Nowoczesne techniki analityczne. Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) prof. dr. hab.inż. M. Biziuk

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nowoczesne techniki analityczne. Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) prof. dr. hab.inż. M. Biziuk"

Transkrypt

1 Kierunek studiów : TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA Specjalność : MONITORING I ANALITYKA ANIECYSCEŃ ŚRODOWISKA Kierownik specjalności : prof. dr hab. inż. Jacek NAMIEŚNIK Nazwa Nowoczesne techniki analityczne TOŚo1.7 Semestr VII Godziny Punkty 5+1 Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) prof. dr. hab.inż. M. Biziuk /E Program wykładów Cel zajęć : zapoznanie studentów z instrumentalnymi metodami analitycznymi. Specyfika metod analitycznych opartych na pomiarze względnym. Charakterystyka analitycznych układów pomiarowych. Rodzaje sygnałów, ich położenie i wielkość; problemy szumów w metodach porównawczych. Porównanie dokładności i precyzji metod analitycznych. Analiza elementarna związków organicznych, ich przydatność i rola w chemii analitycznej. Metody oznaczania węgla, wodoru, chlorowca, azotu i siarki. Metody mineralizacji; mineralizacja zapłonowa oraz automatyczne analizatory elementarne. Spektroskopowe metody analizy. Podział metod i zasada działania. Monochromatory, detektory, metody atomizacji i wzbudzenia oraz wpływ matrycy na efekt analityczny. Źródła błędów oraz metody ich usuwania. Fotometria płomieniowa, staloskopia, spektroskopia absorpcji atomowej i cząsteczkowej - zasady działania, aparatura oraz metody wykonywania pomiarów i doboru optymalnych warunków pracy. Optymalizacja techniką sympleksów. Metody rozdzielania ze szczególnym uwzględnieniem technik chromatograficznych. Chromatografia gazowa: teoretyczne podstawy, charakterystyka kolumn, wybrane detektory, analiza jakościowa i ilościowa. Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) kolumnowa i cienkowarstwowa. Mechanizmy procesów chromatograficznych, selektywność i sprawność układów chromatograficznych; rodzaje faz; aparatura chromatograficzna. Metody elektroanalityczne, podstawowe prawa fizykochemiczne. Potencjometria, konduktometria, kulometria, elektrody jonoselektywne, chronowoltamperometria: podstawy teoretyczne, metody pomiaru i aparatura.

2 Literatura uzupełniająca 1. Minczewski J., Marczenko., Chemia analityczna, PWN, W-wa 1985, G.W. Ewing, Metody instrumentalne w analizie chemicznej, PWN, Warszawa T.H. Gouw, Nowoczesne metody instrumentalne analizy, WNT, Warszawa J. Kryściak, Chemiczna analiza instrumentalna, PWL, Warszawa Metody instrumentalne w kontroli zanieczyszczeń środowiska [red. J. Namieśnik], Wyd. Pol.Gdańskiej, Gdańsk Podstawy analityki [red. J. Łukasiak], Akademia Medyczna w Gdańsku, Gdańsk H.W. Willard, LL Merritt, J.A. Dean, F.A. Settle, lnstrumental Methods oj Analysis, Wadsworth,. Belmont Fizykochemiczne metody kontroli zanieczyszczeń środowiska, [red] J. Namieśnik i. Jamrógiewicz, WN-T, Warszawa M. Jarosz, E. Malinowska, Pracownia chemiczna analizy instrumentalnej, Wydawn. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Laboratorium i seminarium Studenci wykonują Ćwiczenia w kilkuosobowych grupach. Każdy temat obejmuje dwa następujące po sobie ćwiczenia. 1. Ilościowa analiza elementarna związków organicznych. Wyznaczenie wzoru sumarycznego związku po oznaczeniu w nim procentowej zawartości węgla, wodoru, chlorowca i azotu. 2. Cząsteczkowa spektrofotometria absorpcyjna. Dobór warunków analitycznych. Analiza ilościowa próbek modelowych i naturalnych. 3. Emisyjna i absorpcyjna spektroskopia atomowa. Fotometria płomieniowa, absorpcyjna spektrofotometria atomowa, staloskopia. Ocena statystyczna metod oraz porównanie ich precyzji i dokładności. Optymalizacja warunków pracy w fotometrii płomieniowej metoda sympleksów. 4. Elektrochemiczne metody analityczne. Potencjometria, konduktometria, kulometria, elektrody jonoselektywne: analiza ilościowa i jakościowa próbek modelowych i naturalnych. 5. Chromatografia gazowa. Wyznaczanie sprawności oraz parametrów retencyjnych układów chromatograficznych. Analiza ilościowa i jakościowa. 6. Chromatografia cieczowa. Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) kolumnowa i cienkowarstwowa. Wyznaczanie sprawności oraz parametrów retencyjnych układów chromatograficznych. Analiza ilościowa i jakościowa.

3 Nazwa Czujniki wielkości chemicznych TOŚo2.7 Semestr VII Godziny 1 2 Punkty 3 Katedra Inżynierii Chemicznej i Procesowej Odpowiedzialny (a) dr inż. Bogdan Chachulski Przegląd metod pomiarowych stosowanych w kontroli zanieczyszczeń wody i atmosfery. Ogólne własności metrologiczne czujników. Klasyfikacja. Czułość, selektywność, trwałość czujników. Własności dynamiczne. Czujniki elektrochemiczne. Budowa, zasada działania i własności metrologiczne czujników amperometrycznych. Polarografia. Sygnał a potencjał elektrody working. Etapy transportu cząsteczek analitu z otoczenia do powierzchni elektrody working. Rola pozostałych elektrod. Reakcje elektrodowe. Bariery dyfuzyjne. Ogniwa elektrochemiczne i siła elektromotoryczna. Sygnał czujników potencjometrycznych z ciekłym oraz stałym elektrolitem. Czujnik lambda. Budowa i przegląd zastosowań elektrod jonoselektywnych. Podstawy konstrukcji i powstawanie sygnału tranzystorów chemicznych. Czujniki elektryczne. Półprzewodnikowe czujniki z tlenków metali (dwutlenek cyny) i z materiałów organicznych (ftalocyjaniny). Czujniki konduktometryczne i impedancyjne (rezystancyjno-pojemnościowe). Czujniki wilgotności z porowatym tlenkiem glinu oraz z filmem polimerowym. Wykorzystanie światłowodów. Czujniki optyczne: absorpcyjne, luminescencyjne i fluorescencyjne. Czujniki grawimetryczne: czujniki piezoelektryczne i akustycznej fali powierzchniowej. Granice wybuchowości gazów, eksplozymetry i pellistory. Biosensory. Materiał biologiczny: bakterie, tkanki, enzymy. Trwałość i czułość biosensorów. Metody detekcji. Biosensory glukozy. astosowanie czujników chemicznych w medycynie.

4 Nazwa Techniki separacyjne TOŚo3.7 Semestr VII Godziny 2 2 Punkty 4 Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) prof. dr hab inż. Marian Kamiński : 1. naczenie technik i metod rozdzielania oraz ogólne i specyficzne wymagania dotyczące rozdzielania, wzbogacania i otrzymywania substancji w technologii chemicznej oraz w chemii analitycznej. 2. Specyfikacja i podziały konwencjonalnych i niekonwencjonalnych technik oraz metod rozdzielania i oczyszczania produktów oraz najważniejsze pojęcia i zasady postępowania dotyczące hydrodynamiki, selektywności, kinetyki oraz efektywności rozdzielania substancji. 3. Podstawy fizykochemii roztworów i polidyspersyjnych układów wielofazowych oraz inżynierii procesowej rozdzielania i oczyszczania substancji, ogólne zasady optymalizacji warunków separacji i powiększania skali procesów rozdzielania i oczyszczania substancji. 4. Podstawy fizykochemiczne, operacje jednostkowe oraz zasady procesowe, metodyka i aparatura wybranych metod rozdzielania substancji; Przykłady ważniejszych zastosowań preparatywnych, procesowych (szczególnie zastosowania w technologii chemicznej oraz dla przygotowania próbek): Chromatografia żelowa w układach hydrofilowych oraz liofilowych (GPC, SEC); elucyjna chromatografia jonowymienna i jonowa (IC) oraz wymiana jonowa; elucyjna chromatografia adsorpcyjna w układach faz odwróconych (RP) i normalnych (NP), w tym z wykorzystaniem tworzenia par jonowych (IPC), z dynamicznym generowaniem fazy stacjonarnej, z wykorzystaniem oddziaływań hydrofobowych (HIC), wymiany ligandów (LEC), oddziaływań stereospecyficznych (CC), chromatografii micelarnej (MC) techniki kolumnowe (HPLC, SFC, GC) i cienkowarstwowe (TLC); techniki i metody adsorpcji; techniki i metody ługowania i ekstrakcji, w tym ługowanie wysokotemperaturowe pod ciśnieniem (ASE), ekstrakcja metodą Soxleta, ekstrakcja przeciwprądowa w aparacie Craig a, ekstrakcja do cieczy w stanie nadkrytycznym, chromatografia przeciwprądowa ciecz ciecz (CCC), chromatografia rozdzielania w polu sił (FFF); wirowanie i ultrawirowanie; mikrofiltracja, ultrafiltracja i nanofiltracja jedno- i wielostopniowa; osmotyczne i elektroosmotyczne metody membranowe, szczególnie odwrócona osmoza i elektrodializa, a także - wykorzystanie ciekłych membran; odparowywanie próżniowe w cienkiej warstwie i liofilizacja; techniki i metody strącania, wysalania, krystalizacji i rekrystalizacji;

5 techniki i metody elektromigracyjne : elektrochromatografia; dwuwymiarowa elektroforeza żelowa i elektroforeza kapilarna - metody o szczególnym znaczeniu w biotechnologii - zarys 5. Wyodrębnianie substancji krystalicznej lub innej postaci użytkowej substancji. Laboratorium 1. Metodyka wypełniania, ocena selektywności, sprawności, przepuszczalności i pojemności sorpcyjnej kolumny preparatywnej HPLC; 2. Rozdzielanie z zastosowaniem RP-HPLC w skali preparatywnej wybranych substancji organicznych z wykorzystaniem kolumny o średnicy 17 mm SiO2-C18 ; 3. Rozdzielanie z zastosowaniem NP-HPLC w skali preparatywnej wybranych jonów z wykorzystaniem kolumny o średnicy 17 mm SiO2-DIOL; 4. atężanie frakcji po rozdzielaniu - na drodze odparowania oraz adsorpcji, ocena i porównanie efektywności i kosztów stosowania tych technik; 5. atężanie frakcji po rozdzielaniu - na drodze liofilizacji, ocena efektywności i kosztów stosowania; 6. astosowanie HPLC, skala analityczna w kontroli czystości frakcji i produktu po krystalizacji; 7. Rozdzielanie substancji techniką chromatografii żelowej, techniką chromatografii oddziaływań hydrofobowych w warunkach gradientu stężenia soli, z zastosowaniem chromatografii jonowymiennej. Nazwa Komputerowe wspomaganie projektowania TOŚo4.7 Semestr VII Godziny 1 2 Punkty 3 Katedra Technologii Chemicznej Odpowiedzialny (a) dr inż. R. Aranowski Wykład Opis matematyczny procesów technologicznych w ochronie środowiska, typy modeli matematycznych, równania bilansowe aparatów modelowych, równania bilansów masowych i energetycznych. Symulacja procesów. Modele symulacyjne : model czarnej skrzynki, modele deterministyczne, oprogramowanie do symulacji i projektowania procesów. asady symulacji procesów : obiekty o parametrach skupionych i rozłożonych w stanie ustalonym i nieustalonym. Aproksymacja i predykcja właściwości substancji, równowagi fazowe ( równanie Margulesa a van Laara i Wilsona ), równowaga reakcji chemicznych, obliczanie stężeń w stanie równowagi.

6 Bazy danych fizykochemicznych, własności czystych substancji, własności mieszanin, równowag fazowych. Wykorzystanie zasad analizy wymiarowej i teorii podobieństwa do powiększania skali procesów: podstawy analizy wymiarowej, teoria podobieństwa hydrodynamicznego, cieplnego i wymiany masy. Praktyczne zastosowanie opisu matematycznego procesów do modelowania pracy oczyszczalni ścieków. Laboratorium AutoCAD Wprowadzenie do rysunku wektorowego, oprogramowanie CAD. Tworzenie nowego rysunku. Ekran AutoCAD a : obszar rysunku, linia statutowa, belka narzędziowa, paski narzędzi, linia poleceń, menu górne, menu kontekstowe, menu obrazkowe, menu boczne, menu kursora, ikona układu współrzędnych. Przestrzeń AutoCAD a : globalny układ współrzędnych WCS (World Coordinate System), lokalny układ współrzędnych UCS (User Coordinate System), współrzędne : względne, bezwzględne, prostokątne, biegunowe, sferyczne, walcowe. Jednostki, skala, rozmiar papieru. Podstawowe obiekty AutoCAD a : line, xline, ray, mline, pline, polygon, rectang, arc, circle, ellipse, point, region. Modyfikacja rysunku: erase, copy, array, offset, mirror, rotate, break, extend, trim, stretch, chamfer, fillet, scale, explode, insert, bmake, trace, donut, boundary, sketch, solid, spline, hatch, batch, mtext. Właściwości obiektów. Oglądanie rysunków. Modyfikacja rysunku. Wybieranie obiektów. Napisy. Rysowanie precyzyjne. Anulowanie poleceń. Warstwy. Bloki. Centrum danych projektowych. Rysunek aksonometryczny. Kreskowanie. Rysunek prototypowy. Regiony. Multilinie. apytania. Naprawianie uszkodzonych rysunków. Wydruk. Rozmieszczenia wydruku. Style wydruku. Automatyczny wydruk. Wymiarowanie. Edycja wymiarowania. Style wymiarowania. Wymiary w rzutach przestrzeni papieru. ChemCAD Wykorzystanie diagramów strumieniowych (flowsheetingu) do modelowania procesów w ochronie środowiska za pomocą programu ChemCAD. Podstawy działania programu ChemCAD. Tworzenie projektów technologicznych procesów ochrony środowiska. Modele matematyczne właściwości fizykochemicznych stosowane w ChemCAD. Symulacja przepływów masowych, pełna symulacja i optymalizacja procesów w stanie ustalonym. Symulowanie wybranych technologii ochrony środowiska za pomocą programu ChemCAD. Tworzenie raportów symulacyjnych i interpretacja wyników.

7 Nazwa Alternatywne źródła energii TOŚo5.7 Semestr VII Godziny 2 Punkty 2+1 Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Odpowiedzialny (a) prof. dr hab.inż. W.M.Lewandowski Wykład Wykład obejmuje następujące zagadnienia: - Charakterystykę zasobów, strategię gospodarowania, oszacowanie zasobów konwencjonalnych źródeł energii nieodnawialnych (węgla kamiennego, brunatnego, ropy naftowej, gazu ziemnego, energii jądrowej), wpływ tych źródeł na skażenie środowiska naturalnego oraz omówienie nowoczesnych proekologicznych technologii wytwarzania energii cieplnej, elektrycznej i skojarzonej o oparciu o tradycyjne nośniki (kotły fluidalne, kondensacyjne, generatory termoelektronowe, generatory magnetohydrodynamiczne MHD i inne). - Przedstawienie rodzajów, zasobów i możliwości wykorzystania proekologicznych źródeł energii odnawialnych takich jak: wodór, energia wody (rzecznej, pływów i falowania), energetyka wiatrowa, geotermia, energetyka słoneczna (elektrownie słoneczne, systemy pasywne w budownictwie) i wielu innych oraz charakterystyka ich wad, zalet, a także opłacalności i ograniczeń ich stosowania. - Przegląd i charakterystyka zasobów niekonwencjonalnych źródeł energii pochodzenia organicznego takich jak: drewno, etanol, metanol, słoma, olej rzepakowy, odpady organiczne, osad ściekowy, gnojowica, biogaz itd. oraz przegląd technologii, aparatów, urządzeń i instalacji do ich przetwarzania. - Wprowadzenie podstaw teoretycznych dotyczących poszczególnych rodzajów energii odnawialnych, teorii promieniowania (słonecznego), teorii zjawisk zachodzących w pasywnych i aktywnych systemach słonecznych, zjawisk fotowoltaicznych, teorii ogniw paliwowych (polimerowych, tlenkowych, fosforanowych, węglanowych), zjawisk wymiany ciepła w nowoczesnych systemach termorenowacyjnych, izolacji transparentnych, geotermi, systemach aktywnych wykorzystania energii słonecznej nisko- i wysoko temperaturowych. - aprezentowanie teorii z wybranych działów termodynamiki, mechaniki płynów i wymiany ciepła, z których wiedza jest niezbędna do sporządzenia bilansu masy, bilansu energii, zaprojektowania optymalnej metody, obliczania wydajności, sprawności i ekonomicznej opłacalności omawianych technologii zagospodarowania proekologicznych odnawialnych źródeł energii. - Omówienie technologii konwersji, magazynowania i praktycznego wykorzystania odnawialnych źródeł energii: słonecznej (kolektory płaskie, próżniowe, stawy słoneczne, ogniwa fotowoltaiczne, silniki Stirlinga), wodnej (turbiny akcyjne i reakcyjne, pompy i silniki dyfuzyjne), wiatrowej (siłownie wiatrowe różnych typów), wodoru (silniki, ogniwa paliwowe), biomasy (bioreaktory, komory fermentacyjne do produkcji biogazu, silniki wysokoprężne i generatory), geotermalnej (turbiny, wymienniki, pompy ciepła) i innych. /E

8 Literatura 1. Bogdanienko J.: Odnawialne Źródła Energii. Biblioteka Problemów, t Warszawa, PWN Brinkworth B.J.: Energia Słoneczna w Służbie Człowieka. Biblioteka Problemów, t Warszawa, PWN Cieśliński J., Mikielewicz J.: Niekonwencjonalne źródła energii. Gdańsk, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej Mikielewicz J., Cieśliński J.T.: Niekonwencjonalne urządzenia i systemy konwersji energii. Seria Maszyny Przepływowe, t. 24. Wrocław, Ossolineum Lewandowski W.M.: Proekologiczne odnawialne źródła energii, WNT Warszawa Klugmann E., Klugmann-Radziemska E.: Alternatywne źródła energii. Energetyka fotowoltaiczna. Białystok, Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko Klugmann-Radziemska E., Klugmann E.: Systemy słonecznego ogrzewania i zasilania elektrycznego budynków. Wyd. Ekonomia i Środowisko, Białystok Planning and Installing Solar Thermal Systems, a guide for installers, architects and engineers, The German Solar Energy Society (DGS LV Berlin BRB), Ecofys 2005 Nazwa Geograficzne systemy informacji (GIS) TOŚo6.7 Semestr VII Godziny 1 2 Punkty 3 Katedra Inżynierii Biomedycznej, WETI Odpowiedzialny (a) dr inż. Jacek Rumiński Wykład Wprowadzenie systemy informacyjne a GIS. Podstawowe definicje. Modele danych w GIS. Bazy danych. Model wektorowy wektorowe mapy cyfrowe. Model rastrowy zdjęcia lotnicze, obrazowanie satelitarne. Pozyskiwanie danych digitalizacja, pomiary, GPS. Przetwarzanie i analiza danych wektorowych/rastrowych w GIS. Metody wizualizacji informacji wizualizacja 2D/3D/4D modelowanie wysokości. astosowania GIS. Laboratorium Projektowanie systemów GIS wprowadzanie danych i digitalizacja map. Przetwarzanie danych rastrowych obrazy satelitarne i ich zastosowania. Przetwarzanie danych wektorowych wyszukiwanie danych, analizy sąsiedztwa. Wizualizacja informacji 2D/3D, modele wysokościowe. astosowania GIS. Literatura 1. J. Rumiński, Systemy Informacji Przestrzennej, Materiały Kursowe projektu TEMPUS SJEP 08122, Gdańsk 1998 r., 2. M.N. DeMers - Fundamentals of GIS, John Wiley & Sons, New York 1997.

9 Nazwa Analityka procesowa TOŚo1.8 Semestr VIII Godziny Punkty 5+1 Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) dr hab.inż. W.Wardencki, prof.nadzw.pg? /E Nazwa Podstawy chemometrii TOŚo2.8 Semestr VIII Godziny 2 1 Punkty 3 Katedra Technologii Leków i Biochemii Odpowiedzialny (a) prof. dr hab. inż. Jan Mazerski Celem zajęć z "Podstawy chemometrii" jest zapoznanie studentów ze współczesnymi, numerycznymi metodami opracowywania, analizy i prezentacji danych dotyczących stanu środowiska naturalnego i występujących w nim zanieczyszczeń. W ramach 30 godz. wykładów przewiduję omówienie m.in. następujących problemów: planowanie pomiarów ze szczególnym uwzględnieniem planów czynnikowych i minimalnych gromadzenie, archiwizacja i obróbka wstępna danych metody prezentacji graficznej danych wielowymiarowych zastosowanie metody głównych składowych do analizy wielowymiarowych zbiorów danych matematyczne modelowanie zależności ze szczególnym naciskiem na tworzenie i ocenę adekwatności modeli eksperymentalnych klasyfikacja, czyli określanie reguł przynależności obiektów do z góry zdefiniowanych klas analiza podobieństwa, czyli poszukiwanie naturalnych skupień obiektów analiza szeregów czasowych, czyli poszukiwanie zmian cyklicznych i trendów długoterminowych Omawiane zagadnienia ilustrowane będą odpowiednimi przykładami zastosowania technik chemometrycznych w ocenie stanu środowiska.

10 W ramach zajęć seminaryjnych studenci będą omawiać literaturowe przykłady analizy zbiorów danych wielowymiarowych dotyczących stanu środowiska naturalnego z wykorzystaniem różnorodnych technik chemometrycznych. Literatura zalecana: J.Mazerski: "Podstawy chemometrii", Wydawnictwo PG, Gdańsk 2000 A.Łomnicki: Wprowadzenie do statystyki dla przyrodników, PWN, W-wa 1999 K.Mańczak: Technika planowania eksperymentu", WN-T, W-wa 1976 Nazwa TOŚo3.8 równoważony rozwój regionu Morza Bałtyckiego Semestr VIII Godziny 1 1 Punkty 2 Katedra Technologii Chemicznej Odpowiedzialny (a) prof. dr hab. inż. Jan Hupka Wykład Charakterystyka środowiska morskiego: Morfometria oceanów. Rzeźba dna oceanicznego. Osady denne. Przezroczystość wody morskiej. Temperatura. asolenie. Gazy rozpuszczone w wodzie morskiej. Ruchy wód morskich. asoby oceaniczne: asoby wodne i możliwości ich pozyskiwania.. asoby mineralne mórz i oceanów. Biologiczne zasoby mórz i oceanów. anieczyszczenia i ochrona mórz i oceanów: Pojęcie i klasyfikacja zanieczyszczeń. Ropa naftowa i jej pochodne. Węglowodory chlorowane. Metale ciężkie. anieczyszczenia radioaktywne. Problemy Bałtyku: Bałtyk jako morze słonawe. Eutrofizacja Bałtyku. Strefy zanieczyszczeń i możliwości samooczyszczania mórz i oceanów: Saprobowość i system saprobów. Możliwości samooczyszczania wód morskich. Utrata różnorodności.

11 Nazwa Metody zapewnienia i kontroli jakości TOŚo4.8 Semestr VIII Godziny Punkty 5+1 Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) prof.. dr hab. inż. Marian Kamiński Część I asady: zapewnienia jakości w produkcji i badaniach Wymagania PN ISO 9001, PN-EN ISO/IEC oraz eksu Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP), akredytacja laboratorium, walidacja metod analitycznych, audyt jakości. Część II Wymagania prawne dotyczące kontroli jakości; asady organizacji i działania laboratorium kontroli jakości; Wybrane techniki i metody kontroli jakości materiałów surowców i produktów chemicznych, paliwowych, farmaceutycznych, żywnościowych Kontrola jakości : pojęcia i definicje, specyfikacje wymagań dotyczących jakości; zasady normalizacji metod kontroli jakości; znaczenie norm i specyfikacji jakościowych; 2. Regulacje prawne, unormowania krajowe i międzynarodowe w zakresie kontroli jakości, relacje dostawca odbiorca, certyfikacja, akredytacja, bezpieczeństwo stosowania wyrobów i wymagania dyrektyw Unii Europejskiej. 3. Pojęcie systemu zapewnienia jakości w zakładzie i laboratorium; sens akredytacji laboratorium, ogólne wymagania wobec akredytowanego laboratorium; ogólne wymagania eksu Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP), wymagania eksu Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP). 4. Pojęcie auditu; znaczenie auditu dla funkcjonowania i doskonalenia funkcjonowania systemu zapewnienia jakości. Przebieg auditu i działania poauditowe. 5. Szczegółowa charakterystyka najważniejszych wymagań norm PN-ISO 9001, PN-EN ISO/IEC i GLP; szczególnie zalecenia dotyczące alternatywnych sposobów spełnienia w praktyce wymagań normy ISO 9001, PN-EN ISO/IEC i eksu GLP. 6. Pojęcie walidacji metody badań oraz walidacji wyposażenia pomiarowego, zalecenia praktyczne co do sposobów wykonania walidacji. 7. Metody pomiarów i badań stosowane w kontroli jakości podział, grupy, specyfika branżowa. 8. Próbka, zasady planowania poboru próbek i metody pobierania próbek w kontroli jakości. 9. Przykłady ważniejszych metod kontroli jakości w najważniejszych branżach przemysłu chemicznego i pokrewnych: węgiel kamienny, brunatny, ropa naftowa; rudy metali i inne surowce mineralne; metale i stopy metali; produkty naftowe paliwa, oleje, asfalty; nawozy sztuczne; polimery; produkty syntezy organicznej; tłuszcze spożywcze, techniczne i detergenty; produkty farmaceutyczne; produkty rolno spożywcze, żywność i pasze, napoje. /E

12 10. Charakterystyka wybranych fizykochemicznych, technicznych i instrumentalnych technik i metod kontroli jakości materiałów, szczególnie technik i metod istotnych dla ochrony środowiska i zachowania zdrowia: fluorescencja rentgenowska; absorpcja i emisja atomowa; destylacja symulowana; chromatografia żelowa i oznaczanie rozkładu masy cząsteczkowej; oznaczanie zawartości pierwiastków z wykorzystaniem spalania oraz kulometrii, chemoluminescencji, fluorescencji; metody oznaczania parametrów temperaturowych, cieplnych, grawimetrycznych, granulometrycznych, technicznych, kolorymetria, nefelometria, turbidymetria, polarymetria; zasady tworzenia modeli i zastosowania chemometrycznych metod oznaczania. 11. Niepewność pomiaru w kontroli jakości oraz źródła niepewności, powtarzalność odtwarzalność, próbka kontrolna, wzorzec, materiał odniesienia, średni błąd laboratorium; sposoby minimalizacji i wyznaczania niepewności pomiaru, nadzór nad wyposażeniem do pomiarów i badań, stosowanie próbek kontrolnych, zapewnienie spójności pomiarowej; międzylaboratoryjne badania porównawcze i badania biegłości jako metody weryfikacji i minimalizacji niepewności pomiarów, dodatkowe korzyści z badań międzylaboratoryjnych. 12. asady wyboru metod badań i wyposażenia badawczego w laboratorium kontroli jakości. Laboratorium: 12 ćwiczeń laboratoryjnych wybrane, znormalizowane metody kontroli jakości. Nazwa TOŚo5.8 Biologiczne metody w ocenie zanieczyszczeń środowiska Semestr VIII Godziny 1 2 Punkty 3 Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) dr hab.inż.w.wardencki, prof.nadzw.pg, dr L.Wolska? Nazwa TOŚo6.8 Czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy Semestr VIII Godziny 1 Punkty 1 Katedra Odpowiedzialny (a) dr M. Doroszkiewicz, dr inż. D. Gorlo?

13 Nazwa Analityka zanieczyszczeń środowiska TOŚo1.9 Semestr IX Godziny Punkty 5+1 Katedra Chemii Analitycznej Odpowiedzialny (a) prof. dr hab. inż. J. Namieśnik prof. dr hab. inż. M. Biziuk /E Program wykładów Cel zajęć: Poznanie podstawowych zagadnień analityki śladów i analityki zanieczyszczeń środowiska w stopniu wystarczającym do podejmowania decyzji co do wyboru właściwej metodyki i sprzętu dla rozwiązania określonego zadania badawczego. Tematyka zajęć: Źródła informacji analitycznych. cytowania źródeł literaturowych. Podstawowe problemy analizy śladowej. akres stężeń analizy śladowej. Rozdzielanie i wzbogacanie śladów. Ogólny schemat analizy śladowej. Kierunki rozwojowe w analityce i monitoringu środowiskowego. Bioanalityka i biomonitoring. Sposoby pobierania i przygotowania próbek środowiskowych do analizy. agadnienia reprezentatywności. Techniki wstępnego wzbogacania i izolacji zanieczyszczeń z wód i powietrza. Urządzenia do pobierania próbek. Przygotowanie próbek. Wybrane metodyki i techniki oznaczania zanieczyszczeń powietrza, wód i gleby. Techniki oznaczeń końcowych. Detektory. Opracowanie wyników. Problem kalibracji przyrządów pomiarowych. Metody sporządzania mieszanin wzorcowych. Rola materiałów odniesienia. Sumaryczne wskaźniki oceny zanieczyszczeń środowiska. Eliminacja wpływu składników tła na wyniki oznaczeń. Ocena przydatności sumarycznych wskaźników stopnia skażenia środowiska. Charakterystyka i ocena handlowych aparatów do kontroli zanieczyszczenia środowiska. Podstawowe grupy metod oznaczania zanieczyszczeń wód i gleby. Kontrola i zapewnienie jakości wyników (QA/QC). Walidacja metodyk analitycznych. Materiały odniesienia. Literatura uzupełniająca 1. J. Namieśnik, J. Łukasiak,. Jamrógiewicz: Pobieranie próbek środowiskowych do analizy, PWN, W-wa, J. Dojlido: Instrumentalne metody badania wody i ścieków, Arkady, W-wa, Fizykochemiczna analiza wód i gruntów (praca zbiorowa pod redakcją J. Siepaka) UAM, Poznań, J. Nawrocki, I. Obst: Metody analizy powietrza atmosferycznego i organicznych zanieczyszczeń wody pitnej. Wydawnictwa Naukowe UAM, Poznań, A. Ostrowska, S. Gawliński,. Szczubiałka: Metody analizy i oceny właściwości gleb i roślin, IOŚ, W-wa, 1991.

14 6. R. Korol, J. Korol: Badanie składu i właściwości osadów ściekowych. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Dęba, Instrumentalne metody w kontroli zanieczyszczeń środowiska (praca zbiorowa pod redakcją J. Namieśnika) Politechnika Gdańska, Gdańsk, Ćwiczenia z chemii środowiska, (praca zbiorowa pod redakcją E. Szczepaniec-Cięciak i P. Kościelniaka), Uniwersytet Jagielloński, Kraków, 1995, tom J. Minczewski, J. Chwastowska, R. Dybczyński: Metody rozdzielania i zagęszczania, WNT, W-wa, Metody manualnych pomiarów zanieczyszczeń atmosfery, (katalog pod redakcją W. Domka i W. Skorupskiego), IOŚ, W-wa, L. Starostin,. Witkiewicz, S. Neffe: Analiza środków trujących. Współczesne metody oraz wojskowe środki detekcji i rozpoznania skażeń chemicznych, WAT, W-wa, Fizykochemiczne metody kontroli zanieczyszczeń środowiska (praca zbiorowa pod redakcją J. Namieśnika i. Jamrógiewicza), WNT, Warszawa, Przygotowanie próbek środowiksowych do analizy. J. Namieśnik,.. Jamrógiewicz, M. Pilarczyk, L. Torres, WNT, Warszawa, Pestycydy. Występowanie, oznaczanie i unieszkodliwianie (praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. inż. Marka Biziuka) Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2001 Program seminarium Cel zajęć: apoznanie się z najnowszą literaturą obcojęzyczną z zakresu analityki i monitoringu środowiskowego. dobycie umiejętności syntezy danych literaturowych i ich właściwego przedstawienia. Pogłębienie umiejętności dyskusji na tematy naukowe. Tematyka zajęć: Poszukiwania literaturowe w bibliotece związane z tematem zadanym przez prowadzącego zajęcia (temat nie powinien być bezpośrednio związany z tematyką pracy dyplomowej). Przedstawienie w trakcie sesji sprawozdawczych dwóch krótkich wystąpień (7-8 minut każde) poświęconych omówieniu treści i wniosków zawartych w dwóch publikacjach wydanych w języku angielskim. Przedstawienie właściwej cytaty omawianych prac.

15 Nazwa Analityka zanieczyszczeń żywności TOŚo2.9 Semestr IX Godziny Punkty 5+1 Katedra Chemii, Technologii i Biotechnologii Żywności Odpowiedzialny (a) dr inż. E. Szukalska Składniki żywności i ich rola w funkcjonowaniu organizmu człowieka. Podstawowe wiadomości z toksykologii współczesnej. Fizyczne zanieczyszczenia żywności, ich identyfikacja i usuwanie. Chemiczne zanieczyszczenia żywności i ich oznaczanie (WWA, PCB, dioksyny, polibromowane etery difenylowe, aminy heterocykliczne, azotany (V) i (III), chemiczne środki ochrony roślin, metale ciężkie, akryloamidy, radionukleidy i in.). wiązki szkodliwe przechodzące do żywności w wyniku stosowania ich w hodowli i lecznictwie zwierząt oraz produkcji pasz (stymulatory wzrostu, antybiotyki, środki konserwujące w paszach i in.). wiązki szkodliwe przechodzące do żywności w czasie procesu technologicznego oraz z opakowań - metody kontroli i zapobiegania zanieczyszczeniom. Biologiczne zanieczyszczenia żywnosci - bakterie chorobotwórcze i wytwarzane przez nie toksyny, grzyby toksynotwórcze i mykotoksyny, wirusy, pasożyty. Metody oceny jakości mikrobiologicznej żywnosci. Identyfikacja mikroorganizmów: metody biochemiczne, biofizyczne, immunologiczne, biologii molekularnej. Analiza sensoryczna żywności. Naturalne związki przeciwodżywcze i toksyczne w surowcach i żywności. Wpływ przechowywania i obróbki kulinarnej na tworzenie się szkodliwych związków chemicznych w żywności. Substancje dodatkowe dozwolone, stosowane do produkcji, transportu i przechowywania żywności (rodzaje związków dopuszczonych do stosowania w żywności, normy prawne dotyczące powyższych zagadnień). Fałszowanie żywności. Prawo żywnościowe i urzędowa kontrola żywności. /E Nazwa Polimery w ochronie środowiska TOŚo3.9 Semestr IX Godziny Punkty 4 Katedra Technologii Polimerów Odpowiedzialny (a) dr inż. Helena Janik 1. POLIMERY WOKÓŁ NAS. Problemy stwarzane przez polimery i rozwiązywane przez nie. Wprowadzenie do tematyki. 2. CHARAKTERYSTYKA TYPOWYCH POLIMERÓW MAJĄCYCH ASTOSOWANIE W OCHRONIE ŚRODOWISKA

16 3. DEGRADACJA I STABILIACJA POLIMERÓW. Definicja. Klasyfikacja i krótkie omówienie czynników powodujących degradację (termiczna, mechaniczna, chemiczna, biologiczna, radiacyjna, mieszana). Szersze omówienie degradacji oksydacyjnej (etapy, wybrane właściwości polimerów a podatność na degradację oksydacyjną), fotodegradacji i biodegradacji (biodegradacja a biorozkład, produkty biodegradacji, czynniki wewnętrzne i zewnętrzne wpływające na szybkość biodegradacji, specyficzność działania enzymów, testy biodegradowalności, polimery biodegradowalne rodzaje, charakterystyka. Metody badań degradacji polimerów. Stabilizacja profilaktyczna i zasadnicza. Antyutlenicze, antyozonanty, fotostabilizatory, środki przeciwgrzybiczne. 4. POLIMERY W OCYSCANIU WODY I ŚCIEKÓW - KOAGULACJA I FLOKULACJA WYKORYSTANIEM POLIMERÓW. Liniowe, rozpuszczalne polielektrolity oraz polimery obojętne stosowane do koagulacji zanieczyszczeń koloidalnych w ściekach. POLIMERYCNE WYMIENIACE JONOWE. Kationity i anionity stosowane do usuwania twardości wody, odsalania i dejonizacji wody. Odzyskiwanie cennych metali ze ścieków. 5. POLIMERY W OCHRONIE GLEBY I MEMBRANY POLIMEROWE. Budowa i zastosowanie membran polimerowych. Ochrona gleby poprzez zastosowanie geomembran i geowłóknin. Funkcje i właściwości polimerów stosowanych do zabezpieczania składowisk odpadów. Przykłady uszczelniania składowisk odpadów i wysypisk śmieci. 6. POLIMERY W OCYSCANIU POWIETRA 7. POLIMERY W OCHRONIE DROWIA.Wymagania stawiane polimerom biomedycznym. Polimery naturalne i syntetyczne stosowane w wytwarzaniu środków krwiozastępczych. Polimerowe środki kontrolowanego uwalniania substancji biologicznie czynnych. Leki polimerowe. Polimery stosowane w wytwarzaniu implantów trwałych i biodegradowalnych. astosowanie polimerów w stomatologii, okulistyce, chirurgii i kardiochirurgii. Polimery w inżynierii tkankowej. 8. PALNOŚĆ TWORYW STUCNYCH, METODY BADAŃ. SPOSOBY MNIEJSANIA PALNOŚCI. Klasyfikacja palności materiałów. Wskaźnik tlenowy. Badania szybkości rozprzestrzeniania się ognia, wydzielania dymu i substancji toksycznych. Antypireny środki zmniejszania palności polimerów. 9. POLIMEROWE MATERIAŁY OPAKOWANIOWE I IOLACYJNE. Wymagania ekologiczne dot. opakowań, produkcja opakowań w Polsce, rodzaje polimerów stosowanych na opakowania, wybrane zagadnienia dot. certyfikacji opakowań. Izolacje cieplne z tworzyw sztucznych. astosowanie rurociągów z tworzyw sztucznych. 10. POLIMERY W WALCE KOROJĄ. 11. POLIMERY W KONSERWACJI ABYTKÓW.

17 Nazwa Fotochemia TOŚo4.9 Semestr IX Godziny 2 Punkty 2 Katedra Chemii Nieorganicznej Odpowiedzialny (a) dr inż. S. Konieczny 1. Podstawy fotochemii ( istota fotochemii i podstawowe pojęcia fotochemiczne, stany wzbudzone, reguła Francka-Condona, multipletowość spinów, reguły wyboru, diagram Jabłońskiego, przejścia promieniste i bezpromieniste, procesy emisyjne fluorescencja, fosforescencja, chemiluminescencja ). 2. Fotochemia atmosfery ( charakterystyka atmosfery, fotochemiczna degradacja węglowodorów w atmosferze, fotochemia związków siarki i azotu, mechanizm powstawania smogu fotochemicznego, związki chloru a degradacja ozonu, fotochemiczne uwarunkowania efektu cieplarnianego ). 3. Reakcje fotochemiczne w roztworach ( fotochemiczne procesy jedno- i wielocząsteczkowe, procesy CT, fotoutlenianie i fotoredukcja, fotosensybilizatory). 4. Wydajności kwantowe reakcji fotochemicznych. Aktynometria. 5. Fotochemia stosowana ( przemysłowe syntezy fotochemiczne, fotopolimeryzacja, techniki fotograficzne i litograficzne, fotochromizm, filtry i wybielacze optyczne, fotochemia w biologii i medycynie ). 6. Fotochemiczna zamiana i magazynowanie energii słonecznej. Fotodegradacja wody. 7. Elektroluminescencja związków organicznych i polimerów. Diody OLED i PLED. 8. Fotodegradacja odpadów. 9. Terapia fotodynamiczna (PDT). Nazwa Akustyka i ochrona przeciwdźwiękowa TOŚo5.9 Semestr IX Godziny 2 1 Punkty 3 Katedra Odpowiedzialny (a) dr hab. inż. A. Kulowski (Wydział Architektury)?

18 Nazwa TOŚo6.9 Priorytety badawcze i przygotowanie wniosków do UE Semestr IX Godziny 1 1 Punkty 2 Katedra Technologii Chemicznej Odpowiedzialny (a) dr inż. Adriana aleska Wykład Formy finansowania Programów Ramowych przez Komisję Europejską. Podstawowe zasady przygotowywania Programów Ramowych. Budżet 6. Programu Ramowego. Kto może uczestniczyć? Przykłady udanych przedsięwzięć w 4, 5 i 6 PR. Priorytety tematyczne w 6 Programie Ramowym. Konkursy w 6PR. Modele rozliczania kosztów. Działania badawczo-rozwojowe i ich finansowanie przez Unie Europejską według rodzaju instrumentu. System stypendialny Marii Curie. Formularze i podstawowe dokumenty potrzebne do przygotowania wniosków grantowych. Procedury aplikacyjne. Składanie wniosków. Kryteria oceny. Negocjowanie warunków kontraktów. Organizacja i finansowanie projektów badawczych. Sieci doskonałości. Projekty zintegrowane. Projekty badawczo-rozwojowe. Programy INCO, INTAS, NEST, EURATOM. Programy wspierające inicjatywy mające na celu podniesienie jakości edukacji szkolnej oraz wymianę studentów między uczelniami krajów Wspólnoty Europejskiej - SOCRATES. Program Leonardo da Vinci. Seminarium w laboratorium komputerowym Korzystanie ze strony domowej 6. Programu Ramowego CORDIS (Sixth Framework Programme), Krajowego Punktu Kontaktowego oraz Regionalnego Punktu Kontaktowego Biura Programów Europejskich. apoznanie się z dokumentacją niezbędną do przygotowania wniosków europejskich. Wypełnianie formularzy wniosków do UE. Przygotowanie przykładowego wniosku: indywidualne przygotowanie wniosku o stypendium, lub grupowe przygotowanie wniosku o dofinansowanie badań.

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Definicja i zakres pojęcia technologia 1.2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Technologie oczyszczania wody i ścieków Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów : TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA Specjalność : SYSTEMY OCHRONY ŚRODOWISKA Kierownik specjalności : prof. dr hab. inż.

Kierunek studiów : TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA Specjalność : SYSTEMY OCHRONY ŚRODOWISKA Kierownik specjalności : prof. dr hab. inż. Kierunek studiów : TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA Specjalność : SYSTEMY OCHRONY ŚRODOWISKA Kierownik specjalności : prof. dr hab. inż. Jan HUPKA Nazwa Nowoczesne techniki analityczne TOŚo1.7 Semestr VII

Bardziej szczegółowo

Przedmiot podstawowy Status przedmiotu Przedmiot do wyboru

Przedmiot podstawowy Status przedmiotu Przedmiot do wyboru K A R T A P R Z E D M I O T U ( S Y L L A B U S ) Kod Nazwa w języku polskim RACJONALNE UŻYTKOWANIE ENERGII I w języku angielskim RATIONAL EXPLOITATION OF ENERGY I Wersja Wydział Kierunek Wszystkie wydziały

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Odnawialne źródła Renewable energy sources Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU RACJONALNE UŻYTKOWANIE ENERGII RATIONAL EXPLOITATION OF ENERGY. Zakład Techniki Cieplnej

KARTA PRZEDMIOTU RACJONALNE UŻYTKOWANIE ENERGII RATIONAL EXPLOITATION OF ENERGY. Zakład Techniki Cieplnej KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu RACJONALNE UŻYTKOWANIE ENERGII Nazwa przedmiotu w języku angielskim RATIONAL EPLOITATION OF ENERGY I. USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW: 1. Poziom

Bardziej szczegółowo

Zasady przeprowadzania pisemnego egzaminu dyplomowego na studiach I stopnia na Wydziale Chemicznym Politechniki Rzeszowskiej

Zasady przeprowadzania pisemnego egzaminu dyplomowego na studiach I stopnia na Wydziale Chemicznym Politechniki Rzeszowskiej Załącznik do Uchwały RWCh Nr 36/2015 z dnia 18.11.2015 r. Zasady przeprowadzania pisemnego egzaminu dyplomowego na studiach I stopnia na Wydziale Chemicznym Politechniki Rzeszowskiej Tekst jednolity obejmuje

Bardziej szczegółowo

Znajdź szkolenia dla siebie! Wybierz kategorię szkoleń: 1. Komunikacja i zarządzanie 2. 2. Laboratorium chemiczne Analiza instrumentalna 2

Znajdź szkolenia dla siebie! Wybierz kategorię szkoleń: 1. Komunikacja i zarządzanie 2. 2. Laboratorium chemiczne Analiza instrumentalna 2 Drogi Kliencie, Wiemy, że właśnie teraz planujesz szkolenia na 2016 r. Z nami te plany staną się prostsze. Stale myślimy o Twoich potrzebach szkoleniowych, dlatego przygotowaliśmy zestawienie tematów,

Bardziej szczegółowo

Kierunek: ochrona środowiska

Kierunek: ochrona środowiska rok studiów: I studia stacjonarne pierwszego stopnia rok akademicki 2014/2015 w ćw kon lab EC zal egz w ćw kon lab EC zal egz 1 Bezpieczeństwo pracy i ergonomia 2 Ochrona własności intelektualnej 3 Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 Instytut: Techniczny Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod kierunku: 06.9 Specjalność:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Informatyka w ochronie Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod przedmiotu: ZiIP.D1F.15.27. Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Poziom studiów: Studia II

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 Instytut: Techniczny Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod kierunku: 06.9 Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (INŻYNIERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Strona 1 z 37 Sposoby rozbijania emulsji Oczyszczanie ścieków jest istotnym elementem

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Energetyka Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, seminarium Urządzenia grzewcze Heat systems Forma studiów: stacjonarne Poziom studiów I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ

Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ Spis treści Przedmowa 1. Woda w przyrodzie 1.1. Wprowadzenie 1.2. Fizyczne właściwości wody 1.3. Ogólna charakterystyka roztworów wodnych 1.3.1. Roztwory

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii

Odnawialne źródła energii KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Odnawialne źródła energii Nazwa modułu w języku angielskim Renewable energy sources Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE)

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Opiekun

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM

Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny Katedra Chemii Analitycznej ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 Gdańsk Tel: (+45 58) 348 60 79 Fax: (+48

Bardziej szczegółowo

P L A N S T U D I Ó W Kierunek : TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA Politechnika Poznańska

P L A N S T U D I Ó W Kierunek : TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA Politechnika Poznańska Rodzaj studiów - stacjonarne pierwszego stopnia Wydział str.1 Technologii Chemicznej Licz- Wyk Ćwi-Labo-Prace Semestr Semestr Semestr Semestr Semestr Semestr Semestr Semestr Semestr Semestr A. PRZEDMIOTY

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Oczyszczanie gazów odlotowych Flue gas clearing Kierunek: Zarządzania i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Poziom studiów: Studia II stopnia Forma studiów: studia

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne)

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) mgr inż. Maria Sadowska mgr Katarzyna Furmanek mgr inż. Marcin Młodawski Laboratorium prowadzi prace badawcze w zakresie: Utylizacji

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiot: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: Wykład, laboratorium NEUTRALIZACJA I OCZYSZCZANIE SPALIN Neutralization and emission control Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna Renewable engineering. Elektrotechnika I stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Energetyka odnawialna Renewable engineering. Elektrotechnika I stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Wydział: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Kierunek: OCHRONA ŚRODOWISKA (OS) Stopień studiów: I Efekty kształcenia na I stopniu dla kierunku OS K1OS_W01 K1OS_W02 K1OS_W03 OPIS KIERUNKOWYCH

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014 Nrr 7/2014(lipiec) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 7/ 2014 Spis treści: Enviromental Technology and Business Konferencja USA VI/2014 2 1 Nr 7/ 2014 (lipiec

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika I stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne)

Elektrotechnika I stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej

Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej dr inż. Cezary Możeński prof. nadzw. Projekty PO RPW Wyposażenie Laboratorium Wysokich Ciśnień w nowoczesną infrastrukturę

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Dr hab. Tomasz Stuczyński, SGS Eko-Projekt Założenia

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk.

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk. Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

LIDER WYKONAWCY. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/

LIDER WYKONAWCY. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/ LIDER WYKONAWCY PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/ Foster Wheeler Energia Polska Sp. z o.o. Technologia spalania węgla w tlenie zintegrowana

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne aspekty elektrowni wiatrowych

Ekologiczne aspekty elektrowni wiatrowych PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Ekologiczne aspekty wiatrowych KARTA PRZEDMIOTU ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII studia stacjonarne CEL PRZEDMIOTU C1- Posiada uporządkowaną wiedzę teoretyczną, obejmującą kluczowe zagadnienia

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: RBM-2-107-SE-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: RBM-2-107-SE-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Nazwa modułu: Inżynieria oczyszczania wody Rok akademicki: 2015/2016 Kod: RBM-2-107-SE-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Technologie energii odnawialnej Rok akademicki: 2012/2013 Kod: SEN-2-226-EJ-s Punkty ECTS: 6 Wydział: Energetyki i Paliw Kierunek: Energetyka Specjalność: Energetyka jądrowa Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja)

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Rodzaje błędów w analizie chemicznej, walidacja procedur

Bardziej szczegółowo

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2)

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Wykład 5 Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Opracowała dr Elżbieta Megiel Nanofiltracja (ang. Nanofiltration) NF GMM 200 Da rozmiar molekuły 1 nm, TMM 5 30 atm Membrany jonoselektywne Stopień zatrzymywania:

Bardziej szczegółowo

KART A PRZ EDM IOTU. Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej. prof. nzw. dr hab. inż. Roman Gawroński

KART A PRZ EDM IOTU. Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej. prof. nzw. dr hab. inż. Roman Gawroński Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej KART A PRZ EDM IOTU Kod przedmiotu IC.MOS202 Nazwa przedmiotu w j. polskim Procesy oczyszczania cieczy 2 w j. angielskim Liquid Purification

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MME-1-714-s Punkty ECTS: 5. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MME-1-714-s Punkty ECTS: 5. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Gospodarka energetyczna Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MME-1-714-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Metalurgia Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy

Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy Temat lekcji Treści nauczania 1. Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania

Bardziej szczegółowo

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin Program zajęć: Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok Wykładowca: dr Jolanta Piekut, mgr Marta Matusiewicz Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin 1.

Bardziej szczegółowo

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW Konferencja Alternatywne technologie unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów 7 październik 2010r. 1 Prawo Podstawowym aktem prawnym regulującym

Bardziej szczegółowo

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Szanowny Studencie, ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA bardzo prosimy o anonimową ocenę osiągnięcia kierunkowych efektów kształcenia w trakcie Twoich studiów. Twój głos pozwoli

Bardziej szczegółowo

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność:

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność: Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna Specjalność: CHEMIA W MEDYCYNIE CHEMIA W MEDYCYNIE Studia mają charakter interdyscyplinarny, łączą treści programowe m.in. takich obszarów, jak: Analityka

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Energetyka

Efekty kształcenia dla kierunku Energetyka Załącznik nr 5 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Lądowej obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Budownictwo Forma

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia, magisterskie (4 semestralne, dla kandydatów bez tytułu zawodowego inżyniera)

Studia II stopnia, magisterskie (4 semestralne, dla kandydatów bez tytułu zawodowego inżyniera) Studia II stopnia, magisterskie (4 semestralne, dla kandydatów bez tytułu zawodowego inżyniera) specjalności: Analityka środowiskowa i żywności Chemia metali w biologii i środowisku Chemia związków organicznych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Nauk o Bezpieczeństwie obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski

Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej pl. M. Curie Skłodowskiej 3 0-03 Lublin

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Program zajęć: Przedmiot Inżynieria procesowa w ochronie środowiska Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji (studia stacjonarne) II rok

Program zajęć: Przedmiot Inżynieria procesowa w ochronie środowiska Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji (studia stacjonarne) II rok Program zajęć: Przedmiot Inżynieria procesowa w ochronie środowiska Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji (studia stacjonarne) II rok Zaliczenie przedmiotu: zdanie pisemnego egzaminu testowego,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE X. LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE Laboratory of the Voivodeship Inspectorate of Environmental Protection in Szczecin W okresie od stycznia 2010 roku do września

Bardziej szczegółowo

Ana n l a i l za z a i ns n tru r men e t n al a n l a

Ana n l a i l za z a i ns n tru r men e t n al a n l a Analiza instrumentalna rok akademicki 2014/2015 wykład: prof. dr hab. Ewa Bulska prof. dr hab. Agata Michalska Maksymiuk pracownia: dr Marcin Wojciechowski Slide 1 Analiza_Instrumentalna: 2014/2015 Analiza

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA - 2013/2014

PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA - 2013/2014 Wydział: Matematyczno-Przyrodniczy Kierunek: Chemia PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA - 20/204 Rodzaj zajęć: I W/WS II C/K/L/P/ PZ/S III PW/PE /KZ Rozkład godzin Lp. Przedmiot kod MODUŁ OGÓLNOUCZELNIANY

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Oferta badawcza XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Struktura organizacyjna PIMOT Przemysłowy Instytut Motoryzacji Pion Paliw i Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

Drobnoustroje w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne

Drobnoustroje w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne Drobnoustroje w ochronie środowiska A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk WODA I OGIEŃ Prezentacja Mileny Oziemczuk Ogień Ogień - suma obserwowalnych zjawisk towarzyszących na ogół fizykochemicznemu procesowi spalania,, a przede wszystkim: emisja promieniowania widzialnego -światła

Bardziej szczegółowo

OFERTA: 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych

OFERTA: 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych OFERTA: 1. Szkolenia otwarte, zamknięte i na życzenie 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych 3. Konsulting przy wdrażaniu GLP/GMP, ISO 17025, HACCP, ISO 9001, GMP Kosmetyczne,

Bardziej szczegółowo

Chemia fizyczna w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne

Chemia fizyczna w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne Chemia fizyczna w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

1 Węgle brunatny, kamienny i antracyt podstawowe kopaliny organiczne... 13

1 Węgle brunatny, kamienny i antracyt podstawowe kopaliny organiczne... 13 Spis treści Wstęp... 11 1 Węgle brunatny, kamienny i antracyt podstawowe kopaliny organiczne... 13 1.1. Geneza organicznej substancji węglowej złóż... 13 1.2. Pozostałe składniki złóż węgli brunatnych,

Bardziej szczegółowo

GLP/GMP, ISO 17025, HACCP, ISO 9001, GMP

GLP/GMP, ISO 17025, HACCP, ISO 9001, GMP OFERTA: 1. Szkolenia otwarte, zamknięte i na życzenie 2. Badanie potrzeb szkoleniowych 3. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych 4. Kurs chromatografii 5. Konsulting przy wdrażaniu

Bardziej szczegółowo

OFERTA: 1. Szkolenia zamknięte z naszej oferty i przygotowane na życzenie

OFERTA: 1. Szkolenia zamknięte z naszej oferty i przygotowane na życzenie OFERTA: 1. Szkolenia zamknięte z naszej oferty i przygotowane na życzenie 2. Konsulting przy wdrażaniu GLP/GMP, ISO 17025, HACCP, ISO 9001, GMP Kosmetyczne, ISO 14001, ISO 18001, OHSAS 18001 3. Wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik 1 do Zapytania ofertowego Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia część I: Przeprowadzenie zajęć w ramach Modułu podstawowego 1 Technologie słoneczne : RAMOWY ZAKRES TEMATYCZNY części I: Moc promieniowania

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria Jakości Quality Engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej Wrocław 2000 Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014

Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014 Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014 Oferta rozwiązań naukowych dla biznesu i innych partnerów InnoDoktorant, VI edycja Magdalena Śliwińska prof. dr hab. inż. Waldemar Wardencki dr. inż.

Bardziej szczegółowo

Nr lekcji. Liczba godzin. Temat lekcji. Zakres treści. Osiągnięcia ucznia

Nr lekcji. Liczba godzin. Temat lekcji. Zakres treści. Osiągnięcia ucznia Zespół Szkół Nr 5 w Zamościu Etap edukacyjny gimnazjum ZAJĘCIA TECHNICZNE Nauczyciel realizujący: Marzena Mazurek Szczegółowy rozkład materiału II rok nauki (5 godzin) Nr lekcji Temat lekcji Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Studiapierwszego stopnia

Studiapierwszego stopnia Ramowe plany nauczania dla studentów wszystkich specjalności rozpoczynających studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w roku akademickim 2014/15. Zawierają spis przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne)

Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na Egzamin dyplomowy magisterski, wszystkie specjalności

Zagadnienia na Egzamin dyplomowy magisterski, wszystkie specjalności Zagadnienia na Egzamin dyplomowy magisterski, wszystkie specjalności Hydraulika stosowana 1. Wypływ cieczy przez otwory i przystawki, zjawisko kontrakcji strumienia. 2. Dynamiczne oddziaływanie strumienia

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIS408 Ochrona środowiska w transporcie Wersja przedmiotu 2013/14 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY PROJEKTOWANIA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Automatyzacja wytwarzania i robotyka Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI z katedr dyplomowania dla kierunku TRANSPORT 1 Katedra Energetyki i Pojazdów 1. Charakterystyka procesu dystrybucji paliw płynnych w Polsce. 2. Przegląd, budowa,

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Wydział: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Kierunek: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA (IS) Stopień studiów: I Efekty na I stopniu dla kierunku IS K1IS_W01 K1IS_W02 K1IS_W03 OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

kwota netto szkolenia

kwota netto szkolenia lp. obszar szkolenia ArcGIS w planowaniu przestrzennym i urbanistyce kwota netto szkolenia stawka VAT kwota brutto szkolenia ArcGIS - podstawy, efektywne wykorzystanie narzędzi GIS, wykonywanie analiz,

Bardziej szczegółowo