Dagmara Bieńkowska, Cezary Ulasiński, Justyna Szymańska. Charakterystyka powracających i rekomendacje jak nie zmarnować ich kapitału

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dagmara Bieńkowska, Cezary Ulasiński, Justyna Szymańska. Charakterystyka powracających i rekomendacje jak nie zmarnować ich kapitału"

Transkrypt

1 Dagmara Bieńkowska, Cezary Ulasiński, Justyna Szymańska Charakterystyka powracających i rekomendacje jak nie zmarnować ich kapitału

2 Kierunek Małopolska Charakterystyka powracających i rekomendacje jak nie zmarnować ich kapitału

3

4 Dagmara Bieńkowska, Cezary Ulasiński, Justyna Szymańska Kierunek Małopolska Charakterystyka powracających i rekomendacje jak nie zmarnować ich kapitału Opracowanie w ramach projektu wpływ potencjału społeczno-ekonomicznego migrantów powrotnych na rozwój Małopolski w kontekście przygotowania regionu na przyjęcie powracających Kraków 2010

5 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Realizator projektu: Centrum Doradztwa Strategicznego s.c. D. Bieńkowska, C. Ulasiński, J. Szymańska Kraków, ul. Szlak 65 biuro 1004 tel./fax: , www. cds.krakow.pl, Zespół projektowy: Kierownik projektu: Marcin Dziółko Ekspert kluczowy: Cezary Ulasiński Eksperci: Dagmara Bieńkowska, Justyna Szymańska Asystenci projektu: Weronika Chodacz, Karolina Wójcik, Małgorzata Majka Partner projektu: Instytut Badań Marketingowych i Społecznych VRG Strategia Publikacja pod redakcją: Dagmary Bieńkowskiej, Cezarego Ulasińskiego, Justyny Szymańskiej Recenzent: Prof. Jan Kubik Undergraduate Vice Chair, Department of Political Science Rutgers University Publikacja dystrybuowana bezpłatnie ISBN: Copyright by: Centrum Doradztwa Strategicznego, Kraków 2010

6 Spis treści Wprowadzenie 7 Definicja emigranta i reemigranta 11 Podstawowe wyniki badań 13 (Cezary Ulasiński, Weronika Chodacz, Marcin Dziółko) 1. Reemigracja w debacie publicznej Fala powrotów w mediach a sytuacja w Małopolsce Kierunki migracji Małopolan. usa wciąż popularne Powrót do domu czy migracja wewnętrzna Wyjazdy i powroty odmienne determinanty Wzorce migracyjne kobiet i mężczyzn Czy Małopolskę opuszczają osoby o wysokim potencjale rozwojowym? Turyści, specjaliści, inwestorzy kto wraca do Małopolski? Bilans zysków i strat emigracji Reemigrant na swoim 69 Katalog rozwiązań 73 (Justyna Szymańska, Dagmara Bieńkowska, Karolina Wójcik) 11. Świadomy wyjazd świadomy powrót. Działania informacyjne Rynek pracy Wsparcie psychologiczne 133 Aneks 153 5

7 Kierunek Małopolska 6

8 Wprowadzenie Migracje w polskim społeczeństwie są silnie zakorzenione, nie jest to zatem temat całkiem nowy. Niemniej jednak wejście Polski do Unii Europejskiej wpłynęło na znaczne nasilenie się rozmiarów tego zjawiska. Według różnych szacunków na wyjazd za granicę zdecydowało się od (dane Kościoła Katolickiego) do nawet osób (informacje medialne). Małopolska stanowi region, który posiada wysokie kompetencje migracyjne, co poświadcza fakt, iż zalicza się do regionów charakteryzujących się najwyższym udziałem w migracjach zarówno przed 2004 rokiem (14% pierwsza pozycja w skali kraju), jak i po 2004 trzecia pozycja (9%) 1. Tak duża skala wyjazdów zagranicznych nie jest obojętna dla kondycji gospodarki regionu, ponieważ migracje są niczym innym jak odpływem z małopolskiego rynku pracy kapitału ludzkiego, który uznawany jest za kluczowy determinant rozwoju społeczno-ekonomicznego. Oblicze tego zjawiska na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci uległo znaczącym zmianom. Po pierwsze, obecne migracje nie mają już charakteru wyjazdu na zawsze, co jest kluczowe w kontekście Małopolski, gdzie największa fala wyjazdów (przypadająca na lata osiemdziesiąte) dotyczyła migracji głównie za ocean (usa ziemia obiecana ) czy do Niemiec. Po drugie, zwiększenie dostępności do zagranicznych rynków pracy, będące konsekwencją akcesji Polski w struktury Unii Europejskiej, spowodowało istotną zmianę krajów docelowych migrujących Polaków na rzecz głównie Wielkiej Brytanii czy Irlandii. Zmienia się także długość oraz charakter pobytu poza granicami kraju. Zatraca się rozróżnienie pomiędzy tym, co można nazywać migracją, a co mobilnością. W obliczu rozwoju cywilizacyjnego Polski i Europy oraz związanym z tym rozwojem systemów komunikacji i w zasadzie nieograniczonych możliwości przemieszczania się migrację (głównie zarobkową) należy traktować jako swoisty sposób funkcjonowania na szeroko rozumianym rynku pracy, którego granice wytycza obszar Zjednoczonej Europy, a nie terytorium danego regionu. Po trzecie, nadal przeważającym motywem ruchów migracyjnych jest aspekt ekonomiczny i chęć podniesienia standardów życia osoby wyjeżdżającej czy jej rodziny. Niemniej jednak migracja coraz częściej postrzegana jest także w wymiarze społecznych i kulturowych przemian, jakie jej towarzyszą. 1 P. Kaczmarczyk, Poakcesyjne migracje Polaków próba oceny, Ośrodek Badań nad Migracjami uw, Warszawa

9 Kierunek Małopolska Zjawisko migracji w Małopolsce (jak i całym kraju) ma charakter powszechny. Skala tego zjawiska, zarówno wyjazdów z kraju, jak i powrotów z zagranicy, stała się w ostatnim czasie jednym z wiodących tematów podejmowanych w debacie publicznej. Problem stanowi jednak obraz migracji i reemigracji, jaki jawi się z tych dyskusji. Zazwyczaj nie jest on pozytywny zarówno w odniesieniu do samego zjawiska, jak i jego niekorzystnych konsekwencji dla regionów. Wynika to z faktu, że opinia publiczna posługuje się stereotypami funkcjonującymi w społeczeństwie (np. zagrożenie drenażem mózgów, stereotyp straconego pokolenia, czy przekonanie, że powracają bezrobotni 2 ), które mogą być krzywdzące dla osób posiadających doświadczenia migracyjne 3. Wynikają one bardziej z uogólnień, niż pogłębionej wiedzy płynącej z badań nad zjawiskiem migracji powrotnych. Niezaprzeczalnym jest fakt amorficznego charakteru i specyfiki migracji, co powoduje dużą trudność podczas jej statystycznego opisu. Niemniej jednak tendencja do przemieszczania się ludności będzie trwałym elementem naszej rzeczywistości, stąd konieczne jest pogłębienie wiedzy na temat współczesnych procesów migracyjnych nie tylko na szczeblu krajowym, ale także regionalnym czy lokalnym, aby zapewnić podstawy do efektywnego zarządzania zjawiskiem migracji powrotnych. Podjęty przez nas projekt pn. Kierunek Małopolska wpływ potencjału społeczno-ekonomicznego migrantów powrotnych na rozwój Małopolski w kontekście przygotowania regionu na przyjęcie powracających jest odpowiedzią na zjawisko nasilającej się migracji powrotnej w Małopolsce i wiążących się z nią trendów rozwojowych oraz na niski poziom wiedzy o tym, jak ono wpływa na gospodarkę regionu. Było to wyzwanie o tyle ciekawe, co trudne do realizacji ze względu na duże rozproszenie oraz trudności w dotarciu do grupy małopolskich reemigrantów. Przeprowadzone w ramach projektu badania jako jedne z nielicznych w kraju skupiły się na zjawisku powrotów z emigracji w ujęciu regionalnym. Prowadzone były na szeroką skalę za pomocą uzupełniających się technik zarówno ilościowych, jak i jakościowych. Zrealizowaliśmy między innymi badania telefoniczne z ponad małopolskimi gospodarstwami domowymi, badania ankietowe on-line i papi na próbie ponad migrantów powrotnych, badania przeprowadzone techniką central location w wybranych krajach Unii Europejskiej oraz on-line i papi, na próbie ponad 800 osób z Małopolski przebywających wciąż na emigracji, ponad 50 wywiadów indywidualnych oraz 5 zogniskowanych wywiadów grupowych 4. Dotarcie do tak licznej i rozproszonej grupy respondentów możliwe było dzięki współpracy z szeregiem instytucji z Małopolski, kraju i zagranicy między innymi z Wojewódzkim i Powiatowymi Urzędami Pracy, samorządem lokalnym, akademickimi biurami karier, lokalnymi mediami i portalem powroty.gov.pl, którym za pomoc bardzo serdecznie dziękujemy. 2 D. Brzostek, Powrót z Wysp na zasiłek, Gazeta Wyborcza, 8 grudnia Z naszych badań przeprowadzonych techniką cati wynika, że 88% osób powracających z migracji pozytywnie ocenia swój pobyt za granicą. 4 Szczegółowy opis metodologii badań przeprowadzonych w ramach projektu Kierunek Małopolska znajduje się w Aneksie do niniejszej publikacji. 8

10 Wszystkie te działania miały posłużyć do uzyskania odpowiedzi na kilka zasadniczych kwestii: Czy reemigranci rzeczywiście wracają do Małopolski? Jaka jest obecna i przyszła (w perspektywie 5-letniej) skala zjawiska migracji powrotnych w Małopolsce? Czym charakteryzują się osoby powracające z zagranicy i z czym wracają? Jakie są typy grup migrantów powrotnych i ich potencjał ekonomiczny, społeczny oraz kulturowy? Jakie są doświadczenia i plany powracających? Jakie podejmują strategie zachowań ekonomicznych w kraju przyjmującym i po powrocie? Jaki jest bilans migracji oraz losy życiowe i zawodowe migrantów po powrocie? Jaki wpływ może mieć zjawisko reemigracji na rozwój województwa? Jakie są jego kierunki, rodzaje oraz wielkość w wymiarze społecznym i gospodarczym? Publikacja w pierwszej swojej części prezentuje syntezę badań przeprowadzonych w ramach projektu Kierunek Małopolska, będącą pogłębionym studium przybliżającym opis złożonego zjawiska migracji zarówno w aspekcie ekonomicznym, jak i społecznym. Bardziej szczegółowe dane znajdują się w raportach podsumowujących poszczególne etapy badań 5. Z naszych badań wynika, że migracje powrotne nie są zjawiskiem jednorodnym. Różne są typy migrantów, ich strategie działania w kraju przyjmującym i po powrocie oraz postrzeganie i ocena doświadczenia migracyjnego. Ponadto w przypadku Małopolski, ze względu na skalę zjawiska, migracje powrotne należy postrzegać jako istotną zmianę gospodarczą zarówno mającą zabarwienie pozytywne w końcu migracja uczy przedsiębiorczości i podnosi wiarę we własne siły czy możliwości ale i negatywne do kraju powracają także ci, dla których życie za granicą okazało się rozczarowaniem czy porażką. Nie wystarczy zatem sama wiedza teoretyczna o zjawisku migracji powrotnych, ważne jest także zapewnienie użyteczności tych badań. Ten element również stanowił istotny obszar naszych zainteresowań w ramach projektu. W obliczu wyzwań stojących przed regionem związanych z nasilającą się skalą powrotów do Małopolski oraz różnymi potrzebami i oczekiwaniami powracających, podjęliśmy próbę sformułowania katalogu rozwiązań, który posłuży małopolskim jednostkom samorządu terytorialnego oraz instytucjom publicznym do wykorzystania potencjału migrantów powrotnych. Chodzi w końcu o to, aby z jednej strony nie zaprzepaścić kapitału zgromadzonego przez małopolskich reemigrantów i wykorzystać go efektywnie dla rozwoju gospodarczego i społecznego województwa, a z drugiej zaś wesprzeć powracających w procesie ponownej adaptacji w kraju i zminimalizować skutki tak zwanego szoku poemigracyjnego. Prezentowany w drugiej części niniejszej publikacji katalog rozwiązań stanowi zbiór wskazówek i rekomendacji służących właśnie wykorzystaniu potencjału reemigrantów. Wartym podkreślenia jest fakt, iż potrzeba zapewnienia różnych form wsparcia była zauważalna bezsprzecznie w opinii 5 Raporty te (m.in. Powroty z migracji zagranicznych do Małopolski skala zjawiska, charakterystyka oraz potencjał powracających) znajdują się na naszej stronie internetowej: 9

11 Kierunek Małopolska zarówno samych reemigrantów, jak i ekspertów szeroko rozumianego rynku pracy, którzy zostali włączeni w proces konsultowania zaproponowanych działań. U podstaw prac nad katalogiem rozwiązań postawiliśmy założenie wypracowania propozycji najbardziej realnych i możliwych do wdrożenia na poziomie regionalnym czy lokalnym oraz maksymalne wykorzystanie już istniejących praktyk w regionie, kraju czy poza jego granicami, a także czerpanie inspiracji z funkcjonujących inicjatyw niekoniecznie koncentrujących się na tej grupie społecznej. Dzięki możliwości przeprowadzenia tak szerokiego projektu badawczego Małopolska zyskała pogłębioną wiedzę w zakresie zjawiska migracji powrotnych. Dowiedzieliśmy się, czym charakteryzują się osoby powracające do województwa z zagranicy, jakie podejmują decyzje ekonomiczne, jakie przyjmują strategie działania po powrocie. Posiadamy także wiedzę na temat zgromadzonego przez reemigrantów kapitału zarówno w wymiarze ekonomicznym, ale też równie ważnym społecznym i kulturowym, który w znaczący sposób przyczynia się do wypełnienia współczesnych wymogów cywilizacyjnych, do których zalicza się między innymi budowanie społeczeństwa otwartego i mobilnego. Może to mieć także znaczenie w odniesieniu do aspiracji rozwojowych Małopolski w perspektywie 2020 roku określanych jako Małopolska Nieograniczone możliwości 6, opierających rozwój regionu na skutecznym wykorzystaniu przewag konkurencyjnych i pomnażaniu kapitału intelektualnego mieszkańców. By był możliwy kompleksowy rozwój społeczno- -gospodarczy województwa małopolskiego, konieczne jest efektywne zarządzanie zjawiskiem migracji powrotnych. Mamy głębokie przeświadczenie, że publikacja, jaką przekazujemy w Państwa ręce, pozwoli stworzyć nieograniczone możliwości wykorzystania potencjału powracających dla dobra Małopolski. Justyna Szymańska, Dagmara Bieńkowska, Cezary Ulasiński wraz z zespołem projektowym 6 Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego , projekt nr 1 z dn. 24 czerwca 2010 r. stanowiący Załącznik nr 1 do Uchwały nr 690 / 10 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia r. 10

12 Definicja emigranta i reemigranta Właściwa interpretacja prezentowanych wyników badań i analiz oraz zrozumienie kontekstu proponowanych rozwiązań służących zarówno wykorzystaniu potencjału powracających, jak i wspierających ich readaptację po powrocie, wymaga omówienia przyjętych na potrzeby projektu Kierunek Małopolska definicji migranta powrotnego i emigranta. W kontekście interdyscyplinarności zjawiska migracji zagranicznych nie powinna dziwić wielość jego definicji spotykanych w literaturze przedmiotu, formułowanych również przez instytucje zajmujące się zbieraniem danych na temat migracji. Na podstawie istniejących definicji oraz specyfiki i założeń projektu Kierunek Małopolska za migranta powrotnego uznano osobę, która spełnia każde z poniższych kryteriów: powróciła z zagranicy w latach ; osiedliła się po powrocie na terenie województwa małopolskiego; jest w wieku produkcyjnym; pracowała lub uczyła się za granicą dłużej niż trzy miesiące. Przyjęta definicja jest znacznie węższa od powszechnie stosowanych. Takie obostrzenia przyjęto z uwagi na założone w projekcie cele. Z uwagi na to, że należy do nich oszacowanie wpływu zjawiska powrotów z emigracji na rozwój województwa małopolskiego, zdecydowano się badać grupę potencjalnie aktywnych zarówno edukacyjnie, jak i zawodowo mieszkańców województwa. Uczestnikami badania były więc tylko osoby w wieku produkcyjnym. Określenie minimalnego okresu pracy zawodowej lub nauki za granicą wiąże się z próbą wyselekcjonowania Małopolan, którzy spędzili za granicą czas pozwalający na zgromadzenie kapitału (szeroko rozumianego) pozwalającego na życie po powrocie. Zawężenie okresu analizy do pięciu ostatnich lat wynika z akcesji Polski do Unii Europejskiej oraz wiąże się ze zmianami, jakie ten moment w historii Polski wywarł na zjawisko migracji zagranicznych 1. Analogicznie mianem małopolskiego emigranta określano osobę, która: jest w wieku produkcyjnym; pracuje lub uczy się za granicą dłużej niż trzy miesiące; przed wyjazdem z kraju mieszkała w Małopolsce lub po powrocie planuje osiedlić się na terenie tego województwa. 1 W niniejszym w opracowaniu pojęcia reemigrant i migrant powrotny są używane zamiennie. 11

13 Kierunek Małopolska W przeprowadzonych badaniach i analizach uwzględniono wszystkie typy mobilności mieszczące się w powyższych definicjach (m.in. migracje cykliczne, sezonowe, niepełne, krótko- i długookresowe, wyjazdy na stałe ). Warto podkreślić, że rozwiązania proponowane w drugiej części opracowania nie dotyczą wyłącznie migrantów spełniających kryteria przedstawionych definicji. Z rekomendowanych przedsięwzięć mogą skorzystać np. migranci, którym nie udało się podjąć pracy za granicą, a z takim zamiarem wyjeżdżali, lub dołączyli do swoich bliskich przebywających za granicą i nie podjęli pracy ani nauki. Działania adresowane są także do członków rodzin migrantów, np. współmałżonków czy dzieci. 12

14 Podstawowe wyniki badań Cezary Ulasiński, Weronika Chodacz, Marcin Dziółko

15

16 1. Reemigracja w debacie publicznej Rozważania nad zjawiskiem emigracji przestały być domeną specjalistów. Od momentu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej migracje zagraniczne Polaków są ważkim, często poruszanym tematem medialnym. Stały się także jednym z głównych wątków kampanii przed wyborami parlamentarnymi w 2007 roku. Wtedy też powstał program Powrót do domu wspierający reemigrantów. Jego skutkiem jest funkcjonujący do dziś portal Powroty.gov.pl, który zawiera informacje na temat formalności koniecznych do uregulowania w związku z przyjazdem z zagranicy do Polski. Zjawisko poakcesyjnej migracji zrodziło też obawy związane z potencjalnym niedoborem siły roboczej na polskim rynku pracy. Kwestią powrotów zainteresowali się więc przedsiębiorcy. Jedna z firm rekrutacyjnych stworzyła portal Wracaj do Polski, na którym publikowane są oferty pracy skierowane do reemigrantów. Inna prowadzi badania emigracji zarobkowej Polaków 2. W ciągu kilku lat temat powrotów z migracji zagranicznych stał się bardzo popularny w polskiej debacie publicznej. W związku z migracją poakcesyjną zrodziło się też wiele stereotypów, z którymi spotykali się także powracający. Przed zapoznaniem się z dokładniejszą charakterystyką małopolskich reemigrantów warto się im przyjrzeć i obserwacje skonfrontować z wynikami badań. Badania te realizowane były w zbiorowości emigrantów, którzy powrócili z zagranicy do Małopolski między styczniem 2004 a majem Byli to głównie migranci poakcesyjni, wyników tych nie można zatem odnieść do wszystkich emigrantów, kiedykolwiek wyjeżdżających z Polski. Emigracja to drenaż mózgów Współczesne wyjazdy zagraniczne Polaków rodzą obawy przed drenażem mózgów rozumianym jako odpływ za granicę wykwalifikowanych i doświadczonych specjalistów 3. Media piszą o lękach pracodawców przed odpływem siły roboczej 4. Podkreśla się też, że wyjeżdżają zdolni, młodzi i wykształceni 5. Co więcej, osoby te mimo odczuwanych za granicą skutków spowolnienia gospodarczego wcale nie chcą wracać do Polski 6. 2 Zob. portal 3 P. Kaczmarczyk, M. Okólski, Migracje specjalistów wysokiej klasy w kontekście członkowstwa Polski w Unii Europejskiej, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Warszawa 2005, s E. Łosińska, A. Niewińska, Pracodawcy boją się drenażu mózgów, Rzeczpospolita, dostęp Młodzi i zdolni wyjeżdżają, reportaż programu Uwaga! TVN, , dostęp T. Formicki, P. Sieńko, Drenaż mózgów polskiej gospodarki, Gazeta Finansowa, dostęp

17 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań Z Małopolski wyjeżdżają osoby lepiej wykształcone. Jedna trzecia emigrujących posiadała wykształcenie wyższe. Prawdą jest również, że częściej wyjeżdżali młodzi. Osoby w wieku do 29 roku życia stanowią 45% tej zbiorowości. Trudno jednak mówić o małopolskim drenażu mózgów. Co czwarty spośród emigrantów bezpośrednio przed wyjazdem był absolwentem którejś z uczelni lub wciąż się uczył. Emigranci zatem, gdy opuszczali Polskę, mieli bardzo niewielkie doświadczenie zawodowe lub nie mieli go wcale. Nie byli więc doświadczonymi specjalistami. Prawdą jest natomiast, że osoby lepiej wykształcone są mniej skłonne do powrotów. Polacy za granicą żyją w izolacji Stereotyp ten jest przeciwieństwem poprzedniego. Stoi za nim wizja polskiego emigranta zarobkowego, który jest słabo wykształcony, nie chce uczyć się języka kraju docelowego, utrzymuje kontakty wyłącznie z innymi Polakami, a całą aktywność podczas pobytu za granicą skupia na gromadzeniu oszczędności. Wizerunek taki wiąże się z istnieniem migracyjnych sieci społecznych, czyli powiązań interpersonalnych łączących społeczności imigrantów. Sieci te w pierwszym okresie pobytu za granicą zapewniają poczucie bezpieczeństwa, w dłuższym jednak mogą utrudniać integrację 7. Negatywny wizerunek Polaków za granicą żywy jest też wśród powracających. Niektórzy z nich z tego powodu odcinają się od polskich sieci migracyjnych. Przebywając w Edynburgu, raczej nie obracałam się w kręgach Polaków, którzy wyjechali w celach zarobkowych. Moi znajomi to byli przeważnie ludzie nie z Polski, z innych stron świata. Kobieta, 28 lat, dwuletni pobyt w Wielkiej Brytanii Nie ograniczałem się tylko do polskiego towarzystwa, raczej unikałem Polaków. Mężczyzna, 21 lat, trzyletni pobyt w Wielkiej Brytanii Naprawdę nie trzymaliśmy tylko z Polakami, wręcz przeciwnie. Kobieta, 28 lat, dwuletni pobyt w Wielkiej Brytanii Wiadomo, że myślą o tobie różne rzeczy, i nie chciałem się czuć jak jakaś mniejszość. Mężczyzna, 21 lat, trzyletni pobyt w Wielkiej Brytanii Niemal co trzeci spośród przebadanych reemigrantów zadeklarował, że za granicą w pełni korzystał z możliwości, jakie daje pobyt w nowym miejscu, z rozrywki i turystyki, a co piąty, że korzystał z nich w pewnym stopniu. Ponadto znajomość języków obcych wśród powracających jest bardzo wysoka. Co czwarta badana osoba zadeklarowała, że biegle 7 A. Górny, P. Kaczmarczyk, Uwarunkowania i mechanizmy migracji zarobkowych w świetle wybranych koncepcji teoretycznych, Instytut Studiów Społecznych uw, Warszawa 2003, s

18 posługuje się co najmniej jednym językiem obcym, a ponadto blisko 29% określiło swój stopień znajomości języka jako zaawansowany. Emigranci naukę języka obcego traktują jako konieczny warunek komunikacji. No jak panią może ktoś traktować równorzędnie, jak pani ani be ani me? Kobieta, 52 lata, dwudziestojednoletni pobyt w Niemczech Bardzo szybko nauczyłam się hiszpańskiego, bo wiedziałam, co jest grane, że po prostu nie dogadam się po angielsku. Kobieta, 26 lat, roczny pobyt w Irlandii, półroczny w Hiszpanii Można więc stwierdzić, że małopolscy reemigranci dążyli raczej do integracji, nawet kosztem utraty korzyści, jakie niosą ze sobą migracyjne sieci społeczne. Powracający przywożą fortuny Ten stereotyp narodził się w czasach prl, kiedy po niedługim pobycie w Stanach Zjednoczonych powracający za dolary stawiali na Podhalu domy wielorodzinne 8. Jak wynika z niektórych relacji przebadanych reemigrantów, w Małopolsce to przekonanie funkcjonuje do dzisiaj. Rodzina przyjęła mnie dosyć chłodno, dlatego że oni sądzili, że po takim długim okresie nieobecności przyjadę jako miliarder. Nie przyjechałem jako miliarder. Mężczyzna, 62 lata, około dwadzieścia pięć lat życia w wielu krajach Byli tacy znajomi, którzy myśleli, że przyjechałem z nie wiadomo jakimi pieniędzmi, że teraz założę własną firmę, wybuduję dom i będę, jak to się mówi na wsi, wielkim panem. Nie szło przejść przez wioskę. Mężczyzna, 23 lata, dwuipółroczny pobyt w Wielkiej Brytanii 70% spośród przebadanych reemigrantów pozyskało za granicą pewne oszczędności. Połowa z nich za przywiezione pieniądze jest w stanie utrzymać się do pół roku, co piąty powracający około roku, a 30% ponad rok. Większość powracających przywozi pieniądz migracyjny. Nie są to jednak sumy tak znaczące jak dawniej. Trzeba też pamiętać, że coraz więcej emigrantów wyjeżdża z Małopolski w celach edukacyjnych. Część z tych osób w ogóle nie pracuje zarobkowo podczas emigracji. 8 A. Malewska-Szałygin, Wyobrażenia o państwie i władzy we wsiach nowotarskich, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej uw, Warszawa 2008, s

19 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań Reemigranci za granicą ponieśli porażkę Ten stereotyp wynika z przekonania, że powodem przyjazdów do Polski jest fakt, że powracający nie poradzili sobie za granicą. W mediach pojawiają się doniesienia, że emigrantów zmusza do powrotu brak pracy 9 lub że Polacy za granicą utrzymywali się ze świadczeń socjalnych, które transferują po powrocie do Polski 10. Z takim przekonaniem o powracających spotykają się też przebadani Małopolanie. Jak pójdę na rozmowę o pracę, to mnie traktują chociaż nie mówię, że w Stanach byłem jak jakiegoś takiego nieroba. Pytają się, co robiłem ostatnio. Mężczyzna, 45 lat, ośmioletni pobyt w usa Analiza motywów powrotów do Małopolski pokazuje jednak, że ze względu na utratę pracy w latach powróciło tylko 9% przebadanych Małopolan, a zdecydowana większość reemigrantów nie powróciła z powodu czynników wypychających. Brak satysfakcji z życia zawodowego za granicą jako główny powód swojego powrotu do Małopolski wskazały tylko 4% powracających. Przebadani emigranci najczęściej wracali, ponieważ już w momencie wyjazdu zakładali powrót po określonym czasie. Dwie piąte spośród nich powróciły po zrealizowaniu założonego planu, a 36% z powodów prywatnych i rodzinnych. Wśród reemigrantów w porównaniu do ich sytuacji sprzed wyjazdu wzrósł odsetek prowadzących własną działalność gospodarczą i zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin. Wzrósł jednak również procent bezrobotnych. Ponad 55% przebadanych migrantów twierdzi, że wykorzystuje umiejętności zdobyte za granicą w obecnym miejscu pracy, a tylko 13% respondentów po powrocie miało poczucie, że marnowało czas, podczas gdy inni rozwijali się zawodowo. Emigranci to stracone pokolenie Opinia ta pojawiła się w mediach po opublikowaniu w Gazecie Wyborczej wywiadu z Krystyną Iglicką z Centrum Stosunków Międzynarodowych, w którym profesor stwierdziła, że po akcesji Polski do Unii Europejskiej wyjechało najmłodsze, dobrze wykształcone pokolenie wyżu demograficznego. Młodzi ludzie pracują za granicą poniżej kwalifikacji i odczuwają silną frustrację, ponieważ nie mają szansy na satysfakcjonującą pracę ani w kraju pobytu, ani po powrocie do Polski 11. Artykuł ten wzbudził wiele kontrowersje w środowiskach polskich emigrantów A. Sapieha, Smutny powrót emigrantów, Gazeta wyborcza 9 marca 2009, dostęp A. Lewińska, Emigranci wracają na zasiłki, Gazeta wyborcza, 17 stycznia 2009, dostęp J. Pawlicki, Stracone pokolenie. Najnowsza polska emigracja, Gazeta Wyborcza, 9 marca 2010, dostęp Zob. np. T. Wybranowski, Nie uważam się za straceńca, Kurier Polski, nr 18:2010, s. 9; J. Daniluk, Co emigranci stracili, opuszczając Polskę?, elondyn.co.uk, dostęp ; Stracone pokolenie emigrantów?, Polonika. Polacy we Francji, www. polonika.fr, dostęp

20 Czy Małopolan, którzy wrócili, można nazwać straconym pokoleniem? Zdecydowana większość (88%) reemigrantów jest zadowolona z wyjazdu. Taki sam odsetek uważa decyzję o powrocie za słuszną. Niemal wszyscy wskazują na mniejsze lub większe korzyści osiągnięte za granicą. Najczęściej wymieniane pozytywne konsekwencje emigracji poza finansowymi to podniesienie kompetencji językowych (75%), wzrost wiary we własne siły (81%), nawiązanie interesujących znajomości (83%), otwartość i przedsiębiorczość. To jest strasznie mylna opinia na temat właśnie ludzi, którzy wyjeżdżają. ( ) Mówią, że my jesteśmy tacy, bo nam się nie udało w Polsce i dlatego wyjechaliśmy. Ja uważam to w ogóle za bezsens. Uważam, że ludzie, którzy wyjeżdżają, mają dużo odwagi w sobie, żeby wyjechać, poradzić sobie w obcym kraju tym bardziej, że jest inny język, inne otoczenie. Kobieta, 25 lat, pięcioletni pobyt w Wielkiej Brytanii 19

21

22 2. Fala powrotów w mediach a sytuacja w Małopolsce Z badań ilościowych zrealizowanych w ramach projektu Kierunek Małopolska wynika, że z około 10,5% ogółu gospodarstw domowych 13 województwa małopolskiego przynajmniej jedna osoba przebywała w okresie między 2004 rokiem a majem 2009 roku za granicą dłużej niż trzy miesiące 14. W liczbach bezwzględnych oznacza to, że w badanym okresie doświadczenia migracyjne posiadało około 109 tysięcy rodzin z terenu Małopolski przy czym z 30% tych gospodarstw za granicę wyjeżdżały dwie osoby lub więcej. Przeszło połowa (52%) przebywających za granicą w latach powróciła i w chwili badania przebywała na terenie województwa. Odsetek ten stanowią gospodarstwa, z których co najmniej jedna osoba przebywała za granicą i co najmniej jedna wróciła do Małopolski. Największą liczbę powracających do Małopolski odnotowano w 2008 roku, kiedy przyjechała prawie połowa (48,9%) ogółu powracających do regionu w analizowanym okresie. Warto podkreślić, że stanowi to blisko pięciokrotny wzrost liczby powrotów w porównaniu do 2006 roku, kiedy emigrację zakończyło około 10% ogółu powracających. Rok 2006 jest także pierwszym, w którym odnotowano znaczący wzrost skali migracji powrotnych w regionie (wykres 1). wykres 1. Skala powrotów z migracji zagranicznych do Małopolski w poszczególnych latach 1,1% 1,1% 9,9% 27% 48,9% I-V Źródło: opracowanie własne na podstawie badania cati. 13 Przyjęta na potrzeby projektu definicja gospodarstwa domowego jest tożsama z definicją stosowaną przez gus. Mianem gospodarstwa domowego określa się zespół osób spokrewnionych lub niespokrewnionych, mieszkających razem i wspólnie się utrzymujących (www.stat.gov.pl/gus/definicje, stan na 25 sierpnia 2010 r.). 14 Dane dotyczą zjawiska migracji zagranicznych do maja 2009 roku, co wynika z daty realizacji badań. Więcej informacji znajduje się w aneksie. 21

23 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań Nasilenie powrotów w określonych latach koresponduje ze średnią długością pobytu małopolskich migrantów za granicą. Najliczniejsza grupa migrujących w badanym okresie spędziła na emigracji więcej niż 24 miesiące (49,2%). Druga co do liczebności grupa migrantów (27%) przebywała za granicą od 13 do 24 miesięcy. Podsumowując, trzy czwarte migrantów przebywało poza granicami kraju dłużej niż jeden rok. Tendencję wzrostową zjawiska reemigracji do Małopolski w latach potwierdzają również statystyki Głównego Urzędu Statystycznego odzwierciedlające liczbę osób meldujących się na pobyt stały po powrocie z zagranicy (znaczący wzrost nastąpił już w roku 2007). Podobne wnioski płyną z danych Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie opartych na liczbie osób, które złożyły wniosek o nabycie prawa do zasiłku (skokowy wzrost w roku 2008) 15. Rozpatrując kwestię wielkości napływu migrantów powrotnych, należy mieć na uwadze, że w okresie realizacji badania przedstawiciele prawie połowy (48%) małopolskich gospodarstw domowych posiadających doświadczenia migracyjne kontynuowali swój pobyt za granicą. Ponadto prawie co piąty reemigrant (18%) deklarował chęć ponownego wyjazdu za granicę, a 29% nie podjęło jeszcze decyzji o tym, czy zostanie w Polsce, czy po raz kolejny opuści kraj. Określenie napływu reemigrantów do Małopolski mianem fali powrotów często pojawiającym się w mediach (zarówno krajowych, jak i polonijnych) 16 wydaje się zatem metaforą nietrafioną, wyolbrzymiającą skalę zjawiska. Faktem jest przy tym, że liczba migrantów powrotnych stopniowo rośnie, a reemigracja staje się w polskiej rzeczywistości coraz istotniejszym zjawiskiem społecznym. Ważne jest to jednak nie tyle ze względu na wymiar ilościowy, ile na szanse i możliwości ale również potencjalne problemy jakie ze sobą niesie. Warto przytoczyć w tym miejscu wyniki badań przeprowadzonych wśród Małopolan przebywających poza granicami kraju 17. Ponad 1/3 badanych (37%) zadeklarowała zamiar powrotu do kraju na stałe, a 6,7% planuje wrócić na pewien czas. Największą grupę migrantów (39%) stanowią osoby niezdecydowane, czy wrócą do Polski, czy pozostaną za granicą. Mniej niż co piąty Małopolanin nie zamierza natomiast wracać do kraju (wykres 2). 15 Trzeba przy tym zaznaczyć, że ze względu na sposób gromadzenia przywoływanych danych nie reprezentują one faktycznej skali migracji powrotnych do województwa, a obrazują jedynie ogólną tendencję nasilania się zjawiska powrotów. 16 Zob. np. Ruszyła fala powrotów do Polski, Super Express, 10 marca 2009 r., dostęp ; W 2009 roku czeka nas fala powrotów z emigracji i spowolnienie w gospodarce, Polska. Gazeta Krakowska, r., dostęp ; Polska fala brytyjska, Wprost, nr 7/2010, dostęp Więcej informacji na temat badania znajduje się w aneksie. 22

24 wykres 2. Plany Małopolan przebywających za granicą zamierzam wrócić na stałe 37,0% zamierzam wrócić na pewien czas 6,7% nie wiem czy wrócę do Polska, czy zostanę za granicą 39,2% nie zamierzam wracać 17,1% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Źródło: opracowanie własne na podstawie badania papi/online emigrantów. Analizując deklaracje migrantów, trzeba jednak wziąć pod uwagę, że plan powrotu może pełnić funkcję swoistego emigracyjnego mitu powrotu ułatwiającego długoletnie funkcjonowanie z dala od kraju ojczystego 18. W takim kontekście interpretować można fakt, że spośród osób deklarujących powrót na stałe, ponad połowa (53,3%) nie potrafiła określić, kiedy on nastąpi. Przeszło co piąty badany (21,2%) planuje natomiast wrócić w założonym przez siebie terminie, a nieco mniejsza grupa (18,2%) uzależnia opuszczenie kraju emigracji od zgromadzenia określonej sumy pieniędzy. Uzupełnieniem zaprezentowanego powyżej rozkładu nasilenia migracji powrotnych w latach (wykres 1) może być podobny rozkład pokazujący odsetek małopolskich migrantów planujących powrót w kolejnych latach 19. Należy przy tym zaznaczyć, że czterech na dziesięciu badanych (39,6%) nie potrafiło określić, w którym roku powróci do Polski. Pozostali deklarowali najczęściej, że będzie to miało miejsce w bieżącym lub przyszłym roku, stosunkowo niewielkie różnice między poszczególnymi latami nie świadczą jednak, by w najbliższym czasie nastąpić miał powrotny boom (wykres 3). 18 D. Blachnicka, Najnowsza fala emigracji: szansa czy zagrożenie dla modernizacji Polski?, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Gdańsk 2008, s. 13, pdf/najnowsza_fala_emigracji.pdf ( ). 19 Przy czym trzeba pamiętać, że badanie migrantów w przeciwieństwie do badania cati nie miało charakteru reprezentatywnego. 23

25 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań wykres 3. Plany powrotu w poszczególnych latach 16% 12% 14,5% 14,3% 10,3% 11,3% 8% 4% 0% 6,3% 3,8% w późniejszych latach Źródło: opracowanie własne na podstawie badania papi/online emigrantów. 24

26 3. Kierunki migracji Małopolan. USA wciąż popularne W analizowanym przedziale czasowym 20 mieszkańcy województwa małopolskiego za kierunek emigracji najczęściej obierali Wielką Brytanię 29,9% ogółu wyjazdów. Do Irlandii wyjechało 16% migrantów, zaś do Niemiec 12,1%. Czwartym w kolejności kierunkiem emigracji były Stany Zjednoczone Ameryki do usa udało się 7,8% ogółu wyjeżdżających. Stała popularność wyjazdów do Stanów Zjednoczonych to specyfika Małopolski. Kierunek ten jest w skali całego kraju wybierany coraz rzadziej z uwagi na pojawiające się alternatywy w krajach europejskich, jednak w Małopolsce cieszy się nadal sporym zainteresowaniem. Wyjazdy za ocean to owoc tradycji oraz powstałych na przestrzeni lat sieci migracyjnych obejmujących w szczególności Podhale i okolice Tarnowa. Znaczące zainteresowanie Wielką Brytanią i Irlandią należy natomiast wiązać z faktem, że kraje te już w 2004 roku otworzyły swoje rynki pracy dla obywateli nowych państw członkowskich ue. Wyspy Brytyjskie charakteryzowały się jednocześnie deficytem pracowników, szczególnie na wtórnym rynku pracy, niewymagającym specjalnych kwalifikacji. Wysoki odsetek emigracji zarobkowych do Niemiec wynika natomiast między innymi z tradycji wyjazdów sezonowych, które umożliwiały umowy bilateralne między Polską a Niemcami. Kraj ten przyciąga głównie Małopolan powyżej czterdziestego roku życia, wyjeżdżających do prac sezonowych w wybranych branżach w budownictwie czy rolnictwie. Warto dodać, że wybór kraju emigracji zróżnicowany był ze względu na miejsce zamieszkania małopolskich migrantów. Wyjazdy do Wielkiej Brytanii i Irlandii były relatywnie częstsze wśród emigrujących z terenów miejskich (odpowiednio 36,7% i 20%), niż z terenów wiejskich (23% i 12%). Mieszkańcy wsi zasadniczo częściej niż mieszkańcy miast wyjeżdżali natomiast do takich krajów jak Włochy, Francja, Hiszpania czy Grecja. W różnych krajach emigracji Małopolanie przebywali średnio przez różny okres. Można wskazać państwa, jak Wielka Brytania czy usa, w których większość badanych przebywała ponad 2 lata. Część krajów np. Francja i Irlandia przyciągnęła migrantów na stosunkowo krótki okres (wykres 4). 20 W ramach badań określających skalę powrotów Małopolan z migracji zagranicznych badano zjawisko reemigracji w latach 2004 v.2009 badanie cati. Więcej informacji znajduje się w aneksie. 25

27 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań wykres 4. Średni czas pobytu za granicą według krajów emigracji Anglia Irlandia Niemcy USA Włochy Austria Francja Norwegia 16,1% 23,2% 33,3% 26,1% 23,3% 34,8% 6,7% 33,3% 27,3% 28,6% 27,3% 14,3% 42,9% 14,3% 16,7% 33,3% 60,7% 42,3% 39,1% 60,0% 45,5% 57,1% 42,9% 50,0% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 3-12 m-cy m-cy 25 m-cy i więcej Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań przeprowadzonych wśród małopolskich migrantów z wykorzystaniem techniki cati. Analiza migracji powrotnych Małopolan wskazuje, że najczęściej wracali oni z krajów, które były zarazem głównymi kierunkami wyjazdów, czyli z Wielkiej Brytanii i Irlandii (odpowiednio 23,2% i 17,2% ogółu tych, którzy powrócili) (wykres 5). Różnica w odsetku powracających z Irlandii i Wielkiej Brytanii jest przy tym znacznie mniejsza niż różnica pomiędzy procentem emigrujących do tych krajów, co wynika z faktu, że do kraju powróciło 41% wyjeżdżających do Wielkiej Brytanii i 57% migrujących do Irlandii. Ponadto szczególnie skłonne do powrotu były osoby, które przebywały we Włoszech oraz we Francji (z krajów tych powróciło odpowiednio 73% i 71,5% migrantów). 26

28 wykres 5. Kierunki migracji i reemigracji mieszkańców województwa małopolskiego w latach Wielka Brytania Irlandia Niemcy USA Włochy Austria Francja 0% 29,9% 23,2% 16,0% 17,2% 12,1% 13,1% 7,8% 7,1% 5,6% 8,1% 3,7% 4,0% 3,6% 5,1% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% wyjazdy powroty Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań przeprowadzonych wśród małopolskich migrantów z wykorzystaniem techniki cati. Warto w tym miejscu przytoczyć rezultaty badania małopolskich emigrantów, na podstawie których można zidentyfikować kraje, z których badani stosunkowo często planują wracać, jak również miejsca, w których raczej planują pozostać. Wyniki są w dużej mierze zbieżne z prezentowanymi powyżej danymi dotyczącymi reemigrantów. Osoby przebywające w Irlandii są bardziej skłonne do powrotu niż migranci z Wielkiej Brytanii (odpowiednio 62,5% i 41,1% zamierzających powrócić do kraju 21 ), przy czym warto zaznaczyć, że powrót do Polski planuje jedynie 11,7% respondentów mieszkających obecnie w Szkocji 22. Najczęściej powrót planują migranci z Włoch (65,2%), a najrzadziej z Niemiec (22,6%). Wśród osób przebywających w Niemczech, a także w Stanach Zjednoczonych, uwagę zwraca natomiast najwyższy odsetek deklaracji o braku zamiaru powrotu do Polski (odpowiednio 25,8% i 33,3%). (wykres 6). 21 Suma odpowiedzi zamierzam wrócić na stałe i zamierzam wrócić na pewien czas. 22 Należy przy tym zachować ostrożność przy interpretowaniu tego wyniku, gdyż wielu respondentów jako kraj pobytu podawało tylko Wielka Brytania/uk, co uniemożliwia przypisanie ich do poszczególnych części Wielkiej Brytanii. 27

29 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań wykres 6. Plany migrantów a kraj pobytu Wielka Brytania 41,1% 43,8% 15,1% Irlandia 62,5% 31,9% 5,6% USA 33,4% 33,3% 33,3% Niemcy 22,6% 51,6% 25,8% Włochy 65,2% 13,0% 21,7% Francja 23,8% 61,9% 14,3% 0% 25% 50% 75% 100% zamierzam wrócić nie wiem, czy wrócę, czy zostanę za granicą nie zamierzam wracać Źródło: opracowanie własne na podstawie badania papi/online emigrantów. 28

30 4. Powrót do domu czy migracja wewnętrzna Województwo małopolskie jest dość silnie zróżnicowane przestrzennie pod względem liczby emigranckich gospodarstw domowych. Rozpiętość wynosi prawie 15 punktów procentowych, przy czym najmniejszy odsetek odnotowano w powiecie krakowskim ziemskim (5,2%), najwyższy zaś w brzeskim (19,7%) (mapa 1). mapa 1. Odsetek emigranckich gospodarstw domowych w małopolskich powiatach olkuski 7,6% chrzanowski 12,1% oświęcimski 5,5% wadowicki 10,5% suski 14,7% miechowski 6,9% krakowski 5,2% Kraków 8% myślenicki 12,9% nowotarski 14,5% tatrzański 10,3% proszowicki 11,8% wielicki 12,3% bocheński 9,7% limanowski 13,7% brzeski 19,7% dąbrowski 15% Tarnów 15,9% tarnowski 19,4% Nowy Sącz 7,4% nowosądecki 11,6% gorlicki 13,2% 5,2 8,1 8, ,9 13,9 16,8 16,8 19,7 Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań przeprowadzonych wśród małopolskich migrantów z wykorzystaniem techniki cati. Ze stolicy województwa wyjechało relatywnie najmniej mieszkańców gospodarstwa emigranckie stanowiły 8% ogółu gospodarstw domowych Krakowa. Odsetek gospodarstw, które wśród swoich członków miały migrantów zagranicznych, był wyższy w innych miastach Małopolski, gdzie osiągnął wartość równą średniej wojewódzkiej (10,6%). Zjawisko wyjazdów zagranicznych w największym stopniu dotyczyło mieszkańców małopolskich wsi. Ponad 12,5% gospodarstw domowych z tych obszarów posiadało doświadczenia emigracyjne. 29

31 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań Do kraju powróciło 61% migrantów zagranicznych, którzy przed wyjazdem byli mieszkańcami Krakowa, natomiast spośród wyjeżdżających z innych miast Małopolski wróciła co druga osoba. Relatywnie najrzadziej na zakończenie pobytu zagranicznego decydowały się osoby zamieszkujące tereny wiejskie (48%). Porównując zbiorowości wyjeżdżających i powracających pod kątem miejsca zamieszkania przed wyjazdem, można zauważyć, że mieszkańcy Krakowa byli stosunkowo najmniej skłonni wyjeżdżać i najczęściej decydowali się na powrót. Przeciwnie sytuacja kształtowała się natomiast w przypadku mieszkańców małopolskich wsi (wykres 7). wykres 7. Odsetek emigranckich gospodarstw domowych w latach wraz z odsetkiem członków tych gospodarstw, którzy powrócili według lokalizacji Kraków 8,0% 61,0% inne miasta wieś 10,6% 12,5% 50,0% 48,0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% odsetek wyjeżdżających odsetek powracających Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań przeprowadzonych wśród małopolskich reemigrantów z wykorzystaniem techniki cati. Zdecydowana większość reemigrantów po powrocie osiedliła się w miejscowości, z której wyjechała tylko około 7% z grupy osób, które przebywały za granicą w latach i już powróciły, mieszka obecnie w innym powiecie niż w chwili wyjazdu za granicę. Niemal wszystkie osoby, które zmieniły powiat zamieszkania, jako nowe miejsce życia wybrały Kraków. Przyciągającą siłę stolicy Małopolski pokazują również wyniki badania emigrantów, w których krzyżowej analizie poddano miejsce zamieszkania przed wyjazdem i deklarowane miejsce powrotu. Na jej podstawie zidentyfikowano grupy powiatów przyciągających (dodatnie saldo migracji w deklaracjach badanych), wypychających (ujemne saldo migracji) oraz stabilnych (schemat 1). Należy przy tym wspomnieć, że znacząca różnica pojawiła się w zasadzie jedynie w przypadku Krakowa (gdzie wracać chcą zarówno osoby spoza Małopolski, jak i pojedynczy mieszkańcy poszczególnych powiatów województwa). Zmiany w odniesieniu do pozostałych powiatów zadeklarowało po kilka osób Co tłumaczyć można faktem, że analizę przeprowadzono na próbie n=

32 schemat 1. Powiaty wypychające, stabilne i przyciągające Powiaty wypychające ( ) Powiaty stabilne (0) Powiaty przyciągające (+) chrzanowski limanowski nowosądecki bocheński brzeski gorlicki miechowski myślenicki olkuski m. Tarnów proszowicki tatrzański Byli mieszkańcy planujący wrócić: dąbrowski suski oświęcimski Równowaga odpływu i napływu: wielicki nowotarski m. Nowy Sącz tarnowski Źródło: opracowanie własne. m. Kraków krakowski wadowicki W kontekście badania emigrantów warto wspomnieć również, że zdecydowana większość badanych planujących powrót do kraju (85,7%) zamierza osiąść na terenie województwa małopolskiego. Co dziesiąty (10%) nie wie jeszcze, z jakim regionem zwiąże się po powrocie, a osiedlenie poza Małopolską planuje 4,3% respondentów. Jak już wspomniano, prawie co piąty małopolski reemigrant (18%) planował ponowny wyjazd za granicę. Warto odpowiedzieć na pytanie, kto jest najbardziej skłonny do kolejnej emigracji osoby, które po powrocie osiedliły się na terenach wiejskich, czy może mieszkańcy miast? Analiza wyników badania pokazuje, że stosunkowo najrzadziej ponowny wyjazd planowali mieszkańcy małopolskich wsi (15,2%) (wykres 8). Okazuje się zatem, że przedstawiciele tej grupy są najbardziej skłonni do emigracji, ale jeśli wracają, to raczej na stałe. 31

33 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań wykres 8. Odsetek reemigrantów planujących ponowny wyjazd według lokalizacji 25% 20% 21,4% 20,8% 18,0% 15% 15,2% 10% 5% 0% Kraków inne miasta wieś ogółem Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań przeprowadzonych wśród małopolskich reemigrantów z wykorzystaniem techniki cati. 32

34 5. Wyjazdy i powroty odmienne determinanty Emigracja zarobkowa nadal jest dominującą formą mobilności polskich obywateli. W trend ten wpisują się także mieszkańcy Małopolski. Zmienia się jednak charakter migracji, zróżnicowane są również indywidualne motywy wyjazdu i powrotu do kraju oraz strategie przyjmowane zarówno za granicą, jak i w Małopolsce. Podejmując decyzje o emigracji, wyjeżdżający analizują na ogół dwa główne rodzaje czynników: wypychające (push factors) i przyciągające (pull factors) 24. Mają one charakter gospodarczy i przede wszystkim wiążą się z rynkiem pracy. Zdecydowaną większość Małopolan (84,5%) zagraniczne rynki kuszą przede wszystkim wyższym wynagrodzeniem oferowanym za wykonywaną pracę. Reemigranci zwracają także uwagę na lepsze warunki zatrudnienia oraz większą łatwość znalezienia pracy. Czynniki wypychające z Polski kształtują się analogicznie do przyciągających za granicę. Respondenci wspominają bardzo często o znaczącej różnicy relacji płac do kosztów życia, jaka dzieli Polskę od docelowych krajów emigracji. Niepewna sytuacja gospodarcza w Polsce była istotnym czynnikiem branym pod uwagę przez 64,6% opuszczających województwo. Ponadto istotną determinantą jest niedopasowanie popytu i podaży na regionalnym rynku pracy. Jak wynika z badań, przed opuszczeniem kraju 28% migrantów pozostawało bez zatrudnienia, a blisko 2% pracowało w niepełnym wymiarze godzin. Studentami lub uczniami było 17% reemigrantów. Część z nich nie miała żadnego doświadczenia na polskim rynku pracy. Tym samym migracje zagraniczne z Małopolski noszą znamiona zjawiska rozgęszczenia (z ang. crowding-out 25 ), czyli emigracji ludności nie potrafiącej znaleźć miejsca pracy. Region opuszczają osoby bez stałego zatrudnienia, co przekłada się na zmniejszenie stopy bezrobocia (która w 2004 roku wynosiła 17%, zaś w ,5% 26 ). Istotne przy podejmowaniu decyzji migracyjnych są także osobiste motywy i uwarunkowania jednostki, takie jak jej sytuacja rodzinna, pochodzenie, ambicje czy plany na przyszłość niezwiązane ani z krajem, z którego wyjeżdża, ani z państwem docelowym 27. Decyzję i zachowania migrantów determinuje wiele czynników zewnętrznych i wewnętrznych. 24 E. Lee, A Theory of Migration, za: A. Górny, P. Kaczmarczyk, op. cit., s I. Grabowska-Lusińska (red.), Poakcesyjne powroty Polaków, cmr Working Papers 43/101, Ośrodek Badań nad Migracjami, Warszawa 2010, s. 18, 26 Rynek pracy w województwie małopolskim w latach Analizy statystyczne, Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków E. Lee, A Theory of Migration, za: A. Górny, P. Kaczmarczyk, op. cit. 33

35 Kierunek Małopolska Podstawowe wyniki badań wykres 9. Wybrane czynniki wpływające na decyzję o wyjeździe z Małopolski Lepiej płatna praca za granicą Chęć zarobienia pieniędzy na określony cel Lepsze warunki pracy za granicą Chęć nauki języka Większa łatwość znalezienia pracy za granicą Niepewna sytuacja gospodarcza w Polsce Chęć zdobycia nowych umiejętności, doświadczenia zawodowego Dołączenie do bliskich przebywających za granicą Chęć ukończenia studiów 27,0% 18,3% 84,5% 81,8% 79,1% 74,6% 72,4% 64,6% 59,2% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Wartości nie sumują się do 100 respondenci mogli wskazywać kilka odpowiedzi. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań przeprowadzonych wśród małopolskich reemigrantów z wykorzystaniem techniki cati. Spośród migrantów opuszczających Małopolskę wyszczególnić można tych, dla których wynagrodzenie otrzymywane za wykonywaną pracę jest zasadniczym motywem wyjazdu. Stanowią oni największą grupę (82% wyjeżdżających). Z analizowanego materiału badawczego wyłania się także grupa opuszczających Małopolskę, dla których profity płynące z pracy są tylko środkiem do realizacji założonych celów (m.in. nauki, poznania kultury i języka, zmierzenia się z nowymi doświadczeniami, samorealizacji). Złożoność czynników wpływających na podejmowane decyzje przedstawiają wybrane wypowiedzi małopolskich reemigrantów. Tam jest łatwiej aniżeli tutaj. Koszty utrzymania człowieka młodego są tam porównywalne do Polski, a zarobki są automatycznie troszkę inne. Mężczyzna, 27 lat, czteroletni pobyt w Szwecji Aspekt finansowy był głównym powodem mojego wyjazdu. Mężczyzna, 23 lata, dwuipółroczny pobyt w Wielkiej Brytanii Lepsze warunki finansowe przede wszystkim. To główny powód. I lepsze życie niż w Polsce. Mężczyzna, 22 lata, dwa wyjazdy do Holandii Zawsze chciałem gdzieś wyjechać, pomieszkać. Nudziła mnie trochę ta Polska. Poza tym wiadomo, że przeżywałem taki okres, gdzie chciałem coś zobaczyć, coś zmienić. Mężczyzna, 21 lat, trzyletni pobyt w Wielkiej Brytanii 34

36 Chciałam sobie kupić mieszkanie i zarobić trochę pieniędzy. Kobieta, 36 lat, dziesięcioletni pobyt we Włoszech Moim motywem było to, że chciałam spłacić kredyt studencki. Dlatego wyjechałam za granicę. Kobieta, 28 lat, dwuletni pobyt w Wielkiej Brytanii Nie ukrywam, że zarobkowy, ale też żeby podszlifować język. Też miałam cel, żeby skończyć tam szkołę w Anglii, którą, nie ukrywam, udało mi się skończyć. No i też zdobycie jakichś doświadczeń, poznanie innych kultur. Kobieta, 26 lat, czteroletni pobyt w Wielkiej Brytanii Za granicą najważniejsze dla mnie jest to, że mogłabym ćwiczyć język, zdobyć staż czy doświadczenie, które w Polsce mogłoby mi pomóc znaleźć pracę. Kobieta, 23 lata, dwa wyjazdy do Norwegii Zdecydowana większość (85%) opuszczających Małopolskę po 2004 roku już w momencie wyjazdu za granicę planowała powrót po określonym czasie. Trudno jednoznacznie określić czynniki determinujące powrót z emigracji, niewątpliwie całkowicie odmienne są okoliczności wpływające na zmianę rynku pracy z polskiego na zagraniczny i odwrotnie. Oprócz z góry założonej długości pobytu najczęściej wskazywane przyczyny reemigracji to realizacja założonego planu finansowego (49,5%), powody prywatne, rodzinne (35,1%). Zaplanowałam na dziesięć miesięcy i wróciłam po dziesięciu miesiącach. Kobieta, 26 lat, pięciomiesięczny pobyt we Francji, dziesięciomiesięczny w Belgii Ja wróciłam, dlatego że tęskniłam bardzo do rodziny i że miałam tę szkołę tak to bym nigdy nie wróciła. Ale teraz mogę przyznać, że gdybym chociaż miała brata albo siostrę tam ze sobą, to ja bym tam została. Żeby chociaż jedna osoba jakby była, żebym nie była sama, to bym tam została na pewno, ale byłam sama. Kobieta, 25 lat, dwuletni pobyt w Irlandii Ja zarabiałem tam no nawet w porządku, bym powiedział. Tylko że mi się włączył taki polski romantyzm. Po prostu tęskniłem do domu. Mężczyzna, 20 lat, dziewięciomiesięczny pobyt w Irlandii No to człowiek wraca normalnie. Pakuje się, wsiada w samochód i jedzie. Mężczyzna, 37 lat, trzynastoletni pobyt we Włoszech Motywy reemigracji, długość pobytu za granicą, obrana strategia migracyjna wpływają na zakres przygotowań związanych z opuszczeniem kraju emigracji. Czas poświęcony na zebranie informacji o sytuacji w Małopolsce, w szczególności dotyczących rynku pracy, 35

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 162/2014 POAKCESYJNE MIGRACJE POLAKÓW

Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 162/2014 POAKCESYJNE MIGRACJE POLAKÓW Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 162/2014 POAKCESYJNE MIGRACJE POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 19 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE MIGRACJE LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Kwiecień 2004 Nr 8

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE MIGRACJE LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Kwiecień 2004 Nr 8 URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - kwiecień 2004 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak NARODOWY

Bardziej szczegółowo

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKU W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2004 R.

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKU W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2004 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - maj 2005 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 8 MIESZKANIA

Bardziej szczegółowo

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKOWANIA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2005 R.

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKOWANIA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2005 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - maj 2006 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 8 MIESZKANIA

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

ZASOBY MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2006 R.

ZASOBY MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2006 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2007 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 19

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Wyjechali Czy powrócą? Refleksje na temat (o) polskiej zagranicznej migracji i reemigracji. Brygida Solga

Wyjechali Czy powrócą? Refleksje na temat (o) polskiej zagranicznej migracji i reemigracji. Brygida Solga Wyjechali Czy powrócą? Refleksje na temat (o) polskiej zagranicznej migracji i reemigracji Brygida Solga Ludność, która przebywała za granicą przez co najmniej 1 rok i powróciła do Polski wg roku powrotu

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 4 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Człowiek najlepsza inwestycja Samorząd województwa w kwestii starzejącego się społeczeństwa Małopolski Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Sytuacja osób starszych w Małopolsce 530 tys. osób

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2010 BS/160/2010 PRACA POLAKÓW ZA GRANICĄ

Warszawa, grudzień 2010 BS/160/2010 PRACA POLAKÓW ZA GRANICĄ Warszawa, grudzień 2010 BS/160/2010 PRACA POLAKÓW ZA GRANICĄ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie w Małopolsce w lutym 2016 roku

Bezrobocie w Małopolsce w lutym 2016 roku Bezrobocie w Małopolsce w lutym 216 roku Typowy dla początku roku wzrost liczby zarejestrowanych w urzędach pracy był w lutym niewielki. Liczba osób zarejestrowanych (126,5 tys.) była wyższa niż w styczniu

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 7 lipiec 2015 r. BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Losy Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie. Raport 2014. Instytut Humanistyczny

Losy Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie. Raport 2014. Instytut Humanistyczny Losy Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie. Raport 2014. Instytut Humanistyczny Biuro Karier i Projektów PWSZ w Tarnowie Wstęp Szanowni Państwo Niniejszy raport przedstawia wyniki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2011 BS/138/2011 PRACA POLAKÓW ZA GRANICĄ

Warszawa, listopad 2011 BS/138/2011 PRACA POLAKÓW ZA GRANICĄ Warszawa, listopad 2011 BS/138/2011 PRACA POLAKÓW ZA GRANICĄ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Tematem wrześniowych badao Zielonej linii była współczesna emigracja Polaków. Postanowiliśmy poznad jej zasięg, kierunki oraz przyczyny wyjazdów. Zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1 Biuletyn WUP 2015 II kwartał 2015 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w Małopolsce w II kwartale 2015 roku Statystyka rynku pracy W drugim kwartale b.r. zaobserwowano dalszą poprawę sytuacji na rynku pracy.

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy Raport: Oczekiwania studentów względem rynku Wyniki badań Plany kariery Brak planów rozwoju zawodowego jest powszechnym problemem występującym w Polsce. Zdaniem ekspertów tego rodzaju plany powinny być

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2007

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2007 Materiał na konferencję prasową w dniu 25 lipca 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Osoby chorujące psychicznie w świetle wyników badania Wykluczenie społeczne w Małopolsce strategie przeciwdziałania

Osoby chorujące psychicznie w świetle wyników badania Wykluczenie społeczne w Małopolsce strategie przeciwdziałania Osoby chorujące psychicznie w świetle wyników badania Wykluczenie społeczne w Małopolsce strategie przeciwdziałania dr Hubert Kaszyński, Uniwersytet Jagielloński 1 Formy pomocy osobom chorującym psychicznie

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1 Biuletyn WUP 2014 III kwartał 2014 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w Małopolsce w III kwartale 2014 roku Statystyka rynku pracy W małopolskich urzędach pracy na koniec września 2014 zarejestrowane były

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ Andrzej MICHALSKI, Tomasz BLAR Jarosław STANILEWICZ. AKADEMICKIE BIURO KARIER

Bardziej szczegółowo

Profil psychologiczny uczniów

Profil psychologiczny uczniów Profil psychologiczny uczniów W trakcie badania poproszono uczniów o ocenę stwierdzeń dotyczących życia zawodowego, cech swojego charakteru, postrzegania przyszłości oraz stosunku do innych ludzi. Mieli

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE?

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? Warszawa, październik 2000! Większość, niecałe trzy piąte (57%), Polaków twierdzi, że zna jakiś język obcy. Do braku umiejętności porozumienia się w innym języku niż ojczysty przyznaje

Bardziej szczegółowo

Co po szkole? Wybory absolwentów Przegląd wyników badań Małopolskiego Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji

Co po szkole? Wybory absolwentów Przegląd wyników badań Małopolskiego Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji Co po szkole? Wybory absolwentów Przegląd wyników badań Małopolskiego Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji Spotkania w podregionach, 16-18.09.2013 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE I ICH GOSPODARSTWA DOMOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Marzec 2004 Nr 6

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE I ICH GOSPODARSTWA DOMOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM. Marzec 2004 Nr 6 URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - marzec 2004 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak NARODOWY

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Izabela Piela KrDZEk2003Gn

Izabela Piela KrDZEk2003Gn Izabela Piela KrDZEk2003Gn Migracjami ludności nazywamy całokształt przemieszczeń, połączonych z przekroczeniem granicy administracyjnej podstawowej jednostki terytorialnej, prowadzących do stałej lub

Bardziej szczegółowo

RAPORT PODSUMOWUJĄCY KAMPANIĘ ŚWIADOMOŚCIOWĄ OPINII STUDENTÓW ZREALIZOWANY W RAMACH KAMPANII ŚWIADOMOŚCIOWEJ. #jestemygrekiem. nie jestem leniem.

RAPORT PODSUMOWUJĄCY KAMPANIĘ ŚWIADOMOŚCIOWĄ OPINII STUDENTÓW ZREALIZOWANY W RAMACH KAMPANII ŚWIADOMOŚCIOWEJ. #jestemygrekiem. nie jestem leniem. RAPORT PODSUMOWUJĄCY RAPORT Z BADANIA KAMPANIĘ ŚWIADOMOŚCIOWĄ OPINII STUDENTÓW #JESTEM YGREKIEM. #jestemygrekiem. nie jestem leniem. NIE JESTEM LENIEM. ZREALIZOWANY W RAMACH KAMPANII ŚWIADOMOŚCIOWEJ MECENASI

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Praca wakacyjna wyobrażenie a rzeczywistość dla polskiego studenta

Praca wakacyjna wyobrażenie a rzeczywistość dla polskiego studenta Praca wakacyjna wyobrażenie a rzeczywistość dla polskiego studenta Mając na uwadze sytuację studenta na polskim rynku pracy, międzynarodowa organizacja AIESEC wraz ze Stowarzyszeniem Agencji Zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

Zespół Małopolskie Obserwatorium Gospodarki

Zespół Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Publikację przygotował: Zespół Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW. Raport Work Service S.A.

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW. Raport Work Service S.A. MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 3 RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 10 BARIERY EMIGRACJI

Bardziej szczegółowo

Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce

Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce INFORMACJA PRASOWA strona: 1/5 Warszawa, 23 kwietnia 2012 r. Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce Warszawa, 23.04.2012 r. Gdzie chcą mieszkać Polacy? Jakim

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13 Podsumowanie Warto czy nie warto studiować? Jakie kierunki warto studiować? Co skłania młodych ludzi do podjęcia studiów? Warto! Medycyna! Zdobycie kwalifikacji, by łatwiej znaleźć pracę! Trzy czwarte

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 6 Czerwiec 2015 r. PIECZA

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec maj 2011 r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) W maju sytuacja na

Bardziej szczegółowo

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011 KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Spis treści 1. Najważniejsze wnioski 2. Metodyka badania 3. Kiedy rozliczamy się z Urzędem Skarbowym? 4. Czy rozliczenie

Bardziej szczegółowo

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08 Najnowsze migracje z i do Polski Agata Górny Demografia, 26.11.08 Polska jako kraj emigracji Najważniejsze okresy/momenty w historii emigracyjnej Polski Okres międzywojenny: migracje za chlebem Okres powojenny:

Bardziej szczegółowo

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach:

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy radzi: Polskie i europejskie zasiłki dla bezrobotnych Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej Polacy mogą bez problemu podróżować, osiedlać się i podejmować legalną

Bardziej szczegółowo

2. Przebieg procesu aneksowania umów na rok 2012 OPIEKA PSYCHIATRYCZNA I LECZENIE UZALEŻNIEŃ

2. Przebieg procesu aneksowania umów na rok 2012 OPIEKA PSYCHIATRYCZNA I LECZENIE UZALEŻNIEŃ OPIEKA PSYCHIATRYCZNA I LECZENIE UZALEŻNIEŃ 1. Nakłady MOW NFZ na opiekę psychiatryczną i leczenie uzależnień w latach 2004 2012 Poziom nakładów na opiekę psychiatryczna i leczenie uzależnień w okresie

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec czerwca 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) W czerwcu nadal

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy...

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... 4 Elementy, które zaskoczyły Ukraińców po przyjeździe do Polski... 4

Bardziej szczegółowo

Służba zdrowia wczoraj i dziś

Służba zdrowia wczoraj i dziś Informacja o badaniu W 2007 roku TNS OBOP, a 7 lat później w 2014 TNS Polska zapytali Polaków o ich poglądy na temat stanu służby zdrowia oraz płac lekarzy w naszym kraju. Raport przedstawia omówienie

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1 Biuletyn WUP 2015 III kwartał 2015 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w III kwartale 2015 roku Statystyka rynku pracy W trzecim kwartale b.r. obserwowano dalszą poprawę sytuacji na rynku pracy. Sukcesywnie

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Metodologia badania 1. Przedmiot i cel badania: Celem głównym niemniejszego badania była ocena efektywności i skuteczności

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji. w roku 2010

Ocena sytuacji. w roku 2010 Ocena sytuacji na małopolskim rynku pracy w roku 2010 Gospodarka Małopolski Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw* wyniosło 412,1tys. osób w Małopolsce zatrudnienie było 1,2% wyższe niż w

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy.

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Kielce, marzec 2013 Spis treści 1.Informacja o projekcie... 2 1.1. Informacja o praktykach... 3 1.2 Statystyki

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie losów zawodowych absolwentów WAT Badanie pilotażowe 2013

Monitorowanie losów zawodowych absolwentów WAT Badanie pilotażowe 2013 Monitorowanie losów zawodowych absolwentów WAT Badanie pilotażowe 2013 Raport z monitorowania losów zawodowych absolwentów 1/50 Informacje ogólne Badanie zostało przeprowadzone w dniach 19.03.2013 02.0.2013

Bardziej szczegółowo

Migranci o wysokich kwalifikacjach na polskim rynku pracy z perspektywy instytucji rynku pracy. MYROSLAVA KERYK Fundacja Nasz Wybór

Migranci o wysokich kwalifikacjach na polskim rynku pracy z perspektywy instytucji rynku pracy. MYROSLAVA KERYK Fundacja Nasz Wybór Migranci o wysokich kwalifikacjach na polskim rynku pracy z perspektywy instytucji rynku pracy MYROSLAVA KERYK Fundacja Nasz Wybór MODUŁ BADAWCZY: Instytucje Rynku Pracy u Jest to część projektu "Imigranci

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 7 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI

Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r.

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Bezrobocie rejestrowane w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, marzec 2013 Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Plany zawodowe uczniów w a zapotrzebowanie na pracowników w Małopolsce. Kraków w 23.09.2010

Plany zawodowe uczniów w a zapotrzebowanie na pracowników w Małopolsce. Kraków w 23.09.2010 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji Plany zawodowe uczniów w

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec styczeń 2012 r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) W styczniu bezrobocie

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA KIERUNEK ADMINISTRACJA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ AKADEMICKIE BIURO KARIER KOSZALIN 2013 Skład Zespołu Badawczego

Bardziej szczegółowo

Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy MOBILNOŚĆ STUDENTÓW I PRACOWNIKÓW UCZELNI Ankieta Ewaluacyjna Ex-post Odbiorca: Studenci

Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy MOBILNOŚĆ STUDENTÓW I PRACOWNIKÓW UCZELNI Ankieta Ewaluacyjna Ex-post Odbiorca: Studenci Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy MOBILNOŚĆ STUDENTÓW I PRACOWNIKÓW UCZELNI Ankieta Ewaluacyjna Ex-post Odbiorca: Studenci Szanowni Państwo, ankieta, o wypełnienie której prosimy, jest elementem ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Rynek pracy a system edukacji w Polsce

Raport miesiąca - Rynek pracy a system edukacji w Polsce Raport miesiąca - Rynek pracy a system edukacji w Polsce W październiku konsultanci Zielonej Linii przeprowadzili badania dotyczące relacji pomiędzy systemem edukacji a rynkiem pracy w Polsce. Zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Raport z badania ilościowego realizowanego wśród lekarzy i lekarzy

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2004 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2004 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2005 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr

Bardziej szczegółowo

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono Raport z analizy wyników badania losów zawodowych absolwentów Wydziału Nauk Ekonomicznych UWM w Olsztynie rocznika 2012/2013 w 6 miesięcy po ukończeniu studiów Przedmiotem analizy są wyniki badania losów

Bardziej szczegółowo

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Paweł Kaczmarczyk Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Badanie zainteresowania przystąpieniem organizacji do Małopolskiej Sieci Organizacji Pozarządowych tworzonej przez Dzieło Kolpinga w Polsce

Badanie zainteresowania przystąpieniem organizacji do Małopolskiej Sieci Organizacji Pozarządowych tworzonej przez Dzieło Kolpinga w Polsce Badanie zainteresowania przystąpieniem organizacji do Małopolskiej Sieci Organizacji Pozarządowych tworzonej przez Dzieło Kolpinga w Polsce Raport z badań Piotr Prokopowicz Grzegorz Żmuda 313 Consulting

Bardziej szczegółowo

Realizacja ww. wsparcia możliwa jest dzięki dofinansowaniu nowych projektów z kolejnych miejsc na liście rankingowej w konkursie nr POKL/6.2/IA/12.

Realizacja ww. wsparcia możliwa jest dzięki dofinansowaniu nowych projektów z kolejnych miejsc na liście rankingowej w konkursie nr POKL/6.2/IA/12. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie przedstawia zaktualizowaną listę operatorów, którzy będą udzielać dotacji i wsparcia szkoleniowo-doradczego w ramach Działania 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Fundusze Europejskie Strategia zmiany Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Cele programu regionalnego: wzmocnienie pozycji konkurencyjnej

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec stycznia 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Po raz pierwszy

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKĘ REGIONALNEJ SZANSY

GOSPODARKĘ REGIONALNEJ SZANSY Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości jako Instytucja Pośrednicząca II stopnia w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 wdraża II Osi Priorytetową GOSPODARKĘ REGIONALNEJ

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji oraz uczestnictwa w projekcie Akademia Menadżera Projektu.

Regulamin rekrutacji oraz uczestnictwa w projekcie Akademia Menadżera Projektu. Regulamin rekrutacji oraz uczestnictwa w projekcie Akademia Menadżera Projektu. Niniejszy regulamin określa sposób rekrutacji potencjalnych Beneficjentów Ostatecznych (uczestników projektu) oraz kryteria

Bardziej szczegółowo

Migracje w demografii

Migracje w demografii Migracje w demografii ze szczególnym uwzględnieniem emigracji i repatriacji Wykład z 14 lub 21 stycznia 2015 roku Definicje Migracja wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przyczyny migracji

Bardziej szczegółowo