WPŁYW ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W KRAKOWIE NA ZDROWIE BIEGACZY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WPŁYW ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W KRAKOWIE NA ZDROWIE BIEGACZY"

Transkrypt

1 Piotr Fortuna Koło Naukowe Opakowalnictwa Towarów Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie WPŁYW ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W KRAKOWIE NA ZDROWIE BIEGACZY 1. Wstęp Ostatnie lata wskazują na zwiększone zainteresowanie społeczeństwa stanem środowiska naturalnego. Zjawisko to dotyczy zarówno przestrzeni globalnej, jak i lokalnej. Wzrost świadomości człowieka o swoim zdrowiu wiąże się szczególnie z jego zainteresowaniem stanem powietrza, które jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zwiększa się liczba stacji pomiaru zanieczyszczenia powietrza, pojawiają się coraz to nowsze portale internetowe, które przedstawiają zainteresowanym aktualne poziomy zawartych w powietrzu substancji szkodliwych. Substancje te mają wpływ na zdrowie w sposób bezpośredni, dostając się do układu oddechowego. Do osób szczególnie narażonych na niekorzystne nasycenie powietrza szkodliwymi substancjami można z pewnością zaliczyć osoby aktywne fizycznie, w szczególności biegaczy. 2. Charakterystyka zanieczyszczeń powietrza i ich wpływ na organizm człowieka Istnieje wiele rozmaitych substancji, z których składa się atmosfera ziemi. Poza tymi, które występują naturalnie, człowiek poprzez swoją działalność wprowadza do niej zanieczyszczenia, powstałe w wyniku codziennej egzystencji. Można wymienić bardzo wiele źródeł niekorzystnych związków. 1 Zanieczyszczenia mogą pochodzić ze źródeł stacjonarnych, takich jak działalność na obszarach wiejskich, produkcja i działalność przemysłowa, a także źródeł społecznych, związanych z życiem codziennym przeciętnego człowieka. Do źródeł mobilnych będą należały środki transportu wykorzystujące napęd spalinowy. 2 1 Zakrzewski S., Podstawy toksykologii środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s Nicolopoulou-Stamati et al., Environmental Health Impacts of Transport and Mobility, Springer, Berlin 2005, s

2 Tabela 1 przedstawia podział źródeł zanieczyszczeń ze względu na ich pochodzenie oraz najważniejsze przykłady pochodzenia zanieczyszczeń. Tabela 1. Podział i przykłady zanieczyszczenia powietrza Rodzaj źródła zanieczyszczenia Stacjonarne Mobilne Z obszarów wiejskich: Przykłady pochodzenia zanieczyszczeń produkcja rolna górnictwo kamieniołomy Produkcja przemysłowa: metalurgia wytwarzanie chemikaliów wytwarzanie energii cieplnej, elektrycznej itp. Działalność społeczna: ogrzewanie domów i budynków odpady komunalne ścieki transport samochodowy transport lotniczy Źródło: opracowanie własne na podstawie Nicolopoulou-Stamati et al., Environmental Health Impacts of Transport and Mobility, Springer, Berlin 2005, s Substancji, które zanieczyszczają powietrze jest wiele. Można do nich zaliczyć przede wszystkim gazy nieorganiczne, takie jak alotropowa odmiana tlenu, czyli ozon, tlenki azotu oraz węgla, dwutlenek siarki, a także inne. 3 Bardzo niekorzystne dla zdrowia człowieka są również pyły zawieszone PM2.5 oraz PM10. 4 Ozon to składnik wyższych warstw atmosfery. W sposób naturalny powstaje w czasie wyładowań atmosferycznych oraz pod wpływem promieniowania ultrafioletowego, które jest wynikiem działania promieni słonecznych. 5 Zbyt duże ilości tego związku powstają w wyniku pojawienia się w powietrzu atmosferycznym tlenków azotu, a także nienasyconych węglowodorów znajdujących się przede wszystkim w spalinach samochodowych. Słaba 3 Wiąckowski S., Toksykologia środowiska człowieka, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2010, s Nicolopoulou-Stamati et al., op. cit., s Frydrych B., Wybrane związki nieorganiczne, w: Podstawy toksykologii, pod red. J. Piotrowskiego, Wydawnictwa Naukowo- Techniczne, Warszawa 2008, s. 197.

3 rozpuszczalność ozonu w wodzie powoduje łatwość jego dotarcia do dalekich części drzewa oskrzelowego, w wyniku czego błona śluzowa zostaje mocno podrażniona. Wyższe stężenia tego związku powodują również kaszel, osłabienie, podrażnienie spojówek, bóle głowy, senność i zwolnienie akcji serca. Ozon może powodować także szybsze starzenie się, na co wskazują badania wykonane na zwierzętach. 6 Tlenek azotu oraz dwutlenek azotu mają największe toksyczne właściwości z gamy wielu tlenowych połączeń azotu. 7 Ten pierwszy jest bezwonnym, bezbarwnym i niepalnym gazem, który nie występuje naturalnie w przyrodzie, a powstaje w wyniku ogrzewania azotanu (V) amonu, natomiast drugi powstaje w wyniku utleniania się tlenku azotu. 8 Źródłami tlenków azotu w atmosferze są zakłady przemysłowe spalające paliwa w wysokich temperaturach, a także inne zakłady, które nie wykorzystują procesów spalania. Istotnym źródłem tych szkodliwych związków są także pojazdy spalinowe. 9 Tlenki azotu powodują podrażnienie dolnych dróg oddechowych, często powodując zatrucia. Ich duże stężenie prowadzi do utlenienia żelaza zawartego w hemoglobinie powodując zaburzenia działania układu biologicznego. 10 Wysokie stężenie dwutlenku azotu w powietrzu może powodować zapalenie oskrzeli, a także napady kaszlu. 11 Dwutlenek węgla powstaje w wyniku całkowitego spalania węgla, natomiast tlenek węgla podczas niezupełnego spalania. 12 Dlatego ich głównymi źródłami są spaliny samochodowe oraz paleniska domowe i zakłady przemysłowe, w których stosowane są takie substancje organiczne, jak: drewno, ropa naftowa oraz węgiel. Tlenek węgla zastępuje tlen połączony z hemoglobiną, czego skutkiem jest niedotlenienie takich narządów jak mózg czy serce. Jego szkodliwe działanie, w zależności od stężenia we krwi obejmuje bóle głowy, nudności, wymioty, osłabienie, aż do zaburzenia czynności serca i kłopotów z oddychaniem. Jego zbyt duże stężenie powoduje śmierć. Dwutlenek węgla z kolei zwiększa ciśnienie krwi, prowadzi do duszności, zaburzenia oddechu czy zawrotów głowy. Powietrze nasycone tym gazem w 10% powoduje między innymi utratę przytomności i porażenie narządów oddechu, a już 12% stężenie prowadzi do zgonu Wiąckowski S., op. cit., s Ibid., s Frydrych B., op. cit., s Wiąckowski S., op. cit., s Frydrych B., op. cit., s Wiąckowski S., op. cit., s Nicolopoulou-Stamati et al., op. cit., s Wiąckowski S., op. cit., s

4 Dwutlenek siarki powstaje w wyniku spalania węgla zasobnego w siarkę oraz podczas wytapiania siarczkowych rud nieżelaznych. W przyrodzie jego źródłami są wulkany, powstaje też na drodze rozkładu materii organicznej. 14 Dwutlenek siarki oddziałuje już na górne drogi oddechowe ingerując w strukturę błony śluzowej, a w dużych stężeniach doprowadza do obrzęku płuc. Związek ten powoduje zapalenie spojówek, kaszel, kichanie, nieżyt nosa, czy też wymioty. Jego zbyt duże stężenie wywołuje skurcz krtani, którego skutkiem może być nawet śmierć. 15 Pyły zawieszone w powietrzu dzielone są ze względu na wielkość cząstek. Najczęściej badane pyły określone są nazwami PM2.5 oraz PM10. W przypadku tych pierwszych wielkość cząsteczek nie przekracza 2,5 mikrometra, natomiast PM10 to cząstki o maksymalnej wielkości do 10 mikrometrów. 16 Zanieczyszczenia pyłowe to między innymi popiół i żużel zawierające krzemiany, węglany oraz siarczany. Powietrze zostaje również zatruwane przez pyły metali, organiczne i radioaktywne. Źródłem wymienionych rodzajów pyłów jest przede wszystkim przemysł: paliwowo-energetyczny, materiałów budowlanych, a także hutniczy. Rysunek 1. Wpływ zanieczyszczeń na zdrowie człowieka Źródło: opracowanie własne na podstawie: Tu J. et al., Computational Fluid and Particle Dynamics in the Human Respiratory System, Springer, Berlin 2012, s Zakrzewski S., op. cit., s Wiąckowski S., op. cit., s Kociołek-Balawajder E., Stanisławska E., Chemia środowiska, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2012, s. 130.

5 Oddychanie zapylonym powietrzem prowadzi do gromadzenia się pyłu w płucach, oskrzelach oraz tkance łącznej, a także w górnych drogach oddechowych. Pył powoduje zapalenie oskrzeli, nieżyt nosa, wywołuje alergię, a nawet prowadzi do występowania chorób nowotworowych. 17 Rysunek 1 pokazuje szkodliwy wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie człowieka. 3. Jakość krakowskiego powietrza w 2013 roku W krakowskich stacjach monitoringu jakości powietrza prowadzone są pomiary zanieczyszczenia powietrza takimi związkami chemicznymi jak tlenek azotu, dwutlenek azotu, ogólna zawartość tlenków azotu, tlenek węgla, ozon oraz pył zawieszony PM2.5 oraz PM10. W tabelach 2 oraz 3 przedstawiono raporty roczne dla poszczególnych stacji pomiarowych w Krakowie. 18 Na podstawie danych z krakowskich stacji pomiarowych można zauważyć, że w Krakowie przekraczane są znacznie roczne zawartości tlenków azotu ogółem oraz pyłu zawieszonego PM10. Również zawartość dwutlenku azotu jest zbliżona do wartości progowej lub, w przypadku stacji Kraków-Aleja Krasińskiego, znacznie ją przekracza. Pozostałe szkodliwe związki nie są objęte ograniczeniami normatywnymi, ale warto zauważyć, iż ich stężenia w krakowskim powietrzu są bardzo wysokie i niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Tabela 2. Wyniki pomiarów zanieczyszczeń powietrza stacji Kraków- aleja Krasińskiego w 2013 roku Źródło: dostęp: r. 17 Wiąckowski S., op. cit., s dostęp: r.

6 Tabela 3. Wyniki pomiarów zanieczyszczeń powietrza stacji Kraków- Nowa Huta w 2013 roku Źródło: dostęp: r. Analizy zanieczyszczenia krakowskiego powietrza wykazały także, że aż 60% mieszkańców tego miasta mieszka na obszarach, w których przekraczane zostają średnioroczne stężenia pyłu PM10, a 8% mieszkańców zamieszkuje obszary gdzie przekraczany jest średnioroczny poziom dwutlenku azotu. 19 Szacuje się, że od 300 do 600 zgonów rocznie w Krakowie spowodowane jest zawartością pyłu zawieszonego w powietrzu tego miasta. 20 Najnowsze badania Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska wskazują również, że Kraków jest trzecim miastem o najgorszej jakości powietrza w Europie Szkodliwe bieganie w Krakowie Liczne badania epidemiologiczne wskazują, że biegacze, szczególnie ci, którzy trenują biegi długodystansowe są narażeni na zakażenia dróg oddechowych. 22 Istnieją trzy czynniki, z powodu których sportowcy są szczególnie narażeni na wdychanie zanieczyszczeń. Po pierwsze podczas wysiłku, z uwagi na zmęczenie wzrasta wentylacja organizmu. Drugim czynnikiem jest wdychanie powietrza przez usta, a nie przez nos, w wyniku czego omijane są naturalne mechanizmy filtracji. Trzecim aspektem jest zwiększony przepływ powietrza, który przenosi zanieczyszczenia w głąb dróg oddechowych. Wykazano również, że dyfuzja gazów przez płuca podczas biegania wzrasta nawet 19 dostęp: r. 20 dostęp: r. 21 dostęp: r. 22 Nieman D., Risk of Upper Respiratory Tract Infection in Athletes: An Epidemiologic and Immunologic Perspective, Journal of Athletic Traning, 1997, volume 32, number 4, s. 344.

7 sześciokrotnie. Na podstawie tych informacji można podejrzewać, że zanieczyszczenia, które normalnie są usuwane z układu oddechowego, w przypadku biegaczy mogą być wchłaniane. 23 Dodatkowym czynnikiem wpływającym na zagrożenie zdrowia jest także ograniczenie oczyszczających właściwości nosa podczas wysiłku, w przypadku kiedy wysiłek nie jest na tyle intensywny by istniała konieczność oddychania ustami. 24 Trzydziestominutowy bieg może zwiększyć wchłanianie dwutlenku węgla nawet dziesięciokrotnie, co odpowiada wypaleniu dziesięciu papierosów. Zwiększa się również podaż pozostałych zanieczyszczeń z powietrza atmosferycznego do organizmu. 25 Konfrontując wyniki analiz, które zostały zamieszczone w rozdziale trzecim oraz informacje dotyczące oddychania oraz zachowania się organizmu podczas biegania można stwierdzić, że osoby aktywne sportowo, a w szczególności biegacze, są narażeni na znaczne straty zdrowotne, związane z uprawianiem sportu w Krakowie. Ich organizm w trakcie wysiłku jest podatny na wchłanianie zanieczyszczeń, a co za tym idzie występowanie wielu schorzeń, które zostały przedstawione w rozdziale drugim niniejszego artykułu. Zwiększone pochłanianie szkodliwych związków z powietrza, a w szczególności tlenków azotu oraz pyłów, których wymagania normatywne są znacząco przekraczane w Krakowie, może prowadzić do chorób zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych. Portal internetowy ocenia, że statystyczny mieszkaniec Krakowa przyjmuje do swojego organizmu z powietrza taką ilość szkodliwych substancji, która odpowiada wypaleniu 2500 papierosów rocznie. Aż strach pomyśleć ile w takim razie zanieczyszczeń dostaje się do organizmu człowieka aktywnego fizycznie i jaki jest poziom spustoszeń, które są przez nie wywoływane. Osoby, które chcą uprawiać sport w Krakowie, powinny na bieżąco monitorować poziom zanieczyszczenia powietrza i spędzać czas aktywnie jedynie wtedy, gdy szkodliwe związki nie przekraczają dopuszczalnych stężeń. Jest to szczególnie istotne w miesiącach zimowych, kiedy limity są bardzo często przekraczane, w przypadku tlenków azotu nawet kilkukrotnie. Warto również wybierać takie miejsca Krakowa, które nie znajdują się w bezpośrednim położeniu najbardziej uczęszczanych dróg oraz stref bardzo uprzemysłowionych. Należy także, jeżeli jest to tylko możliwe, unikać godzin szczytu, kiedy stężenie szkodliwych związków jest największe. Kiedy jakość powietrza nie spełnia 23 Carlisle A., Shar N., Exercise and outdoor ambient air pollution, British Journal of Sports Medicine, 2001 vol. 35, s Aydin S. et.al., The effects of air pollutants on nasal functions of outdoor runners, European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 2014, vol 271, issue 4, s Carlisle A., Shar N., Exercise, s. 215.

8 określonych wymagań warto zastanowić się nad alternatywnymi sposobami aktywnie spędzanego czasu, do których, w przypadku biegaczy można zaliczyć trening na stacjonarnych bieżniach mechanicznych oferowanych przez zlokalizowane w Krakowie liczne kluby fitness oraz siłownie. Tego typu forma treningu w niektórych przypadkach może okazać się znacznie korzystniejsza dla zdrowia naszego organizmu. Literatura: [1] Aydin S. et.al., The effects of air pollutants on nasal functions of outdoor runners, European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 2014, vol. 271, issue 4, s [2] Carlisle A., Shar N., Exercise and outdoor ambient air pollution, British Journal of Sports Medicine, 2001, vol. 35, s [3] Frydrych B., Wybrane związki nieorganiczne, w: Podstawy toksykologii, pod red. J. Piotrowskiego, Wydawnictwa Naukowo- Techniczne, Warszawa 2008, s. 197, 206. [4] Kociołek-Balawajder E., Stanisławska E., Chemia środowiska, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2012, s [5] Nicolopoulou-Stamati et al., Environmental Health Impacts of Transport and Mobility, Springer, Berlin 2005, s [6] Nieman D., Risk of Upper Respiratory Tract Infection in Athletes: An Epidemiologic and Immunologic Perspective, Journal of Athletic Trening, 1997, volume 32, number 4, s [7] Tu J. et al., Computational Fluid and Particle Dynamics in the Human Respiratory System, Springer, Berlin 2012, s. 20. [8] Wiąckowski S., Toksykologia środowiska człowieka, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2010, s. 34, 73-78, [9] Zakrzewski S., Podstawy toksykologii środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s , 110. Strony internetowe: [10] dostęp: r. [11] dostęp: r.

9 [12] dostęp: r. [13] dostęp: r.

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne Zanieczyszczenia powietrza w Polsce Zagrożenia zdrowotne Health and Environment Alliance, 2015 Główne źródła zanieczyszczeń powietrza Do głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza w Polsce zaliczamy: Emisje

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZAGROŻENIA ZDROWOTNE BROSZURA HEALTH AND ENVIRONMENT ALLIANCE (HEAL) 2 ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Health and Environment Alliance (HEAL) to wiodąca europejska organizacja typu

Bardziej szczegółowo

CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Magdalena Szewczyk Dział programowy : Ekologia CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA temat lekcji : Przyczyny i rodzaje zanieczyszczeń powietrza. Cele lekcji w kategoriach czynności uczniów ( cele operacyjne):

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego.

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. 1. Sprawność układu oddechowego - ważnym czynnikiem zdrowotnym. a) zanieczyszczenia powietrza Pyły miedzi, aluminium, żelaza, ołowiu, piaskowe, węglowe, azbestowe,

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Obturacyjne choroby płuc - ASTMA

Bardziej szczegółowo

Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem

Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem A. Krupa D. Kardaś, M. Klein, M. Lackowski, T. Czech Instytut Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku Stan powietrza

Bardziej szczegółowo

WEDŁUG RAPORTU EUROPEJSKIEJ AGENCJI ŚRODOWISKA. POLSKA NA ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA WEDŁUG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA (WHO, 2015)

WEDŁUG RAPORTU EUROPEJSKIEJ AGENCJI ŚRODOWISKA. POLSKA NA ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA WEDŁUG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA (WHO, 2015) NARODOWY PROGRAM ANTYSMOGOWY POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE 01/2017 48 000 POLAKÓW UMIERA ROCZNIE Z POWODU SMOGU WEDŁUG RAPORTU EUROPEJSKIEJ AGENCJI ŚRODOWISKA. 102 TRACI MILIARDY DOLARÓW POLSKA NA ZANIECZYSZCZENIU

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną Adrianna Król 1 Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. 2

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

BHP z ozonem. Krzysztof Krzysztyniak

BHP z ozonem. Krzysztof Krzysztyniak BHP z ozonem Krzysztof Krzysztyniak Bezpieczeństwo pracy z ozonem Ozon niebezpieczny dla materiałów Ozon może spowodować utlenienie różnych materiałów. Mało danych na ten temat. Wymagane są badania dot.

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

grupa a Człowiek i środowisko

grupa a Człowiek i środowisko grupa a Człowiek i środowisko................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową

Bardziej szczegółowo

Narażenie ludności miejskiej na powietrze zanieczyszczone ozonem

Narażenie ludności miejskiej na powietrze zanieczyszczone ozonem GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU

SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W RZESZOWIE DELEGATURA W JAŚLE SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU Stanowisko pomiarowe: ŻYDOWSKIE Jasło, luty 2010 r. 1. Położenie i najbliższe

Bardziej szczegółowo

Dlaczego pompy ciepła są przyjazne dla środowiska?

Dlaczego pompy ciepła są przyjazne dla środowiska? Dlaczego pompy ciepła są przyjazne dla środowiska? Pompy ciepła są urządzeniami, które w istotny sposób wpływają na redukcję emisji zanieczyszczeń. Ponadto, proces wytwarzania przez nie ciepła nie powoduje

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie

Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie KROSNO listopad 2016 Monitoring jakości powietrza Wojewódzki inspektor ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie. Płock, styczeń 2014 r.

CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie. Płock, styczeń 2014 r. CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Płock, styczeń 2014 r. TROCHĘ DETALI TECHNICZNYCH STACJE POMIAROWE TROCHĘ DETALI TECHNICZNYCH WNĘTRZE STACJI dwutlenek siarki SO 2,

Bardziej szczegółowo

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie 1. Skala zanieczyszczenia powietrza w Polsce na przykładzie pyłów PM 10, substancji rakotwórczej benzoαpirenu i dwutlenku

Bardziej szczegółowo

Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10

Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 OGŁASZA SIĘ ALERT POZIOMU I wystąpiło ryzyko przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu

Bardziej szczegółowo

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe POJĘCIA PODSTAWOWE Środowisko i jego elementy. Zanieczyszczenia środowiska. Klasyfikacja. 1. Podział ze względu na źródło emisji -antropogenne (sztuczne) -biogenne (naturalne). 2. Podział ze względu na

Bardziej szczegółowo

Raport z pomiarów jakości powietrza. pod kątem zawartości pyłu PM10. wykonanych na terenie gminy Stryszów. w okresie zimowym (

Raport z pomiarów jakości powietrza. pod kątem zawartości pyłu PM10. wykonanych na terenie gminy Stryszów. w okresie zimowym ( Fundacja Planeta 172 34-145 Stronie www.fundacjaplaneta.org Raport z pomiarów jakości powietrza pod kątem zawartości pyłu PM10 wykonanych na terenie gminy w okresie zimowym (04 18.01.2016) 1 Strona Spis

Bardziej szczegółowo

BIULETYN INFORMACYJNY NR 163/2014 za okres od r. godz do r. do godz Najważniejsze zdarzenia z minionej doby

BIULETYN INFORMACYJNY NR 163/2014 za okres od r. godz do r. do godz Najważniejsze zdarzenia z minionej doby BIULETYN INFORMACYJNY NR 163/2014 za okres od 12.06.2014 r. godz. 8.00 do 13.06.2014 r. do godz.8.00 piątek, 13.06.2014 r. Najważniejsze zdarzenia z minionej doby 1. Wilków (poz. grójecki) porażenie prądem,

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

HEAL Polska - Health and Environment Alliance

HEAL Polska - Health and Environment Alliance Warszawa, 10.02.15 r. Uwagi do projektu Rozporządzenia Ministerstwa Gospodarki w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych Dnia 23 stycznia Ministerstwo Gospodarki przekazało do konsultacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest?

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Zanieczyszczenie powietrza to termin ogólny, warto więc sprecyzować z jakimi

Bardziej szczegółowo

Kampania społecznoedukacyjna. NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Kampania społecznoedukacyjna. NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Kampania społecznoedukacyjna NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, październik 2012 CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA I PROGNOZA ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA NA PRZYKŁADZIE AGLOMERACJI MIEJSKIEJ KRAKOWA

ANALIZA I PROGNOZA ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA NA PRZYKŁADZIE AGLOMERACJI MIEJSKIEJ KRAKOWA ANALIZA I PROGNOZA ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA NA PRZYKŁADZIE AGLOMERACJI MIEJSKIEJ KRAKOWA Dariusz FUKSA, Ewa CISZYŃSKA Streszczenie: W artykule poruszono istotną kwestię zanieczyszczenia powietrza na

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM

PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM Temat: Powtórzenie wiadomości dotyczących działu ODDYCHANIE. Zakres treści programowych: narządy budujące układ oddechowy, fazy oddychania, mechanizm

Bardziej szczegółowo

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW Konferencja Alternatywne technologie unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów 7 październik 2010r. 1 Prawo Podstawowym aktem prawnym regulującym

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA

SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA str. 1 1. Cel zadania nr 6 To częściowe zadanie stało się zadaniem wspólnym dla następujących partnerów: Instytut zdrowia

Bardziej szczegółowo

Skutki niskiej emisji z pieców węglowych dla stanu zdrowia mieszkańców Wrocławia

Skutki niskiej emisji z pieców węglowych dla stanu zdrowia mieszkańców Wrocławia Skutki niskiej emisji z pieców węglowych dla stanu zdrowia mieszkańców Wrocławia lek. Anna Gładka dr hab. n. med. Tomasz Zatoński Klinika Otolaryngologii, Chirurgii Głowy i Szyi Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA

STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA Rzeszów, maj 2016 r. CO TO JEST PAŃSTWOWY

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dyrektor Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II Specjalista chorób wewnętrznych i chorób płuc Przewodnicząca Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza Rady

Bardziej szczegółowo

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Pożary w podziemnych zakładach górniczych wywołują szereg skutków, spośród których najistotniejsze to skutki zdrowotne. W tym zakresie najczęściej mowa jest o oparzeniach,

Bardziej szczegółowo

UMWD, IRT Konferencja: Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku Wrocław, 26 lipca 2016 r.

UMWD, IRT Konferencja: Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku Wrocław, 26 lipca 2016 r. UMWD, IRT Konferencja: Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku Wrocław, 26 lipca 2016 r. Zakres prezentacji Stan powietrza w Europie / Polsce problemy Jakość powietrza na Dolnym Śląsku na podstawie

Bardziej szczegółowo

Jak działamy dla dobrego klimatu?

Jak działamy dla dobrego klimatu? Jak działamy dla dobrego klimatu? Utrzymanie stanu czystości powietrza Zanieczyszczenia powietrza w istotny sposób wpływają na społeczeństwo. Grupy najbardziej narażone to: dzieci, osoby starsze oraz ludzie

Bardziej szczegółowo

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Chrom występuje w pyle powstającym

Bardziej szczegółowo

STRAŻ POŻARNA - OSTRZEGA!!!

STRAŻ POŻARNA - OSTRZEGA!!! STRAŻ POŻARNA OSTRZEGA!!! Jak powszechnie wiadomo okres zimowy wiąże się z koniecznością zabezpieczenia domów i mieszkań przed skutkami niskich temperatur, głównie poprzez stosowanie różnych ociepleń i

Bardziej szczegółowo

THESSLAGREEN. Wentylacja z odzyskiem ciepła. Kraków, 10 Października 2016

THESSLAGREEN. Wentylacja z odzyskiem ciepła. Kraków, 10 Października 2016 Wentylacja z odzyskiem ciepła Kraków, 10 Października 2016 Czym jest wentylacja? Usuwanie zanieczyszczeń powietrza z budynku Zapewnienie jakości powietrza w budynku Współczesny człowiek 90% życia spędza

Bardziej szczegółowo

Jesteśmy tym czym oddychamy?

Jesteśmy tym czym oddychamy? Jesteśmy tym czym oddychamy? Jak działają płuca Najczęstsze choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP ANATOMIA UKŁADU

Bardziej szczegółowo

DANE NISKA EMISJA Emisja wysoką niską Niska emisja Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) Benzo(a)piren Dioksyny

DANE NISKA EMISJA Emisja wysoką niską Niska emisja Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) Benzo(a)piren Dioksyny DANE NISKA EMISJA 1. Definicja emisji Emisja wprowadzanie do powietrza zanieczyszczeń w postaci substancji stałych, ciekłych lub gazowych. Zanieczyszczenia te powstają w wyniku działalności człowieka oraz

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia na stanowisku pracy i dobór środków ochrony indywidualnej ochrona oczu (cz. 1)

Zagrożenia na stanowisku pracy i dobór środków ochrony indywidualnej ochrona oczu (cz. 1) Zagrożenia na stanowisku pracy i dobór środków ochrony indywidualnej ochrona oczu (cz. 1) Źródła i rodzaje zagrożeń oczu Najczęstsze źródła i rodzaje zagrożeń oczu, które występują na stanowisku pracy.

Bardziej szczegółowo

POWIETRZE. 1. Presja POWIETRZE

POWIETRZE. 1. Presja POWIETRZE 9 1. Presja Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest emisja antropogeniczna, na którą składa się emisja z działalności przemysłowej, z sektora bytowego oraz emisja komunikacyjna. W strukturze całkowitej

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy opracowane wyniki pomiarów stężeń zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe zestawienie danych zawiera załącznik nr 1.

Poniżej prezentujemy opracowane wyniki pomiarów stężeń zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe zestawienie danych zawiera załącznik nr 1. Sprawozdanie z pomiarów jakości powietrza wykonanych w I półroczu 14 roku zgodnie z zawartymi porozumieniami pomiędzy Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Krakowie a gminami: Miasto Nowy Targ

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK

USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym (powoduje to problemy z jego wykryciem). Powstaje w wyniku niepełnego

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM strefa ograniczania niskiej emisji października 2015 r., Poznań JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE

TARGI POL-ECO-SYSTEM strefa ograniczania niskiej emisji października 2015 r., Poznań JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIS408 Ochrona środowiska w transporcie Wersja przedmiotu 2013/14 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Pył zawieszony Kraków, Zakopane, Nowy Sącz. Wykonała: Paulina Włodarczyk

Pył zawieszony Kraków, Zakopane, Nowy Sącz. Wykonała: Paulina Włodarczyk Pył zawieszony Kraków, Zakopane, Nowy Sącz Wykonała: Paulina Włodarczyk Co to jest pył zawieszony? Pył ten składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Inżynieria bezpieczeństwa i ekologia transportu

Inżynieria bezpieczeństwa i ekologia transportu Opis przedmiotu Kod przedmiotu TR.SIS408 Nazwa przedmiotu Ochrona środowiska w transporcie Wersja przedmiotu 2015/16 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia I stopnia Forma

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Atmosfera jest powłoką gazową otaczającą kulę ziemską. Składa się ona z kilku, warstw różniących się gęstością, temperaturą, ciśnieniem i składem powietrza. Najistotniejsze funkcje atmosfery, polegają

Bardziej szczegółowo

Tlenek węgla potocznie zwany czadem jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim

Tlenek węgla potocznie zwany czadem jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim Tlenek węgla potocznie zwany czadem jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim miesza i w nim rozprzestrzenia. Powstaje w wyniku niepełnego

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK Renata Pałyska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie 1. 2. 3. 4. 5.

Bardziej szczegółowo

CZYSTE POWIETRZE POMORZA

CZYSTE POWIETRZE POMORZA CZYSTE POWIETRZE POMORZA Kampania edukacyjna pokazująca korzyści zdrowotne i społeczne z eliminacji niskiej emisji dofinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza a przedwczesne zgony i hospitalizacje z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego

Zanieczyszczenia powietrza a przedwczesne zgony i hospitalizacje z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego Zanieczyszczenia powietrza a przedwczesne zgony i hospitalizacje z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego prof. dr hab. n. med. Mariusz Gąsior lek. Aneta Ciślak III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii

Bardziej szczegółowo

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Błękitne Niebo nad Starówk wką ograniczenie niskiej emisji w Żorach przez podłą łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Piotr Kukla Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii e-mail:

Bardziej szczegółowo

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, październik 2012 CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie i trującym, bezbarwnym i bezwonnym (powoduje to problemy

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Międzynarodowe kody zagrożeń i zaleceń bezpieczeństwa (Risk and Safety Phrases)

Załącznik 2. Międzynarodowe kody zagrożeń i zaleceń bezpieczeństwa (Risk and Safety Phrases) . Międzynarodowe kody zagrożeń i zaleceń bezpieczeństwa (Risk and Safety Phrases) Poniższe kody umieszczane są na opakowaniach odczynników chemicznych oraz w katalogach firmowych producentów odczynników

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań...

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań... Spis treści Rozdział I Czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy 1. Podział czynników szkodliwych i uciążliwych.................................. 11 2. Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1 NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK Slajd nr 1 PODSTAWOWE INFORMACJE NA TEMAT NIKOTYNIZMU NIKOTYNIZM (fr. nicotinisme) med. społ. nałóg palenia lub żucia tytoniu albo zażywania tabaki, powodujący przewlekłe (rzadziej

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

NISKA EMISJA NISKA EMISJA

NISKA EMISJA NISKA EMISJA NISKA EMISJA PŁYW NA NAS I NASZE OTOCZENIE NISKA EMISJA NISKA EMISJA WPŁYW NA NAS NASZE OTOCZENIE WPŁYW NA NAS I NASZE OTOCZENIE INFORMATOR DOTYCZĄCY: PROGRAMU OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI W KIELCACH Opracowanie

Bardziej szczegółowo

BADŹ CZUJNY!!! Rozpoczął się okres grzewczy, a wraz z nim wzrasta zagrożenie zatrucia czadem!!!

BADŹ CZUJNY!!! Rozpoczął się okres grzewczy, a wraz z nim wzrasta zagrożenie zatrucia czadem!!! Czad cichy zabójca BADŹ CZUJNY!!! Rozpoczął się okres grzewczy, a wraz z nim wzrasta zagrożenie zatrucia czadem!!! OSTRZEGAMY! Każdego roku z powodu zatrucia tlenkiem węgla, potocznie zwanego czadem, ginie

Bardziej szczegółowo

WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE

WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE INFORMACJA O ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W OKRESIE 1-31 LIPCA 2015 ROKU Opracował Wydział

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

Szacowanie narażenia człowieka

Szacowanie narażenia człowieka ZINTEGROWANE NARZĘDZIE DO ZARZĄDZANIA RYZYKIEM, CHARAKTERYZUJĄCE ZALEŻNOŚĆ ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA I NARAŻENIA LUDZI W ŚRODOWISKU MIEJSKIM URBAN EXPOSURE Szacowanie narażenia człowieka Herdis Laupsa

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE BACKGROUND Zanieczyszczenia powietrza substancje 1. Zanieczyszczenia powietrza to wszelkiego rodzaju substancje, których obecność w atmosferze, ma szkodliwy wpływ na

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki materiału Zgodnie z dyrektywą 91/155/WG

Karta charakterystyki materiału Zgodnie z dyrektywą 91/155/WG 1. Identyfikacja produktu i firmy. Nazwa produktu: Przeznaczenie produktu: BLUCLAD płyta budowlana wzmocniona włóknami do stosowania jako płytę wykończeniową na podłogi, ściany i sufity Firma: Firma: Eternit

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A.

Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A. Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A. Historia Zakładu Czerwiec 1974 decyzja o powołaniu Cementowni Ożarów Listopad 1977 - uruchomienie

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum Autor: Joanna Łęcka Temat zajęć: Czy zgasną światła na Ziemi? Alternatywne źródła energii. Uczeń

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

Produkt nie zawiera substancji klasyfikowanych jako szkodliwe dla zdrowia. Substancja nie jest niebezpieczna.

Produkt nie zawiera substancji klasyfikowanych jako szkodliwe dla zdrowia. Substancja nie jest niebezpieczna. 1. Przeznaczenie / zastosowanie Stosowana jako chemikalia do syntez. 2. Identyfikacja substancji Wzór chemiczny: S Synonimy: brak Masa molowa : 32.06g/mol Numer CAS: 7704-34-9 Numer WE: 231-722-6 Określenie(a)

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA

STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Ś l ą s k i e. P o z y t y w n a e n e r g i a STRATEGIA OCHRONY POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

KARTA PRODUKTOWA. Płyta gipsowo-kartonowa typ DEFH1IR. Wersja: 3 Strona: 1 z 5 Data aktualizacji: Wrzesień 2014 Nazwa produktu:

KARTA PRODUKTOWA. Płyta gipsowo-kartonowa typ DEFH1IR. Wersja: 3 Strona: 1 z 5 Data aktualizacji: Wrzesień 2014 Nazwa produktu: Wersja: 3 Strona: 1 z 5 Informacja ogólna: Zgodnie z artykułem 3.3 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) produkt ten jest wyrobem. Dostarczenie karty charakterystyki dla tego produktu nie jest obowiązkowe

Bardziej szczegółowo

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych.

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. 1. Stan istniejący przy stosowaniu oleju silnikowego Fuchs. Jednym z negatywnych skutków wpływu

Bardziej szczegółowo

Programy naprawcze jako instrument działań Marszałka Województwa Podkarpackiego w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie

Programy naprawcze jako instrument działań Marszałka Województwa Podkarpackiego w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie Programy naprawcze jako instrument działań Marszałka w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie Andrzej Kulig Dyrektor Departamentu Ochrony Środowiska w Urzędzie Marszałkowskim w Rzeszowie, Grażyna

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski 1.IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA Informacje o produkcie Nazwa handlowa Taśma Zalecane użycie Wkładka elastyczna używana w hydroizolacji. Firma

Bardziej szczegółowo

Tlenek węgla C + ½ O 2 CO

Tlenek węgla C + ½ O 2 CO Wraz z okresem grzewczym ruszyła organizowana przez Państwową Straż Pożarną kampania prewencyjno-edukacyjna pod hasłem "NIE dla czadu". Jej celem jest uświadomienie społeczeństwu istnienia niebezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Data wydania 06042008 OLIWKA ODŻYWCZA DO PIELĘGNACJI PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Strona 1/4 1. Identyfikacja substancji / preparatu Oliwka do pielęgnacji paznokci 2. Skład i informacja o składnikach. Mieszanina

Bardziej szczegółowo

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Prawidłowe oddychanie, znaczenie nosa i jego funkcje to tylko wybrane zagadnienia poruszane w ramach kampanii edukacyjnej Oddychaj przez nos, oddychaj

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Brzesku NIE PAL! NIE TRUJ! OŚWIATA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA PSSE BRZESKO - ANNA PIECHNIK

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Brzesku NIE PAL! NIE TRUJ! OŚWIATA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA PSSE BRZESKO - ANNA PIECHNIK Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Brzesku NIE PAL! NIE TRUJ! OŚWIATA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA PSSE BRZESKO - ANNA PIECHNIK PAPIEROS CO TO TAKIEGO? Wyrób tytoniowy składający się z rurki

Bardziej szczegółowo

Koszty ekonomiczne zanieczyszczeń powietrza na wybranych przykładach

Koszty ekonomiczne zanieczyszczeń powietrza na wybranych przykładach Koszty ekonomiczne zanieczyszczeń powietrza na wybranych przykładach Weronika Piestrzyńska HEAL Polska Modelowanie: Ł. Adamkiewicz, dr A. Badyda Warszawa, 21 kwietnia 2016 HEAL reprezentuje interesy: ponad

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo