Nr 802. Informacja. Certyfikacja gospodarki leśnej i produktów drzewnych KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 802. Informacja. Certyfikacja gospodarki leśnej i produktów drzewnych KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Certyfikacja gospodarki leśnej i produktów drzewnych Wrzesień 2001 Mirosław Gwiazdowicz Informacja Nr 802 Certyfikacja gospodarki leśnej i produktów drzewnych staje się ważnym i coraz powszechniejszym w świecie instrumentem zapobiegania nadmiernej eksploatacji i degradacji lasów. Idea certyfikacji zrodziła się głównie z troski o przyszłość lasów tropikalnych, silnie eksploatowanych w kilku ostatnich dziesięcioleciach. Znajduje ona jednak zastosowanie również w lasach innych części świata, m.in. w Europie, w tym też w Polsce, gdzie przyczynia się do wsparcia zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej. Podstawowym celem certyfikacji jest wdrożenie standardów dobrej gospodarki leśnej zapewniających odpowiednią ochronę zasobów leśnych i ich zrównoważone użytkowanie. Certyfikat przyznaje się gospodarstwom leśnym i firmom przetwórstwa drewna po spełnieniu określonych kryteriów. Posiadanie certyfikatu, któremu towarzyszy niekiedy znak towarowy, ma z założenia wyróżniać dany produkt na rynku i tym samym poprawiać jego konkurencyjność. Obecnie w Polsce ponad 1/3 lasów posiada certyfikat dobrej gospodarki leśnej, stopniowo rośnie liczba polskich firm z certyfikatem kontroli pochodzenia produktu. Opracowanie to omawia problemy certyfikacji gospodarki leśnej i produktów leśnych. Opisuje przebieg procesu certyfikacji, stosowane najczęściej systemy certyfikacji, w tym przede wszystkim certyfikację FSC. Omawia też wdrażanie systemu certyfikacji FSC w Polsce.

2 BSiE 1 Wprowadzenie Idea certyfikacji gospodarki leśnej sięga swymi korzeniami wczesnych lat osiemdziesiątych, kiedy pojawiły się na szczeblu międzynarodowym pierwsze inicjatywy na rzecz ochrony lasów tropikalnych. Obok rozmaitych akcji organizacji ochrony środowiska, które m.in. wzywały do bojkotu importu drewna z tych lasów, inicjowane były również przedsięwzięcia rządowe i organizacji międzynarodowych. M.in. w 1983 r. podpisane zostało porozumienie między krajami biorącymi udział w handlu drewnem, w 1985 r. opracowany zostaje przy współudziale m.in. FAO, UNDP i Banku Światowego plan ochrony lasów tropikalnych, a w 1986 r. powstała międzynarodowa organizacja ds. drewna tropikalnego (International Tropical Timber Organization, ITTO) ustalająca reguły handlu drewnem i przeciwdziałająca nadmiernej eksploatacji lasów w krajach podzwrotnikowych. Przełomowa z punktu widzenia globalnej ochrony środowiska naturalnego była konferencja ONZ Środowisko i Rozwój w 1992 r., podczas której sporo uwagi poświęcono kwestii ochrony i racjonalnej gospodarki w lasach. Przyjęto wówczas Deklarację o ochronie lasów oraz Agendę 21 zbiór zaleceń i wytycznych dotyczących wdrażania trwałego i zrównoważonego rozwoju. Dla ochrony ekosystemów leśnych szczególne znaczenie miał rozdział 11 Agendy wskazujący działania zapobiegające wylesianiu, zmierzające do ochrony i zachowania lasów oraz racjonalnej gospodarki zasobami leśnymi. Zalecanym kierunkiem działań było stosowanie odpowiednich mechanizmów i bodźców rynkowych. Jednym z takich rozwiązań stała się certyfikacja gospodarki leśnej, wspierająca wdrażanie określonych standardów racjonalnego użytkowania zasobów leśnych i w rezultacie mająca wpływ na uzyskiwane efekty w handlu drewnem i produktami drzewnymi. Przebieg procesu certyfikacji Sama idea certyfikacji w zasadzie nie jest niczym nowym. Znacznie bardziej niż w leśnictwie znana i stosowana jest w przemyśle czy w innych sektorach gospodarki. Zwłaszcza w ostatnich latach obserwuje się zwiększone zainteresowanie rozmaitych podmiotów gospodarczych wdrażaniem i certyfikacją systemów jakości (normy ISO 9000) oraz systemów zarządzania ochroną środowiska (ISO 14000). Certyfikacja w leśnictwie przebiega na podobnych zasadach i podlegać jej może zarówno gospodarka leśna, jak i produkty leśne. Gospodarce leśnej może być przyznany tzw. certyfikat dobrej gospodarki leśnej, produktom leśnym nadany może być tzw. certyfikat kontroli pochodzenia produktu (ang. chain-ofcustody certificate). Przystąpienie do certyfikacji gospodarki leśnej jest dobrowolną decyzją właściciela bądź zarządcy lasu. Proces certyfikacji przebiega w ramach szczegółowych procedur postępowania. Przyznanie certyfikatu poprzedzone jest odpowiednią analizą i oceną (w ramach tzw. audytu) prowadzonej w lasach gospodarki. Rezultat oceny stanowi podstawę do ewentualnych zmian dostosowujących do standardów certyfikacji opartych na określonych zasadach i kryteriach. Długość tego procesu jest różna, wynosić może od kilku miesięcy do kilku lat, zależnie od złożoności i zakresu potrzeb dostosowawczych oraz lokalnych uwarunkowań działania gospodarstwa leśnego. Otrzymując certyfikat właściciel lub zarządca lasu zobowiązuje się do realizacji gospodarki zgodnie z przyjętymi zasadami i kryteriami. Certyfikat przyznawany jest na określony czas (z reguły 5 lat), koszt całego procesu pokrywa jednostka certyfikowana. Kontrola zgodności ze standardami prowadzona jest okresowo, nieprzestrzeganie zasad może skutkować zawieszeniem certyfikatu. Certyfikat kontroli pochodzenia produktu ma gwarantować, że surowiec pochodzi z lasu posiadającego certyfikat dobrej gospodarki leśnej. Surowcem tym jest najczęściej drewno, choć mogą nim także być niedrzewne produkty leśne, np. owoce leśne, grzyby, rattan, syrop klonowy. W zasadzie więc certyfikat (chain-of-custody certificate) nie mówi o jakości ofero-

3 2 BSiE wanych produktów. Firmy ubiegające się o certyfikat są przedmiotem audytu, który przeprowadzany jest pod kątem uzyskiwania surowca i dokumentowania źródeł jego pochodzenia. Ocena taka, obejmująca wszystkie cykle produkcji, ma na celu sprawdzenie czy np. surowiec drzewny z lasu certyfikowanego nie miesza się z drewnem innego pochodzenia. Firmy spełniające postawione kryteria otrzymują certyfikat, a niekiedy (zależnie od systemu certyfikacji) także prawo do opatrywania swoich produktów odpowiednim znakiem towarowym (logo). Procesy certyfikacji (w tym m.in. audyt wstępny, raport oceniający, a także okresowy audyt kontrolny) przeprowadzają wyspecjalizowane i niezależne firmy certyfikujące, posiadające akredytację organizacji opracowujących standardy. Firmy te wypracowują własne szczegółowe procedury certyfikacji. Towarzyszący certyfikacji znak towarowy stanowić ma informację dla potencjalnego klienta, że produkt powstał z surowca wyprodukowanego zgodnie z zasadami ochrony zasobów leśnych. Wraz z upowszechnianiem się idei ochrony środowiska i podnoszeniem świadomości ekologicznej zgodność z tymi zasadami staje się ważnym kryterium wyboru. Można oczekiwać, że kryterium to z czasem będzie zyskiwać na znaczeniu, zwłaszcza że coraz częściej potencjalnymi kupującymi są nie tylko pojedynczy klienci, ale całe sieci sklepów czy koncerny dbające o swój wizerunek firmy przyjaznej dla środowiska. Popularyzacji idei certyfikacji sprzyja również polityka niektórych rządów wprowadzających preferencje dla produktów posiadających certyfikat. Przykładowo, w czerwcu 2001 r. parlament duński przegłosował uchwałę wzywającą rząd do uwzględnienia w polityce zamówień publicznych obowiązku zakupu drewna ze źródeł legalnych i stosujących zasady dobrej gospodarki leśnej. 1 Podobnie w Wielkiej Brytanii, w lipcu ub. roku minister ochrony środowiska, Michael Meacher zapowiedział w imieniu rządu wprowadzenie nowej polityki zamówień publicznych w zakresie zakupów drewna i produktów drzewnych. Deklaracja ta nawiązywała do ustaleń szczytu G8 na Okinawie dotyczących przeciwdziałania nielegalnemu pozyskiwaniu drewna. Zgodnie z zaleceniami stanowiącymi element brytyjskiej polityki, dokonujące zakupów instytucje rządowe powinny brać pod uwagę kryterium legalności i zrównoważonej gospodarki źródła pochodzenia drewna, kierując się posiadanym przez dostawców certyfikatem, np. certyfikatem systemu FSC. Raz do roku każdy resort miałby być rozliczany z zakupów pod kątem zgodności z tym kryterium. 2 Na świecie funkcjonuje obecnie szereg systemów certyfikacji znajdujących zastosowanie w leśnictwie. Różnią się one między sobą zasięgiem geograficznym, przedmiotem certyfikacji oraz zakresem i szczegółowością stosowanych kryteriów oceny. Systemy te nie wykluczają się - gospodarstwo leśne może posiadać jednocześnie kilka różnych certyfikatów. Najbardziej rozpowszechniony jest system certyfikacji gospodarki leśnej i produktów drzewnych opracowany przez Forest Stewardship Council (FSC), będący jedynym systemem certyfikacji o światowym zasięgu. Przyznany części polskich lasów certyfikat dobrej gospodarki leśnej jest właśnie certyfikatem FSC. Systemowi FSC poświęcona będzie dalsza część niniejszego opracowania. Wśród innych systemów można wymienić: certyfikację zgodności z normami ISO (International Standards Organisation) dotyczącymi systemów zarządzania jakością bądź zarządzania ochroną środowiska; wprawdzie nie dotyczy ona bezpośrednio leśnictwa może jednak znaleźć zastosowanie w odniesieniu do poprawy jakości czy zarządzania gospodarką leśną. System ten nie przewiduje certyfikacji produktów leśnych (chain-of-custody). 1 Źródło: Jens Kanstrup, The Danish FSC Working Group. 2 Źródło: komunikat prasowy, Department of the Environment, Transport and the Regions, 28 July 2000 (www.press.dtlr.gov.uk)

4 BSiE 3 certyfikację PEFC (Pan European Forest Certification), która jest inicjatywą prywatnych właścicieli lasów, o zasięgu regionalnym (kraje Europy). System PEFC odnosi się do gospodarki leśnej i produktów leśnych a oparty jest na kryteriach zrównoważonej gospodarki leśnej przyjętych na konferencji ministrów w Helsinkach w 1993 r. oraz standardach krajowych opracowanych zgodnie z wytycznymi uzgodnionymi na tej konferencji. Od niedawna podejmowane są próby wdrożenia tego systemu w Polsce. system SFM (Sustainable Forest Management), stosowany w Kanadzie, zainicjowany przez grupy interesu (producentów) związane z przemysłem drzewnym, dotyczy zarządzania gospodarką leśną, nie przewiduje certyfikacji produktów drzewnych. Wykorzystuje normy ISO LEI (Lembaga Ekolabel Indonesia), stosowany w Indonezji, utworzony z inicjatywy ministra środowiska, wykorzystuje elementy systemu FSC, ISO oraz ITTO. opracowany przez ITTO dla krajów podzwrotnikowych system zasad zrównoważonej gospodarki w tropikalnych lasach naturalnych. W zasadzie nie jest typowym systemem certyfikacji, a raczej zbiorem zaleceń dotyczących gospodarki w lasach naturalnych, służących jako podstawa do opracowania standardów gospodarki leśnej na szczeblu krajowym. Certyfikacja Forest Stewardship Council (FSC) Forest Stewardship Council (Rada Dobrej Gospodarki Leśnej) jest międzynarodową, niedochodową organizacją mającą na celu ochronę zasobów leśnych i promowanie w lasach gospodarki opartej na podstawach ekologicznych, kierującej się kryteriami ekonomicznymi oraz respektującej prawa (interesy) społeczności lokalnych i pracowników leśnych. Te trzy aspekty gospodarki leśnej - ekologiczny, ekonomiczny i społeczny - stały się podstawą do opracowania przez PFC zasad i kryteriów dobrej gospodarki leśnej. Organizacja Forest Stewardship Council powstała w 1993 r. i ma charakter stowarzyszenia zrzeszającego zarówno organizacje jak i osoby indywidualne pochodzące z prawie 50 krajów świata. Do FSC należą m.in. organizacje gospodarcze związane z przemysłem drzewnym (np. IKEA) i gospodarką leśną (leśnicy, właściciele lasów), organizacje pozarządowe reprezentujące społeczności lokalne oraz organizacje zajmujące się ochroną środowiska (w tym np. Greenpeace, WWF, Friends of the Earth). Prawie 500 członków tworzących obecnie PFC, zależnie od zainteresowań i reprezentowanych interesów, przynależy do jednej z trzech izb (chambers): izby ds. ekologicznych, ds. ekonomicznych i ds. społecznych. Najwyższą władzą FSC jest Walne Zebranie członków, odbywające się co najmniej raz na 3 lata, instytucją nadzorczą jest Zarząd, którego członkowie reprezentują poszczególne izby, zaś za bieżącą działalność odpowiada Sekretariat FSC. Siedzibą organizacji jest miasto Oaxaca w Meksyku, jednakże w maju 2001 r. podjęto decyzję o przeniesieniu głównej siedziby FSC do Europy. W wielu krajach działają lokalne biura FSC. FSC nie zajmuje się bezpośrednio certyfikacją, udziela za to akredytacji firmom certyfikującym, które realizują proces certyfikacji zgodnie z zasadami i kryteriami FSC. Oprócz zasad i kryteriów FSC opracowuje również wskazówki i zalecenia dla firm certyfikujących. Według danych z czerwca br. akredytację FSC posiadało 11 firm, a dalszych 6 ubiegało się o akredytację. Działalność tych firm ma zazwyczaj zasięg międzynarodowy, niektóre z nich założyły przedstawicielstwa w Polsce. System certyfikacji opiera się na opracowanych i uzgodnionych przez członków FSC ogólnych zasadach i kryteriach dobrej gospodarki leśnej. Ogólny charakter 10 głównych zasad pozwala na ich zastosowanie w różnych lasach, niezależnie od położenia geograficznego (Ramka 1). Towarzyszące zasadom kryteria (w sumie 56) są z natury nieco bardziej szczegółowe. Zarówno jednak zasady jak i kryteria stanowią jedynie podstawę do opracowania krajowych standardów gospodarki leśnej, które powinny odzwierciedlać specyfikę lokalnych uwarunkowań przyrodniczych, społecznych i ekonomicznych. Przygotowaniem krajowych

5 4 BSiE standardów FSC zajmują się tzw. Krajowe Grupy Robocze, skupiające podobnie jak inne struktury organizacyjne FSC przedstawicieli trzech sektorów: ekologicznego, społecznego i ekonomicznego. Powstanie krajowej grupy roboczej zatwierdzane jest przez zarząd FSC. Również opracowane przez nią krajowe standardy gospodarki leśnej wymagają sprawdzenia pod kątem zgodności z ogólnymi zasadami i kryteriami oraz akceptacji władz FSC. Ramka 1 Zasady dobrej gospodarki leśnej wg FSC 3 1) Zgodność z prawem i zasadami FSC Gospodarka leśna powinna być prowadzona zgodnie z obowiązującym prawem, traktatami i porozumieniami międzynarodowymi, które dany kraj zobowiązał się respektować, oraz ze wszystkimi zasadami i kryteriami FSC. 2) Prawa i obowiązki wynikające z tytułu własności i użytkowania Prawo do długoterminowego posiadania i użytkowania gruntu oraz zasobów leśnych powinno być jasno określone, udokumentowane i mieć moc prawną. 3) Prawa ludności rdzennej Wszelkie prawa ludności rdzennej, zarówno te usankcjonowane przepisami jak i zwyczajowe, do posiadania, użytkowania i gospodarowania swoimi gruntami, terytorium i zasobami leśnymi powinny być uznane i respektowane. 4) Współpraca ze społeczeństwem i prawa pracowników Zarządzanie gospodarką leśną powinno utrzymywać bądź zwiększać dobrobyt pracowników leśnych i społeczności lokalnych. 5) Korzyści z lasu Zarządzanie gospodarką leśną powinno prowadzić do efektywnego wykorzystania różnorodnych produktów i usług leśnych, aby zapewnić zarówno dobrą kondycję ekonomiczną, jak i szeroki zakres korzyści środowiskowych i społecznych. 6) Oddziaływanie na środowisko Gospodarka leśna powinna chronić różnorodność biologiczną, zasoby wodne, gleby, unikatowe i wrażliwe ekosystemy, walory klimatyczne, a dzięki tym działaniom utrzymywać funkcje ekologiczne i integralność lasu. 7) Plan urządzenia Należy sporządzić, wprowadzić w życie oraz uaktualniać plan urządzenia stosownie do zakresu i intensywności działań. Plan powinien jasno definiować długofalowe cele urządzania i środki do ich osiągnięcia. 8) Monitorowanie i ocena Należy prowadzić monitowanie, stosownie do zakresu i intensywności gospodarki leśnej, w celu oceny kondycji lasu, ilości pozyskanych produktów leśnych, kontroli pochodzenia produktu, działań gospodarczych i ich wpływu społecznego i środowiskowego. 9) Utrzymywanie lasów o wysokiej wartości przyrodniczej Działalność gospodarcza w lasach o szczególnych walorach przyrodniczych powinna służyć utrzymaniu lub wzmacnianiu tych walorów. Decyzje dotyczące tych lasów powinny zawsze uwzględniać konieczność zachowania tych walorów. 10) Plantacje Plantacje należy planować i prowadzić zgodnie z niniejszymi Zasadami i Kryteriami FSC. Mając możliwość dostarczania szeregu społecznych i ekonomicznych korzyści oraz przyczyniania się do zaspokojenia światowego popytu na produkty leśne, plantacje powinny stanowić uzupełnienie gospodarki leśnej, sprzyjać zmniejszeniu presji na lasy naturalne oraz wspierać ich odbudowę i ochronę. 3 Źródło: Forest Stewardship Council, A.C.;

6 BSiE 5 W systemie FSC przyznawany jest również certyfikat kontroli pochodzenia produktu (chain-of-custody certificate) potwierdzający pochodzenie surowca drzewnego z lasów certyfikowanych. Podobnie jak w przypadku certyfikatu dobrej gospodarki leśnej całą procedurę przyznawania certyfikatu kontroli pochodzenia produktu realizują akredytowane przez FSC firmy certyfikujące. Po uzyskaniu certyfikatu FSC drewno lub produkty drzewne mogą być oznaczone logo FSC (rys. obok). Według danych z sierpnia 2001 r. certyfikacją w systemie FSC objęte były lasy w niespełna 50 krajach świata, na łącznej powierzchni tys. ha. Jednocześnie zauważa się wzrastające zainteresowanie certyfikatem kontroli pochodzenia produktu. Według informacji z marca 2001 certyfikat chain of custody posiadało 1405 firm na całym świecie, podczas gdy jeszcze w grudniu 2000 firm tych było Logo FSC 5 Certyfikacja FSC w Polsce Należy zauważyć, iż wprawdzie dotychczasowa certyfikacja w polskich lasach przebiegała w oparciu o te same zasady ogólne i kryteria FSC co w lasach innych krajów (także kontynentów), to jednak wpływ tego procesu na kształt gospodarki w certyfikowanych lasach jest zgoła różny. O ile bowiem w wielu krajach strefy podzwrotnikowej certyfikacja poprzez wdrożenie zasad dobrej gospodarki leśnej przyczynia się do ochrony i racjonalnego użytkowania zasobów leśnych, o tyle w Polsce, podobnie zresztą jak w niektórych innych krajach europejskich, certyfikacja służyć może doskonaleniu stosowanych zasad bądź jedynie potwierdzeniu stosowania właściwych metod zarządzania gospodarką leśną. Trzeba pamiętać, że przyjęte w polskich lasach zwłaszcza w lasach własności Skarbu Państwa zarządzanych przez PGL Lasy Państwowe (tj. około 80% powierzchni lasów w Polsce) zasady gospodarki leśnej nie różnią się istotnie od tych opracowanych przez FSC (Ramka 2). Większość zasad FSC znajduje odzwierciedlenie w polskim prawie i stosowanej praktyce. Zbieżność ta jest szczególnie wyraźna w ostatnich latach, zwłaszcza od kiedy gospodarka w lasach podporządkowywana jest dążeniu do modelu gospodarki zrównoważonej i wielofunkcyjnej. Stosunkowo niewielkie znaczenie ma w Polsce zasada odnosząca się do praw ludności rdzennej. Pewne zastrzeżenia można mieć niekiedy w odniesieniu do stosowania zasady współpracy społecznej, zakładającej również współpracę z organizacjami pozarządowymi (np. uwagę zwraca nienajlepiej układająca się współpraca przy konsultowaniu nowych Zasad Hodowli Lasu). Należy mieć nadzieję, że z czasem i w tym zakresie sytuacja ulegnie poprawie. 4 Komunikat prasowy zarządu FSC; marzec 2001; 5 FSC Trademark 1996 Forest Stewarship Council A.C.

