Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 10/2011 Nr 4(37) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenia letyny, adionektyny i insulinoodorność u dzieci urodzonych z hiotrofią wewnątrzmaciczną The Letin and Adionectin Concentrations in SGA Children 1 Alicja Korysz, 1 Mieczyslaw Szalecki, 2 Mieczysław Walczak, 3 Roman Janas ¹Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, Warszawa, ²Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii PAM, Szczecin, ³Zakład Radioimunologii IPCZD, Warszawa Adkres do koresondencji: Alicja Korysz, Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, Warszawa, Al. Dzieci Polskich 20 Słowa kluczowe: SGA/IUGR, insulinooorność, letyna, adionektyna Key words: SGA/IUGR, insulin resistance, letin, adionectin STRESZCZENIE/ABSTRACT Wstę. U dzieci urodzonych z hiotrofią wewnatrzmaciczną (SGA small for gestational age) mogą wystęować zaburzenia stężeń letyny i adionektyny, w tym letynooorność. Cel racy. Celem racy była ocena stężeń letyny i adionektyny u dzieci urodzonych z małą, jak i z rawidłową masą ciała z uwzględnieniem ourodzeniowego skoku wzrastania u dzieci z SGA oraz ocena zależności stężeń tych adiocytokin i wskaźników insulinooorności. Materiał i metody. Do badanej gruy zakwalifikowano 118 dzieci w okresie rzedokwitaniowym urodzonych z SGA (średnio 7,8 ± 1,6 lat). Badaną gruę odzielono na dwie odgruy: odgruę I 52 (45%) dzieci ze zjawiskiem doganiania wzrastania (catch u growth) oraz odgruę II 62 (54%) dzieci non catch u growth. Kontrolę stanowiło 26 dzieci (w wieku 8,2 ± 2,0 lat) urodzonych z rawidłową masą ciała (aroriate for gestational age AGA). Dokonano omiaru stężeń letyny i adionektyny. Oceniono wskaźniki insulinooorności HOMA IR, QUICKI, Belfiore oraz AUC (ole od krzywą) (test OGTT). Wyniki. Nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach letyny i adionektyny w gruie badanej w stosunku do gruy kontrolnej oraz w odgruach gruy badanej. Obserwowano istotnie dodatnią korelację stężeń letyny z wielkością wskaźnika BMI u dzieci z SGA. Wnioski. Można rzyuszczać, że u dzieci w wieku rzedokwitaniowym urodzonych z SGA zmiany stężeń adiocytokin mają jedynie niewielkie nasilenie. Endokrynol. Ped. 10/2011;4(37): Introduction. Higher letin concentrations is one of the metabolic comonent in SGA children as well as lower adionectin level, which also lays an imortant rules in metabolism. Aim. The aim of the study was to investigate letin, adionectin concentrations in SGA children, with catch u and non catch u growth in SGA. Methods. The study grou consisted of 118 reubertal children born as SGA (age 7.8 ± 1.6 years). Those grou was divided for two subgrous: I 52 (45%) children with catch u growth and II 62 (54%) children with non catch u growth. The control grou included 26 children (age 8.2 ± 2 years) born as AGA. Letin, adionectin concentrations were analyzed 53

2 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 10/2011;4(37):53-60 in each subject as well as HOMA IR, QUICKI, Belfiore and AUC in OGTT. Results. Mean letin and adionectin levels were similar in SGA and AGA children as well as in catch u and non catch u SGA children. The significant correlation between letin and BMI was noticed. Conclusion. There is no higher letin levels or lower concentrations of adionectin in SGA grou as well as between catch u and non catch u growth children, so we can t suose the imortant changes in that age of SGA children. The rosect study are needed. Pediatr. Endocrinol. 10/2011;4(37): Wstę Jako urodzone z hiotrofią wewnatrzmaciczną definiuje się wszystkie noworodki, których urodzeniowa masa ciała i/lub długość znajdują się oniżej 10 centyla w stosunku do wieku ciążowego [1 5]. IUGR (intrauterine growth restriction) oznacza niedobór masy i/lub długości ciała łodu oniżej 10 centyla w stosunku do norm referencyjnych dla danej oulacji wieku ciążowego i łci, u którego stwierdzono istnienie czynników genetycznych lub środowiskowych owodujących atologiczne ograniczenie wzrastania w czasie ciąży [6] a SGA (small for gestational age) czyli stan niedoboru masy i/lub długości ciała noworodka < 10 centyla do wieku ciążowego. W rozoznawaniu SGA/IUGR istotne jest również uwzględnienie wysokości ciała matki, masy ciała matki na oczątku ciąży, kolejności ciąży oraz ochodzenia etnicznego rodziców, gdyż niedobór masy ciała może być uwarunkowany konstytucjonalnie [7]. W świetle obecnych zaleceń ESPE za kryterium graniczne masy i/lub długości ciała dziecka urodzonego z SGA/IUGR rzyjęto -2 SDS (3 centyl). SGA dotyczy wszystkich noworodków, których ciężar ciała i/lub długość znajduje się oniżej 10 centyla w stosunku do wieku ciążowego [8]. Letynooorność jest jednym z zaburzeń metabolicznych wystęujących u dzieci urodzonych z małą urodzeniową masą ciała. Letyna, rodukt genu ob, wytwarzana rzez komórki tkanki tłuszczowej, odgrywa istotną rolę w rozwoju łodu. W łożysku naczyniowym łodu obecna jest już od 18 tygodnia ciąży. Zaobserwowano ścisły związek stężeń letyny z wewnątrzmacicznym wzrastaniem łodu [9, 10]. Zmniejszenie stężeń letyny koreluje z niskimi stężeniami IGF-I, IGFBP-3 i małą masą urodzeniową [11]. Istnieją też race, które dowodzą związku letyny ze stężeniami insulin, a nie ze stężeniem IGF-I [12]. Podkreśla się także ścisłą korelację omiędzy stężeniami letyny, ilością tkanki tłuszczowej, wielkością wskaźnika BMI oraz stężeniami insuliny [9]. Według Jaquet [13] zjawisko letynooorności, które obserwuje się w okresie ourodzeniowego doganiania wzrastania, może wynikać z konieczności utrzymania rawidłowego bilansu energetycznego w okresie intensywnego wzrostu. Druga hioteza tłumacząca to zjawisko wynikać może z uszkodzenia funkcji adiocytów ojawiającego się już w okresie łodowym. Oisywano wsółistnienie letynooorności i insulinooorności u dzieci urodzonych z SGA [13]. Niezdolność adiocytów do odbioru letyny (obwodowa letynooorność) ma związek z insulinooornością. Letyna, odobnie do insuliny, rzysiesza salanie glukozy. Brak możliwości utylizacji glukozy w komórce wskutek insulinooorności tłumaczy letynooorność jako mechanizm dodatkowy. Adionektyna jest kolejnym hormonem tkanki tłuszczowej, biorącym udział w mechanizmie insulinooorności. Stężenia adionektyny w surowicy krwi są odwrotnie roorcjonalne do masy tkanki tłuszczowej i wrost roorcjonalne do insulinowrażliwości. Adionektyna zmniejsza wychwyt niezestryfikowanych kwasów tłuszczowych, zwiększa oksydację kwasów tłuszczowych i zmniejsza glukoneogenezę. Wykazano dodatnią zależność stężeń adionektyny od urodzeniowej masy ciała [14]. Stwierdzono, że dzieci z SGA mają znacząco niższe stężenia adionektyny w orównaniu z gruą dzieci urodzonych z rawidłową masą ciała. Kamoda i ws. [15] zaobserwowali,że hioadionektynemia jest istotnym, czulszym od IGFBP-1 wskaźnikiem insulinooorności w okresie rzedokwitaniowym u dzieci z SGA. Jednak nie wszyscy autorzy odzielają te obserwacje. W racy Evagelidou i ws. [16] stwierdzono nieco wyższe stężenia adionektyny w okresie rzedokwitaniowym u dzieci z SGA w orównaniu z dziećmi urodzonymi z rawidłową masą. Zatem jak wynika z literatury światowej, stężenia tej cytokiny w gruie dzieci urodzonych ze zbyt małą masą ciała wymagają ogłębienia badań. Praca ta nawiązuje do badania oceniającego wskaźniki insulinooorności w tej samej gruie acjentów. Cel racy Celem obecnej racy była ocena stężeń letyny i adionektyny u dzieci urodzonych ze zbyt małą, jak i z rawidłową masą ciała z uwzględnieniem 54

3 ourodzeniowego skoku wzrastania u dzieci z SGA oraz ocena zależności tych adiocytokin i wskaźników insulinooorności. Materiał Gruę badaną stanowiły dzieci zbyt małe do czasu trwania ciąży (SGA), tj. dzieci, których urodzeniowa masa ciała była oniżej -2SDS w stosunku do norm referencyjnych dla danego wieku ciążowego. Dzieci te urodziły się w oddziałach ołożniczych warszawskich szitali w latach Wiek ciążowy wynosił średnio 39,4 ± 1,6 (37 43 tygodnie) a masa urodzeniowa średnio 2120 ± 235,4 g ( g). Wszystkie te dzieci były acjentami Kliniki Endokrynologii Instytutu Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. Do gruy badanej zakwalifikowano 118 dzieci z SGA w wieku od 6 do 8 lat, średnio 7,8 ± 1,6. W gruie tej było 65 (55%) dziewcząt i 53 (44,9%) chłoców. Wszystkie dzieci były w stadium rzedokwitaniowym według Tannera (dziewczęta Ax I, P I, T I; chłocy Ax I P I R I objętość jąder 2 ml). Dzieci z gruy badanej odzielono na dwie odgruy: I stanowiło 52 (45%) dzieci z ourodzeniowym doganianiem wzrastania (catch u growth), II stanowiło 62 (54%) dzieci bez ourodzeniowego zjawiska doganiania wzrastania (non catch u growth). Wysokość ciała dzieci z catch u growth wynosiła średnio 120,41 ± 9,53cm (96,7 136,6 cm), a dzieci z non catch u growth 110,71 ± 10,5 (89,0 133,1 cm). Masa ciała u dzieci z ourodzeniowym skokiem wzrastania wynosiła średnio 22,66 ± 6,16 kg (14 40 kg), a u dzieci bez takiego skoku wynosiła 16,41 ± 4,07 kg (10,5 30,5 kg). Gruę kontrolną stanowiły dzieci urodzone z masą ciała adekwatną dla danego wieku ciążowego (AGA), u których wcześniej wykluczono zaburzenia gosodarki węglowodanowej. Wiek ciążowy wynosił średnio 38,8 ± 0,8 (38 40 tyg.), a masa urodzeniowa 3273,8 ± 275,6 ( g). Do gruy tej zakwalifikowano 26 dzieci w wieku od 6 do 9 lat, średnio 8,2 ± 2 lat. W gruie było 14 (53%) dziewcząt i 12 (47%) chłoców. Wszystkie dzieci były także w stadium rzedokwitaniowym według Tannera. Na rzerowadzenie badań uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej rzy Instytucie Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. Metody Dane dotyczące czasu trwania ciąży oraz urodzeniowej masy ciała uzyskano na odstawie książeczki zdrowia dziecka. Za kryterium osiągnięcia rawidłowego wzrostu rzyjęto uzyskanie rzez dziecko wysokości ciała większej aniżeli -2SDS w okresie dwóch ierwszych lat o urodzeniu. BMI (Body Mass Index) wskaźnik masy ciała obliczano ze wzoru: BMI = masa ciała (kg)/ wzrost (m) 2. Stężenia letyny w surowicy krwi oznaczano metodą immunoradiometryczną (RIA) za omocą zestawu firmy Diagnostic Systems Laboratories, Inc., Webster, USA. Do oznaczeń użyto licznika romieniowania gamma ty Wizzard 1470 firmy Perkin Elmer/Wallac. Czułość metody 0,1 ng/ml. Wewnątrzseryjny i międzysesyjny wsółczynnik zmienności wynosił odowiednio 4,9% i 6,6%. Stężenia adionektyny w surowicy mierzono za omocą zestawu radioimmunologicznego (RIA) firmy LINCO Research, St. Charles, USA. Do oznaczeń użyto licznika romieniowania gamma ty Wizzard 1470 firmy Perkin Elmer/Wallac. Czułość metody 1 ng/ml rzy użyciu badanej róbki o objętości 100 μl. Wewnątrzseryjny i międzyseryjny wsółczynnik zmienności (CV%) wynosił odowiednio 6,2% oraz 9,25%. Wskaźniki insulinooorności HOMA IR, QUIC- KI, Beliore oraz AUC obliczono na odstawie testu OGTT i według wzorów; HOMA IR (Homeostasis Assesment Model glukoza 0 (mmol/l) insulina 0 (μiu/ml) / 22,5; QUICKI (Quantitative insulin check index 1/ log (insulina 0 ) + log (glukoza 0 ); Belfiore: 2/ [1/(INS GLY)] + 1, (INSP: 1/2 insulina 0 + insulina insulina 120 /37,1), GLY : 1/2 glukoza 0 + glukoza /2 glukoza 120 / 189,3); AUC ins (Area under the curve), ole od krzywą insuliny: AUC = 120 insulina 0 + (15 (insulina 30 insulina 0 )) + (45 (insulina 30 insulina 120 )) + 90 (insulina 120 insulina 0 ). Wyniki oddano analizie statystycznej. Zmienne ilościowe zostały wstęnie oddane analizie zgodności z rozkładem normalnym w teście W Shairo Wilka oraz Kołmogorowa Smirnowa. Do orównania dwóch cech zmiennych o rozkładzie normalnym i jednorodnej wariancji zastosowano test t Studenta, w ozostałych rzyadkach użyto niearametrycznego testu U Manna Whitneya. Parametry o rozkładzie normalnym srawdzono analizą korelacji Pearsona, natomiast ozostałe arametry analizą korelacji Searman Rank R. 55

4 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 10/2011;4(37):53-60 Za statystycznie znamienny uznano oziom istotności () analizowanych wartości niższy od 0,05. Wyniki Stężenia letyny w gruie dzieci zbyt małych do czasu trwania ciąży (SGA) wahały się w granicach od 0,43 ng/ml do 37,8 ng/ml, średnio 7,22 ± 8,96 ng/ml, a w gruie kontrolnej wynosiły od 2,24 ng/ml do 8,88 ng/ml, średnio 5,66 ± 2,06 ng/ml; = 0,405. Stężenia adionektyny w badanej gruie wynosiły od 7,27 μg/ml do 31,4 μg/ml, średnio 15,5 ± 4,78 μg/ml, a w odowiedniej gruie kontrolnej wahały się w granicach od 7,69 μg/ml do 29,8 μg/ml, średnio 17,3 ± 7,24 μg/ml; = 0,319. Wartości średnie stężeń letyny i adionektyny u dzieci z SGA i AGA nie różniły się istotnie. Stężenia letyny u dzieci z SGA były średnio wyższe a adionektyny niższe aniżeli u dzieci urodzonych z masą ciała adekwatną do wieku ciążowego (tabela I). Stężenia letyny w odgruie dzieci urodzonych z SGA z ourodzeniowym skokiem wzrastania (catch u growth) wynosiły średnio 8,71 ± 9,7 ng/ml, a w odgruie bez takiego skoku (non catch u growth) średnie wartości wynosiły 5,94 ± 8,26 ng/ml. Różnica stężeń letyny w orównywanych odgruach nie była istotna, = 0,11. Stężenia adionektyny w odgruie dzieci z SGA, które dogoniły wzrastanie wynosiły, średnio 14,88 ± 5,26 μg/ml, a w odgruie dzieci bez takiego skoku 16,16 ± 4,32 μg/ml, = 0,22. Stężenia letyny w odgruie z ourodzeniowym skokiem wzrastania były jednak wyższe, a adionektyny niższe aniżeli u dzieci bez takiego skoku (tabela II). W gruie dzieci z SGA stwierdzono istotną dodatnią korelację stężeń letyny ze stanem odżywienia badanych dzieci (wskaźnikiem BMI) (r = 0,662; = 0,000008). Związek stężeń letyny ze wskaźnikami HOMA IR, QUICKI był natomiast na granicy istotności statystycznej (r = 0,31; = 0,05; r = -0,31; = 0,05). Nie stwierdzono także istotnego związku między stężeniami letyny a stężeniami glukozy na czczo (r = 0,14, = 0,35), stężeniami glukozy w 120 min. testu OGTT (r = 0,13, = 0,38), stężeniami insuliny na czczo (r = 0,22, = 0,15), a także wskaźnikami Belfiore (r = 0,26; = 0,11) oraz AUC ins (r = 0,32; = 0,11) (tabela III). Jedynie stężenia adionektyny u dzieci z SGA istotnie korelowały z wartościami wskaźnika insulinooorności Belfiore (r = 0,39, = 0,0096). Nie obserwowano istotnego związku ze stanem odżywienia dzieci urodzonych z SGA, mierzonym wielkością wskaźnika BMI (r = -0,21, = 0,152), jak również ze wskaźnikami insulinooorności HOMA IR (r = 0,09, = 0,55); QUICKI (r = -0,09, = 0,55); AUC ins (r = 0,185, = 0,32) oraz omiędzy stężeniami adionektyny a stężeniami glukozy na czczo Tabela I. Stężenia letyny i adionektyny w gruie badanej (SGA) oraz kontrolnej (AGA) Table I. Letin and adionectin concentrations in SGA and AGA children Rodzaj gruy SGA AGA Istotność różnic Letyna (ng/ml) 7,22 ± 8,96 5,66 ± 2,0 0,405 Adionektyna (ug/ml) 15,5 ± 4,76 17,3 ± 7,24 0,0319 Tabela II. Stężenia letyny i adionektyny w odgruie dzieci z SGA z ourodzeniowym skokiem wzrastania i bez takiego skoku Table II. Letin and adionectin concentrations in SGA with catch u growth and non catch u growth Rodzaj gruy SGA catch u SGA non catch u Istotność różnic Letyna (ng/ml) 8,7 ± 9,7 5,9 ± 8,2 0,11 Adionektyna (ug/ml) 14,8 ± 5,2 16,16 ± 4,3 0,22 56

5 Tabela III. Związek stężeń letyny ze stężeniami glukozy na czczo i w 120 min. testu OGTT oraz insuliny na czczo, z BMI i ze wskaźnikami insulinooorności w gruie dzieci z SGA Table III. Letin correlation with fasting glucose level, glucose in 120 min. of OGTT test, fasting insulin, BMI and insulin resistance factors in SGA children Letyna (ng/ml) r Glukoza 0 0,14 0,35 Glukoza 120 0,13 0,38 Insulina 0 0,22 0,15 BMI 0,66 0, HOMA IR 0,32 0,05 QUICKI -0,32 0,05 Belfiore 0,26 0,11 AUC 0,32 0,11 Tabela IV. Związek stężeń adionektyny ze stężeniami glukozy na czczo i w 120 min. testu OGTT, ze stężeniami insuliny na czczo a także z BMI i ze wskaźnikami insulinooorności w gruie dzieci z SGA Table IV. Adionectin correlation with fasting glucose level, glucose in 120 min. of OGTT test, fasting insulin, BMI and insulin resistance factors in SGA children Adionektyna (ug/ml) r Glukoza 0 (mmol/l) 0,16 0,26 Glukoza 120 (mmol/l) 0,03 0,79 Insulina 0 (uiu/ml) 0,14 0,34 BMI -0,21 0,15 HOMA IR 0,09 0,55 QUICKI -0,09 0,55 Belfiore 0,39 0,0096 AUC 0,18 0,32 (r = 0,16, = 0,26) i w 120 min. testu OGTT (r = 0,03, = 0,79), jak również stężeniami insuliny na czczo (r = 0,13, = 0,34) (tabela IV). Dyskusja Letyna i adionektyna to cytokiny tkanki tłuszczowej, rodukowane rzez adiocyty. Wiele rac wskazuje na związek letyny ze zjawiskiem insulinooorności [17, 9]. Niektóre race dowodzą odwrotnej zależności stężeń letyny i urodzeniowej masy ciała. Jacquet i ws. [13] zwracają uwagę na wzrost stężeń letyny u dzieci z IUGR, zwłaszcza w okresie ourodzeniowego skoku wzrastania, jak również na związaną z tym okresem letynooorność. Ta ostatnia w okresie catch u growth może towarzyszyć insulinooorności z owodu konieczności utrzymania dodatniego bilansu energetycznego. Zatem z uwagi na niską masę ciała i wyższe arametry insulinooorności należałoby się sodziewać wyższych stężeń letyny u dzieci z SGA niż u ich rówieśników z AGA. Istnieje również ścisła zależność stężeń letyny od wielkości wskaźnika BMI. 57

6 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 10/2011;4(37):53-60 Wśród badanych w tej racy dzieci z gruy badanej i z gruy kontrolnej w wieku rzedokwitaniowym nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach letyny. Wyższe stężenia tego hormonu uzyskano jednak w gruie dzieci z SGA. BMI był istotnie wyższy u dzieci z AGA. Uzyskane wyniki, zgodnie z teorią Jaquet [17], mogą otwierdzać obniżanie się stężeń letyny u dzieci z hiotrofią wewnątrzmaciczną (SGA) o okresie ourodzeniowego wzrastania, co może tłumaczyć brak istotnych różnic w stężeniach letyny w orównywanych gruach dzieci w wieku rzedokwitaniowym. Jednak obserwując wyższe stężenia tego arametru u dzieci z SGA, zwłaszcza rzy istotnie niższym wskaźniku BMI, można odejrzewać tendencję do letynooorności u tych dzieci. Prawdoodobnie z uwagi na brak różnic wskaźnika BMI nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach letyny w odgruach z ourodzeniowym skokiem wzrastania i bez takiego skoku. BMI nie różnił bowiem istotnie obu tych gru. Stwierdzono jednak wyższe, choć nieistotne statystycznie, wartości stężeń letyny w odgruie z catch u growth. Jaquet [13] wśród rocznych dzieci urodzonych z SGA stwierdziła natomiast istotnie wyższe stężenia letyny u dzieci z SGA z ourodzeniowym skokiem wzrostu w orównaniu z dziećmi z AGA, chociaż wskaźnik BMI był istotnie niższy u dzieci z hiotrofią wewnątrzmaciczną. Dzieci te różniły się jednak wiekiem od gruy badanej w materiale własnym. W racy nie stwierdzono istotnych korelacji stężeń letyny ze wskaźnikami insulinooorności. Wykazano natomiast istotną, wrost roorcjonalną zależność tych stężeń od stanu odżywienia badanych dzieci, czyli od wielkości wskaźnika BMI. Im większy odsetek tkanki tłuszczowej i niższa insulinowrażliwość, tym niższe było stężenia adionektyny. Hioadionektynemia orzedza rozwój otyłości, insulinooorności i cukrzycy tyu 2 [18 20]. W gruie dzieci z SGA znajdujących się w wieku rzedokwitaniowym nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach adionektyny w stosunku do dzieci urodzonych z masą ciała stosowną do wieku ciążowego. Uzyskane wyniki nie otwierdzają zatem sodziewanej hioadionektynemii u dzieci z SGA. Stężenia adionektyny były jednak nieco niższe u tych dzieci, choć różnice nie były znamienne statystycznie. Cianfarani [21], w 2004 r., zbadał 51 dzieci z SGA w wieku 8 lat, 17 dzieci z AGA w wieku 10 lat oraz 24 otyłych dzieci w tym samym wieku. U dzieci z SGA stwierdził znacząco niższe stężenia adionektyny w orównaniu z dziećmi urodzonymi z rawidłową masą ciała i z dziećmi otyłymi. Wartości BMI u dzieci z SGA i z AGA nie różniły się rzy tym istotnie. Być może istniejąca różnica składu ciała w gruach dzieci włoskich może stanowić o odmienności wyników autora i w rzedstawionej racy. Poza tym w racy tej wskaźnik BMI był istotnie niższy u dzieci z SGA, odczas gdy w gruie badanej rzez Cianfarani [21] nie różnił się. W racy oceniono również stężenia adionektyny u dzieci z SGA z ourodzeniowym skokiem wzrastania oraz bez takiego skoku. Nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach adionektyny między odgruami. Wytłumaczeniem tego zjawiska mógłby być brak istotnych różnic we wskaźniku odżywienia (BMI). Nieco niższe stężenia adionektyny uzyskano jednak u dzieci z ourodzeniowym skokiem wzrastania. W racy Cianfarani i ws. [21] stwierdzono natomiast znacząco niższe stężenia adionektyny u dzieci z SGA z catch u growth w orównaniu z dziećmi bez ourodzeniowego skoku wzrastania. Nie było różnic w BMI. Być może istniały większe różnice w składzie ciała w gruie dzieci włoskich w orównaniu z gruą badaną w racy. Cianfarani i ws. [21] wykazali także odwrotną korelację stężeń adionektyny z BMI, wskaźnikiem HOMA IR oraz ze stężeniami insuliny na czczo u dzieci z IUGR. W badaniu własnym nie obserwowano odobnego związku. Istotna korelacja stężeń adionektyny i wielkości wskaźnika Belfiore była bowiem, wbrew oczekiwaniom, wrost roorcjonalna. Nie ustalono również istotnego związku stężeń obu badanych tu cytokin. Wnioski Ponieważ stężenia letyny i adionektyny u dzieci z SGA i z AGA nie różniły się istotnie i nie były również związane z wielkością ourodzeniowego skoku wzrastania, można rzyuszczać jedynie o nieznacznej intensywności letynooorności i hioadionektynemii w wieku rzedokwitaniowym u dzieci urodzonych z SGA, skłania to jednak do ogłębienia badań. Stwierdzone korelacje wybranych arametrów rzemian węglowodanowych mogą stanowić istotny element w diagnostyce zesołu metabolicznego u dzieci urodzonych z SGA. 58

7 PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Wollmann H.A.: Intrauterine growth restriction: definition and etiology. Horm Res., 1998:49,1-6. [2] Leercq J., Mahieu-Cauto D.: Diagnosis and management of intrauterine growth retardation. Horm. Res., 1998:49, [3] Pollack R.N., Divon M.Y.: Intauterine growth retardation: definition, classification and etiology. Clin. Obstet. Gynecol., 1992:35, [4] McFarlin B.L.: Intrauterine growth retardation. Etiology, diagnosis, and management. J. Nurse Midwifery, 1994:39, 52S-65S. [5] Bryan S.M., Hindmarsh P.C.: Normal and abnormal fetal growth. Horm. Res, 2006:65, [6] Rymkiewicz-Kluczyńska B.: Wewnątrzmaciczne zaburzenia wzrastania etioatogeneza, wływ na wzrastanie, stan hormonalny, roozycje teraeutyczne. Pharmacia Ujohn, Warszawa [7] Gardosi J.: New definition of small for gestational age based on fetal growth otential. Horm. Res., 2006:65, [8]. Bryan S.M., Hindmarsh P.C.: Normal and abnormal fetal growth. Horm. Res., 2006:65, [9] Jaquet D., Leger J., Levy-Marchal C. et al.: Ontogeny of letin in human fetuses and newborns effect of intrauterine growth retardation on serum letin concentrations. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1998:83, [10] Linnemann K., Malek A., Sager R. et al.: Letin roduction and release in the dually in vitro erfused human lacenta. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2000:85, [11] Coutant R., Boux de Casson F., Douay O. et al.: Relationshis between lacental GH concentration and maternal smoking. Newborn gender, and maternal letin: ossible imlications for birth weight. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2001:86, [12] Christou H., Connors J.M., Ziotooulou M. et al.: Cord blood letin and insulin-like growth factor levels are indeendent redictors of fetal growth. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2001:86, [13] Jaquet D., Leger J., Tabone D. et al.: High serum letin concentration during catch-u growth of children born with intrauterine growth retardation. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1999:84, [14] Cianfarani S., Martinez C., Maiorana A. et al.: Adionectin levels are reduced in children born small for gestational age and are inversely related to ostnatal catch-u growth. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2004:89, [15] Kamoda T., Nozue H., Matsui A.: Serum levels of adionectin and IGFBP-1 in short children born small for gestational age. Clin. Endocrinol., 2007:66, [16] Evagelidou E.N., Giaros V.I., Challa A.S. et al.: Serum adionectin levels, insulin ressistance, and liid rofile in in children born small for gestational age are affected by the severity of growth retardation at birth. Eur. J. Endocrinol., 2007:156, [17] Jaquet D., Gaboriau A., Czernichow P. et al.: Relatively low serum letin levels in adults born with intra-uterine growth retardation. Int. J. Obes. Relat. Metab. Disord., 2001:25(4), [18] Lawlor D.A., Smith G.D., Ebrahim S. et al.: Plasma adionectin levels are associated with insulin resistance, but do not redict future risk of coronary heart disease in women. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2005:90, [19] Butte N.F., Comuzzie A.G., Cai G. et al.: Genetic and environmental factors influencing fasting serum adionectin in Hisanic children. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2005:90, [20] Singhal A., Jamieson N., Fewtrell M. et al.: Adionectin redicts insulin resistance but not endothelial function in young, healthy adolescens. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2005:90, [21] Cianfarani S., Maiorana A., Geremia C. et al.: Blood glucose concentrations are reduced in children born small for gestational age (SGA), and thyroid-stimulating hormone levels are increased in SGA with blunted ostnatal catch-u growth. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2003:88,

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 1(34) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenia greliny i insuliny w surowicy krwi matek i krwi pępowinowej a parametry urodzeniowe noworodków Serum Ghrelin and Insulin

Bardziej szczegółowo

Wpływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo- -naczyniowych u młodych osób dorosłych

Wpływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo- -naczyniowych u młodych osób dorosłych Wływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka wystąienia chorób sercowo- -naczyniowych u młodych osób dorosłych Influence of birthweight and current body mass on cardiovascular risk factors

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 4/2005 Nr 1(10) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zespół metaboliczny u dzieci urodzonych z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrastania Metabolic syndrome in children born with intra-uterine

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie równowagi energetycznej

Zaburzenie równowagi energetycznej Otyłość dzieci i młodzieży czy można jej zapobiec? Dr n. med. Andrea Horvath Dr n. med. Piotr Dziechciarz Klinika Pediatrii WUM Zaburzenie równowagi energetycznej wyrażonej nadmiernym odkładaniem tkanki

Bardziej szczegółowo

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Zdjęcie Holenderki Zima 1944/45 2414 urodzonych w

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology TNF alfa a wybrane parametry gospodarki węglowodanowej u dzieci z nadwagą i otyłością prostą TNF Alpha and Selected Carbohydrate

Bardziej szczegółowo

Stężenie sodu i potasu w krwi pępowinowej a termin porodu noworodka, płeć i urodzeniowa masa ciała

Stężenie sodu i potasu w krwi pępowinowej a termin porodu noworodka, płeć i urodzeniowa masa ciała 256 Artykuły oryginalne Hygeia Public Health / original 2011, 46(2): aers 256-260 Stężenie sodu i otasu w krwi ęowinowej a termin orodu noworodka, łeć i urodzeniowa masa ciała Sodium and otassium concentration

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 1/2002 Nr 1 Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z mikrosomią Evaluation of selected lipid metabolism in children with microsomia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Skoczeń M. i inni: Występowanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej u dzieci z otyłością prostą w zależności od wieku oraz stopnia otyłości Vol. 13/2014 Nr 4(49) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej

Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej Ewa Wender-Ożegowska 1, Małgorzata Sporna 2, Agnieszka Zawiejska 1, Agnieszka Sporna 3, Jacek Brązert 1 1 Klinika Położnictwa i

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 3(4) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki w trakcie leczenia hormonem wzrostu

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zachurzok-Buczyńska A. i inni Wzrost i masa ciała w pierwszych trzech latach życia dzieci... Vol. 2/2003 Nr 1(2) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wzrost i masa ciała w pierwszych trzech

Bardziej szczegółowo

Subkliniczna niedoczynność tarczycy

Subkliniczna niedoczynność tarczycy Subkliniczna niedoczynność tarczycy Elżbieta Petriczko Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego PUM Szczecin Definicja SNT Prawidłowe całkowite

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrino Diabetes Metab 2014;20,2:40-46

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrino Diabetes Metab 2014;20,2:40-46 Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrino Diabetes Metab 2014;20,2:40-46 redakcja@pediatricendocrinology.pl www.pediatricendocrinology.pl www.pteidd.pl Ocena wybranych parametrów antropometrycznych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013

Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013 Nieskuteczna

Bardziej szczegółowo

Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak

Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak IMiD, Wydawnictwo Aluna Medycyna Wieku Rozwojowego, 2012, XVI, 2 Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak Klinika Pediatrii i Endokrynologii, Warszawski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania.

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. M. Kęsiak, A. Stolarczyk, T. Talar, B. Cyranowicz, E. Gulczyńska Klinika Neonatologii ICZMP, kierownik kliniki

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 r 4(21) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Częstość występowania nadwagi i otyłości u dzieci w wieku 7-9 lat województwa mazowieckiego Analysis of nutritional status 7-9 years

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Przybysz M. i inni Ocena jakości życia dzieci z cukrzycą tyu 1 Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena jakości życia dzieci z cukrzycą tyu 1 Evaluation of the Quality

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 11/2012 Nr 2(39) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stan zaopatrzenia w witaminę D noworodków urodzonych przedwcześnie oraz urodzonych o czasie The Supply of Vitamin D in Pre-Term

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik smukłości a wysklepienie podłużne stóp studentów

Wskaźnik smukłości a wysklepienie podłużne stóp studentów 98 Hygeia Public Health 2014, 49(1): 98-102 a wyskleienie odłużne stó studentów Index of slenderness vs. longitudinal arch of students feet Ewa Puszczałowska-Lizis Instytut Fizjoteraii, Wydział Medyczny,

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Analiza czynników wpływających na spożycie warzyw i owoców przez dzieci w wieku szkolnym

Analiza czynników wpływających na spożycie warzyw i owoców przez dzieci w wieku szkolnym Wolnicka Probl Hig K Eidemiol i ws. Analiza 2014, czynników 95(2): 389-393 wływających na sożycie warzyw i owoców rzez dzieci w wieku szkolnym 389 Analiza czynników wływających na sożycie warzyw i owoców

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 2(7) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wpływ masy i długości urodzeniowej oraz rodzaju kariotypu i wzrostu rodziców na spontaniczny wzrost dziewcząt z zespołem Turnera

Bardziej szczegółowo

Wpływ masażu leczniczego na zmiany parametrów ciśnienia i tętna

Wpływ masażu leczniczego na zmiany parametrów ciśnienia i tętna Chrzan Hygeia Public S i ws. Health Wływ 204, masażu 49(3): leczniczego 07- na zmiany arametrów ciśnienia i tętna 07 Wływ masażu leczniczego na zmiany arametrów ciśnienia i tętna Imact of theraeutic massage

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

OCENA ROZWOJU PSYCHOMOTORYCZNEGO NIEMOWLĄT URODZONYCH PRZEDWCZEŚNIE W PIERWSZYM PÓŁROCZU ŻYCIA

OCENA ROZWOJU PSYCHOMOTORYCZNEGO NIEMOWLĄT URODZONYCH PRZEDWCZEŚNIE W PIERWSZYM PÓŁROCZU ŻYCIA YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 269-276 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 269-276 УДК 159.925:618.39 OCENA ROZWOJU PSYCHOMOTORYCZNEGO NIEMOWLĄT URODZONYCH PRZEDWCZEŚNIE W PIERWSZYM

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Kulik-Rechberger B. i inni: Znaczenie ghreliny, hormonu wzrostu i insulinopodobnych czynników wzrostu w rozwoju płodu Vol. 8/2009 Nr 3(28) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975.

