Media globalne media lokalne. Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej. Global media local media

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Media globalne media lokalne. Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej. Global media local media"

Transkrypt

1 Agnieszka Roguska Media globalne media lokalne Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej Global media local media Issues from the field of media pedagogy and regional education

2 Agnieszka Roguska MEDIA GLOBALNE MEDIA LOKALNE Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej GLOBAL MEDIA LOCAL MEDIA Issues from the eld of media pedagogy and regional education Kraków 2012

3 Copyright by Agnieszka Roguska Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2012 Recenzenci: prof. zw. dr hab. Bronisław Siemieniecki dr hab. Maciej Tanaś Adiustacja: Izabela Rutkowska Korekta: Aleksandra Bylica Opracowanie typograficzne: Anna Bugaj-Janczarska Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (12) , fax (12) Wydanie II, Kraków 2012

4 Spis treści Wstęp Rozdział 1 Różnorodność i bogactwo środowiska współczesnych mediów 1.1. Pojęcia związane z mediami Media lokalne i ich pojmowanie Współczesne media cyfrowe i ich wartość edukacyjna Reklama Internet Multimedia Hipermedia Hipertekst Gry wideo, gry komputerowe Indywidualne urządzenia multimedialne: telefon komórkowy, palmtop, ipod, iphone Rozdział 2 Media we współczesnym świecie 2.1. Cechy środowiska współczesnych mediów Globalizacja i jej wpływ na lokalny porządek świata Formy globalizacji społeczeństwa Prawo primum non nocere a osobowe i społeczne konsekwencje rozwoju mediów cyfrowych Dylematy związane z medialnością świata i kreowaniem siebie Socjalizacja medialna i społeczność medialna Zjawisko mediotyzmu

5 6 Spis treści Rozdział 3 Wartości środowiska mediów lokalnych i ich funkcje 3.1. Środowisko mediów lokalnych w edukacji regionalnej Specyfika funkcjonowania mediów środowiskowych na przykładzie lokalnej telewizji kablowej Funkcje mediów środowiskowych Funkcja integrująca środowisko lokalne Funkcja socjalizująca Funkcja uniformizacyjna Funkcja indywidualizująca Funkcja aktywizująca Funkcja inspirująca Funkcja upowszechniania różnorodnych treści Funkcja ludyczna Funkcja stymulująca Funkcja wzorcotwórcza Funkcja interpersonalna Funkcja kształtowania lokalnej opinii społecznej Funkcja interwencyjna Funkcja dokumentacyjna Rozdział 4 Wyzwania mediów lokalnych odnośnie do integracji Polski z Unią Europejską 4.1. Proces integracji europejskiej a tendencja do umacniania się tradycyjnych kultur lokalnych i regionalnych Możliwości i zadania mass mediów środowiskowych w obliczu unijnej polityki medialnej Rozdział 5 Edukacyjne wartości mediów środowiskowych 5.1. Wokół pojęcia wartości Wartości w życiu człowieka Wartości medialne w kulturze postmodernizmu Wartość mediów lokalnych Media lokalne w edukacji medialnej i regionalnej Rozdział 6 Kultura i edukacja medialna z udziałem mediów w skalach makro i mikro 6.1. Rozumienie kultury i edukacji medialnej Media elektroniczne jako nowoczesne narzędzia edukacji

6 Spis treści Działania społeczno-kulturalne i edukacyjne wspierane mediami lokalnymi Edukacja medialna oparta na teorii kognitywistycznej Rozdział 7 Potrzeba edukacji medialnej globalnej i lokalnej 7.1. Człowiek wśród zagrożeń współczesności w perspektywie edukacji medialnej Możliwości i złożoność edukacji medialnej społeczeństwa Zakończenie Bibliogra a Summary

7

8 Contents Introduction Chapter 1 Diversity and abundance of modern media environment 1.1. Notions connected with the media Local media and its comprehension Modern digital media and its educational value Advertisement Internet Multimedia Hipermedia Hypertext Video games, computer games Individual multimedia devices: mobile phones, palmtop, ipod, iphone Chapter 2 Media in modern world 2.1. Features of modern media environment Globalization and its influence on local order of the world Forms of society globalization The right of primum non nocere and personal and social consequences of digital media development Dilemmas connected with media-friendly world and self-creation Media socialization and media society Mediotism

9 10 Contents Chapter 3 Values of local media environment and thier functions 3.1. Local media environment in regional education Specificity of environmental media functioning illustrated with an example of local cable television Function of environmental media Function integrating the local environment Socializing function Function of uniformization Function of individualization Motivating function Inspiring function Function of diverse contents popularization Ludic function Stimulating function Function of creating models Interpersonal function Function of local public opinion Function of intervention Documenting function Chapter 4 Challenges of local media with reference to integration of Poland into European Union 4.1. Process of European integration and the tendency to local and regional cultures strengthening Possibilities and tasks of environmental mass media in the face of European Union media policy Chapter 5 Educational values of environmantal media 5.1. Around the notion of the value Values in the life of a human being Media values in postmodernism culture Value of local media Local media in media and regional education Chapter 6 Media culture and education with participation of media in macro and micro scale 6.1. Comprehension of media culture and education

10 Contents Electronic media as a modern tools of education Social-cultural and educational activities supported by local media Media education based on cognitive theory Chapter 7 The need of global and local media education 7.1. The human being among the threats of modern world in the view of media education Possibilities and complexity of media education of the society Conclusion Bibliography Summary

11

12 Wstęp Przestrzeń współczesnego życia ulega polaryzacji biegunowości, jak zaznacza Jerzy Nikitorowicz. Uczestniczymy w procesach globalizacji, a jednocześnie podążamy w stronę lokalności, plemienności. Ścierają się ze sobą dwie tendencje, dwa sposoby uczestniczenia w życiu społecznym, najbliższym i dalszym, dwie wartości obcowania z rzeczywistością. Cele edukacji medialnej jako ważnego działu pedagogiki medialnej subdyscypliny pedagogicznej w procesie kształcenia to przygotowanie człowieka do odbioru przekazów medialnych i posługiwanie się mediami. Edukacja medialna zajmuje się wykorzystaniem mediów w procesie dydaktyczno-wychowawczym we wszystkich formach kształcenia, dokształcania i samokształcenia oraz metodyką nauczania uczenia się medialnego i informatycznego. W procesie edukacji medialnej mieszczą się zarówno media globalne, jak i media środowiskowe. Jedne i drugie uczestniczą w wychowywaniu do mediów i przez media, a w szerszym znaczeniu do zadań oraz wyzwań współczesnej kultury. Kultura może być rozpatrywana w sensie całościowych procesów i przemian, ale również w odniesieniu do małych zakątków rzeczywistości społecznej, owych regionów kulturowych. Należy przy tym zaznaczyć, że te obszary kulturowe w skali makro i mikro przenikają się nawzajem i uzupełniają, podobnie jak działalność mediów o dużym i małym zasięgu społecznego odbioru w działaniach na rzecz edukacji globalnej oraz edukacji regionalnej. W procesie przenikania się globalności i lokalności biorą udział media lokalne i globalne, które tworzą jedną przestrzeń medialną, kreują wizerunek kulturowy społeczeństwa, ale w ich oddziaływaniach zaznacza się wiele różnic. Funkcjonowanie tych mediów odgrywa dużą rolę i nieco inną w swoim charakterze w odniesieniu do działań społecznych i edukacyjnych, w tym kulturalnych. J. Nikitorowicz, Dziecko w przestrzeni wielości pograniczy i ustawicznej konieczności wyborów [w:] Wielowymiarowość przestrzeni życia współczesnego dziecka, red. J. Izdebska J. Szymanowska, Białystok 2009, s. 15. B. Siemieniecki, Przedmowa [w:] Pedagogika medialna. Podręcznik akademicki, t. 1, red. B. Siemieniecki, Warszawa 2007, s. 11.

13 14 Wstęp Media globalne edukują szeroko i w kontekście zmian ogólnych, zachodzących w danym kraju czy na świecie, uogólniają zachodzące przemiany, mody, trendy. Media lokalne i ich wartość edukacyjna zasadzają się na odkrywaniu, przybliżaniu i upowszechnianiu: rzeczywistości najbliższej w sferze kultury regionalnej, dziedzictwa danego regionu, tradycji, obyczajów, gospodarki, polityki, postrzegania zachodzących zmian, codziennego życia użytkowników mediów środowiskowych. Wartość tego typu edukacji regionalnej społeczeństwa polega na dokładniejszej analizie małego wycinka rzeczywistości. Inną zaletą edukowania z udziałem mediów środowiskowych jest to, że odbiorca ma bezpośredni wpływ na kształtowanie wizerunku owych mediów, ale także na kształt najbliższego otoczenia, jego specyfikę, przeobrażenia, inicjatywy. W ten sposób czuje się odpowiedzialny za dzieło tworzenia się jego małej ojczyzny, miejsca zakorzenienia. Miejsce zakorzenienia można rozumieć w sensie tradycyjnym, czyli miejsca urodzenia i zamieszkania, ale także w sensie sentymentalnym, nie zawsze związanym z miejscem osiedlenia się. Udział mediów środowiskowych w systemie komunikowania społecznego wspomaga proces dążenia do poszukiwania względnej równowagi zjawisk globalnych i lokalnych; daje możliwość szerokiego uczestnictwa w oglądzie świata z różnych perspektyw, co jest cenną wartością w rozwoju i ubogacaniu świata kultury w ogóle. Obok mass mediów w skali makro funkcjonują media w skali mikro (lokalne, regionalne, środowiskowe, media trzeciego sektora angielska nazwa: community media), takie jak: prasa, radio, telewizja, lokalne portale internetowe, ulotki, foldery, plakaty. Podjęta problematyka wiąże się z chęcią zaznaczenia współistnienia mediów globalnych z lokalnymi oraz przybliżenia ich możliwości w obszarze działalności społecznej i wspierania procesów edukacyjnych. Wyzwaniem stojącym przed współczesną cywilizacją jest umiejętne wykorzystanie technicznej ekspansji mediów w obronie zagrożonych wartości humanistycznych, co odnosi się również do mediów o małej skali oddziaływania. W proces szeroko pojętej edukacji, w tym edukacji medialnej, należy włączyć media środowiskowe jako przedstawicieli głosu społeczności lokalnych, reprezentantów ich poglądów, myśli, oczekiwań, wątpliwości. Można zapytać: czy media gromadzą wokół siebie widzów, czy też widzowie gromadzą się wokół mediów? Media globalne, o dużym zasięgu oddziaływania, przyciągają odbiorców, kuszą, wabią, natomiast wokół mediów lokalnych, środowiskowych odbiorcy gromadzą się sami. Media lokalne skupiają się na wydarzeniach z określonego terenu i tym samym dysponują ograniczonymi treściami, pochodzącymi z danego obszaru społeczno-kulturowego, które są w stanie zainteresować odbiorcę lub nie. Przy czym dla odbiorcy ważne są również: jakość odbioru, zawartość merytoryczna, pory dostępności tych mediów itd. Z kolei media globalne mieszczą w sobie przeróżne treści i nie ma w tym zbytniej przesady, jeśli uzna się, że każdy może znaleźć wśród nich coś, co go nie tyle zainteresuje,

14 Wstęp 15 ile zwabi. Można uruchomić Internet bez zamiaru poszukiwania konkretnych treści, one same zaczną się nam narzucać dzięki odnośnikom, multi- i hipermediom, kusić wstępem, kolorem, dźwiękiem, obrazem jednym elementem lub kilkoma równocześnie. Podobnie jest z telewizją, która dysponuje wielością kanałów, w tym programów tematycznych, np. sportowych, muzycznych, przyrodniczych. Wybór mediów lokalnych poprzedzony jest świadomą chęcią czynnego lub biernego uczestniczenia w wydarzeniach środowiska zamieszkania, pracy czy innego rodzaju aktywności swojego odbiorcy. Lokalność i globalność funkcjonują obok siebie, kształtują się i umacniają w powiązaniu ze sobą, nieustannie się przenikają. Są to pojęcia, które w swej istocie nie mają granic fizycznych. Uznawane są za zjawiska, wartości, aktywności bądź procesy, które kształtowane są za pomocą wielu czynników: społecznych, politycznych, gospodarczych, edukacyjnych, kulturowych. Z upływem czasu zmieniają również swoje pierwotne znaczenie, coraz wyraźniej różnicując te dwa pojęcia. Skłaniam się w swoich dywagacjach ku temu, że wpływ globalności na lokalność jest nieunikniony, i odwrotnie, chociażby za sprawą masowych środków komunikowania. Temu procesowi nie należy się przeciwstawiać kategorycznie, ponieważ można pominąć cenne wartości tkwiące zarówno w mediach globalnych, jak i lokalnych, ujawniane również w ich wzajemnych relacjach. Podejmowane działania należałoby skierować ku łagodzeniu negatywnych skutków globalizacji przy jednoczesnym wzmacnianiu pozytywnych wartości tkwiących w lokalnych społecznościach. Ponadto przenikanie się tych procesów może skutkować nie tylko negatywnymi konsekwencjami, ale też wnosić wartości pozytywne, pewien powiew świeżości, inności, i służyć wzajemnemu budzeniu się inspiracji. Na kształt lokalnego środowiska, także medialnego, wpływają zarówno siły oddolne, jak i obiektywne, procesy na skalę nie tylko narodową, ale też światową. Media w skali makro i mikro biorą udział w działaniach na rzecz przybliżania wydarzeń z wielu dziedzin życia, w tym społecznego, kulturalnego, edukacyjnego. Ukazują zachodzące przemiany, nowe rozwiązania, ich pozytywne aspekty i różnego rodzaju nieprawidłowości. Ponieważ media lokalne, środowiskowe są najbliżej swego odbiorcy pod względem znajomości specyfiki terenu oddziaływania, a zatem i jego samego, mają ogromne możliwości aktywnego włączania się w proces upowszechniania kultury regionalnej i edukacji regionalnej, co wydaje się nie w pełni wykorzystywane. Sąsiedztwo tych dwóch rodzajów mediów nie oznacza rywalizacji pomiędzy nimi czy porównań w kategoriach wartościujących: lepsze gorsze, ponieważ ze swej natury są inne i to bogactwo inności oraz możliwości społeczno-edukacyjne starano się przybliżyć. Podjęto próbę ukazania różnic na zasadzie wyodrębnienia i przybliżenia znaczenia mediów w skali mikro i makro, ich funkcji, a nie na zasadzie umniejszania wartości któregoś z mediów. Z naturalnych przyczyn, podczas opisywania, podawania przykładów, pojawiają się porównania, jednak mają one

15 16 Wstęp służyć przede wszystkim uwydatnieniu pewnych jakości, możliwości czy ograniczeń w działalności na rzecz kultury, edukacji, społecznych przedsięwzięć. Publikacja ta jest próbą zaznaczenia współistnienia mediów w skali makro i mikro, a zatem również pewnych więzi, zależności tych dwóch, wydawałoby się, skrajnych zjawisk w kontekście społeczno-edukacyjnym. W tytule celowo umieszczono media lokalne obok mediów globalnych, by móc wyraźnie zaznaczyć także różnorodność tych mediów, ich odmienność, zalety i wady, jak również możliwości we wspieraniu oraz rozwoju kultury i edukacji. Media lokalne i media globalne wspólnie tworzą środowisko medialne, jednak kwestia wizerunku i oddziaływania tych pierwszych w publikacjach naukowych w kontekście edukacyjnym jest podejmowana bardzo rzadko, stąd próba ich wydobycia z medialnej masowości. Książka nie wyczerpuje zagadnienia dotyczącego działalności społeczno-edukacyjnej i kulturalnej mediów o dużej i małej skali oddziaływania w sferze edukacji medialnej i regionalnej. Publikacja podejmuje pewne tropy, które rozwija bardziej lub mniej, tym samym chcąc pobudzić Czytelnika do dialogu, przemyśleń oraz podsunąć swego rodzaju zaczynki do dalszych dociekań naukowo- -badawczych. Praca składa się z siedmiu rozdziałów. W pierwszym określono rozumienie mediów, w tym mediów lokalnych, i podano ich różne nazewnictwo. Scharakteryzowano wybrane media współczesne, wskazując na ich pozytywne i negatywne działanie edukacyjne. Rozdział drugi przedstawia media w skali mikro i makro, w globalnym i lokalnym porządku świata, wskazując na cechy środowiska współczesnych mediów i dylematy związane z funkcjonowaniem człowieka w otoczeniu tych mediów. Przyjrzano się procesom socjalizacji medialnej i tworzeniu się społeczności medialnych. Poruszono również zagadnienie mediotyzmu, czyli zjawiska specyficznej manipulacji medialnej, ukazującej rzeczywistość w krzywym zwierciadle, np. zmieniając sens czy wagę wydarzeń. W rozdziale trzecim skupiono się na specyfice funkcjonowania mediów lokalnych w środowisku ich oddziaływania. Ukazano najważniejsze funkcje, jakie pełnią media lokalne, na przykładzie telewizji miejskiej. Przybliżono znaczenie mediów środowiskowych w procesie edukacji regionalnej. W rozdziale czwartym podkreślono znaczenie i rolę mediów lokalnych w umacnianiu kultury i tożsamości regionalnej po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Wskazano również na pewne aspekty rozwiązań prawnych i zapisy w dokumentach unijnych odnośnie do mediów globalnych, w tym mediów środowiskowych, oraz odsłonięto oblicze unijnej polityki medialnej. Rozdział piąty podejmuje znaczenie pojęcia wartości, ich pojmowanie w kulturze postmodernizmu. Szczególną uwagę zwrócono na wartości tkwiące w mediach środowiskowych, ich możliwości uczestniczenia w procesie edukacji medialnej i regionalnej. Rozdział szósty koncentruje się na zagadnieniach poświęconych kulturze i edukacji medialnej. W tym kontekście rozpatrywane są media globalne i lokalne jako narzędzia wspierające proces edukacyjny. Skupiono

16 Wstęp 17 się tu głównie na niewykorzystanym potencjale możliwości mediów środowiskowych w społeczno-kulturowych i edukacyjnych poczynaniach na rzecz społeczności lokalnej. Podjęto również zagadnienie mediów w obszarze rozważań kognitywistycznych. Rozdział siódmy jest próbą uzasadnienia potrzeby włączenia mediów, zarówno globalnych, jak i lokalnych, w proces edukacji medialnej społeczeństwa. Na tle zagrożeń współczesnego świata przedstawiono argumenty przemawiające za koniecznością edukacji do wartości ogólnoludzkich, ogólnonarodowych, jak też w szczególny sposób do wartości najbliższych, lokalnych, regionalnych. Publikacja skierowana jest do pedagogów i studentów podejmujących zagadnienia związane z mediami globalnymi i lokalnymi, zajmujących się: pedagogiką mediów, pedagogiką kultury, pedagogiką społeczną, edukacją kulturową, regionalną, problematyką dziennikarstwa. Może być pomocna dla twórców i pracowników mediów lokalnych oraz mediów o dużej skali oddziaływania. Zamysłem autorki było również dotarcie do użytkowników zarówno mediów globalnych, jak i lokalnych, by mogli skonfrontować treści zawarte w tej książce z własnymi przemyśleniami. *** Moje rozważania naukowe nabrały ostatecznie rumieńców dzięki cennym uwagom i sugestiom prof. Bronisława Siemienieckiego i prof. Macieja Tanasia, za które ogromnie dziękuję. Wyrażone opinie skłoniły mnie do twórczych przemyśleń, niezbędnych uzupełnień i są iskierką do dalszych poszukiwań w obszarze pedagogiki medialnej. Agnieszka Roguska Siedlce, marzec 2011

17

18 Zakończenie Przedmiotem badań w niniejszej publikacji były mass media o dużym i małym zasięgu oddziaływania w kontekście możliwości działań społeczno-edukacyjnych i kulturalnych. Chciano tym samym zaznaczyć, że zarówno media globalne, jak i lokalne, regionalne wspólnie tworzą środowisko medialne, uczestnicząc w zachodzących procesach, przemianach społeczno-kulturowych, jednocześnie na nie wpływając. Zamysłem autorki było wyeksponowanie znaczenia oraz specyfiki funkcjonowania mediów w skalach mikro i makro, co w sumie daje pełniejszy obraz pojmowania bogactwa środowiska medialnego, zróżnicowania kultury i kształtu edukacji medialnej oraz regionalnej. Scharakteryzowano wybrane media o dużym zasięgu oddziaływania, przybliżono również funkcje i możliwości edukacyjne mediów o małym zasięgu oddziaływania, które zdają się nie być w pełni wykorzystywane przez różnego rodzaju podmioty, w tym szkoły, placówki i organa oświatowe, samorządowe, społeczne. Zwrócono uwagę na konieczność podjęcia planowej, zorganizowanej działalności i współpracy między podmiotami działań społecznych i edukacyjnymi a mediami środowiskowymi. Istotny wydaje się przy tym nie tylko permanentny przepływ informacji w środowisku odbiorców mediów lokalnych, lecz także świadome kreowanie wizerunku owych mediów w skali mikro i świadomość uczestnictwa w kształtowaniu specyfiki danego obszaru społeczno- -kulturowego z udziałem mediów o małym zasięgu oddziaływania. Media lokalne jawią się jako szansa dla małych społeczności lokalnych, umacniania ich tożsamości i wskazywania na wartości kultury mieszczące się w regionie. Media te, w odróżnieniu od mass mediów ogólnopolskich, mają większe możliwości chronienia od zapomnienia regionalnych, dawnych i współczesnych, wytworów kultury duchowej i materialnej. Dysponują ogromną siłą przyciągania do siebie ludzi twórczych, społeczników, animatorów, co sprawia, że docenia się nawet najmniejsze działania na rzecz szeroko pojętej kultury i edukacji regionalnej. Siły drzemiące w środowiskach lokalnych do jego umacniania i pozytywnego wpływania na kształt rozwoju są ogromne i nie zawsze w pełni wykorzystywane. W tym kontekście środowisko mediów lokalnych staje się elementem namysłu nad

19 224 Zakończenie możliwością ich oddziaływania w kierunku pobudzania sił ludzkich, oddolnych inicjatyw. Takie zaangażowanie i chęć współpracy z mediami lokalnymi należy wypracowywać wśród młodych ludzi, tym bardziej że wszelkiego rodzaju aktywność o wymiernych efektach daje dobre rokowania na przyszłość. Młodzi ludzie w sposób naturalny włączeni zostaną w życie społeczności lokalnej, której wizerunek będą współtworzyć. Działalność mediów w skali mikro sprzyja bogaceniu się i utrwalaniu tożsamości kulturowej i świadomości przynależności lokalnej wśród mieszkańców. Należy wszelkimi sposobami podkreślać i umacniać dziedzictwo kulturowe. Dostrzeganie, wspieranie i otaczanie szacunkiem różnic kulturowych, przejawiających się w regionalnych czy miejscowych obyczajach, obrzędach, mowie, zabytkach, powinno być jednym z priorytetowych zadań państwa oraz mass mediów w skalach makro i mikro. Mass media mają ogromną siłę oddziaływania na człowieka. Ostoją kultury narodowej stają się małe ośrodki, których działalność czasami promieniuje na cały kraj, a nawet poza jego granice. Ich aktywność jest często niezależna, autonomiczna, nie podlega wpływom mód i nowoczesnych trendów, choć nie zawsze wolna od wpływów czy nacisków miejscowych polityków, władz rządzących czy reklamodawców. Są cenną inicjatywą, ponieważ jawią się jako oryginalna działalność twórcza, wynikająca z zapotrzebowania pewnej społeczności. Dzieje się tak za sprawą samych twórców, animatorów, organizacji i instytucji wspierających rozwój kultury, przy współpracy z mediami. Media lokalne nie wykorzystują w pełni swojego potencjału w upowszechnianiu i wspieraniu kultury w różnych zakątkach naszego kraju, stanowiąc jednocześnie odbicie kultury narodowej. Należy przy tym zaznaczyć, że współpraca polega na chęci i aktywnej działalności wielu innych podmiotów lokalnych z mediami lokalnymi. Mass media lokalne w edukacji regionalnej mogą się jawić jako strażnik protestujący przeciwko wszelkiego rodzaju nadużyciom, skupiając wokół siebie i podając pozytywne przykłady osób wartościowych, pomysłowych, twórczych. Mogą się okazać pomocne w informowaniu społeczeństwa o bieżących wydarzeniach z zakresu polityki, gospodarki, kultury, pomagając lepiej zrozumieć zachodzące przeobrażenia, nie tylko w skali kraju, ale przede wszystkim w najbliższym otoczeniu, regionie. Płaszczyzny oddziaływania mediów w skalach mikro i makro są ze sobą powiązane, często zależne, mogące funkcjonować w doskonałej symbiozie ze sobą. Treści z mediów lokalnych, szczególnie te interesujące, godne zauważenia i zaprezentowania na szerszym forum, chociaż niestety i sensacyjne, bez większych wartości edukacyjnych, są prezentowane w mediach o zasięgu ponadregionalnym, ogólnopolskim, czy z udziałem nowych mediów, jak internet, w sieci dostępnej na całym świecie. Ważne wydaje się szukanie innowacyjnych sposobów upowszechniania kultury, by tym skuteczniej docierać do potencjalnych odbiorców jej dóbr. Afisze,

20 Zakończenie 225 ulotki, plakaty, program ośrodków kultury to tylko część możliwości docierania do potencjalnych uczestników kultury. Media lokalne mogą się stać atrakcyjnym nośnikiem informacji oraz podmiotami promującymi i upowszechniającym kulturę regionalną. Promowane przez nie treści są cennymi wartościami najbliższego otoczenia. Są w stanie wyłapać i przedstawić więcej szczegółów i wydarzeń z życia kulturalnego, patronować konkursom, wysuwać swoje propozycje obcowania z kulturą. Uczestnictwo Polski w strukturach Unii Europejskiej otwarło przed lokalnymi mediami nowe możliwości i wyzwania. Wzmożone, przemyślane i zaplanowane ukazywanie walorów kulturowych regionu przy współpracy np. z mediami globalnymi i przy wykorzystaniu Internetu może sprzyjać lepszemu wizerunkowi kraju w zjednoczonej Europie. Media środowiskowe jawić się mogą jako potencjalny animator działań, budzić twórcze siły jednostek, inicjować różnego typu przedsięwzięcia, budzić aktywność kulturalną, zachęcać do czynnego udziału w akcjach społeczno-kulturalnych, ukazywać kulturowe walory regionu, uczestniczyć w realizacji projektów finansowanych ze środków unijnych lub owe projekty przybliżać. Dzięki takim działaniom region może się stać np. kuszącą atrakcją turystyczną dla obywateli pozostałych państw członkowskich. Wskutek powstania i działalności lokalnych ośrodków masowego komunikowania następuje decentralizacja rynku medialnego, urozmaicenie i ubogacenie mass mediów w skali ogólnonarodowej, upodmiotowienie małych społeczności lokalnych. Jest to również ważne z innego powodu. Nadając na mniejszym, ściśle określonym obszarze, są w stanie szybciej rozpoznać potrzeby mieszkańców i zaspokajać je, stając się środkiem upowszechniania kultury w danym regionie. Zadania tego nie są w stanie udźwignąć mass media ogólnokrajowe, globalne, w takim samym stopniu, jak działające na określonym terenie mass media lokalne: radio, prasa, telewizja, lokalne portale internetowe. Wydaje się, że im szczegółowsze wycinki rzeczywistości się bada, tym lepiej rozpoznany i pełniejszy wyłania się obraz całości. Media środowiskowe są częściowo interaktywne. Użytkownicy tych mediów pochodzą z określonego obszaru społeczno-kulturowego. Łatwiej jest zatem zbadać potrzeby i zainteresowania np. odbiorcy ekranowego, słuchacza radiowego, czytelnika i uwzględnić je przy tworzeniu i realizacji programu. Mógłby to być dobry sposób na zdobycie zaufania odbiorców i włączenie ich do współpracy. Dzięki temu wiele cennych inicjatyw miałoby szansę ujrzenia światła dziennego, być może stanowiłyby one inspirację do innych, podobnych aktywności na rzecz miejscowej społeczności. Ujawnia się konieczność kreatywnego współdziałania mieszkańców, w tym młodzieży, z lokalnymi mediami, wymiany poglądów, pomocy w odnajdywaniu ludzi twórczych, wartościowych, wspierania ciekawych i oryginalnych pomysłów. Wszystko to ma sprzyjać ugruntowywaniu się i rozwijaniu kultury najbliższego otoczenia. W każdym środowisku społecznym można znaleźć ludzi, którym nie są obojętne problemy ich otoczenia. Miejscowa telewizja kablowa może eksponować lokalne inicjatywy społeczne i kulturalne oraz wspierać,

21 226 Zakończenie promować pomysłowość ludzi zainteresowanych upowszechnianiem kultury w swoim regionie. Media lokalne mogą się jawić jako obrońcy lokalnej społeczności, jej gospodarczej, społecznej, politycznej, kulturalnej i edukacyjnej aktywności. Mogą stanowić pomoc w podkreślaniu różnic w sposobie myślenia i działania, służyć edukacji wielokulturowej i międzykulturowej, edukacji do wartości tkwiących w najbliższym środowisku, tzw. małej ojczyźnie i przez owe wartości. Zaznaczanie zasług, dorobku kulturowego i bogactwa tkwiącego w ośrodkach regionalnych tworzy koloryt kulturowy państwa i nie pozwala upodabniać się do jednorodnej, homogenicznej, globalnej wioski, słabo zróżnicowanej pod względem obyczajów, języka, strojów i innych oznak bogactwa kultury. Edukacja medialna nie polega jedynie na mówieniu o potencjalnych możliwościach i zagrożeniach odnośnie do mass mediów w skali makro w tej edukacji medialnej mieszczą się także media w skali mikro, technicznie podobne, ale jakościowo różne. Można zaryzykować stwierdzenie, że każde medium lokalne jest oryginalne, specyficzne i niepowtarzalne w swoich przekazach. Każdy region, powiat, gmina, miasto mają swój koloryt kulturowy i swoje zadania, które starają się przybliżać media środowiskowe. Edukacja medialna ma pomagać w oswajaniu się z różnymi formami medialnych wytworów, owej techniki i kultury komunikowania, stwarzać okazje do poznawania możliwości nabierania dystansu do wolności oraz odpowiedzialności obcowania z mediami. Media o dużym zasięgu oddziaływania, szczególnie elektroniczne, realizują postulat równości dostępu do informacji i wiedzy, ale też dewiacji i zakłamania w różnych jego wymiarach. Umożliwiają uczestnictwo w debatach publicznych na różne tematy oraz w konwersacjach interpersonalnych w małym gronie. Media jako narzędzia publicznej swobodnej wymiany myśli i informacji należy oswoić tak, by korzystanie z nich nie stało się wykorzystywaniem nas przez nie same, w czym pomóc ma zaplanowana, permanentnie kontynuowana na różnych etapach nauki szkolnej, edukacja medialna, w tym edukacja medialna z wykorzystaniem potencjałów mediów lokalnych, środowiskowych. Media globalne i lokalne w naturalny sposób uzupełniają się. Te o dużym zasięgu oddziaływania zaspokajają potrzebę posiadania informacji, do których dostęp mają wszyscy, tworząc sieciową wspólnotę globalną. Z kolei media o małym zasięgu oddziaływania są środkami przekazu, które zawierają treści zebrane i kierowane do małej grupy odbiorców z określonego wycinka rzeczywistości społeczno-kulturowej. Jedne i drugie niosą ze sobą wiele niebezpieczeństw związanych z ich użytkowaniem, stąd i w edukacji medialnej pamiętać należy o tych dwóch grupach mediów czy podsystemów medialnych. Media globalne i lokalne nie zawsze wzajemnie się wspierają, nawet nie zawsze dopełniają, ale odpowiadają na potrzeby swoich odbiorców, ponieważ przez nich są tworzone i do nich kierowane.

22 Zakończenie 227 Komplementarność w podchodzeniu do zagadnień związanych z mediami daje obraz całości ich funkcjonowania i możliwości edukacyjne oraz umożliwia kreowanie wizerunków globalności i lokalności. Istnieje pewna ciągłość między tym, co lokalne, a tym, co globalne, między tradycją i nowoczesnością. Ich bezceremonialne rozdzielanie jest szkodliwe, podobnie jak łączenie w prosty sposób. Globalność i lokalność oraz ich przejawy są jak dobre małżeństwo ścierają się ze sobą, posiadają swoje charakterystyczne cechy, ale jednocześnie mają cechy wspólne, zachowują swoją tożsamość i się różnią. Tożsamość jednostek czy grup nie jest czymś danym, a raczej czymś zadanym, czego trzeba poszukiwać, co należy odkrywać, przepracowywać, pielęgnować do czego należy się przyznawać. Bez wykorzystania edukacji medialnej z udziałem mediów w skalach makro oraz mikro edukacja nadal będzie przebiegać w sposób fragmentaryczny, pozbawiony spójności i całościowego jej oglądu.

23

24 Bibliogra a Druki zwarte Aktualizacje encyklopedyczne. Suplement do Wielkiej Ilustrowanej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Gutenberga, t. 11: Media, red. J. Skrzypczak, Poznań Allen R.C., Wstęp do wydania drugiego. Porozmawiajmy jeszcze o telewizji [w:] Teledyskursy. Telewizja w badaniach współczesnych, red. R.C. Allen, Kielce Bagiński D., Lokalna opinia publiczna [w:] Psychologiczne aspekty odbioru telewizji, red. P. Francuz, Lublin Banasiuk J. i in., Matematyczne wędrówki po Sokołowie i okolicy: zbiór zadań dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, Sokołów Podlaski Barczyk P.P., Kulturowa perspektywa dla pedagogiki [w:] Kultura, język, edukacja, t. 3, red. R. Mrózek, Prace Naukowe UŚ w Katowicach, nr 1861, Katowice Barta J., Markiewicz R., Matlak A., Telewizja kablowa i prawo, Warszawa Baudrillard J., Symulakry i symulacja, Warszawa Bauman T., O możliwości zastosowania metod jakościowych w badaniach pedagogicznych [w:] Zasady badań pedagogicznych, red. T. Pilch, Warszawa Bauman Z., Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika, Warszawa Bauman Z., Płynne czasy. Życie w epoce niepewności, Warszawa Beba B., Warmia i Mazury jako region kulturowy [w:] Regionalizm, tradycja i współczesność. Materiały z sesji popularnonaukowej. Olsztyn czerwca 1994 roku, red. B. Barczewska, Olsztyn Bednarek J., Multimedia w kształceniu, Warszawa Biriukow N.S., Telewizja na Zachodzie, Warszawa Błachnio A., Przepiórka A., Internet jako globalna wioska [w:] Globalizacja a jednostka, red. A. Błachnio, Bydgoszcz Bobrowicz W., Internet, kultura, edukacja, Lublin Bobryk J.K., Świadomość człowieka w epoce mediów elektronicznych. Znak, język, rzeczywistość, Warszawa Braun-Gałkowska M., Ulfik I., Zabawa w zabijanie. Oddziaływanie przemocy prezentowanej w mediach na psychikę dzieci, Warszawa Brzeziński J., Elementy metodologii badań psychologicznych, Warszawa 1984.

25 230 Bibliogra a Budzyńska E., Regionalism indentity prosocial attitiude [w:] Region and regionalism. Culture and social order, ed. W. Świątkiewicz, Katowice Bukowska-Floreńska I., Symboliczne wartości kulturowe a komunikacja i transmisja w ludowej kulturze regionalnej [w:] Symbole kulturowe, komunikacja społeczna, społeczności regionalne. Studia, red. I. Bukowska-Floreńska, Katowice Burszta W.J., Kuligowski W., Sequel. Dalsze przygody kultury w globalnym świecie, Warszawa Burszta J., Kultura ludowa kultura narodowa. Szkice i rozprawy, Warszawa Castells M., The information age: Economy, society and culture, vol. 1: The rise of the network society, Oxford Chałasiński J., Społeczeństwo i wychowanie, Warszawa Chełmińska M., Warunki rozwoju kultury na szczeblu lokalnym. Europejski model rozwiązań systemowych a sytuacja w Polsce, Warszawa Chmaj L., Prądy i kierunki w pedagogice XX wieku, Warszawa Chojecki M., Od monopolu do pluralizmu [w:] Telewizja pieniądze władza. Materiały z sesji zorganizowanej przez Instytut Kultury i NTP Plus, Warszawa, 8 10 grudnia Chojnacki G., Od społeczeństwa widzów do społeczeństwa obywateli. Chrześcijańskie podstawy budowania społeczeństwa obywatelskiego, Poznań Chojnicki Z., Czyż T., Region i regionalizacja w geografii [w:] Region, regionalizm. Pojęcia i rzeczywistość. Zbiór studiów, red. K. Handke, Warszawa Chrabąszcz-Smoczyńska E., Telewizja publiczna w edukacji zdalnej [w:] Media a edukacja, red. W. Strykowski, Poznań Chudziński E., Między regionalizmem a lokalizmem. Uwagi o tożsamości mediów [w:] Polskie media lokalne na przełomie XX i XXI wieku. Historia, teoria, zjawiska, red. J. Jarowiecki, A. Paszko, W.M. Kolasa, Kraków Clark A., Being there: Putting brain, body and world together again, Cambridge Cynarski W. J., Globalizacja a spotkanie kultur, Rzeszów Czerny J., Czy prawo Moore a zdetronizuje osobę ludzką?, Katowice Czerwiński M., Przemiany kultury w dobie przebudowy społecznej [w:] Wybrane problemy upowszechniania kultury. Materiały pomocnicze do doskonalenia kadry domów kultury i klubów, Warszawa Czerwiński M., Telewizja wobec kultury, Warszawa Czerwiński M., Upowszechnienie kultury a struktura społeczna, Warszawa Damrosz J., Kultura i lokalno-regionalna polityka kulturalna w Polsce (szanse i zagrożenia), Warszawa Damrosz J., Region i regionalizm (studium interdyscyplinarne), Warszawa Dawidowicz W., Wyzwania przyszłości związane z przygotowaniem kultury do jej funkcjonowania w nowym tysiącleciu [w:] Kultura polska a Unia Europejska. Problemy, wyzwania, nadzieje, Warszawa Wrocław Dawkins R., Ślepy zegarmistrz, czyli jak ewolucja dowodzi, że świat nie został zaplanowany, Warszawa Dennett D.C., Słodkie sny. Filozoficzne przeszkody na drodze do nauki o świadomości, Warszawa Dobek-Ostrowska B., Przemiana systemu medialnego w Polsce po 1989 roku [w:] Współczesne systemy komunikowania, red. B. Dobek-Ostrowska, Wrocław 1998.

26 Bibliogra a 231 Doktorowicz K., Transformacja telewizyjnych mediów europejskich. Regulacja i technologia [w:] Transformacja telewizji w Polsce, red. W. Dudek, Katowice Doktorowicz K., Europejska telewizja publiczna. Zmiana modelu w Europie Zachodniej, Prace Naukowe UŚ w Katowicach, nr 1530, Katowice Doktorowicz K., Europejskie społeczeństwo informacyjne bariery integracyjne dla Polski [w:] Radio i telewizja. Informacja, kultura, polityka, red. W. Dudek, Katowice Doktorowicz K., Transformacja telewizyjnych mediów europejskich. Regulacja i technologia [w:] Transformacja telewizji w Polsce, red. W. Dudek, Katowice Dylak S., Kompetencje medialne jako ważny nurt w edukacji humanistycznej [w:] Kompetencje medialne społeczeństwa wiedzy, red. W. Strykowski, W. Skrzydlewski, Poznań Dylematy metodologiczne pedagogiki, red. T. Lewowicki, Warszawa Cieszyn Dymalski J., Zmiany odbioru społecznego telewizji w Wałbrzychu ( ) [w:] Pięciolecie transformacji mediów ( ). Materiały pomocnicze do Najnowszej Historii Dziennikarstwa, t. 25, red. A. Słomkowska, Warszawa Dziki S., Chorązki W., Media lokalne i regionalne [w:] Dziennikarstwo i świat mediów, red. Z. Bauer, E. Chudziński, Kraków Edukacja jest w niej ukryty skarb. Raport dla UNESCO Międzynarodowej Komisji do spraw Edukacji dla XXI wieku pod przewodnictwem Jacques a Delorsa, Warszawa Ejsmond M., Kosmalska B., Media, wartości, wychowanie, Kraków Falkowska M., Pojęcie edukacja kulturalna w rozumieniu przedstawicieli wybranych instytucji gminnych [w:] Monitoring gminnych środowisk edukacji kulturalnej w małym mieście i na wsi. Raport z badań socjologicznych, oprac. E. Kolbowska i in., Warszawa Feibel T., Zabójca w dziecinnym pokoju, Warszawa Fenstermacher G.D., Soltis J.F, Style nauczania, Warszawa Ferenz K., Edukacyjne dylematy codzienności [w:] Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), red. W. Jakubowski, Kraków Ferenz K., Możliwości ożywiania życia kulturalnego społeczności lokalnych [w:] Animacja kulturalna jako problem pedagogiczny, red. J. Gajda, Lublin Filiciak M., Wirtualny plac zabaw. Gry sieciowe i przemiany kultury współczesnej, Warszawa Filipiak M., Socjologia kultury. Zarys zagadnień, Lublin Francuz P., Fortuna P., Psychologiczne aspekty doktryny i misji regionalnych ośrodków telewizji publicznej [w:] Psychologiczne aspekty odbioru telewizji, red. P. Francuz, Lublin Franklin C., Kinnell S.K., Hypertext/hypermedia in schools. A resource book, Santa Barbara, California Frączek Z., Edukacja aksjologiczna wobec potrzeb współczesności, Rzeszów Furman W., Paradoks prasy samorządowej na przykładzie Brzozowskiej Gazety Powiatowej [w:] Media regionalne. Sukcesy i porażki, red. J. Adamowski, K. Wolny-Zmorzyński, W. Furman, Kielce Gajda J., Edukacja bez granic. O środkach masowego przekazu, Lublin Gajda J., Język mediów jako system komunikacji i jego kulturowe uwarunkowania [w:] Kultura i język mediów, red. M. Tanaś, Kraków Gajda J., Kulturotwórcze i edukacyjne funkcje mass mediów [w:] Media a edukacja, red. W. Strykowski, Poznań Gajda J., Mass media a megatrendy rozwoju kultury i implikacje dla edukacji [w:] Media a edukacja, red. W. Strykowski, Poznań 1998.

27 232 Bibliogra a Gajda J., Media w edukacji, Kraków Gajda J., Media w kształtowaniu tożsamości narodowej i rozumieniu innych kultur [w:] J. Gajda, S. Juszczyk, B. Siemieniecki, K. Wenta, Edukacja medialna, Toruń Gajda J., Pedagogika kultury optymalną szansą ratowania zagrożonych wartości humanistycznych [w:] Pedagogika kultury. Historyczne osiągnięcia, współczesne kontrowersje wokół edukacji kulturalnej, perspektywy rozwoju, red. J. Gajda, Lublin1998. Gajda J., Rola mediów regionalnych w stymulowaniu rozwoju kultury praworządności i integrowaniu środowiska [w:] J. Gajda, S. Juszczyk, B. Siemieniecki, K. Wenta, Edukacja medialna, Toruń Gajda J., Rosnąca rola mass mediów zagrożenia i szanse w edukacji [w:] Media a edukacja, red. W. Strykowski, Poznań Gajda J., Telewizja a upowszechnianie kultury, Warszawa Gajda J., Telewizja, młodzież, kultura, Warszawa Gajda J., Wprowadzenie do wiedzy o kulturze, Lublin Gąsior H., Pedagogika jako nauka o wychowaniu człowieka i edukacji ustawicznej w świetle potrzeb teraźniejszości [w:] Wychowanie dla teraźniejszości, red. J. Bańka, Warszawa Giddens A., Beyond left and right. The future of radical politics, Stanford Giddens A., Konsekwencje nowoczesności, Kraków Giddens A., Runway world. How globalization is reshaping our lives, New York Giddens A., Życie w społeczeństwie posttradycyjnym [w:] U. Beck, A. Giddens, S. Lash, Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Warszawa Gierula M., Znaczenie mediów lokalnych w życiu społeczności lokalnych [w:] Polskie media lokalne na przełomie XX i XXI wieku. Historia, teoria, zjawiska, red. J. Jarowiecki, A. Paszko, W.M. Kolasa, Kraków Gierula M., Jachimowski M., Telewizja w województwach śląskich w okresie transformacji [w:] Transformacja telewizji w Polsce, red. W. Dudek, Katowice Gierula M., Jachimowski M., Zmiany mediów i dziennikarstwa lokalnego w Polsce (prasa, radio, telewizja) [w:] Media i dziennikarstwo w Polsce , red. G.G. Kopper, I. Rutkiewicz, K. Schliep, Kraków Gilarek K., Państwo narodowe a globalizacja dynamika powstawania nowego ładu, Toruń Ginko Ł., Założenia polityki kulturalnej wojewody katowickiego rozważania na temat mecenatu państwa w kulturze. Mecenat państwa w warunkach gospodarki rynkowej [w:] Kultura polska a Unia Europejska. Problemy, wyzwania, nadzieje, Warszawa Wrocław Głuchowska I., Edukacja kulturalna społeczeństwa polskiego. Program światowej dekady rozwoju kulturalnego [w:] Kultura polska a Unia Europejska. Problemy, wyzwania, nadzieje, red. K. Mazurek-Łopacińska, Warszawa Wrocław Gnitecki J., Elementy metodologii badań w pedagogice hermeneutycznej, Zielona Góra Goban-Klas T., Cywilizacja medialna. Geneza, ewolucja, eksplozja, Warszawa Goban-Klas T., Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, Warszawa Kraków Goban-Klas T., Polska chata w globalnej wiosce [w:] Media a integracja europejska, red. T. Sasińska-Klas, A. Hess, Kraków 2004.

28 Bibliogra a 233 Goban-Klas T., Powstanie i rozwój mediów od malowideł naskalnych do multimediów, Kraków Goban-Klas T., Świadomość kulturalna społeczeństwa polskiego, Kraków Goban-Klas T., Telekomunikacja i nowe media [w:] Problemy społeczeństwa informacyjnego. Elementy analizy, ewaluacji i prognozy, red. L.W. Zacher, Warszawa Godzic W., Przyjemność [w:] W. Godzic, Oglądanie i inne przyjemności kultury popularnej, Kraków Godzic W., Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów, Warszawa Gogacz M., Szkice o kulturze, Kraków Golka M., Cywilizacja. Europa. Globalizacja, Poznań Golka M., Elementy wiedzy o kulturze [w:] Menedżer kultury. Podręcznik, red. M. Iwaszkiewicz, Warszawa Poznań Gołaszewska M., Internalizacja kultury. Analiza i interpretacja zjawiska oraz pojęcia edukacja kulturowa w aspekcie antropologii filozoficznej [w:] Pedagogika kultury. Historyczne osiągnięcia, współczesne kontrowersje wokół edukacji kulturalnej, perspektywy rozwoju, red. J. Gajda, Lublin Gołaszewska M., Multimedia krytyka i obrona. Esej o estetycznym statusie nowych mediów [w:] Piękno w sieci. Estetyka a nowe media, red. K. Wilkoszewska, Kraków Gołębiewska M., Demontaż atrakcji. O estetyce audiowizualności, Gdańsk Gołębiowski B., Kultura chłopska ruch społeczno-kulturalny regionalizm [w:] Miasto wojewódzkie jako ośrodek kultury. Praca zbiorowa, red. M. Malikowski, Rzeszów Górecka H., Struktura pracy promocyjnej i ogniwa postępowania badawczego [w:] Prace promocyjne z pedagogiki. Skrypt dla uczestników seminariów: licencjackiego, magisterskiego, doktoranckiego, red. W. Ciczkowski, Olsztyn Grabowska E., Wywiad, ankieta, socjometria [w:] Metody badań pedagogicznych w zarysie, red. A. Góralski, Warszawa Grad J., Kaczmarek U., Organizacja i upowszechnianie kultury w Polsce. Zmiany modelu. Skrypt dla studentów kulturoznawstwa, Poznań Grad J., Pozaekonomiczne uwarunkowania rynku kultury [w:] Menedżer kultury. Podręcznik, red. M. Iwaszkiewicz, Warszawa Poznań Graszewicz M., Lewiński D., Edukacja a media [w:] U progu wielkiej zmiany? Media w kulturze XXI wieku. Nurty, kategorie, idee, red. M. Sokołowski, Olsztyn Grodecka E., Sokołowska H., Edukacja czytelnicza i medialna w szkole podstawowej i gimnazjum. Poradnik dla nauczycieli realizujących ścieżki międzyprzedmiotowe, Warszawa Grzenia J., Komunikacja językowa w Internecie, Warszawa Gulińska G., Massalski A., Regionalizm w okresie międzywojennym na kielecczyźnie [w:] Miasto wojewódzkie jako ośrodek kultury, red. M. Malikowski, Rzeszów Handke K., Pojęcie region a symbolika środka [w:] Region, regionalizm pojęcia i rzeczywistość. Zbiór studiów, red. K. Handke, Warszawa Handke K., Przedmowa [w:] Region, regionalizm pojęcia i rzeczywistość. Zbiór studiów,. red. K. Handke, Warszawa Hannerz U., Powiązania transnarodowe. Kultura, ludzie, miejsca, Kraków Hilarowicz M., Kowalski T., Rola i konteksty prasy lokalnej [w:] Oblicza lokalności. Tradycja i współczesność, red. J. Kurczewska, Warszawa 2006.

29 234 Bibliogra a Homplewicz J., Wyzwania pedagogiczne wobec perspektyw integracji europejskiej, Rzeszów Hryniewicz J., Pułtusk jako społeczność lokalna. Charakterystyka społeczno-ekonomiczna [w:] Region, miasto, osiedle, red. B. Jałowiecki, Warszawa Ingold T., Ewoluujące umiejętności [w:] Formy aktywności umysłu. Ujęcia kognitywistyczne. Ewolucja i złożone struktury poznawcze, t. 2, red. A. Klawiter, Warszawa Izdebska J., Dziecko i rodzina polska wobec zagrożeń telewizji i innych mediów [w:] W służbie dziecku, red. J. Wilk, Kraków Izdebska J., Dziecko w świecie mediów elektronicznych. Teoria, badania, edukacja medialna, Białystok Izdebska J., Rodzina, dziecko, telewizja. Szanse wychowawcze i zagrożenia telewizji, Białystok Izdebska J., Rola mass mediów w kształtowaniu przez dziecko obrazu świata [w:] Media a edukacja, red. W. Strykowski, Poznań Jabłońska M., Nieprzejrzystość estetyczna światów dziecięcych [w:] Estetyka, sztuka, media, red. M. Jabłońska, Wrocław Jachimowski M., Telewizja regionalna w regionalnym systemie informacji [w:] Radio i telewizja. Informacja, kultura, polityka, red. W. Dudek, Katowice Jakubowicz K., Polityka medialna a media elektroniczne, Warszawa Jakubowicz K., Publiczna i prywatna telewizja w Polsce [w:] Media i dziennikarstwo w Polsce , red. G.G. Kopper, J. Rutkiewicz, K. Schliep, Kraków Jakubowicz K., Unia Europejska a media. Między kulturą a gospodarką, Warszawa Jankowski D., Jeden czy wielość paradygmatów działalności kulturalnej [w:] Animacja kulturalna jako problem pedagogiczny, red. J. Gajda, Lublin Jankowski D., Zróżnicowane rozumienie upowszechniania kultury i jego współczesna wykładnia [w:] Współczesne dylematy upowszechniania kultury. Zbiór materiałów, red. J. Gajda, Lublin Janowski A., Badanie zjawisk pedagogicznych, Kalisz Jankowski D., Przyszczypkowski K., Skrzypczak J., Podstawy edukacji dorosłych. Zarys problematyki, Poznań Januszkiewicz F., Skrzydlewski W., Edukacyjne zastosowanie telewizji, Warszawa Jarowiecki J., Paszko A., Kolasa W.M., Wstęp [w:] Polskie media lokalne na przełomie XX i XXI wieku. Historia teoria zjawiska, red. J. Jarowiecki, A. Paszko, W.M. Kolasa, Kraków Jaskiernia A., Publiczne media elektroniczne w Europie, Warszawa Jastrzębski J., Na rynku wartości. O mediach i etyce dziennikarskiej, Wrocław Jaworska-Witkowska M., Ku kulturowej koncepcji pedagogiki. Fragmenty i ogarnięcia, Kraków Jedlewska B., Animatorzy kultury wobec wyzwań edukacyjnych, Lublin Jenkins H., Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów, Warszawa Juszczyk S., Cele i zadania technologii informacyjnej i edukacji medialnej [w:] Pedagogika medialna. Podręcznik akademicki, t. 2, red. B. Siemieniecki, Warszawa Juszczyk S., Człowiek w świecie elektronicznych mediów szanse i zagrożenia, Katowice Juszczyk S., Kognitywne aspekty uczenia się [w:] Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 2, red. T. Pilch, Warszawa 2003.

30 Bibliogra a 235 Kaczmarek U., Organizacja imprez kulturalnych [w:] Menedżer kultury. Podręcznik, red. M. Iwaszkiewicz, Warszawa Poznań Kamiński A., Funkcje pedagogiki społecznej. Praca socjalna i kulturalna, Warszawa Kamiński A., Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej [w:] Metodologia pedagogiki społecznej, red. R. Wroczyński, T. Pilch, Wrocław Kapuściński R., Lapidarium, Warszawa Karwicka T., Wartości symboliczne jako wyznaczniki odrębności lokalno-regionalnych (na przykładzie Kujaw) [w:] Symbole kulturowe, komunikacja społeczna, społeczności regionalne. Studia, red. I. Bukowska-Floreńska, Katowice Katalog mediów polskich, red. W. Chorązki, Kraków Kawula S., Pedagogika a system nauk o wychowaniu [w:] Prace promocyjne z pedagogiki. Skrypt dla uczestników seminariów: licencjackiego, magisterskiego, doktoranckiego, red. W. Ciczkowski, Olsztyn Kawula S., Współczesna pedagogika społeczna w perspektywie ontologicznej i aksjologicznej [w:] Pedagogika społeczna i jej współczesne konteksty, red. G. Orzechowska, Toruń Kawula S., Współczesne zagrożenia w rozwoju dzieci i młodzieży [w:] Pedagogika spoecyna. Dokonania, aktualności, perspektywy, red. S. Kawula, Toruń Kerckhove D. de, Powłoka kultury. Odkrywanie nowej elektronicznej rzeczywistości, Warszawa Klapa W., Ogarek M., Wpływ telewizji kablowej i satelitarnej na sposoby spędzania czasu wolnego dzieci i młodzieży [w:] Media a edukacja, red. W. Strykowski, Poznań Klepacki Z., EWG, Białystok Kłosińska T., Aspekty odbioru reklamy telewizyjnej przez dzieci w młodszym wieku szkolnym [w:] Manipulacja, media, edukacja, red. B. Siemieniecki, Toruń Kłoskowska A., Kultura masowa. Krytyka i obrona, Warszawa Kłoskowska A., Kultura narodowa [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. Pojęcia i problemy wiedzy o kulturze, red. A. Kłoskowska, Wrocław Kłoskowska A., Socjologia kultury, Warszawa Kłossowicz J., Czasopisma kulturalne, problematyka kulturalna w mediach [w:] Media i dziennikarstwo w Polsce , red. G.G. Kopper, J. Rutkiewicz, K. Schliep, Kraków Kmita J., O kulturze symbolicznej, Warszawa Kohl H., Idea zjednoczonej Europy staje się znakiem nadziei [w:] Kultura i tożsamość europejska. Duchowy fundament integracji naszego kontynentu, Gliwice Konarzewski K., Czy pedagogika wybić się może na naukowości? [w:] Odmiany myślenia o edukacji, red. J. Rutkowiak, Kraków Korporowicz L., Osobowość i komunikacja w społeczeństwie transformacji, Warszawa Korzeniowska W., Polskie regiony w świetle wybranych aspektów dziedzictwa kulturowego [w:] Kultura, język, edukacja, t. 3, red. R. Mrózek, Katowice Kossak-Główczewski K., Edukacja regionalna pytania o realizację [w:] Edukacja wobec zmiany społecznej, red. J. Brzeziński, L. Witkowski, Poznań Toruń Kossak-Główczewski K., Niektóre aspekty niezależnej edukacji regionalnej [w:] Od pedagogiki do pedagogii, red. E. Rodziewicz, M. Szczepska-Pustkowska, Toruń Kowalczyk R., Media lokalne w Polsce, t. 3, Poznań Kowalczyk R., Media lokalne w Polsce. Podręcznik akademicki, Poznań 2009.

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Media w edukacji 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim Media in Education 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Media globalne media lokalne. Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej. Global media local media

Media globalne media lokalne. Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej. Global media local media Agnieszka Roguska Media globalne media lokalne Zagadnienia z obszaru pedagogiki medialnej i edukacji regionalnej Global media local media Issues from the field of media pedagogy and regional education

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH dr Anna Andrzejewska Dotyczą one głównie nowych wyzwań edukacyjnych i zagrożeń głównie uczniów (dzieci, młodzieży) treściami mediów cyfrowych oraz interaktywnych technologii

Bardziej szczegółowo

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Pojęcie wychowania Wychowanie w szerokim znaczeniu wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społ. i przyr. na człowieka, kształtujące jego tożsamość,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia Zagadnienia kierunkowe: 1. Indywidualizm a idea wspólnego dobra (w świetle etyki społecznej) 2. Pojęcie ponowoczesności we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Wraz z upowszechnieniem Internetu narodziło się nowe pokolenie. Świat

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki.

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach oferuje w bieżącej prenumeracie bogaty zbiór czasopism metodycznych i fachowych dla nauczycieli, wychowawców oraz bibliotekarzy, psychologów, pedagogów szkolnych

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK:

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: 1. PEDAGOGIKA studia I stopnia, profil praktyczny, specjalność: a) EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA Z WYCHOWANIEM

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI Autorki: Agnieszka Błyszczek, Magdalena Gołębiewska INFORMACJE O AUTORKACH Doktorantki I roku Pedagogiki, na Wydziale Nauk

Bardziej szczegółowo

Media w Edukacji. Wprowadzenie

Media w Edukacji. Wprowadzenie Media w Edukacji Wprowadzenie agenda Cele i treści programowe Warunki zaliczenia Literatura Media w Edukacji Czas rozpocząć wykład 10 godzinny. Cele i treści programowe: Celem kursu jest przekazanie ogólnych

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013

KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013 KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013 Lp. Nazwa przedmiotu Semestr Liczba godz. w sem. I Forma zal./ Punkty ECTS Liczba

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2 Inicjatywy społeczne młodzieży poprzez nowe media Tomasz Zacłona W połowie drugiej dekady XXI w. jesteśmy świadkami przemian społecznych zapowiadanych od końca ostatniego stulecia. W turbulentnym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (pytania)

Zagadnienia (pytania) Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego w Łomży Zagadnienia (pytania) na obronę dyplomową licencjacką na kierunku: pedagogika Zagadnienia ogólne 1. Nurty kontestacyjne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE II STOPNIA INSTYTUT PEDAGOGIKI ROK AKADEMICKI 2015/16

SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE II STOPNIA INSTYTUT PEDAGOGIKI ROK AKADEMICKI 2015/16 SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE STOPNIA INSTYTUT PEDAGOGIKI lp. Nazwisko i imię promotora ROK AKADEMICKI 2015/16 tytuł naukowy /zakład Temat -zagadnienia Tytuł: Rodzina, szkoła i inne placówki oświatowo-wychowawcze

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 28 W KIELCACH NA LATA 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 28 W KIELCACH NA LATA 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 28 W KIELCACH NA LATA 2012-2017 Wspólnie budujemy szkołę nieustannie uczących się ludzi, w której niemożliwe staje się możliwym PODSTAWA PRAWNA Ustawa o Systemie Oświaty

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017

Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017 Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017 Twórcze i artystyczne wychowanie, czy tez lepiej wychowanie przez sztukę, może okazad się szczególnie ważne, nie tylko dla stworzenia

Bardziej szczegółowo

Dylematy współczesnych: radzenie sobie z wielością ról i zadań

Dylematy współczesnych: radzenie sobie z wielością ról i zadań IV Interdyscyplinarna Konferencja Doktorantów i Młodych Naukowców Dylematy współczesnych: radzenie sobie z wielością ról i zadań Bydgoszcz, 3-5 IV 2014 Od wielu lat jesteśmy świadkami zmian, jakie dokonują

Bardziej szczegółowo

HERBERT MARSHALL McLUHAN (1911-1980). Determinizm technologiczny. (zestawienie bibliograficzne w wyborze).

HERBERT MARSHALL McLUHAN (1911-1980). Determinizm technologiczny. (zestawienie bibliograficzne w wyborze). Jaworzno, 26.03.2015 HERBERT MARSHALL McLUHAN (1911-1980). Determinizm technologiczny. (zestawienie bibliograficzne w wyborze). Teksty H. M. McLuhan a 1. McLUHAN, Marshall. Galaktyka Gutenberga / Marshall

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część teoretyczna

Spis treści. Część teoretyczna Spis treści Wstęp... 9 Część teoretyczna Rozdział I. Praca socjalna istota i sens...17 1.1. W kierunku profesjonalizacji... 17 1.2. Praca socjalna na świecie ujęcia definicyjne... 19 1.3. Tradycje i specyfika

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

,,Trzeboś leży na Podkarpaciu"

,,Trzeboś leży na Podkarpaciu Szkoła Podstawowa nr 2 w Trzebosi Program autorski,,trzeboś leży na Podkarpaciu" przeznaczony do realizacji na zajęciach kółka folklorystyczno- teatralnego w ramach 2 godzin lekcyjnych tygodniowo. mgr

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Wykaz publikacji. Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1999, s. 177-185. 4. Poetyka i pragmatyka gatunków dziennikarskich, red. W.

Wykaz publikacji. Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1999, s. 177-185. 4. Poetyka i pragmatyka gatunków dziennikarskich, red. W. dr Wojciech Furman Zakład Stosunków Międzynarodowych Katedra Politologii UR 1 października 2010 r. Wykaz publikacji 1996 1. Łatwość zapominania. Niektóre przykłady krytyki bolszewizmu formułowane w latach

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 5/2010 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 27 stycznia 2010 r. PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

Edukacja wielokulturowa

Edukacja wielokulturowa Edukacja wielokulturowa - zestawienie bibliograficzne ze zbiorów PBW w Rudzie Śląskiej Wydawnictwa zwarte 1.Afryka w szkole : materiały dydaktyczne dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. T.1: Jak mówić

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

Anna Watoła "Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja w optyce wychowania i edukacji", Red. M. Kisiel i T. Huk, Katowice, 2009 : [recenzja]

Anna Watoła Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja w optyce wychowania i edukacji, Red. M. Kisiel i T. Huk, Katowice, 2009 : [recenzja] Anna Watoła "Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja w optyce wychowania i edukacji", Red. M. Kisiel i T. Huk, Katowice, 2009 : [recenzja] Chowanna 1, 333-336 2011 Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja

Bardziej szczegółowo

Diagnoza najważniejszych aspektów funkcjonowania kultury w gminie Biały Dunajec

Diagnoza najważniejszych aspektów funkcjonowania kultury w gminie Biały Dunajec Diagnoza najważniejszych aspektów funkcjonowania kultury w gminie Biały Dunajec Czy istnieją w Gminie dokumenty kształtujące jej politykę kulturalną? Czy Gmina stworzyła warunki dla rozwoju kultury oraz

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Europejski wymiar edukacji historycznej i obywatelskiej

Europejski wymiar edukacji historycznej i obywatelskiej Dr Violetta Julkowska Zakład Dydaktyki Historii Instytutu Historii UAM Europejski wymiar edukacji historycznej i obywatelskiej Wykład V rok studiów niestacjonarnych Rok akademicki 2007/2008 20 godzin Kontakt:

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia w szkole. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia w szkole. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora UKW Nr 48/2009/2010 z dnia 14 czerwca 2010 r. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia w szkole Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PUBLIKACJE NAUKOWO-BADAWCZE PROFESORA JÓZEFA SKRZYPCZAKA

WYBRANE PUBLIKACJE NAUKOWO-BADAWCZE PROFESORA JÓZEFA SKRZYPCZAKA WYBRANE PUBLIKACJE NAUKOWO-BADAWCZE PROFESORA JÓZEFA SKRZYPCZAKA (w układzie chronologicznym) Realizacja filmów dydaktycznych w warunkach kształcenia akademickiego, Neodidagmata 1975, nr VI, s. 193-199.

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Pedagogika czasu wolnego Rok akademicki: 2012/2013 Kod: BTR-1-302-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Turystyka i Rekreacja Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40%

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 1. Nazwa kierunku: Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi (studia I stopnia) 2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 3. Dziedziny nauki i dyscypliny, do których

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach)

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach) Załącznik nr 42 do Uchwały Nr 54/2012 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 20 czerwca 2012 r. Nazwa wydziału: Wydział Filologiczny Nazwa kierunku studiów: informacja naukowa i bibliotekoznawstwo Obszar

Bardziej szczegółowo

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego NONCEPCJA PRACY SPOŁECZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 12 W WARSZAWIE-WESOŁEJ W LATACH 2010-2015 Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2010-2015 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Pracownik naukowo-dydaktyczny na Uniwersytecie Szczecińskim, dziennikarz. Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o mediach.

Pracownik naukowo-dydaktyczny na Uniwersytecie Szczecińskim, dziennikarz. Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o mediach. Krzysztof Flasiński Pracownik naukowo-dydaktyczny na Uniwersytecie Szczecińskim, dziennikarz. Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o mediach. e-mail: krzysztof.flasinski@gmail.com aktualne informacje:

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia stosunki międzynarodowe

LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia stosunki międzynarodowe studia społeczne, kierunek: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Prawo 30 h Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza Załącznik do uchwały nr 204 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 27listipada 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Poziom kształcenia: I stopień

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE Wstęp Funkcjonowanie szkoły jest procesem złożonym między innymi z uwagi na jej wielofunkcyjność: kształcenie, wychowanie, opieka, działalność

Bardziej szczegółowo

WSPOMAGANIE Z TIK-IEM

WSPOMAGANIE Z TIK-IEM Magdalena Pilińska WSPOMAGANIE Z TIK-IEM W DOLNOŚLĄSKIEJ BIBLIOTECE PEDAGOGICZNEJ WE WROCŁAWIU DOBRE PRAKTYKI Warszawa 2015 Creative Commons - Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-na tych samych warunkach

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej

Efekty kształcenia dla kierunku Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Załącznik nr 4 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015

Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015 Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015 Ogólna charakterystyka studiów podyplomowych Wydział prowadzący studia podyplomowe: Nazwa studiów podyplomowych: Nazwa studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st.

KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. studia społeczne, kierunek: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 Imię i nazwisko: dr hab. prof. nadzw. Grzegorz Grzybek Zakład/Katedra: Zakład

Bardziej szczegółowo

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów - PEDAGOGIKA. Tezy egzaminacyjne (podstawowe) Egzamin licencjacki

Kierunek studiów - PEDAGOGIKA. Tezy egzaminacyjne (podstawowe) Egzamin licencjacki Rada Wydziału 23.04.2014 Kierunek studiów - PEDAGOGIKA Tezy egzaminacyjne (podstawowe) 1. Znaczenie pojęć pedagogicznych: pedagog, edukacja, wychowanie, socjalizacja, pedagogia, pedagogika. 2. Miejsce

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do psychologii

Wprowadzenie do psychologii Wprowadzenie do psychologii wychowania Psychologia wychowawcza - pedagogiczna Literatura podstawowa: Brzezińska A. (2000). Psychologia wychowania. [W:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS PRZEDMIOTU NA STUDIACH WYŻSZYCH

SYLABUS PRZEDMIOTU NA STUDIACH WYŻSZYCH SYLABUS PRZEDMIOTU NA STUDIACH WYŻSZYCH Lp. Elementy składowe sylabusu Opis 1. Nazwa przedmiotu Polski system medialny 2. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Filologiczny Instytutu Dziennikarstwa

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju Biblioteki Publicznej w Zbąszyniu

Strategia rozwoju Biblioteki Publicznej w Zbąszyniu Strategia rozwoju Biblioteki Publicznej w Zbąszyniu na lata 2016 2022 I Wstęp Dokument ten, wraz z wszystkimi celami i zadaniami w nim sformułowanymi, jest spójny ze strategią Rozwoju Gminy Zbąszyń na

Bardziej szczegółowo

Standardy pracy biblioteki szkolnej

Standardy pracy biblioteki szkolnej Standardy pracy biblioteki szkolnej Opracował zespół nauczycieli bibliotekarzy członków Związku Nauczycielstwa Polskiego, Towarzystwa Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich, Stowarzyszenia Bibliotekarzy

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA EKOLOGICZNA PRZYSZŁOŚCI JUŻ TERAZ

EDUKACJA EKOLOGICZNA PRZYSZŁOŚCI JUŻ TERAZ EDUKACJA EKOLOGICZNA PRZYSZŁOŚCI JUŻ TERAZ Magdalena Machinko-Nagrabecka Kierownik Działu Edukacji Ekologicznej Centrum UNEP/GRID-Warszawa Warszawa, 23 stycznia 2013 r. NFOŚiGW - Konsultacje w sprawie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Uwarunkowania funkcjonowania systemu oświaty

Tytuł: Uwarunkowania funkcjonowania systemu oświaty SEMINARIA STUDIA STACJONARNE STOPNIA lp. Nazwisko i imię promotora tytuł naukowy Katedra/zakład INSTYTUT PEDAGOGIKI ROK AKADEMICKI2015/16 Temat -zagadnienia Tytuł: Uwarunkowania funkcjonowania systemu

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dnia 7

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/01 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE

Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE Zdrowie człowieka jest wartością, zasobem i środkiem do codziennego życia. Dzięki niemu możemy realizować swoje marzenia,

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU GIMNAZJUM W MODLNICY W LATACH 2009-2014

PROGRAM ROZWOJU GIMNAZJUM W MODLNICY W LATACH 2009-2014 PROGRAM ROZWOJU GIMNAZJUM W MODLNICY W LATACH 2009-2014 MODLNICA 2009 PROGRAM ROZWOJU SZKOŁY Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2009-2014 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą.. (nazwa specjalności) Nazwa Dydaktyka przyrody 1, 2 Nazwa w j. ang. Didactic of natural science Kod Punktacja ECTS* 6 Koordynator Dr

Bardziej szczegółowo

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI Program wychowawczy Mlodzieżowego Domu Kultury w Świdnicy im. Mieczyslawa Kozara- Sobódzkiego Do realizacji w latach 2012-2014 PROGRAM WYCHOWAWCZY WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr /2013 Rady Powiatu Krapkowickiego z dnia 2013 r.

Uchwała Nr /2013 Rady Powiatu Krapkowickiego z dnia 2013 r. Uchwała Nr /2013 Rady Powiatu Krapkowickiego z dnia 2013 r. w sprawie: uchwalenia Rocznego Programu Współpracy Powiatu Krapkowickiego z Organizacjami Pozarządowymi oraz Podmiotami Prowadzącymi Działalność

Bardziej szczegółowo

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Proces właściwego wychowania dziecka jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony, rodzice i nauczyciel, znajdą wspólną płaszczyznę porozumienia umożliwiającą wzajemne

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO. mgr Katarzyny Rzeźniczak

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO. mgr Katarzyny Rzeźniczak Wrocław, 19. 09. 2003 r. PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO mgr Katarzyny Rzeźniczak nauczyciela mianowanego Gimnazjum nr 29 we Wrocławiu ubiegającej się o stopień zawodowy nauczyciela dyplomowanego okres stażu 01.09.2003r.

Bardziej szczegółowo