Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej"

Transkrypt

1 Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej Ma³gorzata Molêda-Zdziech (...) cz³owiekowi z m³otkiem wszystko wydaje siê byæ gwoÿdziem, tak jak cz³owiekowi z komputerem wszystko wydaje siê byæ informacj¹. M. Mrozowski Lobbing mo e byæ rozwa any w dwóch kontekstach. Pierwszy, historyczny, dotyczy lobbingu jako pewnego zjawiska spo³eczno-politycznego, siêgaj¹cego pocz¹tków pañstwa. Drugi, wê szy, traktuje lobbing jako narzêdzie, technikê rzecznictwa interesów: formu³owania i przekazywania argumentów, docierania do decydentów. Te dwa podejœcia ³¹czy p³aszczyzna komunikacyjna. Pojêcie komunikowania zawiera w sobie dwa skrajne znaczenia: szerokie, zgodnie z którym wszelkie ludzkie dzia³anie to komunikowanie oraz wê sze, u ywaj¹ce tego terminu tylko do aktów werbalnych. Etymologia terminu zawiera w sobie zarówno element rzeczowy przekaz komunikat (³ac. communicatio) oraz behawioralny, oznaczaj¹cy czynnoœæ, dzia³anie (communicare). Lobbing odwo³uje siê czêsto do takich dziedzin, jak public affairs, public relations, government relations. O ich pokrewieñstwie decyduje podobieñstwo metod i technik dzia³ania, pewnej zbie noœci celów, adresatów. Istota pojêcia lobbing polega na nawi¹zywaniu relacji bezpoœrednich, kontaktów personalnych, a wiêc interakcji pomiêdzy lobby grup¹ nacisku a aparatem pañstwowym. Lobbing rozumiany w kategoriach komunikowania to zatem przede wszystkim proces, w trakcie którego lobbyœci próbuj¹ nak³oniæ przedstawicieli rz¹du do zaakceptowania polityki po ¹danej przez klientów przy u yciu legalnych metod i œrodków. W³aœnie w tym kontekœcie, lobbing zdefiniowany zosta³ przez Lestera W. Milbratha, który jako jeden z pierwszych potraktowa³ to zjawisko jako godne naukowej refleksji. (...) lobbing jest bodÿcem i komunikatem skierowanym przez osobê nie bêd¹c¹ jedynie obywatelem do przedstawiciela rz¹du z nadziej¹ wp³yniêcia na jego decyzje 1. 1 International Encyclopedia of the Social Sciences, (red.) David L. Sills, vol. 9 (1968). Autorem artyku³u poœwiêconego lobbingowi jest Lester W. Milbrath. (s ). Jeden z pierwszych artyku³ów na temat lobbingu to w³aœnie artyku³ Lestera W. Milbratha Lobbying as a Communication Process, opublikowany na ³amach Public Opinion Quarterly w 1960 roku. 147

2 148 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji Lobbing a informacja W po³owie lat 50., kiedy to bilans si³y roboczej w Stanach Zjednoczonych przesun¹³ siê z produkcji dóbr na sektor us³ug (w tym informacyjnych), Daniel Bell og³osi³ koniec epoki spo³eczeñstwa przemys³owego wprowadzaj¹c pojêcie spo³eczeñstwa postindustrialnego 2. Nowe technologie stymuluj¹ przechodzenie pomiêdzy kolejnymi etapami spo³eczeñstwa. Zdaniem Levinsona, kapitalizacja informacji umo liwi³a w pewnym sensie przejœcie w³adzy z r¹k koœcio³a w rêce monarchów, a potem ludu. Na przestrzeni wieków prasa drukarska wielorako napêdza³a rozwój kapitalizmu wymieniæ tu m.in. nale y przyjêcie papierowego pieni¹dza, co by³o pierwszym krokiem w procesie coraz dalej postêpuj¹cej abstrakcji kapita³u, która za naszych czasów osi¹gnê³a punkt kulminacyjny w postaci elektronicznego transferu 3. Wraz z pojawieniem siê komputera, wa ne miejsce w sektorze us³ug zajê³o przetwarzanie informacji 4. Wynalezienie komputera porównywano do wynalazku maszyny parowej, która doprowadzi³a do rewolucji przemys³owej. Tabela 1 przedstawia w schematyczny sposób (w formie typów idealnych) ró nice struktur spo³ecznych w trzech fazach rozwoju spo³eczeñstwa. Tabela 1 Trzy fazy rozwoju przedsiêbiorstwa ród³o: D. Bell, Kulturowe sprzecznoœci kapitalizmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Jak widaæ, w epoce spo³eczeñstwa postindustrialnego decyduj¹ca zatem staje siê wiedza teoretyczna, dzia³alnoœæ informacyjna, badania i rozwój. Zdaj¹ sobie z tego sprawê wielonarodowe korporacje, czego praktycznym dowodem jest œcis³a wspó³praca nawi¹zywana przez korporacje i instytuty badawcze, finasowanie ich b¹dÿ zak³adanie w³asnych (np. Philippe Moris Institute). 2 D. Bell, The Coming of Post-Industrial Society, Basic Books, New York W polskim przek³adzie dostêpna jest inna praca tego autora: Kulturowe sprzecznoœci kapitalizmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, P. Levinson, Miêkkie ostrze, Muza SA, Warszawa 1999, s Zgodnie z raportem ds. Wartoœciowania Techniki, sektor gospodarki zwi¹zany z przetwarzaniem danych obejmuje 41% si³y roboczej Stanów Zjednoczonych i 34% PNB; za: Richard K. Curtis Informacja jako towar [w:] L.W. Zacher (red.: Problemy spo³eczeñstwa informacyjnego, Wy sza Szko³a Przedsiêbiorczoœci i Zarz¹dzania im. Leona KoŸmiñskiego, Warszawa 1997, s. 164.

3 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 149 Informacja sta³a siê w spo³eczeñstwie postindustrialnym podstawowym bogactwem, strategicznym zasobem. Tak e w tej roli towaru wystêpuje w przypadku lobbingu. Informacja stanowi jego esencjê. Zapewnia ona, e podjête decyzje wp³ywaj¹ce na rzeczywistoœæ, na konkretne interesy spo³eczne, gospodarcze, s¹ decyzjami racjonalnymi. Lobbing jest niczym wiêcej ni po prostu skutecznoœci¹ przekazywania rzetelnych informacji tym osobom, które podejmuj¹ decyzje polityczne lub urzêdnicze 5. Obecnie w odniesieniu do wysoko rozwiniêtych krajów zachodnich i Stanów Zjednoczonych u ywa siê terminu spo³eczeñstwa informacyjne. Sam termin pochodzi z Japonii 6, a do Europy dotar³ w 1978 roku za poœrednictwem dwóch francuskich ekspertów: Simona Nory i Alaina Minca w raporcie dla prezydenta Francji. Do USA pojêcie to dotar³o i przyjê³o siê w latach 80. Czym jest zatem informacja? Racjê ma S. Ehrlich stwierdzaj¹cy, e na gruncie nauk spo³ecznych trudno pos³u yæ siê w refleksji teoretycznej matematycznym rozumieniem informacji, po prostu dlatego, e abstrahuje ono od jej treœci, a tak e od cech indywidualnych i spo³ecznych nadawcy i odbiorcy, czyli od realiów spo³ecznych. Natomiast nauki o spo- ³eczeñstwie, je eli maj¹ byæ u yteczne a s¹ to nauki praktyczne musz¹ wnikaæ nie tylko w treœæ informacji, w ich u ytecznoœæ praktyczn¹ i teoretyczn¹, lecz równie w cechy jej nadawców i odbiorców. Pomostem usuwaj¹cym roziew poznawczy miêdzy tymi naukami a naukami œcis³ymi móg³by byæ podzia³ informacji proponowany przez C.R. Morrisa. Dzieli on je na faktyczne, oceniaj¹ce i przypisuj¹ce (reguluj¹ce, normuj¹ce). Podobn¹ rolê mo e te odegraæ pojêcie informacji celowo zorientowanej 7. Mo na j¹ definiowaæ ze wzglêdu na ró ne kryteria. Ogóln¹, a zarazem kompleksow¹ definicjê, przyjmuje Miêdzynarodowa Norma ISO (nr 2382, czêœæ I). Wed³ug niej informacjê rozumie siê jako wiedzê powi¹zan¹ z jakimkolwiek przedmiotem, czy to rzecz¹, czy faktem, procesem, czy ide¹. Ta wiedza (wiadomoœci) to dane, zdefiniowane obrazy czêœci rzeczywistoœci z przesz³oœci lub teraÿniejszoœci albo wartoœci wynikaj¹ce z danych, np. prognozy lub zalecenia, wskazania czyli dane o charakterze normatywnym (...) 8. Ekonomiœci traktuj¹ informacjê jako towar. Wydaje mi siê, e jest to cenne porównanie tak e dla socjologów. Prace Herberta Schillera, Oscara Gandy'ego podkreœlaj¹ silny zwi¹zek 5 WypowiedŸ Marka Matraszka, dyrektora firmy CEC Government Relations, za: Sens, istota i granice lobbyingu, materia³y seminaryjne z 7 listopada 1995, Biuro Studiów i Analiz Kancelarii Senatu, s Termin spo³eczeñstwo informacyjne (joho shakai) jak podaje T. Goban-Klas zosta³ zaproponowany po raz pierwszy przez Tadao Umesamo w artykule na temat ewolucyjnych teorii spo³eczeñstwa opartego na przemys³ach informacyjnych. Spopularyzowany przez futurologa Kenichi Koyamê w pracy Introduction to Information Theory z 1968 roku (wydana w jêzyku japoñskim), za: T. Goban-Klas, Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, PWN, Warszawa 1999, s S. Ehrlich, s K. Wojcik, Public relations od A do Z, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1997, s. 69.

