Ornaty Świętojańskie. A l i c j a G r u c a

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ornaty Świętojańskie. A l i c j a G r u c a"

Transkrypt

1 Ornaty Świętojańskie A l i c j a G r u c a

2 Zaprojektować szaty liturgiczne! To musi być dla artysty intrygujące wyzwanie. Z jednej strony wielka niewiadoma. Nikt przecież nie uczy w Akademii Sztuk Pięknych zasad rządzących paletą barw kanonicznych ani nie wykłada symboliki związanej z poszczególnymi okresami roku liturgicznego. Nie ma też właściwie w tej dziedzinie starszych i doświadczonych kolegów po fachu. Takie zadanie trafia się niezwykle rzadko. Wprawdzie Giorgio Armani przygotował szaty liturgiczne dla papieża Jana Pawła II, ale to bardzo odległy horyzont. Poza tym każdy artysta chce być oryginalny i samodzielnie stworzyć własną wizję, która wpisze się w kościelne kanony. Z drugiej strony taki projekt jest zapewne bardzo ekscytujący. Zmierzyć się z wielką tradycją rytualną, zgłębić tajniki świętych znaków i do tego dobrać właściwą, godną materię oraz odpowiedni krój! Aby powstał taki autorski projekt przeznaczony do konkretnego kościoła, musi się spotkać artystyczny potencjał twórcy gotowego podjąć wyzwanie i wola wspólnoty kształtującej liturgię, wyposażona w niezbędną wiedzę teologiczną, a także mecenas czujący ducha sztuki i sacrum jednocześnie. Rzadka konstelacja. Nam się to, dzięki Bogu, udało!

3 Procesja świętojańska 1999 Wszystko zaczęło się od wspólnego marzenia sprzed dziesięciu lat. Alicja Gruca i Robert Florczak przedstawili mi wtedy swój pomysł, a właściwie mglistą wizję współczesnej wersji korowodu czy procesji w stylistyce awangardowego baroku. Pomyślałem od razu o scenariuszu związanym z dramatyczną historią św. Jana Chrzciciela patrona kościoła środowisk twórczych. To niezdefiniowane jeszcze gatunkowo dzieło miało zostać wpisane w kontekst Odpustu Świętojańskiego. Wyobraźnia ubrana w słowa stała się materią. Po uroczystej sumie, celebrowanej przez biskupa pelplińskiego Jana Szlagę, sprzed kościelnej bramy wyruszył barwny korowód ponad pięćdziesięciu aktorów ubranych w kostiumy zaprojektowane przez Alicję Grucę. Herod i Salome, Herodiada i św. Jan jechali na wielkich platformach, przedstawiając sceny biblijnego dramatu. Inni szli z postmodernistycznymi feretronami lub ciągnęli po głównych ulicach starówki ruchome kapliczki z Matką Boską i świętymi patronami. Dariusz Michalak skomponował do tego przejmującą muzykę. Całość wyreżyserował (i obronił w Akademii Sztuk Pięknych jako element doktoratu) Robert Florczak. Niektórzy się dziwili, kiwali głowami, a ks. biskup Szlaga zachwycał się nowym językiem sztuki inspirowanej Biblią. Mecenat mecenasa Minęło dziewięć lat. Pewnego wieczoru w Sopocie spotkało się kilka osób, aby porozmawiać o kondycji sztuki w Trójmieście. Byli wśród nich między innymi: Alicja Gruca artystka, Andrzej Zwara adwokat i Krzysztof Niedałtowski ksiądz. Wspominaliśmy ową procesję sprzed lat i pomyśleliśmy o nowym projekcie. Ze wszystkich stron pojawiła się otwartość na podjęcie arcyciekawego i bardzo potrzebnego tematu współczesnych szat liturgicznych. Każda epoka powinna mówić własnym językiem artystycznym. W tak subtelnej dziedzinie nie wolno zostawić pola jedynie rzemieślniczej produkcji seryjnej lub amatorskiej radosnej twórczości parafian. Sztuki plastyczne, podobnie jak muzyka, powinny być przedmiotem największej staranności ludzi odpowiedzialnych za liturgię. Theatrum Sacrum jak się pięknie o niej mówi w dawnych wiekach było w rękach najwybitniejszych mistrzów. Dziś często bywa dziełem przypadku i potrafi zniechęcić swoją byle jaką formą do uczestnictwa w świętych Misteriach. Mecenas, zajmujący się zazwyczaj paragrafami prawnymi, tym razem zdeklarował wspaniałomyślnie mecenat nad sztuką liturgiczną. Zresztą nie pierwszy już raz. Kilka lat wcześniej zainicjował fundację barokowego obrazu szkoły flamandzkiej do kaplicy w kościele św. Jana. Alicja, która na co dzień projektuje kostiumy teatralne, podjęła wyzwanie z błyskiem w oku. A ja ucieszyłem się perspektywą nowego, barwnego powiewu artystycznej weny w surowych murach naszej świątyni. Współpraca artystyczno-teologiczna Zabraliśmy się do tego niecodziennego zadania z perspektywą całego roku liturgicznego. A zatem czas nie naglił i pozwalał na pogłębienie wiedzy potrzebnej do tak odpowiedzialnej pracy. Alicja zaszyła się w bibliotece, zanurzyła w Internecie i zgromadziła dostępny materiał ikonograficzny. Uczyliśmy się wspólnie na kolejnych spotkaniach najpierw teorii. Potem w praktyce (czyli na przymiarkach) omawialiśmy wstępne projekty. Dla mnie była to powtórka z historii liturgii i ciekawa lekcja kreatywnego przetwarzania szacownego dziedzictwa dwóch tysiącleci przez współczesną wyobraźnię nieobciążoną żadnym balastem przyzwyczajeń. Alicja podjęła się też wyszukiwania i sprowadzania tkanin, które spełniałyby kryteria określające barwy, faktury, grubość i jakość. Wcale nie jest z tym u nas łatwo. Niektóre materie przywoziła osobiście z podróży po Europie, a inne zamawiała w odległych zakątkach świata. Można śmiało powiedzieć, że świętojańskie szaty uszyte zostały z marokańskiego brokatu, indyjskiego jedwabiu i włoskiego aksamitu. Dzięki hojności mecenasa nie musieliśmy szukać oszczędności na tym, co ma być piękne i trwałe. Niepoślednią rolę odegrała w powstawaniu ornatów mistrzyni nożyc i igły Agnieszka Puławska. Wymagania projektów były niekiedy tak wysokie, że trzeba było naprawdę wielkiej maestrii i benedyktyńskiej cierpliwości w łączeniu tkanin, nanoszeniu aplikacji czy cyzelowaniu wzorów. Tak rodziły się szaty, które nie są przecież zwykłymi kostiumami, lecz mają być znakiem największej Tajemnicy przyobleczenia się w Chrystusa.

4 Biel z trójkątem Pierwsze, naturalne skojarzenia to: obfitość światła, dzień, aktywność, czystość. Zaraz za intuicją natury idzie znaczenie etyczne i religijne. Czystość zaczyna być łączona z niewinnością i nieskazitelnością moralną. W pedagogice bieli pojawia się prostota, umiar, uczciwość. Kapłani większości kultur składali swoje ofiary w białych szatach. Również przedmioty kultu i zwierzęta ofiarne najczęściej miały białą sierść bądź upierzenie. Od Syjamu po Palestynę w służbie świątynnej spotykamy białe słonie, woły, owce, ptaki. Chrześcijaństwo łączy z bielą radość, świąteczny nastrój. Białe szaty (im bielsze, tym świętsze) noszą: Jezus na Górze Przemienienia, aniołowie siedzący przy pustym grobie Zmartwychwstałego, starcy i wszyscy wybrani do szczęścia w apokaliptycznych wizjach nieba. W liturgii katolickiej symbolika barw ukształtowała się wyraźnie dopiero dwanaście wieków po Chrystusie. Białe szaty i paramenty przypisane są uroczystościom poświęconym samemu Bogu. Doskonale mieści się w tej barwie tajemnica Trójcy Świętej. Stąd na naszym ornacie pojawia się trójkąt umieszczony w samym centrum, na piersiach kapłana. Przez środek matowej bieli, ozdobionej subtelnymi spiralami, przebiega wertykalny pas złożony ze srebrnych i brązowych aplikacji. Jego struktura przypomina szczeble drabiny. Ma to symbolizować znane z Biblii i wschodnich tradycji mistycznych wspinanie się człowieka ku Tajemnicy Najwyższego. Dla świeckich wyznawców Chrystusa przeznaczano również białe szaty w szczególnych okolicznościach. W pierwszych wiekach dorośli kandydaci do chrztu przywdziewali suknię czystości na dzień (a właściwie Wielką Noc) sakramentu inicjacji. Nosili oni białe szaty przez cały tydzień aż do niedzieli przewodniej, zwanej też białą niedzielą. Pozostał po tym do dziś symbol białego wdzianka dla dzieci przyjmujących chrzest. Również obecne tradycje sakramentalne odwołują się do bieli. Być może bardziej zwracamy uwagę na wspaniałość kroju sukien ślubnych i sukienek pierwszokomunijnych niż na fakt, że są one białe. Jako że biel jest kolorem, który potencjalnie wszystko w sobie zawiera, uchodzi też za symbol tego, co nowe, ledwie rozpoczęte i otwarte na wiele możliwości.

5 Zieleń z rybami Okres zwykły w ciągu roku kojarzy się z bujnością przyrody. Zaczyna się późną wiosną, po czasie wielkanocnym i trwa aż do późnej jesieni, do Adwentu. Kolor świeżych zasiewów, oczekiwania przyszłego plonu, symbol nadziei tak można opisać zieleń w naturze. Biblia wspomina tę barwę tylko raz w Księdze Syracydesa: Wdzięk i piękność pociągają oko, a nad jedno i drugie świeża zieleń zasiewów. Papież Innocenty III, który ustalił kolory szat liturgicznych w XIII wieku, nazwał zieleń kolorem środka. Według niego znajduje się ona w pośrodku innych barw, łagodna i pojednawcza Zieleń raduje człowieka, uspokaja go. Mówi o życiu. Nam, mieszkającym nad Bałtykiem, barwa ta kojarzy się z tonią morską. Woda to przecież środowisko życia. Kaszubi zawsze żyli z morza i jezior, korzystając obficie z ich bogactw. Podobnie jak rybacy znad Morza Galilejskiego. Oni dobrze rozumieli przypowieści Jezusa związane z łowieniem ryb. Potem ryba stała się pierwszym symbolem chrześcijaństwa. Na świętojańskim ornacie okresu zwykłego pojawiają się ryby. Dla nas dziś ryby są ciągle ważnym darem wody. Ale oprócz nich morze i jeziora dają nam okazję do wypoczynku, uspokojenia, refleksji. Na obecnym etapie dziejów, gdy człowiek myślący czuje się odpowiedzialny za dbałość o zdrowie naturalnego środowiska, kolor zielony w liturgii nabiera jeszcze większego znaczenia, niż miał w poprzednich stuleciach.

6 Dwa fiolety Ten kolor powstaje ze zmieszania dwóch barw podstawowych: czerwieni i błękitu. W symbolicznym kodzie liturgii oznacza on dążenie do równowagi między tym, co w człowieku cielesne, zmysłowe, z krwi i kości, a tym, co duchowe, boskie, rodem z niebieskiej ojczyzny. Adwent i Wielki Post to okresy przywracania rozchwianych proporcji, zaburzonego ładu. Nie jest dobrze, jeśli w człowieku zwycięża to, co symbolizuje czerwień i brakuje miejsca na błękit. Nie samym chlebem żyje człowiek Ale też trzeba pamiętać o tym, że nie jesteśmy czystymi duchami jak aniołowie. Ciało ludzkie stało się znakiem boskiej inkarnacji. Manichejczycy uważali je za dzieło sił ciemności i zostali potępieni przez Kościół. Ciało jest sceną, na której rozgrywa się dramat ludzkiego zbawienia to zdanie ks. Janusza Pasierba wydaje się streszczać znaczenie fioletu w liturgii obu okresów przygotowania, przebudzenia, jasnego widzenia całej rzeczywistości.

7 Fiolet ze słońcem Gęsty i ciężki fiolet ornatu adwentowego przeszyty jest złotem słonecznych promieni. To jakby materializacja słów kantyku wyśpiewanego przez ojca Jana Chrzciciela Zachariasza, jednego z patronów Adwentu. Oczekuje on na zapowiedzianą jasność pośród niepewności i lęku: Dzięki serdecznej litości naszego Boga, z jaką nas nawiedzi z wysoka Wschodzące Słońce, by oświecić tych, co w mroku i cieniu śmierci mieszkają. Ciemność i światło to adwentowa opozycja zapamiętana pewnie przez każde dziecko, które wędrowało na roraty przed świtem, przez grudniowy mrok z lampionem w dłoniach. Mroki kościoła rozjaśniały się nie tylko od dziecięcych lampionów, ale też od blasku wielkiej świecy przewiązanej błękitną kokardą. Symbol Maryi Jutrzenki, Gwiazdy Zarannej przyciągał wzrok złocistym płomieniem górującym nad morzem małych światełek. Nadzieja rychłego nadejścia Światła, podobna do tej, jaką przeżywa się w Wielką Noc w czasie liturgii paschalnej. Fiolet z tańcem śmierci i różą Matowy fiolet ornatu wielkopostnego przecięty jest dwoma pasami ułożonymi w kształt krzyża. Na poziomym ramieniu odbywa się taniec śmierci. Ten średniowieczny motyw zderza ze sobą witalność podskoków i pląsów karnawału z nieuniknionym wyrokiem kostuchy, która przychodzi po każdego: od papieża do kmiotka, od króla do żebraka. Ta scena wyjęta jakby ze starego zwoju pergaminu przecina się na wysokości serca z pionowym jasnoliliowym pasem o siermiężnej fakturze, na którym widnieje motyw róży. Ciernista łodyga kończy się bujnym pąkiem pełnym życia. Przez ciernie, przez cierpienie, przez śmierć dojść można do nadziei, do zwycięstwa, do zmartwychwstania. To jest przesłanie na Wielki Post, na czas pokonywania słabości. Szkielet i czaszka mogą być czytane tylko jako znaki przerażenia i zwątpienia. Są one jednak tym, co najtrwalsze w ludzkiej materii, prawie niezniszczalne. Podobnie jest z ambiwalencją symboliki popiołu, rozpoczynającej ten okres liturgii. Z jednej strony memento w proch się obrócisz, a z drugiej znak trwałości popiołu już nie można spalić, to jest cząstka niezniszczalności.

8 Róż z krzyżem drzewem życia Tylko dwa dni w roku związane są z różowym kolorem szat liturgicznych. Trzecia niedziela Adwentu, zwana Gaudete, i czwarta niedziela Wielkiego Postu, Laetare obie nazwane od pierwszych słów otwierających teksty mszalne tych wyjątkowych dni. Tradycja niedzieli Laetare sięga do początków chrześcijaństwa. Zanim bowiem ustalono 40-dniowy post, czas pokuty rozpoczynał się od poniedziałku po IV niedzieli dzisiejszego Wielkiego Postu. Niedziela Laetare była więc ostatnim dniem radości. Od XVI wieku tego dnia, zwanego również Niedzielą Róż, w Rzymie w bazylice św. Krzyża papież święcił złotą różę i wręczał ją osobie zasłużonej dla Kościoła. Zgromadzeni w bazylice wierni obdarowywali się kwiatami symbolizującymi piękno, ale i ból cierpienia. Różami przyozdabiano też relikwie Świętego Krzyża przywiezione do Wiecznego Miasta przez św. Helenę. Oprócz dopuszczenia różowych szat mszalnych, tego dnia tradycja liturgiczna pozwala ozdabiać ołtarz kwiatami. Antyfona, czyli wers śpiewany niegdyś na wejście celebransa, pochodzi z proroctwa Izajasza, spisanego w czasach niewoli babilońskiej: Raduj się Jerozolimo, zbierzcie się wszyscy, którzy ją kochacie. Cieszcie się wy, którzy byliście smutni, weselcie się i nasycajcie u źródła waszej pociechy. Łacińskie Gaudete znaczy: radujcie się! Tak rozpoczyna się antyfona na wejście w trzecią niedzielę Adwentu: Radujcie się zawsze w Panu, raz jeszcze powiadam: radujcie się, Pan jest blisko. Słowa wyjęte z listu św. Pawła do Filipian, niewypowiadane głośno we współczesnej liturgii, warto przypomnieć choćby przez niecodzienną w kościele barwę. Fiolet rozjaśnia się i przechodzi w róż, ponieważ już bardzo blisko jest wielkie święto Boże Narodzenie. Świętojański ornat w kolorze różowym ozdobiony jest symbolem w kształcie litery Y. Ma on podwójne znaczenie teologiczne. Pierwotny kod symboliki biblijnej wskazuje na drzewo życia. W rajskim ogrodzie rosło ono jako potencjalne źródło odnowy, regeneracji sił witalnych, nieśmiertelności. Przez nieposłuszeństwo i pychę stało się ono niedostępne ludziom. Wciąż jednak żyje w naszych tęsknotach za rajem utraconym. Tak interpretuje ów archaiczny obraz św. Augustyn. Nasz różowy ornat jest ozdobny i piękny jak Eden. Środek jego wyznacza pionowy pas rozwidlony na piersiach kapłana. To pień i gałęzie rajskiego drzewa życia, które staje się w kontekście liturgii krzyżem narzędziem wyzwolenia od śmierci. Ta forma zwana krzyżem widlastym należy do najstarszych symboli chrześcijaństwa. W ikonografii chrześcijańskiej krzyż Chrystusa wbijano w skałę Golgoty, która była jednocześnie grobem Adama. Stąd czaszka leżąca u stóp drzewa krzyża. Wprost na nią z ran Jezusa, jakby po pniu drzewa życia, spływa krew Zbawiciela niosąca obietnicę życia wiecznego. W ten sposób zamyka się krąg historii zbawienia.

9 Złoto z kłosem Szafranowa żółć i pokrewne z nią złoto są barwami światła i majestatu. Szaty monarchów starożytnego Wschodu najczęściej mieniły się złotem znakiem bogactwa i władzy. Również mitologia grecka wiąże ten szczególny odcień świetlistego blasku z szatami Ateny i Dionizosa. W sztuce średniowiecza, zanim za plecami świętych zaczęto malować krajobrazy, tło sakralnych scen zawsze było złote. Kryła się za tym tajemnica boskiego świata, niemożliwego do wyobrażenia ani przedstawienia. W liturgii katolickiej kolor złoty nie należy do podstawowej palety barw. Złoty ornat jest szatą uniwersalną. Może on zastąpić biały lub każdy inny z wyjątkiem fioletowego. Przed soborową reformą liturgii nie mógł też zastępować żałobnej czerni. Dziś już czerń nie należy do kanonicznych barw liturgii. Wykluczono ją z obrzędów pogrzebowych. Aby nie kojarzyć śmierci z rozpaczą i beznadzieją, stosuje się we mszach za zmarłych kolor fioletowy. Złote ornaty mogą być używane podczas szczególnie uroczystych celebracji, takich jak Wielkanoc czy Boże Narodzenie. Mówimy czasem o złotych łanach zbóż. To pierwsze, zewnętrzne skojarzenie z symbolem dojrzałego kłosa. Starożytne teksty ojców wschodnich doszukują się w tym obrazie znaku dziewiczego poczęcia Jezusa. Św. Proklus pisze o cudzie wcielenia: O pole, na którym ów rolnik natury sprawił, że wyrósł kłos bez posianego nasienia. Chrystus wielokrotnie używa w przypowieściach obrazów zaczerpniętych z uprawy roli. Mówi o ziarnie Słowa, które wydaje plon obfity. Rozrzutność siewcy może wydawać się nieroztropna. Tymczasem to właśnie szczodrość, hojność, wielkoduszność są stylem boskiego działania wobec człowieka. To ma być wzorzec dla naszych życiowych wyborów. Ostatecznie Jezus określa siebie samego jako ziarno, które musi obumrzeć w ziemi. Jest to zapowiedź śmierci i zmartwychwstania najważniejszych wydarzeń w historii kosmosu. Kłos wskazuje wreszcie na znak obecności Zbawiciela w chlebie Eucharystii. Stając przy stole dziękczynienia, kapłan z dorodnym złotym kłosem na piersiach wyraża to, co jest istotą liturgii.

