Kobieta na rynku pracy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kobieta na rynku pracy"

Transkrypt

1 Kobieta na rynku pracy Magazyn informacyjny czerwiec 2013 Graff Hagen Hole Klepsvik Kozierowska Kozłowska-Rajewicz Orłowski Reding Sørlien Środa Samsel Thun Zbytniewska fot. Komisja Europejska fot. Guri Dahl fot. Marius E. Hauge

2 Fundusze Norweskie Viviane Reding komisarz UE ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa Unia Europejska efektywnie promuje równość płci od ponad pięćdziesięciu lat. Stworzyliśmy prawa mające na celu zagwarantowanie równości wynagrodzenia za tę samą pracę, równości w miejscu pracy oraz podstawowego prawa kobiet do urlopu macierzyńskiego. Z fundamentalnych wartości UE uczyniliśmy element rzeczywistości każdego Europejczyka. Idea równości płci to europejskie osiągnięcie, z którego powinniśmy być dumni. Jest jednak jedno miejsce, gdzie nie osiągnęliśmy żadnego postępu: zarządy firm. Przykład, jaki dają państwa takie jak Belgia, Francja i Włochy czy niebędąca członkiem UE Norwegia, pokazuje, że odgórna regulacja tej kwestii pozwala przynieść rzeczywiste efekty w krótkim czasie. Propozycja Komisji Europejskiej dotycząca równości płci w zarządach firm ma na celu zapewnienie procedur rekrutacyjnych dla członków zarządów, w których pierwszeństwo należeć się będzie kobietom o ile będą niedoreprezentowane, ale też pod warunkiem, że będą miały równe kwalifikacje z kontrkandydatami. To rozwiązanie ma zadziałać jak młotek, którym kobiety raz na zawsze rozbiją szklany sufit, zbyt często blokujący im wspięcie się na najwyższy szczebel drabiny kariery. A Wy możecie w tym pomóc tylko uwierzcie w siebie! Najwyższe stanowiska nie są częścią niedostępnego świata mężczyzn! 3

3 fot. Mirek Cyryl Wójtowicz Karsten Klepsvik Ambasador Królestwa Norwegii w Polsce W Norwegii często mówimy, że jesteśmy hojnie obdarzeni nie tylko przez ropę i gaz, ale również przez aktywne zasoby ludzkie. Ludzie często myślą, że nasz dobrobyt wynika z dobrej kondycji finansowej. Tymczasem to dzięki nowoczesnemu państwu opiekuńczemu i optymalizacji zasobów ludzkich udało nam się osiągnąć stabilną sytuację gospodarczą. Po wielu latach wdrażania polityki prorodzinnej, Norwegia wreszcie cieszy się satysfakcjonującym wskaźnikiem urodzeń i wysokim poziomem uczestnictwa kobiet w rynku pracy. To dwa bardzo ważne i nierozerwalne aspekty gospodarczego sukcesu Norwegii. Nadciągający kryzys demograficzny zmusił nas i inne kraje europejskie do podjęcia zdecydowanych działań, mających na celu zwiększenie przyrostu naturalnego. Rodzina, jako najmniejsza jednostka społeczna, jest otoczona w Norwegii szczególną opieką. Jak zwiększyć przyrost naturalny, zapewniając kobietom możliwość zachowania aktywności zawodowej, i jednocześnie przyczynić się do wzmocnienia gospodarki? W Norwegii odpowiedzią na te nurtujące pytania okazał się kompleksowy pakiet reform, umożliwiający osiągnięcie równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym. Kluczem do sukcesu było wprowadzenie już w 1978 r. prawa zakazującego wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, stosowanego we wszystkich aspektach życia społecznego. Na pozytywne efekty nie trzeba było długo czekać. Równe prawa to nie wyłącznie kwestia równego traktowania i wyrównanych szans. Ustawa ta ma swoje odzwierciedlenie w sytuacji gospodarczej. W Norwegii udział kobiet w rynku pracy jest o 16 proc. wyższy niż wynosi średnia OECD. Gdyby zrównać te wskaźniki w dół, straty dla norweskiej gospodarki wyniosłyby równowartość obecnych i przyszłych zasobów naftowych Norwegii. Obecne prawo gwarantuje miejsca w zarządach również kobietom. Akt prawny, który wszedł w życie 1 stycznia 2006 r., zapewnia co najmniej 40-proc. udział kobiet w zarządach spółek akcyjnych. Firmy, które nie spełniają tego wymogu, ryzykują rozwiązanie spółki z mocy prawa. W rezultacie, od momentu wejścia przepisu w życie, reprezentacja kobiet w zarządach wzrosła do 42 proc. Jeśli jednak oboje rodzice są aktywni zawodowo i chcą powiększać rodzinę, musi być ich na to stać. Muszą też wiedzieć, że ich dzieci będą mieć opiekę, gdy oni będą w pracy. Nie mogą też pracować po godzinach, dlatego większość Norwegów przepracowuje w tygodniu mniej godzin niż pozostali Europejczycy. W Norwegii prawie wszystkie dzieci chodzą do żłobka lub przedszkola, gdzie zabawa jest podstawową aktywnością, a zaplecze pedagogiczne stanowi podstawę do nauki i rozwoju na miarę możliwości podopiecznych. Rząd stawia sobie za cel zapewnienie dostępu do przedszkoli o najwyższych standardach w możliwie niskiej cenie. Dzięki zapewnieniu odpowiedniej opieki dla dzieci w ciągu dnia, oboje rodzice są w stanie pracować zawodowo. Jednakże, dla rodziców, którzy zdecydują nie posłać dziecka do przedszkola i pozostaną z nim w domu po ukończeniu urlopu rodzicielskiego, przewidziane jest dofinansowanie (do ukończenia przez dziecko drugiego roku życia). Przepis ten ( cash benefit option ) wprowadzony został w 1997 r. w wyniku licznych debat na temat zapewnienia dzieciom w wieku przedszkolnym jak najlepszych form opieki. Norwegia może się także pochwalić wzrostem liczby narodzin. Współczynnik narodzin wynosi w Norwegii ok. 2 (dla porównania w Polsce liczba ta wynosi ok. 1,35). Ten relatywnie wysoki wskaźnik Norwegowie zawdzięczają efektywnej polityce prorodzinnej i udogodnieniom ekonomicznym. Najważniejszym świadczeniem wypłacanym norweskim rodzicom jest zasiłek rodzinny, który otrzymują tuż po narodzinach dziecka. Może on odpowiadać 100 proc. wynagrodzenia przez 46 tygodni lub 80 proc. wynagrodzenia przez 56 tygodni. Rodzice dzielą się urlopem opiekuńczym. Trzy tygodnie przed narodzinami dziecka oraz sześć tygodni po narodzinach to czas zarezerwowany dla matki, natomiast 12 tygodni (a od lipca br. aż 14 tygodni) to urlop przeznaczony dla ojców. Dziś ponad ⅓ ojców korzysta z niego podczas pierwszego roku życia dziecka. Dodatkowo, wszystkie dzieci otrzymują zasiłek rodzinny do ukończenia 18. roku życia. Ma on na celu pokrycie części wydatków na dzieci oraz wyrównanie różnic finansowych między rodzicami dzietnymi i bezdzietnymi. Dodatkowe wsparcie otrzymują samotne matki i ojcowie, dzięki czemu wzrasta dochód osób, które samodzielnie wychowują dzieci, co między innymi zachęca rodziców do samowystarczalności. Powyższe kwestie znajdują się wysoko na liście priorytetów politycznych w norweskich debatach i są stale dyskutowane. Mam nadzieję, że nasze doświadczenia mogą okazać się przydatne również dla Polski. Czas na zmiany W Polsce 45 proc. pracujących to kobiety. W pracy spędzamy średnio 39 godzin, tylko 2 godziny mniej od mężczyzn. Mimo wszystko wciąż dominuje przekonanie, że opieka nad dziećmi i domem to odpowiedzialność kobiet. Dlatego na tzw. nieodpłatne prace domowe kobiety przeznaczają 31 godzin w tygodniu. Prawie drugi etat. Mężczyźni zaledwie 9 godzin. Mimo że 52 proc. Polaków to kobiety, jest nas tylko 24 proc. w Sejmie i ani jednej kobiety wśród przewodniczących partii. Pan prezydent, pan premier w rządzie zasiadają cztery panie minister oraz 16 panów ministrów. 20 procent. Jak więc prawodawcy mogą wspierać kobiety na rynku pracy i w sferze publicznej? Sejm przyjął ustawę, która idzie w tym dobrym kierunku. ną infrastrukturę żłobkowo-przedszkolną. Dziś zaledwie 60 proc. czterolatków ma zapewnione miejsce w przedszkolu, a w Norwegii dla porównania 100 proc. dzieci powyżej roku. pracy. Dziś kobieta ze tę samą pracę zarabia średnio 17 proc. mniej i musi przepracować 59 dni dłużej, aby jej roczne zarobki zrównały się z zarobkami mężczyzn. nadzorczych spółek. W zarządach największych polskich spółek giełdowych zasiada 12,2 proc. kobiet. ale Norwegia znowu może stanowić dla nas wzór z 42 proc. kobiet na stanowiskach zarządców. Kluczem do sukcesu okazały się obwarowane sankcjami regulacje, narzucające przedsiębiorstwom giełdowym obowiązek odpowiedniej reprezentacji przedstawicieli obu płci na stanowiskach kierowniczych. Polki są świetnie wykształcone. 36 proc. Europejczyków może pochwalić się wyższym wykształceniem. Polki zawyżają ten poziom aż 46,5 proc. ma dyplom. (A polscy mężczyźni zaniżają tylko 31,9 proc.) Dlatego nie warto marnować środków publicznych przeznaczonych na nasze wykształcenie, tylko ułatwiać nam wspieranie wzrostu PKB. wspólnie przez kobiety i mężczyzn mają o 56 proc. wyższe zyski w porównaniu z firmami zarządzanymi tylko przez mężczyzn (Raport McKinsey 2010). A lepsze wyniki firm to szybszy wzrost gospodarczy. Szacuje się, że wzrost PKB w strefie euro mógłby być nawet o 15 proc. wyższy, gdyby udział kobiet w rynku pracy zrównał się z udziałem mężczyzn. regulujących powyższe obszary już teraz zmienia świadomość zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Aby przyspieszyć zmiany, uwierzmy w to, że mamy równe prawa, możliwości i kompetencje, zarówno w domu, jak i w pracy. I odwróćmy tezę Karola Karolina Zbytniewska Redaktor Naczelna EurActiv.pl 4 5

