(str.3)1...komputer od środka:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "(str.3)1...komputer od środka:"

Transkrypt

1 Encyklopedia Wiedzy Komputerowej Część 1

2 Spis rozdziałów (str.3)1...komputer od środka: -Procesor -Karta grafiki -Pamięci RAM -Dyski twarde -Napędy CD-ROM -Karta dźwiękowa -Karta sieciowa (str.24)2...komputerowy charakterek-systemy operacyjne: -Systemy operacyjne Linux i Windows (str.35)3...historia Komputera

3 -Procesor: Rozdzia ł 1 Pierwszy mikroprocesor Intel 4004, pokazany w wersji produkcyjnej w listopadzie 1971 roku - był wykorzystywany w kalkulatorach. Dalszy rozwój procesorów przebiegał błyskawicznie zgodnie z prawem Moore'a, mówiącym o podwajaniu się co, rok upakowania układów mikroprocesorowych - mierzonego w bitach na cal kwadratowy. W wyniku łańcucha zbiegów okoliczności jednostką centralną PC stał się procesor Intela - i8088, a od jego pierwowzoru o symbolu 8086, procesory dla Standardu PC otrzymały wspólną nazwę "x86". Z czasem nazwą tą obdarzono listę instrukcji i8086, z którą musiał być zgodny każdy z ewentualnych naśladowców. Chętnych do produkcji procesorów x86 było wielu. Początkowo były to produkcje licencyjne, różniące się od intelowskiego oryginału, co najwyżej częstotliwością zegara. Dopiero na poziomie piątej generacji PC pojawiła się rzeczywista konkurencja - procesory konstruowane samodzielnie przez różnych producentów, zachowując z intelowskim pierwowzorem zgodność jedynie na poziomie modelu programistycznego. W procesorowy biznes włączyły się intensywnie takie firmy jak Cyrix, NextGen i AMD (który zresztą kupił NextGena i wykorzystał jego rozwiązania w procesorze K6). Konstrukcje AMD i Cyrixa, chociaż widoczne na rynku, nie stanowiły dla Intela poważniejszej konkurencji. Szansą dla procesorów alternatywnych stała się platforma Socket-7 - porzucona przez Intela infrastruktura czekająca na nowe, mocniejsze procesory, okazała się polem do popisu. Przede wszystkim dla AMD - procesor K6 zdobył sobie zasłużoną popularność, a K6-III swoją wydajnością "przebił" procesory Pentium II Intela. Potężną bronią Intela przeciwko konkurencji spod znaku Socket-7 stał się Celeron - pomyślany jako "Pentium II dla ubogich", po niezbyt efektownym debiucie odniósł, już w postaci wyposażonej w pamięć cache wersji "A", oszałamiający sukces, dziękiwyjątkowo korzystnej relacji między wydajnością i ceną. Zwraca uwagę, że żaden z producentów procesorów alternatywnych w swoich konstrukcjach nie naśladuje architektury Pentium. Wszystkie bez wyjątku procesory alternatywne emulują działanie Pentium przy użyciu wbudowanego wewnętrznego procesora RISC. Rozwiązania superskalarne, pozwalające na wykonywanie przez procesor w jednym cyklu więcej niż jednej instrukcji, pojawiły się wraz z procesorem Pentium. Następnym krokiem w dalszym rozwoju architektury stało się zastosowanie przetwarzania potokowego. To właśnie potokowa architektura jednostki zmiennoprzecinkowej Pentium II sprawiła, że wydajność tego procesora w operacjach zmiennoprzecinkowych stała się na długo niedościgłym wzorem dla konkurencji. Dalszym krokiem w rozwoju konstrukcji procesorów, wynikającym z rozpowszechnienia architektury superskalarnej, stało się wprowadzenie techniki nie kolejnego wykonywania instrukcji - tzw. architektury hiperskalarnej wykorzystanej w najnowszym procesorze AMD "Athlon". W publikacjach dotyczących nowych układów scalonych, najczęściej właśnie procesorów, używane są określenia w rodzaju "technologia 0,25 mikrometra". Podawany w takich określeniach wymiar to po prostu najmniejszy osiągalny w stosowanym procesie technologicznym wymiar elementu na chipie układu scalonego - zwykle szerokości ścieżki przewodzącej.

4 WIELKIE LICZBY W MAŁYCH CHIPACH PROCESOR Pentium MMX PII Celeron Athlon PIII PIII Coppermine TECHNOLOGIA[mikrometry] 0,35 0,25 0,25 0,25 0,25 0,18 LICZBA TRANZYSTORÓW[mln] 3,5 7, ,5 40 GNIAZDA Poniżej przedstawiam typy gniazd oraz przeznaczone dla nich procesory. Pominąłem tu już tak stare gniazda jak Socket 1 do Socket 6. Obecnie stosowane najczęściej w płytach głównych gniazda procesorowe to Socket 370 pod procesory Celeron oraz Socket A do procesorów firmy AMD. Socket 7 (Super Socket 7) Intel Pentium, Intel Pentium MMX, AMD K5, K6-2,2+,III, Cyrix M1, M2, Winchip Socket 8 Intel Pentium Pro Slot 1Intel Pentium II, III Celeron Mhz Slot AAMD Athlon Socket A AMD Athlon, AMD Athlon XP, AMD Duron Socket 370 Intel Pentium III, Intel Celeron, Intel Celeron II, VIA Cyrix III Socket 423 Intel Pentium 4 ( MHz) Socket 478 Intel Pentium 4 ( MHz)Intel Pentium 4 ( MHz) Wszystkie współczesne procesory mają podobną architekturę opartą na superskalarnym jądrze RISC (architektura procesora o uproszczonej liście rozkazów). Jeszcze kilka lat temu procesory zaliczano do rodziny CISC (architektura procesora wykorzystująca złożoną listę rozkazów). Dzisiaj, dzięki zastosowaniu w nich techniki przekodowywania rozkazów, uzyskano ogromne zwiększenie wydajności procesora, a RISC-owa konstrukcja umożliwia stosowanie wysokich częstotliwości zegara. ZASADA DZIAŁANIA Ze względu na przepływ danych i rozkazów w procesorze, można wyróżnić w nim kilka zasadniczych modułów: 1. Blok wstępnego pobierania i dekodowania instrukcji. Odpowiada on za dostarczenie kolejnych poleceń z pamięci operacyjnej i przekazanie ich do odpowiedniej jednostki wykonawczej. 2. Główny blok wykonawczy to jednostka arytmetyczno?logiczna ALU. Zapewnia ona prawidłowe przetworzenie wszystkich danych stałoprzecinkowych. ALU wyposażony jest w niewielką zintegrowaną pamięć, nazywaną zestawem rejestrów. Każdy rejestr to pojedyncza komórka używana do chwilowego przechowywania danych i wyników. 3. FPU, czyli koprocesor wykonujący wszystkie obliczenia zmiennoprzecinkowe

5 4. Po zakończeniu "obliczeń" dane będące wynikiem przetwarzania trafiają do modułu wyjściowego procesora. Jego zadaniem jest przekierowanie nadchodzących informacji np. do odpowiedniego adresu w pamięci operacyjnej lub urządzenia wejścia/wyjścia. DODATKI MULTIMEDIALNE Producenci nowoczesnych procesorów za podstawowy kierunek rozwoju technologicznego obrali rozszerzenie multimedialnych możliwości układu. Poszerzone listy rozkazów operujące na stało- i zmiennoprzecinkowych macierzach znacząco przyspieszają obróbkę grafiki, dźwięku czy generowanie obrazów 3D.MMXPierwszym wprowadzonym rozszerzeniem multimedialnym, wbudowanym we wszystkie obecnie produkowane modele procesorów, jest zestaw 57 instrukcji arytmetyki stałoprzecinkowej typu SIMD, znany pod nazwą MMX.Kolejne instrukcje dodawane do procesorów można podzielić w zależności od procesora firmy AMD lub INTELA. AMD 3DNow!Firma AMD wprowadziła 21 nowych instrukcji zmiennoprzecinkowych typu SIMD-FP zorientowanych na wspomaganie grafiki trójwymiarowej. Był to pierwszy przypadek wprowadzenia tak istotnych zmian do architektury procesora przez firmę inną niż Intel. SIMD-FP procesorów AMD wykorzystuje do działania połączone w pary 64-bitowe rejestry MMX - co niestety, utrudnia automatyczną optymalizację kodu programu, gdyż wymagany jest podział danych na dwa segmenty3dnow! Professional W najnowszych procesorach Athlon XP i Duronach (z zegarem 1000MHz i wyżej) wprowadzono instrukcje w 100% zgodne z intelowskim SSE. 3DNow! Enhanced Do grupy poleceń 3DNow! dodano 24 nowe komendy wspomagające operacje przetwarzania liczb stałoprzecinkowych, przesyłania danych pomiędzy pamięcią cache a jednostką wykonawczą oraz przyspieszające cyfrowe przetwarzanie sygnałów. (procesory Athlon XP i Duron) INTEL SSERównież Intel wprowadził w swoich procesorach Pentium III, instrukcje zmiennoprzecinkowe SIMD-FP. Instrukcje te są wykonywane przez wyspecjalizowaną jednostkę operującą na ośmiu 128-bitowych dedykowanych rejestrach - co sprzyja optymalizacji kodu programu. SSE2Zestaw instrukcji SSE poszerzony o 144 nowe rozkazy umożliwiające operacje na 128-bitowych liczbach zmiennoprzecinkowych o pojedynczej i podwójnej precyzji oraz 128-bitowych operandach stałopozycyjnych (Pentium 4) -Karta grafiki: Karta rozszerzeń, umiejscawiana na płycie głównej poprzez gniazdo PCI lub AGP, która odpowiada w komputerze za obraz wyświetlany przez monitor. Karty graficzne różnią się między sobą szybkością pracy, wielkością pamięci RAM, wyświetlaną rozdzielczością obrazu, liczbą dostępnych kolorów oraz częstotliwością odświeżania obrazu.

6 Każda karta graficzna składa się z czterech podstawowych elementów: płytki drukowanej, głównego procesora, pamięci wideo i układu RAMDAC (który często jest zintegrowany z procesorem w jednej obudowie) PROCESOR Procesor na karcie graficznej wspomaga setki różnych funkcji, z trójwymiarowymi włącznie. Układy takie pomagają procesorowi komputera rysować linie, trójkąty, prostokąty, potrafią wygenerować obraz trójwymiarowy, pokryć go odpowiednią tzw. teksturą (powierzchnią), stworzyć efekt mgły itd. Procesor karty graficznej komunikuje się z pamięcią wysyłając i pobierając z niej informacje o obrazie w tzw. paczkach, przy czym wielkość tych paczek zależy od procesora karty. Procesory 64-bitowe wysyłają paczki 64-bitowe (8-bajtowe), za 128-bitowe paczki 16 bajtowe. To czy procesor jest 64-bitowy czy 128-bitowy, praktycznie nie powoduje dwukrotnej różnicy prędkości na korzyść układów 128-bitowych. Przewaga zaczyna być widoczna przy pracy w wyższych rozdzielczościach. PAMIĘĆ WIDEO Każda karta graficzna ma własną pamięć VRAM, w której przechowuje potrzebne informacje o obrazie. Obecnie wielkość tej pamięci to przeważnie 32 MB (jeszcze do niedawna przeciętna pamięć wynosiła 512 KB), a coraz częściej 64 MB. W pamięci tej przechowywane są dane o każdym punkcie obrazu, a także tekstury (w postaci map bitowych) oraz dane o głębi (z pamięci jest w tym celu wydzielany tzw. bufor Karta rozszerzeń, umiejscawiana na płycie głównej poprzez gniazdo PCI lub AGP, która odpowiada w komputerze za obraz wyświetlany przez monitor. Karty graficzne różnią się między sobą szybkością pracy, wielkością pamięci RAM, wyświetlaną rozdzielczością obrazu, liczbą dostępnych kolorów oraz częstotliwością odświeżania obrazu. Każda karta graficzna składa się z czterech podstawowych elementów: płytki drukowanej, głównego procesora, pamięci wideo i układu RAMDAC (który często jest zintegrowany z procesorem w jednej obudowie) PROCESOR Procesor na karcie graficznej wspomaga setki różnych funkcji, z trójwymiarowymi włącznie. Układy takie pomagają procesorowi komputera rysować linie, trójkąty, prostokąty, potrafią wygenerować obraz trójwymiarowy, pokryć go odpowiednią tzw. teksturą (powierzchnią), stworzyć efekt mgły itd. Procesor karty graficznej komunikuje się z pamięcią wysyłając i pobierając z niej informacje o obrazie w tzw. paczkach, przy czym wielkość tych paczek zależy od procesora karty. Procesory 64-bitowe wysyłają paczki 64-bitowe (8-bajtowe), za 128-bitowe paczki 16 bajtowe. To czy procesor jest 64-bitowy czy 128-bitowy, praktycznie nie powoduje dwukrotnej różnicy prędkości na korzyść układów 128-bitowych. Przewaga zaczyna być widoczna przy pracy w wyższych rozdzielczościach. PAMIĘĆ WIDEO Każda karta graficzna ma własną pamięć VRAM, w której przechowuje potrzebne informacje o obrazie. Obecnie wielkość tej pamięci to przeważnie 32 MB (jeszcze do niedawna przeciętna pamięć wynosiła 512 KB), a coraz częściej 64 MB. W pamięci tej przechowywane są dane o każdym punkcie obrazu, a także tekstury (w postaci map bitowych) oraz dane o głębi (z pamięci jest w tym celu wydzielany tzw. bufor Z). UKŁAD RAMDAC

7 Układ RAMDAC pobiera dane o obrazie wygenerowanym przez procesor karty graficznej. Dane te są w postaci zbioru różnokolorowych punktów. Następnie RAMDAC zamienia je na sygnały analogowe i wysyła do monitora. Im szybszy RAMDAC, tym więcej potrafi wysłać informacji w ciągu sekundy co ma bezpośredni wpływ na częstotliwość odświeżania (jest to liczba pojedynczych obrazów, jakie wyświetla monitor w ciągu sekundy. Częstotliwość 60Hz oznacza, że w ciągu sekundy na ekranie monitora rysowanych jest 60 pełnych obrazów. Oko ludzkie przestaje odróżniać?skoki? między obrazami już przy szybkości ok. 25 obrazów na sekundę, więc częstotliwość 60 Hz wydawałaby się aż za duża. Jak się okazuje w praktyce, przy 60Hz prawie nie widać migotania obrazu, ale nasze oczy się męczą. Dlatego do pracy przy komputerze powinniśmy ustawiać częstotliwość co najmniej 75Hz, zaś im większa tym lepiej. Warto przy tym wiedzieć, że ustawienie częstotliwości większej niż 85 Hz nie ma już wpływu na nasz wzrok. TYPY MAGISTRAL Również czynnikiem wpływającym na prędkość karty graficznej jest typ magistrali, z jaką komunikuje się ona z komputerem. Rodzaje magistral: ISA? 8 lub 16 bitowa magistrala danych, jest już obecnie definitywnie zabytkiem PCI? 64 bitowa, max. transfer do 133MB/s AGP? gniazdo rozszerzeń zaprojektowane przez firmę Intel przeznaczone specjalnie do szybkiego przesyłania danych pomiędzy kartą graficzną a procesorem. W podstawowej wersji maksymalny transfer wynosi 266 MB/s. Ponieważ szybko okazał się niewystarczający wprowadzono niemal natychmiast tzw. tryb 2x, w którym transfer wzrósł do 533 MB/s (dane przesyłane są przy rosnącym i opadającym zboczu sygnału taktującego). Nowa specyfikacja AGP 4x ponownie zwiększa szerokość pasma? tym razem do 1066 MB/s) przez dalsze?zagęszczanie? paczek z danymi). Obecnie karty graficzne używające gniazda AGP stały się standardem. MDA - (Monochrome Display Array) pozwalała tylko na pracę w trybie textowym (25x80) nie miała trybu graficznego. HGC - (Hercules Graphics Card) zachował on możliwości karty MDA i został wzbogacony o możliwość pracy w trybie textowym w rozdzielczości 720x350 pikseli. Monitory przeznaczone dla kart MDA dziełały również z HGC. CGA - (Color Graphics Adapter) wyświetlała dwukolorowy obraz w rozdzielczości 640x200 lub czterokolorowy w rozdzielczości 320x200.

8 EGA - (Enhanced Graphics Adapter) przełamała barierę rozdzielczości monitorów kolorowych. Pozwalała na pracę z 16 kolorami w rozdzielczości 640x350. VGA - (Video Graphics Array) pojawiła się wraz z pierwszymi komputerami klasy PS/2. Posiadała tryb 640x480 w 16 kolorach a także tryb MCGA (Multi CGA) 256 kolorów w rozdzielczości 320x200. Częstotliwość odświeżania wzrosła do 60 Hz. Karta VGA może symulować karty MDA, HGC, CGA, EGA ale nie może współpracować z monitorami tych kart ponieważ karty te posiadały złącza 9-cio bolcowe a złącze VGA jest 15-sto bolcowe. Karty VGA są najczęściej wykonane w technice 8 bitowej (uzyskują 256 kolorów) ale wyprodykowano również karty 16 bitowe uzyskujące kolorów. SVGA - (Super VGA) zachowała możliwości karty VGA a ponadto ma możliwości wyświetlania obrazu w rozdzielczości 1024x768 oraz oczybiście 800x600 oraz w nowszych kartach 1280x1024. Dzisiejsze karty SVGA osiągają znacznie wyższe rozdzielczości. XGA - (extanded Graphics Array ) mało rozpowszechniona pozwala osiągnąć 1024x768 w 256 kolorach. Standard Rozdzielczość częstotliwość odchylania poziomego [khz] częstotliwość odchylania pionowego częstotliwość odświeżania Hz Hercules 720x CGA 640x EGA 640x VGA 640x VESA VGA 640x VESA SVGA 800x IBM 8514/a 1024x (z przeplotem)

9 VESA 1024x x Pamięci RAM: PAMIĘĆ Każdy komputer potrzebuje pamięci RAM (Random Acces Memory) do której ładuje aktualnie używane dane, tak aby były one błyskawicznie dostępne dla procesora. RAM jest dużo szybsza od pamięci masowych, takich jak dyski twarde, napędy CD-ROM. Jednak w przeciwieństwie do tych typów pamięci dane zawarte w RAM giną po wyłączeniu komputera? a więc RAM do pracy wymaga stałego źródła zasilania. RAM to układy scalone osadzone na niewielkich plastikowych płytkach, zwanych modułami pamięci. Przez lata parametry jak i ich wygląd znacznie się zmienił. Poniżej przedstawiona została charakterystyka modułów pamięci zaczynając od najstarszych a kończąc na obecnie dostępnych w sprzedaży. SIMM FPM 30-pinowe SIMM typu FPM Używane były w komputerach z procesorem klasy 486. W układach tych poszczególne komórki tworzyły matryce pogrupowane na tzw. strony. W chwili gdy potrzebne systemowi dane znajdowały się na tej samej stronie, część adresu wskazującą na nią wystarczyło podać raz, a później przekazywać jedynie numery potrzebnych komórek. Niestety przy czasie dostępu rzędu 60?70 nanosekund układy te już dawno osiągnęły kres swoich możliwości. SIMM PS/2 EDO 72-pinowe SIMM PS/2 typu EDO Rozwiązaniem, które na pewien czas zagościło w naszych komputerach, stały się kości EDO. Dzięki prostej sztuce, polegającej na zastosowaniu dodatkowego buforowania, uzyskano możliwość podtrzymywania informacji na wyjściu danych, gdy w tym czasie na wejściu adresowym mógł się już pojawić adres nowej komórki pamięci. W efekcie dostęp do następnej porcji informacji był realizowany w trakcie odczytu poprzedniej, czyli? szybciej. Uzyskany w ten sposób 10?20 procentowy wzrost wydajności wystarczył na jakiś czas, jednak nie na długo. Potrzebna była nowa jakość, nowa technologia, którą zapewniły dopiero pamięci SDRAM. DIMM SDRAM 168-pinowy DIMM typu SDRAM Pamięci typu FPM oraz EDO pracowały asynchronicznie, co oznacza, że nie były taktowane

10 zewnętrznym zegarem, a informacja ukazywała się "po jakimś czasie". Natomiast pamięć SDRAM pracuje synchronicznie, czyli udostępnia informacje zgodnie z taktem zewnętrznego zegara. Dzięki tej metodzie oraz wewnętrznej dwubankowej konstrukcji kości uzyskały czas dostępu rzędu 15 nanosekund? wystarczający do pracy z częstotliwością 66MHz. Z czasem pojawiły się SDRAM-y 12 nanosekundowe, a później? w chwili wprowadzenia na rynek pierwszych procesorów współpracujących z szyną 100 MHz? 10 nanosekundowe, zgodnie ze specyfikacją PC?100. DDR SDRAM 184-pinowy DDR typu SDRAM Rozwinięciem konstrukcji SDRAM-ów są pamięci DDR SDRAM, w których dane przesyłane są na obydwu zboczach sygnału zegarowego. Oznacza to, że przy ustawionej częstotliwości pracy płyty głównej np. 133MHz pamięć ta pracuje efektywnie z podwojoną częstotliwością czyli 266MHz. RIMM RDRAM Opracowane przez kalifornijską firmę RAMBUS. Odczyt danych realizowany jest częściowo sekwencyjnie, co wynika z podzielenia matrycy DRAM na osiem jednakowych części. W jednym takcie zegarowym zostaje odczytana informacja tylko z pojedynczego bloku pamięci. Kolejne dane z następnego banku pobierane są przy późniejszych cyklach zegarowych. Po odczytaniu wszystkich ośmiu bitów dane są "wysyłane" na zewnątrz pamięci w postaci pojedynczego pakietu. Przy stosowanym obecnie 400 MHZ zegarze płyty głównej (efektywne 800 Mhz) i 16 bitowej szynie danych przepustowość Rambusów wynosi 1,6 GB/s (3,2 GB/s.). Olbrzymia szybkość pamięci zostaje jednak okupiona przedłużonym czasem dostępu do danych. -Dyski Twarde: Dyski twarde Niezawodność współczesnych dysków twardych wyraża się obecnie średnim czasem międzyuszkodzeniowym rzędu miliona godzin. Z pozoru wydaje się to bardzo wiele, ale gdy się bliżej przyjrzeć, bezpieczeństwo danych na dysku twardym jest co najmniej iluzoryczne. Milion godzin to przeszło 114 lat. Współczynnik MTBF (Mean Time Between Failures) wynoszący milion godzin oznacza nie tylko, że dysk powinien pracować bezawaryjnie przez tyle czasu - w uproszczeniu oznacza to, że spośród 1000 dysków w ciągu bieżącego roku przeszło 8 ma prawo ulec awarii! A jeśli nawet założymy, że dyski pracują zaledwie po 8 godzin dziennie, to i tak wśród tysiąca dysków musimy się liczyć z blisko trzema awariami w ciągu roku.

11 Awarie dysku mają różny charakter. Może to być uszkodzenie układów zapisu i odczytu, w tym złożonej elektroniki dysku, awaria układu napędowego czy układu pozycjonowania głowic, a wreszcie, co jest najczęściej spotykane, mechaniczne uszkodzenie nośnika magnetycznego na powierzchni któregoś z talerzy. Wszystkie dzieła ludzkiego geniuszu mają ograniczoną niezawodność. Zastanawia jednak fakt - w jaki sposób powstają mechaniczne uszkodzenia powierzchni dysku, jeśli głowice nie dotykają bezpośrednio tych powierzchni? Mimo relatywnie dużych rozmiarów, dyski twarde stanowią arcydzieła mechaniki precyzyjnej. Przy typowej gęstości zapisu, szerokość pojedynczej ścieżki zapisu wynosi zaledwie ok. 0,01 mm. Szerokość głowicy odczytującej, wykonanej jako element magnetorezystywny, wynosi ok. 80% szerokości ścieżki - to odpowiada ostrzu nieco tylko stępionej żyletki! Każde dotknięcie powierzchni dysku przez głowicę odpowiada dotknięciu takim właśnie ostrzem. Warstwa nośnika magnetycznego na powierzchniach talerzy dysków pokryta jest bardzo cienką warstwą lakieru ochronnego. W normalnych warunkach eksploatacji twardość powierzchni ochronnej najzupełniej wystarcza - start i lądowanie głowic wiążą się co prawda z przesuwaniem ich po powierzchni talerza, ale występujące naciski są za małe, by zarysować powierzchnię ochronną. Podczas pracy dysku głowice przesuwają się nad powierzchnią talerzy na "poduszce powietrznej" o wysokości kilkunastu mikrometrów, wytwarzanej dzięki ruchowi talerzy, a dopuszczalne nierówności powierzchni nie przekraczają 10% wysokości "lotu" głowicy. W takich warunkach nośnik dysku nie ma prawa ulec uszkodzeniu. Panuje powszechne przekonanie, że dysk nie działający jest odporny na wstrząsy i uderzenia. Tymczasem, co może być zaskakujące, źródłem większości uszkodzeń powierzchni roboczych dysku są właśnie wstrząsy i uderzenia, których napęd doznał w stanie spoczynku. W stanie spoczynku głowice leżą na wydzielonych obszarach powierzchni talerzy, zwanych strefą lądowania (landing zone), przyciśnięte do powierzchni przez odpowiedni układ sprężysty ramienia głowicy. Cóż się stanie, jeśli taki "zaparkowany" dysk dozna silnego, krótkotrwałego wstrząsu? Głowica oderwie się od powierzchni, wyginając sprężyste ramię, a następnie, w wyniku jego drgań, kilkakrotnie uderzy w powierzchnię, za każdym razem odbijając się od niej. Zwraca uwagę fakt, że głowica w takiej sytuacji nie uderza swoją powierzchnią, ale krawędzią! Twarda powierzchnia ochronna jest, niestety, zbyt krucha, by mogła to przy silniejszych wstrząsach wytrzymać - uderzająca głowica odłupuje drobne fragmenty ochronnego lakieru. Wydawać by się mogło, że nawet ewentualne uszkodzenie powierzchni w strefie lądowania nie powinno spowodować obniżenia sprawności dysku - przecież w tym obszarze nie ma żadnych danych. Rzeczywiście, ale powstałe tam drobne okruchy materiału przemieszczają się, wraz z powietrzem, po całym wnętrzu napędu. Drobne, ale wielokrotnie większe od grubości poduszki powietrznej, unoszącej głowicę. A jeśli któryś z nich dostanie się pomiędzy głowicę a powierzchnię wirującego talerza, następują kolejne drgania głowicy i jej ramienia oraz kolejne uderzenia głowicy - tym razem już w roboczą powierzchnię dysku! Oprócz uszkodzeń powierzchni, na tyle drobnych, że układy korekcji błędów wbudowane w elektronikę dysku, poradzą sobie z powodowanymi przez nie błędami, powstają jeszcze nowe okruchy. Im jest ich więcej, tym częściej zdarza im się wpadnięcie pod głowicę i tym częściej powstają nowe uszkodzenia i nowe drobiny. Proces degradacji wartości użytkowej dysku postępuje lawinowo, tym bardziej, że przy uszkodzonej powierzchni strefy lądowania przy każdym starcie i lądowaniu głowicy mogą powstawać kolejne

12 uszkodzenia. Na jakiego rodzaju wstrząsy narażony jest dysk od momentu opuszczenia taśmy produkcyjnej, do chwili, kiedy trafi do komputera? Co mu grozi po drodze, a czym możemy mu zaszkodzić sami? Odpowiedzi na te pytania może w pewnym stopniu dostarczyć zamieszczony rysunek - wynika z niego, że dysk zamontowany w komputerze jest względnie bezpieczny, nawet upuszczenie komputera na twarde podłoże nie powinno spowodować poważniejszych szkód Dużym zagrożeniem dla dysku jest również sam proces montażu komputera. W tej fazie łatwo "nabawić się" kłopotów na przyszłość. O uderzenie metalowym narzędziem wcale nietrudno - wystarczy "obsunięcie" ręki, uderzenie dyskiem o konstrukcję obudowy też może się zdarzyć. A jeśli ktoś ma pecha, to i o upadek dysku na twarde podłoże wcale nietrudno. Wszystkie te "gwałtowne zdarzenia" dysk znosi pozornie bez szwanku - po zmontowaniu komputera działa poprawnie i nic nie wskazuje na to, by cokolwiek mu dolegało Ból głowy producentów Uszkodzenia, których źródłem są wstrząsy, jakich doznał dysk w czasie między wyprodukowaniem a zamontowaniem w komputerze, stanowią według danych producentów przyczynę około 40% wszystkich awarii dysków twardych i przeszło 90% uszkodzeń powierzchni dysków. Lekarstwem na to stały się pewne zmiany w konstrukcji dysków, zmierzające do ograniczenia tego typu uszkodzeń. Zmiany te w większości przypadków sprowadzają się do odpowiednich rozwiązań konstrukcyjnych? najważniejsze jest tu wyeliminowanie drgań głowicy i jej wielokrotnego uderzania o powierzchnię po wstrząsie. Tego rodzaju rozwiązaniem jest, stosowany przez firmę Quantum, SPS (Shock Protection System). Również inni producenci od pewnego czasu zwracają uwagę na bezpieczeństwo dysku w czasie między opuszczeniem taśmy produkcyjnej a zainstalowaniem w komputerze, stosując własne rozwiązania, jak np. SeaShield Seagate. Obecnie stosuje się narzędzia które sprawdzają stan dysku. Ważną ich cechą jest zdolność do wykorzystywania w celach diagnostycznych specjalnych procedur, wbudowanych w oprogramowanie napędów. Przy bardzo skutecznych mechanizmach korekcji błędów, jakie są stosowane w układach odczytu, drobniejsze uszkodzenia pozostawałyby niezauważone - dopiero uszkodzenie uniemożliwiające poprawny odczyt mogłoby zostać zarejestrowane. Należy zwrócić uwagę na fakt, że eliminowanie wadliwych sektorów nie usuwa przyczyn ich uszkodzenia? jeśli wewnątrz obudowy znalazły się luźne okruchy z uszkodzonych powierzchni, to proces niszczenia będzie postępował. Dlatego większość wspomnianych systemów stosuje statystyczną ocenę liczby wykrytych mikrodefektów, umożliwiającą, przy regularnym stosowaniu programu testującego, dość efektywną ocenę aktualnego stanu dysku i jego "perspektyw na przyszłość".

13 -Napęd CD-ROM Napęd CD-ROM należy obecnie do standardowego wyposażenia każdego komputera osobistego. Większość najnowszych wersji programów oferowana jest właśnie na srebrnych krążkach. Nic w tym dziwnego pojemność tych nośników pamięci sięga około 700 megabajtów, co jest wielkością wystarczającą dla każdego programu dla Windows. Naturalnie istnieją także kolekcje clipartów i ze skanowanych zdjęć dostarczanych wraz z niektórymi programami na przykład pakietem do malowania i rysowania CorelDraw. W takich przypadkach wystarczą jednak dwa lub trzy dyski CD, a bez problemu znajdzie się miejsce nawet dla najobszerniejszych zbiorów grafiki. Dysk kompaktowy został opracowany na początku lat 80. Początkowo znajdował zastosowanie jedynie w przemyśle muzycznym, szybko zastępując miejsce czarnych płyt analogowych. Stąd właśnie uznawany był za medium służące do przechowywania danych dźwiękowych odtwarzanych za pomocą nowego typu urządzeń odtwarzaczy CD. Sytuacja znacznie się zmieniła, kiedy po raz pierwszy użyto płyt kompaktowych do przechowywania danych komputerowych. Dyski te nazwano CD-ROM-ami Wraz z rozwojem tej technologii osiągnięto w końcu możliwość zapisu informacji na płytach CD przy użyciu odpowiednich napędów CD-R (jednokrotnego zapisu) lub CD-RW (wielokrotnego zapisu). CD-ROM CD-ROM-y są zbudowane z kilku warstw. Jedna z nich przepuszcza światło, wewnętrzna jest nośnikiem danych, a znajdująca się za nią służy do odbijania strumienia lasera zależnie od informacji zapisanych na warstwie nośnika. Podobnie jak w analogowych płytach gramofonowych również w ich przypadku mamy do czynienia ze spiralą rozwijającą się od środka na zewnątrz i tak też odczytywane są zapisane na niej informacje. W jaki sposób dane trafiają na dysk CD? W przypadku dysków jedno lub wielokrotnego zapisu do zachowywania danych na dyskach używa się specjalnych napędów, tak zwanych nagrywarek CD-R względnie CD-RW Urządzenia te są wyposażone w mechanizm dysponujący laserem o zmiennej mocy. W trakcie zapisu danych moc lasera zostaje znacznie zwiększona. Wówczas odpowiednie miejsca warstwy nośnika pod wpływem podwyższonej temperatury są podgrzewane do tego stopnia, że powierzchnia dysku zostaje we właściwy sposób zniekształcona. Warstwa nośnika nie zostaje jednak przepalona na wylot, lecz zmodyfikowana, tak aby podczas odczytu strumień lasera o zmniejszonej mocy odpowiednio się odbijał zależnie od zapisanych w danym miejscu informacji. Wówczas światłoczuły czujnik rejestruje, czy wysyłane światło odbija się, czy nie i zamienia te informacje w dane zrozumiałe dla komputera zera i jedynki. Prędkość transferu danych zapisanych na CD-ROM-ach mierzy się z uwzględnieniem stałej wartości mnożnika: na przykład napęd CD-ROM o prędkości jest 48 razy szybszy od analogicznego 24-krotnej urządzenia pierwszej generacji. Modele generacji, a więc działające z pojedynczą pierwszej prędkością, to takie, które umożliwiały kilobajtów na sekundę. Nietrudno obliczyć, że odczyt 150 napędy o 32-krotnej prędkości, jakie rynku, umożliwiają odczyt informacji z mamy już na prędkością około 4,8 megabajta na sekundę. ZASADA DZIAŁANIA Dyski CD-ROM są tłoczone w specjalnej prasie, podobnie jak tradycyjne płyty gramofonowe. W ich przypadku matryca jest jednak wykonana ze szkła, a nie z metalu. Na sprasowanej poliwęglanowej warstwie nośnika tworzone są miniaturowe zagłębienia o wielkości tysięcznych milimetra. Kiedy promień lasera trafia na gładką powierzchnię dysku (tzw. land, czyli pole), odbija

14 się od niej i wraca do lasera, a dokładniej do fotodiody. Wówczas zostaje zamieniony w impuls elektryczny. Gdy zaś strumień padnie na zagłębienie w płycie (tzw. pit, czyli dół), światło nie wraca do diody i sygnał elektryczny nie powstaje. Przypomnijmy, że dane komputerowe są zapisywane w postaci zer i jedynek. Regularny ciąg występujących na przemian po sobie obu typów miejsc (raz pole, raz dół) oznacza wartość zero. Wartość jeden traktowana jest jako odstępstwo od tego i zostaje zinterpretowana, gdy na dysku pojawi się ciąg pól lub zagłębień. Wszystkie dyski optyczne - czy to CD-ROM - funkcjonują na tej samej zasadzie i są podobnie zbudowane. Składają się z czterech warstw: nośnika (1) wykonanego z tworzywa sztucznego na którym są przechowywane dane, warstwy aluminiowej odbijającej światło lasera, lakieru ochronnego oraz nadruku. W trakcie odczytu promień lasera (2) czytnika jest kierowany na warstwę z tworzywa sztucznego, przez którą przechodzi i trafia na cienką warstwę aluminium. Informacje na dyskach CD tworzą formę spirali biegnącej z środka na zewnątrz. Jej długość jest gigantyczna, gdyż po rozwinięciu wynosiła by siedem kilometrów. CD-R Dyski jednokrotnego zapisu, tak zwane CD-R (Recordable) nie są tłoczone. ane zapisuje się na nich przy użyciu lasera. Służą do tego specjalne urządzenia, tak zwane nagrywarki CD-R. Ich laser "wypala" w temperaturze około 300 stopni Celcjusa wskazane przez użytkownika dane w postaci ciągu pól i zagłębień w warstwie tworzywa sztucznego. Kiedy warstwa ta zostanie podgrzana do wysokiej temperatury, w danym miejscu dochodzi do reakcji chemicznej, z którą wiąże się również zmiana kierunku odbicia światła lasera podczas późniejszego odczytu danych. Kiedy więc umieścimy dysk w napędzie czytnika, laser będzie się odbijał od zmienionej powierzchni zgodnie z zapisanymi na niej informacjami (układem pól i zagłębień). Stąd dyski CD-R znakomicie nadają się do zastosowań domowych. Można na nich rejestrować wybrane przez siebie pliki - danych czy programów, i to w dużej ilości. Płyty te mają pojemność około MB, co przy niskiej cenie (kilka złotych za dysk) oznacza niezwykle atrakcyjną alternatywę wobec innych nośników danych. CD-RW W przeciwieństwie do nich kolejna ulepszona wersja dysków optycznych CD-RW - pozwala na wielokrotny zapis danych (do tysiąca razy). Zachowywanie na nich informacji wygląda niezwykle prosto, gdyż używając techniki przeciągnij-i-upuść możemy zwyczajnie kopiować lub przenosić pliki na dysk. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu nowej struktury płyty i opracowaniu nośnika o odmiennych właściwościach chemicznych pozwalających zmieniać własności raz już wypalonego punktu pod wpływem światła. Do tego z kolei potrzebny jest laser o zmiennej mocy. W przeciwieństwie do lasera wykorzystywanego w napędach CD-R dysponującego jedynie bardzo niskim natężeniem do odczytu danych i bardzo silnym do gwałtownego miejscowego podniesienia temperatury warstwy głównej, urządzenia CD-RW są wyposażone w laser o średniej mocy, co przy odpowiednim składzie chemicznym nośnika umożliwia przewracanie jego stanu początkowego. DVD DVD (Digital Video Disk lub Digital Versatile Disk) to zwiastun nowej ery nośników - i to nie

15 tylko danych komputerowych, ale także audio i wideo. Dysk DVD przypomina wyglądem i rozmiarami zwykłą płytę CD. Funkcjonuje również na podobnej zasadzie, chodź zależnie od typu oferuje nawet 26 razy wyższą pojemność. Aby to umożliwić, umieszczono ścieżki danych znacznie bliżej siebie, niż ma to miejsce w przypadku tradycyjnych kompaktów, a także dwukrotnie zmniejszono minimalną długość obszarów zagłębień (pit). Ponadto dyski DVD o wyższych pojemnościach (od 9,4GB) są zapisywane dwustronnie, zaś dysk 17-gigabajtowy jest wyposażony w dwie warstwy nośnika, na którym są zapisywane dane. W przyszłości płyty DVD powinny wyprzeć z rynku płyty kompaktowe i taśmy wideo. Będzie to możliwe przede wszystkim dzięki zachowaniu zgodności w dół, a więc z poprzednimi typami dysków CD. Dyski DVD można podzielić na kilka typów: ze względu na pojemność - od 4,7-19GB, oraz przeznaczone - do zapisu danych komputerowych, dźwięku i filmu. Wśród nośników danych komputerowych niezwykle interesujący jest standard DVD-RAM oznaczający dyski o pojemności 4,7GB do wielokrotnego zapisu. Warto dodać, że istnieją też dyski działające analogicznie jak CD-R (DVD-R) oraz CD-RW (DVD-RW). -Karta dźwiękowa Karty dźwiękowe Dwadzieścia lat temu, kiedy pojawił się pierwszy komputer, jedynym dźwiękiem jaki potrafił z siebie wydobyć był elektroniczny pisk. Od tamtej pory sytuacja się zmieniła. Komputer stał się centrum rozrywki, zastępuje telewizję, magnetofon, radio. Każdy nowy komputer zawiera kartę muzyczną albo zintegrowaną z płytą główną albo włożoną oddzielnie w złącze PCI. Karta muzyczna okazuje się bardzo przydatnym urządzeniem o wielorakich zastosowaniach. Może miłym dźwiękiem przywitać nas po włączeniu komputera, lub umilić czas spędzony przy komputerze przyjemną muzyką, lub wygenerować wspaniałe odgłosy zastosowane w grach i filmach DVD. Wszystkie karty dźwiękowe, oprócz odtwarzania cyfrowej muzyki, mają wbudowane syntezatory. Z ich pomocą możemy tworzyć muzykę na swoich komputerach, ale także odtwarzać gotowe utwory. Jeszcze kilka lat temu karty dźwiękowe produkowane były ze złączem ISA. Wszystkie nowe karty muzyczne produkowane są już wyłącznie ze złączem przeznaczonym dla magistrali PCI. PCI zapewnia znacznie wyższy transfer danych, nawet do 132 MB/s (ISA - ok. 6 MB/s). Oznacza to, że karta dźwiękowa PCI może jednocześnie odtwarzać wiele potoków dźwiękowych. Nowe modele kart mają także co najmniej 16-bitowe przetworniki cyfrowo-analogowe (CA) oraz analogowo-cyfrowe (AC). Od czterech lat karty muszą spełniać tzw. specyfikację AC97, która określa minimalny SNR (Signal to Noise Ratio) na poziomie 85 db, choć w praktyce jest to nieco mniej. Kupując nową kartę muzyczną na magistrali PCI możemy być pewni że szum nie będzie słyszalny. Kolejnym parametrem określającym karty dźwiękowe jest częstotliwość próbkowania. Stare karty Sound Blaster osiągały wartości od 11 do 22 khz, jednak dzisiejszym minimum jest 44,1 khz. Chociaż coraz częściej spotyka się jeszcze wyższe wartości - 48, a nawet 52 khz. Sampling Pojęciem sampling określa się digitalizację fragmentów dźwiękowych. Decydujący wpływ na jakość nagrania ma rozdzielczość digitalizacji. Starsze karty zapisują dźwięk w trybie 8 bitowym, co pozwala na rozróżnienie tylko 256 różnych wartości dźwięku. Z uwagi na fakt, że taki zakres jest zbyt mały, by uzyskać dobrą jakość, nowsze karty pracują z rozdzielczością 16 bitową lub 20 bitową. W przypadku nagrań stereofonicznych każdy pojedynczy dźwięk (sample) jest więc zapisywany na 4 bajtach. Takie rozwiązanie pozwala na rozróżnienie różnych wartości dla każdego kanału stereo, dzięki czemu generowany dźwięk ma już naturalne brzmienie o jakości hi-

16 fi. Równie istotna jest szybkość próbkowania (samplingu), czyli częstotliwość z jaką generowane są kolejne 16 bitowe sekwencje. Im częściej jest próbkowany oryginalny dźwięk, tym wyższa jest jakość uzyskiwanego nagrania. Częstotliwość samplingu rzędu 8 khz odpowiada w przybliżeniu poziomowi jakości rozmowy telefonicznej natomiast do uzyskania jakości płyty CD potrzebna jest częstotliwość 44 khz. W przypadku nagrań stereofonicznych objętość zapisywanych danych ulega podwojeniu. Jednominutowe nagranie klasy hi-fi bez kompresji danych zajmuje więc ponad 10 MB (44000 x 4 bajty x 60 sekund). Jeszcze większą objętość mają dane uzyskane w wyniku miksowania (mieszania) próbek. Niektóre gry oferują możliwość definiowania kilku różnych dźwięków. Dzięki temu można na przykład słuchać podczas gry odgłosów kilku przeciwników jednocześnie. Zadania tego nie wykonuje jednak karta dźwiękowa, lecz procesor komputera co negatywnie wpływa na płynność działania samej gry. Maksymalną liczbę dostępnych głosów warto więc wykorzystywać tylko na bardzo szybkich komputerach. Synteza FM Karty muzyczne nie tylko nagrywają i odtwarzają gotowe dźwięki, lecz również tworzą je samodzielnie za pomocą syntezy FM (modulacji częstotliwości). Pierwszym chipem muzycznym wykorzystującym syntezę FM był układ OPL2 firmy Yamaha. Chip ten nie był przeznaczony dla komputerów, lecz podobnie jak OPL1 został opracowany pod kątem organów elektronicznych. Gdy jednak model OPL2 odniósł ogromny sukces rynkowy, firma Yamaha skonstruowała specjalnie dla kart dźwiękowych kolejny układ - OPL3. Początkowo na rynku dostępne były tylko dwa chipy FM (OPL 2 i 3), ale w 1995 r patent na syntezę modulacji częstotliwości uległ przedawnieniu. Od tego czasu na kartach dźwiękowych instaluje się różne chipy, w większości kompatybilne z OPL3, a więc również ze standardem Sound Blaster. Wszystkie układy FM działają na tej samej zasadzie: za pomocą prostych funkcji matematycznych generują krzywe drgań, które tylko w przybliżeniu imitują działanie oryginalnych instrumentów muzycznych. W każdym przypadku umożliwiają jednak odtwarzanie plików MIDI. Pliki te - podobnie jak tradycyjna partytura - zawierają bowiem tylko opisy dźwięków instrumentów i efektów, a nie autentyczne dźwięk. Synteza WT (wavetable) Z uwagi na sztuczne brzmienie generowanych dźwięków synteza FM nie nadaje się do zastosowań profesjonalnych. Z tego też względu producenci sprzętu opracowali technikę syntezy wavetable (WT), znanej pod nazwą PCM (Pulse Code Modulation) lub AWM (Advanced Wave Memory). Zasada działania syntezy WT jest bardzo prosta. W celu uzyskania na przykład brzmienia gitary chip muzyczny nie generuje sztucznego dźwięku, lecz odtwarza oryginalny dźwięk instrumentu, nagrany wcześniej w studiu. W praktyce nie ma możliwości zapisania w pamięci wszystkich dźwięków generowanych przez 128 instrumentów MIDI. Chip muzyczny musi więc często obliczać wysokość i długość dźwięków na podstawie wzorcowych próbek. Z zadaniem tym poszczególne karty WT radzą sobie bardzo różnie. W niektórych modelach można np. uzyskać lepsze brzmienie instrumentów smyczkowych w innych instrumentów dętych. Naprawdę dobre brzmienie dla wszystkich odmian muzyki oferują jak dotąd tylko drogie karty profesjonalne. MIDI Koncepcja cyfrowego złącza instrumentów muzycznych (MIDI), wprowadzona we wczesnych latach 80, zrewolucjonizowała rynek, przerastając z czasem oczekiwania swych twórców. MIDI pozwala na wymianę informacji i synchronizację sprzętu muzycznego za pomocą standardowych

17 komunikatów, tworząc spójny system sterowania zestawem muzycznym. Komunikaty MIDI mogą być proste (np. włącz dźwięk pianina na 5 sekund), lub złożone (np. zwiększyć napięcie wzmacniacza VCA w generatorze 6, aby dopasować częstotliwość do generatora nr 1). Należy tutaj pamiętać, że MIDI nie przesyła dźwięku lecz informacje o nim. Posiadając w komputerze kartę dźwiękową FM czy też WT, mamy, praktycznie rzecz biorąc, do czynienia z modułem brzmieniowym syntezatora muzycznego. Komunikację z owym modułem zapewnia port MIDI oraz programy zwane sekwencerami. Sekwencery umożliwiają też edycję zapisu cyfrowego MIDI w postaci standardowych plików (z rozszerzeniem MID). Specyfikacja MIDI umożliwia sterowanie 16 urządzeniami MIDI jednocześnie. Sekwencer łączy funkcję magnetofonu wielośladowego i pulpitu mikserskiego. Poszczególne partie instrumentów nagrywa się na ścieżkach (może ich być 128 i więcej). Niezaprzeczalną zaletą MIDI jest oszczędność pamięci - skoro przesyłane są tylko dane dotyczące dźwięku, minuta muzyki wymaga zaledwie około 20 KB danych. MIDI ma pod tym względem ogromną przewagę nad cyfrową techniką zapisu dźwięku, przetworzonego przez konwertery analogowo-cyfrowe na twardym dysku. Pierwszą implementacją standardu MIDI na pecetowej platformie był interfejs MPU-401 firmy Roland, później pojawiła się specyfikacja MT32, wreszcie General MIDI, wprowadzający jednolity rozkład brzmień. DirectSound Obecnie standardem jest interfejs programowania aplikacji DirectSound oraz DirectSound3D dla Windows 9x. Każda aplikacja pisana pod DirectSound czy DirectSound3D będzie poprawnie działała na każdej karcie muzycznej ze sterownikami dla Windows zgodnymi ze standardem DirectSound. Dzięki temu producenci kart dźwiękowych mogą wyposażać je w dużo innowacji (standard Sound Blaster hamował rozwój kart muzycznych). Nowym trendem w kartach dźwiękowych jest wyposażanie procesorów dźwięku w procesory efektów. Przez efekty rozumie się dodawanie do dźwięku pogłosu (reverb), echa czy opóźnień (delay). Proste procesory dźwiękowe wyposażono w niewielki bufor pamięci, za pomocą którego łatwo uzyskać echo czy pogłos. Jednak najlepsze efekty dają tak naprawdę procesory sygnałowe DSP (Digital Signal Processor). Procesory te charakteryzują się ogromną mocą obliczeniową, więc odpowiednio oprogramowane mogą pełnić wiele różnych zadań. Mogą być odpowiedzialne m.in. za syntezę wavetable. Systemy dźwięku przestrzennego A3D system dźwięku pozycjonowanego opracowany przez firmę Aureal na potrzeby NASA, a potem przeniesiony na platformę PC. A3D wykorzystuje szereg filtrów: HRTF, IID, ITD i symuluje m.in. efekt Dopplera. Umożliwia uzyskanie rewelacyjnych efektów na słuchawkach - precyzyjnie możemy określić źródło dźwięku w przestrzeni. Choć wielu producentów dostarcza bibliotekę A3D.DLL mającą zapewnić ich kartom zgodność z A3D, to najlepsze efekty uzyskuje się na procesorach Vortex (AU8820) firmy Aureal. A3D 2.0 rozszerzenie systemu A3D o możliwość wykorzystania czterech głośników oraz o technologię śledzenia drogi dźwięku, wavetracing. Wavetracing tworzy wirtualny wygląd otoczenia, w którym słuchamy dźwięku i symuluje odbicia i pochłaniania dźwięku przez przeszkody (np. ściany), z uwzględnieniem materiału, z którego są one zbudowane. Na razie A3D 2.0 wspierany jest tylko przez układ Vortex 2 (AU3380). C3D

18 system dźwięku przestrzennego dedykowany dla systemów dwugłośnikowych opracowany przez firmę C-Media na potrzeby jej układów (między innymi CMI8738). Wzorowany na A3D, korzysta z filtrów HRTF, jednak nie jest aż tak dobry. DirectSound3D składnik pakietu DirectX. System jest dość stary i mało zaawansowany, jednak gwarantuje dużą zgodność. Obecnie prawie każda karta muzyczna oraz aplikacja (czyli gra) korzysta z DirectSound3D. EAX Environmental Audio Extensions (rozszerzenia środowiskowe) to rozszerzenia DirectSound3D opracowane przez firmę Creative Labs. Określają charakterystykę otoczenia, na podstawie której do całego dźwięku dodają odpowiednio modulowany pogłos i echo. Dzięki temu mamy wrażenie, że jesteśmy w jaskini, pod wodą czy w piwnicy. EAX 2.0 najnowsza wersja EAX, wprowadzona wraz z pakietem Live!Ware 2.0 dla kart Sound Blaster Live!. Poszerza EAX o poprawione filtry HRTF i ITD, dzięki którym lepiej ma symulować pozycjonowanie dźwięku w przestrzeni (zwłaszcza w osi pionowej). Dodatkowo dodaje symulację odbić i pochłaniania, chociaż nie dających tak dobrych efektów, jak A3D 2.0. FocalPoint3D system dźwięku trójwymiarowego wykorzystywany w kartach muzycznych Gravis UltraSound, dziś już prawie niespotykany. Qsound system dźwięku poszerzający bazę stereo opracowany przez firmę Qsound Labs. Obsługiwany między innymi przez układy ForteMedia, jednak nie znalazł szerszego poparcia w programach czy grach. SRS podobnie jak Qsound, SRS poszerza bazę stereo. Obsługiwany przez chip Crystal CX4237 (m.in. na kartach Sound Track 128), jednak bardzo trudno znaleźć aplikację z obsługą dźwięku SRS. -Karty sieciowe: Karta sieciowa Karta sieciowa to urządzenie odpowiedzialne za wysyłanie i odbieranie danych w sieciach LAN. Każdy komputer, który ma korzystać z dobrodziejstw sieci, powinien być wyposażony w taką kartę. Każda karta jest przystosowana tylko do jednego typu sieci (np. Ethernet) i posiada niepowtarzalny

19 numer, który identyfikuje zawierający ją komputer. Przydziela go międzynarodowa instytucja pod nazwą IEEE. Każdemu producentowi przypisuje ona odpowiedni kod i zakres liczbowy. Wytwórca interfejsu Ethernet tworzy niepowtarzalny adres o długości 48-bitów, zwany często adresem sprzętowym lub adresem fizycznym. Adres ten jest nazywany również adresem sterowania dostępem do medium - Media Access Control (MAC). Karty sieciowe określane są mianem NIC (ang. Network Interface Card). Na samym początku istnienia sieci NIC była płytą wypełnioną układami scalonymi, połączonymi w taki sposób, by dostarczyć wymagane funkcje. Obecnie interfejs ten jest zazwyczaj umieszczony w pojedynczej kości, zawierającej wszystkie wymagane funkcje, włączając w to protokół MAC. Kości interfejsów są tak zaprojektowane, by umożliwić pracę z pełną prędkością systemu. Jednak karta sieciowa jest tylko jednym z całej grupy elementów, które muszą współdziałać, aby umożliwić pracę usługom sieciowym. Na to, jak wiele ramek dany komputer może wysłać i odebrać w określonym czasie, mają wpływ różne elementy. Jest to między innymi szybkość, z jaką może odpowiedzieć na sygnał z układu interfejsu sieciowego twój system komputerowy oraz liczba dostępnych buforów do przechowywania ramek. Bardzo istotna jest również wydajność oprogramowania sterownika karty sieciowej. Zrozumienie tego jest bardzo ważne. Na przykład wszystkie kości interfejsów sieciowych mogą nadawać i odbierać ramki z pełną prędkością ramkową obsługiwanego sytemu medium. Jednak całkowita wydajność sytemu komputerowego, pamięć buforów oraz oprogramowanie współpracujące z kartą sieciową nie są określone w żadnym standardzie. Obecnie duża liczba komputerów ma nawet większą wydajność od tej wymaganej do odbierania i wysyłania stałego strumienia ramek z maksymalną prędkością ramkową systemu Ethernet 10 lub 100 Mbps. Wolniejsze komputery o mniejszej wydajności interfejsów sieci Ethernet i z niewystarczającymi buforami mogą nie pracować z pełną prędkością ramkową. Kiedy ramki nie są potwierdzane i odczytywane przez komputer, wówczas interfejs po prostu je odrzuca. Jest to dopuszczalne zachowanie, o ile dotyczy standardu, ponieważ nie próbowano zestandaryzować wydajności komputerów. INTERFEJSY KART SIECIOWYCH Karta sieciowa to urządzenie łączące komputer z siecią komputerową zawierające dwa interfejsy, jeden do połączenia z siecią:

20 RJ-45: AUI: BNC: SC: ST: i drugi interfejs, do połączenia z komputerem: ISA: ISA to rodzaj gniazda rozszerzeń a także rodzaj magistrali danych w komputerach klasy PC. Jest to technologia 16-bitowa (w odróżnieniu od PCI, która może przesyłać dane 32- i 64-bitowe). W związku z tym technologia ta jest obecnie przestarzała, lecz większość płyt głównych nadal jest wyposażona w złącza ISA, gdyż na rynku wciąż istnieje wiele kart rozszerzeń obsługujących ten standard.

21 PCI: Karty PCI pozbawione są zworek i przełączników i są konfigurowane programowo PCMCIA: Karty PCMCIA, są małymi, peryferyjnymi elementami systemu, które instaluje się w gniazdach PC Card wbudowanych w notebookach. Ponieważ karty tego typu są zbyt małe, by w ich obudowie zmieściło się którekolwiek ze standardowych złączy, gniazda te są umieszczone w osobnej jednostce, zwanej MAU (Media Access Unit). USB: Nowością godną uwagi są karty podłączane do magistrali USB. Aby je zainstalować, nie trzeba nawet rozkręcać komputera, wystarczy umieścić je w odpowiednim gnieździe. BUDOWA KART SIECIOWYCH Obecnie produkowane karty sieciowe mają wbudowany własny procesor, co umożliwia przetwarzanie niektórych danych bez angażowania głównego procesora oraz własną pamięć RAM, która pełni rolę bufora w przypadku, gdy karta nie jest w stanie przetworzyć napływających z dużą szybkością danych. Niektóre współcześnie produkowane karty posiadają także możliwość podłączenia programowalnej pamięci Remote Boot PROM, pozwalającej na załadowanie systemu operacyjnego z sieciowego serwera. Karta oznaczona przydomkiem Combo posiada równocześnie interfejsy wyjściowe: UTP, BNC i złączem AUI (nigdy nie mogą one działać równocześnie!!!). Rozróżnia się karty pracujące z prędkościami 10 Mbps, 100 Mbps i 1Gbps, oraz takie które mogą automatycznie wykrywać prędkość sieci i dostosowywać się do niej. Nowoczesne karty wyposażone są w szereg rozwiązań, zwiększających wydajność i ułatwiających pracę administratorów. Można tu wymienić funkcję Remote Wake-On, umożliwiającą zdalne włączenie komputera. Choć w zasadzie tego samego typu karty sieciowe można stosować w serwerach, istnieją też

22 specjalne karty serwerowe. Należą do nich na przykład karty wieloportowe, pozwalające zmniejszyć liczbę zajętych złączy PCI. Widok kart sieciowych dla serwera z dwoma oraz czterema portami. ROZWIĄZANIA TECHNICZNE STOSOWANE W KARTACH SIECIOWYCH Głównym zadaniem karty sieciowej jest transmisja i rozszyfrowywanie informacji biegnących łączami komunikacyjnymi. Przesyłanie danych rozpoczyna się od uzgodnienia parametrów transmisji pomiędzy stacjami (np. prędkość, rozmiar pakietów). Następnie dane są przekształcane na sygnały elektryczne, kodowane, kompresowane i wysyłane do odbiorcy. Jego karta dokonuje ich deszyfracji i dekompresji. Tak więc karta odbiera i zamienia pakiety na bajty zrozumiałe dla procesora stacji roboczej. Poza tym karta sieciowa może pełnić funkcję wspomagającą zarządzanie pracą sieci, o ile posiada możliwość obsługi specjalnego protokołu (np. SNMP 2), służącego do wzajemnego komunikowania się urządzeń sieciowych. Przesyłanie informacji z karty do systemu może się odbywać na cztery różne sposoby: Bezpośredni dostęp do pamięci (DMA Direct Memory Access), dane przesyłane są do pamięci za pomocą kontrolera DMA (zainstalowanego na płycie głównej komputera) i nie obciążają procesora, Bus mastering, ulepszona forma DMA; karta przejmuje kontrolę nad szyną danych komputera i wpisuje dane bezpośrednio do pamięci (karta wykorzystuje w tym momencie własny kontroler DMA) nie obciążając przy tym procesora. Jest to obecnie najszybsze rozwiązanie, Współdzielona pamięć karty, dane umieszczane są w pamięci karty, którą to pamięć procesor uznaje za część pamięci operacyjnej systemu. Współdzielona pamięć komputera, dane umieszczane są w wydzielonej części pamięci operacyjnej komputera, którą także wykorzystuje procesor karty sieciowej. Instalacja złączników modularnych: Aby zainstalować złącznik modularny należy: Przyciąć koniec kabla;

Spis Treści. Co to jest? Budowa Próbkowanie Synteza FM Synteza WT MIDI

Spis Treści. Co to jest? Budowa Próbkowanie Synteza FM Synteza WT MIDI Karta dźwiękowa Spis Treści Co to jest? Budowa Próbkowanie Synteza FM Synteza WT MIDI Karta dźwiękowa Komputerowa karta rozszerzeń, umożliwiająca rejestrację, przetwarzanie i odtwarzanie dźwięku. Poprawnym

Bardziej szczegółowo

Komputerowa pamięć. System dziesiątkowego (decymalny)

Komputerowa pamięć. System dziesiątkowego (decymalny) Komputerowa pamięć 1b (bit) - to najmniejsza jednostka informacji w której można zapamiętać 0 lub 1 1B (bajt) - to 8 bitów tzw. słowo binarne (zapamiętuje jeden znak lub liczbę z zakresu od 0-255) 1KB

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo

1. Budowa komputera schemat ogólny.

1. Budowa komputera schemat ogólny. komputer budowa 1. Budowa komputera schemat ogólny. Ogólny schemat budowy komputera - Klawiatura - Mysz - Skaner - Aparat i kamera cyfrowa - Modem - Karta sieciowa Urządzenia wejściowe Pamięć operacyjna

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 10 Pamięć zewnętrzna Dysk magnetyczny Podstawowe urządzenie pamięci zewnętrznej. Dane zapisywane i odczytywane przy użyciu głowicy magnetycznej (cewki). Dane zapisywane

Bardziej szczegółowo

Architektura komputera Składamy komputer

Architektura komputera Składamy komputer Architektura komputera Składamy komputer 1 Społeczeństwo informacyjne Społeczeństwo charakteryzujące się przygotowaniem i zdolnością do użytkowania systemów informatycznych, skomputeryzowane i wykorzystujące

Bardziej szczegółowo

Komputer IBM PC niezależnie od modelu składa się z: Jednostki centralnej czyli właściwego komputera Monitora Klawiatury

Komputer IBM PC niezależnie od modelu składa się z: Jednostki centralnej czyli właściwego komputera Monitora Klawiatury 1976 r. Apple PC Personal Computer 1981 r. pierwszy IBM PC Komputer jest wart tyle, ile wart jest człowiek, który go wykorzystuje... Hardware sprzęt Software oprogramowanie Komputer IBM PC niezależnie

Bardziej szczegółowo

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1 RODZAJE PAMIĘCI RAM Cz. 1 1 1) PAMIĘĆ DIP DIP (ang. Dual In-line Package), czasami nazywany DIL - w elektronice rodzaj obudowy elementów elektronicznych, głównie układów scalonych o małej i średniej skali

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego. Komputer (z ang. computer od łac. computare obliczać, dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor Plan wykładu 1. Pojęcie podsystemu graficznego i karty graficznej 2. Typy kart graficznych 3. Budowa karty graficznej: procesor graficzny (GPU), pamięć podręczna RAM, konwerter cyfrowo-analogowy (DAC),

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST KARTA GRAFICZNA.

CZYM JEST KARTA GRAFICZNA. Karty Graficzne CZYM JEST KARTA GRAFICZNA. Karta graficzna jest kartą rozszerzeń, umiejscawianą na płycie głównej poprzez gniazdo PCI lub AGP, która odpowiada w komputerze za obraz wyświetlany przez monitor.

Bardziej szczegółowo

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych parametrów, tym szybszy dostęp do komórek, co przekłada się

Bardziej szczegółowo

Temat 2. Logiczna budowa komputera.

Temat 2. Logiczna budowa komputera. Temat 2. Logiczna budowa komputera. 01.03.2015 1. Opis i schemat logicznej budowy komputera (rys. 28.4, ilustracje budowy komputera z uwzględnieniem elementów składowych, głównych podzespołów, procesami

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI MULTIMEDIALNE

TECHNIKI MULTIMEDIALNE Studia Podyplomowe INFORMATYKA TECHNIKI MULTIMEDIALNE dr Artur Bartoszewski Karty dźwiękowe Karta dźwiękowa Rozwój kart dźwiękowych Covox Rozwój kart dźwiękowych AdLib Rozwój kart dźwiękowych Gravis Ultrasound

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje. cią pracy, wielkości wyświetlan. cią obrazu, wietlaną rozdzielczości. częstotliwo. wieŝania obrazu.

Ogólne informacje. cią pracy, wielkości wyświetlan. cią obrazu, wietlaną rozdzielczości. częstotliwo. wieŝania obrazu. Karty graficzne Ogólne informacje Karta rozszerzeń,, umiejscawiana na płycie p głównej poprzez gniazdo PCI lub AGP odpowiada w komputerze za obraz wyświetlany wietlany przez monitor. Karty graficzne róŝnir

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Rozwój architektury komputerów klasy PC

Architektura Systemów Komputerowych. Rozwój architektury komputerów klasy PC Architektura Systemów Komputerowych Rozwój architektury komputerów klasy PC 1 1978: Intel 8086 29tys. tranzystorów, 16-bitowy, współpracował z koprocesorem 8087, posiadał 16-bitową szynę danych (lub ośmiobitową

Bardziej szczegółowo

8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE.

8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE. 8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE. Magistrala (ang. bus) jest ścieżką łączącą ze sobą różne komponenty w celu wymiany informacji/danych pomiędzy nimi. Inaczej mówiąc jest to zespół

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian BUDOWA KOMPUTERA Monika Słomian Kryteria oceniania O znam podstawowe elementy zestawu komputerowego O wiem, jakie elementy znajdują się wewnątrz komputera i jaka jest ich funkcja O potrafię wymienić przykładowe

Bardziej szczegółowo

Podzespoły Systemu Komputerowego:

Podzespoły Systemu Komputerowego: Podzespoły Systemu Komputerowego: 1) Płyta główna- jest jednym z najważniejszych elementów komputera. To na niej znajduje się gniazdo procesora, układy sterujące, sloty i porty. Bezpośrednio na płycie

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Płyty główne rodzaje. 1. Płyta główna w formacie AT

Płyty główne rodzaje. 1. Płyta główna w formacie AT Płyty główne rodzaje 1. Płyta główna w formacie AT Jest formatem płyty głównej typu serwerowego będącej następstwem płyty XT o 8-bitowej architekturze. Została stworzona w celu obsługi 16-bitowej architektury

Bardziej szczegółowo

RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC,

RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC, RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC, zapoczątkowana przez i wstecznie zgodna z 16-bitowym procesorem

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

CD-ROM x1 przesyła dane z prędkością150kb/s. Większy mnożnik jest wielokrotnościąprędkości podstawowej. Stosuje się stałą prędkość kątowa CAV.

CD-ROM x1 przesyła dane z prędkością150kb/s. Większy mnożnik jest wielokrotnościąprędkości podstawowej. Stosuje się stałą prędkość kątowa CAV. Odtwarzacze CD CD CD-ROM x1 przesyła dane z prędkością150kb/s. Większy mnożnik jest wielokrotnościąprędkości podstawowej. Stosuje się stałą prędkość kątowa CAV. Wymiary płyty Płyta CD posiada 12cm średnicy.

Bardziej szczegółowo

Twardy dysk. -urządzenie pamięci masowej

Twardy dysk. -urządzenie pamięci masowej Twardy dysk -urządzenie pamięci masowej Podstawowe wiadomości: Dysk twardy jeden z typów urządzeń pamięci masowej wykorzystujących nośnik magnetyczny do przechowywania danych. Nazwa "dysk twardy" (hard

Bardziej szczegółowo

Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, z bitów. Oznaczana jest literą B.

Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, z bitów. Oznaczana jest literą B. Jednostki informacji Bajt (Byte) - najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, składająca się z bitów. Oznaczana jest literą B. 1 kb = 1024 B (kb - kilobajt) 1 MB = 1024 kb (MB -

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do podręcznika Urządzenia techniki komputerowej do rozdziału 5. Płyta główna i jej składniki. Test nr 5

Materiały dodatkowe do podręcznika Urządzenia techniki komputerowej do rozdziału 5. Płyta główna i jej składniki. Test nr 5 Materiały dodatkowe do podręcznika Urządzenia techniki komputerowej do rozdziału 5. Płyta główna i jej składniki Test nr 5 Test zawiera 63 zadania związane z treścią rozdziału 5. Jest to test zamknięty,

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa Parametry techniczne

Lp. Nazwa Parametry techniczne Załącznik do Zaproszenia Nr sprawy 1/N/2012 Opis Przedmiotu Zamówienia Przedmiotem zamówienia jest dostawa stacjonarnych zestawów komputerowych oraz komputerów przenośnych wraz z oprogramowaniem o parametrach

Bardziej szczegółowo

Procesory. Schemat budowy procesora

Procesory. Schemat budowy procesora Procesory Procesor jednostka centralna (CPU Central Processing Unit) to sekwencyjne urządzenie cyfrowe którego zadaniem jest wykonywanie rozkazów i sterowanie pracą wszystkich pozostałych bloków systemu

Bardziej szczegółowo

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie)

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Sprzęt komputerowy 2. Autor prezentacji: 1 prof. dr hab. Maria Hilczer

Sprzęt komputerowy 2. Autor prezentacji: 1 prof. dr hab. Maria Hilczer Sprzęt komputerowy 2 Autor prezentacji: 1 prof. dr hab. Maria Hilczer Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 2 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący

Bardziej szczegółowo

Dydaktyka Informatyki budowa i zasady działania komputera

Dydaktyka Informatyki budowa i zasady działania komputera Dydaktyka Informatyki budowa i zasady działania komputera Instytut Matematyki Uniwersytet Gdański System komputerowy System komputerowy układ współdziałania dwóch składowych: szprzętu komputerowego oraz

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera: Jednostka centralna. Klawiatura Urządzenia peryferyjne

Budowa komputera: Jednostka centralna. Klawiatura Urządzenia peryferyjne Budowa komputera: Jednostka centralna Monitor Klawiatura Urządzenia peryferyjne Płyta główna Procesor Pamięć RAM i ROM Karty rozszerzeń Obudowa Płyta główna Prostokątna płyta (serce hardwarowe komputera)

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna komputera

Pamięć operacyjna komputera Pamięć operacyjna komputera Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera KROK PO KROKU! Opis wszystkich części komputera w sposób zrozumiały dla nowatorów

Budowa komputera KROK PO KROKU! Opis wszystkich części komputera w sposób zrozumiały dla nowatorów Budowa komputera KROK PO KROKU! Opis wszystkich części komputera w sposób zrozumiały dla nowatorów Poszczególne podzespoły komputera 1. Monitor 2. Płyta główna 3. Procesor 4. Gniazda kontrolerów dysków

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera Test wiedzy z UTK Dział 1 Budowa i obsługa komputera Pytanie 1 Który z elementów nie jest niezbędny do pracy z komputerem? A. Monitor B. Klawiatura C. Jednostka centralna D. Drukarka Uzasadnienie : Jednostka

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej Technologia informacyjna Urządzenia techniki komputerowej System komputerowy = hardware (sprzęt) + software (oprogramowanie) Sprzęt komputerowy (ang. hardware) zasoby o specyficznej strukturze i organizacji

Bardziej szczegółowo

Budowa Komputera część teoretyczna

Budowa Komputera część teoretyczna Budowa Komputera część teoretyczna Komputer PC (pesonal computer) jest to komputer przeznaczony do użytku osobistego przeznaczony do pracy w domu lub w biurach. Wyróżniamy parę typów komputerów osobistych:

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Publiczne Technikum Informatyczne Computer College w Koszalinie

Publiczne Technikum Informatyczne Computer College w Koszalinie PYTANIA KONKURS INFORMATYCZNY Informatyka, Informacja, Infostrada 3 x i II edycja z marca 2016 roku Strona 1 1. Program komputerowy z licencją Shareware upoważnia między innymi do: a) rozpowszechniania

Bardziej szczegółowo

Na płycie głównej znajduje się szereg różnych typów złączy opracowanych według określonego standardu gwarantującego że wszystkie urządzenia

Na płycie głównej znajduje się szereg różnych typów złączy opracowanych według określonego standardu gwarantującego że wszystkie urządzenia Magistrale PC Na płycie głównej znajduje się szereg różnych typów złączy opracowanych według określonego standardu gwarantującego że wszystkie urządzenia pochodzące od różnych producentów (zgodne ze standardem

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie Wstawianie spisu treści, indeksu alfabetycznego i indeksu ilustracji Wstaw > Indeksy i spisy > indeksy i spisy) Wskazówka:

Ćwiczenie Wstawianie spisu treści, indeksu alfabetycznego i indeksu ilustracji Wstaw > Indeksy i spisy > indeksy i spisy) Wskazówka: Ćwiczenie Wstawianie spisu treści, indeksu alfabetycznego i indeksu ilustracji 1. Sformatuj odpowiednio tekst pod tytułem,,wnętrze komputera : Ustaw marginesy (do lewej, do prawej, od góry, od dołu na

Bardziej szczegółowo

Budowa Mikrokomputera

Budowa Mikrokomputera Budowa Mikrokomputera Wykład z Podstaw Informatyki dla I roku BO Piotr Mika Podstawowe elementy komputera Procesor Pamięć Magistrala (2/16) Płyta główna (ang. mainboard, motherboard) płyta drukowana komputera,

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski Architektura systemów komputerowych dr Artur Bartoszewski Rozwój płyt głównych - część 2 Magistrale kart rozszerzeń Rozwój magistral komputera PC Płyta główna Czas życia poszczególnych magistral Pentium

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. 1. Stacja robocza 46 szt. NAZWA PRODUCENTA: NUMER PRODUKTU (part number):

Załącznik nr 6 do SIWZ. 1. Stacja robocza 46 szt. NAZWA PRODUCENTA: NUMER PRODUKTU (part number): Załącznik nr 6 do SIWZ 1. Stacja robocza 46 szt. NUMER PRODUKTU (part number): LP. Atrybut Parametr wymagany Opis parametru urządzenia 1. Procesor Min. 2-rdzeniowy, osiągający w teście PassMark CPU Mark

Bardziej szczegółowo

KOMPUTER. Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości

KOMPUTER. Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości KOMPUTER Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości Budowa zestawu komputerowego Monitor Jednostka centralna Klawiatura Mysz Urządzenia peryferyjne Monitor Monitor wchodzi w skład zestawu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu. BlazeVideo HDTV Player v6

Instrukcja obsługi programu. BlazeVideo HDTV Player v6 Instrukcja obsługi programu BlazeVideo HDTV Player v6 Spis treści 1. Opis programu...3 1.1 Wprowadzenie...3 1.2 Funkcje programu...3 1.3 Wymagania sprzętowe...4 2. Wygląd interfejsu...4 3. Obsługa programu...6

Bardziej szczegółowo

PAKIET nr 7 Instytut Fizyki Doświadczalnej

PAKIET nr 7 Instytut Fizyki Doświadczalnej PAKIET nr 7 Instytut Fizyki Doświadczalnej LP NAZWA ASORTYMENTU Opis urządzeń technicznych minimalne wymagania ILOŚĆ Zaoferowana gwarancja ZAOFEROWANY SPRZĘT (model i/lub parametry) CENA JEDNOSTKOWA NETTO

Bardziej szczegółowo

1. Serwer. 2. Komputer desktop 9szt. Załącznik nr 1 do SIWZ

1. Serwer. 2. Komputer desktop 9szt. Załącznik nr 1 do SIWZ 1. Serwer Załącznik nr 1 do SIWZ Lp. Nazwa elementu, Opis wymagań parametru lub cechy 1 Obudowa RACK o wysokości max. 2U z szynami i elementami niezbędnymi do zabudowy w szafie 19" 2 Procesor Czterordzeniowy

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka urządzeń zewnętrznych

Charakterystyka urządzeń zewnętrznych Charakterystyka urządzeń zewnętrznych PAMIĘĆ OPERACYJNA MIKROPROCESOR KANAŁY WE WY Urządzenia zewnętrzne WE WY Urządzenia pamięci zewnętrznej Urządzenia transmisji danych Budowa jednostki centralnej Pamięć

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 11 Wejście - wyjście Urządzenia zewnętrzne Wyjściowe monitor drukarka Wejściowe klawiatura, mysz dyski, skanery Komunikacyjne karta sieciowa, modem Urządzenie zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej. Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej.

Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej. Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej. Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej. Przycisk RESET znajdujący się na obudowie komputera,

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych 2

Architektura Systemów Komputerowych 2 Architektura Systemów Komputerowych 2 Pytania egzaminacyjne z części pisemnej mgr inż. Leszek Ciopiński Wykład I 1. Historia i ewolucja architektur komputerowych 1.1. Czy komputer Z3 jest zgodny z maszyną

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki. Michał Pazdanowski

Podstawy Informatyki. Michał Pazdanowski Podstawy Informatyki Michał Pazdanowski 30 grudnia 2006 Michał Pazdanowski 2006 2 Jednostki Informacji Bit (b)( - Binary digit - jednostka podstawowa Bajt (B)( - 8 bitów Wielokrotności: 1 kb - 1024 B 1

Bardziej szczegółowo

MAGISTRALE ZEWNĘTRZNE, gniazda kart rozszerzeń, w istotnym stopniu wpływają na

MAGISTRALE ZEWNĘTRZNE, gniazda kart rozszerzeń, w istotnym stopniu wpływają na , gniazda kart rozszerzeń, w istotnym stopniu wpływają na wydajność systemu komputerowego, m.in. ze względu na fakt, że układy zewnętrzne montowane na tych kartach (zwłaszcza kontrolery dysków twardych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do SIWZ OPIS TECHNICZNY SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO

Załącznik Nr 5 do SIWZ OPIS TECHNICZNY SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO Zadanie 1 Komputery stacjonarne Procesor Pamięć RAM Dysk Twardy Napęd Optyczny Płyta główna Dwurdzeniowy w architekturze x86 o częstotliwości 2,5 GHz (preferowany Intel Core 2 Duo lub inny o takiej samej

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1 do SIWZ Opis przedmiotu zamówienia Dotyczy: przetargu nieograniczonego nr 26/8/2014 na dostawę komputerów przenośnych na potrzeby Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego LP PRODUKT

Bardziej szczegółowo

Załacznik nr 4 do SIWZ - OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA- załącznik do Formularza Oferty

Załacznik nr 4 do SIWZ - OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA- załącznik do Formularza Oferty . Urządzenie wielofunkcyjne laserowe. a Minimalne parametry urządzenia wymagane przez Zamawiającego Technologia Laserowa Funkcje drukowanie, skanowanie, kopiowanie, fax Podajnik papieru Minimum 200 arkuszy

Bardziej szczegółowo

Karta rejestracji wideo VTV Instrukcja instalacji Edycja 2004-05

Karta rejestracji wideo VTV Instrukcja instalacji Edycja 2004-05 Karta rejestracji wideo VTV Instrukcja instalacji Edycja 2004-05 Spis treści Wprowadzenie ----------------------------------------------------- 1.1 Wymagania sprzętowe -----------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

1. Serwer rack typ 1 Liczba sztuk: 2

1. Serwer rack typ 1 Liczba sztuk: 2 1. Serwer rack typ 1 Liczba sztuk: 2 Lp. Identyfikator komponentu, inne wymagania Opis wymagań minimalnych Opis komponentu 1 Obudowa 2 Płyta główna 3 Procesor 4 Pamięć RAM 5 Gniazda PCI 6 Interfejsy sieciowe

Bardziej szczegółowo

KOMPUTER. jaki jest, każdy widzi. Mówiąc komputer, mamy najczęściej na myśli zestaw... urządzeń podłączonych jednocześnie do jednostki centralnej.

KOMPUTER. jaki jest, każdy widzi. Mówiąc komputer, mamy najczęściej na myśli zestaw... urządzeń podłączonych jednocześnie do jednostki centralnej. Budowa komputera Budowa i peryferia Mówiąc komputer, mamy najczęściej na myśli zestaw... KOMPUTER jaki jest, każdy widzi. urządzeń podłączonych jednocześnie do jednostki centralnej. Komputer - budowa i

Bardziej szczegółowo

Płyta główna (ang. motherboard) najważniejsza płyta drukowana urządzenia elektronicznego, na której zamontowano najważniejsze elementy urządzenia, umo

Płyta główna (ang. motherboard) najważniejsza płyta drukowana urządzenia elektronicznego, na której zamontowano najważniejsze elementy urządzenia, umo Zestaw komputera: 1)Płyta główna: 2)Monitor 3)Klawiatura i mysz 4)Głośniki 5) Urządzenia peryferyjne: *skaner *drukarka Płyta główna (ang. motherboard) najważniejsza płyta drukowana urządzenia elektronicznego,

Bardziej szczegółowo

KALKULACJA CENY OFERTY Sprzęt informatyczny Część I

KALKULACJA CENY OFERTY Sprzęt informatyczny Część I Lp. Przedmiot zamówienia Szczegółowy opis KALKULACJA CENY OFERTY Sprzęt informatyczny Część I, model/typ oferowanego przez Wykonawcę sprzętu/oprogramowania * Jednostka Ilość jednostek Cena jednostkowa

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna.

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna. TEMAT: Pamięć operacyjna. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: zna pojęcia: pamięci półprzewodnikowej, pojemności, czas dostępu, transfer, ROM, RAM; zna podział pamięci RAM i ROM; zna parametry pamięci (oznaczone

Bardziej szczegółowo

Karta sieciowa, 10/100/1000Mbit Dopuszcza się możliwość stosowania kart sieciowych zintegrowanych z płyta główną 8. Nagrywarka DVD+-RW DL SATA

Karta sieciowa, 10/100/1000Mbit Dopuszcza się możliwość stosowania kart sieciowych zintegrowanych z płyta główną 8. Nagrywarka DVD+-RW DL SATA CZEŚĆ I Komputer PC Procesor w architekturze x86 Częstotliwość taktowania procesora nie mniejsza niż: 2,6GHz Ilość rdzeni: 4 Technologia zapewniającą oszczędność energii lub procesor równoważny wydajnościowo

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Numer sprawy: DGA/11/09 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik A do SIWZ A. Komputer stacjonarny (1 szt.) procesor stacjonarny, czterordzeniowy klasy x86 osiągający min. 3900 pkt. w teście pamięć

Bardziej szczegółowo

Formularz cenowy Pakiet nr 2

Formularz cenowy Pakiet nr 2 ... nazwa i adres wykonawcy Załącznik r 2 Formularz cenowy Pakiet nr 2 Postępowanie prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego nr ZP-4/09 p.n. Dostawa sprzętu komputerowego Lp. Wyszczególnienie Cena

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian wiadomości z jednostki szkoleniowej M3.JM1.JS3 Użytkowanie kart dźwiękowych, głośników i mikrofonów

Sprawdzian wiadomości z jednostki szkoleniowej M3.JM1.JS3 Użytkowanie kart dźwiękowych, głośników i mikrofonów Sprawdzian wiadomości z jednostki szkoleniowej M3.JM1.JS3 Użytkowanie kart dźwiękowych, głośników i mikrofonów 1. Przekształcenie sygnału analogowego na postać cyfrową określamy mianem: a. digitalizacji

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne.

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne. TEMAT: Napędy optyczne. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: Uczeń po ukończeniu lekcji powinien: umieć omówić budowę i działanie napędu CD/DVD; umieć omówić budowę płyty CD/DVD; umieć omówić specyfikację napędu

Bardziej szczegółowo

jedn. miary ilość procesor: płyta główna: pamięć RAM: napęd DVD: dysk twardy: zasilacz: obudowa: oprogramowanie: klawiatura: mysz: monitor: procesor:

jedn. miary ilość procesor: płyta główna: pamięć RAM: napęd DVD: dysk twardy: zasilacz: obudowa: oprogramowanie: klawiatura: mysz: monitor: procesor: Załacznik nr 1, znak sprawy DZ-2501/211/14 FORMULARZ OPISU PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - FORMULARZ CENOWY lp. nazwa jedn. miary ilość nazwa producenta i nr katalogowy części wchodzącej w skład zestawu/ okres

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Chipset i magistrala Chipset Mostek północny (ang. Northbridge) Mostek południowy (ang. Southbridge) -

Chipset i magistrala Chipset Mostek północny (ang. Northbridge) Mostek południowy (ang. Southbridge) - Chipset i magistrala Chipset - Układ ten organizuje przepływ informacji pomiędzy poszczególnymi podzespołami jednostki centralnej. Idea chipsetu narodziła się jako potrzeba zintegrowania w jednym układzie

Bardziej szczegółowo

T2: Budowa komputera PC. dr inż. Stanisław Wszelak

T2: Budowa komputera PC. dr inż. Stanisław Wszelak T2: Budowa komputera PC dr inż. Stanisław Wszelak Ogólny schemat płyty Interfejsy wejścia-wyjścia PS2 COM AGP PCI PCI ex USB PS/2 port komunikacyjny opracowany przez firmę IBM. Jest on odmianą portu szeregowego

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

My niżej podpisani... działając w imieniu i na rzecz... w odpowiedzi na ogłoszenie o przetargu nieograniczonym na :

My niżej podpisani... działając w imieniu i na rzecz... w odpowiedzi na ogłoszenie o przetargu nieograniczonym na : ... pieczątka Wykonawcy Załącznik nr 1 FORMULARZ OFERTOWY My niżej podpisani... działając w imieniu i na rzecz...... w odpowiedzi na ogłoszenie o przetargu nieograniczonym na : Dostawę oprogramowania antywirusowego

Bardziej szczegółowo

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz Test z przedmiotu Urządzenia techniki komputerowej semestr 1 Zadanie 1 Liczba 200 zastosowana w symbolu opisującym pamięć DDR-200 oznacza a) Efektywną częstotliwość, z jaka pamięć może pracować b) Przepustowość

Bardziej szczegółowo

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania 43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania Typy pamięci Ulotność, dynamiczna RAM, statyczna ROM, Miejsce w konstrukcji komputera, pamięć robocza RAM,

Bardziej szczegółowo

PYTANIA BUDOWA KOMPUTERA kartkówki i quizy

PYTANIA BUDOWA KOMPUTERA kartkówki i quizy PYTANIA BUDOWA KOMPUTERA kartkówki i quizy OGÓLNE INFORMACJE 1. Najmniejsza jednostka pamięci przetwarzana przez komputer to: Bit Bajt Kilobajt 1 2. Jaką wartość może przyjąć jeden bit: 0 lub 1 0-12 od

Bardziej szczegółowo

Który z podzespołów komputera przy wyłączonym zasilaniu przechowuje program rozpoczynający ładowanie systemu operacyjnego? A. CPU B. RAM C. ROM D.

Który z podzespołów komputera przy wyłączonym zasilaniu przechowuje program rozpoczynający ładowanie systemu operacyjnego? A. CPU B. RAM C. ROM D. 1 WERSJA X Zadanie 1 Który z podzespołów komputera przy wyłączonym zasilaniu przechowuje program rozpoczynający ładowanie systemu operacyjnego? A. CPU B. RAM C. ROM D. I/O Zadanie 2 Na podstawie nazw sygnałów

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1a, znak sprawy DZ-2501/257/16 Opis przedmiotu zamówienia Oferowany sprzęt: musi być fabrycznie nowy, nie może pochodzić z wystawy (nie może być egzemplarzem po ekspozycyjnym), musi być kierowany

Bardziej szczegółowo

PAKIET nr 12 Instytut Fizyki Teoretycznej

PAKIET nr 12 Instytut Fizyki Teoretycznej L.P. NAZWA ASORTYMENTU Opis urządzeń technicznych minimalne wymagania ILOŚĆ PAKIET nr 2 Instytut Fizyki Teoretycznej Zaoferowana gwarancja ZAOFEROWANY SPRZĘT (model i/lub parametry) CENA JEDNOSTKOWA NETTO

Bardziej szczegółowo

565,00 PLN OPIS PRZEDMIOTU AMIGO AMD APU GBHD7480D amigopc.pl CENA: CZAS WYSYŁKI: 24H PRODUCENT: AMIGOPC

565,00 PLN OPIS PRZEDMIOTU AMIGO AMD APU GBHD7480D amigopc.pl CENA: CZAS WYSYŁKI: 24H PRODUCENT: AMIGOPC amigopc.pl 883-364-274 SKLEP@AMIGOPC.PL AMIGO AMD APU 4020 4GBHD7480D CENA: 565,00 PLN CZAS WYSYŁKI: 24H PRODUCENT: AMIGOPC NUMER KATALOGOWY: AMIGO APU1 RODZAJ PROCESORA: AMD APU LICZBA RDZENI PROCESORA:

Bardziej szczegółowo

SUKCESYWNA DOSTAWA SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO Opis techniczny oferowanego sprzętu

SUKCESYWNA DOSTAWA SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO Opis techniczny oferowanego sprzętu SUKCESYWNA DOSTAWA SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO Opis techniczny oferowanego sprzętu Zestaw komputerowy (konfiguracja nr 1) Dell OptiPlex 3020MT 1. Płyta główna Wyposażona w: 1 wolne - pełne złącze PCI Express

Bardziej szczegółowo

Spis treści. UTK Urządzenia Techniki Komputerowej. Temat: Napędy optyczne

Spis treści. UTK Urządzenia Techniki Komputerowej. Temat: Napędy optyczne Spis treści Definicja...2 Budowa ogólna...3 Silnik krokowy budowa...4 Silnik liniowy budowa...4 Budowa płyty CD...5 1 Definicja Napęd optyczny jest to urządzenie, które za pomocą wiązki lasera odczytuje

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: Procedury udzielenia zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na Sprzęt komputerowy i oprogramowanie.

Dotyczy: Procedury udzielenia zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na Sprzęt komputerowy i oprogramowanie. INSTYTUT FIZYKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK PL - 02-668 WARSZAWA, AL. LOTNIKÓW 32/46 Tel. (48-22) 843 66 01 Fax. (48-22) 843 09 26 REGON: P-000326061, NIP: 525-000-92-75 DZPIE/001-V/2013 Warszawa, 17 wrzesień

Bardziej szczegółowo

min. 8 GB, możliwość rozbudowy do min 16 GB, minimum jeden slot wolny na dalszą rozbudowę.

min. 8 GB, możliwość rozbudowy do min 16 GB, minimum jeden slot wolny na dalszą rozbudowę. 1. Komputery typu AIO (All In One) 3 Dysk twardy Komputer powinien osiągać w teście wydajności Passmark CPU Mark (wynik dostępny: http://www.cpubenchmark.net/cpu_list.php) co najmniej wynik 6110 punktów

Bardziej szczegółowo

Higiena pracy z komputerem

Higiena pracy z komputerem Twoje biurko Sposób i miejsce ustawienia komputera powinny być przemyślane. Również przygotowanie samego komputera do pracy będzie miało w przyszłości wpływ na jej sprawność i szybkość. Pamiętaj też, że

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Opis przedmiotu zamówienia Stanowiska do badań algorytmów sterowania interfejsów energoelektronicznych zasobników energii bazujących na układach programowalnych FPGA. Stanowiska laboratoryjne mają służyć

Bardziej szczegółowo

KOMPUTER AMIGO INTEL I3 HD GRAPHIC CORE I3 4170 4GB DDR3 HD4400 320GB DVD

KOMPUTER AMIGO INTEL I3 HD GRAPHIC CORE I3 4170 4GB DDR3 HD4400 320GB DVD amigopc.pl 883-364-274 SKLEP@AMIGOPC.PL AMIGO CORE I3-4170 4GB HD4400 320GB CENA: 1 085,00 PLN CZAS WYSYŁKI: 24H PRODUCENT: AMIGOPC NUMER KATALOGOWY: AMIGO I31 RODZAJ PROCESORA: CORE I3 LICZBA RDZENI PROCESORA:

Bardziej szczegółowo

Budowa i zasada działania komputera. dr Artur Bartoszewski

Budowa i zasada działania komputera. dr Artur Bartoszewski Budowa i zasada działania komputera 1 dr Artur Bartoszewski Jednostka arytmetyczno-logiczna 2 Pojęcie systemu mikroprocesorowego Układ cyfrowy: Układy cyfrowe służą do przetwarzania informacji. Do układu

Bardziej szczegółowo

PAMIĘCI. Część 1. Przygotował: Ryszard Kijanka

PAMIĘCI. Część 1. Przygotował: Ryszard Kijanka PAMIĘCI Część 1 Przygotował: Ryszard Kijanka WSTĘP Pamięci półprzewodnikowe są jednym z kluczowych elementów systemów cyfrowych. Służą do przechowywania informacji w postaci cyfrowej. Liczba informacji,

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja sprzętu komputerowego

Specyfikacja sprzętu komputerowego Załącznik nr 2 Specyfikacja sprzętu komputerowego Zestaw nr 1. 1 Procesor KONFIGURACJA OCZEKIWANA Technologia dwurdzeniowa; Taktowanie min 2,8 Ghz; Pamięć cache min 2 MB; Taktowanie wewnętrzne FSB 1066MHz;

Bardziej szczegółowo

5. Napędy wewnętrzne 6. Obudowa: 7. Gniazda rozszerzeń 8. Porty i interfejsy zewnętrzne 1GB/s 9. Karta graficzna 10. Inne 11.

5. Napędy wewnętrzne 6. Obudowa: 7. Gniazda rozszerzeń 8. Porty i interfejsy zewnętrzne 1GB/s 9. Karta graficzna 10. Inne 11. Załącznik nr 6 A Część A Przedmiot zamówienia dotyczący pkt 1.1.1 SIWZ I. Zestaw komputerowy ( Stacja robocza i monitor wraz z oprogramowaniem systemowym i akcesoriami ) - 10 szt. o poniżej wskazanych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Do Umowy nr z dnia. . Wymagania techniczne sieci komputerowej.

Załącznik nr 1 Do Umowy nr z dnia. . Wymagania techniczne sieci komputerowej. Załącznik nr 1 Do Umowy nr z dnia.. Wymagania techniczne sieci komputerowej. 1. Sieć komputerowa spełnia następujące wymagania techniczne: a) Prędkość przesyłu danych wewnątrz sieci min. 100 Mbps b) Działanie

Bardziej szczegółowo