7 6 BSiE Ramka 2 Gospodarka leśna w Polsce Podstawowym punktem odniesienia dla gospodarki leśnej jest ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach, która zobowiązuje do prowadzenia tej gospodarki według czterech zasad (art. 8): 1) powszechnej ochrony lasów, 2) trwałości utrzymania lasów, 3) ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów, 4) powiększania zasobów leśnych. Ustawa ta definiuje cele gospodarki leśnej, wśród których można wymienić (art. 7): zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą, ochronę lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na zachowanie różnorodności przyrodniczej, zachowanie leśnych zasobów genetycznych, walory krajobrazowe, potrzeby nauki, ochronę gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu społecznym, ochronę wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych, produkcję, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu. Konkretne zadania realizowane w lasach wynikają z planu urządzenia lasu, który w myśl ustawy uwzględniać powinien przyrodnicze i ekonomiczne warunki gospodarki leśnej oraz cele i wspomniane wyżej zasady gospodarki leśnej. Zasady te znajdują również swoje odzwierciedlenie w szczegółowych wytycznych, którymi kierować się powinny służby leśne. Jednym z ważnych zbiorów takich wytycznych są zarządzenia nr 11 i 11A Dyrektora Generalnego LP w sprawie doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych (pierwsze z 1995 r., drugie będące nowelizacją pierwszego z 1999 r.). Ich wdrażanie przyczynia się m.in. do ograniczenia stosowania zrębów zupełnych na rzecz rębni złożonych, pozostawiania na zrębach biogrup, nasienników, drzew dziuplastych, ograniczania stosowania chemicznych środków ochrony upraw leśnych, wprowadzania lub pozostawiania stref ekotonowych, ograniczania zmian stosunków wodnych, odbudowy i budowy małej retencji wodnej w lasach. Stosowane zasady w coraz większym stopniu, zwłaszcza w ostatnich kilku latach, uwzględniają aspekt przyrodniczy. Przykładem proekologicznej ewolucji tych zasad jest nowelizacja ustawy o lasach w roku 1997, która przewidziała m.in. wprowadzenie planów ochrony przyrody do planów urządzenia lasu. Dążenie do zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej znajduje swój wyraz również w nowelizowanych obecnie Zasadach Hodowli Lasu i Użytkowania Lasu Wielofunkcyjnego. Niezależnie od istniejących reguł postępowania gospodarczego w lasach, trwają obecnie prace nad krajowymi standardami FSC, które mogłyby stanowić podstawę certyfikacji zarówno w lasach Skarbu Państwa jak i w lasach prywatnych. Prace te prowadzi utworzona w połowie czerwca br. Polska Grupa Robocza FSC, skupiająca wśród swoich członków przedstawicieli leśnictwa (np. Krajową Sekcję Pracowników Leśnictwa NSZZ Solidarność ), przemysłu drzewnego (np. Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych), organizacji pozarządowych (m.in. krajowe biuro WWF). W celu przygotowania wstępnej wersji standardów FSC dla polskich lasów powołany został komitet reprezentujący izbę ekonomiczną, społeczną i ekologiczną. 6 Proces certyfikacji polskich lasów (jak dotąd jedynie lasów Skarbu Państwa) zapoczątkowany został w 1996 r. i pomimo braku krajowych standardów doprowadził do uzyskania cer- 6 Źródło: Biuletyn. Leśnictwo i certyfikacja, nr 12 czerwiec 2001;

8 BSiE 7 tyfikatu FSC przez 8 Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych (w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Szczecinie, Szczecinku, Wrocławiu i Zielonej Górze). Łączna powierzchnia lasów posiadających certyfikat wynosi obecnie tys. ha, co pod względem wielkości powierzchni plasuje Polskę w światowej czołówce. Formalny brak standardów nie musi stanowić przeszkody, jeśli firmy certyfikujące oprócz ogólnych zasad i kryteriów FSC stosują własne procedury zaadaptowane do warunków lokalnych. 7 Dzięki takiemu podejściu możliwe było przeprowadzenie certyfikacji w Polsce. Niewątpliwie istotny wpływ na przebieg certyfikacji miały tutaj też, z jednej strony - stosowane w Polsce zasady i praktyka gospodarki leśnej, zaś z drugiej - presja odbiorców drewna. Uzyskanie certyfikatów przez producentów drewna umożliwiło firmom drzewnym ubieganie się o certyfikat kontroli pochodzenia produktu. Według danych z kwietnia 2000 r. firm posiadających certyfikat chain-of custody było w Polsce 56, dziś wiadomo, że jest ich już ponad 90. Można sądzić, że certyfikacja gospodarki leśnej i produktów drzewnych z czasem odgrywać będzie coraz większą rolę. Sprzyjać jej będzie wzrost świadomości ekologicznej nie tylko indywidualnych klientów, ale również rozmaitych instytucji i firm zainteresowanych utrzymaniem proekologicznego wizerunku. Certyfikacja przynosi wymierne efekty ekonomiczne. Wprawdzie w Polsce brak jest - jak dotąd - opracowań i analiz oceniających skutki ekonomiczne certyfikacji, można przypuszczać, że efekty takie istnieją. O potrzebie posiadania certyfikatu najlepiej świadczy postępujący przyrost liczby firm z certyfikatem. Posiadanie certyfikatu jest dla wielu z nich warunkiem uzyskania kontraktu zagranicznego lub wejścia na nowe rynki zbytu. Certyfikacja oznacza również poprawę zarządzania lasami. Choć w przypadku Polski szanse tej poprawy należałoby oceniać po przyjęciu krajowych standardów certyfikacji, to już dziś wydaje się, iż sam fakt posiadania certyfikatu przez leśników nie jest bez znaczenia dla możliwości zyskania większego zaufania społecznego i utrzymania przez nich wizerunku dobrych gospodarzy lasu. 7 Krajowe standardy certyfikacji lasów Droga do zrównoważonej gospodarki leśnej, opracowanie pod red. Andrzeja Czecha; maj 2000;

PLAN DZIAŁANIA KT 181 ds. Gospodarki Leśnej

PLAN DZIAŁANIA KT 181 ds. Gospodarki Leśnej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 181 ds. Gospodarki Leśnej STRESZCZENIE Komitet Techniczny 181 ds. Gospodarki Leśnej został powołany przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego 28 kwietnia 1994 r. Komitet

Bardziej szczegółowo

DNV Business Assurance Poland

DNV Business Assurance Poland DNV Business Assurance Poland Specyficzne aspekty certyfikacji FSC / PEFC pelet i brykietów. DNV BA PL by PIOS ver 1.0, 18th June 2013 Tworzymy wartość dla Klienta Nasza misja Safeguarding life, property

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKACJA DOBREJ GOSPODARKI LEŚNEJ System Forest Stewardship Council. 1996 Forest Stewardship Council A.C. FSC-SECR-0009

CERTYFIKACJA DOBREJ GOSPODARKI LEŚNEJ System Forest Stewardship Council. 1996 Forest Stewardship Council A.C. FSC-SECR-0009 CERTYFIKACJA DOBREJ GOSPODARKI LEŚNEJ System Forest Stewardship Council 1996 Forest Stewardship Council A.C. FSC-SECR-0009 Spis treści Certyfikacja w leśnictwie,podstawowe elementy systemu FSC 3 Struktura

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA WARSZAWSKA

DEKLARACJA WARSZAWSKA DEKLARACJA WARSZAWSKA Warunki życia na naszej planecie są zagrożone i wymagają natychmiastowych działań. Wyzwaniem dla wszystkich rządów i społeczeństwa obywatelskiego jest ochrona i zrównoważone wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Cel analizy: Uzyskanie odpowiedzi na pytania 1. Czy ogólne kształcenie

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

Wszystko, co musisz wiedzieć

Wszystko, co musisz wiedzieć www.ipaper.com/europe Zrównoważona gospodarka leśna Wszystko, co musisz wiedzieć Wydrukowano na papierze IP Pro-Design, posiadającym certyfikat PEFC Spis treści 1. Co oznacza zrównoważona gospodarka leśna?

Bardziej szczegółowo

Bank danych o lasach źródło informacji o środowisku leśnym w Polsce

Bank danych o lasach źródło informacji o środowisku leśnym w Polsce Bank danych o lasach źródło informacji o środowisku leśnym w Polsce Realizacja art. 13a ustawy o lasach Andrzej Talarczyk Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Jacek Przypaśniak Dyrekcja Generalna Lasów

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty środowiskowe

Certyfikaty środowiskowe Certyfikaty środowiskowe jako praktyczna realizacja zasad zrównoważonego rozwoju Gdynia, 23.05.2013 Agenda 1. O Fundacji Partnerstwo dla Środowiska 2. Program Czysty Biznes 3. Zielone Biuro 4. Przyjazny

Bardziej szczegółowo

mitów o wpływie produkcji papieru na środowisko

mitów o wpływie produkcji papieru na środowisko mitów o wpływie produkcji papieru na środowisko Prawda czy fałsz? Jako użytkownicy papieru możemy mieć trudności ze wskazaniem, co jest prawdą w odniesieniu do wpływu papieru na środowisko naturalne.

Bardziej szczegółowo

UWIERZYTELNIANIE DOSTAWCÓW BIOMASY NA CELE ENERGETYCZNE SGS POLSKA SP. Z O.O.

UWIERZYTELNIANIE DOSTAWCÓW BIOMASY NA CELE ENERGETYCZNE SGS POLSKA SP. Z O.O. UWIERZYTELNIANIE DOSTAWCÓW BIOMASY NA CELE ENERGETYCZNE SGS POLSKA SP. Z O.O. IV edycja Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy 16 17 października 2014, Bełchatów W SKRÓCIE Nº1 ŚWIATOWY LIDER 80,000

Bardziej szczegółowo

Papier do kopiowania i papier graficzny Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP)

Papier do kopiowania i papier graficzny Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Papier do kopiowania i papier graficzny Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Paneuropejskie wytyczne w sprawie zalesienia i ponownego zalesienia, uwzględniające w szczególności postanowienia UNFCCC

Paneuropejskie wytyczne w sprawie zalesienia i ponownego zalesienia, uwzględniające w szczególności postanowienia UNFCCC Paneuropejskie wytyczne w sprawie zalesienia i ponownego zalesienia, uwzględniające w szczególności postanowienia UNFCCC przyjęte przez Spotkaniu na Szczeblu Ekspertów MCPFE w dniu 12-13 listopada 2008

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w BOŚ Banku

Dobre praktyki w BOŚ Banku 7 grudnia 2012 r. Bank Ochrony Środowiska Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Dobre praktyki w BOŚ Banku Zielone Biuro Zielone standardy w biznesie, Fundacja Partnerstwo dla Środowiska,

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Karta Systemu Jakości. wersja 1.0

Karta Systemu Jakości. wersja 1.0 Karta Systemu Jakości wersja 1.0 Spis treści: 1 Wstęp.... 3 2 Oświadczenie o jakości.... 3 3 Cele dotyczące jakości.... 3 4 Własność i odpowiedzialność.... 4 5 Budowa Systemu Jakości.... 4 6 Kategorie

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA Działalność Rady do spraw Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w latach 2011-2014 Katowice, 29.10.2014 r. CSR co to jest? Społeczna

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r.

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r. Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA październik, 2015 r. ZAKRES SZKOLENIA 1. Działalność Funduszu 2. Kryteria wyboru przedsięwzięć 3. Procedura ubiegania się o dofinansowanie 4. Formularz wniosku

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska

seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska Białowieża, 7 października 2010 roku Dorota Ławreszuk Koordynator

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego Artur Michałowski ZMN przy Komitecie Prognoz Polska 2000 Plus PAN Konferencja naukowa Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania Augustów 3-4

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Społeczna odpowiedzialność biznesu Społeczna odpowiedzialność biznesu Celem prezentacji jest przedstawienie podstawowych założeń koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), coraz częściej realizowanej przez współczesne przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Norma NEPCon Kontroli Pochodzenia Produktu dla Przedsiębiorstw Gospodarki Leśnej

Norma NEPCon Kontroli Pochodzenia Produktu dla Przedsiębiorstw Gospodarki Leśnej Norma NEPCon Kontroli Pochodzenia Produktu dla Przedsiębiorstw Gospodarki Leśnej Norma NEPCon CoC dla FME 19 grudnia 2014 Tytuł: Norma NEPCon Kontroli Pochodzenia Produktu dla Przedsiębiorstw Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Ocena skutków regulacji

Ocena skutków regulacji Ocena skutków regulacji 1. Podmioty, na które oddziałuje akt normatywny Projekt rozporządzenia ma znaczenie dla właścicieli i użytkowników gruntów objętych granicami obszarów specjalnej ochrony ptaków

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP INTERNETOWY/SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży / sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU Prezentacja wyników badania świadomości CSR: badanie wśród pracowników (na przykładzie branży teleinformatycznej) Przygotowano dla: Przygotowali: Marta Kudrewicz,

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy NATURA 2000 MOTOREM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU http://natura2000.org.pl Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy Zbigniew Witkowski przy współpracy Krystyny Krauz i Adama Mroczka Szkolenie regionalne

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKA NATURALNEGO I OCHRONY PRZYRODY Termin: 24 czerwca 2014 r. SESJA 1

ŚRODOWISKA NATURALNEGO I OCHRONY PRZYRODY Termin: 24 czerwca 2014 r. SESJA 1 Panel Ekspertów OCHRONA LASY I GOSPODARKA LEŚNA JAKO NARZĘDZIA KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA NATURALNEGO I OCHRONY PRZYRODY Termin: 24 czerwca 2014 r. SESJA 1 MIEJSCE LASÓW I LEŚNICTWA W POLSKIM SYSTEMIE OCHRONY

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

ZIELONE PŁUCA POLSKI

ZIELONE PŁUCA POLSKI ZIELONE PŁUCA POLSKI U podstaw idei Zielonych Płuc Polski leży zasada zrównoważonego, rozwoju, który nie zagraża środowisku naturalnemu, pozwala przyszłym pokoleniom czerpać z zasobów Ziemi tyle samo ile

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie III Krajowego Forum Wodnego Iwona Koza Zastępca Prezesa, KZGW

Podsumowanie III Krajowego Forum Wodnego Iwona Koza Zastępca Prezesa, KZGW Podsumowanie III Krajowego Forum Wodnego Iwona Koza Zastępca Prezesa, KZGW Konferencja prasowa Warszawa, 31 marca 2009 r. III Krajowe Forum Wodne 25-26 marca 2009 r. Ossa k. Rawy Mazowieckiej Temat przewodni:

Bardziej szczegółowo

STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO

STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO Artykuł 1 Status prawny i siedziba Centrum 1. Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii z siedziba w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych

Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA Opracowano na podstawie: t.j. z 2009 r. Nr 84, poz. 710, z 2014 r. poz. 1662. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych Art. 1. Przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Maj 2004 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 1045 W preambule

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ ŚRODOWISKA I ZDROWIA ORAZ PROJEKT ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA I DUŃSKIEJ AGENCJI OCHRONY ŚRODOWISKA (WHO/DEPA)

KRAJOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ ŚRODOWISKA I ZDROWIA ORAZ PROJEKT ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA I DUŃSKIEJ AGENCJI OCHRONY ŚRODOWISKA (WHO/DEPA) KRAJOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ ŚRODOWISKA I ZDROWIA ORAZ PROJEKT ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA I DUŃSKIEJ AGENCJI OCHRONY ŚRODOWISKA (WHO/DEPA) Mgr Janina Wuczyńska Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REGIONALNEJ SIECI DZIEDZICTWA KULINARNEGO DOLNEGO ŚLĄSKA

REGULAMIN REGIONALNEJ SIECI DZIEDZICTWA KULINARNEGO DOLNEGO ŚLĄSKA Załącznik Nr 1 do uchwały Nr 1059/IV/11 Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia 2 sierpnia 2011 r. REGULAMIN REGIONALNEJ SIECI DZIEDZICTWA KULINARNEGO DOLNEGO ŚLĄSKA Wymagania członkowskie dla podmiotów

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 99 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH

Informacja. Nr 99 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Ochrona lasów Grudzień 1992 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 99 W stosunku do innych krajów europejskich, Polska jest

Bardziej szczegółowo

Na p Na ocząt ą e t k

Na p Na ocząt ą e t k Program Ochrony Jezior Polski Północnej prezentacja nowego programu Krzysztof Mączkowski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Na początek Woda jest jednym z komponentów

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10 Misją Polskiej Izby Firm Szkoleniowych jest działanie na rzecz ciągłego rozwoju kompetencji i kształcenia przez cale życie poprzez rozwój rynku szkoleniowego, na którym obowiązują zasady uczciwej konkurencji.

Bardziej szczegółowo

Kodeks dobrych praktyk i etyki biznesu w NEPCon Sp. z o.o.

Kodeks dobrych praktyk i etyki biznesu w NEPCon Sp. z o.o. Kodeks dobrych praktyk i etyki biznesu w NEPCon Sp. z o.o. NEPCon International działa w ramach organizacji typu non profit na rzecz zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych. NEPCon dąży do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...2008 r. Projekt z 11 września 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...2008 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na wsparcie przedsięwzięć dotyczących systemów zarządzania środowiskowego oraz

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Wytyczne OECD dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych Prezentacja Programu KPK OECD promującego Wytyczne, przedstawienie wyników ankiety oceniającej zgodność

Bardziej szczegółowo

Forest Stewardship Council FSC Polska

Forest Stewardship Council FSC Polska 1. Czym jest EU Timber Regulation? EU Timber Regulation (EUTR) 1 to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego, które zacznie obowiązywać 3 marca 2013 r. Zabrania ono wprowadzania na rynek nielegalnie pozyskanego

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 28 ust. 13 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

Podarujmy naszym dzieciom. czysty świat

Podarujmy naszym dzieciom. czysty świat Podarujmy naszym dzieciom czysty świat MINIMALIZACJA ODPADÓW EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE SUROWCÓW ZRÓWNOWAŻONA GOSPO- DARKA ZASOBAMI LEŚNYMI OGRANICZANIE EMISJI DWUTLENKU WĘGLA TROSKA O DOBRO SPOŁECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekologiczny znaczy trendy Czy opłaca się być eko? Paweł Bartoszczuk Akademia Ekonomiczna w Katowicach 8 marca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

SCA produkty z certyfikatem

SCA produkty z certyfikatem SCA produkty z certyfikatem PE FC /05-33-132 Promoting Sustainable Forest Management www.pefc.org DLACZEGO POWINNO MNIE TO OBCHODZIĆ? Certyfikaty FSC i PEFC stanowią wiarygodny łącznik pomiędzy odpowiedzialnym

Bardziej szczegółowo

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów Nasza polisa na życie, nasze

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów Nasza polisa na życie, nasze Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów Nasza polisa na życie, nasze dziedzictwo przyrodnicze: strategia różnorodności biologicznej

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Kategoria. Nazwa podmiotu.. Nazwisko oceniającego Liczba Kryterium oceny

Kategoria. Nazwa podmiotu.. Nazwisko oceniającego Liczba Kryterium oceny Załącznik Nr 3 Karta Oceny kategorii: Duże i Średnie Przedsiębiorstwo Maks. 50 Ocena odnosi się do podstawowych parametrów ekonomicznej kondycji firmy i jej wkładu w rozwój gospodarczy regionu. Brane są

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w 3 zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży) oraz z ich istotnością (obligatoryjne

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Juan Pablo Concari Anzuola

Juan Pablo Concari Anzuola PREZENTACJA METODOLOGII WDRAŻANIA CERTYFIKATÓW I ROZWIĄZAŃ STOSOWANYCH W RAMACH CSR I EFR W HISZPAŃSKICH FIRMACH I INSTYTUCJACH Juan Pablo Concari Anzuola Spis ogólny A. PODSTAWOWE ZASADY SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR)

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) PROJEKT FINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII

Bardziej szczegółowo

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY?

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? JAKI JEST CEL REWIZJI 2015? W czasach nieustannych wyzwań natury gospodarczej, technologicznej i środowiskowej, firmy muszą stale

Bardziej szczegółowo