4 Polka na równych prawach Rozmowa z Agnieszką Kozłowską-Rajewicz, pełnomocniczką rządu ds. równego traktowania Nowa ustawa o rocznych urlopach rodzicielskich, która obejmie rodziców dzieci urodzonych po 31 grudnia 2012 r, to krok w dobrą stronę. Ale chyba niewystarczający? Aż się we mnie gotuje, gdy słyszę, że to tylko krok we właściwą stronę, ale niewystarczający. Ta ustawa, właściwie cały pakiet, to najpoważniejsza decyzja rządu od kilkudziesięciu lat w zakresie polityki rodzinnej. W listopadzie 2012 r. obyło się nadzwyczajne dosłownie i w przenośni posiedzenie Rady Ministrów w sprawie 4 ustaw wspierających opiekę nad dzieckiem. Dzięki temu posiedzeniu mamy dziś urlopy rodzicielskie, a urlopy wychowawcze będą przysługiwać już nie tylko zatrudnionym na umowę o pracę, ale także na zlecenie, samozatrudnionym, rolnikom, studentom i bezrobotnym. Ale kobiety chciałyby móc dzielić się opieką nad dzieckiem po równo. Polska jest krajem bardzo tradycyjnym. Już wprowadzenie półrocznego urlopu rodzicielskiego jest istotną zmianą na rzecz równości i solidarności kobiet i mężczyzn. Dopiero co wprowadziliśmy urlop ojcowski, 2-tygodniowy, oraz wyjęliśmy 1 miesiąc z urlopu wychowawczego adresując go tylko do ojców. rodzicielski mogą brać także ojcowie, swobodnie wymieniając się z matkami. Zacznijmy od upo- swobodę decyzji. A wprowadzona ustawa już w obecnym zakre- pewnie z tego powodu żaden wcześniejszy rząd nie zdecydował się na podobne rozwiązanie. Na wspomnianym posiedzeniu Rady Ministrów minister Rostowski był wyjątkowo milczący i blady. To dla budżetu ogromny wysiłek, ale zdajemy sobie sprawę, że konieczny. Więc, naprawdę, ustawa o urlopie rodzicielskim jest wydarzeniem rangi historycznej. Tym bardziej, że aż 100 proc. posłów zagłoso- Jak to rozwiązanie wpłynie na wyrównanie szans, płac i możliwości awansu na rynku pracy? To urlop płatny, więc przede wszystkim zwiększa zarówno matek, jak i ojców dzieci. Podkreśla poprzez nazwę odpowiedzialność obojga rodziców za Work-life balance koncepcja zachowania równowagi między pracą i życiem prywatnym. Według Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Polacy zajmują 2. miejsce pod względem ilości czasu ków pracuje ponad 50 godzin tygodniowo. Na obowiązki pozazawodowe przeznaczamy 15 godzin na dobę (w tym sen), co jest bliskie średniej OECD. Ekonomicznej Ludności (BAEL) zbadał możliwości elastycznego łączenia czasu przeznaczonego na obowiązki zawodowe i prywatne w polskich firmach. Ponad 87 proc. badanych pracowników ma stałe godziny możliwość dopasowania czasu do obowiązków rodzinnych. opiekę i możliwości dla obojga rodziców. Partnerstwo i solidarność w rodzinie to warunek konieczny, aby pojawiły się równe szanse na rynku pracy. Kiedy dopuścimy do siebie myśl, że i kobiety, i mężczyźni mają równie dobre kompetencje i potencjał zarówno w domu, jak i w pracy, ziści się postulat równości. Chyba pozostaje wiele pracy do zrobienia w sferze mentalności Polaków. Tak, potrzebujemy więcej zaufania w odniesieniu do odpowiedzialności i umiejętności kobiet w biznesie, a mężczyzn w pracach domowych i obowiązkach rodzicielskich, więcej solidarnego dzielenia się zarówno odpowiedzialnością, jak i radością z bycia rodzicem. Nie chodzi też o model odwrócony pani zarabia, pan opiekuje się domem. Chodzi o podział sprawiedliwy i w pracy, i w domu. Chodzi o łączenie i godzenie ról. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz świat biznesu już robią wiele na rzecz właściwego work-life balance, który daje więcej satysfakcji i szczęścia pracownikowi, a firmie bardziej wydajnego i twórczego pracownika. Tak, ale zazwyczaj mówi się o work-life balance w kontekście ludzi na wysokich stanowiskach, którzy marginalizują życie poza pracą. A jak wiadomo, kobiety stosunkowo rzadko wspinają się na samą górę drabiny zawodowej. Zapewnienie work-life balance na każdym szczeblu drabiny zawodowej może także ułatwić kobietom awans. Często w korporacjach jest tylko jedna ścieżka kariery: stuprocentowa dyspozycyjność. Niemożliwa dla odpowiedzialnego rodzica, wszystko jedno, matki czy ojca. Dlatego trzeba znaleźć takie rozwiązania, które pozwolą kobiecie realizować swój pełny potencjał, umożliwiając większą mobilność lub przerwy w pracy. W firmach, które zdywersyfikują czas pracy pracowników, skorzystają także mężczyźni. Agnieszka Graff pisarka, tłumaczka i publicystka, związana z ruchem feministycznym Uważam, że ta formuła urlopu rodzicielskiego jest długo oczekiwanym udogodnieniem dla macierzyństwa. Jednak z punktu widzenia rynku pracy jest dla kobiet niebezpieczna, bo to utrwala sytuację, w której są one pracownikami gorszej kategorii i w której panuje powszechne założenie, że mężczyźni nie są współodpowiedzialni za opiekę nad dziećmi. Kongres Kobiet, Gazeta Wyborcza i Instytut Spraw Publicznych zabiegają o cztery tygodnie urlopu ojcowskiego, którego tata nie mógłby przekazać kobiecie. Tak jest na przykład w Szwecji, przy czym okres, z którego ojciec nie może zrezygnować, wynosi tam dwa miesiące. W Norwegii, która jest w tej kwestii najbardziej równościowa, okres zarezerwowany dla ojców przedłużono niedawno z 12 do 14 tygodni. Zaowocowało to wielką zmianą kulturową mężczyźni naprawdę stają się rodzicami na równi z kobietami. niej realizować się jako ojcowie. Póki co media wiele robią, by kobietom i mężczyznom trudniej było wyzwolić się z oków stereotypowego myślenia o obowiązkach przynależnych płci. W reklamach to kobieta wciąż płacze nad plamą, a w serialu to ona krząta się po domu tym, byśmy krzątali się dokładnie tyle samo. Chodzi o sprawiedliwość, a nie jednakowość. W pracy zawodowej kobiety spędzają prawie 39 godzin, a mężczyźni 41 godzin tygodniowo. Za to w domu mamy do czynienia z rażącą dysproporcją. Kobieta pracuje w domu 31 godzin tygodniowo, mężczy- tygodniowo więcej, a ta nadwyżka to nieodpłatna praca domowa. To niesprawiedliwe i nie ma co zwalać na powołanie kobiet do prac domowych. Kobiety są już bardzo zmęczone, nie chcą czuć się wykorzystywane. Chodzi zatem o sprawiedliwość wkładanego wysiłku. Można podzielić się różnie, ale z równym nakładem wysiłku i czasu. A konkretnie kto, co robi trzeba ze sobą dogadać. 6 7

5 Ale wracając do mojego pytania o szkodliwy wpływ mediów na ugruntowywanie stereotypów Tak, media utrwalają stereotypy, bo też media nie są od zbawiania świata ani wdrażania w życie zasady sprawiedliwości. To po prostu biznes. Nie oczekiwałabym, aby reklamodawcy, czyli prywatne firmy, chcieli dawać inne obrazy i programy niż te, które uważają za najbardziej opłacalne biznesowo. Co innego media publiczne oraz spółki publiczne te w ramach realizowania misji powinny zachowywać się inaczej, mieć wzgląd na prawo, wszystkie te antydyskryminacyjne zapisy w konwencjach i ustawach. Mamy też za sobą, jako rząd, pierwsze doświadczenia przemycania informacji, mi szczególnie o dwa projekty Telewizji Polskiej serial Ranczo, pokazujący mechanizmy finansowania ze środków unijnych projektów na potrzeby rozwoju wsi, oraz serial Głęboka woda, pokazujący i nobilitujący pracę pracowników socjalnych z ośrodków pomocy społecznej. Oba seriale były dofinansowane z funduszy unijnych i bez straty dla fabuły przekazały informacje ważne dla każdego obywatela. Telewizja powinna częściej realizować podobne projekty w ramach swojej misji podobnie, jak robi to np. BBC. I nie chodzi mi o ukazywanie nieprawdy, ale o niepowielanie stereotypów, a także ukazywanie rzeczywistych proporcji występowania pewnych zjawisk społecznych. A jak bardzo wątki w serialach mogą wpływać - cher z zespołem Downa zrobili tyle na rzecz akceptacji ludzi cierpiących na ten syndrom, ile nie zdołałaby zrobić żadna ustawa czy rządowa ulotka o tolerancji. Programy informacyjne też dorzucają swoje trzy grosze do powielania stereotypów Magazyn Press przeprowadził analizę wizerunku kobiet i mężczyzn w programach informacyjnych i przedstawił raport na ten temat na konferencji realizowanej w Kancelarii Premiera pt. Media równych szans. Raport wykazał, że kobiety ukazywane są w mniejszości materiałów informacyjnych, w proporcji mniej więcej 3:7. Ponadto, w materiałach, w których pokazywane są kobiety, w 80 procentach przypadków występują bezimiennie, jako miast pod nazwiskiem i jako eksperci. Narzekamy, że kobiety są niedoreprezentowane w Sejmie. Zasiada tam 24 procent kobiet. Ale w programach śniadaniowych stanowią one tylko rokuje na szybką zmianę i zrozumienie, czym jest równe traktowanie w praktyce. Może powinno się narzucić kwoty także w mediach? A tak na serio, państwo ma kompetencje narzucania rozwiązań odgórnych celem modelowania pozytywnych zachowań społecznych co Pani myśli o wprowadzeniu kwot, jeśli chodzi o obecność kobiet w zarządach i radach nadzorczych firm? Siłowe rozwiązania zawsze mają negatywne konotacje, ale jak inne metody zawodzą, trzeba odważyć się na bardziej radykalne środki. Rozwiązania kwotowe są w Polsce głęboko nieakceptowane, wszystko, co kojarzy się z kwotami, jest z miejsca odrzucane, a przecież do zmiany ustawy potrzebujemy sejmowej większości. Żeby była jasność: linia podziału nie idzie według płci. Są kobiety i mężczyźni, akceptujący kwoty, oraz kobiety i mężczyźni, przeciwnicy kwot. Dlatego konieczna jest na ten temat debata publiczna, bo już gdy rozważamy nowe rozwiązanie, zaczynamy rozważać także przyczyny zaistnienia sytuacji, w której jakaś grupa społeczna traktowana jest niesprawiedliwie. Ja jestem za wprowadzeniem niskich kwot, tak niskich, by nie wywoływały obaw, ale na tyle wysokich, aby spowodować zmiany w myśleniu i w postępowaniu. Rozwiązanie kontrowersyjne na małą skalę i tak wywoła lawinę reakcji. Na przykład zasada w kodeksie wyborczym o kwocie minimum 35 proc. mężczyzn i kobiet na listach wyborczych okazała się zaskakująco skuteczna. Dlatego wprowadzenie nawet małych kwot w zarządach i radach nadzorczych może zastymulować pozytywne reakcje tym bardziej gdyby to było rozwiązanie takie, jak proponuje komisarz Reding, czyli zasada rekrutacji oparta na przejrzystych kryteriach naboru kandydatów oraz założeniu, że spośród kandydatów o porównywalnych kompetencjach wybieramy tego, który należy do płci niedoreprezentowanej. Żeby komuś nie przyszło do głowy zatrudniać kobiety mimo niższych kompetencji. Pani jest za, a jak na kwoty patrzą politycy i społeczeństwo? Kwoty na listach wyborczych zaakceptowali wszyscy, było głosowanie i od 2 lat działa stosowna ustawa. Jeśli chodzi o kwoty w biznesie, to zgoda na takie rozwiązanie musi być dopiero wypracowana. Była dotąd jedna dyskusja w Sejmie na ten temat, bardzo krytyczna wobec kwot i projektu dyrektywy Komisarz Reding [o osiągnięciu 40 procent kobiet w radach nadzorczych do 2020 r.]. Ale dyrektywa jest tak naprawdę rozwiązaniem bardzo miękkim i dotyczy bardziej rekrutacji niż kwot. Podmiotem dyrektywy są jedynie największe spółki giełdowe, o rocznych obrotach powyżej razie o podobnym projekcie krajowym nie rozmawiamy. Coś jednak zrobiliśmy: minister skarbu udziału kobiet i mężczyzn w radach nadzorczych dobrych praktyk, który mówi, że równowaga oznacza min. 30 procent dla obu płci w roku To zalecenie bez sankcji, więc nie wiadomo, jak zafunkcjonuje. Ważne, że mamy taką miękką regulację i tym samym oficjalnie rząd określa się po stronie tych, którzy doceniają profity z obecności w zarządach nie tylko wykwalifikowanych mężczyzn, ale także wykwalifikowanych kobiet. dzanie w biznesie, płeć ma znaczenie, obok pierwotnego, najważniejszego kryterium - kryterium kompetencji. 8 9

