Spotkanie z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdanem Zdrojewskim. Status Artysty w Teatrze Publicznym. 95 lat ZASP

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spotkanie z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdanem Zdrojewskim. Status Artysty w Teatrze Publicznym. 95 lat ZASP"

Transkrypt

1 Biuletyn Informacyjny 29 Zarządu Stowarzyszenia NUMER JESIEŃ-ZIMA ISSN Spotkanie z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdanem Zdrojewskim Status Artysty w Teatrze Publicznym 95 lat ZASP Związek Artystów Scen Polskich

2 5 debat tematycznych Z okazji 95 rocznicy utworzenia ZASP STATUS ARTYSTY W TEATRZE PUBLICZNYM r. spotkanie z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdanem Zdrojewskim - prowadzenie Prezes Zarządu ZASP Olgierd Łukaszewicz TEATR TELEWIZJI I TEATR W TELEWIZJI r. spotkanie z Wiceprezesem Zarządu TVP dr Marianem Zalewskim - prowadzenie Olgierd Łukaszewicz - Prezes Zarządu ZASP MŁODZI BEZ-RADNI W TEATRZE? r. debata i spotkanie z laureatami Nagrody im. Andrzeja Nardellego - prowadzenie red. Krystyna Piaseczna - Członek Zarządu ZASP CZY MOŻLIWA JEST KSIĘGA DOBRYCH PRAKTYK? r. spotkanie Sekcji ZASP ze Stowarzyszeniem Dyrektorów - prowadzenie Urszula Drzewińska - Przewodnicząca PRS, Olgierd Łukaszewicz - Prezes Zarządu ZASP, dr Zenon Butkiewicz - Dyrektor Departamentu Narodowych Instytucji Kultury STREFA WIDZA W TEATRZE r. spotkanie z Prezesem Towarzystwa Kultury Teatralnej prof. Leszkiem Śliwonikiem - prowadzenie Stanisław Brejdygant - Członek Zarządu ZASP, Olgierd Łukaszewicz - Prezes Zarządu ZASP

3 Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego W roku 2015 przypada 250 rocznica utworzenia Teatru Narodowego, który stał się pierwszym polskim teatrem publicznym. Decyzja o powołaniu sceny narodowej, wpisująca się w ramy reformy państwa przeprowadzonej przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, stała się jednym z kluczowych wydarzeń w procesie budowania modelu opieki państwa nad powszechnie dostępną kulturą. Była zarazem niepodważalnym świadectwem udziału Polski w procesie kształtowania nowoczesnej, demokratycznej Europy. W ciągu 250 lat istnienia teatr publiczny stał się przestrzenią dyskursu publicznego, wpływając niejednokrotnie na bieg historii oraz kształtowanie świadomości obywatelskiej. fot. A. Dębski/ZASP 95 lat ZASP Dziś bezpośrednimi spadkobiercami teatru powołanego w 1765 r. są Teatr Narodowy w Warszawie i Teatr Wielki Opera Narodowa, które w roku 2015 świętować będą jubileusz 250-lecia istnienia. Spadkobiercami tej tradycji pozostaje również sieć ponad stu teatrów instytucji artystycznych dotowanych ze środków publicznych w III Rzeczypospolitej. Bogdan Zdrojewski Ideą przewodnią programu jest poszerzenie oddziaływania teatru i pogłębienie możliwości korzystania z jego osiągnięć, zwłaszcza w odniesieniu do szeroko rozumianego teatru publicznego, to jest dostępnego dla wszystkich i tworzonego przy udziale środków publicznych. Działania podejmowane w ramach programu powinny odnosić się do zadań, wynikających ze służebnej roli teatru wobec społeczeństwa polskiego. Należy do nich m.in. uczestnictwo w dyskursie publicznym, rozwijanie komunikacji różnych środowisk oraz stwarzanie możliwości aktywnego pogłębiania świadomości i percepcji kultury, a także dbanie o pamięć o wielowiekowej tradycji polskiej sceny. Program pełni funkcję komplementarną z powołanym z okazji rocznicy Konkursem na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej Klasyka Żywa, a także innymi programami ministra, adresowanymi do teatru w 2015 r., w szczególności programem objazdowym Teatr Polska. Program ma wesprzeć finansowo znaczną liczbę przedsięwzięć artystycznych, naukowych, edukacyjnych, dokumentacyjnych oraz popularyzatorskich, nawiązujących do tradycji polskiego teatru publicznego, stwarzających możliwość poszerzenia oddziaływania sztuki scenicznej, pogłębienia wiedzy i zainteresowania teatrem, a także wtajemniczenia w teatr najmłodszych uczestników życia kulturalnego. Opracowany katalog zadań stwarza szerokie możliwości dla realizacji wielu wartościowych i innowacyjnych zadań oraz realizacji przedsięwzięć artystyczno-edukacyjnych, działań multidyscyplinarnych, przez badania i popularyzację przeszłości teatru (także w kontekście regionalnym), do kursów, warsztatów, konkursów, wystaw i wydawnictw oraz prac digitalizacyjnych. Katalog uprawnionych wnioskodawców nie ogranicza się do teatrów publicznych, lecz został określony szeroko, aby w działania mogło włączyć się jak najwięcej podmiotów. Istotne jest także, aby działania podjęte w roku 2015 miały charakter trwały i były kontynuowane w następnych latach. BIULETYN INFORMACYJNY ZASP Redakcja: Krystyna Piaseczna - Redaktor Naczelna, Barbara Zawada, Andrzej Dębski, Agnieszka Kahl * Adres Redakcji: Zarząd Stowarzyszenia ZASP, Warszawa, Al. Ujazdowskie 45, tel , fax , * Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania skrótów i zmian Winieta czołowa, Layout: Marek Lewandowski * Fotoserwis i projekt okładki: Andrzej Dębski * Projekt graficzny, skład, łamanie: Pink Design (www.pink-design.pl), Druk: Grafix-Bis (www.grafixbis.pl) * Wydawca: Zarząd Stowarzyszenia ZASP * Wykorzystano zdjęcia i materiały ze zbiorów: Zarząd Stowarzyszenia ZASP oraz Biura Informacji i Promocji ZASP (Maria Wilma-Hinz), Oddziałów i Kół ZASP oraz archiwów prywatnych. Biuletyn Informacyjny /2014 3

4 spis treści 95 lat ZASP 3 Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 5 Spotkanie z Ministrem Kultury Bogdanem Zdrojewskim - (M.W.) 5 Przemówienie Prezesa ZASP z okazji 95-lecia Stowarzyszenia ZASP - Olgierd Łukaszewicz 9 Spotkanie z dr Marianem Zalewskim - Przedruk PAP Młodzi bez-radni w teatrze? - Łukasz Kaczyński UMOWY O PRACĘ 16 Informacja dotycząca aktualnej linii orzeczniczej sądów pracy w zakresie dotyczącym zasadności wypowiedzenia umowy o pracę aktorom z uwagi na brak propozycji obsadowych dla tych aktorów ze strony zatrudniających ich teatrów - Grzegorz Rybicki 18 Pismo do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych - Olgierd Łukaszewicz PREZES 19 Oświadczenie Prezesa ZASP w kontekście sporu o prawo dyrektora do przeprowadzania zmian personalnych w zespole artystycznym teatru - Olgierd Łukaszewicz 20 Konwencja Praw i Obowiązków dla aktorów-członków ZASP i teatrów dramatycznych 22 List do Prezesa ZASP - dr Maria Napiontkowa PRZECZYTANE 23 Tańczący na linie - Danuta Lubina-Cipińska MOIM ZDANIEM 26 Widz się budzi... - Józef Jasielski 26 Do kolegów aktorów - Zbigniew Rymarz 27 Co przystoi aktorowi - Adam Tycner FUNDACJA PRZYJACIÓŁ SKOLIMOWA 28 Moda w Skolimowie - Marlena Miarczyńska SKOLIMÓW 30 Mój Skolimów - Zofia Perczyńska 31 Filatelistyczne Mikołajki w Skolimowie - (AnD) PORTRETY 32 Teatr na granicy Jan Tomaszewicz - Maria Mielnikow 34 Dobry teatr jest skromny - Anita Nowak 36 Witold Zapała - Rysia Gozdowska GALERIA SCENOGRAFÓW 37 Jerzy Rudzki FESTIWALE 40 W Żółtych Płomieniach Liści - Adrianna Godlewska Toruńskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora. Festiwal Festiwali - Anita Nowak 42 Centrum Scenografii Polskiej w Katowicach. Festiwal Nowej Scenografii Barbara Zawada Z KRAJU 43 Apel Zarządu Głównego ZASP do Oddziałów i Sekcji ZASP - Andrzej Dębski i Maciej Pacuła ODDZIAŁ W SZCZECINIE 44 Kreska Gacparskiego zaczarowała mieszkańców Szczecina - Monika Wiśniewska 45 Podziękowanie - Iwona Gacparska 46 Stabat Mater Giovanniego Battisty Pergolesiego podczas uroczystości zaduszkowych w Szczecinie - Agata Piechota ODDZIAŁ W POZNANIU 47 Cztery w jednym czyli Tango w Gnieźnie - Andrzej Lajborek 48 Poznań lubi Warszawę, Warszawa lubi Poznań? - Ela Rumiej SEKCJA ESTRADY 49 Uroczystość ku czci Jubilatów - Barbara Rybałtowska 50 Pierwsze Ogólnopolskie Konfrontacje Artystów Iluzji Gorlice Krystyna Li U-Fa 51 Informacja - Krystyna Li U-Fa 51 Akcja Listopadowa Edward Hulewicz SEKCJA RTViF 52 Helmut Kajzar we wspomnieniach przyjaciół - Janusz Adam Dziewiątkowski SEKCJA TEATRÓW DRAMATYCZNYCH 54 Z moich podróży i z życia Sekcji Teatrów - Maria Mielnikow NAGRODY 56 Laureatki Nagrody im. Andrzeja Nardellego Sekcji Krytyków Teatralnych 56 Agnieszka Skrzypczak - Janina Klimasowa 57 Emilia Nagórka-Łakomik - Małgorzata Bartyzel 58 Julia Rybakowska - Anita Nowak 60 Matylda Baczyńska - Hanna Karolak 61 Wielkie święto Teatru Polskiego Radia - Janusz Adam Dziewiątkowski 62 Nagroda za wybitne osiągnięcia dla Łucji Burzyńskiej-Krajewskiej 63 Medal Cracoviae Merenti - prof. Jacek Majchrowski JUBILEUSZE 64 Jubileusze listopad, grudzień 2013 styczeń Jubileusz 45-lecia pracy artystycznej Mieczysława Franaszka - Teresa Stępień Nowicka POŻEGNANIA 67 Władysław Żydlik - Mirosław Kosiński 67 Tadeusz Czwakiel - Janusz Pokrywka 68 Wspomnienie o Tadeuszu Czwakielu - Ryszard Szetela 69 Jerzy Strzelecki Jur - Mieczysław Lewandowski 70 Jerzy Gaweł - Danuta Renz 70 Józef Szczublewski - Witold Sadowy 71 Teresa Chmielewska - Witold Sadowy 71 Jerzy Matałowski - Witold Sadowy 72 Barbara Hesse Bukowska - Witold Sadowy 73 Bernard Michalski - Witold Sadowy Z OSTATNIEJ CHWILI 74 Informacja o zakończeniu działalności SAFT 4 Biuletyn Informacyjny /2014

5 Spotkanie z Ministrem Kultury Bogdanem Zdrojewskim Z okazji 95-lecia ZASP, 18 listopada 2013 r. w siedzibie stowarzyszenia miało miejsce spotkanie reprezentantów środowiska z Ministrem Kultury Bogdanem Zdrojewskim. Głównym tematem spotkania była sytuacja zawodowa i socjalna artystów - 24 lata po transformacji ustrojowej. Członkowie ZASP przedstawili ministrowi problemy, z którymi boryka się obecnie środowisko artystów zaapelowano o możliwość powołania specjalistycznej struktury, która zajmowałaby się pomocą w szukaniu nowych form zatrudnienia, w przekwalifikowaniu, a także prowadziłaby doradztwo w zakresie zabezpieczenia socjalnego i zdrowotnego. Spotkanie poprowadził Olgierd Łukaszewicz prezes ZASP, a ze strony środowiska wzięli udział m.in.: Stanisław Biczysko wiceprzewodniczący Oddziału Warszawskiego oraz Marian Opania, Anna Cieślak, Rafał Zawierucha, Dorota Stalińska, Barbara Krafftówna, Ignacy Gogolewski. Sprawę powołania ze środków publicznych struktury ukierunkowanej na pomoc środowiskom artystycznym, przedstawiła Elżbieta Czerwińska. (Oddział Warszawski ZASP): w wielu krajach, m.in. w Niemczech, Holandii i w krajach skandynawskich, istnieją wyspecjalizowane biura pośrednictwa pracy, które ukierunkowane są wyłącznie na pomoc środowiskom artystycznym. Odczuwamy ogromną potrzebę powołania takiej instytucji w Polsce. fot. M. Wilma-Hinz/ZASP Olgierd Łukaszewicz, Stanisław Brejdygant, Bogdan Zdrojewski Ponadto apelowano o stworzenie systemu przekwalifikowań artystów tancerzy grupy w szczególnej sytuacji, wynikającej z faktu, iż karierę sceniczną osoby uprawiające ten zawód kończą w wieku ok lat. Minister Bogdan Zdrojewski złożył deklarację, że zwróci się w tej sprawie do ministra pracy oraz że pod koniec roku powinny być gotowe propozycje opieki nad tą grupą artystyczną zarówno od strony przekwalifikowania, jak i pomocy materialnej w przypadku utraty praw do wykonywania zawodu, z powodów niezależnych od artystów. Podczas poniedziałkowego spotkania Stanisław Brejdygant - reżyser, aktor i dramaturg, członek Zarządu ZASP, został odznaczony przez ministra medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis. Minister zapowiedział również kolejne spotkanie, podczas którego odniesie się szczegółowo do przedstawionych problemów środowiska artystycznego. (M.W.) 95 lat ZASP Przemówienie Prezesa ZASP z okazji 95-lecia Stowarzyszenia ZASP Od zmiany ustrojowej, która dokonała się w 1989 minęły 24 lata tyle ile wynosi przeciętny wiek absolwenta studiów wyższych, można więc uznać, że nasza demokracja jest już w tym punkcie, w którym dokonuje się samodzielnych rozstrzygnięć i wyborów o dalekosiężnych skutkach. Jeśliby rozpatrywać te pierwsze prawie ćwierć wieku w kategoriach zysków i start poszczególnych grup zawodowych, to nie ulega kwestii, iż artyści wykonawcy są grupą, która rozpatrywana ogólnie podkreślam: ogólnie, a nie poszczególni jej przedstawiciele straciła najwięcej i to w trzech możliwych aspektach. Po pierwsze zawód aktora stracił na prestiżu - zdecydowanie zmalał szacunek do zawodu oraz osób go wykonujących, po drugie jeśli chodzi o możliwość systematycznego wykonywania wyuczonego zawodu, tj. zatrudnienia na etacie w teatrze, po trzecie jeśli chodzi o zabezpieczenie elementarnych podstaw bytowych w rodzaju: mieszkanie, możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie da się jednak kontynuować tematu statusu aktora oraz kwestii poniesionych strat bez choćby niewielkiego rysu historycznego. Otóż, podwaliny pod wspomniany wcześniej prestiż i bezpieczeństwo zawodowe wzniesione zostały przez aktorów w okresie międzywojennym. Ta zmiana na lepsze, która się wówczas dokonała, była niewątpliwie pochodną faktu, iż jak nigdy wcześniej ani jak już nigdy później środowisko aktorskie wykazało się refleksem, solidarnością i świadomością możliwości wynikających z faktu odradza- Biuletyn Informacyjny /2014 5

6 95 lat ZASP nia się niepodległego państwa Polskiego. Ludzie sceny wyjątkowo wówczas zadbali o swoje interesy branżowe, o prestiż zawodu i miejsce w odbudowującym i scalającym się społeczeństwie, i nie od rzeczy będzie tu podkreślić, że środowisko aktorskie wyjątkowo wówczas zwarło szeregi w pracy nad poprawą swojego statusu en masse co nie jest znowu takie oczywiste, jeśli weźmiemy pod uwagę, że chodzi tu o zawód mocno podszyty egocentryzmem i zawiścią oraz oparty na silnej rywalizacji. Jednak w tamtym czasie rozsądek wziął górę i aktorzy zadbali o zawodowe interesy za pomocą bardzo konkretnych działań. Punktem wyjścia stało się powołanie do życia - praktycznie tuż po odzyskania przez Polaków niepodległego bytu państwowego - silnej organizacji branżowej, która odtąd miała reprezentować i chronić ich interesy. Mowa tu o powstałym 95 lat temu Związku Artystów Scen Polskich. ZASP wprowadził przymus organizacyjny, skupił w swoich szeregach aktorów z trzech zaborów, a następnie ucywilizował stosunki pracy w ówczesnych teatrach z pomocą narzędzi prawnych, tym samym poprawiając sytuację bytową aktorów. Już w następnym roku powstała Reduta pierwszy teatr-laboratorium w wolnej Polsce która stała się przestrzenią nowoczesnego myślenia o aktorstwie, dramaturgii, reżyserii, ale także o edukacji a przede wszystkim o etyce w Teatrze, co powiedzmy sobie wprost: było zdecydowanym novum jeśli chodzi o ten zawód. Następnie powstał Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej, który kształcił profesjonalnych aktorów i reżyserów. Szkoła ta w czasie wojny działała w konspiracji, po wojnie stanowiła jeden ze zrębów państwowego, artystycznego szkolnictwa wyższego a obecnie znana jest nam wszystkim jako warszawska Akademia Teatralna. W 1921 roku została zainicjowana budowa schroniska dla emerytowanych artystów, która to placówka swoje podwoje dla pierwszych pensjonariuszy otworzyła w 1928 roku a dziś znamy ją pod zwyczajową nazwą Skolimów. Miejsce to powstało wspólnym środowiskowym wysiłkiem i stało się zabezpieczeniem dla artystów, aby nie dożywali swych lat w ubóstwie bądź pozbawieni opieki. Z dzisiejszej perspektywy wydaje się, iż ówczesna świadomość niepewności losu była głębsza i zdecydowanie powszechniejsza niż współcześnie, i posiadali ją nie tylko ci, którym wiodło się poślednio, ale również ci, którym wiodło się naprawdę przyzwoicie Olgierd Łukaszewicz, Bogdan Zdrojewski wówczas chyba wszyscy, albo przynajmniej większość, zdawali sobie sprawę, że po pierwsze aktor, jak każdy, podlega prawom natury i starość go nie ominie, (oczywiście jeśli jej dożyje), a po drugie, że zawód artystyczny jest zawodem wysokiego ryzyka zaś fortuna kołem się toczy. Tak więc w okresie międzywojennym powstała silna branżowa organizacja, dbająca o zabezpieczenie sytuacji wykonawców z pomocą regulacji prawnych, a następnie z tej organizacji wypączkowały kolejne inicjatywy i przedsięwzięcia, które sprofesjonalizowały ten zawód oraz miały wkład w budowę jego prestiżu: stworzono miejsce pracy nad gruntowną przebudową artystyczną i etyczną polskiego środowiska teatralnego, w którym dokonywało się badanie możliwości teatru i aktora; powołano Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej czyli pierwszą zinstytucjonalizowaną przestrzeń służącą edukacji przyszłych aktorów i reżyserów, a po trzecie wybudowano i rozpoczęto Bogdan Zdrojewski, Andrzej Pawłowski prowadzenie Skolimowa będącego zabezpieczeniem emerytowanych artystów sceny. Wszystkie te instytucje: ZASP, Reduta, PIST, Skolimów powstały w okresie międzywojnia z inicjatywy i za sprawą działań aktorów i przy wsparciu władz dziś ta sprawczość i zaangażowanie wydają się aż nieprawdopodobne. Po wojnie nastąpiła zmiana systemu, a co za tym idzie w latach: przeprowadzono nacjonalizację przemysłu filmowego i teatru. Faktowi temu towarzyszyły szczytne założenia stworzenie stabilnych warunków rozwoju narodowej kinematografii i teatru, uwolnienie twórców od presji komercyjności, ponadto artysta miał zyskać przynajmniej w teorii - możność wpływania swą twórczością na procesy przeobrażające jego kraj. Po 1949 roku definitywnie dokonało się odcięcie od zachodu, w tym również od zachodniej kultury, zaś polscy twórcy zostali również odcięci od wolnego wyboru: estetyki i tematu - jesienią tego właśnie roku realizm socjalistyczny został proklamowany jedyną metodą twórczą. Lata , były okresem: mobilizacji sztuki do zadań i funkcji ideowo-politycznych. ZASP pozostawszy organizacją skupiającą ludzi sceny przestał mieć realny, formalno-prawny wpływ na kwestie branżowe jak zresztą wszystkie stowarzyszenia czy związki w tym okresie; przestał być suwerennym podmiotem, posiadającymi pełnię praw. W tym okresie stowarzyszenie zostało głównym dyspozytorem przywilejów, którymi władza starała się pozyskać talenty artystów oraz zdobyć ich przychylność. Stowarzyszenie było również depozytariuszem tradycji i strażnikiem jakości artystycznej, nadal też prowadziło Skolimów, a poza tym organizowało egzaminy eksternistyczne. Jakkolwiek by na to nie patrzeć, był to okres, w którym władze zabiegały o artystów, albowiem była to grupa zawodowa, za pomocą której najłatwiej było budować to, co dziś nazwalibyśmy PR w tym przypadku chodziło o dobry PR ówczesnego systemu zarówno w kraju jak i za granicą. Szczególnie od momentu, w którym puściły okowy stalinizmu w sensie politycznym oraz socrealizmu w sensie estetycznym, twórcy teatralni stali się grupą posiadającą stosunkowo sporą swobodę twórczą i obyczajową; przynajmniej jak na tamte czasy oraz w porównaniu z innymi; a ponadto, jako grupa zawodowa, aktorzy teatralni zyskali bezpieczeństwo socjalne nieporównywalne z żadnym innym okresem. Mieli zapewnioną możliwość uprawiania zawodu, a prestiż aktorstwa i aktorów fot. M. Wilma-Hinz/ZASP fot. M. Wilma-Hinz/ZASP 6 Biuletyn Informacyjny /2014

7 Uczestnicy spotkania z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski, Olgierd Łukaszewicz rósł z dekady na dekadę - ci którzy ten zawód uprawiali, funkcjonowali jako przedstawiciele lepszego świata, należący do kręgu ogólnie określanego mianem elity artystyczno-intelektualnej. Oczywiście był to lepszy świat na miarę ówczesnego systemu politycznego. Relacja między władzą a artystami w czasach PRL była oględnie rzecz ujmując specyficzna i stanowiła wypadkową kontestacji, dąsów, targów, wzajemnych zależności, flirtu i podchodów a to wszystko w różnych proporcjach, w zależności od osobowości danego twórcy i podejścia konkretnego przedstawiciela tzw. aparatu. Jednak nie da się ukryć, że poziom artystyczny począwszy od okresu poodwilżowego jest niekwestionowany. Można się dziś zastanawiać czy polska awangarda, nie tylko teatralna, mająca swoje miejsce w historii europejskiej kultury, czy polskie teatry prowadzone przez Kantora, Dejmka, Tomaszewskiego, Hanuszkiewicza, Axera, Szajnę, Grzegorzewskiego, Grotowskiego i jeszcze wielu innych otóż, czy to wszystko miałoby szansę zaistnieć, gdyby zostało uściśnięte niewidzialną ręką rynku? Oczywiście należy zaznaczyć, że w późniejszym okresie PRL, poszczególni członkowie z czasem zaczęli się angażować w działalność opozycyjną, w niektórych przypadkach stając się tej działalności ikoną, zaś niektóre inscenizacje stawały się symbolem sprzeciwu wobec systemu i zależności od ZSRR. W okresie stanu wojennego nastąpił jeszcze jeden zryw ogólno środowiskowy, któremu nie można odmówić heroizmu, chodzi mianowicie o bojkot telewizji przez aktorów, w który to bojkot zaangażowała się praktycznie większość ludzi sceny i filmu. Puentując nasze dzieje przypomnę, że tak się złożyło, że w 1989 r. o tym, że skończyło się Stare zaczęło Nowe poinformowała Polskę w Dzienniku Telewizyjnym aktorka Joanna Szczepkowska, mówiąc: Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm. Zdarzyło się to dwadzieścia cztery lata temu. Wraz ze zmianą systemu nasze Stowarzyszenie uzyskało suwerenność, pełnię władz, ale i pełnię odpowiedzialności. Ten ostatni okres czasu, w wolnej już Polsce, był w życiu naszego Stowarzyszenia okresem dosyć burzliwym. Udało się ZASP-owi- fot. A. Dębski/ZASP fot. M. Wilma-Hinz/ZASP zawalczyć o swoje w zakresie praw autorskich i pokrewnych dopełniło się to dzięki staraniom prezesa Kazimierza Kaczora. Niestety również za kadencji prezesa Kaczora, ZASP zaangażował się w nieprzemyślane operacje finansowe co skończyło się poważną zapaścią finansową w 2002 roku, której skutki ciągnęły się jeszcze przez kilka kolejnych prezesur. Jednakże z perspektywy czasu można uznać, że to niefortunne zdarzenie, które o mało nie doprowadziło do likwidacji Stowarzyszenia miało przynajmniej jeden pozytywny skutek zmusiło kolejnego prezesa, tj. Olgierda Łukaszewicza do znalezienia długodystansowego rozwiązania dla działu dokumentacji teatralnej ZASP. Stanąwszy wobec ewentualności zlikwidowania tego działu, na prowadzenie którego ZASP-u nie było już stać, wraz z ówczesną jego kierowniczką (a obecną panią dyrektor), panią Dorota Buchwald i z pomocą Ministerstwa Kultury prezes Łukaszewicz zainicjował powołanie odrębnej instytucji. Instytucja ta miała podlegać odtąd Ministerstwu a z czasem miała również zyskać własną siedzibę. Szefem nowo powołanego wówczas Instytutu Teatralnego został zaproponowany przez Ministerstwo i zaakceptowany przez ZASP Maciej Nowak, który wówczas od trzech lat pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Wybrzeże. Biorąc pod uwagę fakt jak silną, rozpoznawalną i opiniotwórczą jednostką stał się w ciągu 10 lat swego istnienia Instytut Teatralny, można sobie pozwolić na odrobinę czarnego humoru i stwierdzić, iż dział dokumentacji teatralnej ZASP stał się niekwestionowanym beneficjentem katastrofy finansowej ZASP. (Przypomnę, że tu w tej sali 16 września 2002 roku, w czasie burzliwego zebrania Zarządu Głównego ZASP deklarowałem, co odnotowała Rzeczpospolita podjęcie starań o przekształcenie działu dokumentacji ZASP w narodową instytucję kultury Instytut Teatralny, który być może znajdzie swe miejsce w pobliżu biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego w zabudowaniach zaadaptowanych po elektrowni. Dziś ta idea, aby Instytut znalazł nowe miejsce w poindustrialnej przestrzeni pojawiła się w programach kandydatów na nowego dyrektora Instytutu Teatralnego. Czynię tę dygresję dlatego, że pojawiły się w prasie informacje o tym, że ZASP nie przyczynił się do powstania Instytutu Teatralnego chcąc pozbyc się jednocześnie działu dokumentacji teatralnej. Jak widzimy legendą i prehistorią Instytutu grają swobodnie nawet ci, którzy zobowiązani są do rzetelnego dokumentowania życia teatralnego w Polsce). Dokumentacja sezonów, którą publikuje Instytut Teatralny w corocznym raporcie, podaje statystykę i krótkie komenta- 95 lat ZASP Biuletyn Informacyjny /2014 7

