Aspekty zdrowotne wykorzystywania zasobów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Aspekty zdrowotne wykorzystywania zasobów"

Transkrypt

1 Beata Cymerman Aspekty zdrowotne wykorzystywania zasobów Woda jest podstawowym składnikiem organizmu i środowiskiem życia wielu roślin i zwierząt. Bez niej nie ma życia. Człowiek może przeżyć bez jedzenia miesiąc, ale bez wody już tylko tydzień lipca 2010 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło z inicjatywy Boliwii rezolucję, w której dostęp do czystej wody i urządzeń sanitarnych został uznany za fundamentalne prawo człowieka. 2 W przeciwieństwie do wody, która jest nam niezbędna do życia, człowiek wykorzystuje też inne zasoby, bez których trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie współczesnego świata. Należą do nich paliwa kopalne. Eksploatowanie ich wiąże się często z zanieczyszczaniem powietrza i skażeniem wody. W poniższym tekście postaram się wskazać, jak wykorzystanie zasobów potrzebnych człowiekowi wpływa na nasze zdrowie. Woda nie dla każdego Woda powinna być dobrem dostępnym dla każdego. Dlaczego więc już niebawem w niektórych regionach będziemy płacić za nią o 400% więcej? 3 Wg Gazety Prawnej z , jeśli Polska nie zdąży wypełnić zobowiązań Traktatu akcesyjnego dotyczących modernizacji oczyszczalni ścieków komunalnych i jakości wody do 2015 r., możemy się spodziewać nałożenia na Polskę kar w wysokości 4 mln euro dziennie i podwyżek tej wysokości. 4 Doszliśmy do paradoksu, kiedy woda stała się towarem luksusowym, dostępnym tylko dla wybranych. Należy się spodziewać, że jej jakość powinna być wysoka. Przyjrzymy się temu problemowi bliżej. Polska jest krajem ubogim w wodę. Zasoby wodne naszego kraju na jednego mieszkańca to zaledwie 36% średniej europejskiej 5. Obecnie, w badaniach czystości wód od 2004 roku wg Ramowej Dyrektywy Wodnej wykorzystuje się Polski Indeks Biotyczny, opierający się na klasyfikacji makrozoobentosu (dużych bezkręgowców wodnych, tj. mięczaków, pijawek, skorupiaków, chruścików), bardziej dokładny i przystosowany do warunków unijnych niż poprzedni, oparty na indeksie saprobów. Zwierzętom występującym w wodzie przyznaje się punkty, które po zsumowaniu i uśrednieniu wyników określają klasę czystości. Do oceny jakości wód stosuje się oczywiście wiele innych czynników fizycznych i chemicznych, na które składa się końcowa ocena stanu wód (więcej na ten temat w treści ustawy: Wyróżniamy obecnie 5 klas czystości wód, zarówno dla wód powierzchniowych, jak i podziemnych: Klasa I wody o bardzo dobrej jakości, przeznaczone do spożycia przez człowieka. Klasa II wody o charakterze dobrym, również przeznaczone do spożycia, jeśli zostały