6 fot. Cia Pak/norden.org Polskę, w przypadku braku zmian, czeka demograficzna katastrofa. Jeszcze niedawno Norwegia miała podobne problemy. Jak sobie z tym poradziliście? Rzeczywiście, w latach 80. Norwegia miała podobne problemy, z którymi boryka się dziś Polska bardzo niski wskaźnik dzietności oraz niski udział kobiet w rynku pracy. Aby zmienić ten stan rzeczy, w 1993 r. przedłużono płatny urlop rodzicielski do niemal roku oraz wprowadzono 4-tygodniowy płatny urlop dla mężczyzn, który nie może być przekazany kobiecie. Na początku 2000 r. zauważyliśmy, że kobiety zaczęły rodzić więcej dzieci. Obecnie Norwegia ma czwarty najwyższy wskaźnik dzietności w Europie sięgający 1,9 oraz najwyższy udział kobiet w rynku pracy, wynoszący aż 79 proc. wśród kobiet w wie- czyli 20 proc. mniej. Kwoty to się opłaca! Petter Sørlien, Radca ds. Równości oraz Przeciwdziałania Dyskryminacji, Przedstawicielstwo Królestwa Norwegii przy Unii Europejskiej Ustawa kwotowa była w dużej mierze motywowana jej ekonomiczną opłacalnością. Pracujące kobiety to więcej podatków, a więc wpływów do budżetu. Dzięki ich aktywności i równouprawnieniu na rynku pracy, oraz takim mechanizmom jak urlopy ojcowskie, możliwe jest zwalczanie stereotypów oraz dyskryminacji kobiet, a także osiągnięcie wysokiego przyrostu naturalnego. Podczas gdy trwa debata nad problemem starzejącej się Europy, na każdą norweską parę przypada 1,9 dziecka. To tylko przykładowe korzyści zauważalne na poziomie makro. Przedsiębiorstwa także odczuwają pozytywne skutki wprowadzenia obowiązkowych kwot. Większa różnorodność w zarządach to świeże pomysły i innowacyjne modele zarządzania firmą. Równość się opłaca Arni Hole, Dyrektor Generalna w norweskim Ministerstwie Dzieci, Równości i Przeciwdziałania Wykluczeniu Społecznemu, matka pięciorga dzieci Jakie działania powinniśmy podjąć w Polsce, aby osiągnąć imponujący norweski poziom 79-proc. udziału kobiet w rynku pracy? Na początek warto przyjąć rozwiązanie, na które Norwegia zdecydowała się już w 1993 r., czyli na wydłużenie urlopu ojcowskiego (bez możliwości przekazania kobiecie) do 4 tygodni. Od 1 lipca urlop rodzicielski zostanie wydłużony u nas z 47 do 49 tygodni i będzie płatny w 100 proc. (do pewnego poziomu dochodów) lub z 57 do 59 tygodni, wówczas jednak przysługiwać będzie równowartość tylko dla ojca wydłużony zostanie z 12 do 14 tygodni. Obecnie aż ponad 90 proc. mężczyzn korzysta z tego urlopu, co jest kluczowe również dla zmiany stereotypowego postrzegania ról matki i ojca w rodzinie. Każdy z rodziców może w ciągu roku wziąć też 10 dni wolnego na wypadek choroby dziecka (do 12. roku życia). Te działania sprawiają, że kobiety mają możliwość łączenia życia zawodowego z rodzinnym. Dodam, że nie osiągnęlibyśmy tych pozytywnych zmian bez zapewnienia odpowiedniej infrastruktury społecznej (żłobki, przedszkola), która umożliwia kobietom łączenie roli matki i pracownika. A mężczyznom pracownika i ojca. Każde dziecko powyżej roku ma zagwarantowane miejsce w przedszkolu. Od 1946 roku wypłacamy przez dziecko 18. roku życia. Nasze doświadczenie wskazuje jasno, że nie da się zrealizować celu większego udziału kobiet w rynku pracy bez aktywnej polityki prorodzinnej. Ale nie jestem pewien, czy każde państwo stać na te dość kosztowne rozwiązania... Norwegia jest hojnie obdarzona złożami ropy naftowej, ale duży udział kobiet w rynku pracy również stanowi jedno z istotnych źródeł norweskiego sukcesu gospodarczego. To między innymi dzięki wysokiemu udziałowi kobiet w rynku pracy Norwegia ma z czego finansować swoje szczodre programy socjalne. Nonsensem ekonomicznym jest niewykorzystywanie potencjału kobiet, w któ- publiczne poprzez edukację. Przecież spośród wszystkich osób mających wyższe wykształcenie, Norweżki i Norwegowie bardzo chętnie płacą podatki, bo doskonale wiedzą, że są one potem przeznaczane na dobro wspólne. Warto również pamiętać, że system podatkowy w Norwegii jest bardzo szczelny, a korupcja w zasadzie nie istnieje. W 2003 r. w Norwegii zaproponowano ustawę o obowiązkowych kwotach w radach nadzorczych największych firm. Jak wpłynęło to na sytuację kobiet na rynku pracy? W 2003 r. konserwatywny minister gospodarki zaproponował ustawę o obowiązkowych kwotach (40 proc. kobiet) w spółkach notowanych na gieł- biorstwach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach gminnych. Jego głównym argumentem za ustawą były korzyści ekonomiczne wypływające ty dopiero w 2008 r., gdy została wsparta groźbą sankcji wobec firm niewywiązujących się z obowiązkowych kwot (z groźbą rozwiązania interesu włącznie). Poza zwiększeniem ilości kobiet w radach nadzorczych, ustawa ta wpłynęła na intensyfikację debaty publicznej na temat zwiększenia roli kobiet na rynku pracy. Ta debata nieprzerwa- zachodzą duże zmiany mentalne, podtrzymywane przez częste debaty w mediach. A odsetek kobiet w radach nadzorczych firm objętych ustawą wynosi już ponad 40 proc. Jakie mierzalne korzyści wypływają z wysokiego poziomu równości? Równość oraz pełne korzystanie z praw człowieka ma pozytywny wpływ na gospodarkę. Talenty są rozdystrybuowane po równo nie tylko między obiema płciami, ale także wśród ludzi wywodzących się z odmiennych środowisk staramy się w pełni. Norweskie ustawodawstwo gwarantuje matkom powrót na to samo stanowisko, jakie zajmowały mają też prawo negocjacji z pracodawcą krótszych oraz elastycznych godzin pracy oraz pracy na niepełnym etacie. Zostało to u nas zagwarantowane przez prawo już 35 lat temu. Firmy publiczne i prywatne mają ponadto obowiązek składania raportów na temat stanu realizacji zasady równości. Ale dążenie ku pełnej równości jeszcze nie zostało zwieńczone pełnym sukcesem. Jakie wyzwania ma jeszcze przed sobą Norwegia? Potrzebujemy większej liczby mężczyzn w zawodach postrzeganych jako kobiece i odwrotnie. Ponadto dążymy do jak największego poziomu zatrudnienia na pełen etat zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Bo gospodarka Norwegii wciąż potrze- Ale przede wszystkim o równość płci należy walczyć już od samego początku ścieżki wychowawczo - -edukacyjnej, poprzez zwalczanie stereotypów, które stanowią barierę dla zaprowadzenia pełnego egalitaryzmu. Prof. Witold Orłowski, ekonomista W Norwegii kwoty odniosły dobry skutek w krótkim czasie. Jednak to, że tam rozwiązania te zadziałały, nie oznacza, że zadziałają w Polsce. Norweskie społeczeństwo cieszy się wyższym kapitałem społecznym, ludzi łączą mocniejsze więzi. U nas w Polsce dopiero czas na akcję uświadamiającą. Siłowe narzucenie równości płci na wysokich stanowiskach mogłoby tę skądinąd słuszną ideę skompromitować ze względu na fasadowość rozwiązania w obecnym kontekście społecznym. ) (Za bogactwo narodowe Norwegii w 82 proc. odpowiada wysoki kapitał społeczny, a tylko w 7 proc. ropa wskazała rządowa Długoterminowa Perspektywa dla Norweskiej Gospodarki (Arbeid tryggjer velferda), Biała Księga nr 9 ( )

7 Od przedszkola do równości Prof. Magdalena Środa, etyk, filozof, była Pełnomocnik Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn fot. PIOTR BŁAWICKI / EAST NEWS Kobieta na rynku pracy lepiej wykształcona, gorzej opłacana, rzadziej awansowana. Zmiana tego status quo wymaga zmiany mentalności nie tylko mężczyzn, ale i kobiet. Zaczynajmy wpajać nowe wzorce i postawy dzieciom od najmłodszych lat. wychowanie Dzieci powinny jak najwcześniej trafiać do przedszkoli. W Anglii, Francji czy Belgii wiedzą, że dziecko wykształca umiejętności społeczne bardzo wcześnie. Dlatego już w trzecim roku życia powinno się rozpoczynać edukację obywatelską i społeczną, kształtując społeczne więzi. Niezbędne do rozwijania właściwej solidarności społecznej są nowoczesne, profesjonalne przedszkola z kierunkowo wykształconą kadrą. W Polsce pokutuje jednak wciąż tradycyjny model rodziny oparty na wierze w to, że rodzina to najlepsze środowisko wychowawcze i dziecko powinno jak najdłużej pozostawać w domu. Dlatego chuchamy i dmuchamy na nasze rozpieszczone dzieci, marząc tylko o ich szczęściu i sukcesach. I wyrastają nam sobkowaci egoiści. Dlatego powinniśmy wychowywać naszych synów w duchu partnerstwa, wprowadzić do przedszkoli edukację płciową (gender education), nie wtłaczając od wczesnej młodości w stereotypowe role. Jesteśmy wszyscy bardzo zróżnicowani, również w obrębie płci i to, kim będziemy, niech będzie kwestią naszego wyboru, a nie przymusu narzuconego przez socjalizację. edukacja Szkoła powinna uczyć myślenia, a dzieci powinny nauczyć się tropienia błędów we wnioskowaniu, krytycznej postawy, umiejętności samodzielnego analizowania i syntezowania informacji. Niech edukacja będzie bliska życiu, nastawiona na krzewienie wiedzy na temat życia z innymi ludźmi, ale też własnej fizjologii. Bo pod tym względem nasza młodzież stoi dziś w rozkroku między pruderią kościoła a wszechobecnym porno w internecie. Wychowanie seksualne powinno być rozpoczynane na tyle wcześnie, by zademonstrować młodym ludziom dobre kierunki rozwoju i wpoić szacunek dla drugiego człowieka, nim odkryją kolorowy świat pornografii powielającej stereotypy płciowe. Szkoła powinna też oferować edukację obywatelską. Nie powinna tego robić jedynie przekazując praktycznie korzystać z krajowych i unijnych instytucji jak pisać petycje czy jak stworzyć wniosek grantowy. Dobrze by się stało, gdyby studenci uzyskali praktyczne narzędzia komunikacji jak debatować, przedstawiać argumenty czy występować publicznie. Niezbędne jest dostosowywanie edukacji do potrzeb rynkowych. Szkoła powinna przygotować młodego człowieka do wejścia na rynek pracy, bo choć rynki mają swoje potrzeby, dziś młodzi ludzie masowo wybierają studia niezwiązane z żadnym zapotrzebowaniem. A potem mamy bezrobotnych magistrów, w tym w większości kobiety. macierzyństwo, tacierzyństwo Musimy przełamać stereotyp, że matka, która pracuje, jest gorszą matką. Pod tym względem najważniejszy jest dla nas przykład Francji, gdzie udało się przełamać takie myślenie. Stereotypowa prawdziwa matka, zwana lokalnie Matką Polką, zbyt często ląduje w dramatycznej sytuacji, porzucona winno stworzyć i promować mechanizmy godzenia ról zawodowych i wychowawczych, tak by matka nie była automatycznie wykluczana z rynku pracy. Każdy powinien mieć możliwość wyboru własnej drogi zawodowej, niezależnie od dzieci. Potrzebujemy też w Polsce realizowania polityki uznaniowej (recognition policy) wobec ojców, którzy chcą odejść od stereotypu i iść do domu. cie dla matek i wkrótce również ojców którzy decydują się zostać z dzieckiem w domu. Dobrym pomysłem jest możliwość dzielenia emerytury zarabiającego partnera na pół albo zinstytucjonalizowanie funkcji matki, tak by lata spędzone w domu przełożyły się na przywilej emerytalny. media Media to największy dramat. Skutecznie reprodukują stereotypy płci, z którymi my próbujemy walczyć. Pokazują kobiety jako obiekty seksualne lub infantylne, bierne postaci potrzebujące mężczyzny, by zdobyć jakąś wiedzę, np. o tym, jak lepiej umyć naczynia. Młode dziewczyny wynoszą z mediów naukę, że jest się tym, co ma się na sobie, bo nieważne wykształcenie, ważne, byś miała takie i takie buty. Polska to jedyny kraj, w którym kodeksy etyczne dla rynku reklamy nie są respektowane, i to z dobrodziejstwem prawa. W Norwegii czy Francji reklamodawcy stosują się do kodeksów etycznych, egalitarnie kształtując role płciowe. W Polsce natomiast reklamodawcy to chciwi debile idący po linii najmniejszego oporu, operujący najprostszymi stereotypami. polityka W polityce kwoty i parytety są niezbędne i Polska już idzie w tym kierunku. Polityka afirmatywna jest absolutnie niezbędna, jeżeli chcemy zniwelować skutki wielowiekowych procesów wykluczania kobiet ze sfery publicznej. Polska powinna gonić inne kraje, by nie powielać błędów przeszłości. Na przykład Maria Skłodowska-Curie poszła na uniwersytet 500 lat po jego utworzeniu. Zrobiła to we Francji, bo w Polsce jej nie chcieli. I zdobyła dwa Noble dla Francji. Jestem zła, gdy słyszę argument, że kwoty są złe, bo sztuczne. Ale dziś ludzie mają równe prawa, ale nie mają równych szans. Kwoty pomogą efektywnie przełamywać silnie zakorzenione bariery kulturowe i wielosetletnie przekonanie, że kobiety się nie nadają do pracy, nauki i do władzy. Kobie- mieć proporcjonalny udział w tworzeniu rzeczywistości. Nikt nie rozumie lepiej potrzeb kobiet niż one same. Mama w pracy, dziecko w przedszkolu Petter Sørlien, Radca ds. Równości oraz Przeciwdziałania Dyskryminacji, Przedstawicielstwo Królestwa Norwegii przy Unii Europejskiej Istnieją warunki, które zdecydowanie ułatwiają szybkie i efektywne wprowadzenie równouprawnienia na rynku pracy. Jest to przede wszystkim dobrze rozwinięty system przedszkoli, który ułatwia podjęcie pracy przez oboje rodziców w pełnym wymiarze, nawet gdy ma się małe dziecko. W Norwegii dołożyliśmy wielu starań, żeby osiągnąć ten cel, i dzięki temu aż 79 proc. kobiet z małymi dziećmi pracuje na pełen etat. Istotna wydaje się również kwestia urlopów ojcowskich. Aż 90 proc. norweskich tatusiów z nich korzysta, odciążając tym samym kobiety

8 Róża Thun, Posłanka do Parlamentu Europejskiego Pierwsze kwoty za płoty Rozmowa z wiceprzewodniczącą Viviane Reding ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa Męski szklany sufit Nie tylko Polki napotykają szklany sufit, mężczyźni również. Kobiety rzadko awansują na najwyższe stanowiska, a mężczyźni rzadko awansują na partnera kobiety w realizacji obowiązków domowych. Jak pomóc mężczyznom? Dopóki nie zmienimy nastawienia do tego, co jest w życiu ważne do rodziny, domu, wychowywania dzieci dopóty mężczyźni nie staną się partnerami kobiet w domu. Musimy zacząć cenić i szanować sprawy domowo-rodzinne na równi z pracą, jeśli nie bardziej. Bez tego mężczyzna nie wyzwoli się z pancerza myślenia o sobie jako o portfelu rodziny, pancerza, który utwardzał się przez całe pokolenia. Ten pancerz wyklucza elastyczność podejścia do ról przypisywanych kobietom i mężczyznom. Bo z pancerzem trudno się dogadać. Kobiety są dużo bardziej elastyczne i otwarte na zmiany. Potrafią świetnie funkcjonować w każdej roli, zarówno w życiu rodzinnym, jak i zawodowym. Zmiana społeczna, w której uczestniczymy, pozwala nam kobietom i mężczyznom zaistnieć czyźni mało z tej możliwości korzystają i wciąż nie wykorzystują swojego potencjału w pełni. A Pani dzieli się obowiązkami domowymi z mężem? Jasne. Gdy dzieci były malutkie, a mamy ich czwórkę, mój mąż utrzymywał rodzinę, a ja starałam się mu zdejmować wszystkie domowe obowiązki ogromny wysiłek, także fizyczny. Gdy dzieci podrosły, ciężar pracy zawodowej przełożył się częściowo na mnie i teraz to mój mąż zajmuje się więcej dziećmi, ale też rodzicami, którzy nas potrzebują. Rzadko o tym w ten sposób myślimy, ale doświadczenie w pracy w domu jest bardzo przydatne w pracy społecznej i zawodowej. Gdy kiedyś zatrudniałam ludzi do Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, na pytanie o finanse jedna dziewczyna odpowiedziała, że ma doświadczenie w zarządzaniu budżetem domowym. Bardzo mnie ta odpowiedź zaciekawiła, zaprosiłam ją na rozmowę i okazała się bardzo kompetentną, mądrą kobietą. Do dziś pracuje w Przedstawicielstwie. Ta kobieta miała to, czego my wszystkie musimy się nauczyć nie tylko zdawała sobie sprawę z tego, jak ważna jest rodzina i dom, ale wiedziała też i mówiła o tym publicznie jakich umiejętności to zadanie wymaga. Szanuje swoją pracę w rodzinie i dzięki temu może czerpać z niej satysfakcję i dumę. Kobieta, która potrafi zorganizować życie rodzinne kilku osób, poradzić sobie z kredytem i całym budżetem domowym, która szanuje siebie i swój czas to jest wzór do naśladowania. Tak powinnyśmy powinniśmy patrzyć na pracę domową. Czyli wniosek z tego, żeby nastała niewymuszana sprawiedliwość w pracy i w domu musi dokonać się zmiana mentalna i kobiet, i mężczyzn. Bo jeśli kobiety nie zaczną szanować swojej pracy w domu, to i mężczyźni nie zapałają do niej szacunkiem i chęcią do współdziałania. Dlaczego wykwalifikowane Europejki nie realizują swojego zawodowego potencjału? Zbyt często kobiety same w siebie nie wierzą. Kobiety nie stają w pierwszym rzędzie i nie krzyczą: tego uważam, że powinniśmy zachęcać kobiety do tego, aby bardziej uwierzyły w swoje możliwości. Konsekwentnie robię to w moim departamencie, gdzie 70 proc. stanowisk menedżerskich średniego szczebla oraz 80 proc. najwyższego to kobiety. Jest mnóstwo wykwalifikowanych kobiet i wszystkie, które pracują w Komisji, zasługują na swoje stanowiska, ponieważ były najlepszymi kandydatkami. Kobiety stanowią 60 proc. absolwentów uczelni wyższych, ale już tylko 16 proc. składu zarządów. Przy tak powolnym tempie zmian choćby zbliżenie się do równowagi płciowej w zarządach (co najmniej 40 proc. obu płci) mogłoby zająć jakieś 40 lat. Niezbędne są zatem odgórne rozwiązania prawne, by zbudować masę krytyczną kobiet w radach nadzorczych i napędzić szerszą zmianę kulturową. zrozumiały i wprowadziły prawo kwotowe idące nawet dalej niż propozycje Komisji. Te rozwiązania już zaczynają przynosić efekty. Chciałaby Pani zwiększenia liczby kobiet w zarządach do 30 proc. do roku 2015 i do 40 proc. do roku W listopadzie 2012 r. zaproponowałam dyrektywę, która mogłaby do tego doprowadzić. Zasada ma być prosta: jeśli w radzie nadzorczej nie ma 40 proc. kobiet, priorytetem przy rekrutacji jest wybór kobiety. To znaczy, jeśli będzie dwóch jednakowo wykwalifikowanych kandydatów, zawsze ma zostać wybrana kobieta, dopóki pułap 40. proc. nie zostanie osiągnięty. Jeśli firma się nie zastosuje, zapłaci sankcje. Propozycja uwzględnia też kwoty elastyczne (flexi quota) dla zarządów. Spółki giełdowe będą musiały narzucać sobie własne regulacje kwotowe i raportować o rezultatach raz do roku. Nie myśli Pani, że preferencyjność zatrudnienia ze względu na płeć może być dla kobiet- -członków zarządów i rad nadzorczych trochę poniżająca? Nowe prawo ma zadziałać jak trampolina i wyposażyć je w młotek, którym rozbiją szklany sufit. To nie jest symboliczny gest: kwalifikacje i wiedza pozostają kluczowe. Nikt nie trafi na wysokie stanowisko tylko dlatego, że jest kobietą. Ale żadnej kobiecie nie odmówi się też pracy jedynie z tego powodu. Grażyna Samsel Polka mieszkająca w Norwegii, Professional Boards Forum Jedna kobieta w radzie nadzorczej niczego nie zmienia. Musi ich być co najmniej trzy, jak wykazał raport McKinsey & Company. Aby do tego doprowadzić, kobiety powinny tworzyć osobisty network sieć znajomości. Dla mężczyzn jest to coś naturalnego my się dopiero uczymy. A warto, bo wyniki wielu niezależnych raportów, m.in. Catalyst (2004 r.), McKinsey & Company (2007 r.), Credit Suisse Research Institute (2012 r.), pokazują, że obecność kobiet w zarządach firm działa pozytywnie na ich wyniki finansowe, poprawiając je w dłuższym okresie nawet o proc. Wynika to z lepszego środowiska pracy, wizji rozwoju oraz jakości przywództwa. Elin Hurvenes, z którą współpracuję, założyła Professional Boards Forum w 2002 r., tuż przed wejściem w Norwegii prawa o obowiązkowych kwotach (40 proc.) w radach nadzorczych największych norweskich przedsiębiorstw. Program pomaga firmom znajdować utalentowane i wykwalifikowane kobiety, ułatwiając przestrzeganie narzuconego prawa. W ramach Professional Boards Forum odbywają się symulowane spotkania rad nadzorczych, na których kobiety z kwalifikacjami zarządczymi demonstrują ewentualnym pracodawcom swój potencjał kompetencyjny, a także mają szansę znacznie rozbudować swój osobisty network

9 Kristina Jullum Hagen Norweska Organizacja Pracodawców (NHO) Mówi się też o zjawisku tzw. złotych spódniczek (golden skirts). Kobiety najlepiej wykwalifikowane miały być rozchwytywane do zarządów i rad więcej niż jednej firmy. Ale dziś 84 proc. mężczyzn zasiada w zarządach i radach firm. I znacznie częściej niż kobiety zasiadają w kilku radach. Więc mamy raczej fenomen złotych spodni czy złotego krawata. Z czego jest zbudowany szklany sufit? Kobietom brakuje kobiet-autorytetów, których śladami mogłyby podążać, brakuje układów i układzików, które zbudowali między sobą mężczyźni. Nie ustępuje też podejście wielu panów, że miejsce kobiety to bynajmniej nie zarząd. Musimy się zmagać z każdym z tych problemów. pracą i życiem prywatnym jest także częścią tego równania. Spójrzmy na Szwecję: Szwecja chwali się, że każda para otrzymuje tam roczny urlop Efektywność kwot okiem Norwega Petter Sørlien, Radca ds. Równości oraz Przeciwdziałania Dyskryminacji, Przedstawicielstwo Królestwa Norwegii przy Unii Europejskiej Viviane Reding zaproponowała Europie wprowadzenie kwot, które miałyby zapewnić kobietom 40 proc. stanowisk w zarządach. Jest to rozwiązanie miękkie, choć zgodne z norweskimi propozycjami. Kilka lat przed implementacją obecnego prawa próbowaliśmy takich samych rozwiązań, pozwalając światowi biznesu na samoregulację i dobrowolne otwarcie. Po dwóch latach jednak niewiele się zmieniło i konieczne było wprowadzenie sankcji. Dzięki tym rozwiązaniom osiągnęliśmy poziom ponad 40 proc. kobiet w zarządach spółek państwowych. Norweskie podejście wprowadza jednak pewne zapisy w ramach prawa korporacyjnego, co nie byłoby możliwe na gruncie całej UE. Norweskie firmy co roku muszą zdawać raport z realizacji obowiązujących je rozwiązań, ale jest to stosunkowo proste dzięki skutecznej digitalizacji systemu raportowego. W UE wymagałoby to zbyt skomplikowanej biurokracji, która utrudniałaby funkcjonowanie takiego modelu. Ale rozwiązanie to można wprowadzić właściwie w każdym państwie. Norweskie parytety przetarły szlak i szybko zaczęły być naśladowane przez inne państwa. W 2007 r. Hiszpania zdecydowała się na uregulowanie prawne w tych kwestiach, w 2010 r. Islandia, a w 2011 r. Francja, Holandia, Belgia, Włochy, a nawet Malezja. Czekamy na Polskę! rodzicielski, który może podzielić między siebie. A w zarządach dalej ma tylko 26 proc. kobiet. Jakie są najważniejsze argumenty, by przekonać prawodawców i przedsiębiorców, by zgodzili się na kwoty i więcej kobiet mogło wspinać się na najwyższe pozycje? w których jest równowaga płci, mają potencjał poprawy wyników finansowych firmy. Według badania przeprowadzonego przez Catalyst, firmy, w których pracuje więcej kobiet, wypadały lepiej niż konkurencja, osiągając 42 proc. większy zysk w sprzedaży, 66 proc. większy zysk z zainwestowanego kapitału i 53 proc. wyższy zwrot z akcji. Bank Światowy szacuje natomiast, że eliminacja dyskryminacji wobec kobiet-pracowników i managerów może zwiększyć produktywność pracowników o proc. 60 proc. absolwentek szkół wyższych to kobiety. Rośnie też lista Kobiet Gotowych do Rad (Board Ready Women) stworzona przez Europejskie Szkoły Biznesu liczy dziś nazwisk. Wszystkie trafiły tam dzięki wypełnieniu bardzo rygorystycznych kryteriów. Ale firmy zdają się nie być zainteresowane wykorzystaniem tych kwalifikacji. Kiedy projekt kwotowy będzie implementowany? Parcie na równowagę płci w radach cieszy się coraz większym poklaskiem w całej Europie. Szklany sufit zaczyna się kruszyć: wzrost w udziale kobiet w radach w Europie w ciągu ostatnich lat był najwyższy, jaki kiedykolwiek zanotowano (2,2 proc. wzrostu, zamiast 0,5 proc. w ciągu ostatnich 7 lat). Teraz los naszej propozycji jest w rękach Parlamentu Europejskiego, który silnie i stanowczo przyspieszyć dojście do porozumienia. Jaką ma Pani radę dla polskich kobiet jak osiągnąć sukces? Nie dajcie się powstrzymać stereotypom i tradycyjnym uprzedzeniom. Możemy osiągnąć wszystko, ale pierwszym krokiem jest wiara w siebie. Norweżki nie mają jeszcze tak do końca różowo Celem konstruktywnego przeciwdziałania zjawi- wistnienia zasady równości kobiety i mężczyzny, norweski rząd stopniowo zmienia prawo tak, by zwiększyć dzietność, jednocześnie nie marnując kompetencji i potencjału kobiet. Szczodre rozwiązania prorodzinne Stąd hojne urlopy rodzicielskie wypłacane z dochodów ze sprzedaży ropy i słynnych na świecie wysokich norweskich podatków. Ale nie tylko. Model norweskiego rozwoju opiera się na wysokim - W 2008 r., jeszcze jako przewodnicząca Komisji ds. Równej Płacy, stworzyłam raport, z którego wynikało, że to kobiety mimo możliwości podziału z partnerem brały na siebie większą część urlopu rodzicielskiego. W tej sytuacji nie mogło już dziwić to, że choć kobiety po studiach zarabiały na do wieku lat 40 zarabiały już względnie średnio coraz mniej. Aby tę nierówność ostatecznie zwalczyć, urlop przeznaczony do opieki nad dzieckiem uwzględnia skiego oraz urlop rodzicielski, którym rodzice mogą się podzielić jak chcą, najlepiej 50:50. Od 1 lipca urlop rodzicielski będzie mógł trwać 59 tygodni. Zarezerwowany tylko dla ojców urlop ojcowski to obecnie 12 tygodni, a od 1 lipca zostanie przedłużony do 14 tygodni. I znam coraz więcej rodziców takich jak ja i mój mąż, którzy dzielą się urlopem po równo. Badania wykazują, że już ok. 90 proc. ojców współdzieli w Norwegii opiekę nad dzieckiem. W latach 90. XX w. decydowało się na to zaledwie ok. 3 proc. rodzin. Norweskie prawo umożliwia też elastyczne godziny pracy, które pozwalają na przykład na to, aby jeden rodzic odprowadzał dziecko do przedszkola, a drugi wcześnie je odbierał. Jednak, co ciekawe, mając pełnię możliwości na wdrażanie rzeczywistej równości i w domu, i w pracy, wiele Norweżek decyduje się na pozostanie w domu z dzieckiem. I mam obawy, że jeśli ich liczba będzie wzrastać, odbije się to negatywnie na już wypracowanym sukcesie. Bo kto ma najniższe emerytury kobiety. I nie tylko emerytury. Obecną sytuację przyrównałabym do niebezpośredniego wręcz karania kobiet za opiekę nad dziećmi. Kwoty z przypadku Norweski rząd zdaje sobie sprawę z istnienia ścisłej korelacji między wysokim wskaźnikiem osiągniętym w Gender Equality Index (Współczynnik Równości Płci GEI) a wysokim poziomem produktyw- PKB per capita. I robi wiele, by był jak najwyższy. skie kobiety wciąż zarabiają średnio ok. 40 proc. mniej niż mężczyźni bo pracują w niepełnym wymiarze godzin i mimo 42-proc. uczestnictwa w radach nadzorczych, wciąż dużo rzadziej zajmują najwyższe funkcje prezesów i dyrektorów wykonawczych. Chociaż wspieram i realizuję wszelkie programy prorównościowe, nie wierzę w radykalne rozwiązanie siłowe, za jakie uważam narzucenie kwot i obwarowanie ich sankcjami. Nie popieram zapędów rządu, aby narzucić biznesowi, kto ma nim zarządzać. I mówię teraz także w imieniu Norweskiej Organizacji Pracodawców (NHO). Nie wspieramy tego siłowego rozwiązania, staramy się jednak pomóc kobietom wykwalifikowanym w uzyskaniu zatrudnienia w radach nadzorczych na inne sposoby. Wspieramy ugruntowywanie się zmian prowadzących ku równości płciowej, m.in. powszechną dostępność miejsc w żłobkach i przedszkolach, która pomaga rozbijać stereotypy względem ról ojca i matki. NHO realizuje też koordynowany przeze mnie program NHO Female Future. Wzięło w nim już udział aż 1250 kobiet z 700 firm. Polega on na tym, że firmy wybierają ze swoich kadr kobiety z predyspozycjami, by wejść do rad nadzorczych. I one trafiają do naszego programu. Pomagamy im rozwijać zdolności przywódcze i kompetencje wymagane towania oraz budowania networkingu. I tu muszę przyznać programy takie jak ten prawdopodobnie nie powstałyby, gdyby nie wprowadzono ustawy o obowiązkowych kwotach

