetwarzanie numeryczne. Sprzęt komputerowy stanowi w GIS główne narzędzie przechowywania, przetwarzania i przekazu informacji.

27 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 27 Zasadniczo, podobnie jak w innych dziedzinach technologii komputerowych wykorzystuje się dwa podstawowe typy grafiki: rastrową i wektorową. Istnieją oczywiście hybrydowe modele danych wykorzystujące bądź obydwa typy grafiki równocześnie, bądź specjalny typ grafiki jak np. GRID, który de facto jest zapisany wektorowo ale pod wieloma względami "udaje" raster i jest zbliżony do niego zarówno w charakterze jak i funkcjonalności. Podstawowym aspektem odróżniającym GIS od innych dziedzin grafiki komputerowej jest fakt, że: grafika w GIS ma ścisłe odniesienie do powierzchni Ziemi; w niektórych modelach wzajemne relacje sąsiedztwa muszą być bardzo precyzyjnie określone (topologiczne modele danych) grafika stanowi zwykle część składową bazy danych lub jest zintegrowana z bazą danych. Każdy z typów modelu danych ma swoje zalety i ograniczenia. Przede wszystkim należy dostosować model do charakteru encji. Intuicyjnie zakładamy, że do mapowania zmienności ciągłej jak rozkład zanieczyszczeń, poziom wody gruntowej czy stężenia pierwiastków w glebie lepszy będzie model rastrowy podczas gdy do mapowania sztucznych granic, np. granic administracyjnych czy granic własności bezwzględnie lepiej skorzystać z modelu wektorowego. Drugim aspektem wypływającym z przyjętego modelu danych będzie funkcjonalność geobazy oraz możliwości wykorzystania różnych technik analitycznych. Rzadko stosuje się (chociaż jest to możliwe) analizy sieciowe na modelu rastrowym; przeciwnie, wygodniej jest uzyskać model gładkiej zmienności chemizmu wody w modelu rastrowym niż wektorowym. Rozmiar geobazy zależeć będzie przede wszystkim od precyzji geometrycznej i dokładności przestrzennej kodowanych encji, oraz ich liczby a w mniejszym stopniu od typu wykorzystanej grafiki, chociaż modele rastrowe zwykle bywają bardziej pamięciochłonne [10].

28 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 28 Podstawowe modele danych przestrzennych: Wektorowy - zbudowany w oparciu o ciągi współrzędnych x,y,(z). Na podstawie współrzędnych zapisanych w odpowiednim formacie systemy GIS budują reprezentację obiektów punktowych, liniowych lub powierzchniowych. W celu poprawnej prezentacji kartograficznej na mapie encjom przestrzennym nadawane są odpowiednie symbole graficzne. Informacja atrybutowa uzyskiwana jest zwykle z bazy danych połączonej polem kluczowym z obiektami na mapie. Rastrowy - reprezentacją encji są pixele, voxele (ang. picture element - obrazujące element przestrzeni bądź objętości) lub agregaty pixeli. Pixel ma najczęściej kształt kwadratu, chociaż znane są systemy, w których pojedynczy element obrazu jest inną regularną figurą geometryczną, np.: trójkątem równobocznym, prostokątem, czy 6-ciokątem foremnym. Warunkiem podstawowym jest tutaj utrzymanie pełnego i szczelnego pokrycia obszaru badań przez elementy składowe obrazu. Kryterium wyboru kształtu elementu podstawowego jest charakter badanego aspektu rzeczywistości i zasadności użycia odpowiedniego kształtu dla danego zjawiska. Grid - rozwiązanie łączące zalety rastra i wektora. Tutaj informacja atrybutowa przypisana jest do punktu przecięcia linii regularnej siatki. Sam punkt przecięcia siatki ma wymiar 0 natomiast zasięg atrybutu może być określony przez wymiar oczka siatki. Taki model ułatwia przedstawianie między innymi powierzchni ciągłych w postaci trójwymiarowego konturu. TIN - kompromisowe rozwiązanie przedstawiające powierzchnie ciągłą w modelu wektorowym. Zmienność badanego atrybutu przedstawiona jest w postaci sieci nieregularnych trójkątów. Wierzchołki trójkątów to punkty z informacją atrybutową a powierzchnie trójkątów mogą reprezentować również pochodną wartości atrybutowych, jak nachylenie czy ekspozycja. [10].

29 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ Technologia GIS Podstawą systemów GIS jest mapa cyfrowa. Do obiektów na mapie dołączane są różnorodne bazy danych opisowych, których jedno z pól rekordu zawiera informacje o położeniu jego w przestrzeni (adres, ulica, miasto, województwo, lub inny obiekt graficzny). Mapa składa się z wielu warstw tematycznych dotyczących różnych zagadnień. Mapy mogą być łączone w wieloraki sposób w zależności od potrzeb odbiorców [3]. Systemy Informacji Przestrzennej dostarczają użytkownikowi zgromadzone w bazach danych informacje o obiektach, z uwzględnieniem ich atrybutów opisowych i graficznych, dzięki którym możliwe staje się wybranie i zlokalizowanie obiektu pośród wielu innych znajdujących się na mapie. Sprawia to, że bazy GIS są bardziej złożone i dużo wolniejsze od tradycyjnych systemów dostarczania informacji. W ostatnich latach uzyskano znaczną poprawę efektywności tych systemów dzięki rozwojowi przemysłu oprogramowania w dziedzinie przesyłania i zarządzania informacją. Technologia tworzenia mapy numerycznej powinna uwzględniać przemyślaną, zorientowaną obiektowo strukturę graficznego formatu danych, umożliwiającą przejrzysty sposób wektoryzacji poszczególnych elementów, łatwą aktualizację oraz archiwizację i wreszcie właściwe ich wykorzystanie w Systemie Informacji Przestrzennej. Wszystkie możliwe atrybuty graficzne poszczególnych obiektów oraz mechanizmy wykorzystywane do ich wykreślania powinny być jednoznacznie sprecyzowane. Obecnie na rynku funkcjonuje kilka sprawdzonych systemów informatycznych dostarczających narzędzi do budowy mapy numerycznej. Choć wszystkie te systemy są zróżnicowane pod względem zastosowanych technologii to zapewniają równie wysoki poziom oferowanych rozwiązań. Każdy z nich bazuje na modelu mapy numerycznej, jako zbiorze danych

30 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 30 przestrzennych (geometrycznych i topologicznych) połączonych ze zbiorami danych opisowych. Kolejność realizacji zadania przy tworzeniu map cyfrowych powinna być następująca: Wykonanie rastrowych obrazów map, które będą podstawowym materiałem przeglądowym, stanowiącym odniesienie geometryczne dla różnych, budowanych w następnych etapach nakładek tematycznych GIS. Już w tej postaci fotomapę będzie można wykorzystać do celów projektowych, urbanistycznych, lokalizacji nowych inwestycji, sporządzania planów realizacyjnych, i in. Budowa numerycznej mapy ewidencyjnej dla potrzeb komputerowego systemu ewidencji gruntów. Mapa ta oparta powinna być na odnowionej ewidencji gruntów i stopniowo rozszerzana i aktualizowana w miarę postępu prac nad odnowieniem ewidencji gruntów i budynków. Mapa ewidencyjna w powiązaniu z częścią opisową systemu ewidencji gruntów da doskonałe narzędzie do analiz sposobu użytkowania, stanu własności poszczególnych działek, naliczania podatków i innych. Opracowanie nakładek tematycznych zawierających bazy geometryczne dla poszczególnych modułów GIS (mapę infrastruktury handlowo-usługowej, obrotu nieruchomościami oraz czasowego użytkowania mienia, plany zagospodarowania przestrzennego i in.). Prace te powinny być wykonywane zgodnie z założoną kolejnością wdrażania poszczególnych modułów. Budowa numerycznej mapy sieci technicznego uzbrojenia terenu. Import danych do systemu relacyjnych baz danych Oracle [4]. Opracowywana na każdym etapie nakładka mapy numerycznej będzie natychmiast łączona z odpowiednią bazą opisową, zasilając tym samym System Informacji Przestrzennej. Poszczególne nakładki tematyczne, uzupełniane są w miarę rozbudowy systemu o nowe elementy muszą być

31 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 31 tak konstruowane, aby docelowo doprowadzić do powstania mapy pełnej treści, zgodnej z wymaganiami obowiązujących instrukcji. Mapa numeryczna posiada praktycznie nieograniczoną pojemność informacyjną. W dowolnym momencie możliwa będzie jej rozbudowa o elementy istotne z punktu widzenia funkcjonowania instytucji, takie jak: rozmieszczenie reklam, granice okręgów wyborczych, oznakowanie ulic wraz z sygnalizacją świetlną, trasy komunikacji miejskiej, mapę rejonizacji szkół, które w połączeniu z bazami danych umożliwią efektywną organizację działalności gminy, powiatu czy województwa Charakterystyka systemu GIS na przykładzie programu MapInfo System informacji przestrzennej Maplnfo jest systemem w pełni otwartym. Co należy przez to rozumieć? Otóż możliwa jest współpraca z systemami GPS, możliwe jest uzupełnianie mapy o kolejne warstwy informacyjne praktycznie bez ograniczeń ich ilości. Możliwa też jest aktualizacja poszczególnych warstw informacyjnych, nanoszenie obiektów nie stanowiących ściśle zdefiniowanej warstwy informacyjnej, kojarzenie z obiektami mapy cyfrowej źródeł danych w postaci zewnętrznych baz danych, plików tekstowych, zdjęć. W przypadku, gdy standardowe funkcje systemu Maplnfo przestaną już wystarczać istnieje możliwość dopisania nowych. Do tego celu służy specjalnie przygotowany język programowania współpracujący tylko z systemem Maplnfo o nazwie MapBasic. Dzięki niemu możemy także zupełnie zmienić wygląd systemu Maplnfo oraz przystosować go do konkretnych celów dodając lub wymieniając standardowe okna dialogowe systemu. Mapa wektorowa systemu Maplnfo posiada budowę warstwową, tzn. każdy rodzaj obiektu znajduje się w innej warstwie mapy (Rys. 3), (Dodatek, Rys. 5). Budynki znajdują się w warstwie budynków, drogi w warstwie dróg itp. Wszelkie obiekty tekstowe jak np. opisy dróg, numeracja budynków także znajdują się każdy w oddzielnej warstwie. Tak przygotowane mapy można dzięki odpowiednim funkcjom wbudowanym w system Maplnfo

32 ROZDZIAŁ IV. TECHNOLOGIA WYKONYWANIA MAPY NUMERYCZNEJ 32 bardzo łatwo zoptymalizować do szybkiej pracy na różnych stacjach roboczych. System informacji przestrzennej Maplnfo nie stawia żadnych ograniczeń. Możliwe jest opisywanie obiektów w bazie danych, wyświetlanie wybranych obiektów z bazy danych oraz wyświetlanie informacji o zaznaczonym obiekcie. System nie ma praktycznie żadnych ograniczeń jeśli chodzi o pracę z dużą ilością plików/warstw wektorowo-rastrowych. Nie stawia także żadnych przeszkód przy pracy z rastrami o różnych skalach źródłowych. Możliwe jest oczywiście wyświetlanie mieszane: zarówno warstwy wektorowe jak i zeskanowane rastry (mapy papierowe). Rys. 3. Mapa wykonana w programie MapInfo. Źródło: Dane firmy Telkonet.

33 ROZDZIAŁ V. PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMU GIS W POLSCE 33 ROZDZIAŁ V PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMU GIS W POLSCE 5.1. WEB GIS WEB GIS to taki System Informacji Przestrzennej, który można obsługiwać za pomocą przeglądarki internetowej. Przesłana przez internet mapa cyfrowa (zarówno część graficzna jak i opisowa) jest w mniej lub bardziej zaawansowany sposób przetwarzana przez przeglądarkę i prezentowana użytkownikowi. Główną zaletą takich rozwiązań jest łatwość korzystania. Najbardziej uniwersalne są rozwiązania polegające na wysyłaniu do klienta utworzonego na serwerze obrazka (np. w formacie GIF) na podstawie przechowywanych na serwerze danych. W takim przypadku rola przeglądarki internetowej sprowadza się jedynie do wyświetlenia podanego przez serwer obrazka. Bardziej zaawansowane (ale i zawodne w przypadku masowego użytku) rozwiązania polegają na wbudowaniu obrazka z mapą w aplet Javy lub wręcz przesyłaniu do klienta źródłowych map cyfrowych z których dopiero po stronie przeglądarki budowana jest mapa, za pomocą apletu Javy lub innego pluginu do przeglądarki (który wcześniej trzeba ściągnąć). Tak czy inaczej użytkownik ma możliwość korzystania za pomocą przeglądarki z typowych dla systemów GIS funkcji (Dodatek, Rys. 6): Przeglądanie mapy Płynne powiększanie/pomniejszanie Interaktywne filtrowanie danych umieszczonych na planie Wyszukiwanie obiektów należących do pewnej kategorii Znajdowanie obiektów o konkretnej nazwie Dokonywanie analiz przestrzennych A w szczególnych przypadkach nawet edycja mapy

34 ROZDZIAŁ V. PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMU GIS W POLSCE 34 W jednych rozwiązaniach każda operacja wymaga komunikacji z serwerem, w innych nie (ale nie ma nic za darmo, wtedy trzeba za to długo czekać na pierwsze wczytanie mapy) Rys. 4. Schemat działania systemu WEBGIS [3] System Informacji Przestrzennej Gdańska W Polsce od kilku lat budowane są systemy informatyczne typu SIP (Systemy Informacji Przestrzennej). Większości dużych i średnich miast od kilku lat tworzy także takie systemy. Jednym z liderów w tej dziedzinie jest Gdańsk, gdzie powstaje Gdański System Informacji Geograficznej, który uzyskał tytuł Lidera Informatyki 2000 w kategorii administracja państwowa przyznawany za zastosowania i efekty wykorzystania technologii informatycznych przez tygodnik Computerworld, wydawany w Polsce przez IDG Poland. Ta najbardziej prestiżowa w Polsce nagroda za osiągnięcia informatyczne została przyznana Urzędowi Miejskiemu w Gdańsku za m.in. wykorzystanie praktyczne technik informatycznych w zarządzaniu przestrzenią miejską oraz usprawnianiu obsługi mieszkańców [8]. Budowa kompletnego (w założeniu do wspomagania obsługi wszystkich usług urzędu) oraz zintegrowanego systemu informatycznego dla miasta Gdańsk była projektem trudnym i skomplikowanym. Była to jedna z pierwszych realizacji takiego projektu informatycznego w kraju. Korzyści wynikające z wdrożenia kompleksowego systemu zarządzania

35 ROZDZIAŁ V. PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMU GIS W POLSCE 35 polepszenie jakości obsługi mieszkańców poprzez wydawanie czytelnych dokumentów w czasie znacznie krótszym niż określają to przepisy. W większości przypadków na miejscu; polepszenie windykacji podatków - dzięki Systemowi Informacji o Terenie obejmującemu ewidencję gruntów, budynków, i techniczne uzbrojenie terenu. SIT, jako element SIP ma być podstawą obrotu nieruchomościami, gospodarki gruntami i przyszłego systemu katastralnego, na jego podstawie mają być wydawane decyzje administracyjne; przyspieszenie i monitorowanie obiegu dokumentów; powszechna dostępność aktów prawnych - państwowych i lokalnych; powszechna dostępność własnych prac wydawniczych; obsługa i realizacja wyborów - samorządowe, parlamentarne itp. Chociaż zostało jeszcze do wykonania wiele pracy to już kilkakrotnie system GIS był wszechstronnie wykorzystywany przez szersze grono użytkowników np.: przez Miejski Sztab Przeciwpowodziowy do prac rozpoznawczych i bezpośrednich przygotowań do zapobieżenia skutkom powodzi, od określenia obszarów bezpośrednio zagrożonych zalaniem, poprzez wydruki map operacyjnych aż do podania listy osób przeznaczonych do ewakuacji z zagrożonych budynków. Dzięki informatyzacji Urzędów Miejskich polepszyła się jakość obsługi mieszkańców. Zdecydowane zmniejszenie ilości skarg oraz pojawiające się pochwały od mieszkańców są najlepszym potwierdzeniem potrzeby informatyzacji urzędu. Uzyskano to dzięki przyśpieszeniu czasu obsługi oraz łatwości dostępu do pełniejszej informacji. System Informacji Przestrzennej Urzędu Miejskiego w Gdańsku zawiera informacje o dzielnicach, o lokalizacji szkół, szpitali, ośrodków zdrowia, kinach, muzeach, teatrach i urzędach skarbowych (Dodatek, Rys. 7). Niestety informacje te pozbawione są dokładniejszego opisu i podania dokładnej lokalizacji. Umieszczona mapa własności gruntów dla Gdańska Głównego, Wrzeszcza i Osowy jest, ze względu na swoją rozdzielczość bardzo mało czytelna. Informacje turystyczne dotyczące kolei, rozrywki i

36 ROZDZIAŁ V. PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMU GIS W POLSCE 36 terenu, ze względu na niewielkie rozmiary mapy są również trudne do odczytania [8] Internetowy serwis kartograficzny TwojeMiasto w Warszawie Internetowy serwis kartograficzny został przygotowany z zamiarem stworzenia miejskiego internetowego systemu informacyjnego. Zadaniem serwisu jest udostępnienie użytkownikom Internetu sprawnej platformy lokalizacyjnej opartej o cyfrowe plany miast. Aktualnie aplikacja została zasilona cyfrową mapą Warszawy. Dzięki dokładnemu zakodowaniu zakresów numeracji domów w poszczególnych odcinkach ulic, możliwe jest szczegółowe wyszukiwanie adresów, a także lokalizowanie obiektów z tematycznych baz danych. Serwis oferuje informacje o obiektach z kilkudziesięciu kategorii tematycznych takich jak: restauracje, apteki, sklepy itd. (Dodatek, Rys. 8). Podstawowa funkcjonalność systemu TwojeMiasto: Wyświetlanie wektorowej mapy Warszawy z wybraną treścią tematyczną, Wygodna zmiana zasięgu i skali mapy, Wyszukiwanie podanej ulicy oraz konkretnego adresu, Wyszukiwanie obiektu wybranego typu na podstawie jego nazwy, opisu oraz innych cech zawartych w bazie danych, Wyszukiwanie obiektów określonego typu w określonej odległości od danego adresu, Wyszukiwanie obiektu określonego typu znajdującego się najbliżej wybranego adresu, Wyświetlanie szczegółowych informacji o wybranym obiekcie, Pomiar odległości. Serwis umożliwia wydajną interaktywną prezentację w Internecie wektorowych danych kartograficznych. Główna aplikacja do prezentacji

37 ROZDZIAŁ V. PRZYKŁADY DZIAŁANIA SYSTEMU GIS W POLSCE 37 danych została zrealizowana w Javie. Wyszukiwanie informacji realizuje ASP. Serwerem baz danych jest MS SQL Server. W celu zwiększenia wydajności zastosowano specjalny mechanizm cache'owania często przeglądanych danych [14]

38 WNIOSKI 38 WNIOSKI Możliwości Systemów Informacji Przestrzennej w zakresie przeszukiwania i przetwarzania dużych zbiorów danych przestrzennych oraz ich zdolność szybkiego udostępniania wiarygodnych informacji, będących wynikiem analiz, sprawia, że ich zastosowanie przynosi użytkownikom wielorakie korzyści, a przede wszystkim: 1. Technologia GIS pomaga redukować koszty poprzez: usprawnienie obsługi klientów umożliwienie wnikliwej analizy warunków przestrzennych i wybór najbardziej optymalnej opcji usprawnienie działań logistycznych szybką analizę dostępnych danych utrzymanie aktualności zasobu danych 2. Wzmocnienie wewnętrznej struktury organizacji Tam, gdzie wdrożone został Systemy Informacji Przestrzennej zauważono, że jedną z największych korzyści jest wewnętrzna integracja instytucji, usprawnienie organizacji i zarządzania zasobami. GIS umożliwia łączenie danych przestrzennych i opisowych, dzięki czemu możliwe jest wykorzystywanie tych danych przez różne działy/ departamenty. Tworzenie wspólnych bazy danych pozwala pracownikom jednego działu bazować na efektach pracy innego działu. W ten sposób te same dane pozyskiwane są tylko raz i mogą być wielokrotnie wykorzystywane. Na przykład: w bazie danych przedsiębiorstwa zarządzającego wodociągami miejskimi znajdują się informacje o urządzeniach i ich przestrzennym rozmieszczeniu, oraz informacje

39 WNIOSKI 39 o klientach. W przypadku awarii, a co za tym idzie wyłączenia, pewnego odcinka, można szybko dotrzeć do informacji o klientach, którzy na czas robót konserwatorskich zostaną odcięci od wody i powiadomić ich o tym np. za pomocą automatycznie generowanych listów elektronicznych. 3. Usprawnienie przepływu informacji redukowane są powtórzenia danych zwiększa się wydajność pracy poszczególnych pracowników i skuteczność podejmowanych działań zwiększa się globalna efektywność organizacji/ przedsiębiorstwa/ danej jednostki 4. Szybki dostęp do informacji GIS jest narzędziem pozwalającym szybko i skutecznie generować informacje niezbędne do podejmowania decyzji. Technologia GIS wykorzystywana jest do wspomagania zadań z dziedziny planowania przestrzennego, marketingu i handlu, rozwiązywania problemów o zasięgu regionalnym, projektowania scenariuszy rozwoju dla poszczególnych gałęzi przemysłu, prowadzenia akcji ratowniczych na terenach objętych klęską żywiołową, zapobiegania rozprzestrzenianiu epidemii, i wielu innych, w których istotnym czynnikiem są relacje przestrzenne w rozpatrywanym zagadnieniu. Technologia GIS oferuje wiele narzędzi, dzięki którym pozyskana informacja prezentowana jest w czytelny sposób, w formie map, wykresów i raportów. Pozwala to decydentom skupić się nad wynikami przeprowadzonych analiz, a nie na zrozumieniu danych. Dodatkowym atutem technologii GIS jest krótki czas generowania informacji, dzięki czemu można rozpatrywać kilka wariantów proponowanego rozwiązania.

40 40 LITERATURA I ŹRÓDŁA INFORMACJI [1] Dolnośląski System Informacji Przestrzennej, 1999, Wrocław [2] Kistowski M., Iwańska M., 1997, Systemy Informacji Geograficznej, Podstawy techniczne i metodyczne, Przegląd pakietów oprogramowania i zastosowań w badaniach środowiska przyrodniczego, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań [3] Myrda G., 1997, GIS, czyli mapa w komputerze, Helikon, Gliwice [4] Oferta Firmy Telkonet, 2002 [5] Urbański, J., 1997, Zrozumieć GIS, Analiza informacji przestrzennej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, [6] Zapart P., 1994, Komputerowe systemy informacji przestrzennej,, Intersoftland Zasoby sieci internet: [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14]

41 41 DODATEK Rys. 5. Praca w programie MapInfo

42 Rys. 6. Interaktywna mapa Systemu Informacji Przestrzennej Źródło: Telkonet Sp. z o.o. (www.telkonet.pl) 42

43 Rys. 7. System Informacji Przestrzennej Gdańska 43

44 Rys. 8. Internetowy system kartograficzny TwojeMiasto w Warszawie. 44

Wykład 13. Systemy Informacji Przestrzennej. Systemy Informacji Przestrzennej 1

Wykład 13. Systemy Informacji Przestrzennej. Systemy Informacji Przestrzennej 1 Wykład 13 Systemy Informacji Przestrzennej Systemy Informacji Przestrzennej 1 Mapa jako element Systemu Informacji Geograficznej Systemy Informacyjne Systemy Informacji przestrzennej Systemy Informacji

Bardziej szczegółowo

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników System Informacji Geograficznej (GIS: ang. Geographic Information System) system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Najbardziej oczywistą

Bardziej szczegółowo

Systemy Informacji Geograficznej ich rola i zastosowanie

Systemy Informacji Geograficznej ich rola i zastosowanie Systemy Informacji Geograficznej ich rola i zastosowanie Iwona Nakonieczna Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Wydział Geodezji i Kartografii Wrocław, ul. Dobrzyńska 21/23 Wydział Geodezji i

Bardziej szczegółowo

RELACYJNE BAZY DANYCH

RELACYJNE BAZY DANYCH RELACYJNE BAZY DANYCH Aleksander Łuczyk Bielsko-Biała, 15 kwiecień 2015 r. Ludzie używają baz danych każdego dnia. Książka telefoniczna, zbiór wizytówek przypiętych nad biurkiem, encyklopedia czy chociażby

Bardziej szczegółowo

MAPY CYFROWE I ICH ZASTOSOWANIE

MAPY CYFROWE I ICH ZASTOSOWANIE MAPY CYFROWE I ICH ZASTOSOWANIE MAPY CYFROWE I ICH ZASTOSOWANIE NYSA, dn. 24.10.2014r. Opracowanie: Marcin Dorecki Wiesław Fościak Mapa zasadnicza rozumie się przez to wielkoskalowe opracowanie kartograficzne,

Bardziej szczegółowo

Definicja i funkcje Systemów Informacji Geograficznej

Definicja i funkcje Systemów Informacji Geograficznej Definicja i funkcje Systemów Informacji Geograficznej Mateusz Malinowski Anna Krakowiak-Bal Kraków 17 marca 2014 r. Systemy Informacji Geograficznej są traktowane jako zautomatyzowana sieć funkcji, czyli

Bardziej szczegółowo

Przegląd oprogramowania GIS do tworzenia map tematycznych. Jacek Jania

Przegląd oprogramowania GIS do tworzenia map tematycznych. Jacek Jania Przegląd oprogramowania GIS do tworzenia map tematycznych Jacek Jania Plan prezentacji 1. Mapy tematyczne 2. Narzędzia do tworzenia map tematycznych 3. Rodzaje pakietów oprogramowania GIS 4. Rodzaje licencji

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO Zapytanie ofertowe nr 1/2014 Wrocław, dn. 29.01.2014 Lemitor Ochrona Środowiska Sp. z o. o. ul. Jana Długosza 40, 51-162 Wrocław tel. recepcja: 713252590, fax: 713727902 e-mail: biuro@lemitor.com.pl NIP:

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE GEODETÓW Dahlta

KOŁO NAUKOWE GEODETÓW Dahlta WYDZ. GEODEZJI GÓRNICZEJ I INŻYNIERII ŚRODOWISKA KOŁO NAUKOWE GEODETÓW Dahlta www.kng.agh.edu.pl Karlova Studánka, 17-19 maja 2012 r. BUDOWA SYSTEMU INFORMACJI PRZESTRZENNEJ DLA UCZELNI WYŻSZEJ GEOPORTAL

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2015 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej

z dnia... 2015 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej ROZPORZĄDZENIE Projekt z dnia 18.06.15 r. MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia... 2015 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej Na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 7

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów GIS

Wprowadzenie do systemów GIS Wprowadzenie do systemów GIS TLUG 09.06.2007 1 GIS - co to w ogóle za skrót Geographical Information System System Ingormacji Geograficznej System Informacji Przestrzennej System Informacji Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni Akademia Morska w Gdyni Gdynia 2004 1. Podstawowe definicje Baza danych to uporządkowany zbiór danych umożliwiający łatwe przeszukiwanie i aktualizację. System zarządzania bazą danych (DBMS) to oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP

Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP Waldemar Izdebski Tadeusz Knap GEO-SYSTEM Warszawa Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP System mapy numerycznej GEO-MAP jest oryginalnym oprogramowaniem opracowanym w całości przez firmę GEO-SYSTEM.

Bardziej szczegółowo

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych Opracowanie zasad tworzenia programów ochrony przed hałasem mieszkańców terenów przygranicznych związanych z funkcjonowaniem duŝych przejść granicznych Opracowanie metody szacowania liczebności populacji

Bardziej szczegółowo

Technologie numeryczne w kartografii. Paweł J. Kowalski

Technologie numeryczne w kartografii. Paweł J. Kowalski Technologie numeryczne w kartografii Paweł J. Kowalski Tematyka mapy numeryczne bazy danych przestrzennych systemy informacji geograficznej Mapa = obraz powierzchni Ziemi płaski matematycznie określony

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych dr inż. Adam Iwaniak Infrastruktura Danych Przestrzennych w Polsce i Europie Seminarium, AR Wrocław

Bardziej szczegółowo

Systemy informacji geograficznej

Systemy informacji geograficznej Systemy informacji geograficznej Andrzej Głażewski Politechnika Warszawska Zakład Kartografii Definicja systemu informacji geograficznej Elementy systemu: Sprzęt (obecnie: komputerowy) Dane (postać cyfrowa)

Bardziej szczegółowo

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Czym jest baza danych? zbiór powiązanych danych z pewnej dziedziny, zorganizowanych w sposób dogodny do korzystania z nich, a zwłaszcza do

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz

Bardziej szczegółowo

Problematyka modelowania bazy danych mapy zasadniczej i GESUT

Problematyka modelowania bazy danych mapy zasadniczej i GESUT Konferencja Harmonizacja baz danych georeferencyjnych 1 Zegrze Południowe, 8-9 grudzień 2008 Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego Problematyka modelowania bazy danych mapy zasadniczej i GESUT

Bardziej szczegółowo

WSPOMAGAJĄCY ZARZĄDZANIE DROGAMI

WSPOMAGAJĄCY ZARZĄDZANIE DROGAMI Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy w Bydgoszczy KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGAJĄCY ZARZĄDZANIE DROGAMI I RUCHEM DROGOWYM System WZDR Zastosowane oprogramowanie n MicroStation program firmy Bentley Systems

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

PLANY DOTYCZĄCE ZAMÓWIEŃ DLA GMIN W ZAKRESIE TWORZENIA ZBIORÓW DANYCH PRZESTRZENNYCH

PLANY DOTYCZĄCE ZAMÓWIEŃ DLA GMIN W ZAKRESIE TWORZENIA ZBIORÓW DANYCH PRZESTRZENNYCH PLANY DOTYCZĄCE ZAMÓWIEŃ DLA GMIN W ZAKRESIE TWORZENIA ZBIORÓW DANYCH PRZESTRZENNYCH Aneta Staniewska Departament Geodezji i Kartografii Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Plan

Bardziej szczegółowo

7. Metody pozyskiwania danych

7. Metody pozyskiwania danych 7. Metody pozyskiwania danych Jedną z podstawowych funkcji systemu informacji przestrzennej jest pozyskiwanie danych. Od jakości pozyskanych danych i ich kompletności będą zależały przyszłe możliwości

Bardziej szczegółowo

GIS W SPISACH POWSZECHNYCH LUDNOŚCI I MIESZKAŃ. Katarzyna Teresa Wysocka

GIS W SPISACH POWSZECHNYCH LUDNOŚCI I MIESZKAŃ. Katarzyna Teresa Wysocka STUDIUM PODYPLOMOWE SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ GIS W SPISACH POWSZECHNYCH LUDNOŚCI I MIESZKAŃ WYKONANIE OPERATU PRZESTRZENNEGO DLA GMINY LESZNOWOLA Katarzyna Teresa Wysocka Opiekun pracy: Janusz

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Przyspieszenie wzrostu konkurencyjności. społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej. Cele i ryzyko związane z realizacją

Przyspieszenie wzrostu konkurencyjności. społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej. Cele i ryzyko związane z realizacją Przyspieszenie wzrostu konkurencyjności województwa mazowieckiego, przez budowanie społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy poprzez stworzenie zintegrowanych baz wiedzy o Mazowszu BW

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE PRZESTRZENNYCH BAZ DANYCH W RAMACH REGIONALNEGO SYSTEMU INFORMACJI PRZESTRZENNEJ WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO (RSIP WŁ) Łódź, 24.04.

TWORZENIE PRZESTRZENNYCH BAZ DANYCH W RAMACH REGIONALNEGO SYSTEMU INFORMACJI PRZESTRZENNEJ WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO (RSIP WŁ) Łódź, 24.04. TWORZENIE PRZESTRZENNYCH BAZ DANYCH W RAMACH REGIONALNEGO SYSTEMU INFORMACJI PRZESTRZENNEJ WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO (RSIP WŁ) Łódź, 24.04.2015 Projekt Infrastruktura Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Innowacja geoinformacyjna. Geoinformation innovation

Innowacja geoinformacyjna. Geoinformation innovation Uniwersytet Śląski Instytut Informatyki Małgorzata Gajos Innowacja geoinformacyjna Geoinformation innovation Innowacje w różnych dziedzinach wiedzy ekonomia, marketing i zarządzanie, przedsiębiorczość,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu "Podstawy baz danych"

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu Podstawy baz danych PODSTAWY BAZ DANYCH 19. Perspektywy baz danych 1 Perspektywy baz danych Temporalna baza danych Temporalna baza danych - baza danych posiadająca informację o czasie wprowadzenia lub czasie ważności zawartych

Bardziej szczegółowo

Zamiana reprezentacji wektorowej na rastrową - rasteryzacja

Zamiana reprezentacji wektorowej na rastrową - rasteryzacja MODEL RASTROWY Siatka kwadratów lub prostokątów stanowi elementy rastra. Piksel - pojedynczy element jest najmniejszą rozróŝnialną jednostką powierzchniową, której własności są opisane atrybutami. Model

Bardziej szczegółowo

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza.

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Wprowadzenie W wielu dziedzinach działalności człowieka analiza zebranych danych jest jednym z najważniejszych mechanizmów podejmowania decyzji.

Bardziej szczegółowo

Tomasz Grześ. Systemy zarządzania treścią

Tomasz Grześ. Systemy zarządzania treścią Tomasz Grześ Systemy zarządzania treścią Co to jest CMS? CMS (ang. Content Management System System Zarządzania Treścią) CMS definicje TREŚĆ Dowolny rodzaj informacji cyfrowej. Może to być np. tekst, obraz,

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi

Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi Konferencja Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi Uniwersytet Śląski w Katowicach 12 lutego 2014 Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Systemy GIS Systemy baz danych

Systemy GIS Systemy baz danych Systemy GIS Systemy baz danych Wykład nr 5 System baz danych Skomputeryzowany system przechowywania danych/informacji zorganizowanych w pliki Użytkownik ma do dyspozycji narzędzia do wykonywania różnych

Bardziej szczegółowo

Opis ćwiczeń zrealizowanych podczas szkolenia

Opis ćwiczeń zrealizowanych podczas szkolenia Opis ćwiczeń zrealizowanych podczas szkolenia Szkolenie dedykowane dla pracowników JST I. Weryfikacja zapisów dokumentów planistycznych Wykorzystana funkcjonalność oprogramowania QGIS: Wizualizacja zasobów

Bardziej szczegółowo

RELACYJNE BAZY DANYCH I ICH ZNACZENIE W SYSTEMACH INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

RELACYJNE BAZY DANYCH I ICH ZNACZENIE W SYSTEMACH INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ RELACYJNE BAZY DANYCH I ICH ZNACZENIE W SYSTEMACH INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ RELACYJNE BAZY DANYCH I ICH ZNACZENIE W SYSTEMACH INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ 1. ELEMENTY SYSTEMU INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ DANE GEOGRAFICZNE

Bardziej szczegółowo

Zarządzaj projektami efektywnie i na wysokim poziomie. Enovatio Projects SYSTEM ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI

Zarządzaj projektami efektywnie i na wysokim poziomie. Enovatio Projects SYSTEM ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI Sprawne zarządzanie projektami Tworzenie planów projektów Zwiększenie efektywności współpracy Kontrolowanie i zarządzanie zasobami jak również pracownikami Generowanie raportów Zarządzaj projektami efektywnie

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe dotyczące funkcjonalności aplikacji geoportalowej

Badanie ankietowe dotyczące funkcjonalności aplikacji geoportalowej Badanie ankietowe dotyczące funkcjonalności aplikacji geoportalowej Daniel Starczewski Centrum UNEP/GRID-Warszawa 1. Cel ankiety 2. Grupa ankietowanych - charakterystyka 3. Zakres opracowania ankiety 4.

Bardziej szczegółowo

STANDARDY TECHNICZNE

STANDARDY TECHNICZNE Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 22/2011 z dnia 25.07.2011 roku STAROSTWO POWIATOWE W OSTRÓDZIE Wydział Geodezji i Kartografii STANDARDY TECHNICZNE numerycznego przekazywania wyników wykonanych prac geodezyjnych

Bardziej szczegółowo

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Rodzaje baz danych Bazy danych można podzielić wg struktur organizacji danych, których używają. Można podzielić je na: Bazy proste Bazy złożone Bazy proste Bazy

Bardziej szczegółowo

Agencja Interaktywna

Agencja Interaktywna Agencja Interaktywna System do skutecznego e-mail marketingu Agencja Interaktywna Fabryka Pikseli 1 System mailingowy 1. Opis systemu. System został stworzony z myślą o podmiotach zamierzających prowadzić

Bardziej szczegółowo

Departament Geodezji i Kartografii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego

Departament Geodezji i Kartografii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego W ramach konkursu Internetowa Mapa Roku 2013 organizowanego przez Stowarzyszenie Kartografów Polskich Departament Geodezji i Kartografii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego zgłasza dwa opracowania

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej Opolskie w Internecie Podstawa prawna Realizacja projektu Opolskie w Internecie- system informacji przestrzennej i portal informacyjnopromocyjny

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA BAZA DANYCH TOPOGRAFICZNYCH

SYSTEM ZARZĄDZANIA BAZA DANYCH TOPOGRAFICZNYCH SYSTEM ZARZĄDZANIA BAZA DANYCH TOPOGRAFICZNYCH Dariusz Gotlib elementy koncepcji i technologii Jerzy Zieliński plany GUGiK Jachranka, 8 grudzień 2009 STOSOWANE POJĘCIA I SKRÓTY BDT = TBD = BDOT SZBDT=SZTBD=SZBDOT

Bardziej szczegółowo

8. Analiza danych przestrzennych

8. Analiza danych przestrzennych 8. naliza danych przestrzennych Treścią niniejszego rozdziału będą analizy danych przestrzennych. naliza, ogólnie mówiąc, jest procesem poszukiwania (wydobywania) informacji ukrytej w zbiorze danych. Najprostszym

Bardziej szczegółowo

GIS w zwiększaniu aktywności obywatelskiej mieszkańców Gdańska. Krystyna Żochowska Biuro Informatyki

GIS w zwiększaniu aktywności obywatelskiej mieszkańców Gdańska. Krystyna Żochowska Biuro Informatyki GIS w zwiększaniu aktywności obywatelskiej mieszkańców Gdańska Krystyna Żochowska Biuro Informatyki 1. o systemie informacji przestrzennej, 2. zasoby miejskiego SIP w UMG, 3. organizacja wymiany zasobów

Bardziej szczegółowo

HARMONIZACJA DANYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM

HARMONIZACJA DANYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM HARMONIZACJA DANYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM Nowe technologie w gospodarce przestrzennej Bytom, 13 stycznia 2012 Antoni Łabaj, SmallGIS INTERDYSCYPLINARNOŚĆ PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO Planowanie przestrzenne

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE WĄTKI REALIZOWANE W PROJEKCIE GEOPORTAL

GŁÓWNE WĄTKI REALIZOWANE W PROJEKCIE GEOPORTAL GŁÓWNE WĄTKI REALIZOWANE W PROJEKCIE GEOPORTAL Realizacja prac w ramach Implementacji Przedmiot prac - prace analityczne, projektowe, wdrożeniowo implementacyjne, dokumentacyjne oraz szkoleniowe, związane

Bardziej szczegółowo

1. Praktyczne realizacje wykorzystania zasobów PODGIK w serwisach internetowych

1. Praktyczne realizacje wykorzystania zasobów PODGIK w serwisach internetowych dr inż. Waldemar Izdebski Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii Geo-system Sp. z o.o. Wykorzystanie Internetu i nowych technologii geoinformatycznych w obsłudze prac geodezyjnych W ostatnich

Bardziej szczegółowo

Założenia i planowane efekty Projektu. Rola Projektu w budowaniu infrastruktury informacji przestrzennych na obszarze województwa mazowieckiego

Założenia i planowane efekty Projektu. Rola Projektu w budowaniu infrastruktury informacji przestrzennych na obszarze województwa mazowieckiego WYPRACOWANIE I WDROŻENIE INNOWACYJNYCH METOD INTEGRACJI DANYCH KATASTRALNYCH, MAPY ZASADNICZEJ I BAZY DANYCH TOPOGRAFICZNYCH ORAZ MODERNIZACJA USŁUG PUBLICZNYCH ŚWIADCZONYCH PRZEZ SŁUŻBĘ GEODEZYJNĄ I KARTOGRAFICZNĄ

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna (IT - Information Technology) dziedzina wiedzy obejmująca:

Technologia informacyjna (IT - Information Technology) dziedzina wiedzy obejmująca: 1.1. Podstawowe pojęcia Technologia informacyjna (IT - Information Technology) dziedzina wiedzy obejmująca: informatykę (włącznie ze sprzętem komputerowym oraz oprogramowaniem używanym do tworzenia, przesyłania,

Bardziej szczegółowo

Emapa GeoMarketing. Opis produktu

Emapa GeoMarketing. Opis produktu Emapa GeoMarketing Opis produktu Spis treści: 1. Opis produktu... 3 1.1 Korzyści związane z posiadaniem aplikacji... 3 2. Zastosowania... 3 3. Moduły funkcjonalne... 4 4. Zasoby mapowe... 5 5. Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie porządkiem publicznym miasta we współpracy z lokalną społecznością

Zarządzanie porządkiem publicznym miasta we współpracy z lokalną społecznością Zarządzanie porządkiem publicznym miasta we współpracy z lokalną społecznością Kraków dnia 11.10.2010 ESRI Polska Sp. z o.o. założona w 1995 r. wyłączny dystrybutor w Polsce produktów światowego lidera

Bardziej szczegółowo

GIS / Projekt obiektu elektroenergetycznego. Ćwiczenia 2 Mapa wektorowa PG/ Warstwy

GIS / Projekt obiektu elektroenergetycznego. Ćwiczenia 2 Mapa wektorowa PG/ Warstwy GIS / Projekt obiektu elektroenergetycznego Ćwiczenia 2 Mapa wektorowa PG/ Warstwy Co to jest warstwa? W MapInfo rozpoczyna się pracę od otwarcia zbioru i wyświetlenia go w oknie mapy. Każdy zbiór stanowi

Bardziej szczegółowo

Przegląd oprogramowania GIS do tworzenia map tematycznych

Przegląd oprogramowania GIS do tworzenia map tematycznych MATERIAŁY SZKOLENIOWE OPROGRAMOWANIE GIS Jacek Jania Przegląd oprogramowania GIS do tworzenia map tematycznych 1 IV OPROGRAMOWANIE GIS Mapy tematyczne Mapy tematyczne to mapy eksponujące jeden lub kilka

Bardziej szczegółowo

Technologia tworzenia. metody i parametry obliczeń. Dr inż. Artur KUBOSZEK INSTYTUT INŻYNIERII PRODUKCJI

Technologia tworzenia. metody i parametry obliczeń. Dr inż. Artur KUBOSZEK INSTYTUT INŻYNIERII PRODUKCJI Technologia tworzenia strategicznej mapy hałasu: metody i parametry obliczeń Dr inż. Strategiczna mapa hałasu, służy do ogólnej diagnozy stanu istniejącego hałasu z różnych źródeł na danym obszarze i opracowania

Bardziej szczegółowo

Tworzenie baz wiedzy o Mazowszu. jako elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej

Tworzenie baz wiedzy o Mazowszu. jako elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej Tworzenie baz wiedzy o Mazowszu jako elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej Witold Radzio Z-ca dyrektora BGWM w Warszawie Konferencja w ramach projektu Przyspieszenie wzrostu konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

3.1. Na dobry początek

3.1. Na dobry początek Klasa I 3.1. Na dobry początek Regulamin pracowni i przepisy BHP podczas pracy przy komputerze Wykorzystanie komputera we współczesnym świecie Zna regulamin pracowni i przestrzega go. Potrafi poprawnie

Bardziej szczegółowo

Bazy danych dla MPZP. Aplikacja wspomagające projektowanie graficzne MPZP

Bazy danych dla MPZP. Aplikacja wspomagające projektowanie graficzne MPZP Bazy danych dla MPZP Aplikacja wspomagające projektowanie graficzne MPZP Historia rozwoju aplikacji ETAP I Standaryzacja opracowań w ramach pracowni urbanistycznej Usprawnienie akwizycji danych przestrzennych

Bardziej szczegółowo

Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej. Bazy danych. Dr hab. inż. Krzysztof Pieczarka. Email: krzysztof.pieczarka@gmail.

Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej. Bazy danych. Dr hab. inż. Krzysztof Pieczarka. Email: krzysztof.pieczarka@gmail. Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej Bazy danych Dr hab. inż. Krzysztof Pieczarka Email: krzysztof.pieczarka@gmail.com Literatura: Connoly T., Begg C., Systemy baz danych Praktyczne metody projektowania,

Bardziej szczegółowo

Projekt MSIP-GPW. Mazowiecki System Informacji Przestrzennej gmin i powiatów współdziałających w ramach województwa. Seminarium podsumowujące projekt

Projekt MSIP-GPW. Mazowiecki System Informacji Przestrzennej gmin i powiatów współdziałających w ramach województwa. Seminarium podsumowujące projekt Projekt MSIP-GPW Mazowiecki System Informacji Przestrzennej gmin i powiatów współdziałających w ramach województwa Seminarium i podsumowujące projekt Warszawa, 27.08.2008 2008 Sygnity Jeden z największych

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Proces zarządzania danymi Zarządzanie danymi obejmuje czynności: gromadzenie

Bardziej szczegółowo

Stan realizacji Projektu BW

Stan realizacji Projektu BW Stan realizacji Projektu BW Krzysztof Mączewski Dyrektor Departamentu Geodezji i Kartografii Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza

System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza Mateusz Troll Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Tomasz Gacek GISonLine S.C. Plan prezentacji 1. Informacje o projekcie 2. Składowe systemu

Bardziej szczegółowo

System generacji raportów

System generacji raportów Zalety systemu Czym jest ProReports? prostota instalacji, wieloplatformowość (AIX, Linux, Windows, Solaris), obsługa popularnych formatów (PDF, XLS, RTF, HTML,TXT,XML,CSV), obsługa wielu baz danych, raporty

Bardziej szczegółowo

Diagramy ERD. Model struktury danych jest najczęściej tworzony z wykorzystaniem diagramów pojęciowych (konceptualnych). Najpopularniejszym

Diagramy ERD. Model struktury danych jest najczęściej tworzony z wykorzystaniem diagramów pojęciowych (konceptualnych). Najpopularniejszym Diagramy ERD. Model struktury danych jest najczęściej tworzony z wykorzystaniem diagramów pojęciowych (konceptualnych). Najpopularniejszym konceptualnym modelem danych jest tzw. model związków encji (ERM

Bardziej szczegółowo

ug geoinformacyjnychnych na przykładzie

ug geoinformacyjnychnych na przykładzie Małgorzata Gajos Rozwój j usług ug geoinformacyjnychnych na przykładzie geoportalu Zakopane 25-28.09.2007 Geoinformacja Informacja uzyskiwana w drodze interpretacji danych geoprzestrzennych (dotyczących

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie GIS dla mniejszego. miasta: model Miasta Stalowa Wola. Janusz JEśAK. Jacek SOBOTKA. Instytut Rozwoju Miast. ESRI Polska Sp. z o. o.

Rozwiązanie GIS dla mniejszego. miasta: model Miasta Stalowa Wola. Janusz JEśAK. Jacek SOBOTKA. Instytut Rozwoju Miast. ESRI Polska Sp. z o. o. Rozwiązanie GIS dla mniejszego miasta: model Miasta Stalowa Wola Instytut Rozwoju Miast Janusz JEśAK ESRI Polska Sp. z o. o. Jacek SOBOTKA Rybnik, 27-28 września 2007 Plan Prezentacji Geneza przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Projektowanie oprogramowania cd. Projektowanie oprogramowania cd. 1/34

Projektowanie oprogramowania cd. Projektowanie oprogramowania cd. 1/34 Projektowanie oprogramowania cd. Projektowanie oprogramowania cd. 1/34 Projektowanie oprogramowania cd. 2/34 Modelowanie CRC Modelowanie CRC (class-responsibility-collaborator) Metoda identyfikowania poszczególnych

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE GOOGLEMAPS W TELEFONIE JAKO MOBILNEJ MAPY PRZEGLĄDOWEJ OSNOWY GEODEZYJNEJ

ZASTOSOWANIE GOOGLEMAPS W TELEFONIE JAKO MOBILNEJ MAPY PRZEGLĄDOWEJ OSNOWY GEODEZYJNEJ ZASTOSOWANIE GOOGLEMAPS W TELEFONIE JAKO MOBILNEJ MAPY PRZEGLĄDOWEJ OSNOWY GEODEZYJNEJ Autor: Nowakowski Krzysztof, student Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji Opiekun naukowy: mgr inż. Krzysztof Bielecki

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Kubickiego 9 lok. 5, 02-954 Warszawa, tel./fax 847-35-80, 843-41-68 www.geo-system.com.pl geo-system@geo-system.com.

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Kubickiego 9 lok. 5, 02-954 Warszawa, tel./fax 847-35-80, 843-41-68 www.geo-system.com.pl geo-system@geo-system.com. GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Kubickiego 9 lok. 5, 02-954 Warszawa, tel./fax 847-35-80, 843-41-68 www.geo-system.com.pl geo-system@geo-system.com.pl e-mapa Podręcznik użytkownika Warszawa 2012 e-mapa podręcznik

Bardziej szczegółowo

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie kompetencje i zastosowania Zadania gmin zostały wyodrębnione na podstawie zapisów wybranych ustaw: Ustawa Ustawa o samorządzie gminnym z dn. 8 marca

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy

INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy 1. Wyjaśnić pojęcia problem, algorytm. 2. Podać definicję złożoności czasowej. 3. Podać definicję złożoności pamięciowej. 4. Typy danych w języku C. 5. Instrukcja

Bardziej szczegółowo

POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA w zakresie ochrony danych osobowych w ramach serwisu zgloszenia24.pl

POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA w zakresie ochrony danych osobowych w ramach serwisu zgloszenia24.pl POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA w zakresie ochrony danych osobowych w ramach serwisu zgloszenia24.pl SPIS TREŚCI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE... 2 II. DEFINICJA BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI... 2 III. ZAKRES STOSOWANIA...

Bardziej szczegółowo

Systemy Informacyjne GUGiK (SIG) Uniwersalny Moduł Mapowy (UMM) Istota. Partnerzy. Obecny stan UMM. Elementy i Funkcjonalności.

Systemy Informacyjne GUGiK (SIG) Uniwersalny Moduł Mapowy (UMM) Istota. Partnerzy. Obecny stan UMM. Elementy i Funkcjonalności. Agenda Systemy Informacyjne GUGiK (SIG) Uniwersalny Moduł Mapowy (UMM) Istota Partnerzy Obecny stan UMM Elementy i Funkcjonalności Uniwersalność Korzyści Zasady współpracy Zakończenie Służby ratownicze

Bardziej szczegółowo

Wiedza. P1P_W01 S1P_W05 K_W03 Zna podstawowe prawa fizyki i chemii pozwalające na wyjaśnianie zjawisk i procesów zachodzących w przestrzeni

Wiedza. P1P_W01 S1P_W05 K_W03 Zna podstawowe prawa fizyki i chemii pozwalające na wyjaśnianie zjawisk i procesów zachodzących w przestrzeni Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Gospodarka przestrzenna studia pierwszego stopnia - profil praktyczny studia inżynierskie Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek

Bardziej szczegółowo

System mapy numerycznej GEO-MAP

System mapy numerycznej GEO-MAP mgr inż. Waldemar Izdebski GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Szaserów 120B m 14 04-349 Warszawa, tel. 610-36-54 System mapy numerycznej GEO-MAP System GEO-MAP jest wygodnym i prostym w obsłudze narzędziem możliwym

Bardziej szczegółowo

Robert Olszewski, Paweł Kowalski, Andrzej Głażewski

Robert Olszewski, Paweł Kowalski, Andrzej Głażewski Robert Olszewski, Paweł Kowalski, Andrzej Głażewski Pojęcie modelu rzeczywistości geograficznej obejmuje każdą współcześnie funkcjonującą postać opisu tej rzeczywistości, która jest zwięzła, czytelna dla

Bardziej szczegółowo

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE SRK IT obejmuje kompetencje najważniejsze i specyficzne dla samego IT są: programowanie i zarządzanie systemami informatycznymi. Z rozwiązań IT korzysta się w każdej

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

MODUŁ AM4: ARKUSZE KALKULACYJNE

MODUŁ AM4: ARKUSZE KALKULACYJNE ECDL ADVANCED ECDL-A EUROPEJSKI CERTYFIKAT UMIEJĘTNOŚCI KOMPUTEROWYCH POZIOM ZAAWANSOWANY MODUŁ AM4: ARKUSZE KALKULACYJNE Syllabus v. 1.0 Oficjalna wersja dokumentu jest dostępna w serwisie WWW Polskiego

Bardziej szczegółowo

Grafika rastrowa i wektorowa

Grafika rastrowa i wektorowa Grafika rastrowa i wektorowa Jakie są różnice między grafiką rastrową a wektorową? Podaj przykłady programów do pracy z grafiką rastrową/wektorową? Czym są RGB, CMYK? Gdzie używamy modelu barw RGB/CMYK?

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna

Technologia informacyjna Technologia informacyjna Pracownia nr 9 (studia stacjonarne) - 05.12.2008 - Rok akademicki 2008/2009 2/16 Bazy danych - Plan zajęć Podstawowe pojęcia: baza danych, system zarządzania bazą danych tabela,

Bardziej szczegółowo

Systemy GIS Dziedziny zastosowań systemów GIS

Systemy GIS Dziedziny zastosowań systemów GIS Systemy GIS Dziedziny zastosowań systemów GIS Wykład nr 2 Przykłady implementacji GIS GIS znajduje zastosowanie w różnorakich dziedzinach, poczynając od ekonomii, poprzez ochronę środowiska, a kończąc

Bardziej szczegółowo

BAZY WIEDZY O MAZOWSZU

BAZY WIEDZY O MAZOWSZU TECHNICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTU BAZY WIEDZY O MAZOWSZU Aneta Staniewska Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego w Warszawie Warszawa, 16 czerwca 2010 r. AGENDA 1. WIZJA SYSTEMU 2. STRUKTURA WĘZŁOWA 3. ARCHITEKTURA

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Jak rozpocząć pracę? Mapa

Jak rozpocząć pracę? Mapa Jak rozpocząć pracę? SWDE Manager jest aplikacją służącą do przeglądania graficznych i opisowych danych ewidencji gruntów i budynków zapisanych w formacie SWDE (.swd,.swg,.swde). Pracując w SWDE Managerze,

Bardziej szczegółowo

1. Charakterystyka systemu informacji przestrzennej

1. Charakterystyka systemu informacji przestrzennej Waldemar Izdebski - Wykłady z przedmiotu SIT r.ak. 2009/2010 5 1. Charakterystyka systemu informacji przestrzennej Informacja przestrzenna towarzyszy człowiekowi od zawsze i kojarzy się głównie z położeniem

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka QCoherent Product Manager mateusz.maslanka@progea.pl Przebieg prezentacji

Bardziej szczegółowo

OBIEG INFORMACJI I WSPOMAGANIE DECYZJI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH

OBIEG INFORMACJI I WSPOMAGANIE DECYZJI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBIEG INFORMACJI I WSPOMAGANIE DECYZJI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH AGENDA Prezentacja firmy Tecna Informacja i jej przepływ Workflow i BPM Centralny portal informacyjny Wprowadzanie danych do systemu Interfejsy

Bardziej szczegółowo

Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego

Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego Wojciech Dziemianowicz prezentacja składa się z materiałów przygotowanych przez firmy GEOPROFIT i ECORYS Polska sp. z o.o. na zlecenie Urzędu

Bardziej szczegółowo

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych

Deduplikacja danych. Zarządzanie jakością danych podstawowych Deduplikacja danych Zarządzanie jakością danych podstawowych normalizacja i standaryzacja adresów standaryzacja i walidacja identyfikatorów podstawowa standaryzacja nazw firm deduplikacja danych Deduplication

Bardziej szczegółowo

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu Instalacja SQL Server Express Logowanie na stronie Microsoftu Wybór wersji do pobrania Pobieranie startuje, przechodzimy do strony z poradami. Wypakowujemy pobrany plik. Otwiera się okno instalacji. Wybieramy

Bardziej szczegółowo