PILOTOWY PROGRAM WYKONAWCZY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PILOTOWY PROGRAM WYKONAWCZY"

Transkrypt

1 Ministerstwo Środowiska P r o j e k t PILOTOWY PROGRAM WYKONAWCZY DO STRATEGII ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W ZAKRESIE WZROSTU PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ENERGETYKI WIATROWEJ NA LATA Realizacja zobowiązań Rządu wynikających ze Strategii rozwoju energetyki odnawialnej Warszawa, wrzesień 2002r.

2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP CELE, PRIORYTETY ORAZ ZAKRES PROGRAMU STAN ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSKI SYNTEZA OCEN KRAJOWYCH ZASOBÓW ENERGII WIATRU OGÓLNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ ANALIZA ORAZ OCENA ROZWOJU INWESTYCJI W SEKTORZE ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE KRAJOWY POTENCJAŁ PRODUKCYJNY I USŁUGOWY W SEKTORZE ENERGETYKI WIATROWEJ KRAJOWY POTENCJAŁ NAUKOWO-BADAWCZY I WDROŻENIOWY STAN KRAJOWYCH SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH ROZBUDOWY I MODERNIZACJI DLA POTRZEB ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ IDENTYFIKACJA PROBLEMÓW I BARIER UTRUDNIAJĄCYCH ROZWÓJ ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE ORAZ MOŻLIWYCH NARZĘDZI I INSTRUMENTÓW WSPARCIA ENERGETYKI WIATROWEJ PODSUMOWANIE OCENY STANU I KIERUNKÓW ROZWOJU PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W CZĘSCI DOTYCZĄCEJ ENERGETYKI WIATROWEJ PROGRAM DZIAŁAŃ WYKONAWCZYCH DZIAŁANIA O CHARAKTERZE OGÓLNYM W ZAKRESIE WYTWARZANIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH Wprowadzenie mechanizmu Zielonych Certyfikatów Finansowanie inwestycji Kierunki oraz wytyczne do modyfikacji prawa polskiego DZIAŁANIA SZCZEGÓLNE W ZAKRESIE ENERGETYKI WIATROWEJ System zbierania, archiwizacji oraz udostępniania danych o zasobach energii wiatru Rozwój krajowego przemysłu energetyki wiatrowej System wsparcia krajowych wytwórców działających w sektorze energetyki wiatrowej Krajowy program badań i rozwoju w zakresie energetyki wiatrowej Wprowadzenie norm i systemu certyfikacji w zakresie energetyki wiatrowej Aktualizacja polskich klasyfikacji i standardów Utworzenie systemu promocji oraz udostępniania informacji na temat krajowego potencjału produkcyjnego Procedury lokalizacji elektrowni wiatrowych Wytyczne dotyczące wymaganych zmian prawnych Szczegółowe wytyczne dotyczące lokalizacji elektrowni wiatrowych Działania planistyczne Badania w zakresie oddziaływania elektrowni wiatrowych na środowisko Przetargi i konkursy na projekty pilotażowe Działania na rzecz edukacji, upowszechniania wiedzy i informacji o energetyce wiatrowej Działania na rzecz upowszechnienia wiedzy na temat energetyki odnawialnej, w tym wiatrowej, dla potrzeb kształcenia Działania na rzecz upowszechnienia wiedzy na temat energetyki odnawialnej w tym wiatrowej w systemie edukacji pozaszkolnej dla władz szczebla centralnego i lokalnego, zakładów energetycznych oraz inwestorów Baza wiedzy oraz system udostępniania informacji o dostępnych rozwiązaniach technicznych i organizacyjnych dotyczącego prowadzenia inwestycji wiatrowych OCENA KORZYŚCI ŚRODOWISKOWYCH, GOSPODARCZYCH I SPOŁECZNYCH, ZWIĄZANYCH Z WDROŻENIEM PROGRAMU W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ ENERGETYKI WIATROWEJ KOORDYNACJA I OCENA REALIZAJI PROGRAMU ODPOWIEDZIALNOŚĆ ORGANÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ ZA REALIZACJĘ PROGRAMU I ŹRÓDŁA FINANSOWANIA...49 ZAŁĄCZNIK 1. Mechanizmy wsparcia rozwoju energetyki odnawialnej w tym wiatrowej ZAŁĄCZNIK 2. Mechanizm zielonych certyfikatów ZAŁĄCZNIK 3. System zbierania, archiwizacji i udostępniania danych o zasobach energii wiatru w Polsce 2

3 1. WSTĘP Energetyka odnawialna to jeden z zasadniczych elementów rozwoju zrównoważonego. Kraje rozwinięte i pretendujące do miana nowoczesnych dostrzegają konieczność ograniczenia emisji z procesów spalania paliw energetycznych oraz konieczność poszukiwania alternatywnych źródeł energii wobec ekonomicznego i fizycznego wyczerpywania się zasobu paliw kopalnych. Kraje Unii Europejskiej potwierdziły swoje wsparcie dla rozwoju energetyki odnawialnej w wielu dokumentach politycznych, prawnych i programach wykonawczych oraz w dokumentach wspólnotowych takich jak: Biała Księga Energia dla przyszłości odnawialne źródła energii z 1994 roku, Zielona Księga O bezpieczeństwie energetycznym z 2000 roku oraz dyrektywa O promocji wykorzystania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych nr 77 z 2001 roku. Także i w Polsce rosło znaczenie energetyki odnawialnej w dokumentach politycznych i prawnych przyjmowanych w ostatnich latach przez Rząd i Sejm. Szersze omówienie dostępnych i stosowanych w Unii Europejskiej mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej znajduje się w załączniku 1. Strategia rozwoju energetyki odnawialnej przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 5 września 2000 r oraz ostatecznie przez Sejm RP w dniu 23 sierpnia 2001 r., wyznaczająca cele ilościowe udziału energii ze źródeł odnawialnych w latach 2010 oraz 2020, odpowiednio 7,5 % i 14 % w bilansie energii pierwotnej, zakładała wdrożenie dokumentu przez kilkuletnie programy wykonawcze dla poszczególnych źródeł energii odnawialnej. Odpowiedzialność za przygotowanie programów spoczywa na wybranych ministerstwach. Jednym ze szczegółowych celów Strategii jest wzrost produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł w bilansie produkcji energii elektrycznej w Polsce do min. 7,5% w 2010 r. Wg danych Urzędu Regulacji Energetyki, w 2001 r. udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w bilansie sprzedaży energii elektrycznej nie przekroczył 2,3%. Obecnie moc osiągana w krajowym systemie elektroenergetycznym wynosi 33,5 tys. MW, z czego blisko 29 tys. MW znajduje się w jednostkach cieplnych zaliczanych do elektroenergetyki zawodowej. Choć ocenia się, że istnieje w systemie nadwyżka mocy rzędu 6 tys. MW, to jednak biorąc pod uwagę bardzo wysokie zużycie majątku w energetyce zawodowej oraz konieczność wypełnienia zobowiązań międzynarodowych, w tym dyrektyw Unii Europejskiej w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń z dużych źródeł spalania 1 oraz w sprawie promocji wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych 2, a także biorąc pod uwagę przewidywane w polityce energetycznej stabilne zapotrzebowania na energię elektryczną w Polsce do 2005 r 3. i umiarkowany wzrost zapotrzebowania po 2005 r., niezbędne jest stopniowe wprowadzanie do sytemu nowych mocy, zmniejszając jednocześnie ogólną emisję z sektora elektroenergetycznego. Pod koniec 2001 r. moc zainstalowana w sektorze energetyki odnawialnej wynosiła prawie 7,2 tys. MW, z tego tylko ok. 680 MW stanowiła moc elektryczna 4. W ramach mocy zainstalowanych zdolnych do produkcji zielonej energii elektrycznej, 345 MW przypadało na dużą energetykę wodną (elektrownie przepływowe), 182 MW zainstalowane jest w małych elektrowniach wodnych (elektrownie o mocy poniżej 5 MW), ok. 125 MW w elektrowniach i elektrociepłowniach wykorzystujących biopaliwa stałe i płynne oraz ok. 28 MW w energetyce wiatrowej. W warunkach krajowych, biorąc pod uwagę dostępne zasoby energii odnawialnej można stwierdzić, że możliwości dalszego zwiększenia mocy zainstalowanej w najbardziej dojrzałym sektorze energetyki odnawialnej jakim jest energetyka wodna są umiarkowane. W sektorze energetycznego wykorzystania biomasy wyróżnić można kilka atrakcyjnych opcji 1 Dyrektywa 2001/80/WE w sprawie ograniczania emisji zanieczyszczeń z dużych źródeł spalania paliw. 2 Dyrektywa 2001/77/WE w sprawie promocji wykorzystania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej. 3 Ministerstwo Gospodarki: Ocena realizacji i korekta Założeń polityki energetycznej Polski do 2020 roku. Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu Dane Agencji Rynku Energii oraz Europejskiego Centrum Energii Odnawialnej. 3