10 Czerwień krwi i ognia Na poziomie pierwotnych asocjacji czerwień to krew i ogień. Krew, jako nośnik życia, w warstwie symbolicznej niesie cielesność, biologiczność, a zatem również przemijalność. Ogień ma w sobie moc: tę oczyszczającą, ale i tę niszczącą. Stąd jest barwą wojny. Krew i ogień znajdują wspólny mianownik w czerwonej symbolice związanej z płodnością, zmysłowością i śmiercią. Wojownicy starożytnego Wschodu wierzyli, że czerwień chroni przed zranieniem i odstrasza demony. Wielu z nas nie uświadamia sobie, że określenie czerwonoskóry odnoszone do Indian, pochodzi nie z faktycznej barwy ciała lecz wywodzi się od twarzy pomalowanych czerwienią na wojnę. W czerwieni mieszka również miłość i płodność. W krajach arabskich do ceremonii zaślubin należy rytualne zerwanie przez oblubieńca czerwonej nici trzymanej przez kobiety przed namiotem oblubienicy. Jest w tym i potwierdzenie dziewictwa, i nadzieja płodności. Czerwień uchodzi za kolor najbardziej agresywny. W płachcie czerwieni pobudzenie znajduje byk, a w kolorze sukni odważnej kobiety mężczyzna może odczytać prowokację. Chrześcijaństwo również kojarzy czerwień z krwią i walką. Ale akcent postawiony jest tu zdecydowanie na męczeństwo i trudną, ofiarną miłość. Stąd wszystkie liturgiczne celebracje pasyjne i wspomnienia męczenników sprawuje się w ornatach o barwie krwi. Inny odcień czerwieni, pochodzący od ognia, zarezerwowany jest dla Ducha Świętego, który zapala płomień miłości i oświeca każdego człowieka. Czerwone ornaty dla naszego kościoła dopiero się rodzą w wyobraźni artystki, podczas dialogów z teologiem, na kartach szkicownika. Znaleźć właściwą kreskę, barwę, symbol, żeby nadać materialny kształt temu, co Niewidzialne Alicja Gruca Sopocianka z urodzenia, malarka z wykształcenia, dyplom z pasteli w pracowni prof. Kiejstuta Bereźnickiego w 1988 roku. Nagrodzona w Ogólnopolskim Biennale Pasteli w Nowym Sączu. Jej niezwykle klimatyczne sopockie pastele są cenione przez kolekcjonerów w kraju i za granicą. Współzałożycielka sopockiego Sfinksa (1990 r.). Jest jedną z najistotniejszych kreatorek legendarnych już Sfinksowych Balów/Happeningów. Wraz z mężem Robertem Florczakiem zrealizowała kilkanaście scenografii teatralnych w teatrach Trójmiasta, Grudziądza, Kalisza, Lublina, Warszawy. Jej znakiem firmowym są olśniewające punk-barokowe kostiumy. Laureatka Nagrody Marszałka Województwa Pomorskiego za spektakl Życie jest snem Pedra Calderona de la Barca scena letnia Teatru Miejskiego w Gdyni. W 1999 roku przygotowała z Robertem Florczakiem Procesję Świętojańską zdarzenie uliczne w ramach Odpustu Świętojańskiego organizowanego przez Duszpasterstwo Środowisk Twórczych. Zrealizowała kostiumy i obiekty do Teatru w Oknie, minisceny Teatru Szekspirowskiego w Gdańsku. Pomysłodawczyni, kurator i uczestnik cyklu wstaw pt.: Muzeum Osobliwości, prezentujących multimedialne kreacje, wystawiane w Galerii SFINKS w Sopocie oraz Centrum św. Jana w Gdańsku. Współrealizatorka prezentacji wystawy Sopot w Berlinie w Polskim Instytucie Kultury w Berlinie. Jest autorką spektakularnych kostiumowych pokazów, m.in.: Pokaz Japoński dla Atomic TV, Inauguracja MTV Polska w sopockim Sfinksie, Moda na Smarta w Centrum Sztuki Współczesnej w Zamku Ujazdowskim w Warszawie, Bal 60-lecia ASP Gdańsk oraz MC2 w programie pierwszym TVP, Parada Krakowsko-Gdańska przy Gdańskim Festiwalu Gwiazd, Varsovia Galopka na placu Arcos da Lapa oraz Etiuda Polska w Muzeum Oi Futuro w Rio de Janeiro w Brazylii. Laureatka nagrody Sopocka Muza. Katalog wydany przez Duszpasterstwo Środowisk Twórczych Archidiecezji Gdańskiej / z okazji wystawy zorganizowanej w kościele św. Jana w czerwcu Projekty szat liturgicznych Alicja Gruca / Wykonanie ornatów Agnieszka Puławska Projekt katalogu i zdjęcia kościoła św. Jana Mirosław Miłogrodzki / Fotografie ornatów Jerzy Bartkowski Teksty katalogu ks. Krzysztof Niedałtowski Korekta Mirosław Wójcik Oświetlenie wystawy Andrzej Drewniak Benefaktor projektu ORNATY ŚWIĘTOJAŃSKIE mecenas Andrzej Zwara

11

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH 1. KALENDARZ OKRESÓW LITURGICZNYCH W KOŚCIELE KATOLICKIM 2012-2111 2. KALENDARZ DIECEZJI POLSKICH - 2013-02-28 3. WPROWADZENIA TEOLOGICZNO PASTORALNE DO KSIĄG LITURGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Niedziela Chrztu Pańskiego (2) Mt 3, Nowe stworzenie II Niedziela Zwykła J 1, Rozpoznać Jezusa III Niedziela Zwykła Mt 4,

Niedziela Chrztu Pańskiego (2) Mt 3, Nowe stworzenie II Niedziela Zwykła J 1, Rozpoznać Jezusa III Niedziela Zwykła Mt 4, 3 5 Spis treści Wstęp 11 Ku przemienionemu człowiekowi I Niedziela Adwentu Mt 24, 37-44 15 Czuwać to myśleć o Bogu II Niedziela Adwentu Mt 3, 1-12 19 Jan Chrzciciel Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi

Bardziej szczegółowo

Celebracja zamknięcia Roku Wiary

Celebracja zamknięcia Roku Wiary Celebracja zamknięcia Roku Wiary W czasie Mszy św. niedzielnej 24 listopada 2013 roku. Jest to uroczystość Chrystusa Króla Wszechświata. 1. Przed Mszą św. wiernym rozdaje się świece i zapala się paschał

Bardziej szczegółowo

Rok liturgiczny (kościelny)

Rok liturgiczny (kościelny) Rok liturgiczny (kościelny) Adwent Okres Narodzenia Pańskiego Okres zwykły cz. I Wielki Post Triduum Paschalne Okres Wielkanocny Okres zwykły cz. II Przeczytajcie fragment Składu apostolskiego. Jakie fakty

Bardziej szczegółowo

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej Wielki Tydzień Ostatnie dni Wielkiego Postu od Niedzieli Palmowej do wieczora Wielkiego Czwartku, a następnie Triduum Paschalne to Wielki Tydzień. Najstarsze świadectwa o liturgii Wielkiego Tygodnia pochodzą

Bardziej szczegółowo

Msze roratnie najczęściej są odprawiane we wczesnych godzinach porannych, lampionami.

Msze roratnie najczęściej są odprawiane we wczesnych godzinach porannych, lampionami. Kiedy nadchodzi adwent, a więc czas oczekiwania na święta Bożego Narodzenia, Kościół celebruje wyjątkowe msze święte, odprawiane o wschodzie Słońca, które poświęcone są Matce Boskiej, a ich nazwa to właśnie

Bardziej szczegółowo

Niedziela Chrztu Pańskiego Łk 3, Trzy chrzty II Niedziela Zwykła J 2, Wszystko i cokolwiek III Niedziela Zwykła Łk 1, 1-4; 4,

Niedziela Chrztu Pańskiego Łk 3, Trzy chrzty II Niedziela Zwykła J 2, Wszystko i cokolwiek III Niedziela Zwykła Łk 1, 1-4; 4, 5 Spis treści Wstęp 11 Ku przemienionemu człowiekowi I Niedziela Adwentu Łk 21, 25-28. 34-36 15 Oczekiwać z nadzieją II Niedziela Adwentu Łk 3, 1-6 19 Między marketingiem a pustynią Niepokalane Poczęcie

Bardziej szczegółowo

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE. Kazanie do Mszy Świętej o NMP z Wieczernika Kazanie na nabożeństwo do Matki Bożej Pocieszenia...

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE. Kazanie do Mszy Świętej o NMP z Wieczernika Kazanie na nabożeństwo do Matki Bożej Pocieszenia... 3 Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE O. KRZYSZTOF CZEPIRSKI OMI Ochrzczeni Duchem Świętym Kazanie do Mszy Świętej o NMP z Wieczernika... 7 Maryja mistrzynią dobrych spotkań z ludźmi Kazanie na nabożeństwo

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum kl. I, Temat 29

Gimnazjum kl. I, Temat 29 Rok liturgiczny Okres zwykły Wielki Post Okres Bożego Narodzenia Triduum Paschalne Okres wielkanocny Adwent Okres zwykły Dopasuj nabożeństwo do okresu liturgicznego. Dopisz kolor szat liturgicznych obowiązujący

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń. z Bogiem. Gimnazjum kl. I, Temat 60

Przyjaźń. z Bogiem. Gimnazjum kl. I, Temat 60 Przyjaźń z Bogiem Grzech pierworodny Zestaw 1 Liturgia światła A oto znów przemówił do nich Jezus tymi słowami: «Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie

Bardziej szczegółowo

Temat: Sakrament chrztu świętego

Temat: Sakrament chrztu świętego Temat: Sakrament chrztu świętego UWAGA! Do spotkania należy przygotować obrzędy chrztu świętego (powinny być dostępne w zakrystii) oraz w miarę możliwości drugą część spotkania przeprowadzić w kościele

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Uczeń spełnia wymagania na ocenę dopuszczającą, oraz: - wykazuje w jaki sposób powstała Biblia. - opisuje symbole Ewangelistów w sztuce sakralnej

Uczeń spełnia wymagania na ocenę dopuszczającą, oraz: - wykazuje w jaki sposób powstała Biblia. - opisuje symbole Ewangelistów w sztuce sakralnej WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Religia klasa 5 : oceny dopuszczająca i dostateczna : oceny dobra, bardzo dobra, celująca Uwaga dotycząca oceniania na każdym poziomie wymagań: Aby uzyskać kolejną,

Bardziej szczegółowo

Jezus prowadzi. Wydawnictwo WAM - Księża jezuici

Jezus prowadzi. Wydawnictwo WAM - Księża jezuici Jezus prowadzi Elementarz dziecka bożego 1 Wydawnictwo WAM - Księża jezuici Jezus prowadzi Elementarz dziecka bożego 1 Drogi przyjaciół Pana Jezusa Księża Jezuici - Wydawnictwo WAM 1 Pan Jezus gromadzi

Bardziej szczegółowo

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Prawda o Bogu w Trójcy Jedynym należy do największych tajemnic chrześcijaństwa, której nie da się zgłębić do końca. Można jedynie się do niej zbliżyć, czemu mają

Bardziej szczegółowo

Historia kształtowania się liturgii uświęcenia czasu...77

Historia kształtowania się liturgii uświęcenia czasu...77 Spis treści WSTĘP ks. Jan Hadalski SChr...5 Część pierwsza Współczesne dokumenty Kościoła...9 Konstytucja o liturgii świętej Soboru Watykańskiego II na temat liturgii godzin... 11 Konstytucja apostolska

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

SYMBOLIKA HARCERSKA. Krzyż harcerski. Watra wędrownicza

SYMBOLIKA HARCERSKA. Krzyż harcerski. Watra wędrownicza Krzyż harcerski SYMBOLIKA HARCERSKA Krzyż Harcerski został zaprojektowany w 1912 roku przez ks. Kazimierza Lutosławskiego. Konkurs na zaprojektowanie harcerskiej odznaki został ogłoszony w pierwszym numerze

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo WAM, 2013 HOMILIE NA ROK B; Andrzej Napiórkowski OSPPE. Spis treści

Wydawnictwo WAM, 2013 HOMILIE NA ROK B; Andrzej Napiórkowski OSPPE. Spis treści 5 Spis treści Wstęp 11 Ku przemienionemu człowiekowi I Niedziela Adwentu Mk 13, 33-37 15 Czuwać nad sobą! II Niedziela Adwentu Mk 1, 1-8 19 Wyznać grzechy Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny

Bardziej szczegółowo

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy Kryteria oceniania z religii klasa II gimnazjum Ocena celująca - uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy - twórczo rozwija własne uzdolnienia oraz dba o

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE. Stanisław Kusior. Burmistrz Żabna. Barszcz czerwony, żurek wiejski, święconka i Śmigus Dyngus czyli idą święta

INFORMACJE. Stanisław Kusior. Burmistrz Żabna. Barszcz czerwony, żurek wiejski, święconka i Śmigus Dyngus czyli idą święta INFORMACJE Wielkanoc '2006 W ten czas pokory i nadziei Mieszkańcom naszej gminy życzymy Licznych chwil radości i spokoju Wolnych od trosk, niepokojów. Niech czas ten rodzinnie spędzany Radością i miłością

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10 Celujący: ze zrozumieniem wykonuje znak krzyża św. samodzielnie odtworzy z pamięci modlitwę Aniele Boży, Zdrowaś

Bardziej szczegółowo

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO"

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat RYTUAŁU RODZINNEGO Rytuał domowy RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO" Ocena: Nie ma jeszcze oceny Cena 67,00 zł 67,00 zł Kwota rabatu: Zadaj pytanie o

Bardziej szczegółowo

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16 Tradycja w Rodzinie s. 11 w n u m e r z e : Tradycja w Kościele s. 16 od redakcji Przygotuj się do Liturgii Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, 31 marca: I czytanie: Dz 10,34a,37-43; II czytanie: Kol

Bardziej szczegółowo

Plan pracy z ministrantami

Plan pracy z ministrantami Plan pracy z ministrantami na podstawie materiałów formacyjnych Krajowego Duszpasterstwa Służby Liturgicznej oraz Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej Czyli: -kto? -kiedy? -co? Formacja ministrancka

Bardziej szczegółowo

Bp Tomasik: Fundamentem świątyni jest wiara

Bp Tomasik: Fundamentem świątyni jest wiara Biskup Henryk Tomasik konsekrował kościół Św. Rafała na radomskim Ustroniu. Uroczystości odbyły się w ostatnią niedzielę września i zgromadziły w świątyni całą wspólnotę parafialną. Zostały również wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Wielki Poście bielanki uczestniczą w pelerynkach podczas nabożeństwa Drogi krzyżowej w piątek o g i Gorzkich Żalach w niedzielę o g. 18.

Wielki Poście bielanki uczestniczą w pelerynkach podczas nabożeństwa Drogi krzyżowej w piątek o g i Gorzkich Żalach w niedzielę o g. 18. Spotkania w Wielkim Poście 2017 Wielki Poście bielanki uczestniczą w pelerynkach podczas nabożeństwa Drogi krzyżowej w piątek o g. 17.30 i Gorzkich Żalach w niedzielę o g. 18.30 3.III Pierwszy piątek miesiąca

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -31-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY IV I. Znajomość modlitw: poznane w kl. I- III; Modlitwa różańcowa.

Bardziej szczegółowo

K O M E N T A T O R L I T U R G I C Z N Y

K O M E N T A T O R L I T U R G I C Z N Y W s k a z ó w k i p r a k t y c z n e K O M E N T A T O R L I T U R G I C Z N Y K O M E N T A R Z L I T U R G I C Z N Y nie jest wprost potrzebny do przeżywania liturgii, stąd nie należy go stosować na

Bardziej szczegółowo

Świątynia Opaczności Bożej - Łagiewniki. Akt oddania się Bożenu Miłosierdziu Historia obrazu Jezusa Miłosiernego. Obraz "Jezu ufam Tobie"

Świątynia Opaczności Bożej - Łagiewniki. Akt oddania się Bożenu Miłosierdziu Historia obrazu Jezusa Miłosiernego. Obraz Jezu ufam Tobie Łagiewniki Świątynia Opaczności Bożej - Akt oddania się Bożenu Miłosierdziu Historia obrazu Jezusa Miłosiernego Obraz "Jezu ufam Tobie" Obraz "Jezu ufam Tobie" został namalowany po raz pierwszy w historii

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Małe co nie co o Roku Liturgicznym i o tym, co w nim ciekawe

Małe co nie co o Roku Liturgicznym i o tym, co w nim ciekawe Małe co nie co o Roku Liturgicznym i o tym, co w nim ciekawe ROK LITURGICZNY ROK KOŚCIELNY Ma tyle samo dni, co rok kalendarzowy. Rozpoczyna się od I Niedzieli Adwentu kończy w sobotę po Uroczystości Chrystusa

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu Spis treści. Gliwice 2016 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu Spis treści. Gliwice 2016 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści LITURGIA DOMOWA Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2016 r.... 2 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [A]... 3 II Niedziela Adwentu [A]... 4 III Niedziela Adwentu [A]...

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału treści programowe dla klasy drugiej szkoły podstawowej

Rozkład materiału treści programowe dla klasy drugiej szkoły podstawowej Rozkład materiału treści programowe dla klasy drugiej szkoły podstawowej Przedmiot: religia Klasa: druga szkoły podstawowej Tygodniowa liczba godzin: 2 Przyjęto liczbę tygodni nauki: 32 Środki dydaktyczne:

Bardziej szczegółowo

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia dopuszczająca oceny dostateczna dobra bardzo dobra Wiadomości, umiejętności i postawy Uczeń wykazuje się znajomością: Aktów wiary, nadziei, miłości, żalu Stacji drogi krzyżowej Sakramentów Darów Ducha

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa I Ocena Wymagania programowe Uczeń: - potrafi opowiedzieć o patronie kościoła parafialnego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła Stróża Modlitwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. o. józef kowalik omi Cała piękna jesteś Niepokalana Kazanie na uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny...

Spis treści. o. józef kowalik omi Cała piękna jesteś Niepokalana Kazanie na uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny... Spis treści Słowo wstępne...5 o. józef kowalik omi Cała piękna jesteś Niepokalana Kazanie na uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny...7 o. piotr lepich omi Matka Boża Bolesna, Matka

Bardziej szczegółowo

Cztery niedziele oczekiwania

Cztery niedziele oczekiwania 54 Cztery niedziele oczekiwania Cele katechetyczne wymagania ogólne: ukazanie sensu Adwentu jako przygotowania do Bożego Narodzenia i radosnego oczekiwania na powtórne przyjście Pana; przypomnienie wiadomości

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu

Spis treści. Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu Wprowadzenie ADWENT I NARODZENIE PAŃSKIE Dzień Pański, który przemienia lęk w radość Ewangelia na 7. Niedzielę Adwentu Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy do Szkoły Modlitwy Jana Pawła II środa, 21 września :33

Zapraszamy do Szkoły Modlitwy Jana Pawła II środa, 21 września :33 Jan Paweł II nadal wskazuje nam kierunek duchowego wzrastania. Musimy z wielką troską starać się o wypłynięcie na głębię. Służy temu m.in. Szkoła Modlitwy Jana Pawła II, która powstała przy Centrum Nie

Bardziej szczegółowo

Pragniemy podzielić się z Wami naszą radością z obchodzonego w marcu jubileuszu

Pragniemy podzielić się z Wami naszą radością z obchodzonego w marcu jubileuszu Niech żyje Jezus! Niech radosny zabrzmi dziś hymn ku czci Serca Zbawiciela! Czcigodne Siostry Wizytki Drodzy Bracia i Siostry zakochani w Sercu Pana Jezusa Pragniemy podzielić się z Wami naszą radością

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy na nową stronę Sanktuarium św. Jana Pawła II.

Zapraszamy na nową stronę Sanktuarium św. Jana Pawła II. Zapraszamy na nową stronę Sanktuarium św. Jana Pawła II www.sanktuariumjp2.pl 11 czerwca 2011 r. ks. kard. Stanisław Dziwisz uroczyście erygował Sanktuarium Błogosławionego Jana Pawła II w krakowskich

Bardziej szczegółowo

Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub

Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do podręcznika Przemienieni przez Boga dla 6 klasy szkoły podstawowej zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-2-01/10

Rozkład materiału do podręcznika Przemienieni przez Boga dla 6 klasy szkoły podstawowej zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-2-01/10 Rozkład materiału do podręcznika Przemienieni przez Boga dla 6 klasy szkoły podstawowej zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-2-01/10 Grupa tematyczna Tytuł jednostki Treści Wymagania uczeń potrafi

Bardziej szczegółowo

TRADYCJE I ZWYCZAJE WIELKANOCNE

TRADYCJE I ZWYCZAJE WIELKANOCNE WIELKANOC Wielkanoc, to najważniejsze i najstarsze święto chrześcijaństwa obchodzone na pamiątkę Zmartwychwstania Chrystusa. Święto ruchome przypadające w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni

Bardziej szczegółowo

Temat: Różnorodność Modlitw Eucharystycznych w Mszale Rzymskim

Temat: Różnorodność Modlitw Eucharystycznych w Mszale Rzymskim Temat: Różnorodność Modlitw Eucharystycznych w Mszale Rzymskim Cel spotkania: Uświadomić uczestnikom spotkania, co to jest Modlitwa Eucharystyczna, jakie są Modlitwy Eucharystyczne w Mszale, ile ich jest

Bardziej szczegółowo

Radom, 18 października 2012 roku. L. dz. 1040/12 DEKRET. o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary. w Diecezji Radomskiej

Radom, 18 października 2012 roku. L. dz. 1040/12 DEKRET. o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary. w Diecezji Radomskiej Bp Henryk Tomasik: Dekret o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary w Diecezji Ra Radom, 18 października 2012 roku L. dz. 1040/12 DEKRET o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego

Bardziej szczegółowo

TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK

TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK PARAFIA ŚWIĘTEGO STANISŁAWA BISKUPA I MĘCZENNIKA W ŁABOWEJ A.D. 2015 TRIDUUM PASCHALNE Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Pana Ogólne

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

drogi poznania Boga. drogi poznania Boga. drogi poznania Boga, drogi poznania Boga.

drogi poznania Boga. drogi poznania Boga. drogi poznania Boga, drogi poznania Boga. Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERIAŁU W KLASACH II LO I. NA POCZATKU BÓG STWORZYŁ NIEBO I ZIEMIĘ I MIESIĄC TEMAT.Bóg stwarza LICZBA GODZIN TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY drogi

Bardziej szczegółowo

raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam

raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam 3 Spis treści Przedmowa.... 5 CZĘŚĆ PIERWSZA Otwórzcie drzwi wiary! 1. Drzwi wiary są otwarte...

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

Jak nazywa się księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii, używane podczas sprawowania liturgii?

Jak nazywa się księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii, używane podczas sprawowania liturgii? Jak nazywa się księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii, używane podczas sprawowania liturgii? Wymień kolory szat liturgicznych. Kiedy w Liturgii używa się białego koloru szat liturgicznych? /3

Bardziej szczegółowo

Liturgia Godzin Brewiarz dla Świeckich - Modlitwa codzienna Kościoła domowego

Liturgia Godzin Brewiarz dla Świeckich - Modlitwa codzienna Kościoła domowego Model : - Producent : Wyd. Warmińskie Diecezjalne (...) Liturgia Godzin, tak często dziś sprawowana w różnych grupach modlitewnych, coraz bardziej będzie się stawała modlitwą osobistą dojrzałego chrześcijanina,

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA O PRZYGOTOWANIU DOROSŁYCH DO PRZYJĘCIA SAKRAMENTÓW WTAJEMNICZENIA CHRZEŚCIJAŃSKIEGO

INSTRUKCJA O PRZYGOTOWANIU DOROSŁYCH DO PRZYJĘCIA SAKRAMENTÓW WTAJEMNICZENIA CHRZEŚCIJAŃSKIEGO INSTRUKCJA O PRZYGOTOWANIU DOROSŁYCH DO PRZYJĘCIA SAKRAMENTÓW WTAJEMNICZENIA CHRZEŚCIJAŃSKIEGO 1. Wtajemniczenie chrześcijańskie oznacza proces chrystianizacji, czyli stawania się chrześcijaninem. Złożony

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: II. WIADOMOŚCI Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła

Bardziej szczegółowo

GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ

GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ Po Ewangelii OPIEKUN kandydatów do ślubowania zwraca się do Celebransa: Ojcze, obecni tu kandydaci pragną podczas tej Eucharystii, w uroczystość

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii

Kryteria oceniania z religii Kryteria oceniania z religii OCENA NIEDOSTATECZNA - wykazuje się brakiem jakiejkolwiek wiedzy w zakresie materiału przewidzianego programem, - ma lekceważący stosunek do przedmiotu, do wartości religijnych

Bardziej szczegółowo

Religia klasa III. I Modlimy się

Religia klasa III. I Modlimy się Religia klasa III I Modlimy się 1. Nowy rok szkolny czasem pogłębienia przyjaźni z Jezusem wie, że każda katecheza jest spotkaniem z Jezusem wyjaśnia i uzasadnia, co pogłębia naszą przyjaźń z Jezusem 2.

Bardziej szczegółowo

Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy. Jezus wychodzi z grobu. Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy.

Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy. Jezus wychodzi z grobu. Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy. Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy. Jezus wychodzi z grobu. Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy. Jezus przychodzi mimo zamkniętych drzwi. Przedstaw otrzymane zdanie za pomocą pantomimy.

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY

ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY Archidiecezjalny Program Duszpasterski ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY ROK A Komentarze do niedzielnej liturgii słowa Poznań 2007/2008 25 Adwent I Niedziela Adwentu 2 grudnia 2007 Iz 2, 1-5 Ps 122

Bardziej szczegółowo

Liturgia Trydencka dzisiaj

Liturgia Trydencka dzisiaj CONVERSI AD D OMINUM! Zwróćmy się ku Panu! Liturgia Trydencka dzisiaj Ks. Mateusz Szewczyk Co to jest liturgia? SACROSANCTUM CONCILIUM "Słusznie zatem uważa się liturgię za wypełnianie kapłańskiej funkcji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci i młodzieży. Obejmuje przede wszystkim wyjaśnianie nauki chrześcijańskiej, podawanej w sposób systematyczny i całościowy

Bardziej szczegółowo

VII PIELGRZYMA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VII PIELGRZYMA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR październik2016 www.zr.diecezja.pl 8 VII PIELGRZYMA ŻYWEGO RÓŻAŃCA W Roku Nadzwyczajnego Jubileuszu Miłosierdzia zelatorzy i członkowie Żywego Różańca Archidiecezji Krakowskiej przeżywali swoją

Bardziej szczegółowo

Ogólnie: Na ocenę celującą zasługuje uczeń, który wyraźnie wykracza poza poziom osiągnięć edukacyjnych przewidzianych dla danego etapu kształcenia.

Ogólnie: Na ocenę celującą zasługuje uczeń, który wyraźnie wykracza poza poziom osiągnięć edukacyjnych przewidzianych dla danego etapu kształcenia. KRYTERIA OCENIANIA z katechezy w zakresie I klasy szkoły podstawowej do programu nr AZ-1-01/10 i podręcznika nr AZ-11-01/10-RA-1/11 Jesteśmy w rodzinie Jezusa pod redakcją ks. Stanisława Łabendowicza Kryteria

Bardziej szczegółowo

Klasa I OCENA BARDZO DOBRA (5) UCZEŃ: - systematycznie i starannie prowadzi zeszyt ćwiczeń. - jest zawsze przygotowany do zajęć

Klasa I OCENA BARDZO DOBRA (5) UCZEŃ: - systematycznie i starannie prowadzi zeszyt ćwiczeń. - jest zawsze przygotowany do zajęć Klasa I OCENA CELUJĄCA (6) - systematycznie i bardzo starannie prowadzi zeszyt ćwiczeń - systematycznie odrabia zadania domowe - zawsze jest przygotowany do zajęć - okazuje szacunek Panu Bogu i ludziom

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Diecezji Pelplińskiej ul. Bpa Dominika 11; Pelplin

Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Diecezji Pelplińskiej ul. Bpa Dominika 11; Pelplin Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Diecezji Pelplińskiej ul. Bpa Dominika 11; 83-130 Pelplin e-mail: ksmdp@o2.pl www.pelplin.ksm.org.pl Nr rachunku: 18 1160 2202 0000 0000 5342 0223 Kalendarz formacyjny

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa WYMAGANIA Z RELIGII 1. Świadkowie Chrystusa często nie przynosi go na lekcje. definiuje, czym jest lęk; określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa. potrafi podać z nauczyciela zasady życia wspólnoty

Bardziej szczegółowo

Gazetka Parafialna. Prószków Przysiecz m a j 2016 r. www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl

Gazetka Parafialna. Prószków Przysiecz m a j 2016 r. www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl Prószków Przysiecz m a j 2016 r. Gazetka Parafialna www.parafia-proszkow.pl, e-mail: poczta@parafia-proszkow.pl Przez cały miesiąc maj, codziennie w dni powszednie tygodnia, w Prószkowie o godz.18 00,

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ /1 i AZ-2-01/1

Wymagania zgodne z programem AZ /1 i AZ-2-01/1 WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa II Ocena Wymagania programowe Uczeń: celujący - zna dobrze historię zbawienia od stworzenia

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

Sakramenty - pośrednicy zbawienia

Sakramenty - pośrednicy zbawienia Sakramenty - pośrednicy zbawienia SAKRAMENTY W Kościele jest siedem sakramentów: chrzest, bierzmowanie (chryzmacja), Eucharystia, pokuta, namaszczenie chorych, sakrament święceń, małżeństwo. ----------------------------------

Bardziej szczegółowo

Kalendarium 2015 ORATORIUM IM. ŚW. DOMINIKA SAVIO W ŁODZI

Kalendarium 2015 ORATORIUM IM. ŚW. DOMINIKA SAVIO W ŁODZI ORATORIUM IM. ŚW. DOMINIKA SAVIO W ŁODZI KALENDARIUM 2015 LUTY 2015 1. Nd 4 Niedziela Zwykła 2. Pn ZAJĘCIA OTWARTE PODCZAS FERII ZIMOWYCH 3. Wt ZAJĘCIA OTWARTE PODCZAS FERII ZIMOWYCH 4. Śr ZAJĘCIA OTWARTE

Bardziej szczegółowo

FORMACJA POCZĄTKOWA DO STANU DZIEWIC

FORMACJA POCZĄTKOWA DO STANU DZIEWIC SKORZESZYCE, 14.V.2010 FORMACJA POCZĄTKOWA DO STANU DZIEWIC (propozycja tematów) I ETAP (ROZEZNANIE POWOŁANIA) CZAS: około 1 roku CEL: ZROZUMIENIE I PRZYJĘCIE BOŻEGO WEZWANIA ZAPOZNANIE Z CHARYZMATEM ZAKOŃCZENIE:

Bardziej szczegółowo

KALENDARIUM ZAMIERZEŃ DUSZPASTERSKICH wrzesień sierpień 2017

KALENDARIUM ZAMIERZEŃ DUSZPASTERSKICH wrzesień sierpień 2017 KALENDARIUM ZAMIERZEŃ DUSZPASTERSKICH wrzesień 2016 - sierpień 2017 Data Temat Przedsięwzięcie wrzesień 1. Czwartek Wspomnienie św. Bronisławy 77.rocznica wybuchu II wojny św.; Nowy Rok Szkolny 2016/17

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR. 1 im. JANA PAWŁA II W BEŁŻYCACH. SZKOŁA PODSTAWOWA KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR. 1 im. JANA PAWŁA II W BEŁŻYCACH. SZKOŁA PODSTAWOWA KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII ZESPÓŁ SZKÓŁ NR. 1 im. JANA PAWŁA II W BEŁŻYCACH. SZKOŁA PODSTAWOWA KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA IV Program AZ-2-01/10. Ocena dopuszczająca

Bardziej szczegółowo

Temat: Przestrzeń celebracji - prezbiterium, ołtarz, ambona, miejsce przewodniczenia

Temat: Przestrzeń celebracji - prezbiterium, ołtarz, ambona, miejsce przewodniczenia Temat: Przestrzeń celebracji - prezbiterium, ołtarz, ambona, miejsce przewodniczenia 1. Zapalenie świecy. 2. Modlitwa do Ducha Świętego. 3. Wprowadzenie w tematykę spotkania: - wszystkie miejsca, w których

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: posiada religijne wykraczające poza program nauczania i potrafi je zaprezentować, jest bardzo aktywny na lekcji, chętnie włącza się

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Bożego Narodzenia 2015/16... 3 Spotkania na uroczystości i niedziele Okresu Bożego Narodzenia 2015/16: LITURGIA DOMOWA Uroczystość Bożego Narodzenia

Bardziej szczegółowo

SP Klasa VI, temat 57

SP Klasa VI, temat 57 Rozwiąż krzyżówkę i odczytaj hasło. 7. 5. 3. 4. 6. 1. 2. 8. 9. 1. Rozłączenie duszy z ciałem. 2. Najważniejsze święto chrześcijańskie. 3. Kolor szat liturgicznych używany w Wielkim Poście. 4. Cierpienie

Bardziej szczegółowo

Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19)

Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19) Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19) Mój pierwszy nauczyciel języka hebrajskiego bił mnie linijką po dłoni, gdy ośmieliłem się dotknąć palcem świętych liter Pięcioksięgu. (R.

Bardziej szczegółowo

Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40.

Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. dniu po Zmartwychwstaniu Pańskim. Wniebowstąpienie jest ukoronowaniem

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii kl. I

Wymagania edukacyjne z religii kl. I Wymagania edukacyjne z religii kl. I Drogi Pierwszoklasisto! Dwa razy w tygodniu będziemy spotykać się na lekcjach katechezy. Na nasze spotkania będziesz przynosił zeszyt w kratkę i podręcznik. Dodatkowo

Bardziej szczegółowo

Zadania nauki religii. Procedura osiągania celów I. Kocham Pana Boga i rodziców

Zadania nauki religii. Procedura osiągania celów I. Kocham Pana Boga i rodziców I. Kocham Pana Boga i rodziców prawd wiary: przyroda, człowiek, rodzina są dziełem i darem kochającego nas Boga; w sakramencie chrztu Bóg okazał nam swoją miłość. Wskazanie dzieciom potrzeby okazywania

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do podręcznika Jezus działa i zbawia dla klasy 2 gimnazjum zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-3-01/10

Rozkład materiału do podręcznika Jezus działa i zbawia dla klasy 2 gimnazjum zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-3-01/10 Rozkład materiału do podręcznika Jezus działa i zbawia dla klasy 2 gimnazjum zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-3-01/10 Grupa tematyczna Tytuł jednostki Treści Wymagania uczeń potrafi Nabywane

Bardziej szczegółowo

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy Kryteria oceniania z religii kl. I gimnazjum Ocena celująca - uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy - twórczo rozwija własne uzdolnienia oraz dba o własną

Bardziej szczegółowo

Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)?

Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)? Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)? Mój pierwszy nauczyciel języka hebrajskiego bił mnie linijką po dłoni, gdy ośmieliłem się dotknąć palcem świętych liter Pięcioksięgu. (R. Brandstaetter,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA KATECHEZY DLA KLAS I-III

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA KATECHEZY DLA KLAS I-III PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA KATECHEZY DLA KLAS I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 65 W BYDGOSZCZY 1. Sformułowanie wymagań edukacyjnych dla klas I-III Uczeń zdobywa wiadomości z zakresu: - istnienia i działania

Bardziej szczegółowo

- - Asysta pełni swoją posługę kilka razy w ciągu roku, w czasie większych uroczystości

- - Asysta pełni swoją posługę kilka razy w ciągu roku, w czasie większych uroczystości Asysta Parafialna Wiara bez uczynku jest martwa - Jan Paweł II Historia: Słowo asysta z łacińskiego assistere (stać przy) oznacza grupę osób towarzyszących, eskortę. Asysta parafialna przy Parafii Matki

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo