CYTODIAGNOSTYKA I KOLPOSKOPIA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CYTODIAGNOSTYKA I KOLPOSKOPIA"

Transkrypt

1 CYTODIAGNOSTYKA I KOLPOSKOPIA DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM KIEROWNIK KLINIKI: PROF. DR HAB. MED. MIROSŁAW WIELGOŚ

2 RAK SZYJKI MACICY Rak szyjki macicy (RSM): 2. rak narządów płciowych u kobiet (2002) Stany przedrakowe i rak przedinwazyjny rż 80% zachorowań w krajach III świata Rak inwazyjny szyjki macicy > 40 rż Czynna profilaktyka możliwe zachorowalności na RSM o 80% CIS <20% Ca II, III, IV stopień 70% zachorowań

3

4 ZMIANY W NABŁONKU PŁASKIM SZYJKI MACICY SPOWODOWANE INFEKCJĄ WIRUSOWĄ Prawidłowa szyjka macicy Infekcja HPV / CIN* 1 CIN 2 / CIN 3 / Rak szyjki macicy Na podstawie Goodman A, Wilbur DC. N Engl J Med. 2003;349:

5 RAK SZYJKI MACICY MODEL ROZWOJU RAKA Infekcja HPV po kontakcie płciowym Około 80% kobiet zwalcza infekcję i nie występują u nich żadne objawy i zmiany w obrębie szyjce macicy U 20% kobiet ostra infekcja przechodzi w fazę przewlekłą i w ciągu 2-4 lat rozwijają się zmiany typu CIN U 15% kobiet następuje samowyleczenie infekcji HPV wraz z regresją zmian CIN U 3-5% nieleczonych kobiet rozwija się rak szyjki macicy

6

7 STANY PRZEDRAKOWE SZYJKI MACICY NABŁONEK WIELOWARSTWOWY PŁASKI NABŁONEK GRUCZOŁOWY CIN ROGOWACENIE PRZEROSTOWE BRODAWCZAK PŁASKONABŁONKOWY WEWNĄTRZSZYJKOWY POLIP WEWNĄTRZSZYJKOWA GRUCZOŁOWA DYSPLAZJA (EGD) KŁYKCINY KOŃCZYSTE

8 zaburzenie cytoarchitektoniki dotyczące tkanki nabłonkowej polegające na zmianie: ~ wielkości komórek ~ kształtu komórek DYSPLAZJA (DYSPLASIA) ~ wielkości jądra ~ stosunku objętości jądra do cytoplazmy na korzyść jądra

9 KLASYFIKACJA ROZPOZNAŃ HISTOLOGICZNYCH: CIN I RAK CIN 1: śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy stopnia 1, inaczej dysplazja małego stopnia. Do tej grupy należą także kłykciny kończyste CIN 2: Dysplazja średniego stopnia CIN 3: Dysplazja dużego stopnia CIS Medwave 2010 Jul;10(7):e4619 doi: /medwave Virus papiloma humano: de la biología a la clínica Human papillomavirus: from biology to the clinic José Manuel Ojeda F.

10 DYSPLAZJA SZYJKI MACICY CIN 2+ (HSIL) Immunohistochemia Wykorzystanie białka p16

11 Całkowita abstynencja od kontaktów płciowych najskuteczniejszą metodą zapobiegania HPV 1,2 Trwała obopólna monogamia 2,3 Jeżeli jeden z partnerów nie okazał się monogamiczny, obie strony są zagrożone. 3 Użycie prezerwatywy może zmniejszyć ryzyko, ale nie zapewnia pełnej ochrony. 4,5 ZAPOBIEGANIE ZAKAŻENIOM HPV Ryzyko zakażenia wirusem HPV jest mniejsze u mężczyzn obrzezanych Dailard C. Guttmacher Rep Public Policy. 2003;6: Anhang R, Goodman A, Goldie SJ. CA Cancer J Clin. 2004;54: Bosch FX. Salud Publica Mex. 2003;45(suppl 3):S326 S Winer RL, Lee S-K, Hughes JP, Adam DE, Kiviat NB, Koutsky LA. Am J Epidemiol. 2003;157: Manhart LE, Koutsky LA. Sex Transm Dis. 2002;29: Castellsagué X, Bosch FX, Muñoz N, et al. N Engl J Med. 2002;346:

12 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY PREWENCJA PIERWOTNA Szczepionki profilaktyczne Unikanie narażenia na zakażenie HPV: - oświata zdrowotna PREWENCJA WTÓRNA Skrining cytologiczny Test na obecność HPV Ich kombinacja - higiena osobista - higiena życia seksualnego

13

14 CYTODIAGNOSTYKA: ZASADY POBIERANIA MATERIAŁU

15 POBIERANIE WYMAZU CYTOLOGICZNEGO

16 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY - POLSKA POCZĄTEK SKRININGU: PO 25 ROKU ŻYCIA 70% zakażeń HPV onkogennych i 90% nieonkogennych ulega samoistnej remisji w ciągu 2 lat U nastolatek 90% LSIL ulega samoistnej regresji CIN rozwija się w ciągu 3 5 lat po zakażeniu HPV Wcześniejszy początek skriningu niepotrzebne interwencje diagnostyczne i terapeutyczne

17 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY Grupa zwiększonego ryzyka zachorowania na RSM: Zalecane wcześniejsze rozpoczęcie skriningu OC > 5 lat Wieloródki (> 7) 2 x Palaczki tytoniu 2 x Kobiety zakażone Chlamydia trachomatis 2 x HIV (+) Nastolatki molestowane w okresie dojrzewania Bardzo wczesne rozpoczęcie współżycia

18 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY ZAKOŃCZENIE SKRININGU - Polska 59 rż - ACS 70 rż, gdy: 3 lub więcej kolejne, udokumentowane, prawidłowe rozmazy Bez nieprawidłowego rozmazu w ciągu ostatnich 10 lat Bez CIN lub RSM w wywiadzie HIV (-) Bez immunosupresji CIN cytologia przez 10 lat, RSM do końca życia

19 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY ODSTĘPY MIĘDZY BADANIAMI Redukcja zachorowania u kobiet w wieku lata zależy od czasu pomiędzy badaniami 64,1% - badanie co 10 lat 83,6% - co 5 lat 90,8% - co 3 lata 93,5% - co rok Finlandia co 5 lat od 20 rż Inne kraje co 1 5 lat

20 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY ODSTĘPY MIĘDZY BADANIAMI Wg zaleceń PTG z 2006: prawidłowe wyniki badań cytologicznych i brak czynników ryzyka RSM badanie co 3 lata Kontrola co 12 miesięcy: 1. HIV (+) 2. Immunosupresja 3. Zakażenie HPV (wysokoonkogenny) 4. CIN 2, CIN 3, RSM w wywiadzie Wcześniej powtarzane badanie: brak komórek ze strefy przejściowej, obraz nieczytelny

21 PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY Po histerektomii wraz z szyjką z przyczyn innych niż stany przedrakowe lub RSM nie prowadzi się badań przesiewowych w kierunku RSM.

22 CEL POPULACYJNYCH BADAŃ PRZESIEWOWYCH Wykrywanie bezpośrednich prekursorów raka: CIN 2, CIN 3, AIS (rak gruczołowy in situ) i wczesnych postaci raka szyjki macicy. W programach przesiewowych nieprawidłowe wyniki badania cytologicznego stanowią 1 8% wszystkich ocenianych rozmazów. Polska 2008: 2,43% z rozmazów

23 WYNIK CYTOLOGICZNY Jedyna obowiązująca klasyfikacja wg rekomendacji PTG z 2008 to system Bethesda Prawidłowy wynik = brak śródnabłonkowej neoplazji oraz raka (NILM No Intraepithelial Lesion or Malignancy)

24 WYNIK CYTOLOGICZNY WYNIKI NIEPRAWIDŁOWE - ASC atypowe komórki nabłonka płaskiego o różnym stopniu nasilenia zmian - ASC-US atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu - ASC-H atypowe komórki nabłonkowe, gdzie nie można wykluczyć obecności zmian HSIL

25 WYNIK CYTOLOGICZNY WYNIKI NIEPRAWIDŁOWE LSIL zmiany małego stopnia w komórkach nabłonka płaskiego HSIL zmiany dużego stopnia w komórkach nabłonka płaskiego AGC atypowe zmiany w komórkach gruczołowych Komórki raka płaskonabłonkowego Komórki raka gruczołowego

26 RYZYKO CIN 2+ W BADANIU HISTOPATOLOGICZNYM W POSZCZEGÓLNYCH GRUPACH NIEPRAWIDŁOWYCH WYNIKÓW ROZMAZÓW ASC-US i LSIL 6-12% HSIL i ASC-H %

27

28 ZMIANY CIN OBSERWOWANE W KOLPOSKOPII CIN 1: Śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy niskiego stopnia CIN 2: Dysplazja średniego stopnia CIN 3: Dysplazja dużego stopnia CIS; FIGO stadium 0,2, 3 CIN 1 CIN 2 CIN 3 1. Wright TC Jr, Cox JT, Massad LS, et al, for the ASCCP-Sponsored Consensus Congress. JAMA. 2002;287: Bonnez W. In: Richman DD, Whitley RJ, Hayden FJ, eds. Washington, DC: American Society for Microbiology Press; 2002: Canadian Cancer Society. Cervical Cancer: What you need to know. Dostępne nat: Accessed March 13, Reprinted with permission from Sellors JW, Sankaranarayanan R, eds. Colposcopy and Treatment of Cervical Intraepithelial Neoplasia. A Beginner s Manual. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2003.

29 KOLPOSKOPIA INWAZYJNY RAK SZYJKI MACICY Photos courtesy of Dr. J. Monsonego From IARC,

30 METODY DIAGNOSTYCZNE STOSOWANE W ETAPIE WERYFIKACJI NIEPRAWIDŁOWYCH WYNIKÓW CYTOLOGICZNYCH 1. Powtórne badanie cytologiczne 2. Test HPV (DNA HPV HR i mrna HPV HR) 3. Kolposkopia z biopsją 4. Diagnostyczno terapeutyczne wycięcie zmiany na szyjce macicy z oceną histologiczną uzyskanego materiału

31 OMÓWIENIE PRZYDATNOŚCI POSZCZEGÓLNYCH METOD Test HPV HR Ujemny wynik testu oceniający wszystkie znane wysokoonkogenne typy wirusa brodawczaka wyklucza obecność CIN 3 i raka szyjki macicy i wskazuje, że u danej kobiety w ciągu 6 lat nie rozwinie się rak szyjki macicy ; Ujemny wynik nie wyklucza obecności CIN 1 i CIN 2. Test mrna Pozwala różnicować zakażenie przygodne od przetrwałego Dodatni wynik oznacza, że kobieta jest w grupie bardzo wysokiego ryzyka rozwoju CIN i raka szyjki macicy. Dotychczas dostępny test identyfikujący zakażenie typami: 16,18, 31,33,45 Nie powtarza się testu wcześniej niż za 12 miesięcy

32 OMÓWIENIE PRZYDATNOŚCI POSZCZEGÓLNYCH METOD NucliSENS EasyQ HPV to test HPV oparty na wykrywaniu aktywnych onkogenów E6 i E7 wirusów HPV poprzez analizę transkryptów mrna. Badanie umożliwia wykrycie i rozróżnienie mrna pięciu najczęściej występujących genotypów wirusa HPV należących do grupy wysokiego ryzyka: 16, 18, 31, 33, 45. Pozwala na diagnostykę infekcji tzw. przetrwałych, związanych z bezpośrednim ryzykiem rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy.

33 OMÓWIENIE PRZYDATNOŚCI POSZCZEGÓLNYCH METOD BADANIE KOLPOSKOPOWE umożliwia pobranie wycinka celowanego z miejsca najbardziej podejrzanego, czyli o największym nasileniu zmiany wraz z fragmentem podścieliska. Do badania histologicznego należy pobrać również pobrać materiał z kanału szyjki macicy. Rekomenduje się także przeprowadzenie kolposkopii z pobraniem materiału do oceny histologicznej w przypadku klinicznego podejrzenia raka szyjki macicy przy prawidłowym wyniku badania cytologicznego.

34 Kolposkopia jest badaniem uzupełniającym dla cytologii w prowadzonym skriningu potwierdzenie zmiany patologicznej stwierdzonej w rozmazie cytologicznym. Kolposkopia + cytologia podwyższenie swoistości skriningu z 95% do 99,4%.

35 OMÓWIENIE PRZYDATNOŚCI POSZCZEGÓLNYCH METOD W przypadku nieprawidłowego wyniku cytologii niedopuszczalne jest leczenie zmian na szyjce przy użyciu destrukcji tkankowej (krioterapia, koagulacja chemiczna, elektrokoagulacja, laserowaporyzacja), ponieważ brak materiału do oceny HP, co wszystkie ww metody dyskwalifikuje.

36 OMÓWIENIE PRZYDATNOŚCI POSZCZEGÓLNYCH METOD KONIZACJA diagnostyczno terapeutyczne wycięcie zmiany w celu dalszej diagnostyki i jednoczesnego leczenia zmiany podejrzanej o CIN.

37

38 LEEP (loop electrical excision procedure) = wycięcie ogniska choroby LLETZ ( large loop of the excisione transformation zone) = usunięcie całej strefy przekształceń (strefy transformacji).

39 SZYJKA MACICY PO ELEKTROKONIZACJI

40 STOŻEK SZYJKI PO KONIZACJI

41 SZYJKA PO KONIZACJI SZYJKI MACICY 1 MIESIĄC 3 MIESIĄCE

42 REKOMENDOWANE POSTĘPOWANIE U KOBIET Z NIEPRAWIDŁOWYM WYNIKIEM BADANIA CYTOLOGICZNEGO ASC- ryzyko raka szyjki macicy małe: 0,1-0,2% ASC-US- zalecane wykonanie 1. Dwóch badań cytologicznych w odstępach 6 m-cy lub 2. Test molekularny HR HPV Wskazanie do kolposkopii: nieprawidłowy wynik cytologiczny (kolejny) lub dodatni wynik HPV HR Ujemny wynik kolposkopii u pacjentki HPV HR (+) wskazanie do powtórnego testu HPV za rok lub powtórzenie cytologii dwukrotnie co 6 miesięcy.

43 REKOMENDOWANE POSTĘPOWANIE U KOBIET Z NIEPRAWIDŁOWYM WYNIKIEM BADANIA CYTOLOGICZNEGO LSIL - zalecane 1. Dwa badania cytologiczne w odstępach 6 m-cy lub 2. Badanie kolposkopowe z zamiarem wykonania biopsji lub 3. Test molekularny HR HPV (rekomendowane jako 1. wybór u kobiet po menopauzie)

44 REKOMENDOWANE POSTĘPOWANIE U KOBIET Z NIEPRAWIDŁOWYM WYNIKIEM BADANIA CYTOLOGICZNEGO HSIL i ASC-H zalecane 1. Badanie kolposkopowe z biopsją zmian podejrzanych o CIN oraz pobranie materiału z kanału szyjki lub 2. Diagnostyczno terapeutyczne wycięcie zmiany na szyjce z biopsją kanału Wykonanie testu HPV HR nie ma wartości diagnostycznej ani terapeutycznej w tej grupie. Jeśli wyniki H-P po wycięciu zmiany lub biopsji nie wykazują CIN ani raka szyjki kolposkopia i cytologia powinna być wykonywana co 6 miesięcy.

45 HSIL i ASC-H W przypadku niesatysfakcjonującej kolposkopii wykonuje się diagnostyczno terapeutyczne wycięcie zmiany (np. LEEP, LLETZ). Ponowne rozpoznanie HSIL lub ASC-H w kolejnej cytologii weryfikuje się w kolposkopii. Dwukrotne prawidłowe wyniki cytologii i kolposkopii pozwalają na powrót do badania przesiewowego

46 REKOMENDOWANE POSTĘPOWANIE U KOBIET Z NIEPRAWIDŁOWYM WYNIKIEM BADANIA CYTOLOGICZNEGO U 9-38% kobiet z AGC stwierdza się CIN 2+ lub AIS, u 3-17% inwazyjnego raka szyjki macicy, endometrium, jajnika lub jajowodu. ZALECANA PODSTAWOWA DIAGNOSTYKA 1. KOLPOSKOPIA 2. BIOPSJA ENDOCERVIX 3. BIOPSJA ENDOMETRIUM/ biopsja aspiracyjna endometrium

47 DALSZA DIAGNOSTYKA AGC (-) Kolposkopia, brak zmian CIN 2+ w kanale: test HR HPV (-) Wynik testu: cytologia za 12 miesięcy (-) Cytologia: powrót do badania przesiewowego (-) wynik biopsji bez testu HR HPV: 4 x cytologia co 6 miesięcy

48 PORÓWNANIE KLASYFIKACJI PAPANICOLAU I BETHESDA

49

50

DYSPLAZJA I RAK SZYJKI MACICY

DYSPLAZJA I RAK SZYJKI MACICY DYSPLAZJA I RAK SZYJKI MACICY Dr n. med. Barbara Suchońska I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Mirosław Wielgoś RAK SZYJKI MACICY MODEL ROZWOJU RAKA 1. Infekcja

Bardziej szczegółowo

98 Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

98 Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Rekomendacje Centralnego Ośrodka Koordynującego Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy, Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, Polskiego Towarzystwa Patologów i Polskiego

Bardziej szczegółowo

Cytodiagnostyka i kolposkopia Choroby szyjki macicy. Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz

Cytodiagnostyka i kolposkopia Choroby szyjki macicy. Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz Cytodiagnostyka i kolposkopia Choroby szyjki macicy Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz Nabłonki szyjki macicy tarcza części pochwowej szyjki macicy - nabłonek wielowarstwowy płaski kanał szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO HPV

PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO HPV PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO HPV NAGRODA NOBLA 2008 http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/ PROF. DR. MED. DR. H. C. MULT. HARALD ZUR HAUSEN Nowotwory związane

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY

PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY Dr n. med. Barbara Suchońska I Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM w Warszawie Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Mirosław Wielgoś PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY Rak szyjki

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA STRESZCZENIE

ROZPRAWA DOKTORSKA STRESZCZENIE Uniwersytet Medyczny w Lublinie Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej ROZPRAWA DOKTORSKA STRESZCZENIE Lek. Joanna Irla-Miduch WERYFIKACJA HISTOPATOLOGICZNA I OCENA EKSPRESJI BIAŁKA p16 INK4A ORAZ

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA KAMPANIA SPOŁECZNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI w wieku od 25-59

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 22/2014 z dnia 25 lutego 2014 r. o projekcie programu Program wczesnej identyfikacji zakażenia wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Diagnoza problemu Nowotwory złośliwe stanowią zarówno

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY Rodziców uczniów. klas VII na spotkanie

ZAPRASZAMY Rodziców uczniów. klas VII na spotkanie ZAPRASZAMY Rodziców uczniów klas VII na spotkanie PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) ósma edycja 2017-2018 Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu Dolnośląskie

Bardziej szczegółowo

Śródnabłonkowa neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka

Śródnabłonkowa neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka Janiszewska Hygeia Public M Health i wsp. 2015, Śródnabłonkowa 50(1): 63-69 neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka 63 Śródnabłonkowa neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka Diagnosis

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 21/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. o projekcie programu Program wczesnego

Bardziej szczegółowo

III Lubuski Kongres Kobiet. 22 października 2011 r.

III Lubuski Kongres Kobiet. 22 października 2011 r. III Lubuski Kongres Kobiet 22 października 2011 r. Marek Spaczyński Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Fakty rak szyjki macicy 500 000 nowych przypadków

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy WYBIERZ śycie PIERWSZY KROK Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy POWSTANIE PROGRAMU Rada programowa programu edukacyjnego Wybierz śycie Pierwszy Krok, w skład

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Załącznik nr XI Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Program jest skierowany

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

3. Profilaktyka raka szyjki macicy

3. Profilaktyka raka szyjki macicy 3. Profilaktyka raka szyjki macicy Rak szyjki macicy Na świecie, każdego roku, na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z powodu raka szyjki macicy umiera kobieta. Co roku

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy dla konkursu RPSW IZ /17 w ramach RPOWŚ

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy dla konkursu RPSW IZ /17 w ramach RPOWŚ Załącznik nr X Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy dla konkursu RPSW.08.02.03-IZ.00-26-081/17

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Szanowni Koledzy

Spis treści. Szanowni Koledzy Spis treści Wstęp 3 Epidemiologia 5 Rozwój choroby 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy: 5 Zakażenie HPV a rak szyjki macicy 6 Drogi przenoszenia wirusa HPV 7 Profilaktyka raka szyjki macicy 8

Bardziej szczegółowo

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Szeroko rozpowszechniony wirus, który występuje w około 100 typach, z czego 30 może być niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

Zakażenie HPV w onkologii. Nowe wezwania

Zakażenie HPV w onkologii. Nowe wezwania Gorący temat: Zakażenie HPV w onkologii Nowe wezwania W. T. Olszewski LAO Warszawa 11 08 2016 RAK SZYJKI MACICY RAK JAMY USTNEJ I GARDŁA ( oropharynx ) POLSKA Populacja 38 milionów Rak szyjki macicy Zachorowalność

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia raka szyjki

Epidemiologia raka szyjki Epidemiologia raka szyjki W 2004 roku na raka szyjki macicy (kanału łączącego trzon macicy z pochwą) zachorowało blisko 3 500 Polek, a prawie 2 000 zmarło z jego powodu. Wśród wszystkich zachorowań kobiet

Bardziej szczegółowo

NIEPŁODNOŚĆ I TECHNIKI ROZRODU WSPOMAGANEGO

NIEPŁODNOŚĆ I TECHNIKI ROZRODU WSPOMAGANEGO NIEPŁODNOŚĆ I TECHNIKI ROZRODU WSPOMAGANEGO Eli A. Rybak i Edward E. Wallach 31 I. Niepłodność A. Definicja. Mianem niepłodności określa się niemożność poczęcia przez parę w wieku rozrodczym, po co najmniej

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

Analiza statystyczna wybranych patologii w obrębie szyjki macicy w populacji kobiet z południowej części województwa lubuskiego

Analiza statystyczna wybranych patologii w obrębie szyjki macicy w populacji kobiet z południowej części województwa lubuskiego prace oryginalne Piel. Zdr. Publ. 2011, 1, 2, 135 139 ISSN 2082-9876 Copyright by Wroclaw Medical University Irena Kichewko, Agnieszka Strama, Barbara Grześ, Elżbieta Kawecka-Janik, Jerzy Heimrath Analiza

Bardziej szczegółowo

Zdążyć przed rakiem profilaktyka onkologiczna wyzwaniem dla samorządów.

Zdążyć przed rakiem profilaktyka onkologiczna wyzwaniem dla samorządów. Zdążyć przed rakiem profilaktyka onkologiczna wyzwaniem dla samorządów. Jak się z nimi zmierzyć na przykładzie profilaktyki raka szyjki macicy Piotr Knapp Klinika Ginekologii Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Załącznik do Uchwały Nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Diagnoza problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

RAK SZYJKI MACICY DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM

RAK SZYJKI MACICY DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM RAK SZYJKI MACICY DR N. MED. BARBARA SUCHOŃSKA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WUM KIEROWNIK KLINIKI: PROF. DR HAB. MED. MIROSŁAW WIELGOŚ SKUTKI ZACHOROWANIA NA RAKA SZYJKI MACICY ZACHOROWALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI DIAGNOSTYCZNE I DIAGNOSTYCZNO-TERAPEUTYCZNE W PROFILAKTYCE RAKA SZYJKI MACICY

MOŻLIWOŚCI DIAGNOSTYCZNE I DIAGNOSTYCZNO-TERAPEUTYCZNE W PROFILAKTYCE RAKA SZYJKI MACICY Studia Medyczne 2013; 29(1): 109 116 PRACE POGLĄDOWE MOŻLIWOŚCI DIAGNOSTYCZNE I DIAGNOSTYCZNO-TERAPEUTYCZNE W PROFILAKTYCE RAKA SZYJKI MACICY DIAGNOSTIC AND THERAPEUTIC POSSIBILITIES IN THE PROPHYLAXIS

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy poprzez szczepienia przeciwko wirusom HPV 16 i 18

Profilaktyka raka szyjki macicy poprzez szczepienia przeciwko wirusom HPV 16 i 18 Profilaktyka raka szyjki macicy poprzez szczepienia przeciwko wirusom HPV 16 i 18 Program edukacyjny Razem powiedzmy STOP rakowi szyjki macicy przeznaczony dla mieszkanek miasta Zielonka Program Przed

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 5 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. OPIS ŚWIADCZEŃ Porada na etapie podstawowym obejmuje: 1) zarejestrowanie

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Poznań, dnia 7 lipca 2006 r. Dnia 7 lipca 2006 roku w Poznaniu odbyło się zebranie

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy -rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy -rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy -rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Powołana z polecenia Zarządu Głównego PTG Grupa Ekspertów dokonała oceny aktualnej

Bardziej szczegółowo

Rak szyjki macicy. Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz

Rak szyjki macicy. Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz Rak szyjki macicy Dr hab. n. med. Ewa Romejko-Wolniewicz Na 100 tys. kobiet na rok Epidemiologia 60 50 40 30 20 10 Zachorowalność na nowotwory złośliwe u kobiet w Polsce 51,9 21,8 19,5 16,9 13,6 12,2 Sutek

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny Razem powiedzmy STOP rakowi szyjki macicy przeznaczony dla mieszkanek Miasta Poznań. Program realizowany przez NZOZ Konsyliarz na

Program edukacyjny Razem powiedzmy STOP rakowi szyjki macicy przeznaczony dla mieszkanek Miasta Poznań. Program realizowany przez NZOZ Konsyliarz na dla mieszkanek Miasta Poznań. Program realizowany przez NZOZ Konsyliarz na zlecenie UM Poznań. Przed erą szczepień każdego roku choroby zakaźne zagrażały życiu i zdrowiu dziesiątkom tysięcy dzieci i dorosłych...

Bardziej szczegółowo

I Katedra i Klinika Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

I Katedra i Klinika Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie PRZEGL EPIDEMIOL 2011; 65: 75-79 Problemy zakażeń Andrzej Marcin Nowakowski, Jan Kotarski rak szyjki macicy w polsce i na świecie - W ŚWIETLE DANYCH O ZAPADALNOŚCI I UMIERALNOŚCI cervical cancer in poland

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 206/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu Gminny program profilaktyki zakażenia wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Zalecenia dotyczące badań przesiewowych stosowanych w celu wczesnego wykrycia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 212/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu programu Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Post powanie w przypadku nieprawid owego wyniku przesiewowego badania cytologicznego.

Post powanie w przypadku nieprawid owego wyniku przesiewowego badania cytologicznego. Post powanie w przypadku nieprawid owego wyniku przesiewowego badania cytologicznego. Rekomendacje Centralnego OÊrodka Koordynujàcego Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Szyjki Macicy poprzez szczepienia przeciwko wirusom HPV 16 i 18

Profilaktyka Raka Szyjki Macicy poprzez szczepienia przeciwko wirusom HPV 16 i 18 Razem powiedzmy STOP rakowi szyjki macicy Profilaktyka Raka Szyjki Macicy poprzez szczepienia przeciwko wirusom HPV 16 i 18 Umieralność na raka szyjki macicy w Europie Każdego dnia 5 Polek umiera z powodu

Bardziej szczegółowo

BIOMARKERY W DIAGNOSTYCE ZMIAN SZYJKI MACICY

BIOMARKERY W DIAGNOSTYCE ZMIAN SZYJKI MACICY Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Klinika Położnictwa i Ginekologii Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach BIOMARKERY W DIAGNOSTYCE ZMIAN SZYJKI MACICY Jastarnia 20. 06.

Bardziej szczegółowo

TEST PODWÓJNY PRZYSZŁOŚĆ SKRININGU RAKA SZYJKI MACICY NOWA KLASYFIKACJA ŚRÓDNABŁONKOWEJ NEOPLAZJI I JEJ ZNACZENIE W PRAKTYCE KLINICZNEJ

TEST PODWÓJNY PRZYSZŁOŚĆ SKRININGU RAKA SZYJKI MACICY NOWA KLASYFIKACJA ŚRÓDNABŁONKOWEJ NEOPLAZJI I JEJ ZNACZENIE W PRAKTYCE KLINICZNEJ TEST PODWÓJNY PRZYSZŁOŚĆ SKRININGU RAKA SZYJKI MACICY NOWA KLASYFIKACJA ŚRÓDNABŁONKOWEJ NEOPLAZJI I JEJ ZNACZENIE W PRAKTYCE KLINICZNEJ Witold Kędzia POZNAŃ 2015 Skala problemu PODSTAWOWYM CELEM PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV?

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV? Wirus HPV w ciąży Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że rak szyjki macicy jest drugą, najczęstszą chorobą nowotworową u kobiet na świecie a piąta wśród kobiet i mężczyzn łącznie? W samej Polsce, jak donosi

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Wstęp Epidemiologia raka szyjki macicy. 7

SPIS TREŚCI. 1. Wstęp Epidemiologia raka szyjki macicy. 7 SPIS TREŚCI 1. Wstęp. 7 1.1. Epidemiologia raka szyjki macicy. 7 1.2. Etiopatogeneza raka szyjki macicy. 11 1.2.1. Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego. 12 1.2.2. Aktywność seksualna. 14 1.2.3. Wiek.

Bardziej szczegółowo

Zapewniamy indywidualny tryb szkolenia praktycznego na dwu i wielostanowiskowych mikroskopach.

Zapewniamy indywidualny tryb szkolenia praktycznego na dwu i wielostanowiskowych mikroskopach. Zakład Patologii Nowotworów Centrum Onkologii w Gliwicach oraz Polskie Towarzystwo Patologów organizują kurs podstawowy, cytologiczny kierowany do Diagnostów Laboratoryjnych, zainteresowanych nabyciem

Bardziej szczegółowo

r Vlp/. 2012-09- '1 2

r Vlp/. 2012-09- '1 2 to PROJEKT UCHWAL y Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. I BIURO RADY MIASTA KATOWICE f;'.:.;~_i r Vlp/. 2012 09 '1 2 BRM w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej występujących nowotworów

Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej występujących nowotworów Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Każdego roku stwierdza się go u około 3500 Polek, z czego ponad połowa umiera. Możliwość zmiany tej niechlubnej statystyki

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MOLEKULARNEJ IDENTYFIKACJI 13 TYPÓW DNA HPV W PROFILAKTYCE RAKA SZYJKI MACICY NA PRZYKŁADZIE KOBIET Z ROZPOZNANIEM CYTOLOGICZNYM ASC-US

WYKORZYSTANIE MOLEKULARNEJ IDENTYFIKACJI 13 TYPÓW DNA HPV W PROFILAKTYCE RAKA SZYJKI MACICY NA PRZYKŁADZIE KOBIET Z ROZPOZNANIEM CYTOLOGICZNYM ASC-US Eugeniusz Rybka Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych WYKORZYSTANIE MOLEKULARNEJ IDENTYFIKACJI 13 TYPÓW DNA HPV W PROFILAKTYCE RAKA SZYJKI MACICY NA PRZYKŁADZIE KOBIET Z ROZPOZNANIEM CYTOLOGICZNYM

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNACYJNY.

WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNACYJNY. WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNACYJNY. Załącznik nr 2a Wojewódzki Ośrodek Koordynujący (WOK), który nadzoruje realizację programu profilaktyki w podległym regionie-województwie tworzą: A/ kierownik WOK Pracą

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 211/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu programu Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

Taktyka postępowania diagnostycznego i terapeutycznego u ciężarnych z nieprawidłowym wynikiem badania cytologicznego szyjki macicy

Taktyka postępowania diagnostycznego i terapeutycznego u ciężarnych z nieprawidłowym wynikiem badania cytologicznego szyjki macicy Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Lekarski Wojciech Kolawa Taktyka postępowania diagnostycznego i terapeutycznego u ciężarnych z nieprawidłowym wynikiem badania cytologicznego szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

CELE SZCZEGÓŁOWE PRACY zostały ujęte w następujących punktach:

CELE SZCZEGÓŁOWE PRACY zostały ujęte w następujących punktach: Dr hab. n. med. Aldona Woźniak Poznań, 11.09.2017 Pracownia Diagnostyki Biopsyjnej Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej ul. S. Przybyszewskiego 49 60-355 Poznań Recenzja rozprawy doktorskiej lek.

Bardziej szczegółowo

WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK EDYCJA 2015 / 2016

WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK EDYCJA 2015 / 2016 WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK EDYCJA 2015 / 2016 Opracowanie: mgr Barbara Szlendak Samodzielne Stanowisko Pracy ds. Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia PSSE w Głogowie HPV (Human Papilloma Virus) to skrócona

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R.

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. w sprawie uchwalenia na lata 2013-2015 programu zdrowotnego pod nazwą Program Zdrowotny w Zakresie Profilaktyki Zakażeń Wirusami

Bardziej szczegółowo

aktualności biomérieux wrzesień 2009 Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia

aktualności biomérieux wrzesień 2009 Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia 50 wrzesień 2009 aktualności biomérieux Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia Spis treści 2 od wydawcy 3 Postępowanie w przypadku nieprawidłowego wyniku badania cytologicznego 8 Identyfikacja mrna genów

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV RADY GMINY W WILKOWIE. z dnia 28 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XV RADY GMINY W WILKOWIE. z dnia 28 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XV.102.2016 RADY GMINY W WILKOWIE z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej pod nazwą Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w Gminie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 151/2012 z dnia 30 lipca 2012 o projekcie programu Profilaktyka oraz wczesne wykrywanie raka narządu rodnego

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące aplikacji testów molekularnych identyfikujących DNA HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy. Stanowisko ekspertów PTG i KIDL

Wytyczne dotyczące aplikacji testów molekularnych identyfikujących DNA HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy. Stanowisko ekspertów PTG i KIDL Wytyczne dotyczące aplikacji testów molekularnych identyfikujących DNA HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy. Stanowisko ekspertów PTG i KIDL Wytyczne dotyczące aplikacji testów molekularnych identyfikujących

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 213/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu programu Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w mieście Radom na 2014 rok - kontynuacja programu zdrowotnego w latach

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w mieście Radom na 2014 rok - kontynuacja programu zdrowotnego w latach Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w mieście Radom na 2014 rok - kontynuacja programu zdrowotnego w latach 2015-2016 Okres realizacji: 2015-2016 Autor programu: Gmina Miasta

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU DOKSZTAŁCAJACEGO W ZAKRESIE POBIERANIA ROZMAZÓW CYTOLOGICZNYCH W SKRYNINGU RAKA SZYJKI MACICY

PROGRAM KURSU DOKSZTAŁCAJACEGO W ZAKRESIE POBIERANIA ROZMAZÓW CYTOLOGICZNYCH W SKRYNINGU RAKA SZYJKI MACICY PROGRAM OPRACOWANY PRZEZ CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNUJĄCY POPULACYJNE PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA PIERSI ORAZ PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACIY Centrum Onkologii- Instytut im.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA Załącznik do Uchwały Nr XXIII/479/2016 Rady Miasta Kielce z dnia 14 kwietnia 2016 r. PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ PN.: PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia płaskonabłonkowych zmian śródnabłonkowych szyjki macicy na podstawie wytycznych CAP/ASCCP

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia płaskonabłonkowych zmian śródnabłonkowych szyjki macicy na podstawie wytycznych CAP/ASCCP PRACA REKOMENDACJE POGLĄDOWA Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016 tom 1, nr 3, strony 130 137 Copyright 2016 Via Medica ISSN 2451 0122 Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia płaskonabłonkowych

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w Małopolsce Szczepienia HPV

Program zdrowotny profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w Małopolsce Szczepienia HPV Patronat Honorowy: Pan Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Program realizowany przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Program zdrowotny profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 138/2015 z dnia 24 sierpnia 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU

Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU STRESZCZENIE Programem populacyjnej, aktywnej profilaktyki raka szyjki macicy zostaną objęte kobiety w wieku 25-59 lat. Celem ogólnym niniejszego programu jest obniżenie zachorowalności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 171/2013 z dnia 9 grudnia 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Silgard,

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIONKA SILGARD W PROFILAKTYCE SCHORZEŃ ZWIĄZANYCH Z ZAKAŻENIEM HPV

SZCZEPIONKA SILGARD W PROFILAKTYCE SCHORZEŃ ZWIĄZANYCH Z ZAKAŻENIEM HPV SZCZEPIONKA SILGARD W PROFILAKTYCE SCHORZEŃ ZWIĄZANYCH Z ZAKAŻENIEM HPV Analiza Problemu Decyzyjnego Warszawa, lipiec 2013 r. 1 2 1. Indeks skrótów... 5 2. Streszczenie... 7 3. Cel analizy problemu decyzyjnego...

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia r. Projekt z dnia 29 marca 2016 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej pn.: Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV. Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia

Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV. Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia 1 1. Opis problemu zdrowotnego Problem zdrowotny Ustawa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREÂCI. 3. Epidemiologia zaka eƒ wirusem brodawczaka ludzkiego Witold K dzia, Marek Spaczyƒski... 31 PiÊmiennictwo... 36

SPIS TREÂCI. 3. Epidemiologia zaka eƒ wirusem brodawczaka ludzkiego Witold K dzia, Marek Spaczyƒski... 31 PiÊmiennictwo... 36 SPIS TREÂCI 1. Epidemiologia raka szyjki macicy Magdalena Michalska......... 1 Wyst powanie raka szyjki macicy na Êwiecie...................... 1 Wyst powanie raka szyjki macicy w Europie......................

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

Kolposkopia - wspólczesna technika diagnostyki zmian w obrębie szyjki macicy

Kolposkopia - wspólczesna technika diagnostyki zmian w obrębie szyjki macicy Kolposkopia - wspólczesna technika diagnostyki zmian w obrębie szyjki macicy Kolposkopia jest znakomitym narzędziem diagnostycznym drugiego rzutu u kobiet, u których stwierdzono nieprawidłowości w badaniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała w sprawie przyjecia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017"

Uchwała w sprawie przyjecia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017 Uchwała w sprawie przyjecia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017" Uchwała nr XLI/383/2014 Rady Miejskiej w Wolsztynie z dnia

Bardziej szczegółowo

Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego. Data, miejscowość. Numer protokołu kontroli. Nazwa i adres świadczeniodawcy.

Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego. Data, miejscowość. Numer protokołu kontroli. Nazwa i adres świadczeniodawcy. PROTOKÓŁ Z KONTROLI JAKOŚCI BADAŃ CYTOLOGICZNYCH ETAPU DIAGNOSTYCZNEGO WYKONYWANEJ W RAMACH POPULACYJNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 4 aktualizacja na dzień 09/08/2012 r. FAQ _ HPV

ZAŁĄCZNIK 4 aktualizacja na dzień 09/08/2012 r. FAQ _ HPV ZAŁĄCZNIK 4 aktualizacja na dzień 09/08/2012 r. FAQ _ HPV 1. Czym jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV)? Wirus brodawczaka ludzkiego (wirus Papilloma lub HPV) jest odpowiedzialny za raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

AUDYT DIAGNOSTYCZNY W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM

AUDYT DIAGNOSTYCZNY W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM AUDYT DIAGNOSTYCZNY W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM PIOTR BOBKIEWICZ MAZOWIECKI OŚRODEK KOORDYNUJĄCY POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA

Bardziej szczegółowo

Kulig Bartosz 1, Łukaszek Stanisław 2, Brucka Aleksandra 1, Kałużyński Andrzej 2, Kamer-Bartosińska Anna 1, Szyłło Krzysztof 1

Kulig Bartosz 1, Łukaszek Stanisław 2, Brucka Aleksandra 1, Kałużyński Andrzej 2, Kamer-Bartosińska Anna 1, Szyłło Krzysztof 1 P R A C E O R Y G I N A L N E Ginekol Pol. 1, 81, 828-833 Analiza porównawcza nieprawidłowych wyników badania cytologicznego z wynikami badania histopatologicznego wycinków z szyjki macicy w ramach Programu

Bardziej szczegółowo