Polski Związek Zapaśniczy. Historia polskich zapasów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Polski Związek Zapaśniczy. Historia polskich zapasów 1922-2012"

Transkrypt

1 Polski Związek Zapaśniczy Historia polskich zapasów Warszawa

2 Komitet Redakcyjny: Jerzy Chełmecki Andrzej Głaz Jerzy Lipski Autorzy: Andrzej Głaz, Jerzy Lipski, Jan Żurawski, Jerzy Chełmecki, Janusz Tracewski Projekt okładki: Zbigniew Sikora Zdjęcia: archiwum Polskiego Związku Zapaśniczego, Leszek Fidusiewicz, Jan Rozmarynowski, Janusz Szewiński Copyright: Polski Związek Zapaśniczy Wydawnictwo dofinansowano ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej Ministerstwa Sportu i Turystyki Wydanie I ISBN: Skład, łamanie, druk: estrella Sp. z o.o., Warszawa, ul. Szaflarska 9 2

3 WSTĘP Polski Związek Zapaśniczy powstał 90 lat temu, w okresie formowania się niepodległego państwa. Zaczęło się od tworzenia podstaw zbiorowego życia sportowego zakładanego na gruncie tradycyjnych wartości podtrzymywanych przez pokolenia. Powstawały kluby, które oprócz szkolenia sportowego rozwijały życie towarzyskie i samorządność lokalną. Umacniała się w swych posadach rzeczpospolita sportowa. Zapasy to najstarsza dyscyplina sportowa jako forma walki. Znane były na całym świecie. Wchodziły w skład lokalnych uroczystości, w których podziwiano siłę, zręczność i dzielność zawodników cechy potrzebne w pracy i zabawie, na wojnie i podczas pokoju. Z biegiem lat weszły do turniejów dworskich nawiązujących do wydarzeń mitologicznych. Widzom zdawało się, że biorą udział w teatrze dziejów. Polskie Towarzystwo Atletyczne powstało 5 marca 1922 roku pod patronatem legendarnego atlety, mistrza świata Władysława Pytlasińskiego. Skupiło na sobie uwagę dawnych zawodników i działaczy, którzy wprowadzali nowatorskie metody i formy do szkolenia sportowego, zapewniające sukcesy na arenie międzynarodowej. Sport zapaśniczy miał swój debiut na Igrzyskach Olimpijskich w Atenach w 1896 roku. Od tamtego czasu bez przerwy znajduje się stale w programie nowożytnych igrzysk olimpijskich. Nasz start przypadł na lata późniejsze. Polacy pod własnym sztandarem wystąpili na Igrzyskach VIII Olimpiady w Paryżu w 1924 roku. Władysław Okulicz-Kozaryn zajął siódme miejsce, a Leon Rękawek trzynaste. Obu przygotowywał do turnieju olimpijskiego Władysław Pytlasiński. W latach nasi zawodnicy zdobyli 551 medali na igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach świata i Europy. W tej liczbie znajdują się 83 medale złote, 200 medali srebrnych i 268 brązowych. Szczególnym blaskiem wyróżniają się 24 medale olimpijskie. Mistrzowie olimpijscy: Kazimierz Lipień, Andrzej Wroński, Włodzimierz Zawadzki i Ryszard Wolny zajmują chlubne miejsce w historii Polskiego Związku Zapaśniczego. Książka, którą mam zaszczyt rekomendować czytelnikom, a zwłaszcza miłośnikom zapasów w Polsce, jest dziełem bogato ilustrowanym. Ukazuje sylwetki wybitnych zawodników, trenerów i działaczy wpływających na dawny i współczesny obraz sportu zapaśniczego w Polsce. Życzę miłej lektury. Prezes Polskiego Związku Zapaśniczego Krzysztof Kłosek 3

4 ZAPASY SPORT PROMUJĄCY NAJLEPSZE WARTOŚCI WYCHOWAWCZE * Zapasy należą do najstarszych form sportowej rywalizacji. Trudno określić czas narodzin zapasów. Siłowanie się pomiędzy dwoma osobnikami trwa prawdopodobnie od początku istnienia gatunku ludzkiego. Dla ludzi pierwotnych zapasy były walką o przetrwanie, żywność, o pozycję w grupie. Zagrożenie towarzyszyło ludziom na co dzień i wymagało ciągłego zmagania się z naturą i przeciwnikami. Naturalnymi zwycięzcami zostawali osobnicy silniejsi, zręczniejsi, wytrzymalsi na trudy walki i używając współczesnej terminologii sprawniejsi technicznie, tzn. umiejący przeciwnika popchnąć, szarpnąć, unieść, przerzucić, powalić z nóg, innymi słowy zwyciężyć. Zapasy w swej pierwotnej wersji były więc walką o przetrwanie i dlatego inspirowały do ciągłego Prezydent Aleksander Kwaśniewski z medalistami olimpijskimi w zapasach Sydney 2000 doskonalenia się. Poszukiwano takich metod prowadzenia walki, które gwarantowałyby zwycięstwo w każdych okolicznościach, zarówno gdy przeciwnik jest wysoki, jak i niski, szczupły lub krępy, gdy walka rozgrywa się na klepisku, trawie, piasku czy też później na macie sportowej. Najstarszym świadectwem upamiętniającym walki wręcz są malowidła naskalne przedstawiające sceny z polowań i zmagań wojowników. * Autor Janusz Tracewski jest trenerem zapasów oraz wieloletnim działaczem sportowym 4

5 Wraz z postępem cywilizacji i kształtowaniem się wysoko rozwiniętych kultur starożytnych walka wręcz została usystematyzowana i przyjmując nazwę Zapasy stała się jedną z dyscyplin sportowych, a wprowadzenie obowiązujących przepisów pozwoliło wytworzyć formułę wzajemnego poszanowania przeciwników i respektowania przyjętych reguł. Pierwsze ślady sportowego uprawiania zapasów pochodzą sprzed ok lat. Świadczą o tym znalezione w Bagdadzie kamienne płyty ukazujące walczących zapaśników. W Egipcie już w latach p.n.e. znano 70 chwytów zapaśniczych, rozróżniano też walki w stójce i parterze. W Grecji zapasy uprawiane były jako dyscyplina sportowa, były to też regularne ćwiczenia wojskowe. W walkach zapaśniczych dostrzegano bowiem walory kształtujące zarówno ciało jak i psychikę. Od 708 r. p.n.e. zapasy były włączone do programu starożytnych igrzysk olimpijskich. Były wtedy ostatnią konkurencją pięcioboju (pentatlonu). W zapasach greckich bardzo dużą uwagę zwracano na estetykę walki i sylwetki zawodników. Damian Janikowski z ministrem sportu i turystyki Adamem Gierszem, rok 2011 po zdobyciu srebrnego medalu na mistrzostwach świata Grecy upamiętnili imiona swych najzdolniejszych zapaśników, zarówno postaci mitologicznych, jak Herkulesa czy Tezeusza, jak i sławnych sportowców np. Milona z Krotony. Legendy o ich sile i wspaniałych sukcesach przetrwały do dzisiaj. W Rzymie walki zapaśnicze rozgrywane były na arenach i było to krwawe widowisko zaspokajające najniższe gusta żądnej wrażeń publiczności. Główną areną gladiatorów (zapaśników) był Circus Maximus w Rzymie, gdzie niewolnicy gladiatorzy walczyli na śmierć i życie zarówno między sobą, jak i z dzikimi zwierzętami. Publiczność często domagała się śmierci zawodników przegranych. Rzymskie widowiska w niczym nie przypominały klasycznych 5

6 Medaliści olimpijscy z Pekinu: kulomiot Tomasz Majewski, Agnieszka Wieszczek i Maja Włoszczowska 2008 r. greckich zapasów, jednak cieszyły się popularnością na masową skalę, a najbardziej waleczni gladiatorzy uzyskiwali często status gwiazdy porównywalny do dzisiejszych gwiazd filmowych czy piosenkarzy. Inne kraje miały swoje własne tradycje i formy walki. I tak np. w Persji zwycięzcy dostawali prawo do ręki królewskiej córki, Aztekowie zdobywali tak jeńców, Turcy zwyciężając w ogólnokrajowym turnieju stawali się bejami wybitnymi arystokratami. Wiek XIX to rozkwit zapasów zawodowych w Europie, Ameryce i Azji. Walki odbywały się głównie na arenach cyrkowych, przy ogromnym zainteresowaniu elit politycznych, kulturalnych i szerokiej publiczności. Przez areny te przewijały się nazwiska wspaniałych atletów, którzy swoimi umiejętnościami, siłą fizyczną, budową ciała oraz charyzmą przyciągali miłośników zapasów i byli niedoścignionym wzorcem dla młodzieży. Takie wielkie nazwiska jak: Turek Kora-bej, Achmed, Niemiec Koch, Rosjanin Iwan Poddubny, Polak Stanisław Zbyszko Cyganiewicz, Władysław Zbyszko Cyganiewicz, Władysław Pytlasiński, Teodor Sztekker, Aleksander Garkowienko, Karol Nowina-Szczerbinski Hrabia, Władysław Maksymiak, Stanisław Zakrzewski, Franciszek Bieńkowski, Piotr Jankowski rozpalały zbiorową wyobraźnię i jak magnes przyciągały na areny rzeszę widzów. Ogromne zainteresowanie i popularność zapasów wśród młodzieży zainspirowało nauczyciela wychowania fizycznego Walentego Pieńkowskiego do założenia w roku 1890 Zakładu Gimnastyki i Atletyki w Warszawie. Program zajęć Zakładu obejmował ćwiczenia siłowe z ciężarami i przede wszystkim zapasy. Rok 1890 uważa się za ważną datę w rozwoju zapaśnictwa w Polsce. 6

7 Medalistki IO Pekin. Od lewej: Aneta Konieczna, Beata Mikołajczyk i Agnieszka Wieszczek Uczniowie Pieńkowskiego, a zwłaszcza znany w Europie ze swoich sukcesów sportowych Władysław Pytlasiński, odegrali kluczową rolę w rozwoju amatorskiego zapaśnictwa, zakładając na terenie Królestwa Polskiego i Galicji wiele ośrodków gdzie polska młodzież trenowała i doskonaliła się w walce zapaśniczej. Odzyskanie niepodległości w roku 1918 zapoczątkowało proces powstawania na obszarze całej Polski nowych ośrodków, klubów i sekcji zapaśniczych. Głównym skupiskiem ośrodków sportu zapaśniczego stawały się wielkie aglomeracje i tereny przemysłowe, bowiem sport ten zdominowany był przez młodzież robotniczą i rzemieślniczą, dla której udział w rywalizacji sportowej stawał się formą wyróżnienia społecznego, rekreacji i odnowy biologicznej, a sukcesy na matach zapaśniczych przynosiły prestiż, awans i nobilitację społeczną. Sława polskich zawodowych zapaśników i popularność widowisk cyrkowych z ich udziałem miała ogromny wpływ na rozwój amatorskiego zapaśnictwa opartego o wartości ruchu olimpijskiego. Dotyczyło to zarówno doskonalenia techniki walki jak i metodyki nauczania walki zapaśniczej, wypracowanej przez profesjonalistów, jak również identyfikacji z piękną tradycją polskiego zapaśnictwa. Ich światowa sława, owiana legendą na matach zapaśniczych, stawała się świetną promocją dla młodzieży widzącej w tym sporcie szanse własnego rozwoju. Wielu wybitnych polskich atletów po ukończeniu kariery w sporcie zawodowym angażowało się w działalność organizacyjną i trenerską dla sportu amatorskiego. Doczekali się wybitnych wychowanków, liderów zapasów amatorskich, którzy w okresie międzywojennym sami stawali się dla młodzieży wzorem do naśladowania. Należeli do nich tacy wybitni zawodnicy, wielokrotni mistrzowie Polski jak: Henryk Ganzera, 7

8 Antoni Rokita, Ryszard Dworok, Marian Świętosławski, Henryk Ślęzak, Ryszard Błażyca, Feliks Rejniak, Czesław Kiela, Andrzej Zambrzuski, Zbigniew Szajewski, Piotr Szczeblewski, Jan Gałuszka, Karol Jakubowski, Bronisław Falkiewicz, Marian Cieniewski, Jerzy Puciata, Tomasz Gwóźdź, Stefan Osiński. Okres II wojny światowej to trudne i często tragiczne lata dla polskich zapasów, jednak już w pierwszej połowie 1945 r. na terenie Warszawy przystąpiono do reaktywowania działalności klubowej. W parku im. Ignacego Paderewskiego w Warszawie zaczęto organizować walki pokazowe, w których brali udział wybitni przedwojenni zawodnicy tacy jak: Wacław. Ziółkowski, Wacław. Koszewski, Edward Sawka, Władysław Elsner, A. Kroton, B. Maciejewski, W. Syrenki, C. Arciszewski, R. Romanowski, A. Wiciak. Wówczas pokazy walk zapaśniczych w miejscach publicznych przyciągał tłumy widzów, przede wszystkim młodzież, która w trakcie pokazu otrzymywała zaproszenie na treningi do nowo powstających klubów sportowych. W wyniku pracy działaczy i nielicznych jeszcze wówczas trenerów, w pierwszych latach po II wojnie światowej, w trudnych warunkach finansowych i treningowych, wyselekcjonowano dużą grupę wybitnie uzdolnionych zawodników, którzy swoimi występami sportowymi oraz prezentowaną techniką walki zbudowali podwaliny pod przyszłe sukcesy międzynarodowe polskiej reprezentacji. Do tych szczególnie wyróżniających się zawodników należeli między innymi: Z. Sznajder, E. Gondzik, R. Toboła, E. Drąg, J. Majewicz, M. Łesyszak, W. Sadowski, M. Żywczyk, W. Mąka, M. Dąbrowski, E. Skowronek, L. Sosnowski, J. Malik, W. Smoliński, J. Kuczyński, S. Hajduk, J. Żurawski, E. Żuławnik, B. Dubicki, K. Macioch, J. Adamaszek, T. Popiołek, Cz. Korzeń, H. Krzyżanowski, Z. Żedzicki, J. Pająk, M. Roszkiewicz, T. Bednarek, S. Makowiecki, Prezes PZZ Krzysztof Grabczuk i Piotr Nurowski prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego, 2008 r. 8

9 W. Bocheński, T. Godyń. Dla młodzieży uprawiającej zapasy stawali się oni idolami, wzorem do naśladowania zarówno na macie jak i życiu prywatnym. Sztafeta kolejnych pokoleń zapaśników przyniosła w latach sześćdziesiątych tak długo oczekiwane sukcesy na arenie międzynarodowej. O kolejnym pokoleniu wybitnych zawodników możemy mówić po pierwszych sukcesach na Mistrzostwach Świata w Tampere (Finlandia) w 1965 r. oraz Bukareszcie w 1967 r. Polscy zawodnicy po 1965 r. prezentowali już wysoki poziom międzynarodowy i zaczęli zdobywać medale na Igrzyskach Olimpijskich, Mistrzostwach Świata i Europy. Oczekiwania środowiska zapaśniczego zostały zaspokojone. Ilość zdobywanych medali narastała lawinowo. Zapasy stawały się wiodącą dyscypliną sportową w Polsce, a popularność wśród młodzieży była proporcjonalna do zdobywanych medali. Magnesem przyciągającym młodzież na sale treningowe stały się nazwiska wybitnych zawodników, tryumfatorów imprez mistrzowskich najwyższej rangi. Oto one. W stylu klasycznym: Kazimierz Lipień, Andrzej Wroński, Ryszard Wolny, Włodzimierz Zawadzki, Józef Lipień, Andrzej Supron, Jan Dołgowicz, Roman Bierła, Andrzej Głąb, Piotr Stępień, Józef Tracz, Jacek Fafiński, Czesław Kwieciński, Andrzej Skrzydlewski, Piotr Michalik, Ryszard Świerad, Roman Wrocławski, Bogdan Daras, Dariusz Jabłoński, Bolesław Mackiewicz, Jan Michalik, Bogusław Kliozik, Roman Kierpacz, Artur Michalkiewicz, Damian Janikowski. W stylu wolnym: Władysław Stecyk, Tadeusz Trojanowski, Aleksander Cichoń, Adam Sandurski, Paweł Kurczewski, Marian Skubacz, Marek Garmulewicz. W końcu XX w. w sporcie zapaśniczym dokonała się rewolucja, na matach pojawiły się kobiety. Polskie zawodniczki szybko Andrzej Wroński podczas Pikniku Olimpijskiego, 2011 r. 9

10 opanowały tajniki walki zapaśniczej i dynamicznie wspinają się po szczeblach kariery sportowej, odnosząc w ostatnich latach ogromne międzynarodowe sukcesy. W zapasach kobiet wyróżniają się: Agnieszka Wieszczek-Kosbus, Joanna Piasecka, Ewelina Pruszko, Edyta Witkowska, Agata Pietrzyk, Małgorzata Bassa, Anna Udycz, Monika Kowalska, Marta Wojtanowska, Monika Michalik. Ta plejada wspaniałych sportowców, którzy stworzyli piękne karty historii naszej dyscypliny sportowej, jest wizytówką i chlubą w kraju i na arenie międzynarodowej. Sukcesy sportowe pośrednio przetarły drogę naszym działaczom i sędziom do aktywnego uczestniczenia w wielu gremiach na wysokich stanowiskach w międzynarodowej federacji zapaśniczej. Zdobyliśmy zaufanie Konkursy podczas Pikniku Olimpijskiego Publiczność chętnie oglądała pokaz techniki na Pikniku Olimpijskim, 2011 r. oraz przyzwolenie międzynarodowej federacji zapaśniczej na organizację mistrzostw świata i Europy w różnych konkurencjach oraz kategoriach wiekowych. Polskie zapasy stały się jedną z wyróżniających się dyscyplin sportu, mającą w swoim dorobku medale Igrzysk Olimpijskich, Mistrzostw Świata i Europy. Znaczenie sportu w kształtowaniu tożsamości narodowej obserwowaliśmy w Polsce, zwłaszcza w okresie jego burzliwego rozwoju w XIX i początkach XX w. Był jedną z form dążenia narodowościowego oraz walką o tożsamość i niepodległość. Zapasy odegrały tu szczególną rolę. Zwycięstwa polskich atletów na arenach europejskich, i światowych, ich nieustępliwość w walce z najsłynniejszymi atletami, sława wyjątkowych siłaczy stawała się ważnym elementem identyfikacji narodowej dla młodzieży wywodzącej się ze środowisk robotniczych zapełniających sale zapaśnicze. 10

11 Naturalną konsekwencją takich postaw była powszechna, aktywna obecność młodych atletów na pierwszej linii frontu wojskowych działań niepodległościowych w okresie I i II wojny światowej, jak również w powstaniach śląskim i wielkopolskim. To czas patriotycznych postaw przypadający w okresie ogromnych wyrzeczeń, bohaterskich czynów, ale też bolesnych ofiar. Walka o polskość, tożsamość narodową, szczególnie widoczna była w okresie międzywojennym w klubach i sekcjach atletycznych w zachodniej Polsce, na Śląsku, w Wielkopolsce i na Pomorzu. Zrodziło się silne przywiązanie do barw narodowych i klubowych, które w zapasach przetrwało i funkcjonuje do dnia dzisiejszego.. Zapasy ćwiczone od wczesnego dzieciństwa dają szansę harmonijnego rozwoju biologicznego, oraz możliwość poznania własnych fizycznych i psychicznych możliwości. Ćwicząc systematycznie zapasy w drużynie stwarzamy możliwość poznania kodeksu zasad postępowania oraz poszanowania ogólnie przyjętych reguł etycznych obowiązujących w środowisku oraz naszej dyscyplinie. Zapasy poprzez łatwą dostępność dla wszystkich, prostotę w uprawianiu, niewielkie koszta wspaniale promują aktywność fizyczną. Z punktu widzenia promocji zapasów wśród młodzieży, jesteśmy w stanie zaoferować jej wiele interesujących propozycji. Może to być uczestnictwo w pokazach, festynach, łagodnej formie konfrontacji, ulubionego u dzieci siłowania się, zabaw z mocowaniem, uproszczonej walki sportowej, zabawy z elementami poznania zasad samoobrony oraz zawodach sportowych. W szkołach poprzez łatwą dostępność dla każdego ucznia zapasy mogą stanowić istotny środek wychowania poprzez sport, wykorzystywany Olimpijczycy podczas Pikniku Olimpijskiego Konkursy siłowe podczas Pikniku Olimpijskiego, 2012 r. 11

12 na lekcji wychowania fizycznego czy też na sportowych zajęciach pozalekcyjnych. * * * Panujący obecnie wzrost poziomu zachowań agresywnych, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, przynosi zainteresowanie zapasami. Przejawia się to coraz większą liczbą uczniowskich klubów sportowych powstających w szkołach oraz nowych grup prowadzących zajęcia z walki zapaśniczej. Zapasy mogą się więc stać formą ukierunkowania agresji w systematyczny trening oparty na określonych regułach i zasadach. Współczesne reguły i normy etyczne obowiązujące w zapasach wywodzą się jeszcze z etosu rycerskiego. Uwidacznia się to w gestach powitalnych i pożegnalnych po walce oraz w rozbudowanym systemie ocen etycznych w postaci kar i upomnień do dyskwalifikacji włącznie za czyny niezgodne z przepisami walki. Wszystko to ma wykształcić u zawodnika potrzebę respektowania reguł walki szlachetnej i uszanowania przeciwnika. Zawodnik akceptujący zasady sportowej walki zapaśniczej, także w konfrontacji poza sportowej (w sytuacji obrony koniecznej) będzie stosował bezpieczną dla życia i zdrowia przeciwnika formułę walki. W szkoleniu kadr trenerskich i instruktorskich podkreśla się obowiązek wychowania zawodników w takim kierunku który to powinien koncentrować się wokół kształtowania takich cech osobowości jak waleczność, odwaga, opanowanie ale i respektowanie takich wartości jak męstwo, duma, wierność, lojalność i honor. W niniejszym kalendarium, które dedykujemy zawodnikom, działaczom ale i szerokiemu gronu młodych czytelników, prezentowane są sylwetki osób, które właśnie tak zostały wychowane w sekcjach i klubach zapaśniczych i zdobyte umiejętności konsekwentnie stosowały w życiu po zakończeniu kariery sportowej. Zawodnicy SKS Unia Swarzędz z trenerem Zdzisławem Sznajdrem, 2012 r. 12

13 Z DZIEJÓW POLSKIEGO SPORTU ZAPAŚNICZEGO Zapasy stanowiły od zarania cywilizacji najbardziej naturalną i pierwotną metodę bezpośredniego starcia w walce z przeciwnikiem. Trudno odnaleźć w przeszłości formę pojedynku w walce wręcz, na ogół bez uderzenia przeciwnika, sprowadzająca się do prób jego przewrócenia. Organizowali je już Sumerowie, a w starożytnym Egipcie stanowiła część dworskich uroczystości i niewątpliwie ważny element szkolenia wojskowego. Egipskie malowidła, ryciny i płaskorzeźby pochodzące z drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. pokazują uniwersalny charakter pojedynków, w którym stosowano określone zachowania w walce wręcz. W całej starożytności zapasy traktowano jako znakomity sprawdzian umiejętności wodzów i władców. W roli zapaśnika pojawili się sumeryjski, mityczny Gilgamesz i historyczny król Szulgi, czy żydowski patriarcha Jakub. Prestiż, jaki zapasy zyskały na obszarze starożytnego Bliskiego Wschodu, okazał się także trwałą cechą zapasów greckich. Greckie pal, walka, od palatô, walczę, potykam się, była najbardziej znaną i prestiżową, regularnie rozgrywaną w igrzyskach greckich samodzielną konkurencją lub jedną z dyscyplin współtworzących pięciobój, wprowadzoną do igrzysk w Olimpii w 708 r. p.n.e. W starożytnej Grecji, zarówno w okresie klasycznym jak i helleńskim umiejętność zapaśniczej walki traktowano jako test na przynależność do kultury helleńskiej, dowód człowieka wyedukowanego i światłego, a sama walka przybrała formę pojedynku opartego na jasno określonych regułach. Jednocześnie przyznawali jej Grecy niezwykły walor militarny i traktowano je jako element Złoty medal IO w Atlancie 1996 r. Odznaczeni działacze RKS Siła Mysłowice. Od lewej: Jerzy Gryt, Czesław Kwieciński, Jan Stawowski, Piotr Kostka, Witold Małdanowski 13

14 Czołowi zapaśnicy Polski. Stoją od lewej: Leszek Ciota, Aleksander Cichoń, Czesław Kwieciński, Andrzej Supron, Piotr Michalik, Roman Bierła na Pikniku Olimpijskim w Warszawie Janusz Tracewski z Kazimierzem Lipieniem edukacji wojskowej. Znaczenia zapasów w świecie greckim dowodzą mity olimpijskie, w których to bogowie i herosi wynaleźli sztukę walki i jej tajemnice przekazali ludziom. Największą rolę w tym dziele przypisuje się Hermesowi (Hermes Walczący czy Stający do Pojedynku). Jego ukochana, Palajstra, stała się boską personifikacją zapasów i dała nazwę palestrze (części gimnazjonu), miejscu, w którym tej sztuki uczono młodych Greków. Zapasy były dyscypliną sportu najczęściej wspominaną w literaturze greckiej, której przypisywano moc magiczną (trzykrotny upadek był symbolem niepowodzenia, pozycja klęcząca zapowiedzią przegranej i poniżenia, a położenie na łopatki równoczesne z całkowitą klęską). Żadna inna nie była tak często wykorzystywana jako źródło metafor i porównań. W sztuce greckiej to właśnie zapaśnicy byli przedstawiani jako piękni, bo ich ciała i twarze nie były deformowane jak w innych sportach walki. Dariusz Słabek w dziele Sport i widowiska w świecie antycznym uważa, że dla Greków zapasy nie były tylko rodzajem umiejętności, ile przede wszystkim sztuką i kwintesencją sportu. Zapasy poza wielkimi igrzyskami helleńskimi stanowiły także ważny element wychowania gimnastycznego chłopców w palestrach, szkolenia wojskowego młodzieży oraz fizycznej rekreacji mężczyzn. Ogromną wagę przywiązywano do stylu odniesionego zwycięstwa. Nie wystarczyło wygrać, należało to uczynić zgodnie z arkanami sztuki, ale i wykazać siłę, spryt i finezję. Walka nie mogła być zakończona, dopóki jeden z zawodników nie poddał się (przez podniesienie palca wskazującego lub klepanie przeciwnika po plecach) lub nie był w stanie kontynuować pojedynku. Sędziowie (hellanodikowie) wypatrywali uważnie każdego dotknięcia ziemi, plecami, barkami lub ramieniem przez jednego z walczących. Jeśli rzut lub inny chwyt spowodował jedynie przyklęknięcie 14

15 Działacze PZZ i Olimpijczyka Radom w czasie Memoriału Pytlasińskiego w Radomiu w 2011 r. Od lewej: Zbigniew Maj, Aduch Busku, Ryszard Fałek, Witold Ciemierz, Grzegorz Pieronkiewicz zawodnika, walkę kontynuowano w parterze, aż sędziowie dostrzegli u jednego z rywali dotknięcie ziemi jedną z wymienionych części ciała. Aby zwyciężyć, wystarczyło trzykrotnie doprowadzić swojego przeciwnika do takiej pozycji. W walce, która zaczynała się w pozycji stojącej, stosowano kilkadziesiąt chwytów, rzutów, bloków uników i duszeń. Za przejaw najwyższego kunsztu uważano widowiskowy rzut przez bark. Zawodnicy tej dyscypliny cieszyli się niezwykłym prestiżem i stąd najsłynniejszymi atletami starożytnej Grecji w zdecydowanej większości byli zapaśnicy. Jedno z greckich przysłów mówiło, że sława olimpijskiego zapaśnika wytrzymalsza jest od żelaza i większa od królewskich piramid. Różne formy zapasów były znane w wielu kulturach starożytnej Azji: Chin, Japonii, Korei, Indii, Mongolii. Uprawiano je również wśród Indian obu Ameryk, ale te uprawiane w starożytnej Grecji stały się inspiracją dla ich współczesnej formy sportowej. W średniowieczu, w Europie zapasy funkcjonowały praktycznie we wszystkich kręgach kultury tego kontynentu. Wchodziły również do zestawu konkurencji siedmioboju rycerskiego. Liczne odmiany zapasów wykształciły się w średniowiecznej i odrodzeniowej Anglii. Wielkim admiratorem zapasów był angielski król Henryk VIII, a jego nadworni siłacze reprezentowali kornwalijski typ zapasów. To właśnie podczas spotkania jego dworu z dworem króla francuskiego Franciszka I, serię walk stoczyli zapaśnicy obu krajów. Na tym tle doszło nawet do krótkiego konfliktu dyplomatycznego między dwoma władcami. Franciszek I wzburzony przegraną własnych zapaśników, wyzwał na bezpośredni pojedynek zapaśniczy Henryka VIII, ale walka nie doszła do skutku dzięki interwencji dworzan obu królestw. W Polsce zapaśnictwo było uprawiane od najdawniejszych czasów, podobnie jak w większości krajów europejskich. 15

16 W średniowieczu istniały liczne formy ludowego zapaśnictwa, od których wywodzi się współczesna nazwa tego sportu: chodzić za pasy, tj. chwytać w pasie na początku walki, lub walczyć z wykorzystaniem chwytów za specjalnie wzmocnione pasy na biodrach. Potwierdzenie, że zapasy były również w średniowiecznej Europie wschodniej elementem wyszkolenia stanu rycerskiego znajdujemy w Kronikach Królestwa Polskiego Jana Długosza (spisanych Tak zaczynały się zapasy w Poznaniu. Zawodnicy klubu Zbyszko Poznań, 1920 r. Trening zapaśniczy w Kętrzynie. Trener Henryk Guzowski w latach ), gdzie znajdujemy opis walki zapaśniczej miedzy ks. Włodzimierzem Ruskim, a przedstawicielem plemienia Pieczyngów, co ciekawe jako sposobu rozstrzygnięcia wyników wojny bez walki wojsk obu stron. Ciołek, rycerz Kazimierza Wielkiego, miał podczas wizyty króla w Pradze odbyć pojedynek na zapasy z nieznanym z nazwiska Czechem i tak go ścisnął, że biedny Czech ducha wyzionął. Upadek tej sztuki wśród rycerstwa 16

17 epoki zygmuntowskiej w początkach XVI w. krytykował Łukasz Górnicki w Dworzaninie Polskim : Było też u nas pierwej we czci chodzić za pasy chodzić, a nie darmo, bo do czynienia z kim pieszo wielokroć pomóc może. Słynnym rycerzem i siłaczem według przekazów był Teodor Lacki, pisarz polny. Wsławił się on wyczynem, którego dokonał w Wenecji, gdzie miał ponoć powalić woła na ziemię i złamać mu kark. O jego sile krążyło wiele legend. Działacze PZZ odznaczeni Gwiazdami FILA. Od lewej: Grzegorz Pieronkiewicz, Grzegorz Brudziński, Mirosław Pikierski, prezes Krzysztof Kłosek, rok 2010 Reprezentacja Polski w zapasach w stylu klasycznym podczas ME w Sofii, rok 1999 Podobno potrafił wozy w biegu za koło wstrzymać. Wyrywał z korzeniami młode dęby, które mógł objąć dłonią. Właśnie popisy osobistej siły towarzyszyły zawsze współzawodnictwu w zapasach. Znanymi siłaczami byli książęta i królowie polscy: Janusz II książę mazowiecki, król Zygmunt I, August II Mocny, Janusz książę na Ostrorogu. Postać nieludzko silnego, olbrzymiego wzrostem, 17

18 Longinusa Podbipięty, literackiej kwintesencji polskiego rycerstwa, trafia do narodowej epopei Henryka Sienkiewicza. Współczesne zapaśnictwo powstało jednak na gruncie wędrownego cyrku w XIX w. i dzięki niemu upowszechniło się w całej Europie. Cyrk był instytucją względnie apolityczną, dobrze zorganizowaną, dochodową, a jednocześnie odpowiadającą na społeczne zapotrzebowanie na rozrywkę niższych warstw społecznych w gwałtownie urbanizujących się miastach. Przedsiębiorstwa cyrkowe dysponowały siecią cyrków stałych i objazdowych, zatrudniały setki pracowników. Dyrektorzy cyrków dla uatrakcyjnienia programu angażowali zapaśników i siłaczy kierując się specyficznym kluczem, tak aby reprezentowali oni różne kultury i narody, sięgając nawet do atletów z Azji i Afryki. Zmuszało to do standaryzacji przepisów i ujednolicania reguł walki, co przyczyniało się do tworzenia podstaw nowoczesnego widowiska sportowego. Fenomen popularności tej formy popisów cyrkowych można tłumaczyć kultem siły fizycznej, funkcjonującym w ówczesnej obyczajowości, wynikającej z rynku kapitalistycznego, gdzie siła fizyczna i zdrowy wygląd był najlepiej premiowany u pracowników najemnych. Pokazy zapaśnicze cieszyły się wielką popularnością, zwłaszcza wśród prostej ludności dzielnic robotniczych i przemieść, którą uwodziła nieskomplikowana konwencja widowiska oraz duże stężenie wrażeń i emocji. Pomimo bogatej tradycji pokazów siłowych w dawnej Polsce, zapasy, jak i całość ćwiczeń atletycznych o cechach współzawodnictwa, zaczęto uprawiać w Polsce dopiero pod koniec XIX wieku. Podobnie jak w innych krajach europejskich pionierską rolę odegrał cyrk gromadząc w całym kraju dziesiątki tysięcy widzów. Na ziemiach polskich pokazy cyrkowych walk zapaśniczych według W. Lipońskiego prawdopodobnie sięgają turnée po Wielkim Księstwie Poznańskim Towarzystwa Atletów F. Schneidera, demonstrującego 18 Odznaczeni gwiazdami FILA podczas eliminacji do igrzysk olimpijskich młodzieży w Poznaniu w 2010 r. Stoją od lewej: Rafael Martinetti, Józef Tracz, Andrzej Wroński, Ryszard Wolny, Władysław Steczyk, Krzysztof Kłosek, Sławomir Hinc

19 w 1844 r. w Poznaniu pokazy siły i walki zapaśników. W następnych latach Wielkopolska stała się miejscem wzrastającej liczby pokazów i walk w wykonaniu przyjeżdżających trup cyrkowych: Towarzystwa Atletów Hensla (1859), atletów cyrku E. Wolffa (1860), objeżdżającego Europę amerykańskiego cyrku Carry ego (1861) i innych. Nawet w mniejszych miejscowościach takich jak: Września czy Grodzisk Wlkp. występowały objazdowe mniej znane trupy atletyczne, ciesząc się u miejscowej ludności wielką popularnością. Na przełomie XIX i XX wieku głównym centrum zapaśniczym staje się Królestwo Polskie. Przez zabór rosyjski często przemieszczały się wozy cyrkowe do Rosji. W Warszawie zatrzymywały się one na parę tygodni, a wystawiane widowiska gromadziły komplet widzów. W ostatnich dziesięcioleciach XIX w. Warszawę odwiedziły m.in. cyrki: Bemowa, L. Bocmana, Lütgensa, Renza, Salomońsky go, Suhra. Największy wkład wniósł Gaetano Ciniselli, twórca całego kartelu cyrkowego, którego syn Wilhelm w 1883 r. wybudował na Ogólniku róg Ordynackiej w Warszawie nowoczesny czteropiętrowy gmach, w którym występowało wielu słynnych zapaśników rywalizujących w walce na pasy, a następnie w stylu francuskim. W okresie międzywojennym mieścił się w nim słynny Cyrk Braci Staniewskich. Jego widownia przeznaczona dla 3 tys. widzów była największą salą widowiskową stolicy (budynek został kompletnie zniszczony w bombardowaniach we wrześniu 1939 r.). Do Warszawy docierali wówczas najlepsi atleci świata. Poza Warszawą na terenach Królestwa Polskiego organizowano zapaśnicze walki cyrkowe między innymi w Ciechocinku, Włocławku i Płocku. W Galicji ośrodkiem organizacji walki zapaśniczych były Lwów, Stanisławów i Kraków, gdzie stałym miejscem rozgrywania walk zapaśniczych był Teatr Rozmaitości w Parku Krakowskim. Trenerzy podczas ME w Moskwie w 2010 r. Stoją od lewej: Włodzimierz Zawadzki, lekarz Adam Jakubowski, Ryszard Świerad, Ryszard Wolny 19

20 Kadra narodowa w zapasach w stylu wolnym BKS Skra Warszawa. W białym stroju Władysław Maksymiuk Na początku XX w. w każdym większym polskim mieście istniały specjalne budowle lub na dłużej rozbijane namioty przeznaczone do odbywania walk zapaśniczych. Walki zapaśnicze popularyzowano również poza cyrkiem, jednak pozostał on nadal materialnym i kadrowym zapleczem sportu zapaśniczego. Mariaż z cyrkiem wywarł na zapasach wpływ niezwykły. Przejawiało się to przede wszystkim w reżyserii widowiska, daleko odbiegającego poza charakter czysto sportowy, a zbliżającego się raczej do spektaklu teatralnego. Pod wpływem cyrku uważa Wojciech Lipoński w Sport. Literatura. Sztuka wykształciły się pierwsze prawidła sportowego spektaklu, które w pełni dojdą do głosu w późniejszym widowisku stadionowym. Po I wojnie światowej nastąpił stopniowy upadek zapasów profesjonalnych spowodowany rozwojem bardziej dynamicznych sportów walki (boks) i gier sportowych, jak i wynikiem oskarżeń o zbytnią komercjalizację powodującą, że popis sportowy często zamieniał się w farsę lub komedię. W miejsce profesjonalistów zaczęły wkraczać zapasy amatorskie oparte o wartości sportu dżentelmeńskiego i reguły rodzącego się sportu olimpijskiego. W Niemczech w 1891 r. powstał amatorski Deutschen Athleten Bund, przemianowany w 1919 r. na Deutscher Athletenbund. W Helsinkach w tym samym roku powstał pierwszy zapaśniczy klub Helsingin Atleettiklubi (HAK). W USA zapasy amatorskie rozwijały się od początku XX w. pod kierunkiem Amateur Athletic Union. We Włoszech w 1903 r. powstała Federazione Atletico Pesante, we Francji w 1913 r. zawiązała się Fédération Française de Lutte. Oddaniem zasłużonego honoru tej dyscyplinie było wprowadzenie zapasów w stylu klasycznym do programu Igrzysk I Olimpiady w 1896 r. w Grecji. Pierwsza międzynarodowa federacja dla rozwoju zapasów i podnoszenia ciężarów powstała w Duisburgu w 1905 r. z inicjatywy Deutsche Athleten-Verband. Celem jej było zorganizowanie międzynarodowego współzawodnictwa. Inną inicjatywą było powołanie International Wrestlers Union (International Ring Verband) powstałego w przeddzień otwarcia Igrzysk Olimpijskich 20

21 w Sztokholmie w 1912 r. Komitet Organizacyjny Igrzysk powierzył Szwedzkiemu Związkowi Atletyki organizacje kongresu dla uchwalenia projektu statutu i reguł zapasów opartych o wartości olimpijskie. Pierwszy kongres nowo powstałej Federacji odbył się w Berlinie 5-9 czerwca 1913 r. z udziałem delegatów Niemiec, Finlandii, Danii, Szwecji, Rosji, Węgier, Austrii, Czech i Wielkiej Brytanii. Przyjęto nową nazwę International Union of Heavy Athletics, która była odpowiedzialna za zapasy w stylu grekoromańskim, boks, podnoszenie ciężarów, rope wrestling i ćwiczenia siłowe. Stosując się do rekomendacji MKOl podczas Igrzysk olimpijskich w 1920 r. w Antwerpii o powołaniu niezależnych odrębnych federacji sportowych dla każdej z dyscyplin sportu, podczas Olimpijskiego Kongresu w Lozannie w 1921 r, powołano International Amateur Wrestling Federation (IAWF), do której przystąpiło 19 narodowych federacji zapasów. Została ona afiliowana przy MKOl i od tej pory reprezentowała narodowe związki zapasów amatorskich w ruchu olimpijskim. Pierwsze amatorskie mistrzostwa świata zostały zorganizowane przez IAWF w stylu grecko-romańskim w Helsinkach w 1921 r. Początki amatorskiego sportu zapaśniczego Stopniowo na ziemiach polskich zaczęły pojawiać się ośrodki propagowania zapasów amatorskich. Pierwszym ośrodkiem gimnastycznym w Królestwie Polskim, w którym uwzględniono ćwiczenia sokolskie (w pewnym stopniu mające elementy ćwiczeń atletycznych) był zakład gimnastyczny Mariana Olszewskiego założony w Warszawie w 1873 r. Do rozwoju atletyki przyczyniła się również działalność braci Rudolfa i Telesfora Graff. W 1984 r. Rudolf Graff założył Instytut Leczniczo-Gimnastyczny i Szkołę Fechtunku w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 125 z filią w Ciechocinku, a wkrótce jego brat Telesfor powołał podobny zakład przy ul Leszno 18. W obu zakładach od 1901 r. prowadzono zapasy, w których przeważnie uczestniczyła młodzież robotnicza i rzemieślnicza. Jednak najważniejszą rolę w powstawaniu zrębów polskiego zapaśnictwa odegrał Walenty Pieńkowski nauczyciel wychowania fizycznego w szkołach warszawskich i uczeń M. Olszewskiego założyciel w 1890 r. Zakładu Gimnastyki i Atletyki w Warszawie przy ul. Hortensja 6., w którym podnoszono ciężary i ćwiczono się w zapasach. Przez zajęcia z atletyki w zakładzie przeszło około 90 osób, z których wiele odegrało później istotną rolę w rozwoju zapaśnictwa w Polsce. To właśnie w tym zakładzie w dniu 7 czerwca 1890 r. Władysław Pytlasiński zaprezentował, na gołych deskach, bez maty, pokaz techniki walki zapaśniczej. To wydarzenie zostało uznane przez 21

22 22 środowisko polskich atletów za początek rozwoju amatorskiego sportu zapaśniczego w Polsce. Wkrótce powstały w Warszawie następne zakłady gimnastyczne dla ćwiczeń atletycznych. W 1911 r. nowy obszerniejszy zakład otworzył W. Pieńkowski. W 1906 r. Andrzej Modzelewski otworzył salon atletyczno-gimnastyczny Sandow przy ul. Żurawiej nr 2, w którym prowadzono naukę gimnastyki dla mężczyzn, kobiet i dzieci, a także ćwiczenia z atletyki, fechtunku, boksu i zapasów. Wielka rolę w propagowaniu zapasów jako czynnika wzmacniającego zdrowie odegrały organizowane na terenie Warszawy wystawy higieniczne. Z inicjatywy lekarzy higienistów na pierwszej wystawie w 1887 r. eksponowano osiągnięcia zakładu W. Pieńkowskiego oraz udostępniono zwiedzającym plan mocowani publicznej Dr Jasińskiego. Na następnych wystawach higienicznych propagowano sporty atletyczne poprzez dyskusje, pokazy i specjalistyczne pogadanki. Ważnym ośrodkiem rozwoju zapaśnictwa w Królestwie Polskim stawała się Łódź. Zauroczona tym sportem młodzież robotnicza i rzemieślnicza ćwiczyła w powstałym w 1907 r. Łódzkim Stowarzyszeniu Gimnastycznym Siła. Założyciele to: fabrykant Wilhelm Pfeifer, właściciel nieruchomości Oskar Dressler, kupiec Alfred Eiffel i majster fabryczny Józef Koszade. Następne inicjatywy organizacyjne na terenie Łodzi należały do Władysława Pytlasińskiego. 19 lipca 1909 powstaje Towarzystwo Zwolenników Sportu na rogu ul. Przejazd i Targowej, w którym treningi prowadził sam Władysław Pytlasiński. Wśród członków założycieli znajdujemy nazwiska o niemieckim brzmieniu, co miało wprowadzić w błąd władze rosyjskie, bardziej przychylne legalizacji stowarzyszeń niemieckich. Pytlasiński w celach promocyjnych parokrotnie urządzał w Towarzystwie igrzyska cielesne oraz pięcioboje atletyczne. Był również inicjatorem powstania w 1913 r. Towarzystwa Rozwoju Fizycznego, gdzie prowadził, cieszące się dużą popularnością, zajęcia atletyczne. Z powodu negatywnego stosunku władz rosyjskich nie udało się przed wybuchem I wojny światowej zarejestrować towarzystwa atletycznego skupiającego wszystkie powstające placówki amatorskiego sportu atletycznego na terenie Królestwa Polskiego. Jednak popularność popisów cyrkowych, działalność pierwszych zakładów atletycznych oraz wsparcie higienistów dla rodzącego się społecznego zainteresowania atletyką spowodowało, że na terenie Królestwa Polskiego zostały zbudowane mocne podstawy do dynamicznego rozwoju sportu zapaśniczego po odzyskaniu niepodległości. Również na terenie zaboru austriackiego następował rozwój amatorskich zapasów. W 1890 r. powstał we Lwowie Zakład Leczniczo-Ortopetyczny, który był miejscem treningów atletycznych. Wielką rolę w propagowaniu zapasów odegrało Towarzystwo

23 Gimnastyczne Sokół. Po raz pierwszy publicznie zademonstrowano tę dyscyplinę na zlocie Sokoła we Lwowie w 1896 r. Instruktorzy Sokoła Szczęsny Ruciński i Zygmunt Wyrobek wydali w 1897 r. broszurę o metodyce treningu w zapasach, która była podstawą prowadzenia pierwszych treningów w oddziałach Towarzystwa. Zwłaszcza ważną rolę w popularyzacji zapaśnictwa odegrał S. Ruciński naczelnik oddziału krakowskiego Sokoła. W stanisławowskim Sokole pierwsze kroki stawiał późniejszy mistrz świata w zapasach Władysław Cyganiewicz. W 1910 r. we Lwowie powstał Lwowski Klub Atletyczny, zajmujący się organizacją turniejów zapaśniczych. W zapaśniczych mistrzostwa Galicji startowali w Polsce także zawodnicy niemieccy i ukraińscy, którzy zamieszkiwali te tereny. W Przemyślu zaczęła się kariera sportowa Władysława Maksymiaka. W Krakowie powstała sekcja ciężkiej Atletyki w Robotniczym Klubie Sportowym, organizująca wiele Odznaczeni zawodnicy RKS Siła Mysłowice Grzegorz Pieronkiewicz, Bogdan Daras, Piotr Michalik, Krzysztof Kłosek (prezes PZZ), Jerzy Szewełło, 2010 r. turniejów zapaśniczych. W 1913 r. Amatorski Klub Atletyczny zorganizował amatorskie mistrzostwa Galicji na stadionie Cracovii. Galicyjscy zapaśnicy nie weszli do struktur organizacyjnych Austryjackiego Związku Zapaśniczego, ze względu na opór działaczy Sokoła, którzy uważali takie powiązania za uchybiające idei patriotyzmu. Na terenie zaboru pruskiego nie było możliwości uzyskania zgody na założenie polskich stowarzyszeń zapaśniczych, stąd polscy atleci uczestniczyli w zajęciach niemieckich klubów. Do połowy lat osiemdziesiątych nie spotyka się tam polskich organizacji sportowych, uniemożliwiały to represje polityczno-społeczne w okresie rządów Bismarcka. Atleci polscy, chcąc osiągnąć liczący się wynik sportowy, musieli podwyższać swoje umiejętności w sportowych związkach niemieckich i reprezentować ich barwy. Dopiero grupie 23

24 24 polskich zapaśników, zgromadzonych wokół Józefa Bilke i Henry Martina na Śląsku, udało się w 1911 r. po wystąpieniu z niemieckiego klubu Germania, utworzyć polską grupę atletyczną w klubie Aten. Atletyka niemiecka w końcu XIX w. stała na wysokim poziomie organizacyjnym i sportowym, co pozwalało Polakom zdobywać umiejętności w jej zakresie, które zaowocowały dynamicznym rozwojem tej dyscypliny sportu na Śląsku po zdobyciu niepodległości. Podobnie rozwój atletyki w Wielkopolsce był ściśle związany z wpływami niemieckimi. W Poznaniu propagowania zapasów podjęło się dopiero od 1902 r. TG Sokół. Przełom XIX i XX w. mimo braku niepodległości i barier stawianych przez zaborców dla rozwoju polskich stowarzyszeń sportowych, był okresem wielkiej dynamiki upowszechnienia zapasów w społeczeństwie polskim. Dzięki słynnym w skali światowej polskim zawodowym zapaśnikom, sport ten zdobywał niebywałą popularność na ziemiach polskich, a dla wielu Europejczyków słowo Polak stawało się równoznaczne z pojęciem tężyzny fizycznej. Zostały również na terenie trzech zaborów zbudowane zręby organizacyjne i stworzone zasoby ludzkie dla amatorskich zapasów, co przyniosło pozytywne efekty w okresie międzywojennym. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. to właśnie Śląsk stał się regionem, gdzie najszybciej i najliczniej rozwinęły się polskie kluby atletyczne. W sytuacji wzrastającej popularności zapasów 23 października 1920 r. powołano Górnośląski Związek Ciężkiej Atletyki, zrzeszający zapaśników, sztangistów, bokserów i szermierzy. Prezesem został Stanisław Flieger z Bytomia. Po okresie kryzysu działalności w okresie powstań śląskich, ponowny dynamiczny rozwój atletyki nastąpił w 1923 r. i w konsekwencji w 1924 r. na zjeździe w hotelu Reishof w Bytomiu powołano nowe stowarzyszenie pod nazwą Polskiego Związku Ciężko-Atletycznego z siedzibą Katowicach. Pomimo aspiracji ogólnopolskich Związek ten obejmował swoim zasięgiem jedynie Śląsk. Na terenie byłego zaboru rosyjskiego działalność organizacyjną wśród stowarzyszeń wśród klubów atletycznych rozpoczyna Władysław Pytlasiński powołując 5 marca 1922 r. Polskie Towarzystwo Atletyczne z siedzibą przy ul Ciepłej 13. Prezesem PTA został Władysław Pytlasiński, nie ukrywający, że jego zamiarem jest przekształcenie Towarzystwa w związek ogólnopolski. Działalność organizacyjna Pytlasińskiego została wsparta przez Polski Komitet Igrzysk Olimpijskich (późniejszy PKOl) jak i Związek Polskich Związków Sportowych, które bardzo liczyły na możliwość wysłania polskich zapaśników na igrzyska olimpijskie w 1924 r. do Paryża i potrzebowały do tego wyłonienia reprezentanta polskich zapasów. Nie mogąc czekać dalej na porozumienie integracyjne wszystkich organizacji atletycznych, na

25 początku 1923 r. działając wspólnie, obie polskie centrale sportu wydały komunikat: Funkcję Związków Polskich Towarzystw Atletycznych pełni Polskie Towarzystwo Atletyczne w Warszawie przy ul. Ciepłej. Data powstania Polskiego Towarzystwa Atletycznego w tradycji polskich zapasów stała się datą narodzenia pierwszej ogólnopolskiego stowarzyszenia zapasów. Powstały w Polsce dwa związki atletyczne o ambicjach ogólnopolskich i narosła wzajemna niechęć między działaczami obu tych ośrodków, która w konsekwencji opóźniła powstanie jednolitego związku. Inne ośrodki sportu atletycznego wybiórczo wspierały dwie powstałe centrale atletyczne. Dopiero 6 grudnia 1925 r. w Katowicach udało się przeprowadzić zjazd integracyjny z udziałem wszystkich organizacji atletycznych w Polsce. Zjazd, powołując jednolity Polski Związek Atletyczny z siedzibą w Katowicach, zakończył etap tworzenia instytucjonalnych form sportu zapaśniczego. Związek stał się członkiem zarówno Międzynarodowej Federacji Zapaśniczej i Międzynarodowej Federacji Podnoszenia Ciężarów, jak i Związku Polskich Związków Sportowych. Reprezentacja Polski w zapasach kobiet 2009 r. Stoją od lewej: Iwona Matkowska, terapeuta Zbigniew Koba, trener Krzysztof Grzywniak, Agnieszka Wieszczek, Sylwia Bileńska, Agata Pietrzyk, Jan Godlewski; u dołu: Monika Michalik, Renata Omilusik, Paulina Grabowska Reprezentacja Polski w zapasach w stylu wolnym podczas ME w Wilnie 2009 r. Od lewej: Krzysztof Kłosek, prezes PZZ, Bartłomiej Bartnicki, Krystian Brzozowski, Radosław Marcinkiewicz, Marcin Pawlak, Marek Garmulewicz, Adam Sobieraj, Henryk Bisz, Dariusz Grzywiński, Paweł Nowak 25

26 Pionierzy i tytani sportu zapaśniczego na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX w. Władysław Pytlasiński ojciec polskich zapasów Tablica pamiątkowa na domu w Warszawie, w którym mieszkał Władysław Pytlasiński Władysław Pytlasiński ( ) Wśród pionierów sportu zapaśniczego na ziemiach polskich szczególną rolę odegrał Władysław Pytlasiński. Urodził się 26 (16) lipca 1863 r. w Warszawie. Ojciec jego, Aleksy Pytlasiński, był urzędnikiem w fabryce Lilpopa, zesłany na kilka lat na Sybir, za agitacje na rzecz powstania styczniowego. Mimo skromnych warunków materialnych matka zdołała zapewnić synowi naukę w domu, a później w szkole średniej. Na skutek szykan ze strony władz szkolnych zmuszony był dwukrotnie do zmiany szkoły, z gimnazjum przeszedł do szkoły realnej. Będąc uczniem szkoły technicznej przy kolei warszawsko-wiedeńskiej, pracował jako uczeń tokarski, zarabiając na utrzymanie matki i siostry. W siedemnastym roku życia, jako robotnik fabryczny rozpoczął pierwsze treningi atletyczne pod kierunkiem Pawła Ciemnołońskiego. W 1882 r. po nielegalnym opuszczeniu Królestwa Polskiego, otrzymał pracę w Winterhur (Szwajcaria) w fabryce braci Sulzer i kontynuował treningi w miejscowym Stowarzyszeniu Gimnastycznym. W 1886 r. uczestniczył w olimpiadzie szwajcarskiej w Biel walcząc w pięcioboju szwajcarskim. W Szwajcarii Pytlasiński mieszkał w latach , ukończył tam szkołę techniczną i odniósł wiele sukcesów sportowych. Znajomość technik zapaśnictwa oraz gruntowne opanowanie podstaw wszechstronnych ćwiczeń atletycznych, zadecydowały o jego dalszych losach. Po powrocie w 1888 r. do Warszawy nawiązał kontakt z Walentym Pieńkowskim, co zaowocowało ich współpracą w zakresie szkolenia atletycznego młodzieży. Jednak trudna sytuacja materialna zmusiła go do przejścia na zawodowstwo. Występował w cyrku Cinsellego, Busha i w Panoramie. W tym czasie często wyjeżdżał do Finlandii i Rosji. Z jego imieniem związany jest rozwój zapaśnictwa w Finlandii, bowiem w latach , jako trener przygotowywał reprezentację narodową do występu na igrzyska w Sztokholmie. Pytlasiński otrzymał również tytuł ojca rosyjskich zapasów jako twórca w 1896 r. Petersburskiego Towarzystwa Atletycznego (Petersburskie atleticzeskoje obszczestwo), przy ul. Oficerskiej 6, nad którym patronat objął książę Władimir Aleksandrowicz, bowiem w Towarzystwie ćwiczyli przeważnie oficerowie i arystokraci. Tutaj prowadził zajęcia z atletyki, gimnastyki i zapasów. Jak wspomina jeden z ćwiczących zapasy, popularny Pytlas spacerował po Newskim Prospekcie, w charakterystycznej seledynowej kurtce, otoczony tłumem wielbicieli, którzy poczytywali sobie za zaszczyt otarcie się chociaż o mistrza. Pytlasiński wydał nowatorski wówczas w Rosji podręcznik zapaśnictwa Walka francuska (Francuskaja borba) i był zapraszany przez 26

27 kluby atletyczne Moskwy, Jarosławia, Odessy i Kijowa. Występuje na arenach miast rosyjskich wspólnie z jednym z wybijających się w Rosji polskich zapaśników, Piotrem Jankowskim. Ci dwaj atleci występowali razem pod pseudonimem Bracia Pytlasińscy. Te doświadczenia petersburskie wykorzystuje przy tworzeniu podstaw sportu zapaśniczego po powrocie do Warszawy. Doświadczenie zdobyte w wielu turniejach zagranicznych, pozwoliło mu na uzyskanie w 1900 r. na mistrzostwach świata w Paryżu tytułu zawodowego mistrzowskiego świata. W finale turnieju pokonał w stylu grecko-rzymskim sławnego zapaśnika tureckiego Kara Achmeda. W następnych latach odbył tournee po Europie. Zdobył tytuły mistrza Wrocławia, Moskwy i Petersburga. W 1904 r. podczas turnieju w Bazylei, zdobył po raz drugi tytuł mistrza świata, tym razem w walce wolnoszwajcarskiej. W dwa lata później, w wieku 43 lat ponownie stanął do walki o mistrzostwo świata. Zajął czwarte miejsce. W tym turnieju triumfował Stanisław Cyganiewicz, wschodząca gwiazda polskiego zapaśnictwa, a wcześniej jego wychowanek. Pytlasiński po tych mistrzostwach zakończył karierę zawodniczą, zajmując się trenerstwem i działalnością organizacyjną w sporcie amatorskim. Od 1908 r. osiadł stałe na terenie Łodzi i założył Towarzystwo Rozwoju Fizycznego przy ul. Piotrkowskiej 108. Pod jego kierownictwem członkowie Towarzystwa uprawiali gimnastykę ogólnorozwojową i sporty atletyczne. Żywot Towarzystwa był krótki, bowiem w 1909 r. zostało rozwiązane przez władze carskie. W 1913 r. niezmordowany Pytlasiński zakłada Szkołę Rozwoju Fizycznego w Łodzi, jak i naucza metodyki wychowania atletycznego na kursach nauczycielskich prowadzonych przez Polską Macierz Szkolną. Po uzyskaniu niepodległości przez Polskę Pytlasiński zostaje komendantem straży obywatelskiej, a później naczelnikiem policji kryminalnej w Łodzi, by w 1919 r. przenieść się na Prezes Krzysztof Grabczuk i prezes Stanisław Szponar Zdjęcie po prawej reprezentacja Polski w zapasach kobiet w 2011 r. Od lewej: Piotr Krajewski, Iwona Matkowska, Agata Pietrzyk, Agnieszka Wieszczek, Monika Michalik, Jan Godlewski, Anna Łukasiak, Zbigniew Koba, Katarzyna Krawczyk 27

28 Reprezentacja Polski w zapasach w stylu wolnym w 2010 r. Od lewej: Henryk Bisz, Paweł Nowak, Radosław Marcinkiewicz, Adam Sobieraj, Dariusz Grzywiński, Adrian Hajduk, Adam Blok, Marek Garmulewicz, Radosław Baran, Bartłomiej Bartnicki Zdjęcie po prawej: Pracownicy biura PZZ: Agnieszka Jagodzińska, Agnieszka Gozdan, Andrzej Głaz, Barbara Siborska, Anna Kalisz stałe do Warszawy: tu prowadził sportowe szkolenie w zakresie samoobrony (ju-jitsu) dla konnej policji państwowej i stał się inicjatorem organizowania zapaśnictwa na terenie dawnego Królestwa Polskiego. 5 marca 1922 r. założył w stolicy Polskie Towarzystwo Atletyczne przy ul. Ciepłej 13, gdzie znajdował się maneż Policji Konnej. Po trzech latach rozszerzył jego działalność na teren Łodzi (ŁSG Siła ), Pabianic (TA Kruche i Ender ) i Inowrocławia (TG Zbyszko ). PKOl w 1928 r. mianował Pytlasińskiego trenerem pierwszej polskiej drużyny olimpijskiej w zapasach. Niestety środowisko działaczy zapasów okręgu śląskiego było bardzo jemu niechętne, co zaowocowało odsunięciem go od treningu kadry polskiej. Po powołaniu Polskiego Związku Atletycznego w 1925 r. został jego honorowym prezesem, co jednak w praktyce było odsunięciem go od spraw organizacyjnych i sportowych nowo powstałego związku. Zmarł w wieku 70 lat 10 listopada 1933 r. w Warszawie. Pochowany został na Starych Powązkach (kwatera 270, rząd I, miejsce 14). Tablica upamiętniająca Władysława Pytlasińskiego, ufundowana na początku lat 70-tych XX w. przez jego ucznia, Zdzisława Kubickiego wmurowana jest w szczytową ścianę budynku na ul. Grzybowskiej 30. Przez 53 lata uprawiał zapasy. W walkach zapaśniczych zasłynął z niesłychanej waleczności, jednocześnie przez jego wielbicieli był uważany za dżentelmena maty przestrzegającego surowo zasad fair play. Na występach zagranicznych był niezłomnym patriotą, zawsze żądał od organizatorów turniejów z jego udziałem wpisywać na afiszach obok swojego nazwiska słowo Polska lub Polak. Od roku 1922 r. poświęcił się całkowicie organizacji amatorskiego zapaśnictwa. Można go uznać za głównego architekta Polskiego Związku Atletycznego i wkroczenia polskich zapasów do współzawodnictwa międzynarodowego. U schyłku życia podarował swoje pamiątki sportowe Warszawskiemu Związkowi Atletycznemu w Warszawie. Było to 386 odznaczeń, medali, żetonów, pasów 28

Sprawozdawczo Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Związku Zapaśniczego Poznań dnia 5.12.2010

Sprawozdawczo Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Związku Zapaśniczego Poznań dnia 5.12.2010 Delegatów Polskiego Związku Zapaśniczego Poznań dnia 5.12.2010 Skład Prezydium Zarządu PZZ i przydzielone funkcje Krzysztof Kłosek Prezes Zarządu Grzegorz Pieronkiewicz Wiceprezes Zarządu, Przewodniczący

Bardziej szczegółowo

TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO GIMNAZJUM - TAEKWONDO

TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO GIMNAZJUM - TAEKWONDO TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO GIMNAZJUM - TAEKWONDO I. WPROWADZENIE Taekwondo (nazywane w Polsce taekwondo olimpijskie - WTF) zadebiutowało w 24 Igrzyskach Olimpijskich w Seulu w turnieju pokazowym

Bardziej szczegółowo

QUIZ OLIMPIJSKI pt. Polscy Olimpijczycy z 2012r.

QUIZ OLIMPIJSKI pt. Polscy Olimpijczycy z 2012r. QUIZ OLIMPIJSKI pt. Polscy Olimpijczycy z 2012r. W szkole podstawowej im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie, co roku staramy się przybliżyć ideę olimpijską a w szczególności rozsławić Olimpijczyków Polskich

Bardziej szczegółowo

struktur organizacyjnych, sędziów, trenerów, infrastruktury i sukcesów polskiej siatkówki.

struktur organizacyjnych, sędziów, trenerów, infrastruktury i sukcesów polskiej siatkówki. Materiał na konferencję prasową w dniu 26 lipca 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Piłka siatkowa w badaniach statystycznych

Bardziej szczegółowo

75 lat Wielkopolskiego Związku Szachowego 1936 2011

75 lat Wielkopolskiego Związku Szachowego 1936 2011 75 lat Wielkopolskiego Związku Szachowego 1936 2011 Kluby i szachiści Wielkopolski Paweł Dudziński - Komisja Historyczna PZSzach Już w latach 1923-1924, a więc jeszcze przed powołaniem do życia Polskiego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczo - WyborczeWalne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Związku Zapaśniczego Warszawa, 10.11.2012 rok

Sprawozdawczo - WyborczeWalne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Związku Zapaśniczego Warszawa, 10.11.2012 rok Sprawozdawczo - WyborczeWalne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Związku Zapaśniczego Warszawa, 10.11.2012 rok Skład Prezydium Zarządu PZZ i przydzielone funkcje Krzysztof Kłosek Prezes Zarządu Grzegorz

Bardziej szczegółowo

W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej

W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej Opracowanie: mgr Monika Łada mgr Karol Kasperski

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Uczniowski Klub Sportowy GIM 92 Ursynów

Uczniowski Klub Sportowy GIM 92 Ursynów Uczniowski Klub Sportowy GIM 92 Ursynów Warszawa, 2011 Kim jesteśmy Uczniowski Klub Sportowy GIM 92 Ursynów rozpoczął działalność w 2005 roku. Aktualnie w klubie działają 3 sekcje: - sekcja pływacka, -

Bardziej szczegółowo

Prezentowane sylwetki medalistów dotychczasowych igrzysk olimpijskich to jedynie wycinek gwardyjskich osiągnięć. Ale za to z "najwyższej półki".

Prezentowane sylwetki medalistów dotychczasowych igrzysk olimpijskich to jedynie wycinek gwardyjskich osiągnięć. Ale za to z najwyższej półki. Policja 997 Źródło: http://www.gazeta.policja.pl/997/archiwum-1/2008/numer-41-082008/28506,gwardyjscy-olimpijczycy.html Wygenerowano: Piątek, 24 czerwca 2016, 12:17 Gwardyjscy olimpijczycy W klubach gwardyjskich

Bardziej szczegółowo

Turystyczne Zdjęcie Roku 2013

Turystyczne Zdjęcie Roku 2013 Turystyczne Zdjęcie Roku 2013 w kategorii impreza turystyczno krajoznawcza tytuł: Zdrowo, wesoło i turystycznie autor: Krzysztof Saracen Morski Klub Płetwonurków FLOTA DYPLOM WYRÓŻNIENIE Płetwal Roku 2013

Bardziej szczegółowo

Kochał sport i ludzi sportu...

Kochał sport i ludzi sportu... Kochał sport i ludzi sportu... 2010-10-08 - tak zmarłego w katastrofie Smoleńskiej Piotra Nurowskiego wspominają znajomi i najbliŝsi współpracownicy powiedział wiceprezes PZP, prezes KO Sokół w Raciborzu

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE

INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE 21 KWIETNIA 1924 Grupa młodych ludzi, przeważnie uczniów uprawiających sport, a w szczególności piłkę nożną, gry sportowe i konkurencje lekkoatletyczne, założyła Rudzki Klub Sportowy.

Bardziej szczegółowo

Poglądowy TEST konkursowy do Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego Leonardo Da Vinci Sport wiosna 2015

Poglądowy TEST konkursowy do Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego Leonardo Da Vinci Sport wiosna 2015 Poglądowy TEST konkursowy do Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego Leonardo Da Vinci Sport wiosna 2015 Test sprawdza wiedzę z zakresu taktyki i techniki gier zespołowych, gimnastyki i lekkiej atletyki

Bardziej szczegółowo

Adrian Szastok trener stycznia. Tomasz Kotalczyk trener lutego

Adrian Szastok trener stycznia. Tomasz Kotalczyk trener lutego Adrian Szastok trener stycznia Trener zespołu KS Piekary Śląskie, który w tym sezonie z powodzeniem walczy o awans do Ligi Okręgowej jak na razie przed rundą rewanżową zajmuje trzecie miejsce. Zajmuję

Bardziej szczegółowo

ARTUR SIÓDMIAK. "Trening, zaangażowanie, zespół. Oto trzy składowe sukcesu." Artur Siódmiak

ARTUR SIÓDMIAK. Trening, zaangażowanie, zespół. Oto trzy składowe sukcesu. Artur Siódmiak ARTUR SIÓDMIAK "Trening, zaangażowanie, zespół. Oto trzy składowe sukcesu." Artur Siódmiak ARTUR SIÓDMIAK Sportowiec Olimpijski Reprezentant Polski ur. 7.10.1975r. w Wągrowcu polski piłkarz ręczny, grający

Bardziej szczegółowo

43rd Congress and Championship of the World Medical Tennis Society. www.wmts.org

43rd Congress and Championship of the World Medical Tennis Society. www.wmts.org W dniach 17-23 sierpnia 2013 r. odbyły się 43-cie Mistrzostwa Świata Lekarzy w Tenisie w Jurmali na Łotwie 43rd Congress and Championship of the World Medical Tennis Society. www.wmts.org Jurmala jest

Bardziej szczegółowo

Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W TYCHACH

Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W TYCHACH GAZETKA OKOLICZNOŚCIOWA GIMNAZJUM NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W TYCHACH W roku szkolnym 2006/07 Rada Pedagogiczna GIMNAZJUM NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W TYCHACH podjęła decyzję o wyborze patrona.

Bardziej szczegółowo

Zapasy w naszej szkole

Zapasy w naszej szkole Zapasy w naszej szkole Według starej greckiej legendy młody chłopiec chciał być silnym i sprawnym. Spytał więc swojego dziadka jak to osiągnąć. Dziadek przekazał swojemu wnuczkowi prostą zasadę. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

Grand Prix Opolszczyzny w Suchym Borze.

Grand Prix Opolszczyzny w Suchym Borze. SIATKÓWKA PLAŻOWA to młoda dyscyplina sportowa rozwijająca się bardzo dynamicznie. Opolszczyzna ma poważny wkład w rozwój tej pięknej dyscypliny, od pierwszych Mistrzostw Polski w roku 1994, zawodnicy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR III/24/10 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO z dnia 29 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA NR III/24/10 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO z dnia 29 grudnia 2010 r. UCHWAŁA NR III/24/10 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień w dziedzinie sportu. Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca

Bardziej szczegółowo

Idea zorganizowania turnieju powstała w okresie likwidacji legionowskiego garnizonu i jest elementem kultywowania wojskowych tradycji miasta.

Idea zorganizowania turnieju powstała w okresie likwidacji legionowskiego garnizonu i jest elementem kultywowania wojskowych tradycji miasta. i Strona znajduje się w archiwum. TURNIEJ NA PIASKACH 20 września br. na Zespole Boisk Orlik na Piaskach w Legionowie odbył się V Legionowski Turniej Piłki Nożnej Służb Mundurowych. W sportowych zmaganiach

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE Zespół Szkół Technicznych w Rzeszowie

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE Zespół Szkół Technicznych w Rzeszowie PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE Zespół Szkół Technicznych w Rzeszowie Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

PIERWSZY PODRĘCZNIK TRENERA PIŁKI NOŻNEJ DZIECI

PIERWSZY PODRĘCZNIK TRENERA PIŁKI NOŻNEJ DZIECI PIŁKA NOŻNA JUTRA PIERWSZY PODRĘCZNIK TRENERA PIŁKI NOŻNEJ DZIECI WARSZAWA 2012 Piłka nożna jutra. Pierwszy podręcznik trenera piłki nożnej dzieci. ISBN: 978-83-63491-06-2 Polski Związek Piłki Nożnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM UPOWSZECHNIANIA SPORTU WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY W ZAKRESIE PIŁKI SIATKOWEJ na lata 2012 2015 PROGRAM WIELOLETNI

PROGRAM UPOWSZECHNIANIA SPORTU WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY W ZAKRESIE PIŁKI SIATKOWEJ na lata 2012 2015 PROGRAM WIELOLETNI PROGRAM UPOWSZECHNIANIA SPORTU WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY W ZAKRESIE PIŁKI SIATKOWEJ na lata 2012 2015 PROGRAM WIELOLETNI Cel Programu Zasadniczym celem Programu jest popularyzacja postaw prosportowych wśród

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia sportowe uczniów. Zespołu Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 1 w Poznaniu. w latach 2009-2012.

Osiągnięcia sportowe uczniów. Zespołu Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 1 w Poznaniu. w latach 2009-2012. Osiągnięcia sportowe uczniów Zespołu Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 1 w Poznaniu w latach 2009-2012. Zespół Szkól z Oddziałami Sportowymi nr 1 w Poznaniu prowadzi szkolenie dzieci i młodzieży uzdolnionej

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Dyrektor szkoły: Zbigniew Małek

Dyrektor szkoły: Zbigniew Małek Dyrektor szkoły: Zbigniew Małek ZBIGNIEW MAŁEK od siedemnastu lat jest dyrektorem Katolickiej Szkoły Podstawowej im. Ks. Franciszka Blachnickiego w Nowym Sączu oraz szósty rok dyrektorem Katolickiej Niepublicznej

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 03.06.2015 godz. 09:28:21 Numer KRS: 0000026967

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 03.06.2015 godz. 09:28:21 Numer KRS: 0000026967 Strona 1 z 7 CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 03.06.2015 godz. 09:28:21 Numer KRS: 0000026967 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Sportu Młodzieżowego informacja o pracy szkoleniowej w poszczególnych sekcjach stan na styczeń 2011 r.

Miejski Ośrodek Sportu Młodzieżowego informacja o pracy szkoleniowej w poszczególnych sekcjach stan na styczeń 2011 r. Miejski Ośrodek Sportu Młodzieżowego informacja o pracy szkoleniowej w poszczególnych sekcjach stan na styczeń 2011 r. W MOSM działają następujące sekcje: I. Sekcje MOSM Tychy: - piłka nożna, - hokej na

Bardziej szczegółowo

Plebiscyt na najpopularniejszych sportowców, trenerów i działaczy Powiatu ostrzeszowskiego 2010r. Kategoria: TRENER

Plebiscyt na najpopularniejszych sportowców, trenerów i działaczy Powiatu ostrzeszowskiego 2010r. Kategoria: TRENER Plebiscyt na najpopularniejszych sportowców, trenerów i działaczy Powiatu ostrzeszowskiego 2010r. Klub: TKKF PŁOMIEŃ Ostrzeszów Zenon Jakubowski od 1974r. związany ze sportem siłowym - kulturystyką. Brał

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Nie mózg dziecka chodzi do szkoły, lecz ono całe (Marcin Kacprzak) innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego piłka siatkowa / piłka

Bardziej szczegółowo

ŻARSKI KLUB SPORTOWY KARATE W ŻARACH Ul. B Chrobrego 9/5 68-200 Żary Nip 928-11-27-693. Reg 970494809 www.karatezary.pl

ŻARSKI KLUB SPORTOWY KARATE W ŻARACH Ul. B Chrobrego 9/5 68-200 Żary Nip 928-11-27-693. Reg 970494809 www.karatezary.pl ŻARSKI KLUB SPORTOWY KARATE W ŻARACH Ul. B Chrobrego 9/5 68-200 Żary Nip 928-11-27-693. Reg 970494809 www.karatezary.pl Historia klubu sięga końca lat 70 dwudziestego wieku a dokładnie 1 września 1979

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ORGANIZACJI SZKOLENIA WIOŚLARZY W ROGOŹNIE ROK 2011

PROGRAM ORGANIZACJI SZKOLENIA WIOŚLARZY W ROGOŹNIE ROK 2011 RYSZARD OLCZUK TRENER PTW TRYTON POZNAŃ PROGRAM ORGANIZACJI SZKOLENIA WIOŚLARZY W ROGOŹNIE ROK 2011 POZNAŃ, MAJ 2011 I. WSTĘP Program jest projektem organizacji szkolenia wioślarskiego młodzieży w wieku

Bardziej szczegółowo

SKS Bałtyk to żywa historia nie tylko pomorskiej, ale również polskiej piłki nożnej. Przez wiele lat mogliśmy podziwiać grę piłkarzy gdyńskiego

SKS Bałtyk to żywa historia nie tylko pomorskiej, ale również polskiej piłki nożnej. Przez wiele lat mogliśmy podziwiać grę piłkarzy gdyńskiego SKS Bałtyk to żywa historia nie tylko pomorskiej, ale również polskiej piłki nożnej. Przez wiele lat mogliśmy podziwiać grę piłkarzy gdyńskiego Bałtyku na najwyższym poziomie polskich rozgrywek ligowych.

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU z działalności Stowarzyszenia SCKiS HALS za okres 01.01.2012 r. do 31.12.2012 r.

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU z działalności Stowarzyszenia SCKiS HALS za okres 01.01.2012 r. do 31.12.2012 r. Nazwa i siedziba: SPRAWOZDANIE ZARZĄDU z działalności Stowarzyszenia SCKiS HALS za okres 01.01.2012 r. do 31.12.2012 r. Stowarzyszenie Studenckie Centrum Kultury HALS (stan na dzień 31.12.2012 r.) Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

III OTWARTE MISTRZOSTWA WARMII I MAZUR KETTLEBELL SPORT

III OTWARTE MISTRZOSTWA WARMII I MAZUR KETTLEBELL SPORT Regulamin III OTWARTE MISTRZOSTWA WARMII I MAZUR KETTLEBELL SPORT I. Cele 1. Głównymi celami zawodów są: popularyzacja kettlebell sport dyscypliny sportowej polegającej na podnoszeniu odważników kulowych

Bardziej szczegółowo

WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45

WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45 WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45 1. Pierwszy król Polski, który pochodził z dynastii Piastów to:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY POWIATOWEGO MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY W OTWOCKU NA LATA 2013 2015. Otwock, wrzesień 2013 r.

PROGRAM WYCHOWAWCZY POWIATOWEGO MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY W OTWOCKU NA LATA 2013 2015. Otwock, wrzesień 2013 r. POWIATOWY MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY im. Michała Elwiro Andriollego w Otwocku ul. Poniatowskiego 10, 05-400 Otwock tel./fax. +48 / 22 779-33 57; tel. kom. +48 / 695-195-697 e-mail: mdk@pmdk-otwock.pl www:

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

NEWSLETTER FUNDACJA EDF POLSKA

NEWSLETTER FUNDACJA EDF POLSKA FINAŁ OGÓLNOPOLSKIEJ OLIMPIADY SPORTOWEJ SENIORÓW - YOU WIN JUŻ ZA NAMI. Z NADSYŁANYCH PRZEZ SENIORÓW PODZIĘKOWAŃ JASNO WYNIKA, ŻE JUŻ LICZĄ NA KOLEJNĄ EDYCJĘ. WSZYSCY JEDNYM GŁOSEM PODKREŚLAJĄ, ŻE TEGO

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPONSORSKA. www.lotnik-koscielec.pl

OFERTA SPONSORSKA. www.lotnik-koscielec.pl OFERTA SPONSORSKA Nazwa Ludowy Klub Sportowy Lotnik Kościelec Rok założenia 1966 Stadion Pojemność : 700 miejsc Wymiary Boiska : 108 x 72 Barwy Biało Niebieskie Adres Kościelec ul. Wolności 93 42-240 Rudniki

Bardziej szczegółowo

Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły

Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły 1. Slajd tytułowy- cytat Janusza Kusocińskiego 2.Slajd- Rodzina Janusz Kusociński urodził się 15 stycznia 1907 r. w Warszawie, jako szóste,

Bardziej szczegółowo

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej Patryk D. Garkowski Repetytorium z historii ogólnej R e p e t y t o r i u m z h i s t o r i i o g ó l n e j 3 Copyright by Patryk Daniel Garkowski & e-bookowo 2010 ISBN 978-83-62480-21-0 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 5 sierpnia 2014 r. Poz. 4371 UCHWAŁA NR XXXVII/281/2014 RADY POWIATU TURECKIEGO. z dnia 27 czerwca 2014 r.

Poznań, dnia 5 sierpnia 2014 r. Poz. 4371 UCHWAŁA NR XXXVII/281/2014 RADY POWIATU TURECKIEGO. z dnia 27 czerwca 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 5 sierpnia 2014 r. Poz. 4371 UCHWAŁA NR XXXVII/281/2014 RADY POWIATU TURECKIEGO z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie przyjęcia Programu Stypendialnego

Bardziej szczegółowo

Wnioskowana kwota dotacji

Wnioskowana kwota dotacji Załącznik do Zarządzenia Nr 84/2015 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 12.01. 2015r. Ogłoszenie w sprawie rozstrzygnięcie otwartego konkursu ofert na realizację zadań własnych z zakresu rozwoju sportu na

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

TWOJA FIRMA LECH POZNAŃ OLDBOYS

TWOJA FIRMA LECH POZNAŃ OLDBOYS TWOJA FIRMA VS LECH POZNAŃ OLDBOYS Założenia Proponujemy Państwu zorganizowanie spotkania firmowego, konferencji lub imprezy integracyjnej w sportowym, piłkarskim duchu. Motywem przewodnim może być zabawa

Bardziej szczegółowo

Tym razem w naszym cyklu spotkań z byłymi zawodowcami

Tym razem w naszym cyklu spotkań z byłymi zawodowcami Trenuje z nami bokser Maciej Zegan, mistrz Europy WBO Interkontynentalny w wadze lekkiej, mistrz świata WBF, wielokrotny międzynarodowy mistrz Polski, mistrz Polski juniorów i seniorów. Tym razem w naszym

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

Leszek Maria Rouppert (1940-2010)

Leszek Maria Rouppert (1940-2010) Leszek Maria Rouppert (1940-2010) Przebieg działalności zawodniczej: od 1950 roku - zawodnik YMCA Kraków, w latach 1955-1957 - zawodnik Startu Kraków, w latach 1956-1958 - 3-krotny Mistrz Polski Juniorów,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w roku szkolnym 2015/2016 w Gimnazjum w Lipniku

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w roku szkolnym 2015/2016 w Gimnazjum w Lipniku Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w roku szkolnym 2015/2016 w Gimnazjum w Lipniku Cele wychowania fizycznego: - wszechstronny rozwój sprawności fizycznej i motorycznej,

Bardziej szczegółowo

Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej

Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu Filia w Świdnicy Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej Opracowanie Agnieszka Nawrocka Katarzyna Giedrys-Woźny Świdnica 2015 Na zjeździe założycielskim,

Bardziej szczegółowo

Biografia dr Moshé Feldenkraisa. Samoobrona przy użyciu laski. Krzysztof KondratowiczIn Memoriam. www.mywojownicy.com

Biografia dr Moshé Feldenkraisa. Samoobrona przy użyciu laski. Krzysztof KondratowiczIn Memoriam. www.mywojownicy.com MY WOJOWNICY Biuletyn Informacyjny nr 3/2010 (03) Biografia dr Moshé Feldenkraisa Samoobrona przy użyciu laski Krzysztof KondratowiczIn Memoriam www.mywojownicy.com MY WOJOWNICY Niespełna dwa miesiące

Bardziej szczegółowo

Trener motywacji. Marcin Grzybowski

Trener motywacji. Marcin Grzybowski Trener motywacji Marcin Grzybowski W skrócie O mnie 3 Witam Od 1996 roku interesuję się i zajmuję psychologią osiągnięć. Wzoruję się i inspirują mnie ludzie, którzy osiągają wielkie cele i marzenia, a

Bardziej szczegółowo

ŚWIDNICKA LIGA PIŁKI RĘCZNEJ CHŁOPCÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

ŚWIDNICKA LIGA PIŁKI RĘCZNEJ CHŁOPCÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ŚWIDNICKA LIGA PIŁKI RĘCZNEJ CHŁOPCÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Pod Patronatem Prezydenta Miasta Świdnicy REGULAMIN LUTY 2015 MARZEC 2015 1 Świdnica, 12 stycznia 2015 r. Dyrektorzy Szkół Podstawowych Szanowni

Bardziej szczegółowo

Każdy niepełnosprawny ma jakieś talenty...

Każdy niepełnosprawny ma jakieś talenty... Każdy niepełnosprawny ma jakieś talenty... Zgłoszenie do konkursu Oskary Sportowe 2013 Kategoria: grupa I sport pkt. 4. sport osób niepełnosprawnych Forma: prezentacja w formie tekstu ze zdjęciami Spis

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA NA LEKCJACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SPOŁECZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO STO W KRAKOWIE

ZASADY OCENIANIA NA LEKCJACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SPOŁECZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO STO W KRAKOWIE Społeczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Juliusza Słowackiego Społecznego Towarzystwa Oświatowego ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków ZASADY OCENIANIA NA LEKCJACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SPOŁECZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego 1. Założenia: Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego a. zajęcia z wychowania fizycznego są podzielone na jedną godzinę zajęć ogólnorozwojowych (zajęcia klasowe) oraz dwie godziny zajęć do

Bardziej szczegółowo

Laureaci Nagród Gminy Zabierzów. za Osiągnięcia Sportowe w roku 2013 uzyskane w Zawodach Międzywojewódzkich

Laureaci Nagród Gminy Zabierzów. za Osiągnięcia Sportowe w roku 2013 uzyskane w Zawodach Międzywojewódzkich Laureaci Nagród Gminy Zabierzów za Osiągnięcia Sportowe w roku 2013 uzyskane w Zawodach Międzywojewódzkich Imię i nazwisko Klub Sportowy 1 Dyscyplina Osiągnięcie zawodnika 1. Zuzanna Kulig Zawodniczka

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE PROOBRONNE GRUPA REAGOWANIA I WSPARCIA OBRONY NARODOWEJ

STOWARZYSZENIE PROOBRONNE GRUPA REAGOWANIA I WSPARCIA OBRONY NARODOWEJ STOWARZYSZENIE PROOBRONNE GRUPA REAGOWANIA I WSPARCIA OBRONY NARODOWEJ Gniezno 2015 str. 1 Spis treści 1. Kim jesteśmy str. 3 2. Tradycje str. 4 3. Cele str. 5 4. Sposoby realizacji celów str. 7 5. Zakładana

Bardziej szczegółowo

GMINNY KLUB SPORTOWY "PARTYZANT"

GMINNY KLUB SPORTOWY PARTYZANT GMINNY KLUB SPORTOWY "PARTYZANT" Numer KRS 0000091709 REGON 290885189 Forma Prawna STOWARZYSZENIE KULTURY FIZYCZNEJ RADOSZYCE Miejscowość RADOSZYCE KRAKOWSKA Nr domu 103 Kod pocztowy 26-230 RADOSZYCE E-mail:

Bardziej szczegółowo

GOSRiT Luzino 2011/12

GOSRiT Luzino 2011/12 GOSRiT Luzino 2011/12 Gminny Ośrodek Sportu, Rekreacji i Turystyki w Luzinie Dzięki rozbudowie infrastruktury sportowej w Gminie Luzino systematycznie zwiększa się ilość dzieci, młodzieży oraz dorosłych,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10.04.2015 roku. Nauczyciele / Trenerzy zakwalifikowani do realizacji programu MSiT i PZZ Zapasy sportem wszystkich dzieci w roku 2015

Warszawa, dnia 10.04.2015 roku. Nauczyciele / Trenerzy zakwalifikowani do realizacji programu MSiT i PZZ Zapasy sportem wszystkich dzieci w roku 2015 Warszawa, dnia 10.04.2015 roku Nauczyciele / Trenerzy zakwalifikowani do realizacji programu MSiT i PZZ Zapasy sportem wszystkich dzieci w roku 2015 Dotyczy: Upowszechnianie sportu dzieci i młodzieży w

Bardziej szczegółowo

3. Otwarte Mistrzostwa Świata Młodzieży 03.08-11.08 Atlanta, Georgia

3. Otwarte Mistrzostwa Świata Młodzieży 03.08-11.08 Atlanta, Georgia 3. Otwarte Mistrzostwa Świata Młodzieży 03.08-11.08 Atlanta, Georgia W dniach 03.08-11.08 2013r. w Atlancie (USA, stan Georgia) odbędą się 3-cie Otwarte Mistrzostwa Świata Młodzieży w Brydżu Sportowym.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Sekcji Zapaśniczej GKS Cartusia Kartuzy za rok 2006

Sprawozdanie Sekcji Zapaśniczej GKS Cartusia Kartuzy za rok 2006 Sprawozdanie Sekcji Zapaśniczej GKS Cartusia Kartuzy za rok 2006 K a r t u z y 2 0 0 6 Sprawozdanie Sekcji Zapaśniczej GKS Cartusia Kartuzy za rok 2006 1. Baza treningowa Sekcja zapaśnicza korzysta z sal

Bardziej szczegółowo

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach MISJA SZKOŁY Jednym z głównych celów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Puławach jest systematyczne podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

Program upowszechniania sportu wśród dzieci i młodzieży szkolnej w zakresie koszykówki pilotaż 2014

Program upowszechniania sportu wśród dzieci i młodzieży szkolnej w zakresie koszykówki pilotaż 2014 Program upowszechniania sportu wśród dzieci i młodzieży szkolnej w zakresie koszykówki pilotaż 2014 Materiał opracowany przez Polski Związek Koszykówki Wizja rozwoju Precyzyjnie zaplanowany długoterminowy

Bardziej szczegółowo

Ścieżka: Kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskich kl. I. Gimnazjum

Ścieżka: Kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskich kl. I. Gimnazjum Ścieżka: Kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskich kl. I. Gimnazjum Realizacje/Treści programowe. Planowane osiągnięcia Nauczyciel Realizato- -rzy Data Realizowane zagadnienia, Problemy treści

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Organizacyjne z Działalności MWZKOL za okres od 26.03.2011 r. do 28.10.2013 r. Zarząd MWZKol działał w następującym składzie:

Sprawozdanie Organizacyjne z Działalności MWZKOL za okres od 26.03.2011 r. do 28.10.2013 r. Zarząd MWZKol działał w następującym składzie: Sprawozdanie Organizacyjne z Działalności MWZKOL za okres od 26.03.2011 r. do 28.10.2013 r. W okresie od dnia wyboru 26.03.2011 r. do dnia 28.10.2013 r. odbyło się 28 posiedzeń Zarządu. Tematyka obrad

Bardziej szczegółowo

Recepta na ciekawe lekcje wychowania fizycznego. Autorki: Ewa Najder i Izabella Kunc

Recepta na ciekawe lekcje wychowania fizycznego. Autorki: Ewa Najder i Izabella Kunc Recepta na ciekawe lekcje wychowania fizycznego Autorki: Ewa Najder i Izabella Kunc Dobre Praktyki w Szkole Podstawowej nr 24 im. Krakowskiej Straży Pożarnej w Krakowie Ciekawe, nietuzinkowe i rozwijające

Bardziej szczegółowo

Regulamin przyznawania stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień finansowanych z budżetu Gminy Szaflary

Regulamin przyznawania stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień finansowanych z budżetu Gminy Szaflary Regulamin przyznawania stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień finansowanych z budżetu Gminy Szaflary 1 Ilekroć w niniejszym regulaminie jest mowa o: 1. zawodniku należy przez to rozumieć osobę fizyczną

Bardziej szczegółowo

Klasa OH (wstępna dwujęzyczna z językiem hiszpańskim)

Klasa OH (wstępna dwujęzyczna z językiem hiszpańskim) W roku szkolnym 2014/15 proponujemy: Symbol oddziału Przedmioty z rozszerzonym programem nauczania Języki obce Przedmioty uwzględnione w procesie rekrutacji 0H historia geografia język hiszpański język

Bardziej szczegółowo

Oferta sponsorska K.S. Społem

Oferta sponsorska K.S. Społem Szanowni Państwo, zachęcamy do zapoznania się z naszą ofertą sponsorską, dzięki której możemy wspólnie tworzyć łódzki sport. Mamy nadzieję, że oferowana przez nas forma współpracy przyczyni się do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W NATOLINIE NA ROK SZKOLNY 2010 / 2011. Założenia główne: Dydaktyka

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W NATOLINIE NA ROK SZKOLNY 2010 / 2011. Założenia główne: Dydaktyka KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W NATOLINIE NA ROK SZKOLNY 2010 / 2011 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

XV Festiwal Gwiazd Sportu. Dziwnów, 21-23.07.2016

XV Festiwal Gwiazd Sportu. Dziwnów, 21-23.07.2016 XV Festiwal Gwiazd Sportu Dziwnów, 21-23.07.2016 FORMUŁA WYDARZENIA Medaliści Oimipijscy, Mistrzostw Świata, Europy, Polski Odsłoniętych replik medali: 95 Festiwal Gwiazd Sportu 2016: 15 edycja imprezy;

Bardziej szczegółowo

Krakowski Wielobój Siłowy. Kondycja + Wytrzymałość + Siła

Krakowski Wielobój Siłowy. Kondycja + Wytrzymałość + Siła Krakowski Wielobój Siłowy Kondycja + Wytrzymałość + Siła Suplementy i odżywki Siłownia TM TECHNOLOGIE Fight Team Szanowni Państwo, nazywam się Hubert Pietrus. Jestem nauczycielem wychowania fizycznego.

Bardziej szczegółowo

Bibliografia publikacji Profesora Lecha Mokrzeckiego za lata 2005 2015 (opracowali Tomasz Maliszewski, Mariusz Brodnicki)... 32

Bibliografia publikacji Profesora Lecha Mokrzeckiego za lata 2005 2015 (opracowali Tomasz Maliszewski, Mariusz Brodnicki)... 32 Spis treści Wstęp... 11 Kazimierz Puchowski, Józef Żerko Profesor Lech Marian Mokrzecki badacz dziejów nauki, kultury i oświaty... 17 Doktorzy wypromowani przez Profesora Lecha Mokrzeckiego (opracował

Bardziej szczegółowo

ORAZ ZAPRASZAJĄ NA VENA SPORT FESTIVAL 2009 Dyrektorzy szkół, Nauczyciele wychowania fizycznego, Uczniowie i uczennice szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponad gimnazjalnych województwa łódzkiego, Szanowni

Bardziej szczegółowo

Informacje o Zespole Szkół Mistrzostwa Sportowego

Informacje o Zespole Szkół Mistrzostwa Sportowego Informacje o Zespole Szkół Mistrzostwa Sportowego Zespół Szkół Mistrzostwa Sportowego im. Stanisława Marusarza w Zakopanem W SKŁAD ZESPOŁU SZKÓŁ WCHODZĄ: 1. Liceum Ogólnokształcące Mistrzostwa Sportowego.

Bardziej szczegółowo

Drodzy Nauczyciele i Uczniowie! Zapraszamy do udziału w XVIII Warszawskim Gimnazjalnym Konkursie Mitologicznym,

Drodzy Nauczyciele i Uczniowie! Zapraszamy do udziału w XVIII Warszawskim Gimnazjalnym Konkursie Mitologicznym, Gimnazjum nr 113 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. ZAWISZAKÓW PROPORCA VICTORIA w WARSZAWIE ul. PROMIENISTA 12 A tel/fax 22 8637304 www.promienista.waw.pl Drodzy Nauczyciele i Uczniowie! Zapraszamy do udziału

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 6 marca 2013 r. Poz. 2102 UCHWAŁA NR XXXVIII/698/13 RADY MIASTA MYSŁOWICE z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY EDUKACYJNE DLA KLASY I GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

PROJEKTY EDUKACYJNE DLA KLASY I GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 imię i nazwisko nauczyciela PROJEKTY EDUKACYJNE DLA KLASY I GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 015/016 klasa temat projektu forma opis czas realizacji JĘZYK POLSKI sposób prezentacji Aneta Gromanowska Kronika naszej

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KOBIECEGO WIOŚLARSTWA Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie od 1878r.

CENTRUM KOBIECEGO WIOŚLARSTWA Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie od 1878r. CENTRUM KOBIECEGO WIOŚLARSTWA Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie od 1878r. Idea Partnerstwo WTW = sukces marketingowy Wioślarstwo to sport dla ludzi upartych, nie bez kozery mówi się o wioślarzach jako

Bardziej szczegółowo

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura najsilniej rozwinięta na tym obszarze. Majowie to grupa

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Źródło: http://www.oss.strazgraniczna.pl/oss/aktualnosci/3900,miedzynarodowe-mistrzostwa-strazy-granicznej-w-strzelec twie.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady przyznawania stypendium sportowego

Ogólne zasady przyznawania stypendium sportowego Ogólne zasady przyznawania stypendium sportowego 1. Na podstawie art. 31 i 35 Ustawy o sporcie z dnia 25 czerwca 2010 roku, przewiduje się możliwość finansowania przez jst stypendiów sportowych (dla zawodników

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Kłosek. Program na lata 2012 2016

Krzysztof Kłosek. Program na lata 2012 2016 Krzysztof Kłosek Kandydat na Prezesa Polskiego Związku Zapaśniczego Program na lata 2012 2016 Wiem co można i chcę zrobić Warszawa, 10 listopad 2012 Krzysztof Kłosek... 1 Program na lata 2012 2016... 1

Bardziej szczegółowo

Alternatywne zajęcia WF oraz sportowe dla ON w AGH

Alternatywne zajęcia WF oraz sportowe dla ON w AGH Pełnosprawny Student II Kraków, 26-27 listopada 2008 r. Alternatywne zajęcia WF oraz sportowe dla ON w AGH Szczęście i systematyczna praca Andrzej Wójtowicz Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych AGH Kraków,

Bardziej szczegółowo

Artur Tykwiński mistrz świata w ju-jitsu

Artur Tykwiński mistrz świata w ju-jitsu Artur Tykwiński mistrz świata w ju-jitsu Prezentacja została wykonana przez Magdalenę Skibę na podstawie materiałów zebranych przez uczniów Szkoły Podstawowej Nr 1 w Piastowie. Uczniowie biorący udział

Bardziej szczegółowo

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach MISJA SZKOŁY Jednym z głównych celów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Puławach jest systematyczne podnoszenie

Bardziej szczegółowo

A wolność szła przez Kielce

A wolność szła przez Kielce A wolność szła przez Kielce KIELCE - MIASTO LEGIONÓW Konkurs wiedzy w 100 rocznicę wkroczenia I Kompanii Kadrowej do Kielc 1914 2014 PATRONAT: Prezydent KIELC Wojciech Lubawski Instytut Historii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

zapraszają na konferencję naukową

zapraszają na konferencję naukową Zakład Historii XIX wieku Instytutu Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu oraz Pracownia Historii Pomorza i Krajów Bałtyckich Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk zapraszają na konferencję naukową

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REGULAMIN KADRY NARODOWEJ DYSCYPLINY UJEŻDŻENIA

PROJEKT REGULAMIN KADRY NARODOWEJ DYSCYPLINY UJEŻDŻENIA PROJEKT REGULAMIN KADRY NARODOWEJ DYSCYPLINY UJEŻDŻENIA Niniejszy regulamin określa zasady powoływania par koń-jeździec do składu Kadry Narodowej w dyscyplinie ujeżdżenia w Polskim Związku Jeździeckim.

Bardziej szczegółowo