4 technologicznych o dużym potencjale, na których oprzeć można przyszłościową produkcję energii elektrycznej, jak np. skojarzona produkcja energii elektrycznej i cieplnej z wykorzystaniem zrębków drzewnych i słomy w układach parowych oraz gazyfikacja i piroliza biomasy, ale z uwagi na relacje kosztów lub potrzebę dalszego doskonalenia technologii konwersji termo-chemicznej biomasy, opcje te należy bardziej traktować jako średnio i długookresowe. W perspektywie krótkookresowej sytuację w zakresie zwiększania podaży energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w umiarkowanym zakresie poprawić może wprowadzanie współspalania miału węglowego z biopaliwami (dodatek 5%, max 15%) w istniejących elektrociepłowniach węglowych. W perspektywie krótko i średniookresowej duże znaczenie dla wprowadzania niezbędnych nowych mocy elektrycznych w energetyce odnawialnej w warunkach krajowych może mieć energetyka wiatrowa, dysponująca zasobami i już obecnie dojrzałą technologią. Realizując zapisy Strategii jako dokumentu kierunkowego, w Ministerstwie Środowiska opracowany został pierwszy średniookresowy program wykonawczy dotyczący rozwoju produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na lata Zakres przeprowadzonej analizy i przyjęte w nim rozwiązania są właściwe dla wszystkich technologii energetyki odnawialnej, a w szczególności tych wytwarzających energię elektryczną. Z uwagi jednak na fakt, że w perspektywie średniookresowej duże możliwości zwiększenia podaży zielonej energii elektrycznej może zapewnić energetyka wiatrowa oraz z uwagi na potrzebę pilnego uporządkowania przepisów lokalizacyjnych i optymalizacji wykorzystania energii wiatru tym właśnie zagadnieniom poświęcona jest szczegółowa część programu działań. Jest to program modelowy, który otwiera drogę do programowania rozwoju energetycznego wykorzystania biomasy oraz energetyki wodnej, geotermalnej i słonecznej. Energetyka wiatrowa jako stosunkowo nowa gałąź energetyki i przemysłu na początku wymaga zaangażowania państwa w nadanie jej najkorzystniejszych kierunków rozwoju. Z uwagi na wysokie tempo rozwoju energetyki wiatrowej na świecie, a w szczególności w Europie, krajowe działania zmierzające do kreowania i kształtowania rynku na czystą energię elektryczną i elektrownie wiatrowe należy podjąć z wyprzedzeniem tak, aby stworzyć warunki do uczestnictwa polskich przedsiębiorstw, samorządów i inwestorów w rozwoju tej gałęzi wiedzy, gospodarki i biznesu. W okresie ostatnich 2-3 lat obserwowane było w Polsce wzmożone zainteresowanie wśród inwestorów i deweloperów (szczególnie zagranicznych) przygotowywaniem inwestycji budowy elektrowni wiatrowych. Ich realizacja powstrzymywana jest przez wciąż niepewne warunki sprzedaży energii do sieci oraz trudności z przyłączeniem elektrowni do sieci. Ponadto dotychczasowy rozwój energetyki wiatrowej nie zawsze uwzględniał interes społeczności lokalnej i korzyści dla krajowego przemysłu. Bez rozwiązania tych problemów trudno byłoby zapewnić optymalne wykorzystanie zasobów energii wiatru w Polsce i właściwe dla krajowych podmiotów gospodarczych rozłożenie korzyści z rozwoju energetyki wiatrowej. Strategia rozwoju energetyki odnawialnej wskazuje na możliwość umiarkowanego rozwoju energetyki wiatrowej do roku 2010 w postaci przyrostu mocy zainstalowanej w granicach MW. Oznacza to, że udział energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych nie przekroczyłby w tym okresie 2,0 % 5 bilansu energii elektrycznej w Polsce. Energetyka wiatrowa, obok energetycznego wykorzystania biomasy będzie jednak jednym z najistotniejszych składników realizacji ogólnego celu ilościowego rozwoju produkcji zielonej energii do roku 2010 w postaci 7,5% udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie produkcji energii pierwotnej w Polsce, przyjętego w Strategii z 23 sierpnia 2001 r. jak i w rozporządzeniu Ministra 5 Przy założeniu współczynnika wykorzystania mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowych na poziomie 2200 godzin rocznie. 4

5 Gospodarki r 7. o obowiązku zakupu energii ze źródeł energii odnawialnej z dnia 15 grudnia Z założenia, niniejszy trzyletni program ma stworzyć warunki ekonomiczno-prawne i przygotować samorządy, przemysł i inwestorów w sektorze energetyki wiatrowej do takiego wzrostu inwestycji, który umożliwi nie tylko racjonalny wzrost produkcji energii elektrycznej (zwłaszcza po roku 2005), ale także osiągnięcie maksymalnych korzyści środowiskowych, gospodarczych i społecznych. Bardzo ważnym elementem programu jest również doprowadzenie do zwiększenia możliwości przyłączania elektrowni wiatrowych do sieci energetycznej oraz poprawy ich współpracy z krajowym systemem elektroenergetycznym. Oczekuje się, że wdrożenie Strategii rozwoju energetyki odnawialnej w ogóle, a w szczególności w obszarze energetyki wiatrowej poprzez realizację pilotowego programu dotyczącego wzrostu produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych ze szczególnym uwzględnieniem energetyki wiatrowej, wniesie istotny wkład w wypełnienie przez Polskę zobowiązań międzynarodowych w zakresie ochrony klimatu 8 oraz ułatwi przygotowanie Polski do wypełnienia dyrektywy Unii Europejskiej O promocji wykorzystania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej CELE, PRIORYTETY ORAZ ZAKRES PROGRAMU Celem zasadniczym Pilotowego programu wykonawczego do Strategii rozwoju energetyki odnawialnej w zakresie wzrostu produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem energetyki wiatrowej na lata jest wsparcie wdrożenia Strategii rozwoju energetyki odnawialnej oraz umożliwienie realizacji jej celów w zakresie wzrostu produkcji zielonej energii elektrycznej oraz zharmonizowanego z nim rozwoju energetyki wiatrowej przy maksymalizacji korzyści ekologicznych, gospodarczych i społecznych oraz minimalizacji kosztów finansowych i zachowaniu wymagań w zakresie oddziaływania na środowisko. Program składa się z dwóch części: analityczno-diagnostycznej oraz programu działań wykonawczych. Zasadnicza część programu program działań wykonawczych odnosi się bezpośrednio do delegacji i zapisów zawartych w Strategii rozwoju energetyki odnawialnej. Strategia wymienia w rozdziale siódmym szereg działań mających na celu wsparcie rozwoju energetyki odnawialnej. Działania te znalazły swoje odzwierciedlenie i uszczegółowienie w niniejszym dokumencie. Niniejszy program jest programem pilotażowym. W związku z tym poszukiwanie specyficznych rozwiązań dla produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, w tym energetyki wiatrowej wymagało również sformułowania ogólnych założeń dla rozwiązań systemowych wsparcia rozwoju całego sektora odnawialnych źródeł energii (OZE), 6 Dz.U Nr 122 poz Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku. 7 Wielkość 7,5 % wymieniona w Strategii rozwoju energetyki odnawialnej wyliczona jest w odniesieniu do całkowitej rocznej produkcji energii elektrycznej w Polsce natomiast w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku, wielkość ta odnosi się do udziału energii z OZE w stosunku do rocznej sprzedaży energii przedsiębiorstw obrotu energią elektryczną. 8 Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, ratyfikowana przez Polskę 16 czerwca 1994 r., Protokół z Kioto, ratyfikowany przez Polskę 22 sierpnia 2002 r. 9 Dyrektywa 2001/77/WE w sprawie promocji wykorzystania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej. 5

6 w szczególności uwzględnienia takich elementów, jak wytyczne do zmian w ustawie Prawo energetyczne i przepisach wykonawczych, a dodatkowo także wskazówki do sformułowania uzupełniającej Ustawy o wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii która powinna uregulować zagadnienia nie ujęte w Prawie energetycznym, takie jak planowanie rozwoju i wspierania inwestycji w zakresie OZE na poziomie lokalnym (wraz ze zdefiniowaniem obowiązków samorządów terytorialnych w tym zakresie) oraz wytyczne do utworzenia rynku Zielonych Certyfikatów w Polsce (zgodnie z zaleceniami zawartymi w korekcie Założeń polityki energetycznej Polski do 2020 roku, z kwietnia 2002 r.). Realizacja programu ma stworzyć odpowiednie warunki do efektywnego przyrostu mocy zainstalowanej i produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, rozwoju krajowego przemysłu odnawialnych źródeł energii w tym rodzimego przemysłu energetyki wiatrowej, aktywnego udziału samorządów i krajowych inwestorów w procesach planowania i realizacji inwestycji. Istotnymi elementami trzyletniego programu są: wypracowanie kierunków zmian systemowych w obszarze produkcji oraz obrotu zieloną energią, wprowadzenie dobrych praktyk przy realizacji inwestycji w energetyce wiatrowej i ich upowszechnienie, umożliwienie inwestorom i samorządom powszechnego dostępu do informacji o zasobach energii wiatru oraz takie stymulowanie sektora energetyki odnawialnej, aby w następnych latach, po ustaleniu warunków formalno-prawnych i finansowych mógł się rozwijać na zasadach rynkowych w warunkach międzynarodowej konkurencji na liberalizowanym rynku energii elektrycznej i w wydzielonym segmencie energii ze źródeł odnawialnych. Oczekiwane skutki wdrożenia programu to: redukcja emisji gazów cieplarnianych oraz innych zanieczyszczeń powietrza, tworzenie dodatkowych miejsc pracy w krajowym przemyśle, poprawa bezpieczeństwa energetycznego kraju w oparciu o wykorzystanie krajowych zasobów (dywersyfikacja i decentralizacja), aktywizacja gospodarcza regionów (zazwyczaj peryferyjnych) i obszarów wiejskich o korzystnych warunkach wiatrowych, rozwój infrastruktury przesyłowej, rozwój małych i średnich przedsiębiorstw dotychczas aktywnych w sektorze maszynowym, w branży górniczej i przemyśle elektromaszynowym. Proponowane działania polityczne i prawne służą także harmonizacji polskich rozwiązań prawnych oraz polityk ekologicznej i energetycznej z prawem i politykami szczegółowymi Unii Europejskiej, co bezpośrednio służyć będzie procesowi integracji Polski ze strukturami europejskimi. 3. STAN ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE 3.1 Synteza ocen krajowych zasobów energii wiatru Na podstawie wieloletnich pomiarów wykonywanych na sieci obserwacyjnej Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej opublikowane zostały mapy wietrzności dla obszaru Polski 10. Wynika z nich, że tereny uprzywilejowane pod względem zasobów energii wiatru to: wybrzeże Morza Bałtyckiego, a szczególnie jego środkowa, najbardziej wysunięta na północ część od Koszalina po Hel oraz wyspa Uznam Suwalszczyzna środkowa Wielkopolska i Mazowsze Beskid Śląski i Żywiecki Pogórze Dynowskie i Bieszczady 10 Lorenc H Struktura i zasoby energetyczne wiatru w Polsce. IMGW, Materiały badawcze. Seria: Meteorologia 25. 6

7 Rysunek 1. Strefy energetyczne wiatru w Polsce. Mapa opracowana przez prof. H. Lorenc na podstawie danych pomiarowych z lat Również duńskie Risø National Laboratory podjęło próbę rozszerzenia opracowanego przez siebie Europejskiego Atlasu Wiatrowego w taki sposób, aby obejmował on północną część Polski. W jej wyniku Risø 12 stwierdza, że Polska na wybrzeżu Bałtyku ma warunki wiatrowe zbliżone do duńskich i holenderskich, natomiast pozostała północna część Polski odpowiada pod względem wietrzności warunkom notowanym w środkowej części Niemiec. Z innych opracowań, jak np. Pacific Northwest Laboratory 13 wynika, że obok wyżej wymienionych na terenie Polski można wyróżnić także szereg innych mniejszych obszarów (np. okolice Kielc, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, wschodnia część Pogórza Sudeckiego, Wysoczyzna Lubińska), gdzie lokalne warunki klimatyczne i terenowe szczególnie sprzyjają rozwojowi energetyki wiatrowej Ogólny stan i kierunki rozwoju energetyki wiatrowej. Energetyka wiatrowa jest obecnie dynamicznie rozwijającą się gałęzią przemysłu. Całkowita moc zainstalowana elektrowni wiatrowych na świecie wyniosła na koniec 2000 roku MW, z czego aż MW wybudowanych zostało w roku Najsilniej sektor ten rozwija się w Europie, gdzie w samym roku 2000 powstało MW 14. Tempo przyrostu inwestycji jest w ostatnich latach tak wysokie, że Europejskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (EWEA) zdecydowało się zwiększyć o 50 % planowane cele ilościowe rozwoju energetyki wiatrowej w Europie do roku 2010 (z planowanych MW do MW) Lorenc H Oferta ośrodka meteorologii IMGW Risø National Laboratory, European Wind Atlas. 13 Pacific Northwest Laboratory Wind Energy Resource Assessment of Poland, United States Department of Energy. Richland. Washington. 14 Bundesverband Windenergie. 15 European Wind Energy Association (EWEA). 7

8 Najnowsze prognozy wskazują na dalsze szybkie tempo rozwoju tego sektora i znaczący jego wpływ na przyszłą strukturę wytwarzania energii elektrycznej na świecie. Wg oficjalnych dokumentów przygotowanych przez ONZ na Szczyt Ziemi w Johannesburgu 16, energetyka wiatrowa ma wnieść w najbliższych latach największy wkład w zwiększenie produkcji energii elektrycznej z nowych źródeł odnawialnych, a moc zainstalowana w elektrowniach wiatrowych w 2010 r. ma wzrosnąć do MW. Moc zainstalowana w ciągu roku w MW moc zainstalowana w ciągu roku - Europa moc zainstalowana w ciągu roku - świat całkowita moc zainstalowana - Europa całkowita moc zainstalowana - świat Całkowita moc zainstalowana w MW Rysunek 2. Rozwój energetyki wiatrowej na świecie w latach (Źródło: EC BREC na podstawie danych Bundesverband Windenergie 14 ). Jak dotychczas szczególnie silny wzrost wykorzystania energii wiatru notowany jest w Niemczech. Kraj ten dysponował na koniec 2000 r. siłowniami wiatrowymi o łącznej mocy zainstalowanej MW (46,1% europejskiej i 34,4 % światowej mocy zainstalowanej), z czego MW powstało w roku Obecnie jest to najsilniej rozwijający się rynek dla energetyki wiatrowej. Na dalszych miejscach znajdują się Hiszpania, Dania, Włochy i Indie 17. Według danych Bundesverband Windenergie 14 w Niemczech, w 2000 r. prywatne inwestycje w energetykę wiatrową sięgnęły wartością 1,1 mld DM, obroty firm działających w tym sektorze przekroczyły 2,6 mld DM, a liczba zatrudnionych osób. 16 WEHAB Working Group: A framework action on Energy, United Nation, August American Wind Energy Association (AWEA). May 2001, Global wind energy market report. 8

9 [MW] Niemcy Hiszpania Dania 449 Holandia 427 Włochy 406 Wlk. Brytania 241 Szwecja 226 Grecja 129 Irlandia 99 Portugalia 79 Austria 62 Francja 38 Finlandia 19 Turcja 15 Luxemburg 13 Norwegia 13 Belgia 12 Czechy 5 Rosja 5 Polska 3 Szwajcaria 1 Rumunia Rysunek 3. Moc zainstalowana elektrowni wiatrowych w Europie - stan na r. (Źródło: EC BREC na podstawie EUWINet 18 ). [MW] Niemcy Hiszpania Dania Wlk. Brytania Rysunek 4. Roczny przyrost mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowych w kolejnych latach dla wybranych krajów europejskich (Źródło: EC BREC na podstawie EUWINet 19 ). 18 European Wind Energy Information Network (EUWINet). 19 European Wind Energy Information Network (EUWINet). 9

10 Notowany jest także silny postęp w rozwoju technologii. Konstruowane są instalacje o coraz większej mocy i coraz większych rozmiarach. W roku 1991 w Niemczech średnia moc elektrowni wiatrowej wynosiła 165 kw, jej wysokość 31 m, a średnica wirnika 23 m. Według danych 18 z końca 2000 r., średnia moc wzrosła do kw, wysokość do 71 m, a średnica wirnika do 58 m. W okresie najbliższych kilku lat przewidywany jest intensywny rozwój energetyki wiatrowej na morzu ( offshore ). Planuje się, że w Danii 20 do roku 2030 udział energii elektrycznej wyprodukowanej w elektrowniach wiatrowych zlokalizowanych na morzu wyniesie 40% całkowitego zapotrzebowania na energię elektryczną tego kraju. 70 m kw kw 112 m 46 m m 600 kw 30 m 300 kw 500 kw 15 m 50 kw Rysunek Zmiany mocy zainstalowanej oraz rozmiarów średnicy wirnika pojedynczej elektrowni wiatrowej (Źródło: Energetyka wiatrowa na lądzie i morzu 21 ). W wyniku postępu technologicznego oraz na skutek wzrostu ilości seryjnie produkowanych elektrowni wiatrowych (ekonomika skali) nastąpiło znaczne obniżenie nakładów inwestycyjnych w przeliczeniu na jednostkę mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowej. W Hiszpanii w 1990 r. średnie nakłady inwestycyjne w przeliczeniu na 1 kw mocy zainstalowanej urządzeń wynosiły ok EUR natomiast w roku 1999 już tylko ok. 900 EUR. W ostatnich 2-3 latach zauważalne jest jednak znaczne zmniejszenie dynamiki spadku jednostkowych nakładów inwestycyjnych, charakterystyczne dla produktów o wysokiej dojrzałości. W związku z tym w najbliższych latach można spodziewać się, że koszty inwestycyjne będą zbliżone do dzisiejszych. 20 Soren Krohn Offshore Wind Energy: Full Speed Ahead. 21 Henry Saifert Wind energy in Germany, Europe and in the world. Energetyka wiatrowa na lądzie i morzu. 10

11 [EUR/kW] Koszty inwestycyjne Lata Rysunek 6. Zmiany kosztów inwestycyjnych elektrowni wiatrowych w latach na przykładzie Hiszpanii (Źródło: EC BREC na podstawie EUWINet 22 ). Koszty produkcji energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych są silnie uzależnione zarówno od ram instytucjonalnych i prawnych oraz ekonomicznych w danym państwie, jak i warunków wiatrowych w miejscu lokalizacji elektrowni. Dla elektrowni wiatrowych położonych w miejscach o średniorocznej prędkości wiatru ok. 5 m/s minimalne koszty produkcji 1 kwh energii wyniosły 0,065 EUR/kWh (ok. 0,2688 zł/kwh) 23, a maksymalne 0,135 EUR/kWh (ok. 0,5583 zł/kwh). Na rysunku 7 przedstawiono minimalne, przeciętne oraz maksymalne koszty produkcji energii dla przedziału średniorocznej prędkości wiatru od 5m/s do 10m/s. Koszty produkcji energii w EUR/kWh Rysunek 7. 0,14 0,12 0,10 0,08 0,06 0,04 0, Średnia roczna prędkość wiatru na wysokości wirnika w m/s Koszty maksymalne Koszty średnie Koszty minimalne Zakres zmienności kosztów produkcji energii elektrycznej w zależności od średniorocznej prędkości wiatru na wysokości środka wirnika (piasty) elektrowni wiatrowej (Źródło: Wind energy the facts ). Na rysunku 8 dla przykładu pokazano spadek cen energii elektrycznej oferowanej przez wytwórców z Danii, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii w zależności od średniorocznej prędkości wiatru na wysokości wirnika. 22 European Wind Energy Information Network (EUWINet). 23 kurs walut z dn ,1354 PLN/EURO. 24 European Commission, Directorate General for Energy Wind energy the facts. 11

12 Cena ofertowa [EUR/kWh] DANIA NIEMCY WIELKA BRYTANIA Średnioroczna prędkość wiatru [m/s] Rysunek 8. Oferowana cena energii w zależności od średniorocznych warunków wiatrowych (Źródło: Energetyka wiatrowa na lądzie i morzu ) Analiza oraz ocena rozwoju inwestycji w sektorze energetyki wiatrowej w Polsce W Polsce działa jedynie 41 elektrowni wiatrowych, o mocy powyżej 30 kw, przyłączonych do sieci elektroenergetycznej. Jedenaście z nich to polskie konstrukcje wyprodukowane w Fabryce Urządzeń Górniczych NOWOMAG w Nowym Sączu. Całkowita moc zainstalowana do końca 2001 roku wyniosła około 28,2 MW. 30,0 28,0 26,0 24,0 22,0 20,0 18,0 16,0 14,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 0,245 0,245 0,245 0,245 0,725 0,855 2,905 2,935 3,595 4,74 28, Rysunek 9. Całkowita moc zainstalowana w Polsce grudzień 2001 r. Sumaryczna moc zainstalowana elektrowni wiatrowych w poszczególnych latach przedstawiona jest na rysunku 9. Tabela 1 przedstawia listę tych instalacji, a ich lokalizacja przedstawiona jest na mapie konturowej Polski (rysunek 10). 25 Ireneusz Soliński Ceny energii elektrycznej na konkurencyjnym rynku energii elektrycznej. Energetyka wiatrowa na lądzie i morzu. 12

13 Tabela 1. Elektrownie wiatrowe przyłączone do sieci elektroenergetycznej. Typ elektrowni Moc znamionowa [kw] Ilość Lokalizacja jednostkowa całkowita TW-600, Tacke, Niemcy Swarzewo (koło Pucka) LW-250, Lagerwey, Rembertów (koło Tarczyna) Holandia N-27/250, Nordex, Starbienino (koło Lęborka) Dania Niemcy Vestas V , Dania Nowogard (koło Szczecina) EW-160, Nowomag S.A., Polska Rytro (koło Nowego Sącza), Wrocki (koło Torunia), Kwilcz (koło Poznania), Zawoja (koło Bielsko Białej), Sowiniec (koło Poznania), Słup (koło Legnicy), Wróblik Szlachecki (koło Rymanowa) Zwarcienko (koło Swarzewa), Zwartowo (koło Łeby) Zefir 12 A, Dr Ząber, Wojkowice (koło Będzina) Polska NTK 25/150, Nordtank, Lisewo (koło Czymanowa) Dania SeeWind, Niemcy Cisowo (koło Darłowa) DANmark, Dania Swarzewo (koło Pucka) WindMaster, Holandia Wiżajny (koło Suwałk) Vestas, Dania Barzowice (koło Darłowa) Vestas, Dania Cisowo (koło Darłowa) Suma Szacuje się, że przy aktualnej mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowych w Polsce na poziomie 28,2 MW, ich średnioroczna produkcja energii elektrycznej wyniesie 34,54 GWh 26. Porównując to z energią elektryczną wprowadzoną do sieci 27 w 2000 r. w wysokości GWh, udział energii z elektrowni wiatrowych wyniósłby 0,047 %. Do końca 2000 r. rozwój inwestycji w sektorze energetyki wiatrowej na świecie praktycznie nie przekładał się na rozwój tego sektora w Polsce. Obecnie pomimo znacznego zainteresowania tą dziedziną również w Polsce, co uwidocznione jest poprzez rozpoczęte przygotowania nowych inwestycji, projekty te jak dotychczas rzadko przechodzą w fazę ich realizacji. Szacuje się, iż pod koniec 2001 r. w trakcie przygotowania były inwestycje lokalizowane na terenie kraju na lądzie, których łączna moc może sięgać MW, z czego ponad 700 MW uzyskało warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Natomiast w przypadku elektrowni wiatrowych planowanych na obszarach morskich, zarówno w wyłącznej strefie ekonomicznej jak i na morzu terytorialnym, przybliżona moc zgłaszanych wstępnie projektów wynosi 3000 MW. W większości są to jednak projekty w początkowej fazie procesu inwestycyjnego, czyli na etapie wstępnych koncepcji oraz badań lokalnych warunków 26 Przy założeniu współczynnika wykorzystania mocy zainstalowanej na poziomie h/rok 27 Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A Dane statystyczne Bilans Energii Elektrycznej w 2000 r. 13

14 wiatrowych. Najwięcej projektów przygotowywanych jest w województwach zachodniopomorskim i pomorskim oraz w warunkach morskich, gdyż tam potencjalnie są najlepsze warunki wiatrowe. Prowadzone są też badania warunków wiatrowych pod konkretne inwestycje na południu kraju, w wyższych partiach gór, a także na Suwalszczyźnie. Rysunek 10. Elektrownie wiatrowe w Polsce 2001 r. W przeciwieństwie do wcześniej zrealizowanych inwestycji, które w większości należą do polskich, prywatnych podmiotów gospodarczych, znaczna część nowych projektów prowadzona jest przez firmy o kapitale mieszanym z większościowym udziałem kapitału zagranicznego. Ceny sprzedaży energii z elektrowni wiatrowych w roku 2000 ustanowione w okresie obowiązywania rozporządzenia 28 Ministra Gospodarki z dnia 2 lutego 1999 r. wahały się w granicach od 0,15 zł/kwh do 0,32 zł/kwh 29. Należy jednak zaznaczyć, że przedstawione ceny sprzedaży w żaden sposób nie odwzorowują rzeczywistych kosztów produkcji energii w elektrowniach wiatrowych. Większość z dotychczas zrealizowanych w Polsce inwestycji korzystała w znacznym stopniu z dotacji oraz kredytów preferencyjnych z funduszów ekologicznych bądź programów pomocowych Unii Europejskiej. Wykonana przez EC BREC na zlecenie Ministra Środowiska ekspertyza 30 wykazała, że energia wyprodukowana przez elektrownię wiatrową zlokalizowaną w pasie nadmorskim (preferencyjne warunki wiatrowe), której koszty inwestycyjne pokryte byłyby wyłącznie z komercyjnych kredytów z banków 28 Dz.U Nr 13 poz Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych oraz zakresu tego obowiązku. 29 Według danych Urzędu Regulacji Energetyki 30 Europejskie Centrum Energii Odnawialnej Ekonomiczne i prawne aspekty wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce. 14

15 polskich, w warunkach 1999 r wyniosłaby. - 0,51 zł/kwh. Ponieważ instalacja ta była jedną z pierwszych w Polsce jej nakłady inwestycyjne były wysokie, podobnie jak wysoka była stopa oprocentowania kredytów. Aktualnie ze względu na nieco większą wydajność nowoczesnych elektrowni, nieco niższe koszty jednostkowe inwestycji, oraz możliwość korzystania z tańszych kredytów, można szacować, iż koszty produkcji energii w elektrowni wiatrowej zlokalizowanej w obszarze o preferencyjnych warunkach wiatrowych wyniosą od ok. 0,25 zł/kwh (przy wyjątkowo dobrych lokalizacjach) do 0,40 zł/kwh. Niestety, obecnie nawet przy zoptymalizowanych kosztach produkcji energii trudno byłoby konkurować na wolnym rynku z energią wytworzoną z paliw kopalnych, w której cenę nie byłyby wliczone wszystkie koszty zewnętrzne. Biorąc jednak pod uwagę deklaracje inwestorów zagranicznych, jak również ceny za tę energię w krajach Unii Europejskiej wydaje się możliwe stopniowe obniżanie kosztów energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych do poziomu ok. 0,20 zł/kwh. Ceny energii elektrycznej w takiej wysokości nie utrudniłyby rozwoju energetyki wiatrowej na terenach najdogodniejszych a jednocześnie pozwoliłyby na utrzymanie społecznych kosztów jej rozwoju w rozsądnych granicach. Nowe rozporządzenie 31 Ministra Gospodarki w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych obowiązujące od 1 stycznia 2001 r. zobowiązało przedsiębiorstwa obrotu energią elektryczną do posiadania w bilansie sprzedaży określonego udziału energii wyprodukowanej ze źródeł odnawialnych. Umożliwienie wypełnienia tego obowiązku poprzez zakup energii wyprodukowanej w dużych elektrowniach wodnych spowodowało znaczne zaniżenie oferowanej przez przedsiębiorstwa obrotu ceny zakupu energii ze źródeł odnawialnych. Znane są przypadki, sprzedaży energii z elektrowni wiatrowych po cenie znacznie niższej od kosztów własnych produkcji. Powyższe fakty pokazują, że - w sytuacji gdy nie ma jeszcze w pełni ukształtowanego rynku zielonej energii - obecne regulacje prawne, szczególnie w zakresie rynku sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej w elektrowniach wiatrowych, prowadzić mogą do zatrzymania rozpoczętych inwestycji i zaniechania przygotowania dalszych. Okazuje się, że mimo postępów nie stworzono jeszcze sektorowi energetyki odnawialnej stabilnych i przewidywalnych warunków rozwoju (np. brak ustawy regulującej wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i budzące spory warunki sprzedaży wyprodukowanej energii). Istniejące bariery ekonomiczne i prawne rozwoju inwestycji oraz - co najważniejsze - niestabilność prawa w zakresie warunków sprzedaży energii skutkują bardzo wysokim ryzykiem inwestycyjnym. Brak w pełni ukształtowanego rynku zielonej energii stanowi poważne niebezpieczeństwo zatrzymania rozpoczętych inwestycji w dziedzinie energetyki wiatrowej, jednak mimo to wzrasta zainteresowanie zagranicznych inwestorów rozwojem tego sektora w Polsce, a nowe inwestycje są stale realizowane, czego najlepszym przykładem jest instalacja nowoczesnego parku wiatrowego (konstrukcje o mocach jednostkowych 2 MW) o łącznej mocy zainstalowanej 30 MW, co podwoi aktualną moc zainstalowaną w polskich elektrowniach wiatrowych. Na podstawie powyższej analizy rynku można stwierdzić, że podstawowym warunkiem, który musi być spełniony, aby mogły powstawać nowe inwestycje w energetyce wiatrowej w Polsce jest stworzenie stabilnych (w okresie najbliższych kilku lat) warunków formalnoprawnych i finansowych dla tego typu inwestycji. 31 Dz.U Nr 122 poz Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku. 15

16 3.4. Krajowy potencjał produkcyjny i usługowy w sektorze energetyki wiatrowej Polskie przedsiębiorstwa dysponują potencjałem produkcyjnym pozwalającym wykonać wszystkie elementy nowoczesnej elektrowni wiatrowej. Do wyciągnięcia takiego wniosku uprawnia fakt, iż przemysł energetyki wiatrowej wykorzystuje technologie i materiały stosowane w innych gałęziach przemysłu. Można tu wymienić następujące główne zespoły elektrowni oraz odpowiadające im dziedziny przemysłu: - konstrukcja wież, gondoli oraz piast wirników (przemysł stalowy, hutniczy) - generatory, transformatory, układy regulacji (przemysł elektromaszynowy) - przekładnie, wały, sprzęgła, hamulce, łożyska, systemy hydrauliczne i pneumatyczne (przemysł maszynowy) - kompozytowe skrzydła wirników (przemysł lotniczy) - układy automatyki i sterowania (producenci automatyki i elektroniki przemysłowej). Należy jednak mieć na uwadze fakt, że mimo podobieństwa niektórych komponentów elektrowni wiatrowych do produkowanych wcześniej części innych maszyn i urządzeń, do ich produkcji niezbędna jest specjalistyczna wiedza i doświadczenie. Teza ta wynika ze specyfiki warunków pracy, typu obciążeń mechanicznych, wymagań eksploatacyjnych itp., niekoniecznie znanych w odpowiednim zakresie w innych dziedzinach przemysłu i nauk technicznych. Dzisiejszy przemysł energetyki wiatrowej na świecie budowany jest od 35 lat z dużym wsparciem państwa, zarówno w dziedzinie szeroko zakrojonych programów badawczorozwojowych, jak i wspierania przemysłu poprzez odpowiednie stymulowanie rynku. Przemysł energetyki wiatrowej w Europie Zachodniej notuje ostatnimi laty roczny poziom wzrostu rzędu 40-50%, co lokuje go wśród najbardziej dynamicznych gałęzi gospodarki. Spośród polskich przedsiębiorstw kilka pozyskało zamówienia na dostawę elementów dla elektrowni wiatrowych budowanych w Europie Zachodniej, oraz dla nielicznych jak dotąd elektrowni wybudowanych w Polsce. Dotyczy to głównie produkcji stosunkowo prostych konstrukcji, takich jak wieże oraz gondole, gdzie w procesie wytwarzania wykorzystywane są tradycyjne materiały i technologie przemysłu stalowego. W większości przypadków są to niewielkie jednorazowe zamówienia. Pojawiają się również próby współpracy zachodnich producentów elektrowni wiatrowych z polskimi przedsiębiorstwami w dziedzinach bardziej zaawansowanych technologicznie. Brak stabilnych podstaw i perspektyw rozwoju lokalnego rynku na elektrownie wiatrowe może jednak odłożyć plany kooperacyjne na dalsze lata.. W Polsce działa też jeden producent kompletnych elektrowni wiatrowych wywodzący się z przemysłu górniczego Nowosądecka Fabryka Urządzeń Górniczych NOWOMAG S.A. z Nowego Sącza. Firma ta dużym wysiłkiem finansowym i organizacyjnym samodzielnie zaprojektowała i wdrożyła do sprzedaży elektrownię wiatrową o mocy 160 kw reprezentującą poziom techniki z początku lat dziewięćdziesiątych. Wysiłek ten podjęto z powodu spadającej ilości zamówień głównego odbiorcy górnictwa oraz chęci znalezienia nowych form produkcji. Zwrot poniesionych nakładów na rozwój konstrukcji może nastąpić po sprzedaży większej ilości egzemplarzy niż wyprodukowanych dotychczas jedenastu (sprzedanych na rynku polskim) elektrowni tego typu. Spostrzeżenia te prowadzą do wniosku, że obecnie nie jest już możliwe stworzenie silnej i konkurencyjnej bazy produkcyjnej elektrowni wiatrowych w Polsce tylko własnymi siłami, mając na uwadze skromne środki własne polskich przedsiębiorstw, brak doświadczeń oraz niewielkie możliwości państwa dla wsparcia badań, rozwoju i wdrożeń technologii. Uzasadnione wydaje się budowanie potencjału polskiego przemysłu w dziedzinie energetyki wiatrowej, przynajmniej w początkowym okresie, głównie w oparciu o kooperację z zachodnimi liderami tego przemysłu oraz wspólne przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe. 16

17 W dziedzinie usług dla sektora energetyki wiatrowej sytuacja wydaje się nieco lepsza, głównie za sprawą licznych i silnych polskich firm budowlanych i instalatorskich. Prace budowlane przy fundamencie, drogach dojazdowych oraz przyłączu do sieci elektroenergetycznej pochłaniają przeciętnie % 32 całkowitych nakładów inwestycyjnych i są z powodzeniem realizowane przez polskie przedsiębiorstwa przy wykorzystaniu krajowych materiałów i urządzeń (np. transformatorów). Wydaje się, że polskie małe i średnie firmy nie będą miały problemów z zaoferowaniem usług w zakresie obsługi eksploatacyjnej, co jednak będzie wiązało się z koniecznością kształcenia ich pracowników w zakresie techniki i eksploatacji nowoczesnych elektrowni wiatrowych. W pozostałych, lecz nie mniej istotnych dziedzinach usług, takich jak planowanie wykorzystania energii wiatru na poziomie tworzenia lokalnych planów zagospodarowania przestrzennego, badania i oceny lokalnych zasobów energii wiatru, wykonywania raportów o oddziaływaniu elektrowni na środowisko (w szczególności oceny wpływu na krajobraz oraz na ptaki na lądzie, ale także na morzu), stan wiedzy i poziom praktyki w Polsce jest niski. Wynikają one głównie z braku doświadczeń wśród krajowych inwestorów i samorządów. Różnice w poziomie wiedzy są też widoczne w odniesieniu do poziomu usług konsultingowych, wykorzystywanych metod oraz narzędzi (np. oprogramowania specjalistycznego) stosowanych przez firmy oraz instytucje państw zachodnich o dynamicznie rozwijającym się sektorze energetyki wiatrowej. Wyżej wymienione usługi mogą być z powodzeniem świadczone przez małe i średnie firmy zatrudniające kilku-kilkunastu wykwalifikowanych specjalistów. Osiągnięcie przez polskie firmy odpowiedniego potencjału do świadczenia usług na wysokim poziomie jest realne w stosunkowo niedługim okresie. Wydaje się jednak, że jest to uwarunkowane pozyskaniem odpowiedniej wiedzy, poprzez wprowadzenie tematyki wykorzystania nowoczesnych technologii OZE do programów nauczania szkół wyższych, oraz szerszego udziału polskich firm i specjalistów we wspólnych przedsięwzięciach międzynarodowych. Zauważalna jest tendencja polegająca na bezpośrednim wykorzystywaniu doświadczeń specjalistów dziedzin pokrewnych do prac nad energetyką wiatrową, bez konfrontacji zdobytej wiedzy ze standardami europejskimi. Prowadzi to zwykle do niskiego poziomu prezentowanych prac. Ponadto obecne kierunki nauczania na uczelniach wyższych poświęcone tej tematyce dają w większości jedynie ogólną wiedzę o OZE. Wymagane jest szybkie podniesienie poziomu nauczania w tym zakresie w celu kształcenia specjalistów posiadających umiejętności pozwalające na profesjonalne wdrażanie nowoczesnych technologii OZE w nadchodzących latach Krajowy potencjał naukowo-badawczy i wdrożeniowy Istnieją podstawy aby sądzić, iż w Polsce uprawiane są na wysokim poziomie wszystkie dyscypliny nauki i techniki, niezbędne przy badaniach i rozwoju technologii i konstrukcji w zakresie energetyki wiatrowej. Pomimo tego wykorzystanie specjalistów tych dziedzin w energetyce wiatrowej i zapewnienie poziomu badań zbliżonego do standardów światowych wymagałoby dużego wysiłku organizacyjnego oraz dostosowania laboratoriów do prowadzenia zadań badawczo rozwojowych w tej dziedzinie i badań atestacyjnych urządzeń. Jest to możliwe przynajmniej w kilku dyscyplinach wiedzy stosowanych w energetyce wiatrowej. Dotyczy to zarówno prowadzenia prac badawczo-rozwojowych zmierzających do ulepszania istniejących konstrukcji i opracowywania nowych technologii budowy elektrowni, jak i zagadnień towarzyszących rozwojowi energetyki wiatrowej. W wielu dziedzinach polskie firmy, instytucje oraz specjaliści podjęli już udane próby uczestnictwa w pracach nad szeroko pojętą energetyką wiatrową. Przewidywany w Strategii rozwoju energetyki odnawialnej rozwój energetyki wiatrowej będzie wymagał zaangażowania 32 European Wind Energy Information Network (EUWINet). 17

18 wiedzy naukowej i eksperckiej do przygotowania obsługi spodziewanych inwestycji oraz uruchomienia produkcji przemysłowej z zachowaniem interesu środowiskowego, gospodarczego i społecznego. Wiedza ta jest potrzebna zarówno w skali całego kraju, jak i w szczególności na poziomie najniższych szczebli administracji. Prace nad zagadnieniami energetyki wiatrowej mogą i powinny być wykonywane głównie przez polskie firmy i instytucje. Rosnące zapotrzebowanie na fachowe planowanie i przygotowanie inwestycji widać już w postaci coraz większego zainteresowania zagranicznych firm konsultingowych działalnością na polskim rynku. Energetyka odnawialna ma zdecydowany priorytet w 6 Programie Badań i Rozwoju Technicznego Unii Europejskiej na lata , a krajowe instytucje badawcze i firmy innowacyjne mają obecnie pełny dostęp do projektów i środków zarezerwowanych w programie badawczym EU. Polskie instytucje naukowe już obecnie uczestniczą w realizacji szeregu europejskich projektów z zakresu energetyki odnawialnej, w tym energetyki wiatrowej, ale zasadnym jest dalsze aktywizowanie krajowych działań na rzecz nawiązania partnerskiej współpracy instytucji badawczych z partnerami europejskimi w ramach wspólnych projektów badawczych finansowanych bądź współfinansowanych ze środków UE. Polski przemysł maszynowy samodzielnie podejmuje już udane próby kooperacyjne z producentami zachodnimi przy wytwarzaniu komponentów elektrowni wiatrowych. Można się spodziewać, iż dobra jakość wyrobów rodzimego przemysłu zaowocuje w niedalekiej przyszłości w postaci propozycji wspólnych prac badawczych i projektowych nad nowymi typami urządzeń z wykorzystaniem wiedzy i doświadczenia rodzimych biur konstrukcyjnych. Prace nad wdrożeniem własnych rozwiązań i technologii już są podejmowane przez polskie firmy. Jako przykład posłużyć może firma Euros z Ustronia Nierodzimia, zajmująca się produkcją kompozytowych konstrukcji lotniczych, która podjęła się produkcji wg własnej technologii skrzydeł dla elektrowni wiatrowych o mocy od 600 do 1500 kw dla jednego z zachodnich producentów elektrowni oraz Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG, które we współpracy z Dąbrowską Fabryką Maszyn Elektrycznych DAMEL podjęło się zaprojektowania i wdrożenia generatora synchronicznego i energoelektronicznego układu przekształcania energii dla elektrowni wiatrowej o mocy 1 MW. Przedstawione przykłady z pewnością nie wyczerpują potencjału polskiego przemysłu we współpracy z placówkami badawczo rozwojowymi oraz możliwości włączenia się krajowych firm i jednostek badawczych w rozwój technologii w tym zakresie i we współpracę na szczeblu europejskim Stan krajowych sieci elektroenergetycznych oraz możliwości ich rozbudowy i modernizacji dla potrzeb rozwoju energetyki wiatrowej Warunki rozwoju energetyki wiatrowej na danym terenie określone są nie tylko zasobami energii wiatru, ale także rozwojem lokalnej infrastruktury technicznej, w tym przede wszystkim elektroenergetycznej. Dotychczas w planowaniu rozwoju sieci elektroenergetycznych zasoby energii wiatru i kwestie rozwoju energetyki wiatrowej nie były brane pod uwagę. Dostęp do podstawowego paliwa dla elektrowni cieplnych, jakim jest węgiel, spowodował lokalizowanie elektrowni głównie na południu Polski. Rzutowało to na strukturę krajowej sieci elektroenergetycznej, która tam też rozwinęła się najsilniej. Położenie sieci przesyłowych na mapie konturowej Polski przedstawia rysunek 11. Nie są dostępne dokładne informacje odnoszące się do planowanych lokalizacji elektrowni wiatrowych na terenie Polski, dlatego też poniższa ocena ma charakter ogólny i bardziej jakościowy niż ilościowy. Analizując dostępne informacje należy stwierdzić, iż na terenie Suwalszczyzny, która jest zasilana jedynie linią promieniową Ostrołęka-Ełk, prawdopodobnie wystąpi konieczność rozbudowy sieci przesyłowej. Rozbudowa ta jest wymagana nie tylko z punktu widzenia potrzeb energetyki wiatrowej, ale również dla zwiększenia pewności zasilania, zmniejszenia zagrożenia przeciążeń linii oraz poprawy jakości energii dostarczanej do odbiorców. W perspektywie 18

19 planowanej przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. ale wciąż opóźniającej się budowy linii przesyłowych Ełk Narew, Ełk - Mątki oraz Ełk Alytus, można stwierdzić, że realizacja tych inwestycji pozwoli na spełnienie potrzeb zarówno inwestorów energetyki wiatrowej jak również konsumentów energii. Na części obszarów podległych pod PSE Północ i PSE - Zachód, a szczególnie na terenach nadmorskich planuje się zlokalizowanie znacznej ilości elektrowni wiatrowych. W perspektywie do końca 2003 r. moc ta może wynieść ok. 300 MW (wydane warunki przyłączenia do sieci). W perspektywie dalszych lat, do 2010 r. można przyjąć, iż wielkość mocy zainstalowanej w elektrowniach wiatrowych na tym terenie wzrośnie do ok MW, włączając w to elektrownie na morzu oraz pas morski wzdłuż woj. zachodniopomorskiego. W związku z powyższym, w dłuższej perspektywie mogą tam wystąpić problemy z odbiorem energii wyprodukowanej w elektrowniach wiatrowych. Z punku widzenia planowanych potrzeb energetyki wiatrowej na terenie Wielkopolski, istnieje stosunkowo dobra sieć przesyłowa najwyższych napięć. W związku z tym nie przewiduje się problemów z ewentualnym odbiorem (na poziomie najwyższych napięć) i przesyłem energii na tym terenie. Podobna sytuacja ma miejsce w południowo-zachodniej i południowo-wschodniej Polsce. Możliwości przesyłowe istniejącej na tamtym obszarze sieci 220 kv i 400 kv powinny być wystarczające dla potrzeb energetyki wiatrowej. Dodatkowo, wybudowanie planowanego już przez PSE odcinka linii 400 kv łączącego Krosno z Tarnowem zwiększy możliwości oraz niezawodność przesyłu energii na tym obszarze. Biorąc po uwagę skalę planowanych inwestycji należy mieć na uwadze także konieczność rozbudowy sieci elektroenergetycznej także w innych regionach kraju o atrakcyjnych warunkach wiatrowych. Podsumowując ocenę sieci przesyłowej najwyższych napięć należy stwierdzić, że za wyjątkiem terenów Suwalszczyzny oraz w pewnym stopniu wybrzeża - jej zdolności przesyłowe w tzw. stanach normalnych są wystarczające na pokrycie bieżących potrzeb odbiorców energii oraz inwestorów, ale mogą okazać się niewystarczające w dłuższym okresie. Wskazane byłoby aby przy planowaniu rozbudowy sieci elektroenergetycznej w regionach o dużej skali inwestycji w dziedzinie elektrowni wiatrowych przewidzieć system partycypacji inwestorów w rozbudowie sieci. Planowane w Polsce instalacje, poza pojedynczymi elektrowniami, to najczęściej farmy składające się z kilku do kilkunastu elektrowni o mocach 5-30 MW. Coraz częściej mówi się o planach budowy parków wiatrowych o mocy nawet do 1000 MW. Farmy o takiej mocy będą przyłączane do sieci wysokiego lub średniego napięcia. Sieci te znajdują się w posiadaniu poszczególnych zakładów energetycznych. Ze względu na brak dokładnych informacji o planowanych miejscach lokalizacji elektrowni wiatrowych nie jest także możliwa szczegółowa ocena stanu tych sieci. Jednoznacznie można jednak stwierdzić, że w rejonach o preferencyjnych warunkach wiatrowych występuje potrzeba modernizacji i rozbudowy istniejących sieci 110 kv. Sieci te w większości przypadków wybudowane w latach 60-tych i 70-tych, są w złym stanie technicznym wymagającym w wielu wypadkach remontów kapitalnych. Nie są również przystosowane do współpracy i odbioru energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych. Do pełnego wyprowadzenia mocy będzie konieczne wybudowanie nowych rozdzielni i linii energetycznych, modernizacja istniejących o napięciu zarówno 15 kv jak i 110 kv. Zakres tych prac zależny będzie od indywidualnych warunków poszczególnych farm i elektrowni wiatrowych. Ponieważ budowa i modernizacja sieci są kosztownymi inwestycjami, a inwestorzy planujący budowę farm wiatrowych nie będą w stanie samodzielnie pokryć kosztów ich budowy i modernizacji, to w wielu przypadkach element ten będzie decydował o niskiej opłacalności inwestycji lub całkowitemu wycofaniu się z jej realizacji. 19

20 Rysunek 11. Krajowy System Elektroenergetyczny.33 Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że przy dalszym rozwoju energetyki wiatrowej mogą pojawiać się problemy ze skoordynowaniem pracy elektrowni wiatrowych z całym systemem elektroenergetycznym Polski. Szczególnie dotyczy to regulacji i dyspozycji mocy oraz problemów rezerwowania mocy dla zachowania bezpieczeństwa systemu. Konieczne jest podjęcie niezbędnych środków dla wyeliminowania niekorzystnego wpływu nierównomierności dostaw energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych na Krajowy System Elektroenergetyczny. 33 Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A Dane statystyczne System przesyłowy. 20

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Polska energetyka wiatrowa szybki rozwój i duży potencjał dalszego wzrostu

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka Prognozy rozwoju energetyki wiatrowej Cele wyznacza przyjęta w 2001 r. przez Sejm RP "Strategia rozwoju energetyki odnawialnej". Określa ona cel ilościowy w postaci

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE. Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie

OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE. Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe cele europejskiej polityki energetycznej do 2020

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Poziom akceptacji społecznej dla farm wiatrowych. Warszawa,23 maja 2012

Poziom akceptacji społecznej dla farm wiatrowych. Warszawa,23 maja 2012 Poziom akceptacji społecznej dla farm wiatrowych Warszawa,23 maja 2012 1 Energetyka wiatrowa w Polsce Elektrownie wiatrowe w Polsce Źródło: PIGEO Moc zainstalowanej energii wiatrowej w Polsce w MW 1616

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU

PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU PERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU Światowy potencjał energii odnawialnej i nieodnawialne Roczny strumień energii promieniowania słonecznego docierający do powierzchni Ziemi przekracza

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Wpływ wybranych czynników na inwestycje w energetyce wiatrowej

Wpływ wybranych czynników na inwestycje w energetyce wiatrowej Wpływ wybranych czynników na inwestycje w energetyce wiatrowej Autor: Katarzyna Stanisz ( Czysta Energia listopada 2007) Elektroenergetyka wiatrowa swój dynamiczny rozwój na świecie zawdzięcza polityce

Bardziej szczegółowo

POTRZEBY INWESTYCYJNE SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH

POTRZEBY INWESTYCYJNE SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH ZYGMUNT MACIEJEWSKI Prof. Politechniki Radomskiej POTRZEBY INWESTYCYJNE SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH Warszawa 31 marca 2010 r. KRAJOWA SIEĆ PRZESYŁOWA DŁUGOŚCI LINII NAPOWIETRZNYCH: 750 kv 114 km; 400 kv

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Raport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r.

Raport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r. Raport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r. Podsumowanie Wstęp Energetyka wiatrowa jest dynamicznie rozwijającym się sektorem energetyki odnawialnej na świecie. Obserwowany w ostatnim

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska *Woda biały węgiel Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska Wrocław, Hotel JPII, 18-02-2013 MEW? *Energia elektryczna dla *Centralnej sieci elektroen. *Sieci wydzielonej *Zasilania urządzeń zdalnych

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich Mariusz Wójcik Prezentacja Wybrane dotychczasowe działania FNEZ Program rozwoju morskiej

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Dr. Markus Reichel, Friedrich Czambor Wrocław, 24.06.2010 KRÓTKO O DREBERIS 1998 Założenie firmy w Zittau/Niemcy i we Wrocławiu 1999 Przeniesienie

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

RYNEK FOTOWOLTAICZNY. W Polsce. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Kwiecień, 2013r

RYNEK FOTOWOLTAICZNY. W Polsce. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Kwiecień, 2013r 2013 RYNEK FOTOWOLTAICZNY W Polsce Instytut Energetyki Odnawialnej Warszawa Kwiecień, 2013r STRONA 2 2013 IEO RAPORT Rynek Fotowoltaiczny w Polsce Podsumowanie roku 2012 Edycja PIERWSZA raportu Autorzy

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe Alternatywne źródła energii Elektrownie wiatrowe Elektrownia wiatrowa zespół urządzeń produkujących energię elektryczną wykorzystujących do tego turbiny wiatrowe. Energia elektryczna uzyskana z wiatru

Bardziej szczegółowo

Rynek kotłów i urządzeń na biomasę w Polsce. Podsumowanie 2012 roku

Rynek kotłów i urządzeń na biomasę w Polsce. Podsumowanie 2012 roku Rynek kotłów i urządzeń na biomasę w Polsce Podsumowanie 2012 roku Lipiec 2013 Spis treści Wprowadzenie 7 Metodyka badania 8 Rynek kotłów i urządzeń wykorzystujących biomasę w Polsce ocena na rok 2012

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura przesyłowa niezbędna dla rozwoju farm wiatrowych w polskich obszarach morskich

Infrastruktura przesyłowa niezbędna dla rozwoju farm wiatrowych w polskich obszarach morskich Polskie Sieci Morskie PSM Infrastruktura przesyłowa niezbędna dla rozwoju farm wiatrowych w polskich obszarach morskich Bogdan Gutkowski AOS Sp. z o.o., Konsorcjum Polskie Sieci Morskie Polskie Sieci Morskie

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH NA ENERGETYKĘ WIATROWĄ W POLSCE FUNDUSZE UNIJNE W LATACH 2004-2006 I 2007-2013

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH NA ENERGETYKĘ WIATROWĄ W POLSCE FUNDUSZE UNIJNE W LATACH 2004-2006 I 2007-2013 WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH NA ENERGETYKĘ WIATROWĄ W POLSCE FUNDUSZE UNIJNE W LATACH 2004-2006 I 2007-2013 Istota i znaczenie elektrowni wiatrowych dla ochrony środowiska Energia to niezbędny czynnik

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? Henryk Kaliś Warszawa 31 styczeń 2013 r 2 paliwo 139 81 58 Elektrownia Systemowa 37% Ciepłownia 85% Energia elektryczna 30 kogeneracja

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Odnawialne źródła Renewable energy sources Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE MARLENA BALLAK DOKTORANTKA NA WYDZIALE PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO SZCZECIN, 28 MARCA 2014 ROK SYSTEM WSPARCIA OZE W OBECNYCH REGULACJACH ODNAWIALNE ŹRÓDŁA

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Zmiany w edukacji w kontekście perspektyw rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii na przykładzie wyników badań Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000 w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła,

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej Regionalny warsztat szkoleniowo-informacyjny w ramach projektu Biogazownia-przemyślany wybór Preferencje inwestorów i aktualny rynek realizowanych projektów inwestycyjnych w Polsce Andrzej Curkowski Instytut

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Ewolucja czy rewolucja

Ewolucja czy rewolucja Ewolucja czy rewolucja - system wsparcia dla OZE w świetle Dyrektywy 2009/28/WE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 22 listopada 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce. Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r.

Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce. Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r. Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r. Warszawa 2 Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce Rozwój OZE w

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r.

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. 2 Polityka Rządu w zakresie OZE Odnawialne źródła energii w Polsce (dane historyczne) 8 7 6 5 4

Bardziej szczegółowo

PGE Dystrybucja S.A. Oddział Białystok

PGE Dystrybucja S.A. Oddział Białystok Warunki przyłączenia elektrowni wiatrowych do sieci elektroenergetycznych w Polsce w oparciu o doświadczenia z obszaru działania Obszar działania jest największym dystrybutorem energii elektrycznej w północno-wschodniej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

www.nowamisja-niskaemisja.pl

www.nowamisja-niskaemisja.pl Gospodarka niskoemisyjna w praktyce Doświadczenia gminy Kisielice Przygotowanie: Tomasz Koprowiak, Burmistrz gminy Kisielice w latach 1990-2014 www.nowamisja-niskaemisja.pl Gmina miejsko-wiejska Kisielice

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku kotłów na biomasę w Polsce

Analiza rynku kotłów na biomasę w Polsce FREE ARTICLE Analiza rynku kotłów na biomasę w Polsce Źródło: Raport Rynek kotłów i urządzeń na biomasę w Polsce - Podsumowanie 2012 roku Grzegorz Kunikowski, Aneta Więcka, Joanna Bolesta Lipiec, 2013

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Urząd Marszałkowski w Łodzi POLITYKA ENERGETYCZNA PLAN PREZENTACJI 1. Planowanie energetyczne w gminie 2. Polityka energetyczna państwa 3. Udział samorządu

Bardziej szczegółowo

Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki

Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki Ilona Jędrasik, Koalicja Klimatyczna Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii Społecznej - OSES 2013 Szczecin, Nowe Warpno, 19-20 września 2013 Prosument

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 05 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Projekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej

Projekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej Projekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej Energetyka Specyfika rozproszona działania Energetyka rozproszona to przede wszystkim produkcja energii elektrycznej blisko potencjalnych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r.

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r. Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany Warszawa, 2 października 2014 r. Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku fotowoltaiki w Polsce

Analiza rynku fotowoltaiki w Polsce FREE ARTICLE Analiza rynku fotowoltaiki w Polsce Źródło: Raport Rynek fotowoltaiki w Polsce - Podsumowanie 2013 roku Joanna Bolesta, Konrad Rosołek, Aneta Więcka Lipiec, 2014 Rynek fotowoltaiczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany. Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu

System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany. Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie dostępnych zasobów

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w Polsce, stan obecny i perspektywy rozwoju

Energetyka odnawialna w Polsce, stan obecny i perspektywy rozwoju Studia Podyplomowe EFEKTYWNE UŻYTKOWANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ w ramach projektu Śląsko-Małopolskie Centrum Kompetencji Zarządzania Energią Energetyka odnawialna w Polsce, stan obecny i perspektywy rozwoju

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

FIRMY WIATROWE INWESTUJĄ W POLSCE:

FIRMY WIATROWE INWESTUJĄ W POLSCE: FIRMY WIATROWE INWESTUJĄ W POLSCE: Na chwilę obecną firmy wiatrowe zainwestowały w Polsce niespełna 18 mld zł. Tym, co uniemożliwia dalsze inwestycje jest przede wszystkim brak odpowiedniej ustawy mówiącej

Bardziej szczegółowo

Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE. Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin

Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE. Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin 2 Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE Prawo energetyczne aktualny

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

Przyłączanie podmiotów do sieci elektroenergetycznej

Przyłączanie podmiotów do sieci elektroenergetycznej Przyłączanie podmiotów do sieci elektroenergetycznej Zachodni Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Poznaniu Prezentacja przygotowana na podstawie materiałów zgromadzonych w Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Południowo-Wschodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Krakowie Niepołomice, 17 czerwca 2010 Prezes URE jest

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Prezentacja Ernst & Young oraz Tundra Advisory Wstęp Zapomnijmy na chwile o efekcie ekologicznym,

Bardziej szczegółowo