Pismo Małopolskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych ISSN ad vocem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pismo Małopolskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych ISSN 1640-5307. ad vocem"

Transkrypt

1 Pismo Małopolskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych ISSN Kraków nr 77 Wrzesień - Październik 2007

2 Bożena Dworska Ptaki W pewnym miasteczku, gdzie czas się zatrzymał, pewien mężczyzna postanowił nic nie robić. -Co znaczy nic nie robić...? W tym momencie zerwał się wiatr i zerwał mu kapelusz. Zawirował w powietrzu i tańczył jak oszalały. Krople deszczu sprowadziły go z powrotem na głowę własciciela. Nie rozstawał się z kapeluszem, był przez to nazywany panisko, kłaniajcie się nisko. Deszcz rozpadał się na dobre. Początkowo zaczął rzeźbić małe korytarze w ziemi, które powoli zamieniały się w koryta rwących potoków. Po paru godzinach ulewy, ogłoszono stan sowy i przygotowywano się do ewa- kryzykuacji. W innym mieście pewna pani postanowił zaszaleć i spędzić urlop w egzotycznych krajach. Przemierzała swoim starym BMW drogi, by dostać się do portu. Tam promem dalej w świat. Nie przypuszczała, że telefon spowoduje katastrofalne zmiany. -Słucham, kto mówi? Wysiadła z samochodu, chodząc tam i z powrotem, kontynuowała rozmowę. -Dobrze, przyjadę. Głos jej się załamał, kiedy wykonywała następny telefon. -Pani Mario, jadę do naszego ośrodka, dzwonili do mnie, zalewa nasze budynki. - Mam tam parę chorych ptaków, musze jakoś dojechać. - Będziemy w kontakcie. Całą drogę słuchała radia, zapowiadało się nieciekawie. Późnym popołudniem dotarła na miejsce. Widok przerażający, wszędzie woda, strażacy z ludnością miasteczka zmagający się z żywiołem. Psy i koty pochowane gdzieś w zakamarkach jeszcze niezalanych ulic. - Przepraszam, jak się mogę dostać na ulice Ptasią? - Tam zalane, tylko pontonem. - Musze dotrzeć! Mężczyzna popatrzył na kobietę, poprawił kapelusz i po dłuższej chwili powiedział: - Popłyniemy kajakiem. - Mam na imię... - Wiem, kim pani jest, doktorką od ptaków, tak mówią miejscowi. - Mówią też ptasia waryjatka - dodała kobieta. - Znajduje umierające ptaki na łąkach, w lasach, przywożę tu do ośrodka i pomagam, aby ponownie zaczęły latać. Dialog przerywał szum złowieszczej rzeki, która co najmniej podwoiła swe rozmiary. -Proszę pana, widzę nasze budynki. -Bogdan jestem, tak będzie prościej pani doktor. Uśmiechnął się przy tym serdecznie. -Całkiem miły człowiek - pomyślała. W pomieszczeniach zalanych wodą panowała cisza. Ptaki ukrywały swoje przerażenie, ale na widok swoich wybawców zaczęły wydawać delikatne dźwięki. Przestało padać, była nadzieja, że woda powoli zacznie opadać. Powrót do miasteczka był niemożliwy. Odcięci od świata czuli jak czas się zatrzymuje.nie padały żadne słowa,gesty.wsłuchani w ptasie dzwięki zaczęli wsłuchiwać się w siebie...pochwalone niech będą ptaki i słońce co nóżki im złoci...wyszeptała kobieta....pochwalona chwila odwagi i zwatpienie w labiryntach samotnosći... -dodał mężczyzna. Ranek okazał sie łaskawy, nawet pojawiła się tęcza. Krople wody na liściach paproci mieniły się jak brylanty. Ptaki powoli opuszczały miejsce schronienia,by odleciec do swoich gniazd. -Dlaczego tak kocha pani ptaki? -Śmieją się ze mnie, że jestem jak św. Franciszek... -Kiedy byłam w Asyżu nie mogłam oderwać wzroku od jego figurki i dwóch białych gołębi. Ptaki są jak anioły, ludzie też, tyl- ko mają jedno skrzydło. Jeżeli chcemy wzbić się ponad ziemię, musimy wziać sie w objęcia. To tylko tyle i aż tyle. Składam sedeczne podziękowania osobom współpracującym ze mną przy tworzeniu periodyku Ad Vocem. Dziękuję członkom redakcji oraz wszystkim, którzy swoim wsparciem i zaangażowaniem przyczynili się do twórczego rozwoju czasopisma Małopolskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych. Koordynator zespołu redakcyjnego Janina Łęgosz

3 Pismo Małopolskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych W numerze Wydaje: Małopolska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych Adres redakcji: Biuro Małopolskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych Kraków ul. Szlak 61 fax/tel biuro czynne: od poniedziałku do piątku w godz Sprawy związane z PRAWEM WYKONYWANIA ZAWODU załatwiane są w poniedziałek w godz oraz od wtorku do piątku w godz Porad prawnych dla członków samorządu z zakresu: PRAWA PRACY I PRAWA MEDYCZNEGO udziela radca prawny Zbigniew Cybulski we wtorki w godz , w środy w godz Telefon: Porad prawnych dla członków samorządu z zakresu: PRAWA CYWILNEGO, PRAWA RODZINNEGO, PRAWA KARNEGO I PRAWA PRACY udziela adwokat Monika Cała w poniedziałki w godz Telefon: Posiedzenia Komisji Socjalnej odbywają się w pierwszą środę miesiąca aktualności IV Spotkania Szkoleniowe Pielęgniarek i Położnych połączone z Dniem Pielęgniarki i Położnej 4 Sprawa MED BAR-u 5 7:19 8 Służebnica Boża s. Magdalena Maria Epstein 9 Jubileuszowy Zjazd Polskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Epidemiologicznych 11 Nasz Dom 12 prawnie Polecenie pracodawcy. Kiedy można odmówić jego wykonania 13 poznajmy się Codziennie trzeba być silnym i jeszcze silniejszym 15 zawodowo Świąd 17 Pielęgnacja centralnego dostępu żylnego 19 ogłoszenia Informacje Komisji Kształcenia 22 Notatka ze spotkania w sprawie pielęgniarskiej opieki długoterminowej 24 Laureatka medalu Florence Nightingale 25 Kasa czynna codziennie od

4 aktualności Sprawozdanie z misji do Rumunii maj 2007 W bieżącym numerze Ad Vocem publikujemy sprawozdanie z majowej misji medycznej, w której udział wzięły również małopolskie pielęgniarki. W tym roku misja medyczna Lekarze Nadziei przebywała w Bukowinie Rumuńskiej w dniach od 19 do 23 maja. To już trzecia wyprawa Stowarzyszenia w te rejony. Tym razem wzięło w niej udział czterech lekarzy, dwie pielęgniarki instruktorki szkolne, dwóch kierowców oraz ekipa techniczna. Trasa obejmowała miejscowości Vicsani, Kaczyka, Nowy Sołoniec, Gura Humorului oraz Szuczawa. Elżbieta Budzyńska Beata Lampart 4 Tradycyjnie naszą bazą noclegową, po prawie osiemnastogodzinnej podróżny z Polski był Dom Polski w Kaczyce. Choć od ostatniego pobytu minęły dwa lata, polscy Bukowianie witali nas na miejscu bardzo serdecznie, ciepło wspominając poprzednie misje w Bukowinie. Następnego dnia udaliśmy się do Viscani celem przeprowadzenia badań i udzielenia pomocy doraźnej tamtejszej ludności. Mieszkańcy już czekali, by pomóc przenieść kartony z lekami i sprzętem, wcześniej pojawiły się też dzieci, ciekawie przyglądające się naszym poczynaniom. W krótkim czasie przestronne pomieszczenia Domu Polskiego zamieniły się w przychodnię z prawdziwego zdarzenia. Dla usprawnienia pracy został zorganizowany punkt rejestracji pacjentów, mierzenia ciśnienia, pomiaru glukozy, badań lekarskich (pediatrycznych i internistycznych) oraz punkt wydawania leków i środków medycznych. W Kaczyce dzięki uprzejmości Dyrekcji miejscowej szkoły i przedszkola, zaadaptowaliśmy klasy lekcyjne do przeprowadzenia konsultacji medycznych. Ostatniego dnia naszej pracy przyjmowaliśmy pacjentów w Punkcie Medycznym w Nowym Słońcu. Równolegle, oprócz porad w punktach stacjonarnych udzielane były także konsultacje w domach chorych pacjentów, którzy sami nie mogli do nas dotrzeć. W zależności od zaleceń pacjenci zaopatrywani byli w leki, odżywki, ale także drobny sprzęt medyczny np. glukometry osobiste wraz z szkoleniem w zakresie ich obsługi, opatrunki, środki czystości i higieny osobistej, a także niezbędny sprzęt ortopedyczny. W sumie porad lekarskich udzielono ok. 130 pacjentom. Oprócz tego duża liczba chorych skorzystała z samych tylko zabiegów i porad pielęgniarskich. Wizyta w placówkach takich jak Zespół Szkół Specjalnych w Gura Humorului oraz szkolenia i pogadanki związane z profilaktyką zdrowotną w szkole w Nowym Słońcu i odwiedziny w przedszkolu to już stałe etapy misji. Podobnie jak

5 aktualności spotkanie z lekarzami pracującymi w przychodniach w Kaczyce i w Nowym Słońcu, które otwarły możliwość kontynuacji czynionych przez misję działań medycznych w Bukowinie. Każda z odwiedzanych przez nas placówek otrzymała od misji pewien zapas środków czystości, drobny sprzęt sportowo - rehabilitacyjny i upominki dla dzieci (zabawki, słodycze firmy Wawel, szczoteczki do zębów firmy Sanel). Miłym akcentem na zakończenie naszego pobytu w Rumunii było spotkanie w Domu Polskim w Suczawie z przedstawicielami Zarządu Związku Polaków w Rumunii. Pożegnaliśmy gościnną rumuńską ziemię uroczystą kolacją, zasłuchani w ciekawe opowieści o burzliwych losach rumuńskiej Polonii, o troskliwie pielęgnowanej przez nią kulturze i polskich tradycjach a także o kontaktach Polaków z Bukowiny z krajem, w które już trwale wpisują się misje Lekarzy Nadziei. W misji uczestniczyły dwie małopolskie pielęgniarki Beata Lampart oraz Olga Parowska - Styrna 5

6 wspomnienia 50 lat Pielęgniarstwa Parafialnego Organizacja przez Hannę Chrzanowską, początki działalności (Cz. 1). Rok 1945 w maju Anna Rydlówna wraz z władzami UJ reaktywuje zamkniętą przez Niemców Uniwersytecką Szkołę Pielęgniarek i Higienistek. Z Warszawy do Krakowa powraca Teresa Kulczyńska z propozycją nowego programu w szkole, który zmienia profil na Pielęgniarsko - Położniczy. Z pracy w RGO i Opiece Społecznej powraca do zajęć dydaktycznych Hanna Chrzanowska. Helena Matoga Na przełomie lat 1946/47, grupa polskich pielęgniarek zostaje wysłana przez Ministerstwo Zdrowia na kilkumiesięczne stypendium fundacji UNRRA do Stanów Zjednoczonych. W przeważającej liczbie absolwentek Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa znalazła się Hanna Chrzanowska, znająca język angielski, oraz inna instruktorka Uniwersyteckiej Szkoły - Joanna Siczek. Nieoficjalnie Hanna stała się opiekunką dziewiętnastoosobowej grupy stypendystek. Z wyjazdem wiązały wielkie nadzieje, tymczasem po przyjeździe zostały przydzielone na oddziały do najpospolitszego zajęcia tj sprzątania sal chorych, ich łóżek i najbliższego otoczenia ( Maria Dawidowska - Strzembosz, uczestniczka), pod okiem amerykańskich instruktorek. Hanna z zapałem i pogodą ducha spełniała te szare obowiązki.dopiero po pewnym czasie mogły wykonywać pewne czynności przy pacjentach. Hanna natychmiast zjednała sobie sympatię sparaliżowanego pacjenta. Po długich staraniach udało się Hannie Chrzanowskiej uzyskać zgodę na wizytę w szpitalu w murzyńskiej dzielnicy Harlem, skąd wróciła wstrząśnięta. Chore nie mogły uwierzyć, że odwiedza je biała pielęgniarka, która jest serdeczna i pyta o zdrowie. Udało się jej również zapoznać z organizacją pielęgniarstwa chorych w domach, towarzyszyła murzyńskiej pielęgniarce podczas wizyt, a były to czasy największego nasilenia konfliktów rasowych, Harlem uchodził za dzielnicę występku i zbrodni. Prawie półroczny pobyt w Stanach upłynął na licznych spotkaniach, organizowanych głównie przez Polonię, oraz zdobywaniu nowych doświadczeń zawodowych, szlifowaniu języka. Hanna Chrzanowska - wysoko oceniła amerykańskie pielęgniarki domowe i upewniła się, że pielęgniarstwo domowe stanowi szeroką dziedzinę wykonywanego zawodu. Po powrocie złożyła p. dyrektor Annie Rydlównie propozycję włączenia do programu nauczania nowego przedmiotu - pielęgniarstwa domowego i praktyki z tego zakresu. Propozycja została przyjęta przez dyrektorkę z entuzjazmem, wkrótce opracowany program, został wdrożony w system nauczania zawodu. Praktyki uczennic były wielką pomocą dla ciężko chorych, pozostających najczęściej w bardzo złych warunkach domowych, bez żadnej opieki. Lata były szczególnie ciężkie dla Dyrekcji. Anna Rydlówna poddawana była szykanom ze strony wysokiego rangą funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa. Jak sama napisała w swoich wspomnieniach, że Hanna interweniowała w jej sprawie u samego ks. Metropolity kardynała Sapiehy. Razem z p. Teresą Kulczyńską musiały odejść ze Szkoły. Szkołę odłączono od Uniwersytetu i podporządkowano Ministerstwu Zdrowia, powołano nową dyrektorkę - Zofię Kurkową, warszawiankę. Hanna nadal prowadziła szkolenie w zakresie pielęgniarstwa domowego, jednak z powodu zmiany programu i skrócenia okresu kształcenia do dwóch lat, skurczyły się możliwości nie tylko obejmowania nowych przypadków do pielęgnacji, lecz z trudem zachowywano ciągłość opieki nad objętymi wcześniej chorymi. Liczba objętych opieką podczas praktyk pacjentów na mieście spadła z 50 do 15. Hanna wraz z najgorliwszymi przyjaciółkami z innych placówek, uczennicami próbuje na własną rękę zorganizować opiekę pielęgniarską na terenie miasta. Podjęła nieudane próby nawiązania współpracy ze Zgromadzeniem ss Urszulanek i Szarytek.Ona sama znajdowała się w bardzo trudnym okresie swego życia - jak sama napisała przełomu. Pisze o cierpieniu, odkrywa sens swojego powołania i posługi w znaczeniu religijnym, stała się również bardzo wrażliwa na potrzeby duchowe i religijne pacjentów. Zostaje oblatką tyniecką, przyjmuje imię Klara. Ławeczka W południe, majowego dnia 1957r. po Mszy św. w Kościele oo Dominikanów, na ławce przy Plantach, Hanna spotkała się ze swoją uczennicą, instruktorką pielęgniarstwa domowego w Szkole - Zosią Szlendak. Prywatnie razem chodziły do Tyńca pieszo. Hanna nigdy nie opuszczała uroczystości Wielkiego Tygodnia w Opactwie Tynieckim. Pani Chrzanowska od jesieni odchodzi ze Szkoły. Powierzono jej obowiązki dyrektorki Szkoły Pielęgniarstwa Psychiatrycznego w Kobierzynie. Całość prac związanych z kształceniem w zakresie pielęgniarstwa domowego w Szkole Hanna przekazała instruktorce Halinie Antoniewicz. Wydawać się mogło, że spokojnie Hanna Chrzanowska przemawia na spotkaniu polonijnym w New Jersey. 6

7 wspomnienia Hanna Chrzanowska i Zofia Szlendak na tle skałek tynieckich. mogła odejść na nowe stanowisko.tymczasem Zosia przyszła szukać jej wsparcia. Przeciążone pracą na praktykach słuchaczki, wnosiły skargi do Dyrekcji Szkoły. Sytuacja stawała się nie do zniesienia, pomoc koleżanek nie wystarczała. Hanna podjęła szybką decyzję : Zaprowadź mnie do tego twojego księdza. Ów ksiądz to Wujek, 37- letni Karol Wojtyła, który przy okazji spowiedzi, dowiedziawszy się, że Zosia jest nauczycielką, prosił ją aby zaprosiła swoje uczennice na wspólne spotkanie. Spotkania te odbywały się w mieszkaniu Zosi przy ul. św. Krzyża. Brało w nich udział kilka zaufanych uczennic Szkoły,oczywiście w absolutnej tajemnicy. U niej odbyły się pierwsze pielęgniarskie spotkania opłatkowe. Hanna i Zosia umówiły się na spotkanie z ks. Karolem. Za kilka dni zapukały do jego ubogiego mieszkania przy ul. Kanoniczej. Hanna chciała zdobyć jakąś choćby jedną parafię i chętnego do współpracy proboszcza. Jak napisała : Słuchał z tym swoim dowcipnym uśmiechem, jakby lekko drwiącym. Polecił przyjść do Kościoła Mariackiego. Za kilka dni spotkali się przed ołtarzem Chrystusa Ukrzyżowanego i we trójkę udali się do prałatówki do ks.infułata Ferdynanda Machay,a. Spotkanie Każda z tych osób ( jak potem wspominały) zapamiętała to spotkanie na zawsze, zaś efekty rozmowy, jaka tam się od- była, zaważyły na życiu nie tylko doczesnym jej uczestników. Najstarszy z nich gospodarz ks. Infułat Macha,y, orawianin, działacz patriotyczny na rzecz przyłączenia do Polski Orawy i Spisza. Urodzony w Jabłonce, teologię studiował w Budapeszcie. Jako student przyjechał po raz pierwszy do Polski i Krakowa z okazji odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego, w 500 rocznicę bitwy w 1910 r. W 1919 r. uczestniczył w poselstwie do prezydenta Stanów Zjednoczonych Wilsona, w sprawie ziem pogranicza.uhonorowny godnością Senatora przez Prezydenta II Rzeczpospolitej Ignacego Mościckiego. W roku 1924 przeniósł się do Krakowa. W roku 1937 objął probostwo parafii Najświętszego Salwatora na Zwierzyńcu, pokochał swoich parafian i tę dzielnicę. Dał tego dowody podczas okupacji, pomagał wszystkim potrzebującym, ukrywał ściganych. Jego rodzina poniosła ogromne ofiary męczeństwa podczas wojny, świadczą o tym tablice nagrobne na Salwatorskim Cmentarzu. W 1944r. mianowany przez Ks.metropolitę Sapiehę Archiprezbiterem Kościoła Mariackiego. W czasie pełnienia przez niego obowiązków proboszcza, powraca do kościoła, po konserwacji, odzyskany po wojnie Ołtarz Wita Stwosza, odnowiono również polichromię Kościoła NMP Interesantka - Hanna Chrzanowska, warszawianka, do Krakowa również przyjechała wraz z rodzicami w r.1910, kiedy jej ojciec prof. Ignacy Chrzanowski objął Katedrę Historii Literatury na UJ.W zwięzłych słowach objaśniła, że pragnie oprzeć opiekę pielęgniarską nad chorymi w domach o Kościół, stworzyć przy parafiach zespoły opiekunek pracujących pod nadzorem fachowych pielęgniarek i otoczyć bezpłatną, długoterminową opieką, najbardziej zaniedbanych i opuszczonych chorych. Miała gotowy plan, do jego realizacji b r a k o w a ł o wszystkiego : lokalu, pieniędzy, pielęgniarek, wolontariuszy. Była wiedza wypracowana latami praktyki, której teoretyczne podstawy sama stworzyła i tylko Zofia Szlendak i sama Hanna Chrzanowska. Ksiądz Infułat Ferdynand Machay. Ks. Infułat podjął natychmiastową decyzję pomocy i hojną ręką ufundował jeden etat pielęgniarski ( 1000 zł). Pracę podjęły od zaraz, zakres udzielanych świadczeń był szeroki. Oprócz wykonywanych zabiegów oraz pielęgnacji należało zadbać o warunki socjalne i bytowe podopiecznych. Należy pamiętać, że oprócz praktyk uczennic szkoły nie istniała inna forma opieki nad chorymi w domach. Zdobycie wózka inwalidzkiego, graniczyło z cudem - chorzy przenoszeni byli na noszach, krzesłach i rękach. Pierwsi pacjenci W zachowanych sprawozdaniach, pierwsze zestawienia dotyczą roku Od czerwca do końca grudnia 1957 zostało objętych stałą pielęgnacją 25 chorych z ośmiu parafii w różnych punktach miasta przez dwie opiekujące. 4 osoby umieszczono w domach opieki.na szczęście zgłosiła się chętna do pracy pielęgniarka dyplomowana - siostra Daria ze Zgromadzeni SS Duszy Chrystusowej. Punktem kontaktowym dla przekazujących sobie wiadomości o pacjentach pielęgniarek był sklepik sióstr zakonnych przy Małym Rynku. Inicjatywa szeroko zaplanowanej opieki parafialnej spotkała się z ogromną aprobatą ówczesnego acybiskupa Eugeniusza Baziaka. Na początku 1958 r. ze względów zdrowotnych odchodzi Zosia Szlendak. W lutym podejmuje pracę Alina Rumun, która staje się prawą ręką Hanny Chrzanowskiej. Ks. Infułat przeznacza część swojej jadalni na magazynek, umożliwiając organizowanie spotkań i raportów opiekunek. Tu odbywają się pierwsze szkolenia wolontariuszy. Kontynuacja tego artykułu ukaże się w kolejnych wydaniach Ad Vocem 7

8 poznajmy się Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Ludwika Rydygiera w Krakowie Kiedy na początku lipca br. jechałyśmy z koleżanką Wiolą pociągiem do Warszawy, by wesprzeć swą obecnością protestujące przed Kancelarią Premiera pielęgniarki i położne, nagle za oknem zobaczyłam ten budynek. Znany mi jest dość dobrze, bo pracuję w nim już trzynaście lat, ale wówczas w czasie wspomnianej podróży- spojrzałam nań trochę innym okiem Agnieszka Kurbiel Zbieg okoliczności organizacja w Krakowie jubileuszowego zjazdu chirurgów polskich w stulecie towarzystwa spowodował, iż Szpital otrzymał właśnie nazwę: im. Ludwika Rydygiera. Uroczyste otwarcie Szpitala nastąpiło 20 grudnia 1993 r. Dyrektorami Szpitala byli kolejno: Na niewielkim wzniesieniu stał dumnie biały, duży, z ogromną ilością okien. Ta monumentalna budowla ma piętnaście kondygnacji części wysokiej i cztery w części niskiej na 16 hektarowej powierzchni. Pomyślałam, że gdyby miał większe kominy przypominałby TITANICA okręt pasażerski w swym pierwotnym założeniu niezatapialny. To chyba trafne porównanie, bo mimo wielkich trudności, okresu burz i napotykania w swej działalności na niejedną górę lodową przetrwał, płynie dalej Nam wszystkim pozostaje mieć nadzieję, że jeszcze zachwyci swą świetnością: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Ludwika Rydygiera w Krakowie Nieustannie badając potrzeby środowiska wychodzi im naprzeciw i szuka najlepszych rozwiązań, gdyż wg. 5. STATU- TU WSS im. L.Rydygiera Podstawowym celem Zakładu jest udzielanie mieszkańcom Województwa Małopolskiego, a także innych regionów Rzeczypospolitej Polskiej, najwyższej jakości specjalistycznej opieki medycznej połączonej z edukacją zdrowotną oraz rozwojem działań z zakresu promocji zdrowia Jego powstanie zaplanowano już na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku jako alternatywną zamkniętą placówkę medyczną w Nowej Hucie obok istniejącego Szpitala im. Żeromskiego, zwanego Szpitalem A. Robocza nazwa Szpital B przyjęła się i ugruntowała tak bardzo, że do tej pory spotykamy się z tym nazewnictwem, mimo, że szpital był także krakowski a obecnie jest wojewódzki. Patronem jednostki w 1989 r. został Ludwik Rydygier w wyniku rozstrzygnięcia konkursu na nazwę Szpitala B zorganizowanego przez Gazetę Krakowską. Napłynęło wówczas wiele propozycji m.in. M.Curie Skłodowskiej, Jana Pawła II, Ludwika Rydygiera. 8 dr P. Kanas wykonuje dermatoskopię piel. E. Kuś asystuje w Gabinecie Chirurgii Dermatologicznej

9 poznajmy się pielęgniarz, 1 ratownik medyczny, 1 dietetyk, 1 rehabilitant i 4 sanitariuszki. Jednostka zatrudnia 7 lekarzy. Tzw. smarowalnia - tutaj wykonujemy wiekszośc zabiegów leczniczo - pielegnacyjnych Dr Andrzej Hydzik r. do r. Dr Krzysztof Kiciński r. do r. Dr Krzysztof Kłos r. nadal Funkcję Pielęgniarki Naczelnej (obecnie także Z-ca Dyrektora ds. Pielęgniarstwa) od początku pełni P. mgr Stanisława Prokopczak Szpital dysponuje 21 Oddziałami: Anestezjologii i Intensywnej Terapii Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Chirurgii Szczękowo Twarzowej (Kliniczny) Chorób Wewnętrznych Dermatologii Ginekologiczno Położniczy Hematologii i Chorób Wewnętrznych Kardiologii Leczenia Oparzeń i Chirurgii Plastycznej Neonatologii Neurologii i Udarów Mózgu Okulistyki Onkologii Klinicznej Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu (Kliniczny) Otolaryngologii Psychiatrii Ratunkowy Rehabilitacji Toksykologii i Chorób Środowiskowych (Kliniczny) Urazów Wielonarządowych, Ortopedii i Neuroortopedii Urologii W lecznictwie ambulatoryjnym znajdują się: Zespół Przyszpitalnych Poradni Specjalistycznych Centrum Zdrowia Psychicznego Zakład Rehabilitacji Małopolskie Centrum Rehabilitacji Ręki Szpital aktualnie zatrudnia: 197 lekarzy 47 lekarzy rezydentów 43 stażystów 521 pielęgniarek i położnych Od 1999 roku przyjęto do chwili obecnej pacjentów. W rozpoczętym tym artykułem cyklu Czym Rydygier poszczycić się może? postaram się zaprezentować Państwu poszczególne jednostki szpitalne. Tym razem będą to: -Oddział Leczenia Oparzeń i Chirurgii Plastycznej -Oddział Dermatologii. Oddział Leczenia Oparzeń i Chirurgii Plastycznej Oddział Chirurgii Plastycznej Pododdział Leczenia Oparzeń Istnieje on od roku. Ordynatorem od samego początku jest dr n. med. Kazimierz Cieślik, Pielęgniarką Oddziałową - Beata Śpiewak (od 2005 r. a poprzednio funkcję tę pełniła Maria Figura). W oddziale chirurgii plastycznej pracuje 13 pielęgniarek, 3 sanitariuszki i 1 dietetyczka, natomiast w pododdziale leczenia oparzeń zatrudnionych jest 21 pielęgniarek w tym 3 instrumentariuszki, 1 Oddział dysponuje 28 łóżkami (w tym 20 - O. Chir. Plast.) Personel stale podnosi kwalifikacje zawodowe (dotychczas w P.L.O 2 osoby uzyskały specjalizację w zakresie pielęgniarstwa chirurgicznego, 1 pielęgniarka ukończyła kurs kwalifikacyjny z intensywnej terapii, 8 pielęgniarek ma pomyślnie ukończony kurs specjalistyczny w zakresie leczenia ran i oparzeń, 1 pielęgniarka jest po kursie kwalifikacyjnym z pielęgniarstwa operacyjnego. Oddział Chirurgii Plastycznej zajmuje się leczeniem: wad rozwojowych (zniekształcenia małżowin usznych, rozszczep warg i podniebienia, palcozrosty, ginekomastie) stanów przednowotworowych i nowotworów znamion barwnikowych naczyniaków blizn pourazowych, pooparzeniowych, pooperacyjnych zniekształceń i blizn owrzodzeń i odleżyn olbrzymich, nawrotowych przepuklin brzusznych Gabinet fototerapii Oddział Chirurgii Plastycznej wykonuje także zabiegi estetyczne: korekcja nosa, uszu zabiegi korekcyjne piersi (powiększanie, podwieszanie, rekonstrukcje) usuwanie nadmiaru tkanki tłuszczowej metodami tradycyjnymi i za pomocą odsysania usuwanie zmarszczek twarzy, szyi, powiek usuwanie tatuaży 9

10 Pododdział Leczenia Oparzeń to jedyny ośrodek specjalistyczny na całe województwo małopolskie i południowo wschodnią Polskę. Posiada osiem samodzielnych stanowisk wyposażonych w najnowocześniejszą aparaturę do intensywnej terapii. Jako jedyny w Polsce posiada wysokospecjalistyczne łóżka (np. Effica z materacem zmiennociśnieniowym, z wagą, z panelem sterowniczym umożliwiającym zmianę pozycji, oklepywanie czy też wibrowanie pacjenta w obrębie klatki piersiowej), specjalistyczny sprzęt do przeszczepiania skóry pacjentom oparzonym (np. dermatomy - 5 szt.) Pododdział Leczenia Oparzeń ma w swej strukturze Blok Operacyjny, by chory miał do niego bezpośredni dostęp. Każda sala, do której wchodzi się przez śluzę jest salą izolacyjną, z osobnym węzłem sanitarnym, z klimatyzacją, gdzie można regulować temperaturę powietrza. Jest doskonale przystosowana do leczenia i pielęgnacji chorego wymagającego intensywnej terapii. W oddziale leczy się ok. 160 pacjentów rocznie ciężko poparzonych, z wypadków, pożarów, ofiar kataklizmów, często osób bezdomnych. O profesjonalizmie personelu i prawdziwym oddaniu swej pracy niech świadczą słowa wdzięcznych pacjentów widniejące na stronach kroniki oddziału: ( ) Jest 14 lutego 2005 r., trzecia nad ranem. Leżę od początku stycznia w Krakowie w Szpitalu im. Rydygiera na Oddziale Leczenia Oparzeń i Chirurgii Plastycznej. Od tygodnia czuję się świetnie, chodzę swobodnie sam. To najpiękniejszy okres w moim życiu. W tym czasie cały personel oddziału dopingował mnie i niesłychanie profesjonalnie i szybko doprowadził mnie do tego, że wkrótce będę w domu. Gehenna się kończy. Życie jest piękne! (...)Po kilkudniowej przerwie wracam do normalnego życia. Opuszczam zaraz, jak to któryś z Was określił, terrarium, w którym byłem przez ostatnie dwa miesiące. Chciałem podziękować Wam z całego serca.. ( ) Wyniki całego zespołu Oddziału Oparzeń zostały przez Was wsparte w najlepszy z możliwych sposobów ( ) Poznałem miejsce, gdzie tak wielu ludzi wykonuje tak pięknie tak niesamowicie ciężką i odpowiedzialną pracę. Przeżyłem szok widząc starania Lekarzy, Pań i Panów Pielęgniarzy, Ratowników oraz Sanitariuszek zmierzających do wyleczenia ludzi. To naprawdę ciężka praca. I taka odpowiedzialność.( ) Oddział Dermatologii Historia powstania Oddziału : 1988 r. powołano Ordynatora (dr n. med. Elżbieta Budzanowska) i Pielęgniarkę Oddziałową (piel. dypl. Edyta Bardak) r. uruchomiono Gabinet Chirurgii Dermatologicznej. Do dzisiaj prowadzi go dr med. Piotr Kanas. Asystuje piel. dypl. Ewa Kuś r. uroczyste otwarcie Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego. Dermatologia jest jednym z pierwszych uruchamianych oddziałów (obok Rehabilitacji, Hematologii i Interny z Chemioterapią) r. przyjęto pierwszego pacjenta (jednocześnie drugi pacjent w Szpitalu) Uroczyste otwarcie oddziału: r. Funkcję p.o. Ordynatora oddziału sprawuje lek. med. Elżbieta Zięba, Pielęgniarką Koordynującą jest piel. dypl. Wioletta Frączek pielęgniarka koordynująca W. Frączek podczas pracy poznajmy się Zatrudnionych jest 3 lekarzy ze specjalnością II stopnia oraz 12 pielęgniarek, 2 sanitariuszki, 1 sekretarka i 1 technik fizjoterapii, którzy stanowią profesjonalny, doświadczony zespół stale podnoszący swe kwalifikacje zawodowe. Liczba łóżek na oddziale: 18, sale są 3 łóżkowe. Oddział wyposażony jest w indywidualne kabiny, gdzie wykonywane są zabiegi leczniczo - pielęgnacyjne. W salach zainstalowana jest telewizja kablowa. Żywienie pacjentów oraz utrzymanie czystości i higieny zapewniają profesjonalne firmy. W obrębie Oddziału istnieje Gabinet Fototerapii. Leczymy różnego rodzaju choroby skóry, wspomagająco stosujemy fototerapię lampą Psorilux. Oddział posiada także: Poradnię Dermatologiczną (do dyspozycji pacjentów aparat do mrożenia zmian skórnych ciekłym azotem) Gabinet Chirurgii Dermatologicznej, mieszczące się w budynku Poradnie Przyszpitalne. Oferujemy usługi z zakresu chirurgii dermatologicznej : Chirurgiczne leczenie nowotworów skóry i stanów przednowotworowych Usuwanie znamion barwnikowych jako profilaktyka czerniaka - wykonujemy cyfrową dermatoskopię zmian barwnikowych skóry Usuwanie innych zmian skóry ze wskazań lekarskich Zapewniamy badanie histopatologiczne każdej usuniętej zmiany chorobowej 10

11 rozmaitości Działania reformatorskie w pielęgniarstwie konieczne czy zasadne? Pielęgniarstwo w jego najstarszych formach jest tak stare jak ludzkość. Rozwój nauk medycznych spowodował, że stworzenie zawodu pielęgniarki stało się koniecznością. Pionierką nowoczesnego pielęgniarstwa i szkolnictwa pielęgniarskiego w XIX wieku była Florencja Nightingale. Ona pierwsza stwierdziła, że pielęgniarstwem muszą zajmować się osoby odpowiednio wyszkolone oraz, że pielęgniarstwo to zawód, do którego należy przygotować się zarówno pod względem teoretycznym i praktycznym. Dzięki jej staraniom w 1860 roku została otwarta w Londynie pierwsza szkoła pielęgniarstwa. Bernadetta Brudecka Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie Oddział w Krakowie Klinika Nowotworów Głowy i Szyi Pielęgniarstwo w Polsce przechodziło podobne koleje losu jak w innych krajach. W 1895 roku we Lwowie zorganizowano kursy dla pielęgniarek. Pierwszą placówką szkolącą pielęgniarki była dwuletnia Zawodowa Szkoła Pielęgniarstwa Stowarzyszenia PP Ekonomek św. Wincentego a Paulo w Krakowie. Została ona otwarta w 1911 roku. Szkoła ta odegrała dużą rolę w historii świeckiego pielęgniarstwa w Polsce. Od tej pory do chwili obecnej system kształcenia pielęgniarek ulegał zmianom. Obecnie kształcenie to odbywa się na poziomie akademickim. Ukończenie studiów nigdy nie zwalnia żadnej pielęgniarki od kształcenia podyplomowego i samokształcenia. Każda forma rozwoju zawodowego jest cenna. Studia oraz kształcenie podyplomowe nie umniejszają roli szkoleń wewnętrznych i samokształcenia (3). Poszerzanie wiedzy jest nieodłącznym elementem profesjonalizmu. Profesjonalizm nie jest dany nikomu. Trzeba go wypracować codziennym kompetentnym działaniem, postawą, zachowaniem właściwych relacji z członkami zespołu terapeutycznego, pacjentami oraz wszystkimi, z którymi spotykamy się zarówno w otoczeniu wewnętrznym jak również zewnętrznym. Każdy dzień jest okazją, aby 11

12 doskonalić profesjonalizm. Doskonalimy go zarówno przez nie pozwalanie sobie na trwanie w niewiedzy, jak również przez podnoszenie jakości udzielanych świadczeń. Profesjonalizm to również odrębność i niezależność zawodowa. Ustawowo dana samodzielność zobowiązuje do ponoszenia odpowiedzialności za opiekę nad pacjentem w przypisanym zakresie podczas udzielania świadczeń pielęgnacyjnych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych. Od pielęgniarki, jako osoby pozostającej z nim w kontakcie, oczekuje wiarygodnej informacji i profesjonalnego działania. Pacjenta należy zawsze traktować jako podmiot naszej pracy. Każdego chorego powinniśmy objąć opieką holistyczną, inaczej mówiąc całościową obejmującą jego wszystkie potrzeby: biologiczne, psychiczne i społeczne. Każda pielęgniarka powinna charakteryzować się empatią, czyli umiejętnością wczuwania się w sytuację pacjenta. Wymaga to posiadania rzetelnej wiedzy zgodnej z rozwojem i specjalizacją medycyny. Poza tym samodzielność w podejmowaniu decyzji w zakresie swoich kompetencji, zdolności perspektywicznego myślenia oraz umiejętności pracy w zespole terapeutycznym. Nieumiejętność pracy zespołowej utrudnia poprawne wykonanie zadań pielęgniarskich i osiągnięcie celu, jakim jest wysokiej jakości opieka nad pacjentem. Według Anny Koper (2) najbardziej twórcza pielęgniarka niewiele zdziała, jeśli nie potrafi pracować w zespole. Nowoczesne organizacje nie potrzebują samotnych bohaterów(4); bazują głównie na zespołach, które są sprawczym czynnikiem udanych wdrożeń, forum wymiany informacji i pobudzania kreatywności. Praca zespołowa, wzajemne zaufanie i dzielenie się informacjami zastępuje sztywne struktury i rywalizację, a także pozwala na usprawnienie zarządzania. Wyniki badań prowadzonych przez Sierpińską (4) i innych dowodzą, że praca zespołowa pielęgniarek ma pozytywny wpływ na integrację grupy i przyczynia się do rozwoju współczesnego pielęgniarstwa. Praca zespołowa w placówkach opieki zdrowotnej jest celowo podjętym działaniem, które otwiera nowe perspektywy, zarówno dla personelu placówek medycznych, jak również dla pacjentów. Prawidłowe relacje międzyludzkie wpływają na poprawę opieki. Stworzenie dobrego zespołu, w którym ludzie chcą ze sobą pracować, rozumieją się wzajemnie, tworzą przyjazną atmosferę, jest długotrwałym procesem. Zależy to przede wszystkim od doboru ludzi i prawidłowo przygotowanego kierownika. Należy podkreślić, że pielęgniarka podejmująca się przewodzenia zespołowi nie przestaje być 12 rozmaitości pielęgniarką. W dalszym ciągu realizuje obowiązki wynikające ze specyfiki wykonywanego zawodu. Coraz istotniejsza staje się rola pielęgniarki jako promotora i edukatora zdrowia. Zdrowie pacjentów w znacznym stopniu rzutuje na zdrowie całego społeczeństwa. Tym bardziej, ze coraz częściej wydatki na ochronę zdrowia silnie i bezpośrednio wpływają na budżety domowe. Ponadto wzrasta świadomość konieczności zachowania dobrego stanu zdrowia ze względu na dłuższe zachowanie aktywności zawodowej, jak również chęć dłuższego życia w jak najlepszej kondycji fizycznej i psychicznej. Nowoczesna pielęgniarka to osoba umiejąca połączyć profesjonalną pracę z pacjentem z pełną identyfikacją z wykonywanym zawodem. Jak pisze Pacuszka (3) tylko pełna identyfikacja z wykonywanym zawodem pozwala na dobre wybory, eliminuje zachowania sprzeczne z jego ideą. Musimy mieć głęboką świadomość faktu, że każda niekompetencja uderza bezpośrednio w człowieka i jego dobro. Utożsamianie się z zawodem jest możliwe, gdy dobrze rozumiemy jego cele i są one również naszymi indywidualnymi celami. Oznacza to zaangażowanie w życie zawodowe pielęgniarek, a więc zainteresowanie pracami samorządu i udział w nich. Aktywne działanie na rzecz środowiska pozwala wpłynąć na kondycję zawodu. Należy również podkreślić, że bardzo istotną sprawą jest samodzielność zawodowa, którą można zdefiniować jako możliwość indywidualnego wykonania świadczenia zgodnie z kompetencjami i aktualnie obowiązującymi przepisami. Nieodzownie łączy się to z ponoszeniem konsekwencji działań, decyzji, jak również zaniechań i zaniedbań ze strony udzielającego świadczenia zdrowotne. O jakości udzielanych świadczeń decydują kwalifikacje i umiejętności pracowników. Profesjonalna usługa medyczna to nic innego jak wykonanie zadania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, przepisami prawnymi, obowiązującymi standardami postępowania i procedurami medycznymi. Standardy wchodzą w zakres profesjonalnej opieki. Są podstawą do oszacowania zapotrzebowania na opiekę pielęgniarską oraz pomagają określić wyposażenie stanowisk pracy. Prawidłowo opracowane standardy przede wszystkim umożliwiają podmiotowe traktowanie pacjenta. Przyczyniają się do opracowania nowych metod pracy, umożliwiają dokonania prawidłowej oceny jakości opieki pielęgniarskiej. Mobilizują personel do podnoszenia kwalifika-

13 rozmaitości cji. Standardów nie wystarczy wdrożyć. Ich przydatność i skuteczność należy systematycznie sprawdzać i oceniać. Należy podkreślić, że w obecnym systemie opieki zdrowotnej pacjent został przesunięty na wyższy poziom i zyskał pozycję klienta. Profesjonalna usługa klienta nic nie kosztuje, a nakłady jakich wymaga są w większości niematerialne np.: dostosowanie świadczonych usług do aktualnie istniejącego rynku medycznego, delegowanie uprawnień do kadry zajmującej się obsługą klienta, czy uporządkowania struktury organizacyjnej. Obsługi klienta nie da się poprawić z dnia na dzień. Źle funkcjonująca obsługa klienta destrukcyjnie wpływa na funkcjonowanie placówki opieki zdrowotnej. Wielu ekspertów zajmujących się profesjonalną obsługą klientów twierdzi, że nie ma trudnych klientów. Są tylko źle obsłużeni przez słabo wyszkolony i zmotywowany personel. Jak twierdzi Ziglar (6) po to, aby poradzić sobie z osobami zirytowanymi, należy zawsze pamiętać, że: Nikt nie dobierze ci się do skóry i nie urazi cię, jeśli mu na to nie pozwolisz, a więc: wysłuchaj tych osób spokojnie- pozwól wygasnąć ich wzburzeniu bądź cierpliwy bądź taktowny wczuwaj się w rozmówców uznaj ich wartości odpowiedź artykułuj powoli, dokładnie i spokojnie nigdy nie zezwalaj klientom na to, by cię zdominowali Warunki w jakich przyszło nam pracować oraz sytuacja w kraju pokazują, że w placówkach ochrony zdrowia trudnych klientów wcale nie jest mało. Dlatego ważne jest, aby personel tych placówek nigdy o tym nie zapominał i posiadał wiedzę o pragnieniach, potrzebach i oczekiwaniach klienta. Wszystkie te informacje niezbędne są do zaspokojenia potrzeb klienta i podnoszenia jego oczekiwań. Gdy placówka zaspokaja potrzeby i podnosi oczekiwania klienta powiększa swą przewagę nad konkurencją. Należy pamiętać, że do oczekiwań klienta należy podchodzić bardzo ostrożnie, by nie rozczarować go w przypadku obietnic nie mających pokrycia w rzeczywistości. W dobie konkurencji nie wystarczy tylko interesować się klientem. Orientacja na klienta musi być zgodna ze strategią firmy, kształtowanych i wykorzystanych w niej kwalifikacji, umiejętności przywódczych menedżerów oraz motywacji pracowników (1). Placówka ochrony zdrowia oferuje usługi w odpowiedzi na potrzeby klienta. Od tego, w jakim stopniu oferta zaspokaja potrzeby, zależą jej przychody. Czynniki te mają bezpośredni wpływ na pobory pracowników. Zaspokojenie potrzeb klienta na odpowiednim poziomie nie upoważnia firmy do trwania w bezruchu i poleganiu na status quo, gdyż łatwo może być pokonana przez konkurencję, która dziś jest bardziej dynamiczna niż kiedykolwiek. Szefowie przedsiębiorstwa, które dziś odnosi sukcesy, nie powinni zapominać, że gdzieś w pobliżu lub na odległym zakątku globu jakiś konkurent planuje zawładnięcie jego pozycją. Poza prawidłową obsługą klienta istotnym czynnikiem jest prawidłowe gospodarowanie czasem. Polski prekursor nauki organizacji i zarządzania Piotr Drzewiecki (1937/38) powiedział: Należy pamiętać, iż oszczędność czasu jest udziałem bogatych narodów, gdy oszczędność materiałów jest cechą ubogich. Oszczędność materiałów nie zwiększa bowiem jego ilości, gdy oszczędność czasu zwiększa produkcję wszelkich dóbr (5). W placówkach ochrony zdrowia do tej pory oszczędza się przede wszystkim materiały. Nic bardziej błędnego. Działania te nie przynoszą oczekiwanych korzyści, czyli zwiększonej ilości usług medycznych (wartości dodanej). Jak pokazują dotychczasowe doświadczenia często generują straty przede wszystkim w zakresie finansowym. Źle pojęta oszczędność prowadzi również do uszczerbku na zdrowiu, a nawet na trwałym kalectwie u pacjentów. Działania te powodują zachwianie pozycji placówek na rynku usług medycznych. Jeżeli chodzi o oszczędność czasu, to problem ten został niedawno dostrzeżony i to nie we wszystkich placówkach ochrony zdrowia. A to właśnie oszczędność czasu jest kluczową sprawą i powinno być przedmiotem zainteresowania przede wszystkim kierownictwa oraz wszystkich pracowników sektora usług medycznych. Działanie to można łatwo wykonać poprzez eliminację nieuzasadnionych hospitalizacji, zastosowanie szybkiej diagnostyki oraz wdrożenia szybkiego leczenia. Oszczędzając czas możemy świadczyć większą ilość usług medycznych, co niejednokrotnie przełoży się na większą liczbę pozyskiwanych klientów. Poprzez to zwiększają się przychody placówki za świadczone usługi. A przecież w obecnym, zreformowanym systemie ochrony zdrowia właśnie o to chodzi. Kończąc rozważania o konieczności zmian w pielęgniarstwie należy podkreślić, że w XXI wieku pielęgniarka przede wszystkim musi być odpowiednio wyszkolona. Powinna wykazywać profesjonalizm w działaniu, umiejętność pracy w zespole. Samodzielność zawodowa pozostawia pielęgniarce wolną rękę podczas świadczenia usług medycznych w zakresie swoich kompetencji. Jednak nie może ona zapominać, że za nieprawidłowe wykonanie lub zaniechanie swoich obowiązków ponosi odpowiedzialność: zawodową, karną i moralną. Zawsze należy pamiętać, o zmianie pozycji pacjenta na korzyść klienta oraz, że na sąsiednim globie działa konkurencja, której nigdy nie należy bagatelizować. Literatura: 1. Coates Ch., Menedżer wszechstronny. Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków Koper A., Pielęgniarka oddziałowa w nowoczesnym szpitalu. Magazyn Pielęgniarki i Położnej Nr 4, Pacuszka M., Nadzieja w profesjonaliźmie. Magazyn Pielęgniarki i Położnej Nr 6, Sierpińska L., Czy praca zespołowa w opiece nad chorym jest szansą dla rozwoju pielęgniarstwa? Kongres Pielęgniarek Polskich. Busko Zdrój Supernat J., Zarządzanie Strategiczne. Kolonia Limited, Wrocław Ziglar Z., Sztuka profesjonalnej sprzedaży. Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa

14 Życie jest ulotne jak dmuchawiec na wietrze rozmaitości i etyka będzie stawiała przed nami pytanie o legalizację eutanazji Nie chcę aby bieda w służbie zdrowia była przyczyną eutanazji. Niepokój mój budzi sondaż portali internetowych, gdzie na pytanie czy jesteś za legalizacją eutanazji w Polsce 53,5% odarło tak. Eutanazja Etyka w pracy pielęgniarki pełni szczególną rolę. Etyka - obyczaj to nazwa dyscypliny filozoficznej zajmującej się analizą wartości moralnych. W pracy i życiu kierujemy się normami moralnymi. Moralność to inaczej moralna wartość człowieka. Ewa Doeringer Normy moralne są nakazami lub zakazami odnoszącymi się do ludzkich zachowań i postępowania. Jako przewodniki i kierunkowskazy tych zachowań znajdują szeroką aprobatę i akceptację społeczną. Ocena zachowania i postępowania powstaje w każdym z nas jako głos naszego sumienia. Ważną jest nasza postawa w codziennej pracy. Pacjent obserwuje nas nieustannie. W dzisiejszych czasach uległ system wartości, natomiast nie powinien ulec dewaluacji humanitarny stosunek do człowieka chorego, niejednokrotnie bezradnego. Wrażliwość, odpowiedzialność, zrozumienie, cierpliwość i empatia to cechy które towarzyszą nam w codziennej pracy. Zastanawiamy się nad sensem życia, a szczególnie gdy na co dzień mamy kontakt ze śmiercią. Moje rozważania zacznę od słowa eutanazja to słowo o greckim pochodzeniu a jego grecki odpowiednik znaczy tyle, co dobra śmierć. Zastanawiam się, czy śmierć może być dobra lub zła? Śmierć dla mnie ma jednoznaczny wymiar. Eutanazja czyli pozbawienie życia człowieka. Bioetycy dzielą eutanazję na: personalną, gdy prosi chory lub rodzina, legalną, gdy o śmierci decyduje prawodawstwo danego państwa lub toleruje tego rodzaju postępowanie, Sposoby eutanazji: aktywna sztuczne przyspieszenie śmierci osoby chorej lub w podeszłym wieku, pasywna zaniechanie dalszego leczenia w beznadziejnych przypadkach, Eutanazja rodzi konflikt wartości pomiędzy godną śmiercią a życiem jako największą wartością samą w sobie. Budzą się w nas skrajne postawy. Argument świecki sprowadza się do zakazu bezwzględnego zabijania. Nigdy nie zabijaj - argument moralny w wersji religijnej potępia eutanazję. Papież Jan Paweł II w Evangelium Vitae przypomina, że przez eutanazje w ścisłym i właściwym sensie należy rozumieć czyn lub zaniedbanie które ze swej natury lub w intencji działającego powoduje śmierć w celu usunięcia wszelkiego cierpienia. Eutanazja stanowi jeszcze jeden przejaw cywilizacji śmierci, która zawładnęła światem zamykającym się na wiarę w Boga. Moralność i etyka znalazły się w defensywie. Podejmowane są działania aby zostały wyparte z codziennego życia. W polce mamy ujemny przyrost naturalny, starzejące się społeczeństwo. Będą powstawać liczne domy opieki społecznej, oddziały długoterminowej opieki, hospicja będą przepełnione. My też się starzejemy. Średnia wieku pielęgniarek pracujących zawodowo w małopolscy to 46 lat. Moralność Rozpoczyna się migracja pielęgniarek i położnych do pracy za granicą. Wkrótce pokonamy bariery językowe, pielęgniarki będą masowo wyjeżdżać do krajów, gdzie eutanazja jest legalna całkowicie, lub częściowo. Zatem w perspektywie zmian cywilizacyjnych eutanazja będzie problemem medycznym, prawnym i etycznym. Czy pozostanie tylko w sferze przekonań osobistych, systemie wartości osoby, przed którą zostanie postawiony problem. Przedłużać życie, pomagać? Czy skracać cierpienie? Te pytania dołączą do pytań, odwiecznie zadawanych sobie przez ludzi Skąd przychodzę, dokąd idę, ile mam czasu? Czesław Niemen śpiewał przez kilka dziesięcioleci Dziwny jest ten świat, lecz ludzi dobrej woli jest więcej. 14

15 rozmaitości Sukcesy i porażki w pielęgniarskiej opiece długoterminowej Pielęgniarska opieka długoterminowa przeznaczona dla obłożnie i przewlekle chorych w domu została wprowadzona przez Narodowy Fundusz Zdrowia do świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych. Była to bardzo trafna decyzja, ponieważ nasze społeczeństwo się starzeje, i liczba takich chorych wzrasta bardzo szybko. Rodzina, która ma takiego chorego i pragnie opiekować się nim w domu sama, nie podoła temu wyzwaniu bez pomocy pielęgniarki opieki długoterminowej. Dorota Błoniarczyk Maria Skołuba Pielęgniarską opieką długoterminową obejmowani są chorzy w stanie wegetatywnym (apalicznym), z przewlekłymi ranami, odleżynami, przetokami w stanach bardzo ciężkich, z ogromnymi deficytami w samoopiece. Bardzo wiele rodzin opiekuje się swoimi bliskimi w domu, pomimo tak ciężkiego ich stanu zdrowia. Pozostawienie chorego w jego własnym domu i otoczenie go opieką przez najbliższych, do końca jego życia rodzi wiele korzyści humanitarnych, zapewnia poczucie bezpieczeństwa choremu. Daje również korzyści ekonomiczne. Opieka domowa finansowana przez NFZ jest dwukrotnie tańsza niż opieka stacjonarna, a w przypadku opieki stacjonarnej nad chorym w stanie wegetatywnym tańsza pięciokrotnie. Małopolska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych przygotowała koleżanki do sprawowania opieki długoterminowej organizując kilka edycji kursu kwalifikacyjnego z pielęgniarstwa w opiece długoterminowej. Koleżanki przystąpiły do konkursu ofert w NFZ zakładając własne niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej, indywidualne praktyki pielęgniarskie lub grupowe praktyki pielęgniarskie i ten konkurs wygrały podpisały umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie pielęgniarskiej opieki długoterminowej. Był to ogromny sukces. NFZ nie przewidział,, że tyle podmiotów pielęgniarskich przystąpi do konkursu ofert,chcąc utrzymać wszystkie podmioty na rynku NFZ zmniejszył wartość kontraktów dla poszczególnych podmiotów. Ta sytuacja spowodowała kłopoty finansowe dla koleżanek. Podjęte rozmowy w roku 2006 z Dyrektorem Małopolskiego Oddziału NFZ przez Pana Przewodniczącego i zespół negocjacyjny dały pozytywne rezultaty dopiero w lipcu 2007r.Przekonanie władz NFZ, że warto wspierać podmioty pielęgniarskie w ich trudnej pracy myślę,że przyniesie obopólne korzyści. Wielką porażką było podanie cen dampingowych jednostek rozliczeniowych w składanych ofertach przez niektóre podmioty przystępujące do konkursu ofert, bardzo przykre, że były to również nasze koleżanki. Barak wzajemnej współpracy, brak informacji, duża zupełnie niepotrzebna rywalizacja to również porażki. Musimy pamiętać, że nie ma konkurencji co do ilości pacjentów, każdy zakład ma kolejkę oczekujących na objęcie opieką, natomiast będzie brakować pielęgniarek, które zechcą tą niezwykle ciężką pracę wykonywać. NFZ zaleca pielęgniarce opieki długoterminowej działanie na obszarze o promieniu średnio do 30 km od miejsca położenia jej zakładu co w praktyce daje nieraz 60 km plus noszenie torby z pełnym wyposażeniem ważącej około 15 kg to ogromny wysiłek fizyczny jaki trzeba codziennie pokonywać. Warunki pracy przy chorym w domu są zazwyczaj bardzo ciężkie z uwagi na duże zaniedbania higieniczne i architektoniczne oraz problemy zdrowotne chorych na które często nie można znaleźć rozwiązań w literaturze fachowej. Zapotrzebowanie społeczne na pielęgniarską opiekę długoterminową ciągle wzrasta,a jej rozwój będzie w dużym stopniu zależał od naszej skutecznej, wzajemnej współpracy, wymiany doświadczeń, wspólnych rozmów z NFZ wszystkich koleżanek pracujących w tej dziedzinie Działania takie powinny przynieść korzyści dla chorego i jego rodziny, gdyż otrzymają szybką, fachową opiekę, która jest tańsza dla całego społeczeństwa oraz dla nas pielęgniarek dobrze zorganizowaną i właściwie wynagradzaną pracę. Zachęcam koleżanki do współpracy. 15

16 Specyfika opieki pielęgniarskiej nad dzieckiem po cięzkim urazie czaszkowo-mózgowym zawodowo Zespół Pielęgniarski Odddziału Neurochirurgii Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego Kraków Prokocim. Edyta Wolska DAI, wcześniej określane jako pierwotne uszkodzenie pnia mózgu dzieli się na trzy okresy: 1. stan głębokich zaburzeń świadomości i w zależności od poziomu uszkodzenia: zespół górny (śródmózgowie burza wegetatywna) i zespół dolny śpiączka z wygaszeniem wszystkich czynności nerwowych śmierć mózgu. 2. okres przejściowy utrzymanie się zaburzeń wegetatywnych, naprzemiennie ze śladami świadomości okres minimalnej świadomości trwa od kilkuastu dni do 3 miesięcy. Niestety zdarza się, że okres ten pozostaje trwale i przechodzi w przetrwały stan wegetatywny, określony często w piśmiennictwie jako gorzej niż śmierć trwający w zależności od pielęgnacji od miesięcy do wielu lat. 3. okres zdrowienia postępujący stan poprawy stanu świadomości do wyzdrowienia pełnego kontaktu z otoczeniem, często jednak z powodu następstw urazu z niedowładami, brakiem samodzielności ruchowej i koniecznością pomocy w czynnościach życiowych. Wszystkie etapy wiążą się z intensywną opieką i obserwacją nieprzytomnego pacjenta. Zadaniem zespołu pielęgniarskiego jest szeroko pojęta opieka nad dzieckiem po ciężkim urazie czaszkowo- -mózgowym oraz współpraca z całym personelem oddziału. Należy podkreślić rolę sanitariuszek salowych, które często jako pierwsze obserwują zmiany w stanie dziecka o dziecko się uśmiechnęło. Te osoby wykonujące najmniej wdzięczną pracę na oddziale są często najlepszymi obserwatorami, bardziej niż zajęte czynnościami medycznymi pięlegniarki i lekarze. Stworzenie wielodyscyplinarnego, zgranego teamu pozwala na holistyczne podejście do leczenia małego pacjenta po urazie. Działania pielęgniarskie nie sprowadzają się jedynie do spełniania potrzeb biologicznych chorego. Niemniej ważny 16 jest aspekt psychospołeczny, co w dużym stopniu oznacza utrzymywanie dobrych relacji z opiekunami chorego dziecka. Wzajemnie dobre nastawienie, miła atmosfera skutkuje czynnym udziałem rodziców w pielęgnacji i rehabilitacji dziecka, a personelowi znacznie ułatwia pracę. Stan nieprzytomności powoduje zagrożenie życia i zaburzenia podstawowych czynności organizmu. Chory nieprzytomny potrzebuje więc wielospecjalistycznej intensywnej opieki, nadzoru i terapii.wymaga to nieustannej kontroli funkcjonowania układów ważnych dla utrzymania życia: oddechowego, krążenia, nerwowego. W procesie leczenia pacjenta po urazie czaszkowo-mózgowym napotykamy na wiele problemów podczas jego pielęgnacji. 1. Problemy te związane są przede wszystkim z zagrożeniem niedrożności dróg oddechowych, dlatego najważniejsze jest zapewnienie ich drożności. Chorego nieprzytomnego oddychającego samoistnie układa się w pozycji bocznej ustalonej. Najpewniejszą metodą utrzymania drożności jest odizolowanie dróg oddechowych od przewodu pokarmowego przez intubację dotchawiczą. Zabieg ten ułatwia usuwanie wydzieliny i śluzu z jamy ustnej i gardła oraz z tchawicy i oskrzeli za pomocą urządzenia ssącego. Toaleta dróg oddechowych u nieprzytomnego pacjenta jest niezbędna, gdyż naturalne samooczyszczanie dróg oddechowych jest upośledzone, a odruchy kaszlu osłabione. Czynności te uzupełnione są przez: inhalacje z użyciem środków upłynniających wydzielinę, rozszerzających oskrzela, oklepywanie klatki piersiowej oraz odpowiednie ułożenie. 2.Istotnym elementem jest zapewnienie prawidłowej wentylacji płuc (zastosowanie oddechu sztucznego, gdy pacjent nie oddycha samiostnie) ze względu na zaburzenia oddychania, jakie mogą występować w tym okresie. 3.Specyficznym problemem jest karmienie chorego i zapobieganie odwodnieniu. W początkowym okresie po urazie pacjentowi nieprzytomnemu nie można podawać płynów i pokarmów doustnie ze względu na upośledzenie fizjologicznego odruchu połykania. Karmienie odbywa się za pomocą sondy żołądkowej wprowadzonej przez nos lub sondy jelitowej. 4. Problemy pojawiają się w związku z wydalanie produktów przemiany materii. U pacjentów nieprzytomnych często występują zaparcia, i aby wspomóc prawidłowe oczyszczanie organizmu stosowane są wlewki i czopki. Bardzo ważna jest tu toaleta chorego nieprzytomnego, dbanie o czystość ciała i bielizny chorego. 5.U chorego w ciężkim stanie po urazie często występują zaburzenia termoregulacji, dlatego bardzo ważne jest zapewnienie i utrzymanie optymalnej temperatury ciała oraz kontrola poprzez systematyczne pomiary ciepłoty ciała. 6. Objawy uszkodzenia układu nerwowego, głównie brak ruchów czynnych spowodowanych niedowładem, zaburze-

17 zawodowo nia czucia oraz wygórowane napięcie mięśniowe powodują, że pacjent nie jest w stanie samodzielnie się poruszać. Niemożność zmiany pozycji, brak ruchu sprzyja powstawaniu odleżyn. Można temu zapobiec układając pacjenta na materacu przeciwodleżynowym i często zmieniać jego ułożenie, a także stosując środki przeciwodleżynowe, oklepywanie i masowanie miejsc szczególnie narażonych na ucisk. 7.Celem pielęgnacji i rehabilitacji chorego po urazie jest również zapobieganie przykurczom, zesztywnieniom stawów i zanikom mięśniowym. Ważna rolę spełnia tu rehabilitacja prowadzona przy łóżku pacjenta. Stosowanie ćwiczeń biernych, częste zmiany pozycji, toaleta dróg oddechowych oraz masaż stymuluje pacjenta do odpowiedzi na bodźce zewnętrzne. 8. Ze względu na całkowitą niesamodzielność chorego dziecka istotne jest dla jego komfortu dbanie o higienę osobstą. Konieczna jest więc codzienna toaleta całego ciała oraz jamy ustnej. 9. U pacjenta po urazie czaszkowo- -mózgowym obserwuje się silne pobudzenie ruchowe oraz drgawki, dlatego należy ochraniać pacjenta przed kolejnymi urazami, zabezpieczyć go przed wypadnięciem z łóżka oraz przed uderzeniami o metalowe części łóżka. Dopiero całościowe spojrzenie na leczenie i opiekę nad chorym dzieckiem po urazie stwarza szansę na poprawę stanu zdrowia, a personelowi pozwala osiągnąć satysfakcję z wykonywanej z oddaniem pracy. Chciałabym zwrócić uwagę na jeszcze jedno, bardzo istotne zagadnienie, a mianowicie na kontekst psychologiczny towarzyszący hospitalizacji chorego dziecka. Chory nieprzytomny, mino zaburzonej, niepełnej odpowiedzi reaguje na sygnały z otoczenia. Trudno jednak jednoznacznie określić zakres percepcji. Ale naczelną zasadą w podejściu do nieprzytomnego pacjenta jest to, że odnosimy się do niego jak do osoby świadomej. Nie wolno zapominać, że każdy człowiek powinien być traktowany z godnością i szacunkiem, a nasza praca daje nam okazję do tego, aby każdmu ten szacunek okazać. Mówimy do pacjenta nieprzytomnego, uprzedzamy go o podejmowanych przez nas czynnościach, jak gdyby był on uczestnikiem rozmowy. W czasie, gdy pacjent zaczyna coraz bardziej reagować na bodźce z zewnątrz, spełnia proste polecenia, ważne jest aby dostarczać mu jak najwięcej różnorodnych bodźców, zmieniać otoczenia, np. wychodzić z sali chorych. Znakomity wpływ na samopoczucie chorego dziecka mają krótkie pobyty w domu. Jeśli nie ma przeciwwskazań lekarskich zalecane są częste wizyty dziecka w domu. Dziecko po ciężkim urazie mózgu ma również zaburzenia pamięci, dlatego też stymujuje się go do przypominania sobie różnych nazw przedmiotów, osób, ich imion, poprzez pokazywanie obrazków, czytanie ulubionych sprzed urazu bajek, przywiezienie dziecku ukochanych zabawek. I muzyka...uspokaja, relaksuje, skupia uwagę, stwarza przyjemną atmosferę. W równym stopniu ważne jest zaangażowanie się najbliższych dziecku osób, przede wszystkicm rodziców. Zaraz po urazie, w wyniku którego dziecko znalazło się w szpitalu, rodzice często są bezradni i załamani brakiem kontaktu z chorym. Należy pomóc rodzinie w zrozumieniu sytuacji ich dziecka i włączyć ją do opieki nad nim. Przy opisywaniu stanu zdrowia dziecka należy zachować spokój i dostosować kształt wypowiedzi do możliwości zrozumienia jej przez słuchających rodziców. Pomoc rodziny jest tu niezbędna. Mówienie, dotykanie rąk, przytulanie, głaskanie, masowanie wszystkie te czynności wykonywane przez kogoś bliskiego silnie stymulują chore dzieko do odpowiedzi na te bodźce. W przypadku braku widocznej poprawy stanu zdrowia dziecka lub jego pogorszenia, często pojawia się zdenerwowanie, frustracja ze strony rodziny chorego, i brak satysfakcji wśród personelu. Przedłużający się zły stan zdrowia chorego może prowadzic do zwątpienia rodziców w celowość leczenia i opieki w szpitalu. Zbyt długi czas pobytu w jednym oddziale pogarsza relacje pomiędzy rodzicami a personelem, osłabia wiarę w wybudzenie i zmniejsza motywację do intensywnej rehabilitacji. Warto zaproponować rodzicom zmianę oddziału rehabiltacyjnego oraz osób opiekujących się dzieckiem i fizjoterapeutów. Zmiana miejsca wpływa stymulująco na dziecko i prowadzi do poprawy stanu zdrowia. W opiece nad dzieckiem po ciężkim urazie mózgu najważniejsza jest wytrwałość w jego pielęgnowaniu i rehabilitacji. Wymaga to od pielęgniarek niecodziennej postawy, zaangażowania i wysiłku zawodowego, a także dobroci i cierpliwości, bez których trudno zrealizować cele opieki pielęgniarskiej. Praca ta przysparza wiele trudności, ale także satysfakcji ponad zwykłą miarę. Przykładem tej pracy jest pacjentka leczona i rehabilitowana w naszym oddziale. Po 3 miesiącach intensywnego leczenia, pielęgnacji i rehabilitacji, jest w dobrym kontakcie słownym, samodzielnie je, siedzi przy pomocy drugiej osoby, jeździ na wózku. Literatura dostępna u autora 17

18 Model opieki dziecka z guzem Wilmsa zawodowo Praca licencjacka napisana w Zakładzie Pielęgniarstwa Klinicznego pod kierunkiem Dr Marii Kózka, Kraków 2005 Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Ochrony Zdrowia Instytut Pielęgniarstwa Elżbieta Duda, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy, Kraków Prokocim W chorobie nowotworowej u dzieci poświęca się wiele publikacji ze względu na jej interdyscyplinarny aspekt. W ostatnich latach znacznie wzrósł postęp diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych. Celem leczenia jest nie tylko ratowanie życia, ale przede wszystkim osiągnięcia jak najwyższej jakości. Opieka nad dzieckiem z chorobą nowotworową ujmowana jest w kilku płaszczyznach, tj. klinicznej, psychologicznej, socjologicznej, pielęgniarskiej, osób duchownych, terapeutów zajęciowych i nauczycieli. Wszystkie razem mają swoje miejsce, czas i odpowiedni charakter. Stan psychiczny dziecka ma istotny wpływ na przebieg leczenia, szczególnie w okresie poprzedzającym leczenie zabiegowe. Dorastający pacjent poznaje otaczający świat i wiele rzeczy jest dla niego niezrozumiałe. Od pracowników ochrony zdrowia, którzy świadczą opiekę zależy, jak dziecko przyjmie trudną rzeczywistość - jaką jest choroba nowotworowa. Dzieci z tą chorobą posiadają dojrzałość myślenia, zachowania, uczuć i inność problemów. Mają niewypowiedziane żale, słowa, tęsknoty i gesty. Przeżywają ból, lęki i nie rzadko osamotnienie. Istotą tego problemu będzie wsparcie psychospołeczne nie tylko dla dziecka dotkniętego chorobą, ale również jego rodziny. Celem mojej pracy jest: 1. Opracowanie modelu opieki dziecka z guzem Wilmsa w okresie przedoperacyjnym, pooperacyjnym, w czasie chemioterapii i radioterapii, którego wdrożenie do praktyki może w znacznym stopniu poprawić jakość opieki nad tą grupą dzieci. 2. Poznanie częstości występowania guzów Wilmsa u dzieci leczonych w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym Kliniki Chirurgii Dziecięcej w Krakowie w latach WSPARCIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECKA I JEGO RODZINY Wsparcie to akceptujące bycie z drugą osobą, pomaganie wtedy, kiedy ta pomoc jest niezbędna. W języku polskim pojęcie wsparcia używane jest zamiennie z pojęciem pomagania (Górajek-Jóżwik 1992;Kawczyńska-Butrym 1992).Wsparcie to inaczej pomoc dostępna dla człowieka w jego codziennym życiu. Istotą pomagania jest przejaw spontanicznego działania podejmowanego na rzecz drugiego człowieka bez oczekiwania korzyści płynących z takiego zachowania (Okła 1996; Otrębska-Popiołek 1991). W czasie hospitalizacji obecność osób bliskich jak też podejmowanie przez nich działań ułatwiają przetrwanie okresu hospitalizacji i radzenia sobie z chorobą. Pomoc rodziny przejawia się wsparciem o charakterze informacyjnym, emocjonalnym, usługowo-rzeczowym (Polańska 1989; Posłuszna 1994). Najbardziej powszechną formą wsparcia pacjenta przez rodzinę są odwiedziny. Słowo wsparcia pojawia się obok takich słów jak: informowanie, doradzanie, uczenie. Dotyczy udzielania pomocy osób pojedynczych, grup społecznych, dorosłych dzieci pacjenta rodziny. Wsparcie jest dostarczane człowiekowi w codziennym życiu, a zapotrzebowanie na nie wzrasta szczególnie w sytuacjach trudnych. Jest to działalność wielopłaszczyznowa i ma charakter wielowymiarowy. Wsparcie można dawać, otrzymywać i być obdarzanym pomocą. Pomaganie to proces umożliwiający drugiej osobie rozwój w kierunku jaki ona wybiera. Ma to na celu zwiększenie możliwości radzenia sobie z problemami i trudnościami w życiu. Pomagający musi stworzyć takie warunki by wspomagany umiał lepiej pomóc sam sobie. Takie pomaganie jest rodzajem wsparcia, w trakcie którego pomagamy uczy się samopomocy. Dawanie człowiekowi wsparcia to inaczej wychodzenie naprzeciw jego potrzebom. H. Sęk określa wsparcie społeczne jako rodzaj interakcji społecznej, która charakteryzuję się tym, że: zostaje podjęta przez jedną lub obie strony, w toku tej interakcji dochodzi do wymiany informacji, wymiany emocjonalnej, wymiany instrumentu działanie lub wymiany dóbr materialnych, wymiana ta może być jednostronna lub dwustronna, w dynamicznym układzie interakcji wspierającej można wyróżnić osobę pomagającą i odbierającą wsparcie, dla skuteczności tej wymiany społecznej istotna jest odpowiedniość między rodzajem udzielanego wsparcie, a potrzebami odbiorcy wsparcia, celem interakcji wspierające jest spowodowanie u jednego lub obu uczestników zbliżenia do rozwiązania problemu. Osiągnięcia celu, przezwyciężenia trudnej sytuacji [28]. Prace nad ujednoliceniem sposobów rozwiązywania problemów psychospołecznych dzieci z chorobą nowotworową zostały podjęte przez onkologów dziecięcych w ramach powołanego w 1991 roku Komitetu Psychospołecznego Międzynarodowego Towarzystwa Onkologów Dziecięcych. Prace Komitetu Psychospołecznego wiążą się z aktualnymi osiągnięciami terapeutycznymi i dotyczą trudności przezywanych przez pacjentów, ich rodziny oraz personel leczący [26, 30]. Spotkania mają charakter wielodyscyplinarny, ponieważ problemy dzieci chorujących na nowotwory są dyskutowane w gronie lekarzy, pielęgniarek, psychologów, pedagogów oraz rodziców chorych dzieci zrze- 18

19 zawodowo szonych w rodzicielskich organizacjach pozarządowych. Opracowano również rekomendację odnośnie do postępowania z chorym dzieckiem w czasie intensywnego leczenia i po jego zakończeniu. Komitet Psychospołeczny SIOP podkreśla konieczność tworzenia wielodyscyplinarnych zespołów leczących, obejmujących oprócz lekarzy onkologów i wyspecjalizowanych pielęgniarek, także psychologów, pracownika socjalnego, nauczycieli, terapeutów zajęciowych oraz osobę duchowną. Takie podejście gwarantuje dziecku i rodzicom wszechstronną opiekę od momentu rozpoznania choroby, poprzez długie, wielomiesięczne i obciążające leczenie. Opiekę nad dzieckiem powinien sprawować mały zespół lekarzy. Pozwala to na utrzymanie ciągłości opieki medycznej i sprzyja nawiązaniu bliskich więzi pomiędzy leczącym, a chorym dzieckiem i jego rodziną [30, 32]. Decyzje odnośnie do pacjenta muszą zapadać jednak z uwzględnieniem obserwacji i wiedzy pozostałych członków zespołu leczącego. Obecność psychologa ma ogromne znaczenie nie tylko dla dziecka ale również dla rodziców chorego dziecka. Szczególnie w momentach gdy nie potrafią poradzić sobie z uczuciem strachu, lęku czy niepokoju, gdy odczuwają złość i nie mogą się komu wyżalić. Czasami ogrania ich poczucie beznadziejności i nie są w stanie pogodzić się z postawioną diagnozą. Psycholog zajmuję się szczególnie rodzicami nieradzącymi sobie z obciążeniami jakie niesie rozpoznanie choroby u ich dziecka. Choroba w jednej chwili stwarza konieczność dokonania zmiany w życiu całej rodziny, przeorganizowania opieki nad innymi dziećmi, a czasami nawet zrezygnowania z pracy. Rodzice ponoszą wiele wydatków związanych z dojazdami do Kliniki, zaopatrywaniem chorego dziecka w specjalną dietę, nowe ubrania, zabawki [32]. Pokierowanie rodzicami tak, aby podjęli najkorzystniejsze decyzje jest zadaniem pracownika socjalnego. Dzięki pedagogom dzieci nie tracą kontaktu ze szkołą. Potrzebni są również terapeuci zajęciowi i wolontariusze. Dzięki ich pracy i poświęceniu dziecko jest aktywne i twórcze, nie czuje się osamotnione. Rozmowy dziecka z rodzicami powinny odbywać się w miejscach cichych i spokojnych. Zarówno pacjent jak i rodzice wymagają wielokrotnego powtarzanie informacji co do samej choroby i przebiegu leczenia. Należy im wytłumaczyć dotychczas przeprowadzone badania kontrolne i uczulić na przestrzeganie pewnych norm postępowania w czasie leczenia. Ze względu na doświadczany w chwili rozpoznania kryzys emocjonalny całej rodziny istnieje czasami konieczność objęcia opieką także zdrowe rodzeństwo, a nawet dziadków. Celem takiego działania jest troska o właściwe zrozumienie i konieczności przyjęcia aktywnej postawy w czasie leczenia. W ten sposób wykształca się prawidłowe postawy rodzicielskie, zapewnia dziecku możliwość prawidłowego rozwoju psychicznego. Opiekę zdrowotną nad dziećmi wyleczonymi z powodu choroby nowotworowej powinny prowadzić przychodnie specjalistyczne zindywidualizowany program monitorowania stanu psychofizycznego. Ważne jest również edukowanie społeczeństwa o fakcie że osoby po przybyciu choroby nowotworowej pozostają normalnymi, pełnowartościowymi i mogą być w pełni produktywne. Należy otwarcie informować o rozpoznanej chorobie gdyż zmniejsza to lęk i nie pokój zarówno wśród pacjenta jak i rodziców. Styl adaptacji i radzenia sobie z trudnościami w czasie leczenia może wpłynąć na stan fizyczny i psychiczny chorego dziecka [26, 27, 28, 30, 32]. Dobra współpraca między personelem medycznym,a rodzicami sprzyja do wspierania dziecka w czasie leczenia choroby nowotworowej. Rodzice i personel mają wspólny cel, jakim jest minimalizowanie występowania u dziecka ujemnych skutków leczenia zarówno medycznych jak i psychospołecznych. Współpraca ta sprzyja mobilizowaniu sił rodziców do podjęcia walki z chorobą dziecka. Tworzy najbardziej efektywne sposoby radzenia sobie ze stresem. Ze strony zespołu leczącego oczekuje się uwzględnienia indywidualnych potrzeb dziecka i jego rodziny, ciągłego informowania rodziców i dziecka o naturze choroby i specyfice leczenia, ciągłego wyjaśniania oraz omawiania problemów psychicznych i socjalnych pacjentów podczas regularnych spotkań. Dzięki postępowi w zakresie leczenia dziecięcych nowotworów coraz więcej dzieci zostaje wyleczonych. W Polsce w chwili obecnej żyje około 6000 dzieci, które w różnym okresie swojego życia przeszły leczenie choroby nowotworowej. Pomimo znacznego postępu niektórym dzieciom nie udaje się pomóc i podjęte wysiłki terapeutyczne nie prowadzą do całkowitego wyleczenia. Dzieci te wraz z rodzicami wymagają szczególnej troski i uwagi na doznawany ból, żal, i bezsilność wobec nieuchronności zbliżającej się śmierci. Pierwszy etap obejmuje okres przejścia od leczenia intensywnego do paliatywnego. Drugi etap to okres paliatywny i terminalny. W każdym z tych etapów mamy do czynienia z pewnym procesem w którym, wybieramy optymalne sposoby postępowania wobec chorego dziecka jego rodziców i zdrowego rodzeństwa. Ważne jest, aby cały zespół terapeutyczny miał świadomość, że postępowanie wobec konkretnego dziecka jest zawsze rozpatrywane w kontekście tej indywidualnej, jedynej w swoim rodzaju osoby,z uwzględnieniem specyficznej sytuacji rodzinnej i socjalnej. Należy tu udzielanie całej rodzinie wsparcia psychicznego i jeśli to konieczne także socjalnego poprzez występowanie do instytucji społecznej o pomoc. Musimy prowadzić kontrolę bólu zarówno fizycznego jak i psychicznego. W okresie przejścia od leczenie intensywnego do paliatywnego konieczne jest pełne włączenie rodziców w proces podejmowania decyzji o zaprzestaniu intensywnego leczenia. Podczas spotkań należy pomóc zrozumieć rodzicom, że wyleczenie ich dziecka nie jest możliwe i że przedłużanie intensywnego leczenia przyniesie dziecku tylko niepotrzebne cierpienie. Czasami rodzice korzystają ze środków medycyny niekonwencjonalnej bądź szukają możliwości poddania dziecka terapiom eksperymentalnym. W okresie paliatywnym i terminalnym należy umożliwić dziecku powrót do domu. Dom jest najlepszym miejscem dla dziecka, którego nie udaje się wyleczyć. Możliwe jest to wtedy, gdy rodzice mogą i chcą korzystać z opieki paliatywnej czy hospicyjnej docierającej do domu pacjenta. Rekomenduje się również prowadzenie poradnictwa dla personelu po śmierci dziecka. Realizuje się to od pomocy indywidualnej do grupowej, od sformalizowanych spotkań do mniej formalnych, towarzyskich rozmów umożliwiających wyrażenie swoich myśli i odczuć, żalu po odejściu kolejnego pacjenta. Proponuje się również ośmielanie rodziców po śmierci dziecka do spotkań w ramach grup samopomocowych [26, 30, 32]. 19

20 20 MODEL OPIEKI DZIECKA Z GUZEM WILMSA Opieka nad dzieckiem jest realizowana w ramach profilaktyki, promocji zdrowia, rozpoznaniu i leczeniu chorób. Przedmiotem moich rozważań w tej części pracy będzie chore dziecko na nowotwór i zapewnienie opieki w czasie leczenia przedoperacyjnego, pooperacyjnego, w czasie chemioterapii i radioterapii. Dziecko hospitalizowane odczuwa niepokój i lęk przed zabiegami, bólem i przed nieznanym. Potrzeby biopsychospołeczne i rozwiązywanie problemów chorego dziecka i jego rodziny należą do wiodących w działaniu pielęgniarki. Opieka pielęgniarska powinna być zapewniona na najlepszym poziomie. Dziecko hospitalizowane musi mieć zapewnione niezbędne warunki do leczenie i rozwoju. Pielęgniarki w swojej pracy powinny kierować się Kartą Praw Dziecka i stosować zasady Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarki i Położnej. Każde dziecko traktowane jest indywidualnie, z zachowaniem intymności, godności i zrozumienia. Dziecko hospitalizowane ma prawo do obecności rodziców oraz informacji o sposobach pielęgnacji. Dzieci i rodzice świadomie uczestniczą w decyzjach związanych z leczeniem i otrzymują wsparcie psychiczne w trudnych chwilach. Mają możliwość do odpoczynku, nauki, zabawy stosownie do wieku i stanu zdrowia. Dzięki doskonaleniu zawodowemu pielęgniarka w sposób profesjonalny umie rozpoznać, planować, realizować, i oceniać swoje działania. Jest członkiem zespołu terapeutycznego i dzieli się swoimi umiejętnościami i wiedzą z innymi członkami zespołu w celu osiągnięcia jak najwyższego poziomu powierzonej opieki nad dzieckiem. Poniżej przedstawiam opracowany model opieki dziecka z guzem Wilmsa, który wdrożony do praktyki może wpłynąć na poprawę jakości opieki w tej grupie dzieci. MODEL OPIEKI W OKRESIE : Przedoperacyjnym Lęk i niepokój spowodowany hospitalizacją i zaburzona potrzeba bezpieczeństwa. Zmniejszenie uczucia niepokoju i zapewnienie poczucia bezpieczeństwa. - Umożliwienie stałej obecności rodziców przy dziecku - Zapoznanie dziecka i rodziców ze specyfiką oddziału - Poinformowanie dziecka o czynnościach, które będą wykonywane, o ich celowości, przebiegu i pouczenie w jaki sposób ma się zachować podczas ich wykonywania - Nawiązanie współpracy z nauczycielką szkolną i psychologiem - Pomaganie dziecku w nawiązaniu kontaktu z otoczeniem - Poznanie różnych zachowań dziecka w trudnych sytuacjach - Zapewnienie odpowiedniego łóżka stosownego do wieku - Stały nadzór nad dzieckiem - Łagodzenie konfliktów wśród dzieci - Zapewnienie ciszy i spokoju Lęk przed zabiegiem operacyjnym. Poznanie obaw i wątpliwości dziecka. - Przygotowanie psychiczne dziecka do planowanego zabiegu - Nawiązanie kontaktu słownego - Udzielenie dziecku odpowiedzi na zadawane pytania stosowne do jego wieku - Zapewnienie miłej, serdecznej atmosfery Zaburzenie w gospodarce wodno-elektrolitowej. Wyrównanie gospodarki elektrolitowej. - Założenie wkłucia dożylnego według procedury - Zabezpieczenie wenflonu przed wyciągnięciem przez dziecko - Utrzymanie drożności wkłucia i czystości opatrunku zabezpieczającego wenflon - Zapobieganie odczynom zapalnym w miejscu wkłucia - Podawanie płynów na zlecenie - Wykonanie badań biochemicznych Dolegliwości bólowe brzucha. Minimalizacja bólu. - Podawanie środków przeciwbólowych zgodnie z indywidualną karta zleceń - Wygodna pozycja dziecka w łóżku - Częsta rozmowa z dzieckiem - Zorganizowanie czasu wolnego - Zapewnieni spokojnej, bezpiecznej atmosfery wokół dziecka - Informowanie lekarza o każdym zgłaszanym przez dziecko bólu - Obserwacja, czy ból związany jest z przyjmowaniem pokarmów Ryzyko wystąpienia wzdęcia brzucha. zawodowo Ułatwienie wydalania gazów. - Obserwacja perystaltyki jelit - Układanie dziecka w pozycji ułatwiającej wydalanie gazów - Założenie suchej rurki do odbytniczej - Odpowiednia dieta (unikanie pokarmów wzdymających) - Powiadomienie lekarza i wykonanie zleceń lekarskich Ryzyko niedokrwistości z powodu krwinkomoczu. Wczesne rozpoznanie możliwości wystąpienia niedokrwistości. - Badanie laboratoryjne moczu - Bilans płynów - Obserwacja wyglądu skóry i śluzówek - Realizacja zleceń lekarskich - Farmakoterapia - Wykonanie badań biochemicznych (Ht, Hb) Ryzyko wystąpienia gorączki. Obniżenie ciepłoty ciała. - Stosowanie chłodnych okładów na czoło - Podawanie leków przeciwgorączkowych na zlecenie lekarza - Ubranie dziecka w lekką bawełnianą bieliznę - Zmiana bielizny osobistej i pościeli w przypadku nadmiernego pocenia się dziecka - Kontrola temperatury ciała - Podawanie płynów do picia - Toaleta ciała Pooperacyjnym Ból w okolicy rany pooperacyjnej. Zmniejszenie bólu. - Podanie środka przeciwbólowego zgodnie ze zleceniem lekarskim - Wygodna pozycja w łóżku - Odwrócenie uwagi dziecka od dolegliwości przez Lużne rozmowy zapewnienie ciszy i spokoju Żywienie pozajelitowe z powodu wyłączenia przewodu pokarmowego. Dostarczenie niezbędne składników pokarmowych. - Zgodnie z planem żywienia pozajelitowego

REGULAMIN KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO

REGULAMIN KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO Załącznik do Uwały Nr 34/2013 Rady Wydziału Nauk Medycznych z dn. 21 lutego 2013 roku REGULAMIN KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO 1. Kształcenie praktyczne zajęcia praktyczne i praktyki

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii plastycznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii plastycznej za rok 2014 Bartłomiej Noszczyk Klinika Chirurgii Plastycznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego 22 5841 191 Warszawa 22-01-2015 Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii plastycznej za rok

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA PACJENTÓW

INFORMATOR DLA PACJENTÓW INFORMATOR DLA PACJENTÓW Witamy Państwa w Beskidzkim Centrum Onkologii Szpitalu Miejskim im. Jana Pawła II w Bielsku-Białej (BCO-SM). Nasz Szpital usytuowany jest w trzech różnych lokalizacjach na terenie

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską

Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską Teresa Kuziara Poznań 21 listopad 2014r. Medycyna 3 2 Działania specjalistów, przedstawicieli zawodów wymagających wysokiego poziomu wiedzy zawodowej, umiejętności

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO

PROGRAM KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO PROGRAM KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO Program kształcenia praktycznego jest uszczegółowieniem sposobu organizacji i odbywania praktyk zawodowych na kierunku pielęgniarstwo 1 1 CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 listopada 2015 r. Poz. 1887 USTAWA z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawy o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka System opieki długoterminowej w Polsce Świadczenia w zakresie opieki długoterminowej zapewnia w Polsce ochrona zdrowia i pomoc społeczna cześć świadczeń (usług)

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE Polski system gwarantuje obywatelom kraju dostęp do opieki długoterminowej w ramach ochrony zdrowia oraz pomocy społecznej. Z opieki tej mogą korzystać osoby przewlekle i

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Punktacja Tak - 1 Nie 0. Kryteria obligatoryjne do uzyskania akredytacji na okres 3 lat. Tak. Nie

Punktacja Tak - 1 Nie 0. Kryteria obligatoryjne do uzyskania akredytacji na okres 3 lat. Tak. Nie Załącznik Nr 5 do Uchwały KRASzPiP 4/IV/2013 z dnia 21 listopada 2013 r. 1. SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENY SPEŁNIANIA STANDARDÓW DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO W UCZELNIACH, KTÓRE ROZPOCZYNAJĄ

Bardziej szczegółowo

Projekt 1877. 1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. 1245 i 1635 oraz z 2014 r. poz. 1802 i

Projekt 1877. 1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. 1245 i 1635 oraz z 2014 r. poz. 1802 i Projekt USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014 Warszawa, 15.02.2015 r. Dr Grażyna Brzuszkiwicz-Kuźmicka Akademia Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego Wydział Rehabilitacji Ul. Marymoncka 34 00-968 Warszawa Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii za rok 2014, w okresie 06.06-30.09.2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii za rok 2014, w okresie 06.06-30.09.2014 Marcin Wojnar Warszawa, 06.03.2015 Katedra i Klinika Psychiatryczna Warszawski Uniwersytet Medyczny ul. Nowowiejska 27, 00-665 Warszawa tel: 22 825 1236, fax: 22 825 1315 email: marcin.wojnar@wum.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Standardy Grupy ds. Zdrowia Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Cel główny Cel główny: optymalny stan zdrowia osób bezdomnych (świadczeniobiorców) utrzymanie

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia.

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia. PROJECT - TRAINING FOR HOMECARE WORKERS IN THE FRAME OF LOCAL HEALTH CARE INITIATIVES PILOT TRAINING IN INOWROCŁAW, POLAND 22-23.02.2014 DEFINICJE W Polsce w ramach świadczeń poza szpitalnych wyróżniamy

Bardziej szczegółowo

------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------

------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. ŚW. RAFAŁA W CZERWONEJ GÓRZE ul. Czerwona Góra 10 26 060 Chęciny -- Wojewódzka Przychodnia Specjalistyczna Szpitala w Czerwonej Górze, Kielce, ul. Jagiellońska 72

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Organizacja opieki i edukacji diabetologicznej nad pacjentem z cukrzycą w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym. Badanie ogólnopolskie.

Organizacja opieki i edukacji diabetologicznej nad pacjentem z cukrzycą w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym. Badanie ogólnopolskie. Organizacja opieki i edukacji diabetologicznej nad pacjentem z cukrzycą w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym. Badanie ogólnopolskie. - 1 - Szanowna Pani, Szanowny Panie, Polska Federacja Edukacji

Bardziej szczegółowo

modernizacja BLOKu OperAcyJneGO w Samodzielnym publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie

modernizacja BLOKu OperAcyJneGO w Samodzielnym publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie ApArAturA i urządzenia medyczne modernizacja BLOKu OperAcyJneGO w Samodzielnym publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie Obecnie szpital dysponuje zmodernizowanym blokiem operacyjnym, który zabezpiecza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15.02.2015r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego za rok 2014

Warszawa, dnia 15.02.2015r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego za rok 2014 Teresa Pych Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Al. Dzieci Polskich 20 04-745 Warszawa Tel.: 22 8157714; fax: 22 8151513 Email: t.pych@czd.pl Warszawa, dnia 15.02.2015r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku I. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin organizacyjny Stowarzyszenia Promyk siedzibą w Giżycku, zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Bożena Woźniak. Hospital Management Wyzwania 2012. Czerwiec 2012

Bożena Woźniak. Hospital Management Wyzwania 2012. Czerwiec 2012 Bożena Woźniak Hospital Management Wyzwania 2012 Czerwiec 2012 Przedstawienie współpracy Dyrektora Naczelnego z pielęgniarkami zarządzającymi na przykładzie relacji panujących w III Szpitalu Miejskim im.

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie rehabilitacji medycznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie rehabilitacji medycznej za rok 2014 dr n. med. Krzysztof Wasiak Warszawa, 14.02.2015 r. Szpital im. Prof. M. Weissa Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji STOCER Sp. z o.o. ul. Wierzejewskiego 12 05 510 Konstancin - Jeziorna ( 22 ) 711 90 15

Bardziej szczegółowo

NA II PÓŁROCZE 2015 ROKU

NA II PÓŁROCZE 2015 ROKU PLAN KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO DOLNOŚLĄSKIEJ OKRĘGOWEJ IZBY PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH OBEJMUJACA SZKOLENIA NIEODPŁATNE NA II PÓŁROCZE ROKU SZKOLENIA SPECJALIZACYJNE KONTYNUOWANE Dziedzina Miejsce prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia. Kierunek Ratownictwo Medyczne

Efekty kształcenia. Kierunek Ratownictwo Medyczne Efekty kształcenia Kierunek Ratownictwo Medyczne Tabela odniesień efektów kształcenia dla kierunku studiów ratownictwo medyczne, studia pierwszego stopnia, profil praktyczny do obszarowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo

Bardziej szczegółowo

1.1 Przychodnia w Rzeszowie

1.1 Przychodnia w Rzeszowie Aneks nr 2/2013 z dnia 06.05.2013 r. do Regulaminu Organizacyjnego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie czerwiec, 2012 rok 1. Rozdział 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Nasza misja: Efektywnie lecząc, dobrze uczyć i służyć nauce.

Nasza misja: Efektywnie lecząc, dobrze uczyć i służyć nauce. Nasza misja: Efektywnie lecząc, dobrze uczyć i służyć nauce. Krótki rys historyczny naszego Szpitala 1908 - rozpoczęcie budowy szpitala miejskiego w połowie drogi między Gdańskiem Głównym, a Gdańskiem

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji Konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2008.

Sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji Konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2008. Sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji Konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2008. Działając na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY REGULAMIN Oddziału Pediatrycznego Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu

SZCZEGÓŁOWY REGULAMIN Oddziału Pediatrycznego Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu Załącznik Nr 1.5 SZCZEGÓŁOWY REGULAMIN Oddziału Pediatrycznego Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu 1 1. Pracą oddziału kieruje Ordynator, któremu podlega cały personel.

Bardziej szczegółowo

DYREKTOR Warszawskiego Szpitala dla Dzieci SPZOZ z siedzibą w Warszawie (00-328), ul. Kopernika 43, Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z ust.

DYREKTOR Warszawskiego Szpitala dla Dzieci SPZOZ z siedzibą w Warszawie (00-328), ul. Kopernika 43, Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z ust. DYREKTOR Warszawskiego Szpitala dla Dzieci SPZOZ z siedzibą w Warszawie (00-328), ul. Kopernika 43, Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dn. 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

KONKURS OFERT NA Udzielanie świadczeń zdrowotnych wykonywanych w Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa-Targówek

KONKURS OFERT NA Udzielanie świadczeń zdrowotnych wykonywanych w Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa-Targówek Warszawa, dn. 04.12.2014 r. KONKURS OFERT NA Udzielanie świadczeń zdrowotnych wykonywanych w Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa-Targówek Samodzielny Zespół Publicznych

Bardziej szczegółowo

REGULAMN PORZĄKOWY I ORGANIZACYJNY NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDRWOTNEJ PIELĘGNIARKI ŚRODOWISKOWEJ ANNA SZYMANIUK

REGULAMN PORZĄKOWY I ORGANIZACYJNY NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDRWOTNEJ PIELĘGNIARKI ŚRODOWISKOWEJ ANNA SZYMANIUK REGULAMN PORZĄKOWY I ORGANIZACYJNY NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDRWOTNEJ PIELĘGNIARKI ŚRODOWISKOWEJ ANNA SZYMANIUK Tytuł: Regulamin porządkowy i organizacyjny Użytkownik dokumentu: Pracownicy i pacjenci

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

Pierwsze instrumentariuszki

Pierwsze instrumentariuszki Maria Ciuruś 1 Pierwsze instrumentariuszki nie zawsze były pielęgniarkami, czasem były one szkolone przez lekarzy chirurgów a następnie przystępowały do egzaminu państwowego i otrzymywały dyplom pielęgniarki.

Bardziej szczegółowo

Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy?

Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? lek. med. Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Warszawa, 5 października

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3 Rodzaj działalności leczniczej oraz zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych.

Rozdział 3 Rodzaj działalności leczniczej oraz zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych. Aneks nr 1/2013 z dnia 20.02.2013 r. do Regulaminu Organizacyjnego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie czerwiec, 2012 rok 1. Rozdział 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 20/2009/M Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. L. Rydygiera w Krakowie z dnia 30 stycznia 2009 r.

Zarządzenie Nr 20/2009/M Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. L. Rydygiera w Krakowie z dnia 30 stycznia 2009 r. Zarządzenie Nr 20/2009/M Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. L. Rydygiera w Krakowie z dnia 30 stycznia 2009 r. w sprawie zasad i procedur reklamy produktów leczniczych przez przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM OPIEKI DOMOWEJ DLA PACJENTÓW DŁUGOTERMINOWO CHORYCH. mgr Konopa Monika

ZINTEGROWANY SYSTEM OPIEKI DOMOWEJ DLA PACJENTÓW DŁUGOTERMINOWO CHORYCH. mgr Konopa Monika ZINTEGROWANY SYSTEM OPIEKI DOMOWEJ DLA PACJENTÓW DŁUGOTERMINOWO CHORYCH mgr Konopa Monika STATYSTYKA Polska należy do krajów o średnim poziomie starości demograficznej. U progu 1999 roku odsetek ludzi

Bardziej szczegółowo

WYKAZ KONSULTNTÓW W OCHRONIE ZDROWIA POWOŁANYCH DLA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

WYKAZ KONSULTNTÓW W OCHRONIE ZDROWIA POWOŁANYCH DLA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO WYKAZ KONSULTNTÓW W OCHRONIE ZDROWIA POWOŁANYCH DLA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Specjalności podstawowe L.p. Dziedzina medycyny Imię i nazwisko, tytuł naukowy Adres Telefon Koniec kadencji 1. anestezjologia

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne YL AB U MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod ORiN modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów pecjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Rehabilitacja i Pielęgnowanie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU

REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU Oddział Psychiatryczny wchodzi w skład WSZ im. L. Perzyny w Kaliszu. Swoją działalność prowadzi na podstawie następujących przepisów prawa:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13.02.2015 r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie toksykologii klinicznej za rok 2014

Warszawa, dnia 13.02.2015 r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie toksykologii klinicznej za rok 2014 Warszawa, dnia 13.02.2015 r. Katarzyna Kalinko Pododdział Toksykologii Szpital Praski w Warszawie ul. Aleja Solidarności 67 03-401 Warszawa fax.: 22 6196654 email: k.kalinko@onet.eu Raport Konsultanta

Bardziej szczegółowo

Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej (dawniej : Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy)

Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej (dawniej : Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy) Centrum Pulmonologii i posiada w swojej strukturze 8 oddziałów szpitalnych w tym Oddział Chirurgii Klatki Piersiowej ( zamiennie - torakochirurgii) Oddział został utworzony w latach 50 tych ubiegłego stulecia

Bardziej szczegółowo

CARE PROFESSIONS AND THEIR TRAINING NEEDS IN POLAND TRANSFER FOUNDATION - WARSAW

CARE PROFESSIONS AND THEIR TRAINING NEEDS IN POLAND TRANSFER FOUNDATION - WARSAW CARE PROFESSIONS AND THEIR TRAINING NEEDS IN POLAND TRANSFER FOUNDATION - WARSAW Seniorzy w Polsce Przeciętne dalsze trwanie życia osób w wieku 60 lat: mężczyźni 17,7 lat, kobiety 22,9 lat. Liczba ludności

Bardziej szczegółowo

Szanowne Koleżanki i Koledzy

Szanowne Koleżanki i Koledzy Szanowne Koleżanki i Koledzy W związku z licznymi pytaniami w sprawie różnych form kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych w załączeniu przesyłam oferty ośrodków kształcenia w celu zapoznania

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ REHABILITACJI KIERUNEK FIZJOTERAPIA studia II stopnia DZIENNIK PRAKTYK STUDENCKICH - Imię i nazwisko studenta Nr albumu CELE KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

STATUT. Szpitala Specjalistycznego im. Ludwika Rydygiera w Krakowie lecznictwo szpitalne

STATUT. Szpitala Specjalistycznego im. Ludwika Rydygiera w Krakowie lecznictwo szpitalne STATUT Szpitala Specjalistycznego im. Ludwika Rydygiera w Krakowie lecznictwo szpitalne Niniejszy Statut został nadany przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Uchwałą nr 6/2012 z dn. 7 grudnia 2012r.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład

WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład Biochemii Zakład Biochemii i Żywienia Człowieka (WNoZ) Zakład

Bardziej szczegółowo

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik do uchwały nr 80/2014 r. z dnia 28.05.2014r. II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki II.1. Tabela odniesień efektów kierunkowych

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014 Warszawa 2015-02-10 Aleksandra Kühn-Dymecka Instytut Psychiatrii i Neurologii 02-957 Warszawa Al. Sobieskiego 9 Email dymecka@ipin.edu.pl tel., 224582534 Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

SPIS TELEFONÓW Miejskiego Szpitala Zespolonego w Olsztynie 10-045 Olsztyn ul. Niepodległości 44 INFORMACJA: (89) 532 62 30

SPIS TELEFONÓW Miejskiego Szpitala Zespolonego w Olsztynie 10-045 Olsztyn ul. Niepodległości 44 INFORMACJA: (89) 532 62 30 SPIS TELEFONÓW Miejskiego Szpitala Zespolonego w Olsztynie 10-045 Olsztyn ul. Niepodległości 44 INFORMACJA: (89) 532 62 30 ADMINISTRACJA Dyrektor Naczelny 527 25 42 wew. Sekretariat 532 62 63 263 Zastępca

Bardziej szczegółowo

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Informacja Prasowa Warszawa, 31 marca 2016 r. Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Ochrona zdrowia i problemy, z którymi jako pracownicy i pacjenci, obywatele, spotykamy się na co dzień,

Bardziej szczegółowo

Dane niezbędne do zawarcia umowy ubezpieczenia

Dane niezbędne do zawarcia umowy ubezpieczenia Dane niezbędne do zawarcia umowy ubezpieczenia DANE OGÓLNE 1.Dane Ubezpieczającego Imię i nazwisko/nazwa firmy:... Adres:... Pesel/Regon/NIP:... Seria i numer dowodu tożsamości:.. 2. Dane Ubezpieczonego

Bardziej szczegółowo

Kursy dla pielęgniarek i położnych

Kursy dla pielęgniarek i położnych Kursy dla pielęgniarek i położnych Rodzaj kursu Nazwa kursu Czas trwania Cena Pielęgniarstwo geriatryczne 305 godzin, w tym: zajęcia teoretyczne 180 godzin zajęcia praktyczne 125 godzin 1 250 zł Kursy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie merytoryczne Rok 2010

Sprawozdanie merytoryczne Rok 2010 Sprawozdanie merytoryczne Rok 2010 18 sierpnia 2010 r. stowarzyszenie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego w Zielonej Górze pod numerem 000369064 i od tej pory oficjalnie rozpoczęło swoją działalność.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia. FIZJOTERAPIA absolwent:

Efekty kształcenia. FIZJOTERAPIA absolwent: Efekty kształcenia Tabela odniesień efektów kształcenia dla kierunku studiów FIZJOTERAPIA studia pierwszego stopnia, profil praktyczny do obszarowych efektów kształcenia Objaśnienie oznaczeń w symbolach:

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie sprawy: W.Sz. II.1/188/2011 Załącznik nr 6 do SIWZ Wykaz procedur zakładowych i wewnątrzoddziałowych VII. WZORY DRUKÓW MEDYCZNYCH

Oznaczenie sprawy: W.Sz. II.1/188/2011 Załącznik nr 6 do SIWZ Wykaz procedur zakładowych i wewnątrzoddziałowych VII. WZORY DRUKÓW MEDYCZNYCH Oznaczenie sprawy: WSz II1/188/2011 Załącznik nr 6 do SIWZ Wykaz procedur zakładowych i wewnątrzoddziałowych VII WZORY DRUKÓW MEDYCZNYCH Lp Nazwa/rodzaj dokumentu medycznego Data Wydanie Zakres obowiązywania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ŚWIADCZENIODAWCÓW ORAZ WARUNKI I ZASADY REALIZACJI ŚWIADCZEŃ 1. UZDROWISKOWE LECZENIE SZPITALNE DOROSŁYCH

WYMAGANIA DLA ŚWIADCZENIODAWCÓW ORAZ WARUNKI I ZASADY REALIZACJI ŚWIADCZEŃ 1. UZDROWISKOWE LECZENIE SZPITALNE DOROSŁYCH 1. UZDROWISKOWE LECZENIE SZPITALNE DOROSŁYCH 1.1. Warunki lokalowe i organizacyjne 1. brak barier architektonicznych dla osób niepełnosprawnych w bazie lokalowej, żywieniowej i zabiegowej, 2. własny zakład

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA ŚWIĘTOKRZYSKI. Pan Józef Grabowski Dyrektor Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ostrowcu Świętokrzyskim. Wystąpienie pokontrolne

WOJEWODA ŚWIĘTOKRZYSKI. Pan Józef Grabowski Dyrektor Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ostrowcu Świętokrzyskim. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ŚWIĘTOKRZYSKI Znak: CZP.I.9612.13.8.2013 Kielce, dnia 8 lipca 2013 r. Pan Józef Grabowski Dyrektor Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ostrowcu Świętokrzyskim Wystąpienie pokontrolne Stosownie do ust

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE NA RZECZ PACJENTÓW Z TYT. ZDARZEŃ MEDYCZNYCH

UBEZPIECZENIE NA RZECZ PACJENTÓW Z TYT. ZDARZEŃ MEDYCZNYCH Strona 1 z 6 Wrocław, 02.02.2012 Do uczestników przetargu nieograniczonego na usługę ubezpieczenia Szpitali Województwa Śląskiego ZMIANY DO SIWZ NR 24/19/01/2012/N/KATOWICE Działając w imieniu i na rzecz

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 47/2014

ZARZĄDZENIE NR 47/2014 Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej WOJEWÓDZKI SZPITAL ZESPOLONY im. Jędrzeja Śniadeckiego 15-950 Białystok, ul. M. Skłodowskiej - Curie 26 DA.SO-021/Z-47/14 ZARZĄDZENIE NR 47/2014 Dyrektora

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczne usługi opiekuńcze

Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 roku w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

Bardziej szczegółowo

strategia Grupa Scanmed Multimedis 2014-2015

strategia Grupa Scanmed Multimedis 2014-2015 strategia Grupa Scanmed Multimedis 2014-2015 Segmenty działalności i kierunki rozwoju Celem grupy Scanmed Multimedis w latach 2014-2015 będzie dalsze konsekwentne i dynamiczne zwiększanie przychodów oraz

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

5. Województwo, w którym mieści się Pani/Pana główne miejsce pracy: G. mazowieckie. H. opolskie. I. podkarpackie. J. podlaskie. K.

5. Województwo, w którym mieści się Pani/Pana główne miejsce pracy: G. mazowieckie. H. opolskie. I. podkarpackie. J. podlaskie. K. G. G. Page 1 D. D. D. Page 2 METRYCZKA Jeżeli Pani/Pan zatrudniona/y jest u więcej niż jednego pracodawcy proszę o udzielnie odpowiedzi w całej ankiecie zgodnie z głównym miejscem pracy (powyżej 50% czasu

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2014 (I półrocze)

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2014 (I półrocze) Anna Sadkowskaa Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa-Ochota sadkowskaanna@wp.pl; sekretariat@szpzlo-ochota.pl Warszawa, dnia 15.02.2015 r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Zawieranie umów na realizację usług medycznych w 2008 roku. Propozycje WOW NFZ przedstawione w trakcie negocjacji z wielkopolskimi szpitalami

Zawieranie umów na realizację usług medycznych w 2008 roku. Propozycje WOW NFZ przedstawione w trakcie negocjacji z wielkopolskimi szpitalami Wielkopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu OCHRONA ZDROWIA NA TERENIE POWIATU SKIEGO SKIEGO W OPINII NARODOWEGO FUNDUSZ ZDROWIA JAKO PŁATNIKA P USŁUG UG MEDYCZNYCH Poznań,,

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

dotyczący działalności Specjalistycznego Centrum Medycznego Gastromedica Postanowienia ogólne

dotyczący działalności Specjalistycznego Centrum Medycznego Gastromedica Postanowienia ogólne REGULAMIN ORGANIZACYJNY Nutricare Sp. z o.o. dotyczący działalności Specjalistycznego Centrum Medycznego Gastromedica Postanowienia ogólne 1 1. Podmiot leczniczy działa pod firmą Nutricare Sp. z o.o.(dalej:

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego za rok 2014 Ząbki, dnia 12.02.2015 r. Anna Dudek Mazowieckie Centrum Psychiatrii Drewnica Sp. z o.o. ul. Rychlińskiego 1 05-091 Ząbki Tel. 22 3900869 Fax: 22781-65-02 Email:a.dudek@drewnica.pl Raport Konsultanta Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: OPIEKUN MEDYCZNY

EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: OPIEKUN MEDYCZNY EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: OPIEKUN MEDYCZNY Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty Działanie 3.4 Otwartość systemu

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. Zawody mające zastosowanie w ochronie zdrowia

CZĘŚĆ I. Zawody mające zastosowanie w ochronie zdrowia CZĘŚĆ I. Zawody mające zastosowanie w ochronie zdrowia Najstarszymi zawodami medycznymi są zawody lekarza i pielęgniarki. Rozwój medycyny sprawia, że powstaje coraz więcej nowych zawodów (np. audiofonolog,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 3 a / 2013 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z 18 lutego 2013 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 3 a / 2013 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z 18 lutego 2013 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 3 a / 2013 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z 18 lutego 2013 r. ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO Z PRZYGOTOWANIA ZAWODOWEGO NA STUDIACH STACJONARNYCH

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład

WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład Biochemii Zakład Biochemii i Żywienia Człowieka (WNoZ) Zakład

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5

SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5 1 SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5 Opis koncepcji wykazu oddziałów szpitalnych pierwszego wyboru dla potrzeb realizacji zadań zespołów ratownictwa medycznego w systemie Państwowe Ratownictwo

Bardziej szczegółowo

Data pierwszej certyfikacji: 10 stycznia 2006

Data pierwszej certyfikacji: 10 stycznia 2006 Certyfikat Nr: 165695-2014-AE-POL-RvA Data pierwszej certyfikacji: 10 stycznia 2006 Ważność certyfikatu: 14 grudnia 2015-31 stycznia 2018 Niniejszym potwierdza się, że system zarządzania organizacji Samodzielny

Bardziej szczegółowo

Modułowy system specjalizacji lekarskich i lekarsko-dentystycznych

Modułowy system specjalizacji lekarskich i lekarsko-dentystycznych Modułowy system specjalizacji lekarskich i lekarsko-dentystycznych Zasady organizacji szkoleń w Regionalnym Ośrodku Kształcenia Lekarza Rodzinnego Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Olsztynie Dr n.med.

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

MZ-12. Sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej, specjalistycznej opiece zdrowotnej Przekazać do 19 marca 2011 r. za rok 2010.

MZ-12. Sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej, specjalistycznej opiece zdrowotnej Przekazać do 19 marca 2011 r. za rok 2010. MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej MZ-12 Adresat Numer identyfikacyjny REGON Sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej,

Bardziej szczegółowo

Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim

Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim Wydział Zdrowia I Polityki Społecznej Starostwa Powiatowego w Kłodzku Kłodzko

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

2. Egzamin dyplomowy licencjata pielęgniarstwa albo egzamin dyplomowy licencjata położnictwa zwany dalej jest egzaminem dyplomowym.

2. Egzamin dyplomowy licencjata pielęgniarstwa albo egzamin dyplomowy licencjata położnictwa zwany dalej jest egzaminem dyplomowym. Regulamin egzaminu dyplomowego licencjata pielęgniarstwa albo licencjata położnictwa Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie Wydział Nauk o Zdrowiu obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Podstawa

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo