Badanie układów RL i RC w obwodzie prądu przemiennego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badanie układów RL i RC w obwodzie prądu przemiennego"

Transkrypt

1 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM Badanie kładów i C w obwodzie rąd rzeiennego Cel ćwiczenia: Przyrządy: Zagadnienia: Orograowanie: NI abview Wyznaczenie rzesnięcia fazowego w fnkcji częstotliwości rąd w szeregowych kładach z indkcją własną lb ojenością; Wyznaczenie indkcji własnej cewki oraz ojeności kondensatora. Zbadanie asa rzenoszenia asywnych filtrów dolno- i górno-rzestowych. Określenie częstotliwości granicznej filtra. Koter PC z kartą oiarową NI-PCI604, oorniki, kondensatory, cewki, rzewody elektryczne Prawa rzeływ rzeiennego rąd elektrycznego w kładach zawierających kondensatory i cewki iteratra: H. Szydłowski, Pracowania Fizyczna, PWN, Warszawa 989; Sz. Szczeniowski, Fizyka Doświadczalna, PWN, Warszawa 980. Wrowadzenie i etoda oiar Prąde rzeienny nazyway rąd zieniający w czasie naięcie i natężenie w taki sosób, że ich wartość średnia w czasie jest równa zero. Prąde rzeienny jest rąd sieci elektrycznej zwany otocznie rąde zienny. Naięcie elektryczne ożna rzedstawić w ostaci rzeczywistej ( t) = sin( ωt) () a rąd elektryczny wywołany rzez to naięcie odowiednio w ostaci i( t) sin( ωt ϕ) () gdzie: i natężenie chwilowe, naięcie chwilowe, I natężenie szczytowe, naięcie szczytowe, ω = πf =π/t częstością kołową lb lsacją, f częstotliwością, T okrese, ϕ - różnica faz iędzy naięcie a rąde (rzesnięcie fazowe). Obwód rąd rzeiennego oże zawierać zarówno zwykłe oorniki, jak również kondensatory i cewki. Kondensator (o ojeności C=Q/) stanowi rzerwę w obwodzie rąd stałego, natoiast rzewodzi rąd rzeienny. Przewodzenie olega na ładowani kondensatora w ierwszy ółokresie w jedny kiernk, a w drgi ółokresie w kiernk rzeciwny. Naięcie na okładkach kondensatora wynosi q C ( t) = = i( t) dt (3) C C Cewka, która jest zwojnicą z drt iedzianego a znikoo ały oór dla rąd stałego. W cewce włączonej w obwód rąd rzeiennego, zgodnie z rawe indkcji Faraday a indkje się siła rzeciwelektrootoryczna indkcji własnej

2 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM E di( t) = ( t) = (4) dt gdzie jest wsółczynnikie indkcji własnej. Siła rzeciwelektrootoryczna indkcji własnej sowalnia narastanie i zniejszanie natężenia rąd chwilowego. Oór jaki stawia rądowi rzeienne odbiornik zawierający ojeność elektryczną i indkcję własną nazywa się zawadą lb iedancją i wyraża się wzore Z + = X (5) gdzie X nazywane jest reaktancją. Wielkość ta określa oór jaki stawiają eleenty indkcyjne i ojenościowe w czasie rzeływ rąd rzeiennego o określonej częstości kołowej ω. eaktancja indkcyjna cewki wynosi natoiast reaktancja ojenościowa kondensatora równa jest X = ω (6) X C = (7) ω C Obecność w obwodzie eleentów indkcyjnych lb ojenościowych owodje rzesnięcie rąd w fazie względe naięcia. Przesnięcie fazowe wyznaczyć ożna wrowadzając zesoloną rerezentację zawady Z, w której oór oowy jest oore rzeczywisty, natoiast reaktancje indkcyjne i ojenościowe X są oorai rojonyi (ys. ) I X tan( ϕ)= Z X ϕ e ys. Zesolona rerezentacja zawady Z. Tangens rzesnięcia fazowego wyraża się zate wzore X tan(ϕ ) = (8) Prawo Oha, wiążące szczytowe wartości (alitdy) naięcia i rąd, rzybiera w ty rzyadk ostać:

3 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM = ZI lb + ω (9) ωc W doświadczeni interesować nas będą obwody, które orócz oor zawierać będą wyłącznie indkcję własną () lb wyłącznie ojeność elektryczną (C). i ~ kład Naięcie sinsoidalnie zienne rzyłożone do kład złożonego z oornika o rezystancji i cewki indkcyjnej o indkcyjności wywołje w ni rzeływ rąd ziennego i: i sin( ωt) (0) ys. kład gdzie I jest alitdą rąd. W wynik rzeływ rąd, sadek naięcia na oornik wynosi: = i sin( ωt) () a na cewce indkcyjnej: di = ω cos( ωt) () dt Zgodnie z II rawe Kirchoffa naięcie całego kład rzedstawić ożna w ostaci sy sadków naięć na wszystkich eleentach: ω ω π = + sin( ωt) + cos( ωt) sin( ωt) + sin( ωt + ) (3) Po dokonani rzekształceń geoetrycznych rzy czy + ω sin( ωt + ϕ) = sin( ωt + ϕ) (4) ω tan( ϕ ) = (5) Na oniższych wykresach rzedstawione są rzebiegi naięciowe i wykres wektorowy rzesnięć fazowych dla tych naięć (tzw. wskazów). 3

4 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM = + ϕ ϕ π π ωt ω + ω ys. 3a Przebiegi naięcia w kładzie ys. 3b Wykres wskazowy dla kład Prawo Oha dla kład rzedstawionego na rysnk wyraża się nastęjąco: I =, I =, = + Z + ω, (6) gdzie jest wartością rezystancji oornika oiarowego, natoiast jest rezystancją cewki. Sadek naięcia ierzony na oornik oiarowy wynosi: a więc, (7) =. (8) ( + ) + ω Wykonjąc roste rzekształcenie owyższego równania otrzyać ożna zależność + = P ( ) ω + (9) ównania (5) oraz (9) ozwalają na wyznaczenie wartości indkcyjności cewki, jeżeli znane są zależności częstotliwościowe rzesnięcia fazowego tan(ϕ) oraz stosnk naięć /. 4