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. E.Frątczak A.Ptak-Chmielewska M.Pęczkowski I.Sikorska Zakład Analizy Historii Zdarzeń i Analiz Wielopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Katecholainy a Szewczyk wzrost sekrecji L. i inni hormonu Aktywność wzrostu opioidowa podczas u dziewcząt testów z nadczynnością stymulacyjnych i niedoczynnością u dzieci niskorosłych

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Noczyńska A. i inni: Wpływ urodzeniowej masy ciała oraz masy ciała rodziców na występowanie nadwagi i otyłości u ich dzieci Vol. 13/2014 Nr 1(46) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wpływ

Bardziej szczegółowo

The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin resistance

The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin resistance /ORIGINAL PAPERS Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 57; Numer/Number 2/2006 ISSN 0423 104X The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ziora K. i inni: Ocena stężeń adiponektyny hormonu tkanki tłuszczowej w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym Vol. 9/2010 Nr 1(30) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena

Bardziej szczegółowo

Dokładność i precyzja wydajności systemu Accu-Chek Active. Wprowadzenie. Metoda

Dokładność i precyzja wydajności systemu Accu-Chek Active. Wprowadzenie. Metoda Dokładność i precyzja wydajności systemu Accu-Chek Active I. DOKŁADNOŚĆ Ocena dokładności systemu została przeprowadzona w odniesieniu do normy ISO 15197. Wprowadzenie Celem badania było określenie dokładności

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 2(7) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych arametrów rzemiany u dziewcząt z zesołem Turnera leczonych hormonem wzrostu The evaluation of the selected arameters

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

Ocena poziomu wiedzy położnic na temat okresu połogu

Ocena poziomu wiedzy położnic na temat okresu połogu Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 4, 296-301, 2010 Ocena oziomu wiedzy ołożnic na temat okresu ołogu MARZENA KAŹMIERCZAK 1, GRAŻYNA GEBUZA 1, MAŁGORZATA GIERSZEWSKA 1 MAŁGORZATA

Bardziej szczegółowo

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ ASSESSMENT OF POTENTIAL FOR ZŁOTNICKA SPOTTED PIG BREEDING IN ORGANIC FARMS OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ PSTREJ W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Janusz Tomasz Buczyński (1),

Bardziej szczegółowo

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w C zęstochowie Kultura Fizyczna 2014, t. XIII, nr 2, s. 167 176 http://dx.doi.org/10.16926/kf.2014.13.11 Karol PILIS *, Michał ZYCH **, Krzysztof STEC **, Anna

Bardziej szczegółowo

Trend sekularny występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci w przedszkolach regionu rzeszowskiego

Trend sekularny występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci w przedszkolach regionu rzeszowskiego Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.4.53.29-34. DOI: 10.18544/EP-01.14.04.1628 Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.4.53.29-34. Trend sekularny występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci

Bardziej szczegółowo

Przyrost masy ciała w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka

Przyrost masy ciała w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka Wdowiak Probl Hig A Epidemiol i wsp. Przyrost 2011, 92(2): masy ciała 281-285 w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka 281 Przyrost masy ciała w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka Women

Bardziej szczegółowo

Lek. Joanna Marciniak

Lek. Joanna Marciniak Lek. Joanna Marciniak Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we lekarz rezydent Wpływ atopowego zapalenia skóry na jakość życia chorych dzieci

Bardziej szczegółowo

Zapytaj swojego lekarza.

Zapytaj swojego lekarza. Proste, bezpieczne badanie krwi, zapewniające wysoką czułość diagnostyczną Nieinwazyjne badanie oceniające ryzyko wystąpienia zaburzeń chromosomalnych, takich jak zespół Downa; opcjonalnie umożliwia również

Bardziej szczegółowo

The Influence of Anxiety Induced by Conservative Dentistry Procedures on Occurrence of Cardiac Arrhythmia in Patients with Ischaemic Heart Disease

The Influence of Anxiety Induced by Conservative Dentistry Procedures on Occurrence of Cardiac Arrhythmia in Patients with Ischaemic Heart Disease 424 M. Madejczyk et al. race oryginalne Dent. Med. Probl. 2010, 47, 4, 424 429 ISSN 1644-387X Coyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Marlena Madejczyk 1, Andrzej Madejczyk 2,

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 11/2012 Nr 2(39) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wrodzona niedoczynność tarczycy u noworodka matki z chorobą autoimmunizacyjną tarczycy Congenital Hypothyroidism in a Neonate Born

Bardziej szczegółowo

nabytego zwê enia lewego ujœcia têtniczego.

nabytego zwê enia lewego ujœcia têtniczego. PRACE ORYGINALNE Jolanta ŒWIERSZCZ 1 Jacek S. DUBIEL 1 Tomasz MILEWICZ 3 Krystyna SZTEFKO 2 Józef KRZYSIEK 3 Palenie tytoniu, wzrost stê enia lioroteiny (a) i trójglicerydów oraz sadek stê enia HDL-cholesterol

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Smyczyńska J.: Wskaźniki auksologiczne przydatne w diagnostyce dzieci z niedoborem wzrostu i w monitorowaniu skuteczności ich leczenia Vol. 12/2013 Nr 2(43) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne?

Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne? Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne? Dr hab. n. med. Anna Oblacińska Zakład Zdrowia Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Kołodziejczyk H. i inni: Ocena tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej dziewcząt i chłopców z otyłością przed i po leczeniu dietetyczno-rehabilitacyjnym Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 40 Fizjologia, biochemia sportu O przebiegu procesów metabolicznych w organizmie informują zwłaszcza zmiany stężeń mleczanów i hormonów we krwi obwodowej. Benedykt H. Opaszowski, Stanisław Pytel, Krystyna

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ziora K. i inni Stężenie leptyny w surowicy krwi u dziewcząt... Vol. 2/2003 Nr 1(2) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenie leptyny w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze u otyłych dzieci i nastolatków

Nadciśnienie tętnicze u otyłych dzieci i nastolatków PRACE ORYGINALNE Dominika Januś 1 Małgorzata Wójcik 1 Anna Kalicka-Kasperczyk 1 Angelika Maślanka Małgorzata Radwańska Anna Olchawa-Czech Katarzyna Dyląg Goszcz Małgorzata Jerzy Starzyk 1 1 Klinika Endokrynologii

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Litwińska

Lek. Ewelina Litwińska Lek. Ewelina Litwińska Rozprawa doktorska pt.: Markery biochemiczne i biofizyczne w predykcji powikłań nadciśnienia tętniczego w ciąży Promotor: dr hab. n. med. Piotr Kaczmarek STRESZCZENIE Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Przyrost masy ciała kobiet ciężarnych w zależności od wartości BMI w okresie przedkoncepcyjnym

Przyrost masy ciała kobiet ciężarnych w zależności od wartości BMI w okresie przedkoncepcyjnym prace oryginalne Borgis Postępy Nauk Medycznych, t. XXIV, nr 9, 2011 original papers *Regina Wierzejska 1, Mirosław Jarosz 1, Jerzy Stelmachów 2, Włodzimierz Sawicki 2, Magdalena Siuba 1 Gestational weight

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Szewczyk Ziora L. i K. inni i inni: Aktywność Stężenie opioidowa wisfatyny u dziewcząt w surowicy z nadczynnością krwi u dziewcząt i niedoczynnością z otyłością tarczycy prostą Vol. 10/2011 Nr 2(35) Endokrynologia

Bardziej szczegółowo

Effect of nutritional status on growth velocity in the first year of growth hormone treatment of children with Growth Hormone Deficiency

Effect of nutritional status on growth velocity in the first year of growth hormone treatment of children with Growth Hormone Deficiency Postępy Nauk Medycznych, t. XXVII, nr 10, 2014 Borgis *Anna Majcher 1, Aneta Czerwonogrodzka-Senczyna 2, Ewa Woźniak 1, Beata Pyrżak 1 Effect of nutritional status on growth velocity in the first year

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020 Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020 redakcja@pediatricendocrinology.pl www.pediatricendocrinology.pl www.pteidd.pl Czy dzieci

Bardziej szczegółowo

Wybrane determinanty jakości życia w cukrzycy

Wybrane determinanty jakości życia w cukrzycy Borgis Wybrane determinanty jakości życia w cukrzycy *Helena Motyka 1, Krystyna Stanisz-Wallis 2 1 Zakład Pedagogiki Medycznej, Wydział Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Bardziej szczegółowo

STYL ŻYCIA A FUNKCJONOWANIE POZNAWCZE OSÓB STARSZYCH. DONIESIENIE WSTĘPNE LIFESTYLE AND COGNITIVE FUNCTIONING IN OLDER PEOPLE. A PRELIMINARY STUDY

STYL ŻYCIA A FUNKCJONOWANIE POZNAWCZE OSÓB STARSZYCH. DONIESIENIE WSTĘPNE LIFESTYLE AND COGNITIVE FUNCTIONING IN OLDER PEOPLE. A PRELIMINARY STUDY Nowiny Lekarskie 2012, 81, 1, 10 15 JOANNA PNIEWSKA 1, KRYSTYNA JARACZ 1, KRYSTYNA GÓRNA 1, ALINA CZAJKOWSKA 2, GRAŻYNA LICZBIŃSKA 3, DOROTA ŁOJKO 4, WIKTOR PAŁYS 4, ALEKSANDRA SUWALSKA 4 STYL ŻYCIA A

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 365 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 365 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.L, SUPPL. VI, 365 SECTIO D 2005 1 Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej Pedagogium w Warszawie Higher School of Pedagogics in Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Gestational diabetes mellitus: the effects of diagnosis time and implementation of diabetic care on management of glycemia

Gestational diabetes mellitus: the effects of diagnosis time and implementation of diabetic care on management of glycemia Original paper Gestational diabetes mellitus: the effects of diagnosis time and implementation of diabetic care on management of glycemia Wpływ czasu rozpoznania cukrzycy ciążowej i wdrożenia programu

Bardziej szczegółowo

Mniejsze rozpowszechnienie niedoboru. Low prevalence of vitamin D insufficiency among girls with anorexia nervosa compared to healthy girls

Mniejsze rozpowszechnienie niedoboru. Low prevalence of vitamin D insufficiency among girls with anorexia nervosa compared to healthy girls Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.3.52.15-24. Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.3.52.15-24. Mniejsze rozpowszechnienie niedoboru witaminy D wśród dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym

Bardziej szczegółowo

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children *

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Przegląd Antropologiczny Anthropological Review Vol 62, pp. 49 55 (1999) Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Grażyna Łysoń-Wojciechowska 1, Tomasz Romer 1, Waldemar

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Czynniki ryzyka nadciśnienia, zespołu metabolicznego i powikłań narządowych dowody z EBM Otyłość grozi nagłą śmiercią. Hipokrates, w Dzieła zebrane, 460-377

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

Relacje wagowo-wzrostowe i stosowanie wskaźnika BMI u dzieci i młodzieży

Relacje wagowo-wzrostowe i stosowanie wskaźnika BMI u dzieci i młodzieży e-wydawnictwo Narodowego Centrum Badania Kondycji Fizycznej j Relacje wagowo-wzrostowe i stosowanie wskaźnika u dzieci i młodzieży Romuald Stupnicki Wyższa Szkoła Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie

Bardziej szczegółowo

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu jej zastosowania. IV. Wykaz głównych zaleceń dotyczących

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody:

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody: STRESZCZENIE Wstęp: Dzięki poprawie wyników leczenia przeciwnowotworowego u dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta liczba osób wyleczonych z choroby nowotworowej. Leczenie onkologiczne nie jest wybiórcze

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Wyznaczanie poziomów dźwięku na podstawie pomiaru skorygowanego poziomu A ciśnienia akustycznego

Ćwiczenie 4. Wyznaczanie poziomów dźwięku na podstawie pomiaru skorygowanego poziomu A ciśnienia akustycznego Ćwiczenie 4. Wyznaczanie oziomów dźwięku na odstawie omiaru skorygowanego oziomu A ciśnienia akustycznego Cel ćwiczenia Zaoznanie z metodą omiaru oziomów ciśnienia akustycznego, ocena orawności uzyskiwanych

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna?

Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna? Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna? Epidemiologia i powikłania otyłości Dr n. med. Alicja Karney OTYŁOŚĆ WŚRÓD DZIECI OD LAT 90 W POLSCE

Bardziej szczegółowo