10 fot. Jola Skóra, studio Makata Olga Kozierowska, Sukces Pisany Szminką Fundusze Norweskie Jak negocjować pensję Kobiety zarabiają mniej, bo żądają mniej. Pracowałam 10 lat w korporacji, byłam szefową marketingu i komunikacji na 14 krajów. Stąd wiem, że jest to zjawisko obecne nie tylko w Polsce. Wszędzie tam, gdzie prowadziłam rekrutację, kobiety A dlaczego prosimy o mniej? Bo mamy wrażenie, że damy o pieniądzach nie rozmawiają, chcemy, by nas lubili, a nie pomyśleli, że jesteśmy materialistkami... do tego negocjujemy same ze sobą... Wychodząc z domu planujemy poprosić o wymarzone 10 tysięcy PLN. W drodze ogarnia nas strach, że to nas zdyskwalifikuje, bo kryzys, a my mamy dziecko i dom na głowie i robi się 7 tysięcy. W firmie znowu emocje ale tu ładnie, ależ dałabym wszystko, by tu pracować i bach, mówimy, że 5 tysięcy. A pani z działu rekrutacji jest zadowolona, bo miała zarezerwowane 10 tysięcy, a tak firma oszczędzi połowę. Daje nam 5 tysięcy na okres próbny, a potem od razu podwyżkę do 6 tysięcy. A my się potem dowiadujemy, że kolega na tym samym stanowisku zarabia 10 tysięcy, i robimy aferę szefowej. Ale nie spełniłyśmy warunków niezbędnych do otrzymania podwyżki, więc jej nie otrzymujemy. A potem frustracja i narzekanie, choć same jesteśmy sobie winne. Bo żądałyśmy mniej i nie sprawdziłyśmy, jakie obowiązują stawki a takie informacje są już dostępne chociażby w internecie. Trudno potem przyznać przed sobą tak, jestem frajerką i łatwiej obwiniać innych, na koniec tracąc motywację do pracy i nie daj Boże doprowadzając do tego, żeby nas zwolnili... Podchodzimy do sprawy niepotrzebnie emocjonalnie. A wystarczy przed rozmową kwalifikacyjną sprawdzić, ile w danej branży na danym stanowisku się zarabia. Podpytajmy znajomych. A jeśli przejmują nas do konkurencji, żądajmy minimum 20 proc. więcej, niż dostawałyśmy w opuszczanej firmie. O pensji na rozmowie też rozmawiamy bez emocji. My jesteśmy produktem, którego kupno rozważa rekrutujący. To jest sprzedaż i mamy swoją konkretną cenę moją pracę i zaangażowanie wyceniam na tyle i tyle. Koniec. 18 Redakcja: Karolina Zbytniewska (redaktor naczelna), Antoni Wierzejski (redaktor koordynujący), Anna Bogumił i zespół redakcyjny EurActiv.pl Korekta: Mariola Niedbał Nakład: EurActiv.pl Europejskie Media ul. Emilii Plater 25 lok. 64, Warszawa www: Tel Tel

11 Fundusze Norweskie

Kobieta na rynku pracy

Kobieta na rynku pracy Kobieta na rynku pracy Magazyn informacyjny czerwiec 2013 Graff Hagen Hole Klepsvik Kozierowska Kozłowska-Rajewicz Orłowski Reding Sørlien Środa Samsel Thun Zbytniewska fot. Komisja Europejska fot. Guri

Bardziej szczegółowo

Co różnorodność daje firmie? - czyli o równości szans. Filip Pietkiewicz-Bednarek Warsztaty CSR, Wrocław, 16 kwietnia 2013 r.

Co różnorodność daje firmie? - czyli o równości szans. Filip Pietkiewicz-Bednarek Warsztaty CSR, Wrocław, 16 kwietnia 2013 r. Co różnorodność daje firmie? - czyli o równości szans Filip Pietkiewicz-Bednarek Warsztaty CSR, Wrocław, 16 kwietnia 2013 r. Agenda Różnorodność założenia i idea Różnorodność bariery Różnorodność korzyści

Bardziej szczegółowo

Młode kobiety i matki na rynku pracy

Młode kobiety i matki na rynku pracy OTTO POLSKA Młode kobiety i matki na rynku pracy Raport z badania OTTO Polska 2013-03-01 OTTO Polska przy wsparciu merytorycznym stowarzyszenia Aktywność Kobiet na Dolnym Śląsku przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce.

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. Mimo, że pozycja kobiet na rynku pracy w Polsce stale się poprawia, to wciąż widoczne

Bardziej szczegółowo

Firma Przyjazna Mamie

Firma Przyjazna Mamie Firma Przyjazna Mamie Prowadzący: Justyna Dąbrowska Redaktor Naczelna miesięcznika Dziecko Agnieszka Dziewulska Dyrektor ds. Personalnych Hewlett Packard (HP) Polska Sp. z o.o. Małgorzata Raniszewska HR

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie różnorodnością. Mirella Panek-Owsiańska Prezeska Forum Odpowiedzialnego Biznesu

Zarządzanie różnorodnością. Mirella Panek-Owsiańska Prezeska Forum Odpowiedzialnego Biznesu Zarządzanie różnorodnością Mirella Panek-Owsiańska Prezeska Forum Odpowiedzialnego Biznesu Warszawa, 20.02.2013 Różnorodność to zespół cech widocznych i niewidocznych, które różnicują społeczeństwo, w

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

V LUBUSKI KONGRES KOBIET

V LUBUSKI KONGRES KOBIET V LUBUSKI KONGRES KOBIET Zielona Góra, 12 października 2013r. POLITYKA PRORODZINNA Pierwsze mieszkanie Ciąża Narodziny dziecka Opieka nad dzieckiem Pierwsze kroki w edukacji Wyzwania demograficzne Do 2030r.

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH

STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH Kobiecy styl zarządzania dr Ewa Lisowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Konferencja Czas na nas Plan prezentacji 1. Szklany sufit

Bardziej szczegółowo

KOBIETY - RYNEK PRACY RÓWNE TRAKTOWANIE. EWA LISOWSKA Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

KOBIETY - RYNEK PRACY RÓWNE TRAKTOWANIE. EWA LISOWSKA Szkoła Główna Handlowa w Warszawie KOBIETY - RYNEK PRACY RÓWNE TRAKTOWANIE. EWA LISOWSKA Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Co mówią dane statystyczne? Kobiety wyraźnie częściej niż mężczyźni są bierne zawodowo (odpowiednio: 52% i 36%).

Bardziej szczegółowo

Purpurowy Informator GT Listopad 2015

Purpurowy Informator GT Listopad 2015 Purpurowy Informator GT Listopad 2015 Zmiany w urlopach rodzicielskich Purpurowy Informator źródło informacji HR Szanowni Państwo, Z przyjemnością prezentujemy kolejną część Purpurowego Informatora, w

Bardziej szczegółowo

WORK LIFE BALANCE W BIZNESIE

WORK LIFE BALANCE W BIZNESIE czyli o tym, co każdy teoretycznie wie ale mało kto potrafi osiągnąć i utrzymać Lublin, 6.02.2013 1 4. KORZYŚCI 3. JAK? 2. DLACZEGO? 1. CO TO? 2 ŻYCIE PRYWATNE PRACA WARTOŚCI PRIORYTETY 3 CO TO JEST? Równowaga

Bardziej szczegółowo

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Żory, 16 stycznia 2014 Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ewa Szymala Opracowano na podstawie Poradnika Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Pracodawca, pracownik a rodzicielstwo

Pracodawca, pracownik a rodzicielstwo Plac Żelaznej Bramy 10, 00-136 Warszawa, http://www.bcc.org.pl SONDAŻ BCC Warszawa, 17 stycznia 2013 r. Pracodawca, pracownik a rodzicielstwo sondaż BCC nt. wydłużenia urlopów macierzyńskich W grudniu

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla firm Mama w pracy V edycja 2011/2012. * * * Ankieta dla kobiet

Konkurs dla firm Mama w pracy V edycja 2011/2012. * * * Ankieta dla kobiet Konkurs dla firm Mama w pracy V edycja 2011/2012 Organizatorzy: Rzeczpospolita, Fundacja Świętego Mikołaja, Instytut badawczy MillwardBrown SMG/KRC * * * Ankieta dla kobiet Szanowna Pani, prosimy o udział

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce).

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Od kilkunastu lat, kiedy Polska znalazła się w warunkach wolnorynkowych, liczba

Bardziej szczegółowo

Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE

Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Kompleksowe kompendium wiedzy Fakty i argumenty regulacje prawne dane liczbowe kontekst kulturowy

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Równość szans kobiet i mężczyzn jest jednym z elementów szerszej kwestii równości szans, których przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

SPRZĄTA, GOTUJE, PIERZE I JESZCZE CHCE PRACOWAĆ?!!! PROJEKT KOBIETA PRACUJĄCA

SPRZĄTA, GOTUJE, PIERZE I JESZCZE CHCE PRACOWAĆ?!!! PROJEKT KOBIETA PRACUJĄCA SPRZĄTA, GOTUJE, PIERZE I JESZCZE CHCE PRACOWAĆ?!!! PROJEKT KOBIETA PRACUJĄCA Polki od wielu lat starają się zaistnieć na rynku pracy. Dokładają wszelkich starań, by dowieść, że są tak samo kompetentnymi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/81/2013 POLACY O ROCZNYCH URLOPACH RODZICIELSKICH

Warszawa, czerwiec 2013 BS/81/2013 POLACY O ROCZNYCH URLOPACH RODZICIELSKICH Warszawa, czerwiec 2013 BS/81/2013 POLACY O ROCZNYCH URLOPACH RODZICIELSKICH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

dzicom wymienianie się uprawnieniami rodzicielskimi bez względu na podstawę zatrudnienia. Nowe defi nicje Wśród nowości należy wymienić wprowadzenie

dzicom wymienianie się uprawnieniami rodzicielskimi bez względu na podstawę zatrudnienia. Nowe defi nicje Wśród nowości należy wymienić wprowadzenie PRAWO PROMOTOR 11/20151/201 fot. Thinkstock DR ANNA SOKOŁOWSKA ekspert w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, przewodnicząca Rady Naukowej Stowarzyszenia Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy Zmiany

Bardziej szczegółowo

GODZENIE PRACY ZAWODOWEJ Z ŻYCIEM RODZINNYM SEMINARIUM ELASTYCZNA OPRGANIZACJA PRACY I CZASU PRACY. DLACZEGO TAK? DLACZEGO NIE? Dorota Głogosz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Biuro Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica UZASADNIENIE Priorytetem polityki społecznej państwa są działania na rzecz rodziny. Wyzwaniem, przed którym obecnie stoimy, jest mała liczba urodzeń. Prowadzone w ostatnich latach przez Rząd działania

Bardziej szczegółowo

PRACA SZACUNEK - UZNANIE

PRACA SZACUNEK - UZNANIE PRACA SZACUNEK - UZNANIE Między pracą a rodziną czyli o tym jak NIE-balansować nad przepaścią dr Natasza Kosakowska-Berezecka Instytut Psychologii Uniwersytet Gdański PRACA SZACUNEK - UZNANIE 7 KROKÓW

Bardziej szczegółowo

Kobiety i praca. Czarno na białym

Kobiety i praca. Czarno na białym Kobiety i praca. Czarno na białym Babę zesłał Bóg. Raz mu wyszedł taki cud! Historia vitae magistra est! Z kobietami wielka bieda, lecz bez kobiet żyć się nie da! Jeśli chcesz, by zostało coś powiedziane

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

KOBIETA NA RYNKU PRACY SIEDEM MITÓW

KOBIETA NA RYNKU PRACY SIEDEM MITÓW KOBIETA NA RYNKU PRACY SIEDEM MITÓW Władza to atrybut męski Mimo że na swoich ścieżkach zawodowych kobiety i mężczyźni wypadają równie dobrze, to panowie osiągają wyższe stanowiska i zarabiają więcej.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo dla rodziny

Bezpieczeństwo dla rodziny Warszawa, 8 lutego 2016 r. Bezpieczeństwo dla rodziny Pierwsze mieszkanie Dziecko pod opieką Praca i wychowanie W toczącej się debacie politycznej zapanował skrajny populizm. Partie licytują się na wysokość

Bardziej szczegółowo

prezentacja wyników badanie studentów edycja III

prezentacja wyników badanie studentów edycja III prezentacja wyników badanie studentów edycja III Nic nie wzbudza we mnie takiego podziwu, jak praca ludzka. Mogę się jej przyglądać godzinami. J.K.Jerome Niniejsze badanie od początku jego istnienia ma

Bardziej szczegółowo

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców]

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] 1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] Obligatoryjny udział pracodawców na etapie przygotowania programów studiów

Bardziej szczegółowo

Program Mentoringu EuropeanPWN-Warsaw

Program Mentoringu EuropeanPWN-Warsaw Program Mentoringu EuropeanPWN-Warsaw 1. Cel i opis programu mentoringowego Mentoring to partnerska relacja między mentorem a uczniem, zorientowana na odkrywanie i rozwijanie potencjału ucznia. Opiera

Bardziej szczegółowo

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Pomysł na przyszłość Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Studia a rynek pracy W 2011 roku kształciło się ponad 1 800 tys. studentów, Dyplom wyższej

Bardziej szczegółowo

Barometr Pracownika samopoczucie i motywacja zatrudnionych w Polsce i Europie Zachodniej

Barometr Pracownika samopoczucie i motywacja zatrudnionych w Polsce i Europie Zachodniej Barometr Pracownika samopoczucie i motywacja zatrudnionych w Polsce i Europie Zachodniej Aż 32 proc. pracowników w Polsce odczuwa spadek motywacji do pracy. Co trzeci badany kojarzy pracę z obowiązkiem

Bardziej szczegółowo

Prowadząca: Dr Ewa Lisowska, SGH

Prowadząca: Dr Ewa Lisowska, SGH Nazwa przedmiotu: Prowadząca: Opis: Rynek i płeć Dr Ewa Lisowska, SGH Zapoznanie z aktualną sytuacją kobiet i mężczyzn na rynku, jej uwarunkowaniami i sposobami przeciwdziałania nierównemu traktowaniu

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS Szanowni Państwo, w imieniu Fundacji Studenckie Forum Business Centre Club zwracamy się do Państwa z ofertą współpracy przy projekcie Festiwal BOSS. Mamy nadzieję, że poniższa oferta będzie dla Państwa

Bardziej szczegółowo

5 zmian w szkolnym prawie pracy na 2016 rok

5 zmian w szkolnym prawie pracy na 2016 rok Katarzyna Wrońska-Zblewska, Szymon Sokolik, Agnieszka Kosiarz, Joanna Kaleta, Emilia Wawrzyszczuk 5880 UOO 75 okladka 1 480,0 x 330,0 5 zmian w szkolnym prawie pracy na 2016 rok Polecamy nasze pozostałe

Bardziej szczegółowo

Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności

Bardziej szczegółowo

Oczekiwania rynku pracy wobec absolwentki szkoły wyższej technicznej. Joanna Żyra Politechnika Krakowska

Oczekiwania rynku pracy wobec absolwentki szkoły wyższej technicznej. Joanna Żyra Politechnika Krakowska Oczekiwania rynku pracy wobec absolwentki szkoły wyższej technicznej Joanna Żyra Politechnika Krakowska Trendy obserwowane w gospodarce: Społeczeństwo wiedzy: rosnące znaczenie kapitału ludzkiego Zmienny

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Różnorodność organów spółek giełdowych

Różnorodność organów spółek giełdowych Różnorodność organów spółek giełdowych w Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW Ring the bell for gender equality Warszawa, 3 marca 2015 r. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW obowiązujące zapisy

Bardziej szczegółowo

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami Errata do Planu działania na lata 2007-2008 dla Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna (sprostowanie treści dokumentu w związku z pomyłką techniczną polegającą na zamianie opisu działań pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla firm Mama w pracy

Konkurs dla firm Mama w pracy Konkurs dla firm Mama w pracy V edycja 2011/2012 Organizatorzy: Rzeczpospolita, Fundacja Świętego Mikołaja, Instytut badawczy MillwardBrown SMG/KRC Szanowna Pani, * * * Ankieta dla kobiet prosimy o udział

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Kraj macierzyński Polska Matka urodzenie 1dziecka 20 tyg. urodzenie 2 dzieci 31 tyg. urodzenie 3 dzieci 33 tyg. urodzenie 4 dzieci 35

Bardziej szczegółowo

W Mordorze na Domaniewskiej. Raport TNS Polska. W Mordorze na Domaniewskiej

W Mordorze na Domaniewskiej. Raport TNS Polska. W Mordorze na Domaniewskiej Raport TNS Polska Gdzie, z kim i po co rozmawialiśmy? Mordor na Domaniewskiej to biurowe zagłębie na warszawskim Mokotowie. Popularność tego miejsca urasta już do rangi symbolu pracy korporacyjnej. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Dom to praca. Sytuacja społeczno-gospodarcza w Estonii. Praca w domu dziś i w przeszłości

Dom to praca. Sytuacja społeczno-gospodarcza w Estonii. Praca w domu dziś i w przeszłości Dom to praca Sytuacja społeczno-gospodarcza w Estonii. Praca w domu dziś i w przeszłości Ruta Pels Eesti People to People, ESTONIA Warszawa 18 września 2014 r. OSOBA i SPOŁECZEŃSTWO -Rodzina Praca Życie

Bardziej szczegółowo

Równość szans perspektywa pracodawców. Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r.

Równość szans perspektywa pracodawców. Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r. Równość szans perspektywa pracodawców Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r. Plan prezentacji: Kontekst makro Oceny pracodawców i czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

" Równość płci" w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu

 Równość płci w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu " Równość płci" w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Konferencja Bogusława Niewęgłowska Społeczna odpowiedzialność według specjalistów zarządzania i ekonomistów Milton Friedman uważa, że odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013 OCENA 360 Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl www.considero.pl Warszawa luty 2013 Diagnoza kompetencji zawodowych czym jest ocena 360 Ocena 360 to metoda uzyskiwania informacji o pracowniku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE SPOTKAŃ/SZKOLEŃ DLA PRACOWNIC NA URLOPACH MACIERZYŃSKICH/WYCHOWAWCZYCH

PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE SPOTKAŃ/SZKOLEŃ DLA PRACOWNIC NA URLOPACH MACIERZYŃSKICH/WYCHOWAWCZYCH PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE SPOTKAŃ/SZKOLEŃ DLA PRACOWNIC NA URLOPACH MACIERZYŃSKICH/WYCHOWAWCZYCH PREZENTACJA W RAMACH PROJEKTU PI INNOWACYJNY MODEL GODZENIE PRZEZ KOBIETY ŻYCIA ZAWODOWEGO I

Bardziej szczegółowo

Wstęp dra Sławomira Czapnika nt. praw kobiet

Wstęp dra Sławomira Czapnika nt. praw kobiet Wstęp dra Sławomira Czapnika nt. praw kobiet Badanie wykonane przez Federację Młodych Socjaldemokratów w Opolu i Forum Równych Szans i Praw Kobiet wykazało, że kobiety na Opolszczyźnie muszą zmagać się

Bardziej szczegółowo

Godzenie życia zawodowego i prywatnego. Warszawa, 9 maja 2014 r.

Godzenie życia zawodowego i prywatnego. Warszawa, 9 maja 2014 r. Godzenie życia zawodowego i prywatnego Warszawa, 9 maja 2014 r. Pierwsze skojarzenie dot. godzenia ról zawodowych i prywatnych? Wskaźnik zatrudnienia dla osób 15-64 w 2013 roku Ogółem Mężczyźni Kobiety

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU 1. Umowa o pracę na czas wykonywania określonej pracy oraz na zastępstwo. Z kodeksu pracy została usunięta umowa na czas wykonania określonej

Bardziej szczegółowo

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze?

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? www.pwc.pl Partnerzy Patronat Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW Spotkanie prasowe 18 marca 2013 r. Polskie rady nadzorcze profesjonalizują

Bardziej szczegółowo

Fundacja Cracovitalia 31-546 Kraków, ul. Mogilska 40 tel. 012 394 59 88, fax 012 397 31 93

Fundacja Cracovitalia 31-546 Kraków, ul. Mogilska 40 tel. 012 394 59 88, fax 012 397 31 93 Kraków, 2 marca 2012 PLAN WDROŻENIA DZIAŁAŃ RÓWNOŚCIOWYCH projekt,,praktyki+" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego nr projektu WND-POKL.03.04.03-00-136/11

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

dr Anna Jawor-Joniewicz Barbara Sajkiewicz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych

dr Anna Jawor-Joniewicz Barbara Sajkiewicz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dr Anna Jawor-Joniewicz Barbara Sajkiewicz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Projekt Kształtowanie zaangażowania pracowników w kontekście zarządzania różnorodnością Cel: analiza metod i narzędzi kształtowania

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie losów zawodowych absolwentów WAT Badanie 2015

Monitorowanie losów zawodowych absolwentów WAT Badanie 2015 Raport z monitorowania losów zawodowych absolwentów 1/47 Monitorowanie losów zawodowych absolwentów WAT Badanie 21 Raport z monitorowania losów zawodowych absolwentów 2/47 Informacje ogólne Badanie zostało

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2012 BS/67/2012 POLITYKA PAŃSTWA WOBEC RODZINY

Warszawa, maj 2012 BS/67/2012 POLITYKA PAŃSTWA WOBEC RODZINY Warszawa, maj 2012 BS/67/2012 POLITYKA PAŃSTWA WOBEC RODZINY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

[ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw

[ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw [ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw Silni razem! [ Praca w Holandii ] Jeśli chcesz pracować w Holandii, istnieją ku temu różne możliwości. Możesz zostać zatrudniony przez własnego pracodawcę w Polsce

Bardziej szczegółowo

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator Kontekst Badania wskazują, iż przedsiębiorstwa posiadające zróżnicowany skład najwyższych

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL. Standard minimum. Kraków, 16-18.12.2009 r.

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL. Standard minimum. Kraków, 16-18.12.2009 r. Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL Standard minimum Kraków, 16-18.12.2009 r. Lektura podstawowa Maja Branka, Marta Rawłuszko, Agnieszka Siekiera Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już UZASADNIENIE Polityka rodzinna jest jednym z fundamentów polityki społecznej prowadzonej przez państwo. Musi ona odpowiadać na współczesne wyzwania wynikające z przemian społecznych i demograficznych,

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia a poziom wykształcenia

Wynagrodzenia a poziom wykształcenia Wynagrodzenia a poziom wykształcenia Artykuł powstał w oparciu o wyniki Internetowego Badania Wynagrodzeń przeprowadzonego przez portal wynagrodzenia.pl wraz z wp.pl, interia.pl, bankier.pl, pracuj.pl,

Bardziej szczegółowo

ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ. Poznań, 12.09.2015

ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ. Poznań, 12.09.2015 ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ Poznań, 12.09.2015 Nasza propozycja Zniesiemy składki na ZUS i NFZ ani pracownik ani pracodawca nie będzie musiał odprowadzać składek Zrobimy PIT jedynym i bardziej sprawiedliwym

Bardziej szczegółowo

Z MYŚLĄ O LUDZIACH W BIZNESIE ODPOWIEDZIALNI. acceptance for disabled ecology. equality diversity tolerance

Z MYŚLĄ O LUDZIACH W BIZNESIE ODPOWIEDZIALNI. acceptance for disabled ecology. equality diversity tolerance Z MYŚLĄ O LUDZIACH ODPOWIEDZIALNI W BIZNESIE equality diversity tolerance acceptance for disabled ecology Kim jesteśmy? Job Impulse Polska jest częścią Grupy Job, firmą Doradztwa Personalnego (Certyfikat:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2013 BS/34/2013 KOBIETY W ŻYCIU PUBLICZNYM

Warszawa, marzec 2013 BS/34/2013 KOBIETY W ŻYCIU PUBLICZNYM Warszawa, marzec 2013 BS/34/2013 KOBIETY W ŻYCIU PUBLICZNYM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM. (dni wolne na opiekę nad dzieckiem, zasiłek opiekuńczy, urlop macierzyński, wydłużony urlop wychowawczy) I. DNI WOLNE NA OPIEKĘ NAD DZIECKIEM. Art 188

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIĄ NA TO WYZWANIE SĄ PROGRAMY ROZWOJOWE BPP PROFESSIONAL EDUCATION.

ODPOWIEDZIĄ NA TO WYZWANIE SĄ PROGRAMY ROZWOJOWE BPP PROFESSIONAL EDUCATION. W DZISIEJSZYCH REALIACH RYNKOWYCH POJEDYNCZE SZKOLENIE TO ZA MAŁO, ABY FIRMA DZIĘKI NIEMU OSIĄGNĘŁA POŻĄDANY EFEKT. ODPOWIEDZIĄ NA TO WYZWANIE SĄ PROGRAMY ROZWOJOWE BPP PROFESSIONAL EDUCATION. Prospekt

Bardziej szczegółowo

Rodzina największym kapitałem UE. Czy i w jaki sposób Unia wspiera rodziny?

Rodzina największym kapitałem UE. Czy i w jaki sposób Unia wspiera rodziny? Rodzina największym kapitałem UE. Czy i w jaki sposób Unia wspiera rodziny? Debata w Bochni Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Co to jest polityka prorodzinna? działania

Bardziej szczegółowo

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM WSPÓŁFINANSOWANYM ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ

Bardziej szczegółowo

Kobiety a polityka. obciążenie kobiet związane ze sferą prywatną 30% dyskryminacja kobiet w sferze politycznej 23%

Kobiety a polityka. obciążenie kobiet związane ze sferą prywatną 30% dyskryminacja kobiet w sferze politycznej 23% Kobiety Samorządu UW Prezentacja na posiedzeniu Parlamentu Studentów UW z badania partycypacji wyborczej studentek Uniwersytetu Warszawskiego w latach 2011-13 Kobiety a polityka 74% osób w Polsce uważa,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN W PO KL

INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN W PO KL INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN W PO KL Zgodnie z zapisami Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki każdy wniosek o dofinansowanie projektu powinien zawierać

Bardziej szczegółowo

O FUNDACJI. Fundacja Będę Kim Zechcę powstała w czerwcu 2013 r.

O FUNDACJI. Fundacja Będę Kim Zechcę powstała w czerwcu 2013 r. O FUNDACJI Fundacja Będę Kim Zechcę powstała w czerwcu 2013 r. Fundacja koncentruje się na dwóch najważniejszych kierunkach działań: Wyrównywaniu szans edukacyjnych młodych ludzi poprzez program stypendialny

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego Raport badawczy Warszawa, 19 kwietnia 2012 Nota metodologiczna Głównym celem badania było poznanie wiedzy i opinii młodych Polaków na

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

I Ogólnopolskie Badanie Satysfakcji z Pracy przeprowadziliśmy w marcu 2011 roku. Uwzględniliśmy w nim następujące wymiary satysfakcji z pracy:

I Ogólnopolskie Badanie Satysfakcji z Pracy przeprowadziliśmy w marcu 2011 roku. Uwzględniliśmy w nim następujące wymiary satysfakcji z pracy: Kilka słów o badaniu I Ogólnopolskie Badanie Satysfakcji z Pracy przeprowadziliśmy w marcu 2011 roku. Uwzględniliśmy w nim następujące wymiary satysfakcji z pracy: 1. Ocena kompetencji przełożonych 2.

Bardziej szczegółowo

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023 ISSN 2300-9853 DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023 ANDRZEJ BORODO Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Martyna Łaszewska-Hellriegel, Państwo a dzieci czyli jak prowadzić politykę rodzinną

Bardziej szczegółowo

Nowości w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawie pracy w 2013 roku

Nowości w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawie pracy w 2013 roku Nowości w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawie pracy w 2013 roku Wzrost płacy minimalnej W 2013 roku płaca minimalna wynosi 1600 zł brutto (1181.36 zł netto). Nowa wysokość najniższej

Bardziej szczegółowo

Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi:

Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi: Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi: 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej

Bardziej szczegółowo

URLOP RODZICIELSKI, MACIERZYŃSKI, WYCHOWAWCZY... REWOLUCJA W PRZEPISACH!

URLOP RODZICIELSKI, MACIERZYŃSKI, WYCHOWAWCZY... REWOLUCJA W PRZEPISACH! E-PORADNIK URLOP RODZICIELSKI, MACIERZYŃSKI, WYCHOWAWCZY... REWOLUCJA W PRZEPISACH! Stan prawny na 17 czerwca 2013 Autorzy Cz. I: Monika Latos-Miłkowska, Agnieszka Rosa, Maria Sobieska Cz. II: Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia. edusquare.pl Łukasz Miedziński

Polityka zatrudnienia. edusquare.pl Łukasz Miedziński Polityka zatrudnienia edusquare.pl Łukasz Miedziński Wykonawca i data sporządzenia dokumentu:... (Data sporządzenia dokumentu) (Pieczęć firmowa Wykonawcy) (Czytelny podpis Wykonawcy) Beneficjent i data

Bardziej szczegółowo

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Do p. 8 porządku obrad 14. posiedzenia RP w Krakowie Józef S. Suchy wiceprezes Naczelnej Organizacji Technicznej KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Jednolity rynek to jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Pieniądze to nie wszystko czyli co powinniśmy uwzględniać budując system wynagrodzeń. Agnieszka Gostkowska-Szmyt

Pieniądze to nie wszystko czyli co powinniśmy uwzględniać budując system wynagrodzeń. Agnieszka Gostkowska-Szmyt Pieniądze to nie wszystko czyli co powinniśmy uwzględniać budując system wynagrodzeń. Agnieszka Gostkowska-Szmyt Na dobry początek Co sprawia, że jesteście Państwo zadowoleni z obecnej pracy? Czynniki

Bardziej szczegółowo

Barbara Wandachowicz-Kowalczyk Task Consulting Instytut Kobiet 21.05.2013

Barbara Wandachowicz-Kowalczyk Task Consulting Instytut Kobiet 21.05.2013 Barbara Wandachowicz-Kowalczyk Task Consulting Instytut Kobiet 21.05.2013 Czy istnieje kobiecy styl zarządzania? Jak wygląda rozwój kompetencji menadżerskich wśród kobiet? Czy współczesne zarządzanie potrzebuje

Bardziej szczegółowo