5 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM i ~ C ys.4 kład C C kład C W rzyadk kład C sadki naięcia na oornik i kondensatorze C wynoszą: C = i sin( ωt) (0) q = = i( t) dt = I cos( ωt) C C () ωc Całkowite naięcie kład równe jest: π = + C sin( ωt) I cos( ωt) sin( ωt) + I sin( ωt ) () ωc ωc Po rzekształceniach otrzyjey gdzie + sin( ωt ϕ) = sin( ωt ϕ) (3) ω C tan( ϕ) = (4) ωc Poniższe rysnki rzedstawiają rzebiegi naięciowe i wykres wektorowy rzesnięć fazowych dla naięć w kładzie C ϕ ϕ = + C π C π ωt C ωc + ω C ys. 5a Przebiegi naięcia w kładzie C ys. 5b Wykres wskazowy dla kład C 5

6 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Prawo Oha dla kład C wyraża się nastęjąco: Wydział Fizyki AM I I =, =, Z + ωc (5) W owyższy rzyadk całkowita rezystancja kład określona jest rzez wartość oornika oiarowego, a sadek naięcia ierzony na oornik oiarowy wynosi w ty rzyadk:, = + ωc (6) Proste rzekształcenie owyższego równania rowadzi do wyrażenia na kwadrat stosnk naięcia zasilającego do sadk naięcia na oornik oiarowy: = ( C) ω (7) Podobnie jak we wcześniej rozatrywany kładzie, tak i w rzyadk kład C wykorzystanie równań (4) i (7) ozwala na wyznaczenie wartości ojeności kondensatora C, jeżeli znane są zależności częstotliwościowe rzesnięcia fazowego tan(ϕ) oraz stosnk naięć /. Pasywne filtry C Szeregowy kład C ozwala na realizację najrostszych filtrów asywnych. W zależności od tego czy naięcie odczytywane jest na kondensatorze lb oornik, kład elektroniczny tworzy odowiednio filtr dolno- i górno-rzestowy. ys.6a Filtr dolno-rzestowy ys.6b Filtr górno-rzestowy Jak wynika z równania (7) reaktancja kondensatora jest dża dla niskich częstotliwości i ała dla wysokich. Kondensator dobrze rzewodzi sygnały szybkozienne a źle sygnały 6

7 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM wolnozienne. W kładzie rzestawiony na rys. 6a kondensator C zwiera składowe o dżych częstościach. Na rys.6b kondensator C nie rzenosi składowych o ałych częstościach. Częstotliwościową charakterystykę alitdową oisać ożna stosjąc zais wskazowy rzebiegów rzeiennych (rys.5b). W zaisie wskazowy ojeność C jest równoważna oorności rojonej /jx C, gdzie j jest jedynką rojoną a X C reaktancją kondensatora (równanie 7). Oba filtry ożna traktować jako dzielniki naięć zesolonych. Fnkcja rzenoszenia dla filtr dolnorzestowego zaisana w ostaci zesolonej jest równa C X C jωc = = = (8) + X C + + jωc j ω C Obliczając odł otrzyanej fnkcji rzenoszenia otrzyjey charakterystykę alitdową filtr dolnorzestowego C = = (9) + ( ω C ) f + f g gdzie wyrażenie ωc rzekształcono w iloraz f/fg wrowadzając wielkość f = g π C (30) jest częstotliwością graniczną asa rzenoszenia filtr. Gdy f = fg otrzyjey C / = / (3) co oznacza, że dla częstotliwości granicznej ozio charakterystyki alitdowej oada o 3dB. Paso rzenoszenia filtrów elektronicznych zdefiniowane jest jako zakres częstotliwości, w który charakterystyka alitdowa aleje nie więcej niż razy. Dla filtra górno-rzestowego fnkcja rzenoszenia jest równa = = (3) + X C + jωc Prowadzi to do zależności na charakterystykę alitdową dla filtra górno-rzestowego w ostaci = = (33) fg + + ωc f. Przygotowanie aaratry Za generację i rejestrację sygnałów odowiedzialna jest wielofnkcyjna karta oiarowa NI-PCI604. Karta osiada 6 konfigrowalnych rzetworników cyfrowoanalogowych (D/A) słżących do generacji sygnał analogowego, oraz dwa rzetworniki analogowo-cyfrowe (A/D) słżące do rejestracji takich sygnałów. Paraetry czasowe rzetworników D/A ożliwiają generację sygnał z częstotliwością róbkowania 0000 róbek/sekndę i dokładnością 6 bitów. Są to araetry ozwalające z zadowalającą 7

8 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM dokładnością wykonać oiary charakterystyk częstotliwościowych w zakresie od 5000Hz. AO0 AI0 C cos( ωt) AI Icos( ωt+ ϕ) GND GND ys. 7 Scheat ołączeń do oiarów ojeności kondensatora lb indkcyjności cewki AO0 a) b) AI0 AO0 AI0 C AI AI C C GND GND GND GND ys. 8 Scheat ołączeń do oiarów asywnych filtrów a) dolno- i b) górno-rzstowych Źródłe naięcia rzeiennego dorowadzanego do badanego kład jest kanał D/A karty oiarowej (AO0). Dwa inne kanały karty (AI0 i AI) wykorzystane są do rejestracji naięcia na zaciskach źródła oraz sadk naięcia na oornik oiarowy. Łączyy kład zgodnie ze scheate rzedstawiony na rysnk 7. kład składa się z ołączonych w szereg: oornika oiarowego, oraz w zależności od badanego kład, cewki lb kondensatora C. Oornik oiarowy słży do oiar sadk naięcia, które zgodnie z równanie (7) roorcjonalne jest do łynącego w kładzie rąd. ys. 8 rzedstawia scheat ołączeń szeregowego kłady C stosowanego jako filtr dolno- i górno-rzstowy. 8

9 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) 3. Zadania do wykonania Wydział Fizyki AM. Zadanie olegać będzie na zbadani odowiedzi kład elektronicznego na zasilenie naięcie rzeienny. Zacznij od zasylowania rzebieg sinsoidalnego żywając ętli WHIE z fnkcją Silate Signal a) Skonfigrować sygnał sylowany Wartości Sales er second ax 0kS/s (takie araetry osiada karta oiarowa NI-604). Sylowany sygnał trafi do fnkcji DAQ Assistant która o odowiedniej konfigracji ożliwi wysłanie sygnał na wyjście analogowe karty oiarowej a) Generacja analogowego sygnał naięciowego 9

10 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) b) Fizyczny kanał AO0 Wydział Fizyki AM c) Zienić signal ott range na ax/in: -/Volts. Generation ode: Continos Sales 3. Srawdzić na oscyloskoie analogowy generowany sygnał. 4. W tej saej ętli WHIE ieścić kolejny DAQ Assistant. Skonfigrować w cel zbadania odowiedzi kład elektronicznego. Sczytać sygnały analogowe z dwóch kanałów fizycznych 0

11 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) a) ejestracja analogowego sygnał naięciowego Wydział Fizyki AM b) Wybrać dwa kanały (wskazać trzyając rzycisk CT), n. AI0 i AI c) stalić Signal int range na +/- V; Acqisition ode: N-Sales; ate: 50kS/s; Sales to ead 50k

12 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM 5. Zontować badany kład elektroniczny: szeregowy kład C (lb ) rys.7; Filtr C rys.8. Zasilić go generowany sygnałe sinsoidalny z kanał AO0. 6. Naięcie zasilania,, sczytywać na kanale AI0. Sadek naięcia na oornik, (lb kondensatorze C ), sczytywać na kanale AI 7. Zasilić kład i obejrzeć rejestrowane sygnały czasowe na WaveFor Grah. Srawdzić ziany w rzebiegach odczas zian częstotliwości naięcia zasilającego. 8. Przedstawić rejestrowane rzebiegi naięcia i rąd na łaszczyźnie XY w ostaci figr issajox 9. Naisać fnkcję (SbVI) ierzącą stosnek naięć / oraz tangens rzesnięcia fazowego iędzy rąde a naięcie tan(ϕ). żyj fnkcji Extract single tone inforation.vi na każdy z kanałów aby zierzyć alitdy i fazy oszczególnych sygnałów naięciowych. Fnkcja Extract ierzy fazy w stoniach, π zate: tan( ϕ) = tan ( ϕ ϕ ) Aby wyznaczyć ojeność kondensatora C (lb indkcyjność cewki ) zarejestrj rzebiegi częstotliwościowe / oraz tan(ϕ). Zlinearyzj rzebiegi wykorzystjąc odowiednie zależności teoretyczne (równania 5, 4, 9, 7). Znając wartość oor wyznaczyć interesjące wielkość C lb wykorzystjąc etodę regresji liniowej.. Badając filtry C, dla danej ary oornik/kondensator wykonaj oiary charakterystyk transisji filtra górno- i dolno-rzestowego ( /(f) i C /(f)). Przedstaw zyskaną zależność w skali dwlogaryticznej. Oszacj częstotliwość graniczną (fg). Porównać otrzyaną wartość z charakterystyczną stałą czasową filtra obliczoną z wzor (30). Nanieś na zależności zierzone rzebiegi teoretyczne obliczone z równań (9) i (33).

13 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM Zasady rzygotowania raort. Oisz krótko badane zjawisko, roble, odając niezbędne równania.. Podaj cele ćwiczenia. 3. W nktach okaż realizację oszczególnych eleentów ćwiczenia. W rzyadk rogra okaż jego anel frontowy i diagra blokowy (lb chociaż najważniejszą jego część) oraz oów krótko najistotniejsze nkty rogra wraz z ewentalnyi trdnościai naotkanyi w ich realizacji. 4. Wyniki oiarów rzedstawiaj w sosób ożliwiający ich łatwą ocenę: a. ojedyncze wyniki w ostaci wyróżnionych liczb (ogrbienie, większy roziar czcionki it), b. serie kilk(nast) wyników rzedstawiaj w ostaci tabel lb list. Ta gdzie to wskazane, okaż je też na wykresie. c. Dłgie serie oiarowe obejjące więcej nktów zawsze rezentj na wykresach. Osie wykresów oisane, z jednostkai. W rzyadk zaieszczania kilk rzebiegów na jedny wykresie konieczna jest legenda lb ois od wykrese. 5. Jeśli to konieczne, rzedysktj oszczególne wyniki. 6. Naisz krótkie Podsowanie/Wnioski zawierające streszczenie swoich dokonań (najleiej w nktach) i ewentalne wagi na teat ćwiczenia. 7. Strktra raort a. aort si zawierać ner i tytł ćwiczenia, datę wykonania, datę sorządzenia raort, nazwisko stdenta (ary stdentów), nazwisko rowadzącego. Najleiej w nagłówk. Tabelka nie jest obowiązkowa, choć łatwia życie. W rzyadk rograów, eleente raort są kody rograów i liki z wynikai. W raorcie owinna znaleźć się inforacja o nazwie folder zawierającego te dane. b. oszczególne części raort owinny być wyraźnie wydzielone. Tytły części iszey ise ogrbiony, części ogą (nie szą) być onerowane. c. Wszystkie wzory owinny być onerowane (z rawej strony). d. Wszystkie tabelki owinny ieć swój ner i odis. Dla tabel odis zawsze NAD TABEĄ. e. Wszystkie rysnki owinny ieć swój ner i odis. Dla rysnków ner i odis zawsze POD YSNKIEM. Przez rysnki roziey wszystkie obiekty graficzne (zrzty ekranów, zdjęcia, wykresy, scheaty, it). f. do równań, tabel, rysnków odwołjey się orzez odanie ner (nikay takich sforłowań jak owyższy, oniższy, na orzedniej stronie, ierwszy, ostatni it.). 3

14 E0/E0 Pracownia Podstaw Ekseryent Fizycznego odł Elektryczność i Magnetyz aboratori Mikrokoterowe (FiaMi) Wydział Fizyki AM. 3. 4

2. Obwody prądu zmiennego

2. Obwody prądu zmiennego . Obwody prądu ziennego.. Definicje i wielkości charakteryzujące Spośród wielu oŝliwych przebiegów ziennych w czasie zajiey się jedynie przebiegai haronicznyi (sinusoidalnyi lub cosinusoidalnyi). Prądy

Bardziej szczegółowo

BADANIE ODBIORNIKÓW R, L, C W OBWODZIE PRDU SINUSOIDALNEGO

BADANIE ODBIORNIKÓW R, L, C W OBWODZIE PRDU SINUSOIDALNEGO Cel wiczenia BADANIE ODBIORNIKÓW R, L, C W OBWODZIE PRDU SINUSOIDALNEGO Cele wiczenia jest poznanie etod technicznych wyznaczania podstawowych paraetrów pojedynczych odbiorników o charakterze R, L, C i

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2

29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2 Włodzimierz Wolczyński 29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2 Opory bierne Indukcyjny L - indukcyjność = Szeregowy obwód RLC Pojemnościowy C pojemność = = ( + ) = = = = Z X L Impedancja (zawada) = + ( ) φ R X C =

Bardziej szczegółowo

BADANIE DOLNOPRZEPUSTOWEGO FILTRU RC

BADANIE DOLNOPRZEPUSTOWEGO FILTRU RC Laboratorium Podstaw Elektroniki Wiaczesław Szamow Ćwiczenie E BADANIE DOLNOPRZEPSTOWEGO FILTR RC opr. tech. Mirosław Maś Krystyna Ługowska niwersytet Przyrodniczo - Humanistyczny Siedlce 0 . Wstęp Celem

Bardziej szczegółowo

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa

Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa POLTECHNK ŚLĄSK WYDZŁ NŻYNER ŚRODOWSK ENERGETYK NSTYTT MSZYN RZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LBORTORM ELEKTRYCZNE Obwody liniowe. Sprawdzanie praw Kirchhoffa (E 2) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLEWCZ 3 1. Cel

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ, Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ, Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ, Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA ĆWICZENIE 10 OBWODY RC: 10.1. Impedancja i kąt fazowy w

Bardziej szczegółowo

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY 30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY Magnetyzm Indukcja elektromagnetyczna Prąd przemienny Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych"

Ćwiczenie: Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego (E 6) Opracował: Dr inż.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 6 BADANIE OBWODÓW MAGNETYCZNYCH

ĆWICZENIE 6 BADANIE OBWODÓW MAGNETYCZNYCH ĆWCZENE 6 BADANE OBWODÓW MAGNETYCZNYCH Cel ćwiczenia: poznanie procesów fizycznych zachodzących, w cewce nieliniowej i jej własności, przez wyznaczenie rezystancji oraz indukcyjności cewki w różnych warunkach

Bardziej szczegółowo

INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA

INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA Wstęp INDKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 009/00 Ewa Jakubczyk Michalel Faraday (79-867) odkrył w 83roku zjawisko indukcji elektromagnetycznej. Oto pierwsza prądnica -generator

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia"

Ćwiczenie: Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z matematyki na poziomie podstawowym wraz z rozwiązaniami

Przykładowe zadania z matematyki na poziomie podstawowym wraz z rozwiązaniami 8 Liczba 9 jest równa A. B. C. D. 9 5 C Przykładowe zadania z matematyki na oziomie odstawowym wraz z rozwiązaniami Zadanie. (0-) Liczba log jest równa A. log + log 0 B. log 6 + log C. log 6 log D. log

Bardziej szczegółowo

Obliczanie i badanie obwodów prądu trójfazowego 311[08].O1.05

Obliczanie i badanie obwodów prądu trójfazowego 311[08].O1.05 - 0 - MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI Teresa Birecka Obliczanie i badanie obwodów rądu trójazowego 3[08].O.05 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksloatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA BUDOWLI 12

MECHANIKA BUDOWLI 12 Olga Koacz, Kzysztof Kawczyk, Ada Łodygowski, Michał Płotkowiak, Agnieszka Świtek, Kzysztof Tye Konsultace naukowe: of. d hab. JERZY RAKOWSKI Poznań /3 MECHANIKA BUDOWLI. DRGANIA WYMUSZONE, NIETŁUMIONE

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika 2. Stany nieustalone w obwodach elektrycznych: Metoda klasyczna. Kolokwium. Metoda operatorowa. Kolokwium

Elektrotechnika 2. Stany nieustalone w obwodach elektrycznych: Metoda klasyczna. Kolokwium. Metoda operatorowa. Kolokwium Wybrane zagadnienia teorii obwodów Osoba odpowiedzialna za przedmiot (wykłady): dr hab. inż. Ryszard Pałka prof. PS ćwiczenia i projekt: dr inż. Krzysztof Stawicki e-mail: ks@ps.pl w temacie wiadomości

Bardziej szczegółowo

Metody doświadczalne w hydraulice Ćwiczenia laboratoryjne. 1. Badanie przelewu o ostrej krawędzi

Metody doświadczalne w hydraulice Ćwiczenia laboratoryjne. 1. Badanie przelewu o ostrej krawędzi Metody doświadczalne w hydraulice Ćwiczenia laboratoryjne 1. adanie rzelewu o ostrej krawędzi Wrowadzenie Przelewem nazywana jest cześć rzegrody umiejscowionej w kanale, onad którą może nastąić rzeływ.

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO ELEKTRONIKI

WSTĘP DO ELEKTRONIKI WSTĘP DO ELEKTONIKI Część II Podstawowe elementy elektroniczne dwójniki bierne LC Formalizm zespolony opisu napięć i prądów harmonicznie zmiennych w czasie impedancja Źródła napięcia i prądu Przekazywanie

Bardziej szczegółowo

RUCH DRGAJĄCY. Ruch harmoniczny. dt A zatem równanie różniczkowe ruchu oscylatora ma postać:

RUCH DRGAJĄCY. Ruch harmoniczny. dt A zatem równanie różniczkowe ruchu oscylatora ma postać: RUCH DRGAJĄCY Ruch haroniczny Ruch, tóry owtarza się w regularnych odstęach czasu, nazyway ruche oresowy (eriodyczny). Szczególny rzyadie ruchu oresowego jest ruch haroniczny: zależność rzeieszczenia od

Bardziej szczegółowo

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m.

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m. Segment B.XIV Prądy zmienne Przygotowała: dr Anna Zawadzka Zad. 1 Obwód drgający składa się z pojemności C = 4 nf oraz samoindukcji L = 90 µh. Jaki jest okres, częstotliwość, częstość kątowa drgań oraz

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego 1 Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego Charakterystyka amplitudowa (wzmocnienie amplitudowe) K u (f) jest to stosunek amplitudy sygnału wyjściowego do amplitudy sygnału wejściowego w funkcji

Bardziej szczegółowo

Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych

Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych Autorzy: Karol Kropidłowski Jan Szajdziński Michał Bujacz 1. Cel ćwiczenia 1. Cel laboratorium: Zapoznanie się i przebadanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH

Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAOWYCH Celem ćwiczenia jest poznanie własności odbiorników trójfazowych symetrycznych i niesymetrycznych połączonych w trójkąt i gwiazdę w układach z przewodem neutralnym

Bardziej szczegółowo

Badanie maszyn elektrycznych prądu przemiennego

Badanie maszyn elektrycznych prądu przemiennego Szkoła Główna Służby Pożarniczej Katedra Techniki Pożarniczej Zakład Elektroenergetyki Ćwiczenie: Badanie maszyn elektrycznych rądu rzemiennego Oracował: mł. bryg. dr inż. Piotr Kustra Warszawa 2011 1.Cel

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Przemiany termodynamiczne

Wykład 2. Przemiany termodynamiczne Wykład Przemiany termodynamiczne Przemiany odwracalne: Przemiany nieodwracalne:. izobaryczna = const 7. dławienie. izotermiczna = const 8. mieszanie. izochoryczna = const 9. tarcie 4. adiabatyczna = const

Bardziej szczegółowo

Słowniczek pojęć do Mapy Akustycznej Gliwic

Słowniczek pojęć do Mapy Akustycznej Gliwic Słowniczek ojęć do May kustycznej Gliwic Hałas Hałasem nazywamy wszystkie nieożądane, nierzyjemne, dokuczliwe i szkodliwe dźwięki; jako szkodliwy dla życia i zdrowia jest on uznawany za ważny czynnik decydujący

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3 BADANIE UKŁADÓW PROSTOWNICZYCH

ĆWICZENIE 3 BADANIE UKŁADÓW PROSTOWNICZYCH ĆWICZENIE 3 BADANIE UKŁADÓW PROSTOWNICZYCH Cel ćwiczenia: zbadanie wpływu typu układu prostowniczego oraz wartości i charakteru obciążenia na parametry wyjściowe zasilacza. 3.1. Podstawy teoretyczne 3.1.1.

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH Ć w i c z e n i e 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH. Wiadomości ogólne Prostowniki są to urządzenia przetwarzające prąd przemienny na jednokierunkowy. Prostowniki stosowane są m.in. do ładowania akumulatorów,

Bardziej szczegółowo

Badanie przebiegu czasowego prądu magnesującego transformatora. Wprowadzenie

Badanie przebiegu czasowego prądu magnesującego transformatora. Wprowadzenie Badanie przebiegu czasowego prądu agnesującego transforatora Wprowadzenie Transforator jest statyczny przetwornikie energii, w który, bez ruchu obrotowego, za pośrednictwe pola elektroagnetycznego następuje,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości Przetwarzanie sygnałów pomiarowych (analogowych)

Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości Przetwarzanie sygnałów pomiarowych (analogowych) Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości Przetwarzanie sygnałów pomiarowych (analogowych) Wykład 10 2/38 Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości 3/38 Generatory, rezonatory, kwarce f w temperatura pracy np.-10

Bardziej szczegółowo

Moc (praca w jednostce czasu) pobierana przez urządzenie elektryczne wynosi:

Moc (praca w jednostce czasu) pobierana przez urządzenie elektryczne wynosi: Ćwiczenie POMIARY MOCY. Wprowadzenie Moc (praca w jednostce czasu) pobierana przez urządzenie elektryczne wynosi: P = U I (.) Jest to po prostu (praca/ładunek)*(ładunek/czas). Dla napięcia mierzonego w

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 Podstawy opisu i analizy obwodów w programie SPICE

Ćwiczenie 1 Podstawy opisu i analizy obwodów w programie SPICE Ćwiczenie 1 Podstawy opisu i analizy obwodów w programie SPICE Cel: Zapoznanie ze składnią języka SPICE, wykorzystanie elementów RCLEFD oraz instrukcji analiz:.dc,.ac,.tran,.tf, korzystanie z bibliotek

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III: Stany nieustalone Temat 8 : Stan ustalony i nieustalony w obwodach elektrycznych.

ROZDZIAŁ III: Stany nieustalone Temat 8 : Stan ustalony i nieustalony w obwodach elektrycznych. OZDZIAŁ III: Stany niestalone Temat 8 : Stan stalony i niestalony w obwodach elektrycznych. Dotychczas rozpatrywane obwody elektryczne prd stałego i zmiennego rozpatrywane były w tzw. stanie stalonym.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka.

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka. Cel ćwiczenia: WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ Wyznaczenie gęstości cieczy za poocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), koplet odważników, obciążnik,

Bardziej szczegółowo

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH OBWODY SYGNAŁY 7. EZONANS W OBWODAH EEKTYZNYH 7.. ZJAWSKO EZONANS Obwody elektryczne, w których występuje zjawisko rezonansu nazywane są obwodami rezonansowymi lub drgającymi. ozpatrując bezźródłowy obwód

Bardziej szczegółowo

Ryszard Kostecki. Badanie własności filtru rezonansowego, dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego

Ryszard Kostecki. Badanie własności filtru rezonansowego, dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego Ryszard Kostecki Badanie własności filtru rezonansowego, dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego Warszawa, 3 kwietnia 2 Streszczenie Celem tej pracy jest zbadanie własności filtrów rezonansowego, dolnoprzepustowego,

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+)

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+) Autor: Piotr Fabijański Koreferent: Paweł Fabijański Zadanie Obliczyć napięcie na stykach wyłącznika S zaraz po jego otwarciu, w chwili t = (0 + ) i w stanie ustalonym, gdy t. Do obliczeń przyjąć następujące

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO Ć w i c z e n i e POMIAY W OBWODACH PĄDU STAŁEGO. Wiadomości ogólne.. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to układ odpowiednio połączonych elementów przewodzących prąd i źródeł energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Obliczanie i pomiary parametrów obwodów prądu jednofazowego 311[08].O1.04

Obliczanie i pomiary parametrów obwodów prądu jednofazowego 311[08].O1.04 MINISTERSTWO EDKACJI i NAKI Teresa Birecka Obliczanie i pomiary parametrów obwodów prądu jednofazowego 311[08].O1.04 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy

Bardziej szczegółowo

Przydatne wzory trygonometryczne: cos2. sin 2. cos. sin

Przydatne wzory trygonometryczne: cos2. sin 2. cos. sin Przydatne wzory trygonometryczne: ( ( ( ( 5. Moce dla przebiegów usoidalnych i(t u(t ys. 7. Dwónik liniowy u(t (t i(t (t odzae mocy: moc chwilowa: p(t u(t i(t ϕ (t ϕ gdzie: ϕ Dwie składowe: - stała: ϕ

Bardziej szczegółowo

Przetworniki AC i CA

Przetworniki AC i CA KATEDRA INFORMATYKI Wydział EAIiE AGH Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Ćwiczenie 4 Przetworniki AC i CA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania wybranych rodzajów przetworników

Bardziej szczegółowo

Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Faradaya

Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Faradaya Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Faradaya Wprowadzenie Zjawisko indukcji elektromagnetycznej było przełomowym wydarzeniem w dziedzinie nauki o elektryczności i magnetyźmie na początku XIX w. Po odkryciach

Bardziej szczegółowo

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW.

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW. CZWÓRNK jest to obwód elektryczny o dowolnej wewnętrznej strukturze połączeń elementów, mający wyprowadzone na zewnątrz cztery zaciski uporządkowane w dwie pary, zwane bramami : wejściową i wyjściową,

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji Generatory napięcia sinusoidalnego Drgania sinusoidalne można uzyskać Poprzez utworzenie wzmacniacza, który dla jednej częstotliwości miałby wzmocnienie równe nieskończoności. Poprzez odtłumienie rzeczywistego

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R M-2

Ć W I C Z E N I E N R M-2 INSYU FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I ECHNOLOGII MAERIAŁÓW POLIECHNIKA CZĘSOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI Ć W I C Z E N I E N R M- ZALEŻNOŚĆ OKRESU DRGAŃ WAHADŁA OD AMPLIUDY Ćwiczenie M-: Zależność

Bardziej szczegółowo

Układy pasywne RLC. 1. Czas trwania: 6h

Układy pasywne RLC. 1. Czas trwania: 6h kłady pasywne LC. Czas trwania: 6h 2. Cele ćwiczenia Badanie własności prostych pasywnych układów LC. Badanie szeregowego obwodu rezonansowego LC. 3. Wymagana znajomość pojęć działania na liczbach zespolonych,

Bardziej szczegółowo

E L E K T R O M A G N E T Y Z M. Niektóre powody dla których warto poznać ten dział:

E L E K T R O M A G N E T Y Z M. Niektóre powody dla których warto poznać ten dział: E L E K T R O M A G N E T Y Z M Niektóre powody dla których warto poznać ten dział: zawiera wiele efektownych i łatwych do wykonania i zrozmienia doświadczeń, zawiera kilka bardzo poczających wyprowadzeń

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno-Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU NAZWA PRZEDMIOTU WG PLANU

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A

P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A WYDZIAŁ BUDOWNICTWA, MECHANIKI I PETROCHEMII INSTYTUT INŻYNIERII MECHANICZNEJ LABORATORIUM NAPĘDÓW I STEROWANIA HYDRAULICZNEGO I PNEUMATYCZNEGO Instrkcja do

Bardziej szczegółowo

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego:

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego: Sprawozdanie z laboratorium elektroniki w Zakładzie Systemów i Sieci Komputerowych Temat ćwiczenia: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Sprawozdanie Rok: Grupa: Zespół:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 5. Badanie przekaźnikowych układów sterowania

ĆWICZENIE 5. Badanie przekaźnikowych układów sterowania ĆWICZENIE 5 Badanie zekaźnikowych układów steowania 5. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie zekaźnikowych układów steowania obiektem całkującoinecyjnym. Ćwiczenie dotyczy zekaźników dwu- i tójołożeniowych

Bardziej szczegółowo

5. PRĄDY ZWARCIOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA I ICH WYŁĄCZANIE

5. PRĄDY ZWARCIOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA I ICH WYŁĄCZANIE 5. PRĄDY ZWARCIOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA I ICH WYŁĄCZANIE 5.1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z przebiegami prądów zwarciowych w instalacjach elektrycznych niskiego

Bardziej szczegółowo

POMIARY BEZPOŚREDNIE I POŚREDNIE PODSTAWOWYCH WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH

POMIARY BEZPOŚREDNIE I POŚREDNIE PODSTAWOWYCH WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH ĆWICZENIE 1 POMIY BEZPOŚEDNIE I POŚEDNIE PODSTWOWYCH WIELKOŚCI ELEKTYCZNYCH 1.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest nauczenie posługiwania multimetrem cyfrowym i przyrządami analogowymi przy pomiarach

Bardziej szczegółowo

U=U 0 sin t. Wykresy zależności I(t) i U(t) dla prądu przemiennego, płynącego w obwodzie zawierającym tylko opór R.

U=U 0 sin t. Wykresy zależności I(t) i U(t) dla prądu przemiennego, płynącego w obwodzie zawierającym tylko opór R. O B W O D Y P R Ą D U P R Z E M I E N N E G O Wykresy zależności I(t) i U(t) dla prądu przemiennego, płynącego w obwodzie zawierającym tylko opór R. I=I 0 sin t U=U 0 sin t Zwojnica w obwodzie prądu przemiennego.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLAGU

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLAGU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLAGU INSTRUKCJA LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI Dla studentów II roku kierunku MECHANIKI I BUDOWY MASZYN Spis treści. POMIAR PRĄDÓW I NAPIĘĆ W OBWODZIE PRĄDU STAŁEGO....

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH BAANE O PÓŁPZEWONKOWYCH nstytut izyki Akademia Pomorska w Słupsku Cel i ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest: - zapoznanie się z przebiegiem charakterystyk prądowo-napięciowych diod różnych typów, - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Podstawy elektrotechniki i elektroniki. Semestr III. Ćwiczenia

Materiały dydaktyczne. Podstawy elektrotechniki i elektroniki. Semestr III. Ćwiczenia Materiały dydaktyczne Podstawy elektrotechniki i elektroniki Semestr III Ćwiczenia 1 Temat 1 (6 godzin): Obwody prądu stałego Zagadnienie: 1. Obwody pasywne prądu stałego. (3h) Obwodem pasywnym nazywa

Bardziej szczegółowo

THE ANALYSIS OF THE INFLUENCE OF INFORMATION TECHNOLOGY MANAGEMENT INTRODUCTION ON THE STORING PROCESS IN ZWS SILESIA COMPANY

THE ANALYSIS OF THE INFLUENCE OF INFORMATION TECHNOLOGY MANAGEMENT INTRODUCTION ON THE STORING PROCESS IN ZWS SILESIA COMPANY ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2011 Seria: TRANSPORT z. 71 Nr kol. 1836 Andrzej URBAS, Piotr CZECH, Jacek BARCIK ANALIZA WPŁYWU WPROWADZENIA ZARZĄDZANIA INFORMATYCZNEGO MAGAZYNEM NA PROCES MAGAZYNOWANIA

Bardziej szczegółowo

Warunki i tryb rekrutacji na studia w roku akademickim 2014/2015 w Akademii Morskiej w Szczecinie

Warunki i tryb rekrutacji na studia w roku akademickim 2014/2015 w Akademii Morskiej w Szczecinie 1. Zasady ogólne Załącznik do uchwały nr 09/013 Senatu Akadeii Morskiej w Szczecinie z dnia 9.05.013 r. Warunki i tryb rekrutacji na studia w roku akadeicki 014/015 w Akadeii Morskiej w Szczecinie 1.1.

Bardziej szczegółowo

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA W YDZIAŁ ELEKTRONIKI zima L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH Grupa:... Data wykonania ćwiczenia: Ćwiczenie prowadził: Imię:......... Data oddania sprawozdania: Podpis: Nazwisko:......

Bardziej szczegółowo

Dielektryki Opis w domenie częstotliwości

Dielektryki Opis w domenie częstotliwości Dielektryki Opis w domenie częstotliwości Ryszard J. Barczyński, 2013 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Opis w domenie częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Pomiar wilgotności względnej powietrza

Pomiar wilgotności względnej powietrza Katedra Silników Salinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Pomiar wilgotności względnej owietrza - 1 - Wstę teoretyczny Skład gazu wilgotnego. Gazem wilgotnym nazywamy mieszaninę gazów, z których

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ KALKULACYJNY MICROSOFT EXCEL

ARKUSZ KALKULACYJNY MICROSOFT EXCEL Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni z przedmiotu Podstawy Informatyki Kod przedmiotu: TS1C 100 003 Ćwiczenie pt. ARKUSZ KALKULACYJNY MICROSOFT EXCEL

Bardziej szczegółowo

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera 23 kwietnia 2001 Ryszard Kostecki Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera Streszczenie Celem tej pracy jest zapoznanie się z tematyką i zbadanie diód krzemowej, germanowej, oraz

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniki

Laboratorium Elektroniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki Badanie wzmacniaczy tranzystorowych i operacyjnych 1. Wstęp teoretyczny Wzmacniacze są bardzo często i szeroko stosowanym układem elektronicznym.

Bardziej szczegółowo

LVII OLIMPIADA FIZYCZNA (2007/2008). Stopień I, zadanie doświadczalne D3

LVII OLIMPIADA FIZYCZNA (2007/2008). Stopień I, zadanie doświadczalne D3 LVII OLIMPIADA FIZYCZNA (2007/2008). Stopień I, zadanie doświadczalne D3 Źródło: Autor: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Andrzej Wysołek plik; Koitet Główny Olipiady Fizycznej. Andrzej Wysołek Koitet

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie H-1 OKREŚLENIE CHARAKTERYSTYK DŁAWIKÓW HYDRAULICZNYCH

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie H-1 OKREŚLENIE CHARAKTERYSTYK DŁAWIKÓW HYDRAULICZNYCH POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie H-1 Temat: OKREŚLENIE CHARAKTERYSTYK DŁAWIKÓW HYDRAULICZNYCH Konsutacja i oracowanie: dr ab. inż. Donat Lewandowski, rof. PŁ

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut.

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Gromadzenie danych Przybliżony czas ćwiczenia Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Wstęp NI-DAQmx to interfejs służący do komunikacji z urządzeniami wspomagającymi gromadzenie danych. Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Pomiar bezpośredni przyrządem wskazówkowym elektromechanicznym

Pomiar bezpośredni przyrządem wskazówkowym elektromechanicznym . Rodzaj poiaru.. Poiar bezpośredni (prost) W przpadku poiaru pojednczej wielkości przrząde wskalowan w jej jednostkach wartość niedokładności ± określa graniczn błąd przrządu analogowego lub cfrowego

Bardziej szczegółowo

Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2 str. 1/7 ĆWICZENIE 2

Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2 str. 1/7 ĆWICZENIE 2 Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2 str. 1/7 ĆWICZENIE 2 WYBRANE ELEKTRYCZNE CZUJNIKI-PRZETWORNIKI PRZESUNIĘĆ LINIOWYCH I KĄTOWYCH 1.CEL ĆWICZENIA: zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Stanowisko pomiarowe do wyznaczania ró nicowego pr¹du wy³¹czania wy³¹czników ró nicowo-pr¹dowych typu AC

Stanowisko pomiarowe do wyznaczania ró nicowego pr¹du wy³¹czania wy³¹czników ró nicowo-pr¹dowych typu AC ZESZYTY NAUKOWE WYŻSZEJ SZKOŁY ZARZĄDZANIA OCHRONĄ PRACY W KATOWICACH Nr 1(4)/2008, s. 91-95 ISSN-1895-3794 Andrzej Kidawa Wy sza Szko³a Zarz¹dzania Ochron¹ Pracy w Katowicach Jagoda G³az Wy sza Szko³a

Bardziej szczegółowo

KOMPENSACJA MOCY BIERNEJ W SIECIACH OŚWIETLENIOWYCH

KOMPENSACJA MOCY BIERNEJ W SIECIACH OŚWIETLENIOWYCH Przedmiot: SIECI I INSTALACJE OŚWIETLENIOWE KOMPENSACJA MOCY BIERNEJ W SIECIACH OŚWIETLENIOWYCH Wprowadzenie Kompensacja mocy biernej w sieciach oświetleniowych dotyczy różnego rodzaju lamp wyładowczych,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 11. Podstawy akwizycji i cyfrowego przetwarzania sygnałów. Program ćwiczenia:

Ćwiczenie 11. Podstawy akwizycji i cyfrowego przetwarzania sygnałów. Program ćwiczenia: Ćwiczenie 11 Podstawy akwizycji i cyfrowego przetwarzania sygnałów Program ćwiczenia: 1. Budowa prostego komputerowego systemu akwizycji danych. 2. Obserwacja widm typowych sygnałów. 3. Obserwacja wpływu

Bardziej szczegółowo

Prezentacja do wykładu: Układy Naędowe I rof. dr hab. Inż. Wacław Kollek Zakład Naędów i Automatyki Hydraulicznej Instytut Konstrukcji i Eksloatacji Maszyn I-6 Politechnika Wrocławska Sis treści. Wrowadzenie

Bardziej szczegółowo

POMIARY I SYMULACJA OBWODÓW SELEKTYWNYCH

POMIARY I SYMULACJA OBWODÓW SELEKTYWNYCH Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Tytuł ćwiczenia POMIARY I SYMUAJA OBWODÓW SEEKTYWNYH Numer ćwiczenia E3

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowania wielofunkcyjnej karty pomiarowej Data wykonania: 06.03.08 Data oddania: 19.03.08 Celem ćwiczenia było poznanie

Bardziej szczegółowo

WICZENIE NR II PODSTAWY PROCESÓW OBRÓBKI PLASTYCZNEJ WŁASNOCI MATERIAŁÓW KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE - ANIZOTROPIA BLACH -

WICZENIE NR II PODSTAWY PROCESÓW OBRÓBKI PLASTYCZNEJ WŁASNOCI MATERIAŁÓW KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE - ANIZOTROPIA BLACH - WICZENIE N II PODSTAWY POCESÓW OBÓBKI PLASTYCZNEJ WŁASNOCI MATEIAŁÓW KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE. Cel wiczenia - ANIZOTOPIA BLACH - Celem wiczenia jest zaoznanie ze zjawiskiem, metod oceny i rodzajami anizotroii

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II Zadanie 8. Kołowrót Numer dania Narysowanie sił działających na układ. czynność danie N N Q 8. Zapisanie równania ruchu obrotowego kołowrotu.

Bardziej szczegółowo

Technika regulacji automatycznej

Technika regulacji automatycznej Technika regulacji automatycznej Wykład 5 Wojciech Paszke Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych, Uniwersytet Zielonogórski 1 z 38 Plan wykładu Kompensator wyprzedzający Kompensator opóźniający

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Telewizji Cyfrowej

Laboratorium Telewizji Cyfrowej Laboratorium Telewizji Cyfrowej Badanie wybranych elementów sieci TV kablowej Jarosław Marek Gliwiński Robert Sadowski Przemysław Szczerbicki Paweł Urbanek 14 maja 2009 1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny

Tranzystor bipolarny Tranzystor bipolarny 1. zas trwania: 6h 2. ele ćwiczenia adanie własności podstawowych układów wykorzystujących tranzystor bipolarny. 3. Wymagana znajomość pojęć zasada działania tranzystora bipolarnego,

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 2 Wprowadzenie część 2 Treść wykładu modulacje cyfrowe kodowanie głosu i video sieci - wiadomości ogólne podstawowe techniki komutacyjne 1 Schemat blokowy Źródło informacji

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY W BYDGOSZCZY WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROWANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆWICZENIE: E19 BADANIE PRĄDNICY

Bardziej szczegółowo

4. OBWODY LINIOWE PRĄDU STAŁEGO 4.1. ŹRÓDŁA RZECZYWISTE

4. OBWODY LINIOWE PRĄDU STAŁEGO 4.1. ŹRÓDŁA RZECZYWISTE OODY I SYGNŁY 1 4. OODY LINIOE PRĄDU STŁEGO 4.1. ŹRÓDŁ RZECZYISTE Z zależności (2.19) oraz (2.20) wynika teoretyczna możliwość oddawania przez źródła idealne do obwodu dowolnie dej mocy chwilowej. by uniknąć

Bardziej szczegółowo

42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe

42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe 42. Prąd stały. Prawa, twierdzenia, metody obliczeniowe Celem ćwiczenia jest doświadczalne sprawdzenie praw obowiązujących w obwodach prądu stałego,

Bardziej szczegółowo

Temat: SELSYNY I TRANSFORMATORY POŁOŻENIA KĄTOWEGO

Temat: SELSYNY I TRANSFORMATORY POŁOŻENIA KĄTOWEGO Teat: SLSYNY I TRANSFORMATORY POŁOŻNIA KĄTOWGO Zagadnienia: przeznaczenie i budowa selsynów, selsynowe łącze wskaźnikowe, transforatorowe i różnicowe, praca transforatora położenia kątowego (tpk) jako

Bardziej szczegółowo

Obwody elektryczne Jacek.Szczytko@fuw.edu.pl

Obwody elektryczne Jacek.Szczytko@fuw.edu.pl Obwody elektryczne Jacek.Szczytko@fuw.edu.pl 1. Podstawowe pojęcia ładunek elektryczny - wyrażamy w kulombach [C] (analogia hydrodynamiczna: masa wody) Źródło: np. Wikipedia! natężenie prądu I wyrażamy

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i metrologii

Podstawy elektroniki i metrologii Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Metrologii i Optoelektroniki Podstawy elektroniki i metrologii Studia I stopnia kier. Informatyka semestr 2 Ilustracje do

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ KALKULACYJNY MICROSOFT EXCEL cz.2 Formuły i funkcje macierzowe, obliczenia na liczbach zespolonych, wykonywanie i formatowanie wykresów.

ARKUSZ KALKULACYJNY MICROSOFT EXCEL cz.2 Formuły i funkcje macierzowe, obliczenia na liczbach zespolonych, wykonywanie i formatowanie wykresów. Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni z przedmiotu Podstawy Informatyki Kod przedmiotu: ENS1C 100 003 oraz ENZ1C 100 003 Ćwiczenie pt. ARKUSZ KALKULACYJNY

Bardziej szczegółowo

Stabilizatory impulsowe

Stabilizatory impulsowe POITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Temat i plan wykładu WYDZIAŁ EEKTRYCZNY Jakub Dawidziuk Stabilizatory impulsowe 1. Wprowadzenie 2. Podstawowe parametry i układy pracy 3. Przekształtnik obniżający 4. Przekształtnik

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 6 TRANSFORMATORY JEDNOFAZOWE

Ć w i c z e n i e 6 TRANSFORMATORY JEDNOFAZOWE Ć w i c z e n i e 6 RANSFORMAORY JEDNOFAZOWE Wiadoości ogólne ransforatory są urządzeniai służącyi do przetwarzania energii prądu przeiennego o dany napięciu, na energię prądu przeiennego o inny napięciu.

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne struktury danych: listy

Dynamiczne struktury danych: listy Dynamiczne struktury danych: listy Mirosław Mortka Zaczynając rogramować w dowolnym języku rogramowania jesteśmy zmuszeni do oanowania zasad osługiwania się odstawowymi tyami danych. Na rzykład w języku

Bardziej szczegółowo

Projektowanie układów regulacji w dziedzinie częstotliwości. dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ

Projektowanie układów regulacji w dziedzinie częstotliwości. dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Projektowanie układów regulacji w dziedzinie częstotliwości dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Wprowadzenie Metody projektowania w dziedzinie częstotliwości mają wiele zalet: stabilność i wymagania

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Tabliczka znamionowa zawiera: Moc znamionową P N, Napięcie znamionowe uzwojenia stojana U 1N, oraz układ

Wykład 2. Tabliczka znamionowa zawiera: Moc znamionową P N, Napięcie znamionowe uzwojenia stojana U 1N, oraz układ Serwonapędy w automatyce i robotyce Wykład 2 Piotr Sauer Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów Silnik indukcyjny 3-fazowy tabliczka znam. Tabliczka znamionowa zawiera: Moc znamionową P, apięcie znamionowe

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R C-6

Ć W I C Z E N I E N R C-6 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII MATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI I CIEPŁA Ć W I C Z E N I E N R C-6 WYZNACZANIE SPRAWNOŚCI CIEPLNEJ GRZEJNIKA ELEKTRYCZNEGO

Bardziej szczegółowo