2 uzdatnione metodą fizyczną i chemiczną, wpływ czynników antropogenicznych jest tu niewielki, w przypadku wód podziemnych występuje niewielkie przekroczenie dla wskaźników żelaza i manganu. Klasa III są to wody o zadowalającej jakości, spełniające wymogi po oczyszczeniu metodą fizyczną i chemiczną, przy czym wpływ czynników antropogenicznych jest tu większy niż w klasie II, w przypadku wód podziemnych mniejsza część wartości wskaźników jakości wody jest przekroczona dla wód przeznaczonych do picia. Klasa IV są to wody niezadowalającej jakości, wymagające wysokosprawnego uzdatnienia fizycznego i chemicznego, adsorpcji na węglu aktywnym, ozonowania i dezynfekcji, w przypadku wód podziemnych większa część wartości wskaźników jakości wody jest przekroczona dla wód przeznaczonych do picia, Klasa V wody złej jakości, nie spełniają wymogów wód przeznaczonych do picia. W 2007 r., wg monitoringu GIOŚ zaledwie 12,7% rzek w Polsce osiągnęło stan dobry, a więc spełniło wymagania określone dla II klasy czystości, co jest i tak lepszym wynikiem niż w roku poprzednim, gdzie zaledwie 2,2 % wód spełniało tą normę. W przypadku jezior było o wiele lepiej, o stanie bardzo dobrym i dobrym w latach było 47,1% na wszystkie objęte monitoringiem. Optymistycznie wyglądają wyniki badań wód podziemnych - w ok. 80% badanych punktów stwierdzono dobry stan chemiczny wód podziemnych. 6 Na stan naszych wód wpływa przede wszystkim przemysł, a w tym w zależności od jego rodzaju, masa związków wpuszczana do wód. Związki te nie pozostają bez wpływu na nasz organizm. Wśród najbardziej niebezpiecznych znajdziemy toksyny wytwarzane w przemyśle paliwowym i petrochemicznym: węglowodory, benzynę, smary, oleje, metale ciężkie, a także te związane z rolnictwem, jak pestycydy. Toksyczne kąpieliska W Polsce często kąpieliska nie spełniają wymogów i standardów czystości. Głównym powracającym problemem w Polsce są zakwity sinic. Najnowsza publikacja WWF - Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie, pokazuje, jak bardzo ten problem jest obecny w naszym środowisku. Co roku miliony ludzi wyjeżdża nad Morze Bałtyckie na urlop w celu wypoczynku i skosztowania kąpieli nie tylko słonecznej, ale i morskiej. A tam czyha na nas wiele niebezpiecznych dla zdrowia niespodzianek. Nadmierny napływ biogenów do wód (azotu i fosforu) z pól uprawnych, hodowli zwierząt, kanalizacji itp. wywołuje eutrofizację, a więc wzrost żyzności wód (obliczono, że 40% związków fosforu i 60% związków azotu trafia do Bałtyku rzekami w wyniku aktywności rolniczej (HELCOM 2009)) 7. Sprzyja to masowemu rozwojowi glonów, w tym sinic, tworząc na powierzchni wody gęsty kożuch. Sinice wytwarzają silne toksyny atakujące układ nerwowy (neurotoksyny) i wątrobę (hepatotoksyny). Człowiek najbardziej narażony jest na toksyny podczas kąpieli lub uprawiania sportów wodnych. Możemy po prostu przypadkowo nałykać się sinic lub wchłonąć je drogą oddechową -

3 przez powietrze, wdychając aerozole. Często bagatelizuje się te zagrożenia i obowiązujący zakaz kąpieli, a później efekty są opłakane. Jednym ze szczególnie toksycznych związków jest nodularyna produkowana przez Nodularia spumigena. Związek ten wykazuje właściwości kancerogenne. Inne toksyny występujące w sinicach to lipopolisacharydy, które u ludzi wywołują: stany gorączkowe, dreszcze, kaszel oraz ból gardła.8 Czy to nie wystarczający powód, żeby stosować się do zaleceń sanepidu? Kranówka wcale nie gorsza A jak jest faktycznie z wodą w naszych kranach? Wielu z nas obawia się odkręcić po prostu wodę z kranu, nalać do szklanki i się napić. Optymistyczne przewidywania brzmią, że do końca 2012 roku we wszystkich miastach w Polsce będzie można pić wodę z kranu bez przegotowania. 9 Nasuwa się tutaj pytanie, dlaczego Polacy masowo kupują wodę mineralną w butelkach. Moda na picie wody butelkowej przybyła z Zachodu, pchnięta szeroko zakrojoną polityką marketingową. Picie wody w butelce stało się modą, podobnie jak picie napojów gazowanych czy piwa. Jak to się ma do właściwości zdrowotnych? Otóż, jak podaje Przekrój 10, wiele wód mineralnych posiada dużo mniej minerałów niż woda z kranu. Normy sanitarne dla butelkowych wód źródlanych są identyczne jak normy wody z kranu. A prawdziwe wody mineralne muszą spełniać pewne warunki, tj. zawierać w jednym litrze co najmniej 50 do 100 miligramów magnezu i powyżej 150 miligramów wapnia, przy czym wapno powinno być co najmniej dwa razy więcej niż magnezu. W niektórych miastach, jak np. w Łodzi, obędziemy się nawet bez filtra - wodę można pić bez obawy prosto z kranu. 11 Okazało się bowiem, że w pobliżu ujęcia wody z Zalewu Sulejowskiego na rzece Pilicy znajdują się duże zasoby wód podziemnych o bardzo dobrej jakości. Dlatego opracowano koncepcję stopniowego zastępowania wody powierzchniowej, z której korzystano wcześniej, wodą podziemną ze studni. 12 Gaz łupkowy nadzieją korporacji Innym zagrożeniem czyhającym na nas w wodzie są związki powstające w wyniku wydobywania gazu łupkowego (więcej o samym procesie: https://www.ceo.org.pl/pl/energia/news/eksploatacja-paliw-kopalnych-kosztem-srodowiska-natur alnego), o którym ostatnio głośno w Polsce i na świecie. W stanie Wyoming w USA Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) opublikowała raport wykazujący, że w miejscu wydobycia łupków, w okolicznych wodach wykazuje się obecność silnie rakotwórczych związków: węglowodorów, takich jak etery glikolowe, benzen, 2-butoksyetanol (2 BE) używany w procesie kruszenia łupków. 13 Etery glikolowe, jedne z najbardziej szkodliwych substancji, oprócz tego, że mają właściwości rakotwórcze, powodują hemolizę krwi i zaburzenia w rozwoju zarodka. Ponadto przy wydobyciu łupków stosuje się wiele innych groźnych substancji: krzem krystaliczny, którego pył wywołuje raka i krzemicę, metanol powodujący ślepotę,

4 hydrorafinowany lekki destylat ropy uszkadzający nerki i układ krwionośny i wiele innych. 14 Ponadto w rejonie, gdzie wydobywa się gaz łupkowy występuje wysoka koncentracja metanu mogąca powodować wybuchy w okolicznych domach. Nie wspominając już o fakcie, że gaz łupkowy miał być bardziej ekologiczny, a wydzielający się przy wydobyciu metan jest głównym sprawcą efektu cieplarnianego. Duże firmy korporacyjne, związane z wydobyciem łupków oczywiście temu zaprzeczają. 15 Póki co, rząd polski, jak i Ministerstwo Środowiska oficjalnie przyzwalają na odwierty, które obecnie wykonywane są w Lubyczy Królewskiej, Markowoli i Lubocinie, a planowane są jeszcze w 15 miejscach, na które uzyskano koncesję. 16 Warto zainteresować się sprawą wydobycia gazu łupkowego w Polsce, gdyż jesteśmy narażeni na podobne zagrożenia, jak w stanie Wyoming. Smog wawelski Ale przemysł wydobywczy, paliwowy itp. to nie tylko zagrożenia związane z wodą. Podczas spalania paliw kopalnych powstaje masa trujących związków uwalnianych do atmosfery, m.in. jeden ze sprawców globalnego ocieplenia czyli dwutlenek węgla. Na jednego człowieka przypada średnio emisja mniej więcej ponad 5 ton CO2 rocznie. 17 Niestety próba kolejnych ograniczeń emisji tego gazu w Polsce skończyła się fiaskiem, podczas ostatniego posiedzenia ministrów środowiska w Brukseli Polska zawetowała propozycję, aby do 2030 r. Unia Europejska zredukowała emisję dwutlenku węgla o 40%. Wzrastający poziom dwutlenku węgla powodujący efekt cieplarniany to tak naprawdę problem naglący dla ochrony środowiska, ale bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia człowieka jest masa innych trujących związków. Podczas spalania węgla dwutlenkowi węgla towarzyszy wiele związków, które wdychamy tu i teraz: dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek węgla, pyły, ozon troposferyczny, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Najbardziej narażony jest w tym wypadku układ oddechowy, ale wiele z tych związków wnika przez skórę. Przemysł paliwowo-energetyczny odpowiada także za najwyższą emisję zanieczyszczeń gazowych, z czego około 75% to emisja dwutlenku siarki.18 Dwutlenek siarki wywołuje duszności i uszkodzenie dróg oddechowych. Tlenek węgla wytwarzany głównie przez przemysł metalurgiczny łatwo wiąże się z hemoglobiną powodując niedotlenienie (tak widoczne np. u palaczy wdychających go codziennie). Objawami zatrucia tlenkami węgla są bóle i zawroty głowy, duszności, nudności i wymioty, przyspieszony oddech, kołatanie serca, aż do utraty przytomności. Tlenki azotu, kolejne przekleństwo, tym razem motoryzacji, działają drażniąco na oczy i drogi oddechowe, mogą nawet wywoływać astmę u dzieci. 19 Szczególnie jest to widoczne w dużych miastach, gdzie koncentracja zanieczyszczeń wywołuje zjawisko smogu, tam o astmę nie trudno. Ośrodkiem reprezentacyjnym w Polsce, gdzie smog dosłownie wisi nad miastem jest Kraków. Zgodnie z obowiązującymi normami dopuszczalne stężenie pyłu w powietrzu nie powinno przekraczać 50 mikrogramów na metr sześcienny. Tymczasem w Krakowie te normy bywają przekraczane nawet o 400%, a stężenie pyłu PM 10 (mieszanina pyłów: węgla, siarki, związków

5 azotu, wapnia, chloru oraz węglowodorów aromatycznych i dioksyn) w listopadzie 2011 w godzinach przedpołudniowych wynosiło niewiarygodne, bo aż 600%. 20 Ale chmura pyłu nad Krakowem i wieloma dużymi miastami to nie jest sporadyczny problem. Jak podaje małopolski inspektor ochrony środowiska, w Krakowie na 365 dni w 2011 roku aż przez 223 dni w powietrze przekroczone były kilkakrotnie normy czystości. To samochody odpowiadają za aż 65% zanieczyszczeń w Unii Europejskiej, zdecydowana większość zanieczyszczeń w miastach i związanych z tym szkód zdrowotnych zawdzięczamy właśnie jeżdżeniu samochodami. 21 Biorąc pod uwagę, że samochody wytwarzają spaliny przy samej ziemi, tym łatwiej jesteśmy narażeni na wdychanie zanieczyszczeń. Oczywiście rozwiązaniem nie zawsze jest przeniesienie się z miasta na wieś. Ale mając na sercu zdrowie Polaków powinno się nastawić politykę transportową na promocję rowerów i transportu miejskiego. I wycofywać ruch samochodowy z centrum dużych miast, a przerzucać się np. na rowery. Rower to czyste powietrze, ale i samo zdrowie. 30-minutowa codzienna jazda na rowerze mogłaby ograniczyć ryzyko chorób serca o połowę. WHO wymienia także inne korzyści uzyskane dzięki używaniu transportu rowerowego: 50% ograniczenie ryzyka cukrzycy i otyłości u dorosłych; 30% ograniczenie ryzyka rozwoju nadciśnienia; zmniejszenie ciśnienia krwi podobne do efektu zażywania lekarstw. 22 Innym ciekawym, ale dużo droższym rozwiązaniem jest przerzucenie się na samochody napędzane energią elektryczną. Co ciekawe, mało kto wie, ale na ulicach Warszawy pojawiło się kilka taksówek właśnie na taki napęd. 23 Mamy wiele możliwości, wystarczy tylko zmienić swoje przyzwyczajenia. Słońce na depresję Chmura pyłów to problem wszystkich dużych miast, w których nie ograniczono ruchu samochodowego w centrum. Ale warstwa smogu, pyłów, zanieczyszczeń to jeszcze inny problem. Razem z chmurami ograniczają one dostęp światła słonecznego do powierzchni ziemi o ok % w porównaniu z terenami otaczającymi 24. Tym samym nie dość, że wdychamy chmurę zanieczyszczeń powietrza, to jeszcze na co dzień mamy miej słońca niż np. na wsi. Brak światła słonecznego powoduje zwiększoną produkcję melatoniny, a tym samym wywołuje senność. Obniża się odporność na infekcje i wzrasta potrzeba konsumowania węglowodanów. Nic dziwnego, tabliczka czekolady wydaje się wtedy zbawienna. W Europie północnej co 10 osoba cierpi na depresję sezonową, a w Polsce 3-4 % ludzi.25 I tu znowu jako jedno z rozwiązań pojawiają się Odnawialne Źródła Energii. Zalet OZE jest dużo: brak zanieczyszczeń i odpadów, odnawialność źródeł, nie powodują wzrostu efektu cieplarnianego, mają znaczenie estetyczne i dają nowe miejsca pracy. Problem tylko w tym, że w Polsce gospodarka wciąż oparta jest na przestarzałych technologiach i spalaniu węgla. Spalanie paliw kopalnych w całej Europie w 1998 r. dostarczyło do atmosfery około tys. ton dwutlenku węgla.26 Udział energii odnawialnej w Polsce wynosi zaledwie 6,9% (wg GUS 2007), natomiast do końca 2020 r.

6 wszystkie państwa unijne mają wypełnić zobowiązanie, aby w bilansie energetycznym kraju OZE stanowiły 20%. Oprócz wykorzystania OZE istnieją też inne sposoby na ograniczenie ilości zanieczyszczeń powietrza. Jednym z nich jest sekwestracja dwutlenku węgla, czyli najkrócej mówiąc bezpieczne składowanie emisji CO2, pochodzących ze spalania paliw kopalnych w instalacjach przemysłowych, w głębokich formacjach i strukturach geologicznych.27 Nie mniej jednak badania nad tym rozwiązaniem ciągle trwają i miejmy nadzieję, że kolejne pokolenia będą mogły oddychać swobodnie. 1 Piotr Kowalczyk, Zagrożenia związane z deficytem wody, Wydawnictwo Kurpisz S.A., Poznań WWF Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie po red. dr hab. Hanny Mazur-Marzec Regionalne Centrum Sinicowe, Instytut Oceanografii, Uniwersytet Gdański WWF Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie po red. dr hab. Hanny Mazur-Marzec Regionalne Centrum Sinicowe, Instytut Oceanografii, Uniwersytet Gdański Przekrój' nr 17-18/ / 24 kwietnia 2008, str html http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871, ,Smog_nad_Krakowem_zagraza_zdrowiu_najmlodszyc h.html

7 niem-wspolczes Klimat_obszar_w_zurbanizowanych/-_Bilans_promieniowania_138.html Zanieczyszczenia_powietrza/-_Spalanie_paliw_12y.html 27

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

Jak działamy dla dobrego klimatu?

Jak działamy dla dobrego klimatu? Jak działamy dla dobrego klimatu? Utrzymanie stanu czystości powietrza Zanieczyszczenia powietrza w istotny sposób wpływają na społeczeństwo. Grupy najbardziej narażone to: dzieci, osoby starsze oraz ludzie

Bardziej szczegółowo

grupa a Człowiek i środowisko

grupa a Człowiek i środowisko grupa a Człowiek i środowisko................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego pompy ciepła są przyjazne dla środowiska?

Dlaczego pompy ciepła są przyjazne dla środowiska? Dlaczego pompy ciepła są przyjazne dla środowiska? Pompy ciepła są urządzeniami, które w istotny sposób wpływają na redukcję emisji zanieczyszczeń. Ponadto, proces wytwarzania przez nie ciepła nie powoduje

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

WEDŁUG RAPORTU EUROPEJSKIEJ AGENCJI ŚRODOWISKA. POLSKA NA ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA WEDŁUG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA (WHO, 2015)

WEDŁUG RAPORTU EUROPEJSKIEJ AGENCJI ŚRODOWISKA. POLSKA NA ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA WEDŁUG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA (WHO, 2015) NARODOWY PROGRAM ANTYSMOGOWY POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE 01/2017 48 000 POLAKÓW UMIERA ROCZNIE Z POWODU SMOGU WEDŁUG RAPORTU EUROPEJSKIEJ AGENCJI ŚRODOWISKA. 102 TRACI MILIARDY DOLARÓW POLSKA NA ZANIECZYSZCZENIU

Bardziej szczegółowo

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest?

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Zanieczyszczenie powietrza to termin ogólny, warto więc sprecyzować z jakimi

Bardziej szczegółowo

Podręcznik Ocena efektu ekologicznego w programie BuildDesk Eko Efekt Strona 1 Z 12

Podręcznik Ocena efektu ekologicznego w programie BuildDesk Eko Efekt Strona 1 Z 12 Podręcznik Ocena efektu ekologicznego w programie BuildDesk Eko Efekt Strona 1 Z 12 WSTĘP Działania termomodernizacyjne wykonywane np. na podstawie wyznaczonego w audycie energetycznym optymalnego wariantu

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Magdalena Szewczyk Dział programowy : Ekologia CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA temat lekcji : Przyczyny i rodzaje zanieczyszczeń powietrza. Cele lekcji w kategoriach czynności uczniów ( cele operacyjne):

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM strefa ograniczania niskiej emisji października 2015 r., Poznań JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE

TARGI POL-ECO-SYSTEM strefa ograniczania niskiej emisji października 2015 r., Poznań JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty).

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Inspekcja Ochrony Środowiska Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Opracowanie: mgr Tomasz Łaciak Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie. Płock, styczeń 2014 r.

CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie. Płock, styczeń 2014 r. CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Płock, styczeń 2014 r. TROCHĘ DETALI TECHNICZNYCH STACJE POMIAROWE TROCHĘ DETALI TECHNICZNYCH WNĘTRZE STACJI dwutlenek siarki SO 2,

Bardziej szczegółowo

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego.

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. 1. Sprawność układu oddechowego - ważnym czynnikiem zdrowotnym. a) zanieczyszczenia powietrza Pyły miedzi, aluminium, żelaza, ołowiu, piaskowe, węglowe, azbestowe,

Bardziej szczegółowo

ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII

ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII Główne źródła energii w Polsce W Polsce głównym źródłem energii są paliwa kopalne: - węgiel kamienny, - węgiel brunatny - ropa naftowa, - gaz ziemny. Należą one

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA

STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA Rzeszów, maj 2016 r. CO TO JEST PAŃSTWOWY

Bardziej szczegółowo

CZYSTE POWIETRZE POMORZA

CZYSTE POWIETRZE POMORZA CZYSTE POWIETRZE POMORZA Kampania edukacyjna pokazująca korzyści zdrowotne i społeczne z eliminacji niskiej emisji dofinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZAGROŻENIA ZDROWOTNE BROSZURA HEALTH AND ENVIRONMENT ALLIANCE (HEAL) 2 ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Health and Environment Alliance (HEAL) to wiodąca europejska organizacja typu

Bardziej szczegółowo

Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie

Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie Polacy cenią czyste powietrze i wiedzą, że jego zanieczyszczenia powodują choroby. Zdecydowana większość uważa jednak, że problem jakości

Bardziej szczegółowo

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie 1. Skala zanieczyszczenia powietrza w Polsce na przykładzie pyłów PM 10, substancji rakotwórczej benzoαpirenu i dwutlenku

Bardziej szczegółowo

PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta

PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta Kim jesteśmy PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej wytwarzanych efektywną metodą kogeneracji, czyli skojarzonej produkcji

Bardziej szczegółowo

Uwolnij energię z odpadów!

Uwolnij energię z odpadów! Uwolnij energię z odpadów! Energia-z-Odpadów: Co na wejściu? Co na wyjściu? Energia-z-Odpadów a legislacja europejska 26.11.2009 POLEKO, Poznań dr inŝ. Artur Salamon, ESWET 1 O nas: ESWET (European Suppliers

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Błękitne Niebo nad Starówk wką ograniczenie niskiej emisji w Żorach przez podłą łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Piotr Kukla Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii e-mail:

Bardziej szczegółowo

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego.

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. Czy szczelinowanie zanieczyszcza wody gruntowe? Warstwy wodonośne chronione są w ten sposób,

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Międzynarodowe kody zagrożeń i zaleceń bezpieczeństwa (Risk and Safety Phrases)

Załącznik 2. Międzynarodowe kody zagrożeń i zaleceń bezpieczeństwa (Risk and Safety Phrases) . Międzynarodowe kody zagrożeń i zaleceń bezpieczeństwa (Risk and Safety Phrases) Poniższe kody umieszczane są na opakowaniach odczynników chemicznych oraz w katalogach firmowych producentów odczynników

Bardziej szczegółowo

DANE NISKA EMISJA Emisja wysoką niską Niska emisja Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) Benzo(a)piren Dioksyny

DANE NISKA EMISJA Emisja wysoką niską Niska emisja Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) Benzo(a)piren Dioksyny DANE NISKA EMISJA 1. Definicja emisji Emisja wprowadzanie do powietrza zanieczyszczeń w postaci substancji stałych, ciekłych lub gazowych. Zanieczyszczenia te powstają w wyniku działalności człowieka oraz

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK Renata Pałyska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie 1. 2. 3. 4. 5.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie Załącznik Nr 1 Wykaz najważniejszych aktów prawnych Prawodawstwo polskie Ustawy i Rozporządzenia o charakterze ogólnym Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627,

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem

Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem A. Krupa D. Kardaś, M. Klein, M. Lackowski, T. Czech Instytut Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku Stan powietrza

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A.

Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A. Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A. Historia Zakładu Czerwiec 1974 decyzja o powołaniu Cementowni Ożarów Listopad 1977 - uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

PRZECIWDZIAŁANIE UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ POWIETRZA

PRZECIWDZIAŁANIE UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ POWIETRZA PRZECIWDZIAŁANIE UCIĄŻLIWOŚCI ZAPACHOWEJ POWIETRZA Jest tak 2 Problem z uciążliwością zapachową w kraju Ilość skarg wpływających do WIOŚ i GIOŚ: 2010 r. - 1134 z zakresu zanieczyszczenia powietrza, w tym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS WYKORZYSTYWANE PALIWA Olej Napędowy 39 pojazdów CNG 10 pojazdów ETANOL ED-95 7 pojazdów Motoryzacja a środowisko naturalne Negatywny wpływ na środowisko

Bardziej szczegółowo

10 dobrych uczynków dla Ziemi. czyli jak na co dzień możemy dbać o przyrodę

10 dobrych uczynków dla Ziemi. czyli jak na co dzień możemy dbać o przyrodę 10 dobrych uczynków dla Ziemi czyli jak na co dzień możemy dbać o przyrodę Zmniejszenie ilości odpadów Jak to możemy osiągnąć? Korzyści i zalety Korzystanie z tworzyw biodegradowalnych Nie marnujemy miejsca

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne Zanieczyszczenia powietrza w Polsce Zagrożenia zdrowotne Health and Environment Alliance, 2015 Główne źródła zanieczyszczeń powietrza Do głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza w Polsce zaliczamy: Emisje

Bardziej szczegółowo

Raport z pomiarów jakości powietrza. pod kątem zawartości pyłu PM10. wykonanych na terenie gminy Stryszów. w okresie zimowym (

Raport z pomiarów jakości powietrza. pod kątem zawartości pyłu PM10. wykonanych na terenie gminy Stryszów. w okresie zimowym ( Fundacja Planeta 172 34-145 Stronie www.fundacjaplaneta.org Raport z pomiarów jakości powietrza pod kątem zawartości pyłu PM10 wykonanych na terenie gminy w okresie zimowym (04 18.01.2016) 1 Strona Spis

Bardziej szczegółowo

NIŻAŃSKIE PARTNERSTWO NA RZECZ EDUKACJI EKOLOGICZNEJ

NIŻAŃSKIE PARTNERSTWO NA RZECZ EDUKACJI EKOLOGICZNEJ NIŻAŃSKIE PARTNERSTWO NA RZECZ EDUKACJI EKOLOGICZNEJ POCZĄTKI WSPÓŁPRACA Z TOWARZYSTWEM ZIEMI NIŻAŃSKIEJ W KIERUNKU ROZWOJU TRADYCJI LOKALNEJ STOWARZYSZENIE TURYSTYCZNO-EKOLOGICZNO- PRZYRODNICZE ZIEMI

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W POLSCE BACKGROUND Zanieczyszczenia powietrza substancje 1. Zanieczyszczenia powietrza to wszelkiego rodzaju substancje, których obecność w atmosferze, ma szkodliwy wpływ na

Bardziej szczegółowo

W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem?

W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem? W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem? Debata w Proszowicach Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Najbardziej

Bardziej szczegółowo

Konferencja Ku zrównoważonej przyszłości

Konferencja Ku zrównoważonej przyszłości Konferencja Ku zrównoważonej przyszłości Przyczyny powstawania i konsekwencje wynikające z niskiej emisji: aspekty związane z konsekwencjami zdrowotnymi nadmiernej emisji zanieczyszczeń do atmosfery oraz

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Procesy i urządzenia Krzysztof Tyrała R.O.T. RECYCLING ODPADY TECHNOLOGIE Ekspert Polskiej Izby Ekologii Gliwice KONTROLA SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNYCH W REGIONIE

Bardziej szczegółowo

Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat

Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat 2008-2009 Cele Wskaźniki Stan w 2007 r. Lata 2008-2009 1 2 3 5 I. OCHRONA I RACJONALNE

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. O ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr.../16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia r.

UCHWAŁA Nr.../16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia r. PROJEKT ZWM UCHWAŁA Nr.../16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia... 2016 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XXXIX/612/09 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie Programu

Bardziej szczegółowo

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Wprowadzenie do zagadnień ochrony. klimatu i gospodarki niskoemisyjnej Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla miasta Józefowa Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Zmiany klimatu W ostatnich latach termin

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

Biomasa alternatywą dla węgla kamiennego

Biomasa alternatywą dla węgla kamiennego Nie truj powietrza miej wpływ na to czym oddychasz Biomasa alternatywą dla węgla kamiennego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Szymona Szymonowica w Zamościu dr Bożena Niemczuk Lublin, 27 października

Bardziej szczegółowo

Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku

Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku 1 - Kocioł gazowy centralnego ogrzewania w aptece spalił 500 m3 gazu - (tabela I.V.1.) Obliczenia: Stawka za spalenie 1 000 000 m3 gazu wynosi w 2012 roku 1233,19

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 lutego 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 lutego 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 lutego 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

fot. Bartłomiej Szopa

fot. Bartłomiej Szopa fot. Bartłomiej Szopa ZAŁOŻENIA PROJEKTU Zgodnie z założeniami Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej planuje się wdrożenie gospodarki niskoemisyjnej przy zaangażowaniu wszystkich jej sektorów

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH

PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH 1. INSTALACJA DO TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH W DĄBROWIE GÓRNICZEJ W maju 2003 roku rozpoczęła pracę najnowocześniejsza w

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Kampania społecznoedukacyjna. NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Kampania społecznoedukacyjna. NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Kampania społecznoedukacyjna NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, październik 2012 CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym,

Bardziej szczegółowo

Spalanie śmieci w domowych piecach truje i rujnuje. Prezentacja multimedialna

Spalanie śmieci w domowych piecach truje i rujnuje. Prezentacja multimedialna Spalanie śmieci w domowych piecach truje i rujnuje Prezentacja multimedialna Informacje ogólne Zgodnie z raportem Komisji Europejskiej, co roku na choroby związane ze złym stanem powietrza umiera w Polsce

Bardziej szczegółowo

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1 NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK Slajd nr 1 PODSTAWOWE INFORMACJE NA TEMAT NIKOTYNIZMU NIKOTYNIZM (fr. nicotinisme) med. społ. nałóg palenia lub żucia tytoniu albo zażywania tabaki, powodujący przewlekłe (rzadziej

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Nowe Prawo to czysta Gmina

Nowe Prawo to czysta Gmina Nowe Prawo to czysta Gmina Dlaczego zmieniono ustawę? Zmiany w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi mają sprawić, że nikomu nie będzie opłacało się wyrzucać śmieci na dzikie wysypiska, bo wszyscy

Bardziej szczegółowo

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O.

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. W 2000r. Katowicki Holding Węglowy i Katowicki Węgiel Sp. z o.o. rozpoczęli akcję informacyjną na temat nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach

Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach Sierpień 1992 Janusz Jeziorski Informacja Nr 62 Środowisko naturalne

Bardziej szczegółowo

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie wstępne Monitoring - wstęp MONITORING ŚRODOWISKA Gdańsk, 2010 MONITORING ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK

USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym (powoduje to problemy z jego wykryciem). Powstaje w wyniku niepełnego

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum Autor: Joanna Łęcka Temat zajęć: Czy zgasną światła na Ziemi? Alternatywne źródła energii. Uczeń

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA

STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Ś l ą s k i e. P o z y t y w n a e n e r g i a STRATEGIA OCHRONY POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie powietrza we Wrocławiu

Zanieczyszczenie powietrza we Wrocławiu Zanieczyszczenie powietrza we Wrocławiu Renata Krzyżyńska, dr hab. inż., prof. PWr. p.o. Kierownika Katedry Klimatyzacji, Ogrzewnictwa, Gazownictwa i Ochrony Powietrza Rodzaje zanieczyszczeń mające wpływ

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Stańczyk. CZYSTE TECHNOLOGIE UśYTKOWANIA WĘGLA

Krzysztof Stańczyk. CZYSTE TECHNOLOGIE UśYTKOWANIA WĘGLA Krzysztof Stańczyk CZYSTE TECHNOLOGIE UśYTKOWANIA WĘGLA GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2008 Spis treści Wykaz skrótów...7 1. Wprowadzenie...11 1.1. Wytwarzanie i uŝytkowanie energii na świecie...11

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o.

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o. Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań,

Bardziej szczegółowo

Tlenek węgla potocznie zwany czadem jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim

Tlenek węgla potocznie zwany czadem jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim Tlenek węgla potocznie zwany czadem jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim miesza i w nim rozprzestrzenia. Powstaje w wyniku niepełnego

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Komunikaty i ostrzeżenia

Komunikaty i ostrzeżenia Komunikaty i ostrzeżenia Autor: Jarosław Nowojowski 21.03.2013. KOMUNIKATY ARCHIWALNE OSTRZEŻENIE METEOROLOGICZNE NR 50 Data i godzina wydania ostrzeżenia: godz. 12:40 dnia 04.06.2013 Nazwa biura: IMGW-PIB

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce. Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz

Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce. Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz Małopolska Agencja Energii i Środowiska Jesteśmy pierwszą w

Bardziej szczegółowo

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Pożary w podziemnych zakładach górniczych wywołują szereg skutków, spośród których najistotniejsze to skutki zdrowotne. W tym zakresie najczęściej mowa jest o oparzeniach,

Bardziej szczegółowo

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, październik 2012 CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie i trującym, bezbarwnym i bezwonnym (powoduje to problemy

Bardziej szczegółowo

NISKA EMISJA NISKA EMISJA

NISKA EMISJA NISKA EMISJA NISKA EMISJA PŁYW NA NAS I NASZE OTOCZENIE NISKA EMISJA NISKA EMISJA WPŁYW NA NAS NASZE OTOCZENIE WPŁYW NA NAS I NASZE OTOCZENIE INFORMATOR DOTYCZĄCY: PROGRAMU OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI W KIELCACH Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Jakość wód zlewni Baudy oraz Zalewu Wiślanego w aspekcie spełnienia celów środowiskowych. Marzena Sobczak Kadyny, r.

Jakość wód zlewni Baudy oraz Zalewu Wiślanego w aspekcie spełnienia celów środowiskowych. Marzena Sobczak Kadyny, r. Jakość wód zlewni Baudy oraz Zalewu Wiślanego w aspekcie spełnienia celów środowiskowych Marzena Sobczak Kadyny, 24.09.2010r. Przekroje pomiarowo kontrolne w zlewni Baudy badane w 2002r Wyniki badań dla

Bardziej szczegółowo

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji Teoria KONDENSACJI Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA... dowody? CZYM JEST KONDENSACJA? Ciepło uzyskane w wyniku reakcji spalania gazu ziemnego nazywamy ciepłem jawnym. Istnieje

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym

Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym WARSZAWA, 6 listopad 2015 r. Ministerstwo Środowiska Prawo wodne Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Art. 43 ust. 1 optymalnym

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy?

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy? Dwutlenek węgla pożyteczny czy szkodliwy? I. Sposoby otrzymywania i metody wykrywania dwutlenku Wykrywanie obecności dwutlenku węgla za pomocą wody wapiennej OBSERWACJE: Bezbarwna woda wapienna ulega zmętnieniu.

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo