Aspekty zdrowotne wykorzystywania zasobów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Aspekty zdrowotne wykorzystywania zasobów"

Transkrypt

1 Beata Cymerman Aspekty zdrowotne wykorzystywania zasobów Woda jest podstawowym składnikiem organizmu i środowiskiem życia wielu roślin i zwierząt. Bez niej nie ma życia. Człowiek może przeżyć bez jedzenia miesiąc, ale bez wody już tylko tydzień lipca 2010 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło z inicjatywy Boliwii rezolucję, w której dostęp do czystej wody i urządzeń sanitarnych został uznany za fundamentalne prawo człowieka. 2 W przeciwieństwie do wody, która jest nam niezbędna do życia, człowiek wykorzystuje też inne zasoby, bez których trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie współczesnego świata. Należą do nich paliwa kopalne. Eksploatowanie ich wiąże się często z zanieczyszczaniem powietrza i skażeniem wody. W poniższym tekście postaram się wskazać, jak wykorzystanie zasobów potrzebnych człowiekowi wpływa na nasze zdrowie. Woda nie dla każdego Woda powinna być dobrem dostępnym dla każdego. Dlaczego więc już niebawem w niektórych regionach będziemy płacić za nią o 400% więcej? 3 Wg Gazety Prawnej z , jeśli Polska nie zdąży wypełnić zobowiązań Traktatu akcesyjnego dotyczących modernizacji oczyszczalni ścieków komunalnych i jakości wody do 2015 r., możemy się spodziewać nałożenia na Polskę kar w wysokości 4 mln euro dziennie i podwyżek tej wysokości. 4 Doszliśmy do paradoksu, kiedy woda stała się towarem luksusowym, dostępnym tylko dla wybranych. Należy się spodziewać, że jej jakość powinna być wysoka. Przyjrzymy się temu problemowi bliżej. Polska jest krajem ubogim w wodę. Zasoby wodne naszego kraju na jednego mieszkańca to zaledwie 36% średniej europejskiej 5. Obecnie, w badaniach czystości wód od 2004 roku wg Ramowej Dyrektywy Wodnej wykorzystuje się Polski Indeks Biotyczny, opierający się na klasyfikacji makrozoobentosu (dużych bezkręgowców wodnych, tj. mięczaków, pijawek, skorupiaków, chruścików), bardziej dokładny i przystosowany do warunków unijnych niż poprzedni, oparty na indeksie saprobów. Zwierzętom występującym w wodzie przyznaje się punkty, które po zsumowaniu i uśrednieniu wyników określają klasę czystości. Do oceny jakości wód stosuje się oczywiście wiele innych czynników fizycznych i chemicznych, na które składa się końcowa ocena stanu wód (więcej na ten temat w treści ustawy: Wyróżniamy obecnie 5 klas czystości wód, zarówno dla wód powierzchniowych, jak i podziemnych: Klasa I wody o bardzo dobrej jakości, przeznaczone do spożycia przez człowieka. Klasa II wody o charakterze dobrym, również przeznaczone do spożycia, jeśli zostały

2 uzdatnione metodą fizyczną i chemiczną, wpływ czynników antropogenicznych jest tu niewielki, w przypadku wód podziemnych występuje niewielkie przekroczenie dla wskaźników żelaza i manganu. Klasa III są to wody o zadowalającej jakości, spełniające wymogi po oczyszczeniu metodą fizyczną i chemiczną, przy czym wpływ czynników antropogenicznych jest tu większy niż w klasie II, w przypadku wód podziemnych mniejsza część wartości wskaźników jakości wody jest przekroczona dla wód przeznaczonych do picia. Klasa IV są to wody niezadowalającej jakości, wymagające wysokosprawnego uzdatnienia fizycznego i chemicznego, adsorpcji na węglu aktywnym, ozonowania i dezynfekcji, w przypadku wód podziemnych większa część wartości wskaźników jakości wody jest przekroczona dla wód przeznaczonych do picia, Klasa V wody złej jakości, nie spełniają wymogów wód przeznaczonych do picia. W 2007 r., wg monitoringu GIOŚ zaledwie 12,7% rzek w Polsce osiągnęło stan dobry, a więc spełniło wymagania określone dla II klasy czystości, co jest i tak lepszym wynikiem niż w roku poprzednim, gdzie zaledwie 2,2 % wód spełniało tą normę. W przypadku jezior było o wiele lepiej, o stanie bardzo dobrym i dobrym w latach było 47,1% na wszystkie objęte monitoringiem. Optymistycznie wyglądają wyniki badań wód podziemnych - w ok. 80% badanych punktów stwierdzono dobry stan chemiczny wód podziemnych. 6 Na stan naszych wód wpływa przede wszystkim przemysł, a w tym w zależności od jego rodzaju, masa związków wpuszczana do wód. Związki te nie pozostają bez wpływu na nasz organizm. Wśród najbardziej niebezpiecznych znajdziemy toksyny wytwarzane w przemyśle paliwowym i petrochemicznym: węglowodory, benzynę, smary, oleje, metale ciężkie, a także te związane z rolnictwem, jak pestycydy. Toksyczne kąpieliska W Polsce często kąpieliska nie spełniają wymogów i standardów czystości. Głównym powracającym problemem w Polsce są zakwity sinic. Najnowsza publikacja WWF - Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie, pokazuje, jak bardzo ten problem jest obecny w naszym środowisku. Co roku miliony ludzi wyjeżdża nad Morze Bałtyckie na urlop w celu wypoczynku i skosztowania kąpieli nie tylko słonecznej, ale i morskiej. A tam czyha na nas wiele niebezpiecznych dla zdrowia niespodzianek. Nadmierny napływ biogenów do wód (azotu i fosforu) z pól uprawnych, hodowli zwierząt, kanalizacji itp. wywołuje eutrofizację, a więc wzrost żyzności wód (obliczono, że 40% związków fosforu i 60% związków azotu trafia do Bałtyku rzekami w wyniku aktywności rolniczej (HELCOM 2009)) 7. Sprzyja to masowemu rozwojowi glonów, w tym sinic, tworząc na powierzchni wody gęsty kożuch. Sinice wytwarzają silne toksyny atakujące układ nerwowy (neurotoksyny) i wątrobę (hepatotoksyny). Człowiek najbardziej narażony jest na toksyny podczas kąpieli lub uprawiania sportów wodnych. Możemy po prostu przypadkowo nałykać się sinic lub wchłonąć je drogą oddechową -

3 przez powietrze, wdychając aerozole. Często bagatelizuje się te zagrożenia i obowiązujący zakaz kąpieli, a później efekty są opłakane. Jednym ze szczególnie toksycznych związków jest nodularyna produkowana przez Nodularia spumigena. Związek ten wykazuje właściwości kancerogenne. Inne toksyny występujące w sinicach to lipopolisacharydy, które u ludzi wywołują: stany gorączkowe, dreszcze, kaszel oraz ból gardła.8 Czy to nie wystarczający powód, żeby stosować się do zaleceń sanepidu? Kranówka wcale nie gorsza A jak jest faktycznie z wodą w naszych kranach? Wielu z nas obawia się odkręcić po prostu wodę z kranu, nalać do szklanki i się napić. Optymistyczne przewidywania brzmią, że do końca 2012 roku we wszystkich miastach w Polsce będzie można pić wodę z kranu bez przegotowania. 9 Nasuwa się tutaj pytanie, dlaczego Polacy masowo kupują wodę mineralną w butelkach. Moda na picie wody butelkowej przybyła z Zachodu, pchnięta szeroko zakrojoną polityką marketingową. Picie wody w butelce stało się modą, podobnie jak picie napojów gazowanych czy piwa. Jak to się ma do właściwości zdrowotnych? Otóż, jak podaje Przekrój 10, wiele wód mineralnych posiada dużo mniej minerałów niż woda z kranu. Normy sanitarne dla butelkowych wód źródlanych są identyczne jak normy wody z kranu. A prawdziwe wody mineralne muszą spełniać pewne warunki, tj. zawierać w jednym litrze co najmniej 50 do 100 miligramów magnezu i powyżej 150 miligramów wapnia, przy czym wapno powinno być co najmniej dwa razy więcej niż magnezu. W niektórych miastach, jak np. w Łodzi, obędziemy się nawet bez filtra - wodę można pić bez obawy prosto z kranu. 11 Okazało się bowiem, że w pobliżu ujęcia wody z Zalewu Sulejowskiego na rzece Pilicy znajdują się duże zasoby wód podziemnych o bardzo dobrej jakości. Dlatego opracowano koncepcję stopniowego zastępowania wody powierzchniowej, z której korzystano wcześniej, wodą podziemną ze studni. 12 Gaz łupkowy nadzieją korporacji Innym zagrożeniem czyhającym na nas w wodzie są związki powstające w wyniku wydobywania gazu łupkowego (więcej o samym procesie: https://www.ceo.org.pl/pl/energia/news/eksploatacja-paliw-kopalnych-kosztem-srodowiska-natur alnego), o którym ostatnio głośno w Polsce i na świecie. W stanie Wyoming w USA Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) opublikowała raport wykazujący, że w miejscu wydobycia łupków, w okolicznych wodach wykazuje się obecność silnie rakotwórczych związków: węglowodorów, takich jak etery glikolowe, benzen, 2-butoksyetanol (2 BE) używany w procesie kruszenia łupków. 13 Etery glikolowe, jedne z najbardziej szkodliwych substancji, oprócz tego, że mają właściwości rakotwórcze, powodują hemolizę krwi i zaburzenia w rozwoju zarodka. Ponadto przy wydobyciu łupków stosuje się wiele innych groźnych substancji: krzem krystaliczny, którego pył wywołuje raka i krzemicę, metanol powodujący ślepotę,

4 hydrorafinowany lekki destylat ropy uszkadzający nerki i układ krwionośny i wiele innych. 14 Ponadto w rejonie, gdzie wydobywa się gaz łupkowy występuje wysoka koncentracja metanu mogąca powodować wybuchy w okolicznych domach. Nie wspominając już o fakcie, że gaz łupkowy miał być bardziej ekologiczny, a wydzielający się przy wydobyciu metan jest głównym sprawcą efektu cieplarnianego. Duże firmy korporacyjne, związane z wydobyciem łupków oczywiście temu zaprzeczają. 15 Póki co, rząd polski, jak i Ministerstwo Środowiska oficjalnie przyzwalają na odwierty, które obecnie wykonywane są w Lubyczy Królewskiej, Markowoli i Lubocinie, a planowane są jeszcze w 15 miejscach, na które uzyskano koncesję. 16 Warto zainteresować się sprawą wydobycia gazu łupkowego w Polsce, gdyż jesteśmy narażeni na podobne zagrożenia, jak w stanie Wyoming. Smog wawelski Ale przemysł wydobywczy, paliwowy itp. to nie tylko zagrożenia związane z wodą. Podczas spalania paliw kopalnych powstaje masa trujących związków uwalnianych do atmosfery, m.in. jeden ze sprawców globalnego ocieplenia czyli dwutlenek węgla. Na jednego człowieka przypada średnio emisja mniej więcej ponad 5 ton CO2 rocznie. 17 Niestety próba kolejnych ograniczeń emisji tego gazu w Polsce skończyła się fiaskiem, podczas ostatniego posiedzenia ministrów środowiska w Brukseli Polska zawetowała propozycję, aby do 2030 r. Unia Europejska zredukowała emisję dwutlenku węgla o 40%. Wzrastający poziom dwutlenku węgla powodujący efekt cieplarniany to tak naprawdę problem naglący dla ochrony środowiska, ale bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia człowieka jest masa innych trujących związków. Podczas spalania węgla dwutlenkowi węgla towarzyszy wiele związków, które wdychamy tu i teraz: dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek węgla, pyły, ozon troposferyczny, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Najbardziej narażony jest w tym wypadku układ oddechowy, ale wiele z tych związków wnika przez skórę. Przemysł paliwowo-energetyczny odpowiada także za najwyższą emisję zanieczyszczeń gazowych, z czego około 75% to emisja dwutlenku siarki.18 Dwutlenek siarki wywołuje duszności i uszkodzenie dróg oddechowych. Tlenek węgla wytwarzany głównie przez przemysł metalurgiczny łatwo wiąże się z hemoglobiną powodując niedotlenienie (tak widoczne np. u palaczy wdychających go codziennie). Objawami zatrucia tlenkami węgla są bóle i zawroty głowy, duszności, nudności i wymioty, przyspieszony oddech, kołatanie serca, aż do utraty przytomności. Tlenki azotu, kolejne przekleństwo, tym razem motoryzacji, działają drażniąco na oczy i drogi oddechowe, mogą nawet wywoływać astmę u dzieci. 19 Szczególnie jest to widoczne w dużych miastach, gdzie koncentracja zanieczyszczeń wywołuje zjawisko smogu, tam o astmę nie trudno. Ośrodkiem reprezentacyjnym w Polsce, gdzie smog dosłownie wisi nad miastem jest Kraków. Zgodnie z obowiązującymi normami dopuszczalne stężenie pyłu w powietrzu nie powinno przekraczać 50 mikrogramów na metr sześcienny. Tymczasem w Krakowie te normy bywają przekraczane nawet o 400%, a stężenie pyłu PM 10 (mieszanina pyłów: węgla, siarki, związków

5 azotu, wapnia, chloru oraz węglowodorów aromatycznych i dioksyn) w listopadzie 2011 w godzinach przedpołudniowych wynosiło niewiarygodne, bo aż 600%. 20 Ale chmura pyłu nad Krakowem i wieloma dużymi miastami to nie jest sporadyczny problem. Jak podaje małopolski inspektor ochrony środowiska, w Krakowie na 365 dni w 2011 roku aż przez 223 dni w powietrze przekroczone były kilkakrotnie normy czystości. To samochody odpowiadają za aż 65% zanieczyszczeń w Unii Europejskiej, zdecydowana większość zanieczyszczeń w miastach i związanych z tym szkód zdrowotnych zawdzięczamy właśnie jeżdżeniu samochodami. 21 Biorąc pod uwagę, że samochody wytwarzają spaliny przy samej ziemi, tym łatwiej jesteśmy narażeni na wdychanie zanieczyszczeń. Oczywiście rozwiązaniem nie zawsze jest przeniesienie się z miasta na wieś. Ale mając na sercu zdrowie Polaków powinno się nastawić politykę transportową na promocję rowerów i transportu miejskiego. I wycofywać ruch samochodowy z centrum dużych miast, a przerzucać się np. na rowery. Rower to czyste powietrze, ale i samo zdrowie. 30-minutowa codzienna jazda na rowerze mogłaby ograniczyć ryzyko chorób serca o połowę. WHO wymienia także inne korzyści uzyskane dzięki używaniu transportu rowerowego: 50% ograniczenie ryzyka cukrzycy i otyłości u dorosłych; 30% ograniczenie ryzyka rozwoju nadciśnienia; zmniejszenie ciśnienia krwi podobne do efektu zażywania lekarstw. 22 Innym ciekawym, ale dużo droższym rozwiązaniem jest przerzucenie się na samochody napędzane energią elektryczną. Co ciekawe, mało kto wie, ale na ulicach Warszawy pojawiło się kilka taksówek właśnie na taki napęd. 23 Mamy wiele możliwości, wystarczy tylko zmienić swoje przyzwyczajenia. Słońce na depresję Chmura pyłów to problem wszystkich dużych miast, w których nie ograniczono ruchu samochodowego w centrum. Ale warstwa smogu, pyłów, zanieczyszczeń to jeszcze inny problem. Razem z chmurami ograniczają one dostęp światła słonecznego do powierzchni ziemi o ok % w porównaniu z terenami otaczającymi 24. Tym samym nie dość, że wdychamy chmurę zanieczyszczeń powietrza, to jeszcze na co dzień mamy miej słońca niż np. na wsi. Brak światła słonecznego powoduje zwiększoną produkcję melatoniny, a tym samym wywołuje senność. Obniża się odporność na infekcje i wzrasta potrzeba konsumowania węglowodanów. Nic dziwnego, tabliczka czekolady wydaje się wtedy zbawienna. W Europie północnej co 10 osoba cierpi na depresję sezonową, a w Polsce 3-4 % ludzi.25 I tu znowu jako jedno z rozwiązań pojawiają się Odnawialne Źródła Energii. Zalet OZE jest dużo: brak zanieczyszczeń i odpadów, odnawialność źródeł, nie powodują wzrostu efektu cieplarnianego, mają znaczenie estetyczne i dają nowe miejsca pracy. Problem tylko w tym, że w Polsce gospodarka wciąż oparta jest na przestarzałych technologiach i spalaniu węgla. Spalanie paliw kopalnych w całej Europie w 1998 r. dostarczyło do atmosfery około tys. ton dwutlenku węgla.26 Udział energii odnawialnej w Polsce wynosi zaledwie 6,9% (wg GUS 2007), natomiast do końca 2020 r.

6 wszystkie państwa unijne mają wypełnić zobowiązanie, aby w bilansie energetycznym kraju OZE stanowiły 20%. Oprócz wykorzystania OZE istnieją też inne sposoby na ograniczenie ilości zanieczyszczeń powietrza. Jednym z nich jest sekwestracja dwutlenku węgla, czyli najkrócej mówiąc bezpieczne składowanie emisji CO2, pochodzących ze spalania paliw kopalnych w instalacjach przemysłowych, w głębokich formacjach i strukturach geologicznych.27 Nie mniej jednak badania nad tym rozwiązaniem ciągle trwają i miejmy nadzieję, że kolejne pokolenia będą mogły oddychać swobodnie. 1 Piotr Kowalczyk, Zagrożenia związane z deficytem wody, Wydawnictwo Kurpisz S.A., Poznań WWF Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie po red. dr hab. Hanny Mazur-Marzec Regionalne Centrum Sinicowe, Instytut Oceanografii, Uniwersytet Gdański WWF Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie po red. dr hab. Hanny Mazur-Marzec Regionalne Centrum Sinicowe, Instytut Oceanografii, Uniwersytet Gdański Przekrój' nr 17-18/ / 24 kwietnia 2008, str html http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871, ,Smog_nad_Krakowem_zagraza_zdrowiu_najmlodszyc h.html

7 niem-wspolczes Klimat_obszar_w_zurbanizowanych/-_Bilans_promieniowania_138.html Zanieczyszczenia_powietrza/-_Spalanie_paliw_12y.html 27

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty).

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Inspekcja Ochrony Środowiska Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Opracowanie: mgr Tomasz Łaciak Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZAGROŻENIA ZDROWOTNE BROSZURA HEALTH AND ENVIRONMENT ALLIANCE (HEAL) 2 ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Health and Environment Alliance (HEAL) to wiodąca europejska organizacja typu

Bardziej szczegółowo

Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie

Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie Polacy cenią czyste powietrze i wiedzą, że jego zanieczyszczenia powodują choroby. Zdecydowana większość uważa jednak, że problem jakości

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem?

W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem? W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem? Debata w Proszowicach Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Najbardziej

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Uwolnij energię z odpadów!

Uwolnij energię z odpadów! Uwolnij energię z odpadów! Energia-z-Odpadów: Co na wejściu? Co na wyjściu? Energia-z-Odpadów a legislacja europejska 26.11.2009 POLEKO, Poznań dr inŝ. Artur Salamon, ESWET 1 O nas: ESWET (European Suppliers

Bardziej szczegółowo

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Błękitne Niebo nad Starówk wką ograniczenie niskiej emisji w Żorach przez podłą łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Piotr Kukla Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii e-mail:

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

DANE NISKA EMISJA Emisja wysoką niską Niska emisja Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) Benzo(a)piren Dioksyny

DANE NISKA EMISJA Emisja wysoką niską Niska emisja Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) Benzo(a)piren Dioksyny DANE NISKA EMISJA 1. Definicja emisji Emisja wprowadzanie do powietrza zanieczyszczeń w postaci substancji stałych, ciekłych lub gazowych. Zanieczyszczenia te powstają w wyniku działalności człowieka oraz

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

NIŻAŃSKIE PARTNERSTWO NA RZECZ EDUKACJI EKOLOGICZNEJ

NIŻAŃSKIE PARTNERSTWO NA RZECZ EDUKACJI EKOLOGICZNEJ NIŻAŃSKIE PARTNERSTWO NA RZECZ EDUKACJI EKOLOGICZNEJ POCZĄTKI WSPÓŁPRACA Z TOWARZYSTWEM ZIEMI NIŻAŃSKIEJ W KIERUNKU ROZWOJU TRADYCJI LOKALNEJ STOWARZYSZENIE TURYSTYCZNO-EKOLOGICZNO- PRZYRODNICZE ZIEMI

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE BACKGROUND Zanieczyszczenia powietrza substancje 1. Zanieczyszczenia powietrza to wszelkiego rodzaju substancje, których obecność w atmosferze, ma szkodliwy wpływ na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS WYKORZYSTYWANE PALIWA Olej Napędowy 39 pojazdów CNG 10 pojazdów ETANOL ED-95 7 pojazdów Motoryzacja a środowisko naturalne Negatywny wpływ na środowisko

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

fot. Bartłomiej Szopa

fot. Bartłomiej Szopa fot. Bartłomiej Szopa ZAŁOŻENIA PROJEKTU Zgodnie z założeniami Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej planuje się wdrożenie gospodarki niskoemisyjnej przy zaangażowaniu wszystkich jej sektorów

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Procesy i urządzenia Krzysztof Tyrała R.O.T. RECYCLING ODPADY TECHNOLOGIE Ekspert Polskiej Izby Ekologii Gliwice KONTROLA SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNYCH W REGIONIE

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku

Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku 1 - Kocioł gazowy centralnego ogrzewania w aptece spalił 500 m3 gazu - (tabela I.V.1.) Obliczenia: Stawka za spalenie 1 000 000 m3 gazu wynosi w 2012 roku 1233,19

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 lutego 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 lutego 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 lutego 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie powietrza we Wrocławiu

Zanieczyszczenie powietrza we Wrocławiu Zanieczyszczenie powietrza we Wrocławiu Renata Krzyżyńska, dr hab. inż., prof. PWr. p.o. Kierownika Katedry Klimatyzacji, Ogrzewnictwa, Gazownictwa i Ochrony Powietrza Rodzaje zanieczyszczeń mające wpływ

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1 NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK Slajd nr 1 PODSTAWOWE INFORMACJE NA TEMAT NIKOTYNIZMU NIKOTYNIZM (fr. nicotinisme) med. społ. nałóg palenia lub żucia tytoniu albo zażywania tabaki, powodujący przewlekłe (rzadziej

Bardziej szczegółowo

NISKA EMISJA NISKA EMISJA

NISKA EMISJA NISKA EMISJA NISKA EMISJA PŁYW NA NAS I NASZE OTOCZENIE NISKA EMISJA NISKA EMISJA WPŁYW NA NAS NASZE OTOCZENIE WPŁYW NA NAS I NASZE OTOCZENIE INFORMATOR DOTYCZĄCY: PROGRAMU OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI W KIELCACH Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum Autor: Joanna Łęcka Temat zajęć: Czy zgasną światła na Ziemi? Alternatywne źródła energii. Uczeń

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach

Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach Sierpień 1992 Janusz Jeziorski Informacja Nr 62 Środowisko naturalne

Bardziej szczegółowo

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie wstępne Monitoring - wstęp MONITORING ŚRODOWISKA Gdańsk, 2010 MONITORING ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji Teoria KONDENSACJI Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA... dowody? CZYM JEST KONDENSACJA? Ciepło uzyskane w wyniku reakcji spalania gazu ziemnego nazywamy ciepłem jawnym. Istnieje

Bardziej szczegółowo

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O.

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. W 2000r. Katowicki Holding Węglowy i Katowicki Węgiel Sp. z o.o. rozpoczęli akcję informacyjną na temat nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy?

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy? Dwutlenek węgla pożyteczny czy szkodliwy? I. Sposoby otrzymywania i metody wykrywania dwutlenku Wykrywanie obecności dwutlenku węgla za pomocą wody wapiennej OBSERWACJE: Bezbarwna woda wapienna ulega zmętnieniu.

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce. Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz

Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce. Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz Małopolska Agencja Energii i Środowiska Jesteśmy pierwszą w

Bardziej szczegółowo

Temat: Zagrożenie ludności spowodowane zanieczyszczeniem środowiska

Temat: Zagrożenie ludności spowodowane zanieczyszczeniem środowiska Bożena Kaczmarska kaczmarska1@wp.pl nauczyciel Przysposobienia Obronnego Liceum Ogólnokształcące Nr IV im. C. K. Norwida w Ostrowcu Św. 1 KONSPEKT DO LEKCJI W KLASIE II Temat: Zagrożenie ludności spowodowane

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Pożary w podziemnych zakładach górniczych wywołują szereg skutków, spośród których najistotniejsze to skutki zdrowotne. W tym zakresie najczęściej mowa jest o oparzeniach,

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE Wskaźnikii emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw kotły o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW Warszawa, styczeń 2015 Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE kontakt: Krajowy Ośrodek Bilansowania

Bardziej szczegółowo

Pył zawieszony Kraków, Zakopane, Nowy Sącz. Wykonała: Paulina Włodarczyk

Pył zawieszony Kraków, Zakopane, Nowy Sącz. Wykonała: Paulina Włodarczyk Pył zawieszony Kraków, Zakopane, Nowy Sącz Wykonała: Paulina Włodarczyk Co to jest pył zawieszony? Pył ten składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemyśle energetycznym i ochrony środowiska, od 1992 roku pracował w Polsce jako Konsultant Banku

Bardziej szczegółowo

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Ogólne charakterystyka wód naturalnych Woda występująca w przyrodzie stanowi wodny roztwór substancji nieorganicznych i organicznych, jak również zawiera koloidy i zawiesiny.

Bardziej szczegółowo

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Tlumaczenie Aleksandra Maciejewska Co jadłeś dzisiaj na śniadanie? Czy miałeś miskę owoców lub inne zdrowe jedzenie? Ludzie stają się bardziej świadomi tego,

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIS408 Ochrona środowiska w transporcie Wersja przedmiotu 2013/14 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

ETZT 2013. 19 września 2013. Ekologiczny parking i festyn na Rynku

ETZT 2013. 19 września 2013. Ekologiczny parking i festyn na Rynku ETZT 2013 19 września 2013 Ekologiczny parking i festyn na Rynku 18 września 2013 Bezpłatne przeglądy rowerowe prowadziło stowarzyszenie Grupa Kolarska Starogard Gd. 17.09.2013 W kinie Sokół, od godz.

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA (POP)

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA (POP) PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA (POP) Departament Globalnych Problemów Środowiska i Zmian Klimatu Ministerstwo Środowiska Białystok, grudzień 2006 r. Zakres prezentacji: podstawy prawne regulacje krajowe na

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI I POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ - PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI I POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ - PROGRAM PRIORYTETOWY PROGRAM OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI I POPRAWY EFEKTYWNOŚCI - PROGRAM PRIORYTETOWY Niska emisja emisja komunikacyjna i emisja pyłów i szkodliwych gazów pochodząca z lokalnych kotłowni i domowych pieców

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

Opłaty za korzystanie ze środowiska obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Opłaty za korzystanie ze środowiska obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Opłaty za korzystanie ze środowiska obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Podstawowe informacje. Podstawowym aktem prawnym, regulującym ochronę środowiska i korzystanie z niego, jest

Bardziej szczegółowo

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze 138 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Relacje człowiek środowisko przyrodnicze Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Każdemu terminowi przyporządkuj odpowiadającą mu definicję. 1. Zasoby przyrody A. Zasoby mające

Bardziej szczegółowo

7 grzechów głównych polskiej polityki klimatycznej. Konferencja prasowa Warszawa, 7 listopada 2013

7 grzechów głównych polskiej polityki klimatycznej. Konferencja prasowa Warszawa, 7 listopada 2013 7 grzechów głównych polskiej polityki klimatycznej Konferencja prasowa Warszawa, 7 listopada 2013 1. Upór uzależnienie od węgla Maciej Muskat Greenpeace Od kilku lat Polska importuje więcej węgla niż go

Bardziej szczegółowo

Wykorzystajmy nasze odpady!

Wykorzystajmy nasze odpady! Wykorzystajmy nasze odpady! Chrońmy środowisko spalając, a nie składując odpady. Instalacje termicznego przetwarzania odpadów i ich zalety w ochronie środowiska 23.11.2010 Targi POLEKO, Poznań Mariusz

Bardziej szczegółowo

Miasto; 00 miesiąc rok

Miasto; 00 miesiąc rok Działania podejmowane przez PGNiG Obrót Detaliczny na rzecz ograniczenia niskiej emisji na teren miast i gmin prowadzących Program Ograniczenia Niskiej Emisji lub pokrewny. Miasto; 00 miesiąc rok Kim jesteśmy?

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych.

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. 1. Stan istniejący przy stosowaniu oleju silnikowego Fuchs. Jednym z negatywnych skutków wpływu

Bardziej szczegółowo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo Katalizator spalania DAGAS sp z.o.o Katalizator REDUXCO - wpływa na poprawę efektywności procesu spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w różnego rodzaju kotłach instalacji wytwarzających energie

Bardziej szczegółowo

HEAL Polska - Health and Environment Alliance

HEAL Polska - Health and Environment Alliance Warszawa, 10.02.15 r. Uwagi do projektu Rozporządzenia Ministerstwa Gospodarki w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych Dnia 23 stycznia Ministerstwo Gospodarki przekazało do konsultacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Towaroznawstwo artykułów przemysłowych

Towaroznawstwo artykułów przemysłowych Towaroznawstwo artykułów przemysłowych Towaroznawstwo Tomasz Poskrobko Przemysł produkcja materialna, polegająca na wytwarzaniu wyrobów w sposób masowy, przy użyciu urządzeń mechanicznych, Towary przemysłowe

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Najistotniejszym problemem programu poprawy jakości wód jest budowa oczyszczalni ścieków. W przemyśle konieczne jest zamknięcie technologicznych obiegów wody, zaś w elektroenergetyce - zaprzestanie zrzutu

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Regulacji ekologicznych jest nie mniej niż podatkowych, jednak niewielu przedsiębiorców zdaje sobie sprawę, że podlegają wymogom ochrony środowiska. Nawet

Bardziej szczegółowo

"W Krakowie oddychając - umieramy"

W Krakowie oddychając - umieramy Podczas ostatniej sesji obrad Małopolskiego Sejmiku Wojewódzkiego, w poniedziałek, 30.09, radni przyjęli niemal jednogłośnie Program Ochrony Powietrza dla województwa. Prawie wszyscy zgodzili się co do

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Efekt ekologiczny modernizacji

Efekt ekologiczny modernizacji Efekt ekologiczny modernizacji St. Leszczyńskiej 8 32-600 Oświęcim Powiat Oświęcimski województwo: małopolskie inwestor: wykonawca opracowania: uprawnienia wykonawcy: data wykonania opracowania: numer

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ Ryszard Purski Program prezentacji 1. Protokół montrealski ochrona

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

Piec to nie jest kosz na śmieci!

Piec to nie jest kosz na śmieci! Piec to nie jest kosz na śmieci! Zaczęły się jesienne chłody, przed nami zima. Dymiące kominy świadczą o tym, że sezon grzewczy już się rozpoczął. Niektórzy oszczędni właściciele domów ogrzewają mieszkania

Bardziej szczegółowo

Produkt nie zawiera substancji klasyfikowanych jako szkodliwe dla zdrowia. Substancja nie jest niebezpieczna.

Produkt nie zawiera substancji klasyfikowanych jako szkodliwe dla zdrowia. Substancja nie jest niebezpieczna. 1. Przeznaczenie / zastosowanie Stosowana jako chemikalia do syntez. 2. Identyfikacja substancji Wzór chemiczny: S Synonimy: brak Masa molowa : 32.06g/mol Numer CAS: 7704-34-9 Numer WE: 231-722-6 Określenie(a)

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów. E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii

Wykład 4. Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów. E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Wykład 4 Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Odpady - definicja Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Atmosfera jest powłoką gazową otaczającą kulę ziemską. Składa się ona z kilku, warstw różniących się gęstością, temperaturą, ciśnieniem i składem powietrza. Najistotniejsze funkcje atmosfery, polegają

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Wody 22 marzec 2011r.

Światowy Dzień Wody 22 marzec 2011r. Światowy Dzień Wody 22 marzec 2011r. Urządzenia wodociągowe w województwie mazowieckim zaopatrywane są z ujęć wód podziemnych, tylko cztery ujęcia wód powierzchniowych są wykorzystywane do zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

2011-04-21 Ministerstwo Zdrowia

2011-04-21 Ministerstwo Zdrowia Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód

Bardziej szczegółowo