4 150 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji informacji z sektorem gospodarki, mniej kultury 9. Utowarowienie informacji demonstruje handlowy charakter ca³ej kultury, gdzie kryterium rynkowe nie zawsze gwarantuje jakoœæ. Czym charakteryzuje siê informacja rozumiana jako towar? Czy mo emy j¹ traktowaæ jak ka dy inny produkt, czy jako produkt posiadaj¹cy swoj¹ specyfikê? Zdaniem badaczy zajmuj¹cych siê spo³eczeñstwem informacyjnym, informacja stanowi swoiste i nieporównywalne dobro (w znaczeniu towar). Jedni, jak na przyk³ad John McHale (1976), nazywaj¹ informacjê podstawowym bogactwem cz³owieka, gdy to od niej w³aœnie zale ne s¹ wszystkie inne bogactwa cz³owieka. Informacja jako podstawowe bogactwo stworzy wiedzê lub informacjê zorganizowan¹ dla okreœlonego celu, przekszta³caj¹c siê w g³ówny towar w naszym Wieku Post-Industrialnym 10. Zdaniem Petera Druckera byæ mo e wkrótce bêdziemy musieli od nowa przemyœleæ sposób patrzenia na ekonomiê i gospodarkê. Informacja jest obecnie uwa ana za «us³ugê», ale jest to podstawowy surowiec gospodarki opartej na informacji. W takiej gospodarce szko³y s¹ w tym samym stopniu producentami dóbr podstawowych, co framerzy i to, co w wiêkszoœci teraz uwa amy za ogólne wydatki spo³eczne, jest w rzeczywistoœci inwestycj¹ kapita³ow¹. Tylko taka hipoteza mo e wyjaœniæ upadek tezy o depresji w produkcji dóbr podstawowych, poci¹gaj¹cej za sob¹ równie powa ne za³amanie w œwiecie przemys³owym 11. Utowarowienie informacji mo liwe by³o dziêki procesowi demokratyzacji informacji, w rozumieniu Friedmana, który to proces wraz z demokratyzacj¹ technologii i demokratyzacj¹ finansów doprowadzi³ i umo liwi³ globalizacjê 12. O strategicznej roli informacji mówi¹ tak e statystyki zatrudnienia w sektorze informacyjnym. Termin ten obejmuje cztery podsektory: 1) produkcji informacji, obejmuj¹cy dzia³alnoœæ badawcz¹ i konstrukcyjn¹ na wszystkich mo liwych polach, tworzenie projektów, gromadzenie informacji, us³ugi o profilu doradczym, 2) przetwarzania informacji, produkcji, w sk³ad którego wchodz¹: maszynowe przetwarzanie danych w celu uzyskania informacji, koniecznej do realizacji danego projektu oraz zwi¹zane z zastosowaniem zdobytej wiedzy dzia³ania mened erskie, kontrolne, itp., 3) dystrybucji informacji, œciœle zwi¹zany z dzia³alnoœci¹ badawcz¹, 4) obs³ugi technicznej produkcji, przetwarzania i dystrybucji O. Gandy, The Panoptic Sort: a Political Economy of Personal Information, Boulder Westview, 1993; H. Schiller, Information and the Crisis Economy, Norwood New York Ablex R.K. Curtis, Informacja jako towar, [w:] Problemy spo³eczeñstwa informacyjnego, praca zbiorowa, pod red. L. Zachera, Wy sza Szko³a Przedsiêbiorczoœci i Zarz¹dzania im. Leona Ko miñskiego, Warszawa 1997, s P. Drucker, Out of the Depression Cycle, Wall Street Journal, January 9, 1985, s.. 26, za: ibidem, s T.L. Friedman, Lexus i drzewo oliwne. Zrozumieæ globalizacjê, Rebis, Poznañ 2001, s Za: A. Paw³owska, Gospodarka oprata na informacji uwagi o teorii i praktyce, [w]: Problemy spo³eczeñstwa informacyjnego, praca zbiorowa, pod red. L. Zachera, Wy sza Szko³a Przedsiêbiorczoœci i Zarz¹dzania im. Leona Ko miñskiego, Warszawa 1997.

5 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 151 Pod koniec lat 80. w Stanach Zjednoczonych zatrudnienie w tym sektorze wynosi³o 60% populacji zatrudnionej, w Wielkiej Brytanii 40,8%, Szwecji 36,1%, Niemczech 34,8%, Finlandii 30,1%, Japonii 29,6%, Norwegii 22,9%. To w³aœnie sektor informacyjny stanowi naj ywiej rozwijaj¹c¹ siê ga³¹ÿ gospodarki spo³eczeñstw postindustrialnych. Niektórzy ekonomiœci id¹ w swoich s¹dach jeszcze dalej, jak np. G. Edward Schuh, ekonomista rolny, który uwa a, e ca³y wzrost produkcji rolnej za ostatnie 50 lat, poczynaj¹c od lat 20., a na latach 70. koñcz¹c, nie wynika³ ze wzrostu kapita³owego zasobów materia³owych. Wynika³ on raczej z zastosowania nowej wiedzy lub informacji, unaoczniaj¹c, do jakiego stopnia wiedza jest produktem czy zasobem 14. Kolejny problem, który zwróci³ uwagê badaczy, to kwestia dotarcia do informacji. ród³a informacji s¹ liczne, a problemem nie jest ju jej brak, ale jej nadmiar. St¹d te rodzi siê koniecznoœæ odpowiedniej selekcji. W literaturze wyró nia siê Ÿród³a formalne i nieformalne informacji 15. W sk³ad pierwszej kategorii wchodz¹: oficjalne, jawne publikacje publiczne, informacje o przetargach, raporty organizacji pañstwowych lub instytucji, komisji parlamentarnych. Pozwalaj¹ one odtworzyæ zakres zainteresowañ nadawcy. O wartoœci informacji tego typu decyduje przede wszystkim umiejêtnoœæ ich selekcji, analizy i interpratacji. Nieformalne Ÿród³a informacji to te, w których jej nadawca z regu³y jest trudny do identyfikacji. Docieranie do informacji polega na wykorzystywaniu ró norodnych kana³ów i nieformalnych sieci kontaktów. Im bardziej s¹ one urozmaicone, tym informacje bêd¹ bardziej wiarygodne. Ze Ÿróde³ pierwszej kategorii pochodzi tzw. bia³a informacja, a z drugiej szara i czarna. Jean-Claude Ducatte pos³uguj¹c siê kryterium jawnoœci autora/nadawcy w³aœnie tak nazywa typy informacji 16. Trzy typy informacji: 1) informacja bia³a: funcjonuj¹ca w oficjalnym obiegu publicznym, pochodz¹ca z okreœlonego Ÿród³a, ogólnodostêpna, ale wymagaj¹ca opracowania (z uwagi na jej szeroki zakres, objêtoœæ), 2) informacja szara: pochodzi z monitorowania, nadzorowania okreœlonej dziedziny, problemu prowadzonego przez przedsiêbiorstwo, w ramach jego struktury, 3) informacja czarna: uzyskana z wywiadu gospodarczego ( szpiegostwa ) prowadzonego przez lobbystê, autor nieujawniony. W jaki sposób dziennikarze wchodz¹ w relacje z innymi, pozaprasowymi instytucjami, tworz¹c listy istotnych publicznie tematów? Dlaczego tak siê dzieje? Przyjrzyjmy siê 14 H. Cleveland, The Twilight of Hierarchy: Speculations on the Global Information Society, Information and Referral, vol. 7, 1, Summer, 1985, 1 31, za: ibidem, s J.-C. Ducatte, La gestion de l'influence ou le lobbying au service de l'entreprise, Les Editions Liasons, Rueil-Malmaison, 1998, s Ibidem, s. 82.

6 152 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji g³ównym aktorom przyczyniaj¹cym siê do powstawania i zbierania informacji. Oprócz dziennikarzy s¹ to: urzêdnicy, rzecznicy rz¹dowi i organizacyjni, specjaliœci od public relations. To oni stanowi¹ Ÿród³o informacji. Trzeba przy tym pamiêtaæ, e ka dy z nich dzia³a i istnieje w jakiœ strukturach organizacyjnych, które z kolei posiadaj¹ ró ne ideologie, misje, cele, zadania. Dlatego te zainteresowania tych instytucji skupiaj¹ siê na ró - nych aspektach informacji, ró nych relacjach, ró nym ich rozumieniu. Sam wybór Ÿród³a pozwala nam wiêc na okreœlenie nie tylko tego od kogo us³yszymy wiadomoœæ, ale tak e, co us³yszymy. Badacze skupili siê na tym, w jaki sposób porz¹dek dnia powstaje, jak siê go uk³ada, co pozwoli³oby na zrozumienie tworzenia rzeczywistoœci poprzez media dla swojej publicznoœci. Gandy wprowadzi³ termin procesu subsydiowania informacji. Definiuje go jako próbê wywierania wp³ywu na dzia³ania innych za pomoc¹ kontrolowania ich dostêpu oraz mo - liwoœci wykorzystania przez nich informacji wa nych ze wzglêdu na te dzia³ania (...) takie informacje s¹ subsydiowane, poniewa ich Ÿród³o sprawia, e u ytkownik ma je po ni szej cenie 17. Korzyœci z takiej transakcji mog¹ przyjmowaæ ró ne formy: zaoszczêdzonego czasu, pieniêdzy, pracy, jakie zazwyczaj trzeba zainwestowaæ w zbieranie informacji. Subsydium informacyjne sk³ada siê z wiadomoœci, faktów i innych danych oferowanych przez dostawcê jako pomoc dla zdobywaj¹cego informacjê. Relacja subsydiowania informacji jest relacj¹ zwrotn¹ i ma charakter symbiotyczny korzystny dla obu stron. Dziennikarze dysponuj¹ szybko pewn¹ i wiarygodn¹ informacj¹, a dysponenci informacji Ÿród³a, maj¹ zagwarantowany przekaz tej informacji do swojej wybranej publicznoœci. Dobr¹ ilustracj¹ tego typu relacji s¹ relacje z mediami organizacji biznesowych, które prowadz¹ aktywnie dzia³alnoœæ lobbingow¹. Na polskim forum, Business Centre Club przywi¹zujê du ¹ wagê do media relations. Wypracowane stosunki owocuj¹ liczb¹ publikacji prasowych w prasie codziennej, tygodnikach spo³eczno-politycznych, publikacjach bran owych. Podobnie zaczyna dzia³aæ Henryka Bochniarz, prezydent Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych. Zadaniem lobbystów jest wiêc uzyskanie dostêpu do Ÿróde³ informacji, przygotowanie informacji, a nastêpnie wybór œrodków do jej przekazu, gwarantuj¹cy poprawny (zgodny z intencjami nadawcy) odbiór przez zamierzonego adresata. Oznacza to, e lobbysta musi przewidywaæ cechy przysz³ego odbiorcy i dzia³aæ tak, aby przekaz zosta³ odebrany pomyœlnie z mo liwie jak najmniejszym zniekszta³ceniem. Musi zatroszczyæ siê o to, by informacja nie zosta³a przechwycona lub zablokowana. Jest wiêc odpowiedzialny za wybór odpowiedniego kana³u przekazu: otwartego, czyli posiadaj¹cego ³atwy dostêp, nie przeci¹ onego, o niskim poziomie zak³óceñ, tzw. szumu O.H. Gandy, Beyond Agenda Setting: Information Subsydies and Public Policy, Norwood 1982, za: L.M. Walters, Dobro, z³o i media: efekty masowego komunikowania, [w:] Zeszyty Prasoznawcze, nr 3 4, Kraków 1995, s Szumem okreœla siê ka de zak³ócenie utrudniaj¹ce b¹dÿ uniemo liwiaj¹ce skuteczne porozumiewanie siê nadawcy z odbiorc¹, za: Sobkowiak B., ibidem, s. 15.

7 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 153 Lobbing jako nowy sektor dzia³alnoœci gospodarczej Lobbing stanowi coraz wa niejszy sektor gospodarki w œwiecie, a w Polsce now¹ dziedzinê dzia³alnoœci polityczno-gospodarczej. Uwa any jest za wyspecjalizowan¹ formê public relations, która nawi¹zuje i podtrzymuje dobre relacje z w³adz¹ pañstwow¹, rz¹dem i parlamentem, g³ównie dla wp³ywania na proces ustawodawczy i regulacje prawne 19. Sektor public relations jako komercyjny sektor aktywnoœci powsta³ w Stanach Zjednoczonych. Jak pisze S. Ehrlich: Polityka i politycy s¹ traktowani przez firmy konsultacyjne jako towar, zarówno gdy chodzi o kampaniê prezydenck¹, gubernatorsk¹, jak te o wybory do Kongresu. Jest to nowa generacja zawodowców reklamy (public relations), których nie interesuje ani ideologia, ani treœæ politycznych programów 20. Firmy specjalizuj¹ce siê w lobbingu s¹ wy³¹cznie ukierunkowane na adresowanie informacji do tych œrodowisk, które s¹ opiniotwórcze albo wrêcz podejmuj¹ decyzje, które maj¹ wp³yw na interesy tej grupy spo³ecznej albo tego interesu gospodarczego, które reprezentuje firma lobbystyczna. Zawód lobbysty traktowany jest w krajach zachodnich na równi z takimi zawodami, jak finansista czy doradca finasowy lub prawny. Lobbing w Polsce W Polsce zawodowo lobbingiem zajmuje siê dopiero kilkanaœcie firm. Czêœæ z nich to filie miêdzynarodowych sieci, np. CEC Government Relations, GJW, Burson Marsteller, inne to firmy polskie, np. S.C Smart, Grupa Doradztwa Strategicznego, Unilob, Wil Lobbying 21. CEC Government Relations istniej¹ca na polskim rynku od 1989 roku, zosta- ³a za³o ona przez Marka Matraszka. Posiada biura w Pradze, Budapeszcie, Bukareszcie i Kijowie, stanowi¹c czêœæ sieci œwiatowej APCO. Wœród jej klientów znaleÿli siê m.in: Reynolds, DHL, HERBALIFE. Drogi wejœcia do profesjonalnego lobbingu s¹ ró ne: najczêœciej przez dzia³alnoœæ na polu polityki (M. Nowakowski 22, Grupa Doradztwa Strategicznego GDS, United Public Relations, M. Wojtczak Wil Lobbying, pampersi A.S.A.P 23 ) lub poprzez pe³nienie 19 T. Goban-Klas, Public relations czyli promocja reputacji, Business Press, Warszawa 1997, s S. Ehrlich, Norma, grupa, organizacja, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1998, s Wiêcej na ten temat piszê pod koniec rozdzia³u, omawi¹j¹c metody i formy lobbingu. 22 Prezes GDS Marek Nowakowski wczeœniej pracowa³ w strukturach rz¹dowych, gdzie by³ dyrektorem Departamentu Wspó³pracy z Zagranic¹ w Ministerstwie Ochrony Œrodowiska, pracowa³ te w Ministerstwie Wspó³pracy Gospodarczej z Zagranic¹, w Urz¹dzie Rady Ministrów oraz Kancelarii Sejmu. W latach sta³ na czele polskiego oddzia³u najwiêkszej na œwiecie agencji public relations Burson Marsteller. Za: biogram zamieszczony w materia³ach konferencyjnych, Czas na lobbing, IIR, 27 marca 2001 roku. 23 Przyk³adem takiej dzia³alnoœci by³a firma PR, A.S.A.P, specjalizuj¹ca siê w lobbingu, nale ¹ca do Marka Budzisza, dziennikarza ycia, dyrektora Radia Plus, zwi¹zanego ze œrodowiskiem tzw. pampersów. Pe³ni³ on funkcjê doradcy szefa Kancelarii Premiera, gdy funkcjê tê sprawowa³ Wies³aw Walendziak, potem (do kwietnia 2001 roku) by³ spo³ecznym doradc¹ ministra finansów Jaros³awa

8 154 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji funkcji dzia³acza organizacji gospodarczych, biznesowych (np. by³y wieloletni wiceprezes BCC, W. Micha³ek Unilob 24 ). Za³o enie firmy PR czy Public Affairs staje siê form¹ kariery zawodowej dla by³ych polityków czy ludzi zwi¹zanych przez jakiœ czas z w³adz¹. Polsk¹ firm¹ jest Grupa Doradztwa Strategicznego GDS z siedzib¹ w Warszawie, specjalizuj¹ca siê w doradztwie z zakresu kszta³towania strategii promocyjnych firm i korporacji. Pomaga nawi¹zaæ dialog z administracj¹ pañstwow¹ i samorz¹dow¹, œrodowiskami politycznymi, mediami, krêgami opiniotwórczymi i opini¹ publiczn¹ 25. Zatrudnia czternastu specjalistów, w razie potrzeby ekspertów zewnêtrznych. Klientami s¹ przede wszystkim firmy z sektora finansowego (Bank Handlowy w Warszawie SA, Raiffeisen Investment Polska), farmaceutycznego (np. Polfa Tarchomin SA), elektroenergetycznego (m.in. elektrociep³ownia Opole SA, Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA) i znajduj¹ce siê w procesie prywatyzacji (Domy Towarowe Centrum SA). Firma prowadzi sprawy zwi¹zane z sektorem zaawansowanych technologii (m.in. Airbus, Aster City Cable, Motorola Gmbh, Netia, Plus/Idea/Era- UMTS, Polkomtel SA, PTK Centertel sp. z o.o, SBS Broadcasting). W ostatnim czasie prowadzi lobbing m.in na rzecz budowy autostrady A-3 (Szczecin Lubawka) dla Pomorza Zachodniego 26. Firma obs³ugiwa³a równie koncern Pepsico Inc. Chodzi³o o pozyskanie zrozumienia i akceptacji œrodowisk rz¹dowych i parlamentarnych dla strategicznej reorientacji Pepsico w Polsce, który jako w³aœciciel 99,3% akcji holdingu E. Wedel SA postanowi³ sprzedaæ dwie spó³ki Wedla produkuj¹ce s³odycze ka d¹ innemu inwestorowi. Na skutek podejmowanych dzia³añ (np. spotkañ z cz³onkami rz¹du i parlamentu, artyku³ów prasowych w tygodnikach gospodarczych, sta- ³emu monitoringowi prasy pod k¹tem b³êdów i przek³amañ) osi¹gniêto zamierzony rezulat: zrozumienie i poparcie ze strony œrodowisk rz¹dowych. Œwiadczy³y o tym wywa one artyku³y prasowe, w wiêkszoœci bêd¹ce rezultatem informacji dostarczonych przez GDS. Bauca (który nie wiedzia³ o tym, e jego doradca zawodowo zajmuje siê lobbingiem). A.S.A.P pracowa³a m.in. dla Elekrtrimu, Deutsche Banku, przedsiêbiorstw pañstwowych, np. PZU ycie. W maeria- ³ach reklamowych firma jako swoje atuty wymienia³a osobiste konatkty w œrodowiskach politycznych pracownicy A.S.A.P byli lub s¹ doradcami wp³ywowych polityków, mo liwoœæ organizacji spotkañ na szczeblu ministerialnym. Obecnie, jeden z w¹tków tocz¹cego siê œledztwa w sprawie PZU ycie poœwiêcony jest wyciekaniu pieniêdzy ze spó³ki poprzez wydatki na dzia³ania PR. Za: Gazeta Wyborcza, 20 lipca 2001, s Witold Micha³ek, w latach pe³ni³ w BCC funkcjê wiceprezesa zarz¹du i koordynatora dzia³añ lobbingowych. Równolegle pracowa³ w firmach doradczych specjalizuj¹cych siê w zarz¹dzaniu i lobbingu od 1998 roku wspó³w³aœciciel UNILOB s.c. i doradca rz¹dów Ukrainy i Bu³garii w zakresie polityki rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Za: biogram zamieszczony w materia³ach konferencyjnych, Czas na lobbing, IIR, 27 marca 2001 roku Na swojej stronie internetowej publikuje informacje na temat ekspertyz sporz¹dz¹dzonych w tej sprawie m.in. dla Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej, przes³anej Ministerstwu Finansów, NIK (Departament Transportu, Gospodarki Morskiej i ¹cznoœci), oraz Lobbing potrzebny czy zbêdny?, [w:] Decydent. Pismo lobbingowe, czerwiec 2001.

9 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 155 Profesjonalny lobbing prowadz¹ równie kancelarie prawnicze (np. Falandysz&Smoktunowicz, Wardyñski). Pionierskim przedsiêwziêciem pewnym novum od strony formalno-prawnej, jest zarejestrowanie w 2000 roku pierwszej Kancelarii Lobbingowej przez M. Wilczka, ministra przemys³u w rz¹dzie M.F. Rakowskiego 27. Choæ, jak zastrzega jej szef, dzia³alnoœæ stricte lobbingow¹ kancelaria bêdzie mog³a podj¹æ w prowadzeniu w ycie stosownych regulacji ju teraz oferuje: rzecznictwo interesów w procesie stanowienia prawa; uzyskiwanie zewoleñ, koncesji, licencji, ulg umorzeñ; uzyskiwanie kontyngentów oraz dotacji lub porêczeñ; pomoc przy zawieraniu umów i udzia³u w przetargach; uzyskiwanie innych decyzji administracyjnych. Partnerami kancelarii s¹ biura prawne w Polsce, Rosji, Ukrainie i Bia³orusi 28. W Polsce biznes lobbingowy znajduje siê w fazie in statu nascendi. Pocz¹tki tego typu profesjonalnej dzia³alnoœci przypominaj¹ pocz¹tki aktywnoœci public relations, a pierwsze firmy powstawa³y z inspiracji czy inicjatywy inwestorów zagranicznych i korporacji miêdzynarodowych. Aktywnoœæ lobbingowa wykonywana jest w ramach agencji PR jako jedna z oferowanych us³ug, oddzielnego dzia³u w firmie, b¹dÿ przez profesjonaln¹ firmê lobbingow¹ (public affairs). W raporcie na temat firm PR z 1998 roku, na szesnaœcie firm, po³owa z nich deklarowa³a œwiadczenie lobbingu, public affairs czy government relations w ramach swoich us³ug 29. Mierniki dotycz¹ce tej dziedziny aktywnoœci odzwierciedlaj¹ jej wczesny etap rozwoju in statu nascendi. Nie istnieje w formie publikacji aden ranking firm lobbingowych, co mo e byæ wynikiem p³ytkiego rynku lub niechêci do ujawniania tego typu informacji (por. tab. 2). 27 Jest to ciekawostka od strony prawnej. Skoro nie istnieje przyjêta w Polsce definicja lobbingu, jak mo liwe jest otworzenie kancelarii lobbingowej? Przyk³ady wymienionych kancelarii pokazuj¹, e ich dzia³alnoœæ w du ej mierze jest mo liwa dziêki kapita³owi politycznemu i spo³ecznemu, nagromadzonemu w czasie dzia³alnoœci na scenie publicznej (politycznej). Smoktunowicz jest senatorem obecnej, IV kadencji. 28 Por. D. Zaczek, O lobbingu i niecnych praktykach, wywiad z M. Wilczkiem, [w:] Decydent. Pismo lobbingowe, maj 2001, s , oraz 28 W Polsce jest to Kancelaria Kochañski, Brudkowski i Wspólnicy s.c, specjalizuj¹ca siê w sprawach s¹dowych i arbitra owych w ramach projektów fuzji i przejêæ, inwestycji finansowych i prywatyzacji (prowadz¹ca doradztwo m.in. dla Ministertwa Skarbu Pañstwa w procesie prywatyzacji i innych przekszta³ceñ w³asnoœciowych Huty Sendzimira SA, Huty Cedler SA, Huty Florian SA, przy prywatyzacji PLL LOT ). Partnerskim zagranicznym biurem prawnym jest Vlasova&Partners Law Firm, posiadaj¹ca biura w Moskwie, Kijowie, Miñsku. 29 Tylko jedna na szesnaœcie firm w zakresie dzia³añ otwarcie wy³¹cza³a lobbing ze swoich us³ug. Por. G. Drazba Derbej, Kupowanie piaru, [w:] IMPACT, maj 1998, s Tak¹ tendencjê potwierdza równie K. Wojcik, wymieniaj¹c lobbing jako jedn¹ z typowych us³ug typowej agencji PR w Polsce, [w:] K. Wojcik, Public relations od A do Z, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1997, s. 158.

10 156 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji Tabela 2 Porównanie bran y w USA, Europie Zachodniej i Unii Europejskiej ród³o: K. Jasiecki, Decydent. Pismo lobbingowe, listopad, grudzieñ, styczeñ 2003.

11 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 157 Jeœli chodzi o metody, to lobbing mo e przybieraæ ró ne formy: przekazywanie informacji, przeprowadzanie okreœlonych badañ, przygotowanie specjalnych, pracoch³onnych raportów, projektów wyst¹pieñ w komisji i na plenum parlamentu, inspirowanie wywiadów czy publikacji w œrodkach masowego przekazu. Ogromna waga przywi¹zywana jest do kontaktów bezpoœrednich (tzw. direct lobbying) twarz¹ w twarz (face-to-face), które s¹ w literaturze oceniane jako najbardziej efektywne. W Polsce, z uwagi na odgórny charakter transformacji, du y zakres sektora publicznego w gospodarce, wystêpuje zjawisko upolitycznienia lobbingu (uwik³anie w powi¹zania klientelistyczne i korupcyjne, zasad partyjengo podzia³u ³upów ). Znajduje to odzwierciedlenie w metodach wykorzystywanych w rzecznictwie interesów. Œwiadcz¹ o tym wyniki badañ przeprowadzonych wœród pos³ów (tab. 3 i 4). Tabela 3 Rodzaje wp³ywów wywieranych na pos³ów (w %) N = 489. Iloœæ wskazañ jest wiêksza ni grupa respondentów, których by³o 215. Ka dy respondent móg³ wskazaæ kilka odpowiedzi. Procenty nie sumuj¹ siê do stu, poniewa pominiêto kategoriê inne odpowiedzi; ród³o: M.K. Mlicki, Lobbing w polskim Sejmie, op. cit., s Tabela 4 Najczêœciej stosowane metody wp³ywu na pos³ów (w %) * * procenty nie sumuj¹ siê do stu, poniewa respondenci mogli wymieniæ kilka odpowiedzi (w praktyce nie zdarzy³o siê, by wymieniali wiêcej ni trzy). ród³o: K. Jasiecki, Lobbing w Sejmie, [w:] Obci¹ eni polityk¹? Pos³owie i partie, W. Weso³owski (red.), IFiS PAN, Warszawa Do metod PR obejmuj¹cych 68% wskazañ zaliczono: dostarczanie informacji, przekonywanie i merytoryczn¹ argumentacjê, przedstawianie swoich racji, w tym ocen prawnych na piœmie, przygotowanie raportów i ekspertyz, perswazjê, organizowanie dyskusji, spotkañ b¹dÿ konferencji (prasowych, problemowych, itp.), wskazywanie na najbardziej korzystne rozwi¹zania ekonomiczne i spo³eczne, wspó³pracê eksperck¹, przekazywanie li-

12 158 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji stów, petycji, opinii, organizowanie spotkañ i rozmów z pos³ami, mailing, wrêczanie gad etów b¹dÿ drobnych upominków (np. budzików, kaset wideo), inspirowanie artyku³ów prasowych, zamieszczanie podziêkowañ, itd. 30 Problemy definicyjne wystêpuj¹ tak e w odniesieniu do korupcji i metod korupcjogennych. Korupcjê i jej oddzia³ywanie mo na rozumieæ rozmaicie. Na u ytek tego opracowania autorzy przyjêli definicjê Banku Œwiatowego, wed³ug której korupcjê stanowi wykorzystywanie urzêdów publicznych dla uzyskania osobistych korzyœci. Metody korupcjogenne w takim ujêciu maj¹ zbli ony, chocia pod wzglêdem wartoœci finansowej i formy realizacji bardziej miêkki b¹dÿ ³agodny charakter polegaj¹cy na tworzeniu mechanizmów uzale niania pos³ów od grup nacisku, które ró nymi sposobami kupuj¹ sobie polityczne poparcie. Obserwujemy jednoczeœnie zmianê wzorów dzia³ania i strategii lobbingowych: od lobbingu amatorskiego (hobbingu) ku lobbingowi profesjonalnemu. Kszta³tuj¹ siê formy lobbingu instytucjonalnego (np. Komisja Trójstronna, dialog spo³eczny), z których korzystaj¹ œrodowiska gospodarcze (organizacje biznesowe: BCC, PKPP Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych i pracobiorców (zwi¹zki zawodowe) oraz korporacyjnego (du e koncerny)). Nadal jednak czêste, a przede wszystkim widoczne, s¹ takie metody, jak: manifestacje, petycje, wpisuj¹ce siê w nurt roszczeniowego wzoru rzecznictwa interesów. Bran a public relations o mediach w Polsce Na zlecenie Zwi¹zku Firm Public Relations (ZFPR) zosta³o przeprowadzone badanie ankietowe na temat tego, co specjaliœci od PR s¹dz¹ o wspó³pracy z mediami w Polsce 31. Wed³ug specjalistów PR dziennikarze i wydawcy nie przestrzegaj¹ zasad etyki zawodowej 32. Ponad 53% badanych podejrzewa ich o uleganie korupcji. Korupcja mo e przybieraæ ró ne formy: od oczywistych, takich jak wrêczenie ³apówki za napisanie o firmie (28% 30 Warto dodaæ, e niektórzy respondenci charakteryzuj¹cy sposoby wp³ywania na ich pogl¹dy, zwracali tak e uwagê na niski profesjonalizm, a tak e nieetyczne zachowania wielu lobbystów pos³uguj¹cych siê metodami PR. O takiej ocenie œwiadcz¹ nastêpuj¹ce uwagi: przedstawiaj¹ pseudo-ekspertyzy uzasadniaj¹ce punkt widzenia grup interesu, znajduj¹ wybiórcze teorie, przedstawiaj¹ selektywn¹, jednostronn¹ wersjê zdarzeñ, podaj¹ nieprawdziwe informacje b¹dÿ przysy³aj¹ podstawionych ekspertów. 31 Badanie przeprowadzi³a firma ARC Rynek i Opinia wœród 120 osób zajmuj¹cych siê PR w firmach i agencjach na zamówienie Zwi¹zku Firm Public Relations. W oparciu o uzyskane wyniki wspólnie z redaktorami naczelnymi polskich mediów, Zwi¹zek zamierza stworzyæ Bia³¹ Ksiêgê, czyli rodzaj porozumienia na temat dobrych wzorów wspó³pracy miêdzy mediami a PR. Por. Bia³ej Ksiêgi trzeba, Gazeta Wyborcza, 21 sierpnia Wœród dziennikarzy, którzy szczególnie czêsto sprzeniewierzaj¹ siê etyce, wymieniani s¹ dziennikarze zajmuj¹cy siê motoryzacj¹ (30,6%), farmaceutykami (24,2%), towarami szybko zbywallnymi (19,4%), polityk¹ (15,3%), ekonomi¹ (9,7%), bankowoœci¹ i finansami (9,0%), sportem (7,3%). Odsetki nie sumuj¹ siê do 100%, gdy mo na by³o zaznaczyæ wiêcej ni jedn¹ odpowiedÿ; za: Ibidem.

13 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 159 ankietowanych jest przekonanych, e opublikowany tekst to wynik ³apówki, a 54% wi¹ e fakt publikacji z wykupieniem przez zainteresowane firmy p³atnego og³oszenia czy reklamy u wydawcy danego tytu³u) lub niepodejmowanie jakiegoœ tematu, do bardziej ukrytych, np: organizowanie i zapraszanie na sponsorowane wycieczki pod pretekstem prezentacji, konferencji prasowych. Wrêczanie dziennikarzom prezentów uwa ane jest powszechnie za normê i jest oczekiwane przez samych dziennikarzy, którzy uwa aj¹ je za formê promocji firmy. Prawie po³owa badanych s¹dzi, e ich wartoœæ nie powinna przekraczaæ 100 pln, a tylko 5% specjalistów od PR, s¹dzi, e nawet w prezentach o wartoœci 500 pln nie ma nic zdro nego. Za najbardziej profesjonalne uwa ane s¹ media ogólnopolskie i bran owe, za najmniej lokalne 33. W porównaniu z wynikami badañ miêdzynarodowych polscy specjaliœci od PR wypadaj¹ lepiej na tle kolegów z innych krajów Europy Centralnej i Wschodniej, a gorzej na tle tych z Europy Zachodniej i Ameryki Pó³nocnej 34. Us³ugi lobbingowe na forum Unii Europejskiej Zmiany zwi¹zane z akcesj¹ do Unii Europejskiej stanowi¹ wyzwanie tak e dla profesjonalnych lobbystów 35. Mo na zaryzykowaæ twierdzenie, e profesjonalizacja aktywnoœci lobbingowej nastêpuje równolegle do procesu integracji europejskiej. Wraz ze wzrostem znaczenia instytucji wspólnotowych nast¹pi³o o ywienie na rynku us³ug w zakresie szeroko pojêtego doradztwa, w tym i lobbingu. Przoduj¹ na tym polu firmy anglosaskie, które dysponuj¹ najwiêkszym doœwiadczeniem i tradycjami w tej dziedzinie. Obecnie liczbê gabinetów œwiadcz¹cych us³ugi lobbingowe w Brukseli szacuje siê na , przy czym oko³o 100 z nich to te najbardziej znane i aktywne. Ten sektor dzia- ³alnoœci to swoista z³ota kura dla regionu miasta Brukseli, ocenia siê bowiem, e roczne inwestycje w tym zakresie przekraczaj¹ 25 mln Euro 37. Na stronie internetowej poœwiêconej lobbingowi w Brukseli (http://www.eurobru.com/inter90.htm) wymienionych zosta³o dziewiêtnaœcie firm specjalizuj¹cych siê w europejskim public affairs. S¹ to: APCO EU- ROPE, BSKH, CLAN Public Affairs, ECCO European Consulting Company, ECBAP European Centre for Public Affairs, Edelman Europe, EPPA- EU European Public Policy 33 Dziennikarzom zarzuca siê: powierzchownoœæ (56%), brak obiektywizmu i nierzetelnoœæ (51%) oraz brak kompetencji i profesjonalizmu (47%). Ponadto dziennikarze prasy lokalnej znacznie czêœciej ni dziennikarze mediów ogólnopolskich zdaniem respondentów sprzeniewierzaj¹ siê etyce dziennikarskiej (odpowiednio 21% i 8,6%); za: Ibidem. 34 Przekonanie, e ukazanie siê w danym tytule informacji prasowej to efekt op³acenia dziennikarza lub innego, pozamerytorycznego wp³ywu, w zale noœci od regionu œwiata wyra a odpowiednio nastêpuj¹cy odsetek specjalistów PR: 13% z Ameryki Pó³nocnej, 21% z Europy Zachodniej, 28% z Polski, 40% z Europy Po³udniowej i 63% z Europy Wschodniej; za: badanie IPRA, ZFPR. 35 A. Nietyksza, Pogoda dla lobbistów [w:] Impact, grudzieñ 2000, s M. Clamen, Le lobbying, Dunod, Paris 2000, s Wywiad z Anne Marie Renard, Bureau Liason Bruxelles -Europe, listopad 2001.

14 160 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji Advisers, EPC European Policy Centre, Entente International Communication, European Strategy, GPC Government Policy Consultants, Hill&Knowlton International, HL Heidi Lambert Communications, IKP European Affairs, INTEREL European Public Affairs, KREAB, Ogilvy Public relations, PMC Praaning Meines Consultancy, Shandwick Public Affairs. Jako przyk³ad konkretnych dzia³añ tego typu firm przedstawiamy w ramce 1 jedn¹ z akcji przeprowadzonych przez APCO Europe w 1998 roku, dotycz¹c¹ fuzji firm konsultingowo-audytorskich: Pricewaterhouse i Coopers&Lybrand. Ramka 1 Przyk³ad dzia³añ lobbingowych firmy APCO EUROPE APCO EUROPE I FUZJA PRICEWATERHOUSE I COOPERS & LYBRAND APCO Europe pomaga³a firmom Pricewaterhouse (PW) i Coopers & Lybrand (C&L) w pozyskaniu przychylnoœci Brukseli dla ich fuzji przeprowadzonej w 1998 roku. Jak siê to uda³o? Firma rozpoczê³a od przeprowadzenia w tej sprawie kampanii informacyjnej wœród polityków, urzêdników i dziennikarzy, zarówno na szczeblu Komisji Europejskiej, jak i w pañstwach cz³onkowskich. Dotyczy- ³a ona nie tylko samej fuzji, ale i informacji o sytuacji w ca³ej bran y. Komisja po raz pierwszy rozpatrywa³a po³¹czenie tak du ych firm konsultingowo-audytorskich. Przez kilka tygodni analizowa³a plany dwóch podobnych przedsiêwziêæ w tym sektorze: C&L/PW i KPMG/Ernst & Young. Coraz powa niej zastanawiano siê nad niebezpieczeñstwem zdominowania europejskiego rynku przez te dwa wy³aniaj¹ce siê giganty. Fakt, e do drugiej z rozwa anych fuzji nie dosz³o, uspokoi³ nieco te obawy, ale nie rozwia³ ich ca³kowicie. APCO organizowa³a spotkania przedstawicieli C&L i PW z odpowiednimi urzêdnikami i parlamentarzystami w Brukseli. Kolejnym krokiem by³a pomoc obu firmom w przekonywaniu do swojej sprawy urzêdników pañstwowych krajów cz³onkowskich. APCO stworzy³a równie system monitoringu mediów, dziêki któremu mog³a przedstawiaæ codziennie (!) uaktualniane informacje o tym, w jaki sposób fuzja postrzegana jest w ró nych krajach Unii Europejskiej. Dzia³aniom tym towarzyszy³a profesjonalna wspó³praca z mediami, z naciskiem na konferencje prasowe, które APCO organizowa³a dla przedstawicieli C&L i PW, aby mogli wyjaœniaæ swoje plany dziennikarzom z Brukseli. Nowa firma PricewaterhouseCoopers powsta³a 1 lipca 1998 roku. ród³o: Bussinesman Magazine, 1/2000. CO OFERUJ GABINETY LOBBINGOWE? Jakiego rodzaju us³ugi œwiadcz¹ konsultanci w zakresie lobbingu i jakich produktów dostarczaj¹. Mo na wyró niæ piêæ g³ównych dziedzin: 1) Monitoring Obejmuje ci¹g³e nadzorowanie, czuwanie nad informacj¹, identyfikowanie jej Ÿróde³, wstêpn¹ analizê projektów dokumentów. Obecne w Brukseli gabinety anglosaskie, w celu obni enia kosztów, powierzy³y dzia³alnoœæ monitoruj¹c¹ konsultantom juniorom, sta ystom, zgrupowanym w dzia³ach Research and Intelligence. Ka dy z nich otrzymuje szczegó³owy zakres dzia³ania, terminarz. Do ich obowi¹zków nale y codziennna, o danej godzinie, prezentacja informacji z uwzglêdnieniem konkretnych, wybranych Ÿróde³ informacji. Po po³udniu dzia³ania monitoruj¹ce obejmuj¹ udzia³ w zebraniach, spotkaniach, czêsto w komitetach Parlamentu Europejskiego.

15 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 161 Zebrane dane umo liwiaj¹ przygotowanie: informacji dla klientów, którzy zamówili dzia³alnoœæ monitoruj¹c¹ (zlecenie sta³e lub czasowe), informacji udostêpnianej za poœrednictwem Intranetu pozosta³ym konsultantom, teczek (dossier) tematycznych, tematy wybierane s¹ przez konsultantów seniorów, kartoteki osób (zgodnie z obowi¹zuj¹cym prawem). Raz w tygodniu odbywa siê zebranie ca³ego zespo³u firmy. Konsultanci seniorzy sk³adaj¹ sprawozdania ze swojej dzia³alnoœci i wskazuj¹ na nowe tematy i zagadnienia. 2) Analiza Dotyczy zarówno ogólnej informacji, surowej, roboczej, uzyskanej od urzêdników pracuj¹cych nad dan¹ kwesti¹, jak równie projektów dokumentów. Analiza wymaga prac porównawczych ze stanem obecnym w tym zakresie, pod k¹tem kwestii prawnych, podatkowych, spo³ecznych. Wa ny jest tak e kontekst polityczny, jego zmiany i reperkusje na przysz³oœæ (np. przewidywane wyniki wyborów, ewentualne zmiany na scenie politycznej, tzw. nowe twarze, nowi decydenci i ich wp³yw na proces podejmowania decyzji). 3) Kontakty Dzia³alnoœæ lobbingowa kojarzy siê przede wszystkim z grubym kalendarzem wypchanym adresami i rozleg³ymi kontaktami. Umo liwia to z pewnoœci¹ dotarcie do odpowieniego decydenta. Dlatego te czêsto firmy tego typu nale ¹ do by³ych urzêdników europejskich 38. 4) Metoda: budowanie strategii dzia³ania Polega na opracowaniu strategii wywierania wp³ywu, dopasowanej do potrzeb danego klienta. Konsultant lobbysta pomaga w ustaleniu i wyborze grup docelowych, wobec których bêd¹ podejmowane dzia³ania. Nastêpnie pomaga w przygotowaniu odpowiedniego zestawu argumentów i ich prezentacji w odpowiednim czasie i formie. Firma mo e powierzyæ konsultantowi jedn¹ z wachlarza us³ug lub zleciæ pe³n¹ obs³ugê w zakresie doradztwa lobbingowego. 5) Specjaliœci Najczêœciej gabinety lobbingowe ustalaj¹ swoje specjalizacje wed³ug okreœlonych kryteriów, np: bran owych, technicznych, np: sektor farmaceutyczny, hodowli zwierz¹t, telekomunikacyjny, 38 Za przyk³ad mo e pos³uzyæ firma Clan Public Affairs, plasuj¹ca siê w pierwszej dziesi¹tce firm wyspecjalizownych w europejskim public affairs. Jej szef, Daniel Gueguen, wczeœniej piastowa³ stanowisko dyrektora Generalnego w Europejskiej Federacji Cukru, by³ tak e sekretarzem generalnym w najwiêkszej organizacji rolniczej BEUC. Za: oraz wywiad z D. Gueguen, przeprowadzony przez U. Kurczewsk¹, M. Molêdê-Zdziech, Decydent. Pismo lobbingowe, kwiecieñ 2000.

16 162 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji dziedziny dzia³ania np. konkurencja, handel miêdzynarodowy, kraje Europy Œrodkowo-Wschodniej (fr. Pays d'europe Centrale et d'orientale tzw. PECO) wszystkie te zagadnienia wymagaj¹ specjalistycznej wiedzy w celu przygotowania przekonuj¹cych i merytorycznych ekspertyz, poziomu instytucjonalnego decyzji wiêkszoœæ gabinetów funkcjonuje z uwglêdnieniem poziomu europejskiego. Wœród tych, specjalizuj¹cych siê w lobbingu na forum europejskim, obserwuje siê tendencjê do specjalizacji w zakresie wybranych instytucji wspólnotowych. Istniej¹ gabinety interweniuj¹ce w Parlamencie Europejskim, inne zaœ dysponuj¹ swoist¹ strategi¹ i sieci¹ kontaktów wobec ró nych komitetów Komisji Europejskiej. ILE TO KOSZTUJE? Przeprowadzenie akcji lobbingowej wymaga zaanga owania wielu œrodków: osobowych, technicznych i finansowych, które trudno dok³adnie i jednoznacznie oszacowaæ. W przypadku, gdy akcja taka prowadzona jest przez przedsiêbiorstwo nale y doliczyæ jeszcze sk³adki za udzia³ w ró norodnych stowarzyszeniach zawodowych/bran owych, czas pracowników poœwiêcony na dzia³ania i wspó³pracê z ró nymi organizacjami, komisjami. O wiele ³atwiej oszacowaæ koszt akcji lobbingowej w przypadku, gdy prowadzi j¹ firma doradcza. Honorarium dla firmy liczone podobnie, jak w kancelariach prawnych, w oparciu o czas poœwiêcony danej sprawie 39. Zazwyczaj praktykuje siê nastêpuj¹ce stawki: Euro za godzinê pracy konsultanta juniora, Euro za godzinê pracy konsultanta seniora, Euro za godzinê pracy udzia³owca (fr. un associe). KRYTERIA WYBÓRU FIRMY LOBBINGOWEJ I ZASADY WSPÓ PRACY Jak odró niæ tzw. dobre gabinety lobbingowe? Michel Clamen uwa a, e charakteryzuj¹ siê one kilkoma wspólnymi cechami 40. Przede wszystkim: znaj¹ bardzo dobrze procesy decyzyjne, dysponuj¹ wykwalifikowanymi ludÿmi, dzia³aj¹ w sieci, czêsto miêdzynarodowej dziêki czemu dysponuj¹ o wiele bardziej skutecznymi dojœciami do przedstawicieli instytucji, w tym wspólnotowych. W zale noœci od sytuacji, mog¹ równie zaproponowaæ wachlarz metod, strategii i technik komunikacyjnych, odpowiednich dla danego klienta. Podobnie jak we wszystkich us³ugach doradczych ich jakoœæ zale y od wyboru firmy lobbingowej troski, z jak¹ odnosi siê ona do klienta. Przed wyborem firmy nale y zatem rozwa yæ kilka kwestii: Wybór gabinetu Liczba firm zwiêksza siê. Praktycy przestrzegaj¹ przed uleganiem modzie i kierowaniem siê jedynie znan¹ nazw¹. Zaanga owanie miêdzynarodowej i uznanej firmy to tak- 39 O. Le Picard, J.-Ch. Adler, N. Bouvier, Le lobbying. Les regles du jeu, Editions d'organisation, Paris, 2000, s. 178n. 40 M. Clamen, Le lobbying et ses secrets, Dunod, Paris, 2000, s

17 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 163 e znaczne koszty (wynagrodzenie dla konsultantów). Przede wszystkim na decyzjê o wyborze firmy powinien wp³ywaæ rodzaj powierzanych spraw i dotychczasowe doœwiadczenie firmy w tym zakresie. W³asne cele Nale y dobrze sprecyzowaæ w³asne oczekiwania, umieæ sformu³owaæ cel, który pragnie siê osi¹gn¹æ. W zale noœci od typu sprawy (np. sytuacja kryzysowa w firmie, wprowadzanie nowych metod dzia³ania, dzia³ania monitoruj¹ce sytuacjê w danym sektorze, itp.), bud etu jakim dysponujemy, wybierany jest gabinet doradczy. Wiarygodnoœæ firmy Trzeba zebraæ jak najwiêcej informacji o firmie, czêsto na ucho pos³uchaæ opinii innych, którzy korzystali z jej us³ug. Bardziej obiektywnym kryterium wiarygodnoœci jest sprawdzenie czy firma jest cz³onkiem stowarzyszeñ profesjonalnych (np: ELPA, SEAP w Brukseli czy Association Francaise des Conseil en Lobbying AFCL we Francji), czy zobowi¹za³a siê do przestrzegania kodeksu etycznego, czy sama taki kodeks opracowa³a? Kontakt bezpoœredni, wa noœæ pierwszego wra enia Ostatnim ju krokiem jest zorganizowanie bezpoœredniego spotkania z przedstawicielem firmy, w czasie którego powinniœmy dowiedzieæ siê jak najwiêcej o dotychczasowych klientach, sektorach dzia³añ, doœwiadczeniach, osi¹gniêtych sukcesach. Informacje pozyskane wska ¹ nie tylko na pozycjê firmy na rynku, ale tak e bêd¹ optymalnym probierzem tego, jak traktowani s¹ przez ni¹ klienci, jaki jest stopieñ dyskrecji wobec nich i stosunek do nich. Jak radzi Michel Clamen, nale y zatem unikaæ firm, które jedynie wabi¹ nas ku sobie, a wybieraæ te, które za pomoc¹ konkretnych dzia³añ potrafi¹ przekonaæ nas do siebie 41. ZASADY WSPÓ PRACY Sektor us³ug lobbingowych na forum europejskim jest stosunkowo now¹ dziedzin¹ aktywnoœci. Jak zatem uk³adaæ sobie relacje z firm¹ œwiadcz¹c¹ us³ugi lobbingowe? Na co zwracaæ szczególn¹ uwagê? Nawi¹zuj¹c wspó³pracê z firm¹ nale y zatem przestrzegaæ zaleceñ praktyków. Wystêpuj¹c w roli klienta, musimy pamiêtaæ o tym, e ci¹ ¹ na nas pewne zobowi¹zania: Przejrzystoœci i wymiany informacji Gabinet lobbingowy nie dostarcza jedynie metod dzia³añ, ale uczestniczy w budowie strategii firmy, potrzebuje zatem wszystkich, nawet poufnych informacji. Czêstotliwoœci i ci¹g³oœci kontaktów Czas i d³ugoœæ wspó³pracy ma w tej dziedzinie znaczenie ogromne. Nie doradza siê zbyt czêstej zmiany gabinetu, gdy nawi¹zane kontakty stanowi¹ wa n¹ i czasoch³onn¹ inwestycjê. 41 M. Clamen, Le lobbying et ses secrets, Dunod, Paris, 2000, s. 267.

18 164 Czêœæ VI Polityka w dobie Internetu i globalizacji Personalizacji wspó³pracy Mo emy wymagaæ, aby gabinet delegowa³ jedn¹ osobê do wspó³pracy, a raczej do kontaktów gabinet-klient. Zadania szczegó³owe bêd¹ powierzane wspó³pracownikom zgodnie z obowi¹zuj¹cym podzia³em pracy. Dla optymalizacji i skutecznoœci wspó³pracy konieczna jest kontrola podjêtych dzia- ³añ, ocena dotychczasowej wspó³pracy po up³ywie roku. Wa ne s¹ przede wszystkim dwie kwestie: uczciwoœci finasowej i dok³adnoœci w realizacji, osi¹ganiu zamierzonych celów. Lobbysta, jak ka dy konsultant, jest rozdarty pomiêdzy obowi¹zkiem doradztwa i w³asnym interesem finansowym 42. Zak³ada siê, e œredni roczny koszt pracy jednego lobbysty to wydatek rzêdu Euro (1mln FRF) 43. Jeœli chodzi o dok³adnoœæ w realizacji zadañ, to nale y zastanowiæ siê, na ile nasze cele, zamierzenia, bior¹c pod uwagê ustalony bud et i kalendarz dzia³añ zosta³y osi¹gniête, na jakim etapie siê znajdujemy? Ramka 2 Polska firma prawnicza Wardyñski i wspólnicy w Brukseli Jedn¹ z pierwszych polskich firm prawniczych, która zdecydowa³a siê na zaistnienie w Brukseli jest kancelaria Wardyñski i wspólnicy. Firma otworzy³a swoje przedstawicielstwo w paÿdzierniku 2001 roku. Na czele stan¹³ Morvan le Berre, 34-letni francuski prawnik, który wczeœniej pracowa³ dla amerykañskiej firmy prawniczej Covington and Burling. W swojej zawodowej karierze pe³ni³ te obowi¹zki asystenta rektora w Collegium Europejskim w Natolinie. Nasze biuro znajduje siê w pobli u Komisji Europejskiej. Dzielimy je z presti ow¹ firm¹ angielsk¹ Brick Court Chambers, która ma podpisane porozumienie o wspó³pracy z Wardyñskim 44. Kancelaria rozwa- a pomys³ poszerzenia obszaru swoich dzia³añ i nawi¹zania wspó³pracy z kancelariami z krajów s¹siaduj¹cych i kandyduj¹cych do Unii Europejskiej. Trwaj¹ równie rozmowy o wspó³pracy z renomowanymi kancelariami prawniczymi ze S³owacji i Czech. Gdy zostan¹ sfinalizowane, nasze brukselskie biuro bêdzie mog³o doradziæ inwestorom zachodnim, planuj¹cym wejœcie do regionu, lub pracowaæ dla firm ze Œrodkowej Europy, które potrzebuj¹ wiedzy o warunkach, prawnych w krajach Unii Europejskiej. PóŸniej, po akcesji Polski i jej s¹siadów, przyjd¹ sprawy zwi¹zane z obowi¹zywaniem prawa europejskiego w Polsce 45. ród³o: Unia&Polska. Magazyn niezale nych publicystów, nr 19, 15 paÿdziernika 2001, s. 25. Tak e i polskie kancelarie prawnicze debiutuj¹ na europejskim forum. Przyk³adem jest kancelaria Wardyñski i wspólnicy. Skuteczny lobbing jak pisze francuski autor B. Le Grelle to swoista mieszanka 20% prawa, 20% polityki, 20% ekonomii, 20% dyplomacji, 20% komunikacji 46. Umie- 42 Ibidem, s Ibidem. 44 Unia&Polska. Magazyn niezale nych publicystów, nr 19, 15 paÿdziernika 2001, s Ibidem. 46 le Grelle B, Profession lobbyman: le pouvoir des coulisses, Paris 1988.

19 M. Molêda-Zdziech Informacja w dzia³alnoœci lobbingowej 165 jêtne wykorzystanie wszystkich wymienionych powy ej elementów decyduje o rezultacie dzia³añ lobbingowych. Koñcz¹c, nale y podkreœliæ rozwijaj¹cy siê tzw. e-lobbing, czyli dzia³ania w ramach rzecznictwa interesów przy pomocy Internetu. Po raz pierwszy zastosowano je w kampanii prezydenckiej w czasie wyborów wstêpnych w 1999 roku w Stanach Zjednoczonych. Obecnie stosuj¹ je, z uwagi na ma³e koszty, organizacje pozarz¹dowe i ruch alterglobalistyczny.

tryb niestacjonarny Zarządzanie reklamą Zainteresowanie tematyką reklamy

tryb niestacjonarny Zarządzanie reklamą Zainteresowanie tematyką reklamy MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis tryb niestacjonarny Nazwa modułu Warunki uczestnictwa 1 Zarządzanie reklamą Zainteresowanie tematyką reklamy Zajęcia o charakterze praktycznym,

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

Rozeznanie rynku na analizę merytoryczną i budżetową projektów informacyjnych poświęconych FE

Rozeznanie rynku na analizę merytoryczną i budżetową projektów informacyjnych poświęconych FE 2016-02-29 Rozeznanie rynku na analizę merytoryczną i budżetową projektów informacyjnych poświęconych FE W ramach procedury rozeznania rynku zapraszamy do składania ofert na analizę merytoryczną i budżetową

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku W sprawie przyj cia Statutu Zespo u Administracyjnego Placówek O wiatowych w Trzebnicy Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 w zwi

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/12/8058/982 Cena netto 599,00 zł Cena brutto 599,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Rada Rodziców Zespołu Szkół w Pietrowicach Wielkich, zwana dalej Radą, działa na podstawie artykułów 53 i 54 Ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2015/S 250-457800

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2015/S 250-457800 1 / 9 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:457800-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2015/S 250-457800 Ministerstwo Rozwoju,

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

Rola specjalistycznych źródeł wiedzy. w procesie zarządzania biznesem

Rola specjalistycznych źródeł wiedzy. w procesie zarządzania biznesem Rola specjalistycznych źródeł wiedzy w procesie zarządzania biznesem Koncern wydawniczy Wolters Kluwer jest jednym z największych profesjonalnych Wydawnictw na świecie. Działa w 26 krajach; Zatrudnia ponad

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie zasad i standardów wzajemnego informowania się jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o planach, zamierzeniach

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli Jednostka przeprowadzająca kontrolę P/13/151 Zapewnienie prawa do jednakowego wynagradzania

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie. wykonywania pracy, wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem

Uzasadnienie. wykonywania pracy, wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem Uzasadnienie Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy ma na celu wprowadzenie nakazu potwierdzania pracownikowi przez pracodawcę podstawowych ustaleń związanych z zawarciem umowy o pracę w formie

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20. Warszawa: dostawa toreb i kubków papierowych z logo Muzeum Warszawy Numer ogłoszenia: 66360-2016; data zamieszczenia: 23.03.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ NR 7 W GDYNI Art.1 Postanowienia ogólne Rada Rodziców, zwana dalej Radą, działa na podstawie ustawy o systemie oświaty, statutu szkoły i niniejszego regulaminu.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych.

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. doradzamy, szkolimy, rozwijamy Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. Właściciel tel. 722-529-820 e-mail: biuro@brb-doradztwobiznesowe.pl www.brb-doradztwobiznesowe.pl

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1. prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE

B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1. prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1 prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE R A D I O, K T Ó R E S I Ê Z N A W SKRÓCIE: PRZYZWYCZAILIŒMY WAS JU

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZARZĄDU Stowarzyszenia Dolina Karpia

REGULAMIN ZARZĄDU Stowarzyszenia Dolina Karpia REGULAMIN ZARZĄDU Stowarzyszenia Dolina Karpia l. 1. Zarząd Stowarzyszenia jest organem wykonawczo zarządzającym Stowarzyszenia i działa na podstawie statutu, uchwał Walnego Zebrania Członków oraz niniejszego

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod: Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Braniewsko-Pasłęckiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w Pasłęku

Polityka informacyjna Braniewsko-Pasłęckiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w Pasłęku Załącznik do Uchwały Zarządu B-PBS z s. w Pasłęku Nr 3/2015 z dn. 15.01.2015r. Zatwierdzone: Uchwała Rady Nadzorczej B-PBS z s. w Pasłęku Nr 5/2015 z dn. 26.02.2015r. Polityka informacyjna Braniewsko-Pasłęckiego

Bardziej szczegółowo

Polska Zagraniczna Izba Gospodarczo- Handlowa w Niemczech

Polska Zagraniczna Izba Gospodarczo- Handlowa w Niemczech Polska Zagraniczna Izba Gospodarczo- Handlowa w Niemczech Funkcje Izby Wspieranie stosunków w handlowych mi dzy przedsi biorstwami w Polsce i w Niemczech Reprezentowanie - polskiej gospodarki w niemieckiej

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W SŁUPSKU

URZĄD MIEJSKI W SŁUPSKU Załącznik Nr 6 do Zasad (polityki) Rachunkowości URZĄD MIEJSKI W SŁUPSKU INSTRUKCJA W SPRAWIE WYSTAWIANIA FAKTUR VAT I PROWADZENIA EWIDENCJI I REJESTRÓW SPRZEDAŻY TOWARÓW I USŁUG W DLA CELÓW ROZLICZANIA

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia.2008 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia.2008 r. ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia.2008 r. PROJEKT zmieniaj ce rozporz dzenie w sprawie wysoko ci i sposobu uiszczania op aty za prowadzenie oceny warto ci u ytkowej pszczó i stad

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI Warszawa, dnia 7 kwietnia 2016 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 5 kwietnia 2016 r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe Załącznik Nr 5 do Zarządzenia Nr 100/08 Burmistrza Myszyńca z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia zasad (polityki) prowadzenia rachunkowości w Urzędzie Miejskim w Myszyńcu, w jednostkach budżetowych,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007

Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007 Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007 Prognozy rozwoju na lata 2007-2010 Data publikacji: wrzesieñ 2007 Wersje jêzykowe: polska, angielska Od autora Na polskim rynku telekomunikacyjnym widocznych jest

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art.51 ust.1 z dnia 8 marca 1990 r. ustawy

Bardziej szczegółowo

Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy

Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i metod aktywizujących (45 min) Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy CC BY-NC-ND Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI projekt z dnia 18.11.2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia...2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków przejazdu strażaków Państwowej Straży Pożarnej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich Art. 1. 1. Należy zachęcić posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej do uchwalenia

Bardziej szczegółowo

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA KRS-W20 Sygnatura akt (wypełnia sąd) CORS Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych Krajowy Rejestr Sądowy Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.przetargi.chcpio.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.przetargi.chcpio.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.przetargi.chcpio.pl Chorzów: Wykonanie usług w zakresie wywozu i utylizacji odpadów medycznych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Bariery w usługach geodezyjnych w Polsce

Bariery w usługach geodezyjnych w Polsce Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego z dnia 12 grudnia 2006 r, dotycząca usług na rynku wewnętrznym, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr L376 str. 0036 0068. art. 5 ust. 1

Bardziej szczegółowo

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku,

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku, UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia jest wypełnieniem delegacji ustawowej zapisanej w art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 21 /2015 Walnego Zebrania Członków z dnia 11.12.2015 w sprawie przyjęcia Regulaminu Pracy Zarządu.

Uchwała nr 21 /2015 Walnego Zebrania Członków z dnia 11.12.2015 w sprawie przyjęcia Regulaminu Pracy Zarządu. Uchwała nr 21 /2015 Walnego Zebrania Członków z dnia 11.12.2015 w sprawie przyjęcia Regulaminu Pracy Zarządu. Na podstawie 18 ust. 4.15 Statutu Stowarzyszenia, uchwala się co następuje. Przyjmuje się Regulamin

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA. Wyjaśniam

WYJAŚNIENIA. Wyjaśniam WYJAŚNIENIA Na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 907 z późn. zm.) w związku z zapytaniami Wykonawcy z dnia 19.10.2015 r.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. zmieniające rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. zmieniające rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych Projekt z dnia 27 maja 2013 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych Na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH Załącznik Nr 5 Do Regulaminu okresowych ocen pracowników Urzędu Miasta Piekary Śląskie zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz kierowników gminnych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Departament Pielęgniarek i Położnych wśród absolwentów studiów pomostowych, którzy zakończyli udział w projekcie systemowym pn. Kształcenie zawodowe pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Uzasadnienie Nowelizacja rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie legitymacji służbowych policjantów (Dz. U. nr 241 poz. 2091 z późn. zm.) wynika ze

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Edward Szczytowski jest specjalistą w zakresie przekształcania inwestycji i zarządzania.

Edward Szczytowski jest specjalistą w zakresie przekształcania inwestycji i zarządzania. Edward Szczytowski Edward Szczytowski jest specjalistą w zakresie przekształcania inwestycji i zarządzania. Do października 2008 r. pełnił funkcję członka zarządu HPF Sp. z o.o., gdzie zajmował się przekształceniami

Bardziej szczegółowo