8 95 lat ZASP rze świadczące o bogatej w Polsce kulturze teatralnej. Szeroko omawia owoce naszej pracy, jednak w dziale zatrudnienie mamy zaledwie policzonych artystów, etaty i na tym koniec. Przypomnę, że ZASP pod moim kierownictwem w latach doprowadził do powstania tzw. Raportu o stanie polskiego teatru (pod kierunkiem Andrzeja Rozhina, współpraca: Wojciech Majcherek, Andrzej Lis, Magdalena Krzykała). Zawarty tam materiał, w IX rozdziale przynosi informacje o sytuacji polskich aktorów, zebrane metodą ankietową. Środowisko nasze, o dziwo, przyjęło tę akcję z nieufnością, a przecież szkoda. Jednak i tak zebrany materiał uprzytomnia czytelnikowi jak głębokie zmiany zaszły w kilka lat po transformacji ustrojowej, a potem po oddaniu instytucji artystycznych samorządom. Przedstawione wnioski ukazały dramatyzm położenia artystów wykonawców zatrudnionych w teatrach publicznych. Oczywiście ta konstatacja dotyczy części środowiska. Raport Pawła Płoskiego opracowany na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2009r. potwierdza wnioski raportu ZASP i konkluduje: słabość związków zawodowych powoduje, że stawki są niskie, aktorzy imają się więc kilku prac naraz. Niezależnie od tego czy pracują na etacie czy na zasadzie wolnego strzelca. Szanowny Panie Ministrze, zna Pan doskonale naszą sytuację w kontekście polskiej rzeczywistości prawnej. Nasze związki nie są słabe, nie są bierne, ale ani ZASP, który jako stowarzyszenie odziedziczył etos i obowiązki związkowe, ani Związek Zawodowy Aktorów Polskich nie ma po prostu z kim negocjować w imię interesu artystów wykonawców. Dwudziestu kilku aktorów w teatrze nie ma szans pertraktować zakładowy układ pracy, konieczne są rozwiązania na poziomie krajowym. Dlaczego tak się dzieje, że jesteśmy podobno ostatnim krajem Unii Europejskiej, który nie może uruchomić dialogu społecznego w sektorze przedstawień żywego planu na poziomie krajowym? Czy wynika to z woli politycznej rządzących? Znane są Panu nasze trzyletnie już zabiegi w Związku Województw RP i w Związku Miast Polskich o wyłonienie organizacji pracodawców. Niedawno jeden z Marszałków w rozmowie ze mną wyraził pogląd, że to rozwiązanie ma przynieść wyłącznie korzyści dla pracobiorców, ale zgodził się ze mną, że problem jest głębszy i dotyczy skutków podziału odpowiedzialności za ofertę kulturalną na Prezydentów i Marszałków. Wielu z nich uskarża się na brak wzajemnej współpracy w rozwiązywaniu problemów powierzonych im instytucji. Nasi dyrektorzy teatrów, jakkolwiek prawo sytuuje ich w roli pracodawców, są nimi w ograniczonym stopniu. To organizatorzy mogliby zmienić nasz los, bo oni decydują o możliwościach budżetowych teatrów. Dorota Stalińska, Barbara Krafftówna, Olgierd Łukaszewicz, Andrzej Precigs, Andrzej Makowiecki Prosimy o pomoc. Znam teatr, w którym dorabia się ponad 50% budżetu, a dotacja to niecałe 50%. Mimo to, artyści są nisko opłacani. Paweł Płoski pisze: słabość związków zawodowych powoduje, że władze lub dyrektorzy mogą narzucać rozwiązania najkorzystniejsze dla nich, a podstawowe problemy środowiska aktorskiego pozostają nierozwiązane. Uzupełnię tę informację: wiadomo mi, że pomimo usunięcia, a może na skutek usunięcia siatki płac, a także przeszkody tzw. kominowej, co pozwala ustalać pensje dyrektorów w sposób dowolny, to kilku z nich zarabia do PLN, a przecież, o ile mi wiadomo, do niedawna kwota PLN była tą minimalną gażą dyrektorską. Więc i dyrektorzy mają problemy. Urzędy Marszałkowskie udzielają zgody lub nie na reżyserię lub granie dyrektorom w ich własnych placówkach. Powstaje pytanie czy teatr publiczny jest w stanie utrzymać, opłacić dyrektora i artystów, jeśli chce mieć ich dla fot. M. Wilma-Hinz/ZASP siebie. Obecnie aktorem może być każdy. Ten zawód, jak wiele innych, stał się zawodem otwartym. ZASP nie daje uprawnień, potwierdza zawodowe kwalifikacje, jednak, Panie Ministrze, jednoroczne szkoły aktorskie pod nadzorem Ministra Kultury, jak informują materiały reklamowe owych szkółek to chyba przesada. Prosimy, Panie Ministrze, niech Pan nie przykłada ręki do zanikania kryteriów zawodowości. Ze szkół wyższych teatralnych, wydziałów aktorskich, nad którymi ma pieczę Minister Kultury, wyjdzie na rynek w tym roku 80 absolwentów. Jasne jest dla nas tu wszystkich, że nie znajdą zatrudnienia. Ale też prawdą jest, jak wykazują realia, że absolwenci wydziałów aktorskich nie chcą iść do małych miast, gdzie mamy na skutek tego, absolwentów wydziałów lalkarskich, absolwentów licencjackich szkół aktorskich, średnich policealnych, studiów aktorskich przy teatrach, czasem przy teatrach na wpół amatorskich. W szkołach nie uświadamia się studentów co do ryzyka zawodowego. Przedłożyłem do wiadomości Pana Ministra ekspertyzę omawiającą orzecznictwo sądów pracy w sprawach wytaczanych dyrektorom przez zwalnianych aktorów. Aktorzy ci nie mogli uwierzyć, że sąd nie rozstrzyga co do ich umiejętności zawodowych, choćby legitymowali się znakomitymi opiniami i odznaczeniami. Sąd przyznaje prawo do subiektywnej decyzji dyrektora, decyzji o charakterze twórczym, jaką jest komponowanie zespołu artystycznego teatru. Uważamy, że procent możliwych zmian, a także gościnnych występów powinien być zapisany w regulaminach i statutach. W publicznych teatrach powinny one być do siebie podobne i zakotwiczone w prawie regulującym działalność Teatru Narodowego. Wraz ze zniknięciem sezonu jako formy zatrudnienia, zastosowano jako kryterium przepisy kodeksu pracy tj. 3-miesięczny termin wymówienia, nawet w czasie trwania sezonu repertuarowego. Wiemy, że był Pan zwolennikiem wprowadzenia sezonowego zatrudnienia. Ten spór mamy już za sobą, ale przypominamy, że nikt nie proponował rozwiązań, które miałyby zdjąć ryzyko sytuacji artysty i artysta wiedziałby po prostu, że jeśli na sezon oddaje się do dyspozycji dyrekcji teatru, za ile jego dyspozycyjność jest kupiona. Wyjątkowość naszego zawodu rozgrzeszyła wszystkich, którzy nie zastanowili się nad tym, że aktor w teatrze publicznym jest pracownikiem, jak każdy inny w Polsce. Powstaje pytanie: czy w teatrze publicznym ryzyko ma ponosić pracownik, który stanowi o istocie zjawiska w odróżnieniu od innych tam pracujących? Fakt, czy dojdzie do przedstawienia, czy będzie się obsadzonym jest sferą ryzyka, które w instytucji publicznej powinno być, naszym zdaniem, jak najmniejsze. Zastanówmy się ile płacił Woj- 8 Biuletyn Informacyjny /2014

9 ciech Bogusławski swoim aktorom z kasy rządowej. Bogdan Zdrojewski z dziennikarzami Jeśli oskarżenia wobec nas o nieskuteczność ZASP-u są w jakiś sposób uzasadnione, to dlatego, że obecne państwo nie może zdecydować się na formę dialogu z nami. W 1936 r. przedstawiciel partii BBWR, były Prezes ZASP Jan Mazurkiewicz zaproponował w imieniu rządu ZASP-owi formułę stowarzyszenia, aby ZASP nie stosował nacisków charakterystycznych dla związków zawodowych. Rząd sprzyjał misji ZASP. Po wojnie, ZASP miał znów formę związku zawodowego, po czym władza PRL w 1954 r. zdecydowała o zamianie ZASP- -u w stowarzyszenie. Ale przejęła jednocześnie problemy środowiska artystów na siebie. Przypomnę, że w 1994 r. Prezes Andrzej Łapicki i członek Zarządu Głównego Kazimierz Kaczor próbowali wprowadzić konwencję teatralną pomiędzy ZASP i organizatorami. Nie znam dziś przyczyn dla których ta sprawa nie powiodła się. Panie Ministrze, potrzeba decyzji rządzących. Albo pozwolicie zamienić się nam w związek zawodowy z zachowaniem praw do tantiem artystów wykonawców, albo też pomóżcie zbudować nam nowe porozumienie społeczne na rzecz teatrów, oper i filharmonii w oparciu o formułę stowarzyszenia. Dowodem na to, że Pan Minister docenia problemy z którymi się borykamy, jest Pana umowa z Zarządem Województwa Dolnośląskiego w sprawie zasad współprowadzenia i współfinansowania Teatru Polskiego we Wrocławiu jednego z najważniejszych i najwybitniejszych obecnie teatrów w Polsce. Wiadomo nam, że modyfikując zawartą wcześniej na bazie znowelizowanej ustawy przez Ministra Waldemara Dąbrowskiego umowę, zastrzegł Pan, że środki Ministerstwa mają być przeznaczone na działalność merytoryczną. Czy tak się dzieje rolą Ministra jest to ocenić, ale sygnały, które odebraliśmy od dyrektora Krzysztofa Mieszkowskiego, że Teatr Polski stanął przed problemem w tym sezonie grać czy nie grać wynikają m.in. z braku kryteriów co jest kosztem merytorycznym, a co kosztem prowadzenia instytucji; nazywa się je czasem kosztami stałymi i zmiennymi. ZASP chciałby aby teatr publiczny był instytucją gotową na przyjęcie liderów, którzy tworzą zespół artystyczny celem zrealizowania oferty. Za chwilę oddam głos przedstawicielom zawodowych Sekcji zrzeszonych w ZASP, a także przedstawicielom Komisji ds. monitorowania sytuacji ekonomicznej i socjalnej artystów wykonawców, a także kolegom, którzy zasygnalizują problem ochrony zawodu, ubezpieczeń, zasiłku dla bezrobotnych artystów, pośrednictwa pracy dla artystów, przekwalifikowania lub uzupełniania kwalifikacji, problem absolwentów i problem samorządowych dotacji. Mamy nadzieję, że Minister Kultury po niedawnym okresie intensywnego zajmowania się zaniedbaną strukturą infrastruktury polskich scen (w niektórych wypadkach od 1945r., a także zniszczonych zasobów z latach 60-tych) przejdzie do ofensywy dla której znajdzie wsparcie w rezolucji parlamentu Europejskiego z 2007r. zachęcającej rządy aby podjęły problem statusu artysty w Europie. fot. M. Wilma-Hinz/ZASP Olgierd Łukaszewicz Prezes Zarządu Głównego ZASP 95 lat ZASP Spotkanie z dr Marianem Zalewskim 4 listopada, z okazji 95-lecia ZASP w siedzibie stowarzyszenia odbyło się spotkanie z dr Marianem Zalewskim członkiem Zarządu TVP S.A. na temat Teatr Telewizji i teatr w telewizji. Do spotkania doszło z inicjatywy zarządu TVP, ale faktycznym powodem był list Prezesa Olgierda Łukaszewicza do władz TVP zaniepokojonego zmianami wprowadzanymi w Telewizji Polskiej. W ramach restrukturyzacji, połączono bowiem Agencję Filmową z Agencją Produkcji Telewizyjnej w Agencję Produkcji Telewizyjnej i Filmowej. W nowej jednostce nie znalazł się Teatr Telewizji. Agencja PAP odnotowała: Prezentację nie mniej niż dziesięciu spektakli premierowych rocznie w Teatrze Telewizji zapowiedział członek zarządu TVP Marian Zalewski, podczas debaty Teatr Telewizji i teatr w telewizji. Pod koniec października w strukturze kanału tematycznego TVP Kultura powołano Redakcję Teatru (odpowiedzialną za Teatr Telewizji) pod kierownictwem Wojciecha Majcherka. - Jeżeli chodzi o Teatr Telewizji to wszyscy mamy niedosyt. W ostatnich latach (...) było jedynie kilka premier rocznie - przyznał podczas poniedziałkowej debaty Marian Zalewski. Jak wyliczał, w 2010 roku było to osiem premierowych przedstawień, w dziewięć, w 2012 i Reszta prezentowanych w TVP spektakli to powtórki. Zalewski zwrócił jednocześnie uwagę, że przygotowanie premiery Teatru Telewizji kosztuje nawet kilkaset tys. zł. Członek zarządu TVP zapowiedział też, że- wkrótce powstanie kolegium programo- Biuletyn Informacyjny /2014 9

10 95 lat ZASP dr Marian Zalewski, Olgierd Łukaszewicz fot. M. Wilma-Hinz/ZASP Telewizji będą transmitowane wyłącznie na tej antenie. - Teatr Telewizji będzie emitowany w poniedziałki w programie pierwszym, tak jak było (...). Fakt, że redakcja została reaktywowana w TVP Kultura wiąże się z tym, że zarząd TVP uznał, iż - w sensie merytorycznym - jesteśmy przygotowani do tego, żeby podjąć to nowe wyzwanie: pracować na rzecz Teatru Telewizji we wszystkich antenach - tłumaczył. Majcherek podkreślił też, że nie traktuje Teatru Telewizji jako jedną z wielu pozycji w ramówce. - Teatr Telewizji jest instytucją polskiej kultury. W naszym perspektywicznym myśleniu o tym, co chcemy dalej robić, bardzo istotne są trzy rocznice. Chciałbym, żeby były dla nas inspiracją w dalszej pracy - mówił. Feliks Falk, dr Marian Zalewski, Olgierd Łukaszewicz, Wojciech Majcherek we Redakcji Teatru. Zapewnił też, że TVP będzie pokazywać nie mniej niż 10 spektakli premierowych rocznie i że spektakle Teatru Telewizji nadal będą prezentowane na antenie TVP1, choć - jak dodał - także inne programy mają ogromne aspiracje. - Jeżeli chodzi o ogólną perspektywę rozwoju, przyszłość Teatru Telewizji - widzę ciemność (...). Dziesięć miesięcy temu mieliśmy z prezesem TVP Juliuszem Braunem tzw. okrągły stół w sprawie Teatru Telewizji. Zadeklarował on wtedy, że (...) w pierwszym programie TVP będzie 12 premier Teatru Telewizji rocznie. Tak się nie stało - zauważył reżyser, scenarzysta Feliks Falk. Odniósł się on też do tego, że Redakcja Teatru funkcjonuje teraz w strukturze TVP Kultura i wyraził zaniepokojenie tym faktem. Wojciech Majcherek zapewnił, że funkcjonowanie Redakcji Teatru w strukturze TVP Kultura nie oznacza, że spektakle Teatru fot. M. Wilma-Hinz/ZASP Chodzi o przypadającą w 2015 roku 250. rocznicę powstania Teatru Narodowego w Warszawie, 100. rocznicę urodzin Tadeusza Kantora i dwie rocznice szekspirowskie: w przyszłym roku przypada 450 rocznica urodzin Szekspira, w 2016 roku rocznica śmierci Szekspira. Majcherek zwrócił też uwagę, że w archiwum polskiej telewizji jest bardzo wiele realizacji dzieł Szekspira, oprócz jednej. - Jeden utwór Szekspira nigdy nie został zrealizowany w Teatrze Telewizji. To Król Lear. Realizacja tego dzieła w polskiej telewizji będzie pułapem naszych ambicji, możliwości i aspiracji (...) Chcielibyśmy, żeby pierwsze efekty pracy naszej redakcji były widoczne już w tym sezonie, ale prawdziwym sprawdzianem będzie sezon 2014/ ocenił. Przedruk PAP fot. M. Wilma-Hinz/ZASP fot. M. Wilma-Hinz/ZASP Marian Opania dr Marian Zalewski, Andrzej Precigs, Grażyna Barszczewska, Sławomir Pietrzykowski 10 Biuletyn Informacyjny /2014

11 Debata Młodzi bez-radni w teatrze? Uroczystość wręczenia Nagrody im. Andrzeja Nardallego 16 grudnia 2013 roku za najlepszy debiut w teatrach dramatycznych towarzyszyła przygotowana z inicjatywy Krystyny Piasecznej, przewodniczącej Sekcji Krytyków Teatralnych ZASP, debata Młodzi bez-radni w teatrze?. Z satysfakcją odnotować trzeba przybycie i aktywność młodzieży teatralnej, profesorów szkół teatralnych, reżyserów i dyrektorów teatrów. To już drugie z tego cyklu spotkanie zorganizowane przez Sekcję Krytyków Teatralnych. Pierwszym było: Status artysty w Europie, którego gościem był eurodeputowany Jacek Saryusz Wolski. Po krótkim wprowadzeniu, prezes ZASP, Olgierd Łukaszewicz, przypomniał, że refleksja nad statusem artysty w teatrze publicznym i artykułowanie tego problemu jest wyjątkowo ważne dla naszego środowiska. W latach (za pierwszej prezesury Łukaszewicza) powstał Raport o stanie polskiego teatru - wymaga on dziś aktualizacji, ale problemy, które wskazuje, nie zginęły. - Odpowiedzi na pytanie o staż pracy w teatrze dowodzą, że brakuje w zespołach młodzieży aktorskiej. Jest to o tyle paradoksalne, że każdego roku opuszcza uczelnie teatralne około osiemdziesięciu absolwentów. W latach powstania raportu było ich czterdziestu mówił prezes Łukaszewicz: - Wiemy, że szkoły teatralne nie przygotowują do spotkania z konkurencyjną rzeczywistością. Tak się stało po transformacji i przekazaniu teatrów samorządom, że od nich zależy, w długim łańcuchu konsekwencji los młodzieży, a więc przyszłość polskiego teatru. Ale tak się składa, że ten impuls od nas, starszych, ciągle nie dociera do zainteresowanych najbardziej do młodzieży. Olgierd Łukaszewicz przybliżył rozmowy, jakie podejmuje ZASP z Komisją Kultury Związku Województw RP i z Komisją Kultury Związku Miast (podlega jej ok. 70 teatrów przyp. ŁK), aby obudzić wrażliwość na los powierzonych im instytucji. - To jest trop, jakim idziemy, choć nie znaleźliśmy do dziś partnera, z którym moglibyśmy negocjować nasze warunki pracy i w konsekwencji warunki rozwoju polskiego teatru. - Tytuł debaty Młodzi bez-radni? odwołuje się też do roli radnych i samorządów. Sami państwo obserwujecie, że w dużym stopniu są to ludzie do swych funkcji nieprzygotowani, nie zawsze też mają chęć pogłębiać wiedzę na temat kultury i teatru dodała Krystyna Piaseczna. Spotkałam się w Łodzi z przewodniczącą komisji kultury Sejmiku Województwa Łódzkiego Anną Rabiegą, którą zaprosiłam do nas. Doszłyśmy do wniosku, że dobrze byłoby zrobić taką konferencję w Łodzi, czyli w konkretnej rzeczywistości, także personalnej. To też propozycja dla państwa, by przenosić nasze inicjatywy na poziom lokalny i tam je rozwijać. Zwracając się do młodych aktorów, Ewa Leśniak, wiceprezes Zarządu Głównego ZASP, przyznała, że problem statusu aktora niekoniecznie musi wynikać ze sposobu funkcjonowania uczelni i teatrów. - Mnożą się prywatne studia pseudo-aktorskie. Prawo na to pozwala, ale one są ogromnie krzywdzące dla ludzi, którym się daje nadzieję. Są oni zatrudniani na prowincji, gdy dyrektorzy chcąc mieć tanich wykonawców, co ogranicza liczbę miejsc pracy dla ludzi po akademiach, szkołach teatralnych, jak i po eksternistycznych egzaminach mówiła, a temat ten miał jeszcze powrócić później.- Ale to wy musicie wydać głos na swój temat. Każdy z was z osobna to rozsypane koraliki, możemy je zebrać tutaj w ZASP-ie i wspólnie działać. Ale musicie przejąć pałeczkę. Na pewno przejęli ją w dyskusji. Szybko doszli do głosu. Jako pierwszy - Artur Gotz, aktor Teatru Nowego im. K. Dejmka w Łodzi. Kilka lat temu, grając w Teatrze Rozrywki w Chorzowie, otrzymał propozycje wstąpienia do ZASP, ale, jak tłumaczył, nikt nie potrafił mu podać powodów i korzyści z członkostwa. Podobne doświadcze- 95 lat ZASP Od prawej: Piotr Łakomik, Emilia Nagórka-Łakomik, Andrzej Dziuk, Olgierd Łukaszewicz, Łukasz Kaczyński Biuletyn Informacyjny /

12 95 lat ZASP nia miał Łukasz Gosławski (również aktor Nowego ): -Studiowałem we wrocławskiej szkole teatralnej, ale nikt nigdy nie przyjechał i nie zgłosił się do młodych, by choć przedstawić statut ZASP. - Widocznie mamy marnych działaczy we Wrocławiu. Z bólem serca powiem, że część kolegów nie wie co się nawet w statusie ZASP znajduje i może trafił pan na takiego faceta, który nie potrafił pana w odpowiedni sposób przekonać wypalił Tomasz Grochoczyński, prorektor ds. studentów w Akademii Teatralnej w Warszawie. fot. A. Dębski/ZASP - Mam wrażenie, że za szybko oczekujemy czegoś za nic. Nie pytajmy co nam ZASP da, ale przede wszystkim spotkajmy się, zbierzmy grupę piętnastu osób i stwórzmy koło młodych zapalił się Rafał Zawierucha, absolwent AT, ale Tomasz Grochoczyński poddał pod wątpliwość możliwość znalezienia w Warszawie tylu młodych chętnych. Debata była też okazją do podzielenia się doświadczeniami, często niełatwymi. - Nie wiem czy państwo wiecie, ale kiedyś w Teatrze Kwadrat była pani od niewpuszczania. Miała biurko na półpiętrze mówił Marcin Piejaś. Nie tylko w jego przypadku dostanie się do dyrektora graniczyło z cudem. Pojawiły się głosy, że przejść przez portiernię to już coś. - Byłem zażenowany, że musiałem zostawiać CV na portierni, albo w jednym z warszawskich teatrów - pani tam sprzątającej. Oburzyłem się, ale gdy weszliśmy na górę z koleżanką, sekretarka bezczelnie wypchnęła nas z tego teatru mówił Artur Gotz. -Miałem jednak szczęście, że złożyłem CV do Teatru Nowego w Łodzi, którego dyrektor, Zdzisław Jaskuła, to chyba jeden z nielicznych, który spotkał się z każdą ze 120 osób, które chciały podjąć pracę. Na zdj. m.in.: Krystyna Piaseczna, Piotr Kruszczyński Obejrzał nagrania, jeździł na spektakle (takie zachowanie dyrektora przyjęte zostało oklaskami przyp. ŁK). Doświadczeniem podzieliła się także Gabriela Oberbek, laureatka Nagrody im. A. Nardellego sprzed dwóch lat. - Otrzymałam Nagrodę za rolę Księżniczki Justyny w reż. Jana Nowickiego w Teatrze Dramatycznym w Płocku, gdzie występowałam gościnnie. Pomyślałam: oto życie się odmieniło. Ale potem było tylko gorzej. Nagrodę odebrałam 19 grudnia, ale już w lutym spektakl zdjęto, po trzech zagraniach. Z niewiadomych mi do dziś powodów. Do dalszej współpracy nie zaproszona, mimo iż zespół dopytywał się: dlaczego. Wróciłam do Warszawy i dzwoniłam do dyrektorów, próbowała się spotkać. Nie przeszłam przez portiernię relacjonowała. - Zaczęłam pisać płomienne listy do dyrektorów, na pewno nie sztampowe. Wysłałam ich około trzydziestu. Nie odpisał żaden. Nawet pocałuj się w nos, co dałoby mi poczucie, że ktoś się choć trochę zainteresował. Wyszłam poza Warszawę, przez dwa lata próbowałam dostać się do jakiegoś teatru. W tym czasie zagrałam nieco w telewizji i w filmie, gościnnie w Teatrze Rampa. Dopiero dziś dostałam szansę. To jeden z dyrektorów, o którym wiem jak wygląda. To pan Jacek Strama w Teatrze Ludowym w Krakowie. Zagram w Hamlecie i jest to dla mnie niezwykle ważne. Nagroda im. Nardallego jest ważna, ale najważniejszą nagrodą jest praca. Wysłuchawszy relacji, na brak kindersztuby dyrektorów oburzył się Stanisław Brejdygant. - Sami sobie wychowaliśmy takich dyrektorów. Minęły czasy, gdy byłem młodym aktorem a po prowincji jeździł Kreczmar z Axerem, i wyławiali, zapraszali do Warszawy mówił Krzysztof Kumor, prezes ZASP w latach Że nie dopuszczają was do dyrektora to rozumiem, bo przychodzi takich osób kilkadziesiąt. Ale na list trzeba odpowiedzieć. Cieszę się, że są tu koledzy Dziuk, Kruszczyński, którzy traktują młodego aktora poważnie. Ale była mowa o dyrektorze Jaskule. Tu wrzucę łyżkę dziegciu. W maju zeszłego roku, gdy byliśmy na gościnnych występach ze Szkołą żon z prezesem, Zdzisław Jaskuła powiedział nam, że angażuje młodych aktorów po szkole na pół etatu za 800 złotych. To jest przecież sprzedawanie złudzeń. ZASP ma wpływ na mianowanie dyrektorów. Jeśli samorząd chce powołać bez konkursu to prezesie, mój godny następco, to jest nasz nacisk na to, co się dzieje w teatrach. - Zadaliście kłam twierdzeniu, że młodzi nie będą mówić szczerze. Za to jestem wdzięczna, bo inaczej to wszystko nie miałoby sensu podsumowała tę część debaty Krystyna Piaseczna. Na zdj. m.in.: Gabriela Oberbek, Adrian Wiśniewski, Krzysztof Kumor, Duśka Markowska-Resich, Janusz Leśniewski, Jan Aleksandrowicz-Krasko, Tomasz Grochoczyński Celne i ważkie uwagi włączył do dyskusji wręcz wywołany do zabrania głosu Piotr Kruszczyński, dyrektor Teatru Nowego w Poznaniu. 12 Biuletyn Informacyjny /2014

13 -Nie wystawiam straży w Teatrze Nowym w Poznaniu, portierka wpuszcza do sekretariatu, a drzwi do gabinetu zazwyczaj są otwarte. Zrozumcie jednak państwo tę zasadę, zespół aktorski jest w zasadzie zespołem zamkniętym. Zwłaszcza budżetowo. Zadaniem dyrektora jest uzupełnianie zespołu, gdy czasem zdarzy się luka. Wtedy szukam określonych typów ludzkich spośród absolwentów szkół. Wtedy są przesłuchania i rozmowy mówił dyrektor Kruszczyński. -Gdy przyszedłem do Nowego, okazało się, że brakuje aktorów w pewnym wieku: mężczyzny około 40-tki i mężczyzn i kobiet zaraz po szkole. Ale okazało się, że nie mam możliwości budżetowych uzupełnienia zespołu. Dokonałem jedynej możliwej rzeczy: poszedłem po prośbie do aktorów emerytów gdyby nie to, że czworo aktorów, wbrew umowom na czas nieokreślony, podpisanych z moim poprzednikiem, zgodziło się łaskawie przejść na pół etatu (bo nikt nie zgodził się całkowicie zrezygnować w całości z etatu), to panna Julia Rybakowska i dwie inne osoby, nie mogłyby się w tym zespole znaleźć. To jest problem, który chcę poruszyć w tym gronie, problem zmiany pokoleniowej. To ważna sprawa do zbadania: jaki jest stan obecny aktorów nestorów, którzy pozostają na etatach. Dyrektor Kruszczyński zwrócił też uwagę na dyrektorski stres, towarzyszący podpisywaniu tzw. trzeciej umowy - na czas nieokreślony. Jak bowiem przyznał, później wymiana takiej osoby jest sporym kłopotem, a w znowelizowanej ustawie o organizowaniu działalności kulturalnej nie ma określonej kadencyjności decyzji o pracy aktorskiej. Nie zgodziła się z takim myśleniem Ewa Leśniak, która przypomniała, aktor może dostać wymówienie umowy. A przemyślane w odpowiednim czasie wypowiedzenie nie ma żadnych konsekwencji dla dyrektora. Nie kończy się także w sądzie pracy. -Z jednej strony dyrektor stara się udowodnić organizatorowi, że ma świetny zespół, z drugiej strony musi się zastanawiać jak tu jakiegoś aktora sprytnie odsuwać od ról, bo potrzebuje wymiany pokoleniowej mówił Piotr Kruszczyński. -Tu jest pytanie: czy w Polsce można stworzyć system, jaki podziwiałem w Niemczech. System, gdzie młody aktor debiutuje w jakimś małym teatrze, przez dwa lata ma gwarancję pracy, po czym jeśli jest świetny, biorą go do pracy w większym mieście. A jak jest słaby, to idzie na wolny rynek. W Polsce tej hierarchii nie ma. - Ale tak było kiedyś przypomniał Krzysztof Kumor. -Wychodząc naprzeciw takiemu stanowi rzeczy, rok temu zrezygnowałem z etatu, aby można było zatrudnić na moje miejsce dwie takie piękne panie. Podobnie zrobił prezes. I to jest nasz prezent dla młodych aktorów. -Rozumiem, że dyrektorzy nas nie znają. Wysyłając dossier wciąż jestem dla nich nikim. Są tam wymienione moje role, ale mnie nie znają. Z drugiej strony będąc bez etatu nie mamy szansy dowiedzieć się np. że jest przesłuchanie, że jest robiona obsada zwrócił uwagę Adrian Wiśniewski, aktor bezetatowy. -Dementuję też to, co usłyszałem od starszych kolegów: bo wy młodzi nie chcecie etatu. Chcemy, bardzo chętnie, dajcie nam go. 95 lat ZASP Na zdj. m.in.: Rafał Balawajder, Marcin Piejaś, Artur Gotz Paweł Koślik i Marcin Kwaśny Własnym doświadczeniem dzieli się też aktor Teatru Kwadrat, Marcin Kwaśny. -Dostałem ten etat zaraz po szkole, ale dlatego, że wykazałem inicjatywę. Zostałem wprowadzony do ZASP-u przez śp. prof. Marię Kaniewską i prof. Grochoczyńskiego. I to panie z ZASP przyczyniły się, że dyrektor przyszedł na moje spektakle dyplomowe. Gro młodych ludzi ma postawy roszczeniowe: skończyliśmy szkołę, nam się należy, chcemy etat mówił. - Namawiam was do tego, czego nie uczy się w szkołach: aby samemu działać, jednoczyć się, skrzykiwać jak teatr Montowania. Warto błądzić, upadać, ale próbować. Sam próbowałem założyć teatr w Warszawie, rzucano mi wiele kłód pod nogi. Założyłem fundację, zdobyłem sponsorów, znalazłem miejsce na Pradze, ale okazało się, że miasto nie powinno mi go wynajmować, bo ma nieuregulowany status ziemi. Przez to utopiłem w projekcie sporo pieniędzy. Gram teraz te spektakle w różnych miejscach Warszawy. Sam teraz dostaję CV od młodych. Nas młodych nikt nie uczy, że prawa rynku są nieubłagane. Ale satysfakcja, gdy uda się coś zrobić niezależnie od instytucji miejskich jest ogromna. Zwłaszcza, że rynek się powiększa: ludzi z różnych szkół jest więcej, a miejsc ubywa, bo są redukcje. Paulina Gałązka, studentka V roku Łódzkiej Szkoły Filmowej, przyznała, że z jej roku bardzo mało osób otrzymało pracę. Jeśli, to dlatego, że poleceni byli przez reżyserów spektakli dyplomowych. - To mój rok zakłada w fabryce na łódzkim Widze- Biuletyn Informacyjny /

14 95 lat ZASP Na zdj. m.in.: Kamil Przystał, Rafał Zawierucha, Gabriela Oberbek, Adrian Wiśniewski, Krzysztof Kumor wie teatr i jeśli się staramy, to dlatego, że już na IV roku wiemy jak jest trudno. Dlatego tak bardzo potrzebujemy szansy, by nas poznano. Młodzi aktorzy zwracali uwagę, że ZASP nie ma statusu związku zawodowego. Przywoływali przykład Wielkiej Brytanii, gdzie aktor nie wejdzie na plan filmowy, nawet w tle, nie dostając jakiejś stawki, a producenci nie zatrudniają nikogo innego, bo płacą kary. Z sali pojawiła się kontra, że w Wielkiej Brytanii już takiego związku nie ma. Do pracy zespołowej w ramach ZASP namawiali Stanisław Biczysko i Janusz Leśniewski, były przewodniczący komisji rewizyjnej. Głos zabrał też Jan Aleksandrowicz (bezetatowiec), członek zarządu Związku Zawodowego Aktorów Polskich: -Nasz Związek się zmienia, ale nie ma siły jeśli nie ma członków. W tej chwili jest nas niecałe 900 osób. To nie jest mała liczba. ZASP jest stowarzyszeniem, ale bardzo silnym. Powinniśmy iść ramię w ramię. Po tych słowach: Olgierd Łukaszewicz przypomniał, że ZASP był na samym początku właśnie związkiem, na wzór niemiecki. Jeszcze przed wybuchem wojny rząd BBWR zaproponował artystom, by zamienili się w stowarzyszenie, któremu łatwiej przypisać misję jednoczenia się i misję kulturalną, czemu rząd miał wychodzić naprzeciw. Potem ZASP znów był związkiem zawodowym, ale władze PRL zmieniły jego strukturę. - Ale środowisku udało się przechować wartości. Dlatego ważne jest to, co mówiłem w przemówieniu okolicznościowym do ministra: Zacznijcie z nami też rozmawiać. Albo dajcie nam szansę zamienić się w związek zawodowy, który zachowa, jak w Szwecji, prawa do tantiem, albo rozmawiajcie z nami jak rząd BBWR. Ale rozmawiajcie. Jest impas, a od 1989 roku sytuacja w instytucjach artystycznych znacząco się pogorszyła. Liczy się telewizja i wolny rynek. Okazało się to, gdy musieliśmy tłumaczyć partiom dlaczego rozwiązania znowelizowanej ustawy są złe. Biegaliśmy do każdego posła. A to stowarzyszanie będzie takie, jaką będzie mieć siłę lobbystyczną. Dlatego róbmy swoje, działajmy. Wreszcie głos zabrał długo oczekiwany Andrzej Dziuk, dyrektor Teatru im. S. I. Witkiewicza w Zakopanem. - Dzięki temu, że ZASP jest, jest też zaplecze tradycji i poczucie nieosamotnienia. To niezwykle istotne. W sytuacji patowej młodego aktora ważne jest, by mieć świadomość właściwego rozpoznania siebie. Kim jest aktor, dziś, ze szczególnym naciskiem w teatrze polskim, takiej rozmowy publicznej dziś nie ma. A dotykamy tu całej struktury organizacyjnej, obrzydliwego mechanizmu finansowania. Bo jeśli występuję do organu założycielskiego o podwyżkę dla moich aktorów albo o uzupełnienie budżetu, słyszę, że nie ma pieniędzy. Musi być na podwyżki dla sekretarki w urzędzie, ale nie dla aktora, bo aktor... i tak sobie dorobi. Taka jest mentalność. Stąd podejrzenia, że nie lubicie być na etacie. Albo jeśli już, to tylko z cynicznych powodów jak np. ubezpieczenie. Tak, ale sit-comy i teatr impresaryjny tego nie dają. Dlatego dobrze jest być na etacie, ale nie z tych powodów. Być na etacie u mnie w teatrze, to decyzja o obecności aktora na scenie mówił dyrektor Dziuk, po czym wskazał na kwestię postępującej demoralizacji zawodu, zaniku etosu i nieobecność mistrzów. Gdy bowiem mistrzowie powiedzieli, że nie chcą być aktorami, ale zwykłymi ludźmi, krzywda została wyrządzona także w mentalności młodych artystów. Na egzaminach młodzi ludzie wstydzą się mówić o powołaniu czy o talencie. Następuje więc próba racjonalizacji czegoś, co jest nierozsądne. -Czym jest powołanie? Głosem właśnie, za którym trzeba iść. Ale młody nie może przyznać się do tego głośno. To dowód tej degradacji. Zdaniem Dziuka, to m.in. myślenie, że każdy może być aktorem sprawia, że rocznie z uczelni teatralnych wychodzi osiemdziesięciu absolwentów. A już czterdziestu przed paru laty to było za dużo. Wtórowała tym słowom Ewa Leśniak, mówiąc, że wypuszczanie tak wielkiej liczby absolwentów nie dając im gwarancji pracy to malwersacja pieniędzy. -Gdy organizuję przesłuchanie, to nie by weryfikować zawodowe umiejętności, ale by sprawdzić czy między nami iskrzy. Bo nie o etat chodzi, ale by budować mentalnie zespół. To jest słowo nieobecne w mentalności dzisiejszej krytyki. I to też jest konsekwencja upadku rangi tego zawodu mówił Dziuk. -Ale wy nie jesteście zwyczajni i od tego nie uciekniecie. Jesteście skazani, by dźwigać więcej niż inni, wymagać od siebie więcej niż inni. Jeśli tego nie ma, to się zaczyna rozmowa na temat tego kto ile zarabia i wtedy lądujemy w bezradności systemu finansowania kultury w Polsce. A to jest tragiczne. Dlatego tym ważniejsze jest to, co robi pan prezes i ZASP. Podoba mi się wasza wola walki. Buntujcie się nie tylko drogą związku, ale budowaniem świadomości. Po oklaskach dla Andrzeja Dziuka, głos zabrał prezes Olgierd Łukaszewicz, przypominając niedawną konferencję z udziałem ministra kultury. Bogdan Zdrojewski stwierdził wtedy, że 20 proc. absolwentów szkół teatralnych uzyskuje zatrudnienie, co w porównaniu z absolwentami innych szkół wyższych ma być dobrym wskaźnikiem. ZASP dopominał się wówczas, by pieniądze z Totalizatora Sportowego był przeznaczane na stypendium, które każdy dyrektor teatru w Polsce miałby do dyspozycji dla debiutanta, młodego aktora. -Nie wiemy dlaczego nie chce ich ruszyć. Na tej komisji dyrektor Ewa Michnik z Opery Dolnośląskiej przyznała, że na życzenie marszałka województwa musiała podnieść pensje o 200 zł sprzątaczkom, ale przez to jej tancerze zarabiają o 200 zł mniej. Minister zasępił się. Powiedziałem mu, że jeśli tak dalej będzie, to będziemy się domagali podobnej sytuacji jak jest w Niemczech: chcesz mnie na sezon, na jakiś czas to ile zapłacisz, jeśli na każdą inną pracę muszę mieć twoje pozwolenie mówił prezes Łukaszewicz. Zwrócił też uwagę, że należy stworzyć listę postulatów środowiska, które pozwolą być artystami i ludźmi. -Ludźmi, którzy poświęcą swój talent, dla teatru, w którym to naturalne się mniej zarabia. Ale gdzie można poczuć swą misję, jak lekarz co jedzie do biednej wioski. To jest jedno z naszych zebrań, gdzie wychodzi wiele problemów. Opiszcie je. Piszcie o waszych sprawach, wstydliwych, gdzie dyrektor poddaje was mobbingowi, gdzie zaprasza na lekcje indywidualne do gabinetu. Życie w tej małej grupie osób, jaką jest te- 14 Biuletyn Informacyjny /2014

15 dzież teatralna chce walczyć o to, by nie dezawuować dyplomu szkół państwowych i unormowanie pojęcia oraz statusu aktora. Marcin Piejaś zwrócił uwagę, że nie ma możliwości sprawdzenia, kto z młodych ma dyplom: -Nawet na wortalu Instytutu Teatralnego. Można to tylko wywnioskować z obecności spektakli dyplomowych.. W Instytucie dowiedziałem się, że prawo polskie zabrania umieszczać im takiej informacji na liście. 95 lat ZASP Rafał Zawierucha, Kamil Przystał, Julia Rybakowska Agnieszka Kowalska, Rafał Zawierucha, Adrian Wiśniewski, Kamil Przystał, Gabriela Oberbek, Paulina Gałązka atr, zależy od jakości lidera. A ta jakość nam się obniża. ZASP zaprotestował przeciw tym zwolnieniom, które odbyły się bezdusznie, tylko w oparciu o kodeks pracy. Namawiam, by postawić postulat: o zwolnieniu informować nie pięć miesięcy wcześniej, w marcu, ale 11 miesięcy wcześniej. To akt wzajemnej lojalności: możesz budować na mnie repertuar, a ja daję ci pracę. Wiem, że dyrektorzy będą się burzyć. Tak jak pan minister powiedział, że będzie przeciwny stałym pensjom w teatrach. Byłem wychowany w PRL-u, ale to zjawisko było ukształtowane na wzór tego, co widziałem w Niemczech. Potem zaczęło się to zmieniać. Myślę, że po części dlatego, że liderzy nie byli solidarni z resztą zespołu. Czas nacisnąć na liderów: bez nas was nie będzie. Ale to jest rola młodości. Mój rocznik został zapamiętany, nie tylko dzięki Marcowi 68, jako buntowniczy. I tak nam zostało: dyskutujemy z rzeczywistością. Do tego was namawiam. Jest winą mojego pokolenia, że w okresie transformacji nie dodaliśmy wam odwagi. -Dodam, że kroi nam się kolejne stracone pokolenie. Skończyłem szkołę w 1984 roku, czyli jeszcze w czasach etosu. Było nas 27 osób na roku, a tylko pięć jest w zawodzie mówił Dariusz Jakubowski, wiceprezes ZASP. -To, że tu jestem, zostało mi z tamtych trudnych politycznie czasów. Większość moich kolegów, nie mając z czego żyć, wyjechała. Zdolni ludzie, w których państwo zainwestowało, zostali zmarnowani. Ponownie nam to grozi. Państwo znów zainwestowało, młodzi przeszli selekcję, ale co państwo zrobiło? Otworzyło zawód: dla amatorów i innych. Bo producentowi opłaca się zatrudnić amatora za 200 zł, a widz, który ma w międzyczasie psuty gust, już nie wie czy mu się spektakl podoba. Musi recenzje przeczytać. Etos etosem, ale trzeba przypilnować, zebrać się. Bo mamy ustawę o działalności kulturalnej i ustawę o związkach, a nie możemy być stroną negocjacji. Pozostaje odwoływać się do sumienia dyrektorów. Ilu jest dyrektorów jak Dziuk czy Kruszczyński? Musimy zbudować coś co nazywa się presją na opiniotwórcze środowiska. Nie liczyć na starych liderów, ale wybrać nowych. Stworzyć podziały, ale pokojowe, i nazwać rzeczy po imieniu. Pierwsze kroki już uczyniono. Wobec istnienia prywatnych studiów aktorskich mło- -Jeśli spiszecie swoje postulaty i nieusystematyzowane pojęcia, jeśli zbierzecie się w grupę, nie będziecie już anonimowi - zachęcała Maria Mielnikow, przewodnicząca Sekcji Teatrów ZASP. Zapałem i zaangażowaniem wykazał się absolwent Akademii Teatralnej, Rafał Zawierucha, który namawiał, by stworzyć w ramach ZASP Koło Młodych, które mogłoby działać od stycznia 2014 roku. -Jest szansa, że ze swoimi postulatami zaistniejecie już w kwietniu, na zjeździe ZASP. Jeśli będziecie mieć własnego koło, wybieracie delegatów, oni wchodzą do władz i już macie wpływ na to, co się dzieje. To jest konkret, nie spekulacje zachęcał Dariusz Jakubowski. -Przeciwny byłem segregacjom wiekowym w ZASP, ale widzę, że muszę zmierzyć swój pogląd. Dlatego twórzcie dobry, ożywczy ferment w tej sprawie spuentował dyskusję Olgierd Łukaszewicz przy widocznej aprobacie młodych aktorów. Spotkanie zakończyła zapowiedź kolejnych debat. Pierwszej, o tym czy możliwa jest księga dobrych praktyk między ZASP a Stowarzyszeniem Dyrektorów. Drugiej, o widzu w teatrze: czy możliwe jest na wzór choćby niemiecki - wytworzyć widza, który popiera abonamentem teatr, przez co decydować może o tym, co chce oglądać. Zapowiedziane zostały też działania ankietowe, jako kontynuacja Raportu o polskim teatrze. Elżbieta Czerwińska zaproponowała młodym udział w tworzeniu Sceny Promocji Młodych, która miałaby pomóc zaprezentować się dyrektorom teatrów. To młodzi aktorzy mają zdecydować, w jaki sposób będzie ona funkcjonować. Na zakończenie debaty Krystyna Piaseczna podziękowała uczestnikom za udział, wyróżniła przygotowującego to sprawozdanie za obszerny, merytoryczny wstęp i zaprosiła do obejrzenia 25 minutowego reportażu telewizyjnego na antenie ogólnopolskiej, który realizowała w czasie tego spotkania pod ogólnym hasłem 95-lecie ZASP. Łukasz Kaczyński Sekcja Krytyków Teatralnych Fot. M. Wilma-Hinz/ZASP Biuletyn Informacyjny /

16 umowy o pracę Informacja dotycząca aktualnej linii orzeczniczej sądów pracy w zakresie dotyczącym zasadności wypowiedzenia umowy o pracę aktorom z uwagi na brak propozycji obsadowych dla tych aktorów ze strony zatrudniających ich teatrów Niniejsza notatka dotyczy aktorów zatrudnianych w teatrach na 1. podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, z którymi rozwiązywane są umowy o pracę na podstawie pisemnego wypowiedzenia umowy o pracę, z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Niejednokrotnie w wypowiedzeniach tych jako przyczynę wypowiedzenia podaje się brak propozycji obsadowych dla tych aktorów ze strony zatrudniających ich teatrów, brak tych propozycji ze strony poszczególnych reżyserów spektakli oraz dyrektora artystycznego teatru, konieczność dostosowania zatrudnienia w zespole aktorskim do realizacji w najbliższych sezonach programu artystycznego, w którym to programie z uwagi na prezentowany typ sceniczny przez danego aktora, typ ten nie jest przydatny dla realizacji programu artystycznego teatru. Argumentacja teatrów sprowadza się więc do stwierdzenia: reżyserzy poszczególnych spektakli nie przewidują cię do obsady w najbliższym sezonie (w najbliższych sezonach), również dyrektor artystyczny teatru nie widzi cię w obsadzie w najbliższych sezonach. Prezentowane przez ciebie cechy, typ sceniczny w subiektywnej ocenie osób decydujących o obsadzie spektakli nie pasuje do tych spektakli, nie odpowiada wizji artystycznej tych osób. Jako aktor musisz się liczyć z tym, że dany dyrektor artystyczny teatru, dany reżyser z przyczyn subiektywnych nie widzą cię w swoim repertuarze. W takiej sytuacji z uwagi na specyfikę zawodu aktora, musisz liczyć się z możliwością zwolnienia z tych przyczyn z danego teatru i takie zwolnienie z takich przyczyn będzie zgodne z prawem, o ile wypowiedzenie umowy o pracę będzie spełniało warunki formalne przewidziane prawem, zaś za wypowiedzeniem umowy o pracę nie kryją się tak naprawdę inne przyczyny i nie narusza to zasad współżycia społecznego. Omawiany problem dotyczy kwestii czy w teatrach repertuarowych, teatrach utrzymywanych w szczególności ze środków publicznych, trwałość zatrudnienia danego aktora zależy od subiektywnej oceny i decyzji dyrektora artystycznego teatru. Konieczne jest przygotowanie stanowiska środowiska teatralnego w celu odpowiedzi na pytanie na jaki poziom ochrony i trwałości pracy może liczyć aktor zatrudniony w teatrze, czy w relacjach dyrekcja teatru aktor należy uwzględnić ukształtowane od dziesięcioleci zasady, które w tym zakresie stały się obowiązującymi zasadami współżycia społecznego, których naruszenia nie da się uzasadnić subiektywnym przekonaniem pracodawcy o wykonywaniu prawa podmiotowego do rozwiązania stosunku o pracę. Nie istnieje zdefiniowany i możliwy do przyjęcia na gruncie prawa pracy i opartych na jego postanowieniach wymogach niezbędnych kwalifikacji lub umiejętności albo osobowych predyspozycji pracowniczych, możliwych do żądania przez pracodawcę wobec artystów typ sceniczny lub artystyczny, poza pewnymi, szczególnymi cechami aktorskiego emploi tzw. aktorów charakterystycznych. Niestety, jak jest opisane dalej aktualne poglądy Sądu Najwyższego i sądów orzekających w sprawach pracowniczych nie są w tym zakresie korzystne dla aktorów, będących zatrudnionymi na podstawie umów o pracę w placówkach teatralnych. 2. Zgodnie z treścią art. 30 par. 3 kodeksu pracy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie. W wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca powinien m.in. przedstawić, wskazać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. Zgodnie z art. 54 par. 1 kodeksu pracy w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę sąd pracy w zależności od decyzji pracownika orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. Odszkodowanie takie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym i poglądami nauki prawa pracy wskazana w wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyna musi być prawdziwa, konkretna i dostatecznie uzasadniać decyzję pracodawcy. Wypowiedzenie umowy o pracę w świetle orzecznictwa sądów jest nieuzasadnione, jeżeli wskazywana przez zakład pracy przyczyna wypowiedzenia jest nieprawdziwa. Konkretność przyczyny wypowiedzenia wymaga jej sprecyzowania. Nie wystarcza więc ogólnikowy zwrot (np. utrata zaufania do pracownika) lub powtórzenia ustawowych sformułowań typu naruszenie obowiązków pracowniczych, jeżeli nie jest to połączone z wykazaniem konkretnych okoliczności, które taki ogólny wniosek uzasadniają. W przypadku instytucji teatralnych, teatrów zatrudniających aktorów w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż specyfika takich instytucji przemawia za ograniczeniem ingerencji sądu w sposób prowadzenia przez niego działalności, w tym również w zakresie oceny zasadności doboru poszczególnych pracowników realizujących repertuar. W tym dominującym, nielicznym zresztą orzecznictwie Sądu Naj- 3. wyższego: podkreśla się, iż wszelkie decyzje dotyczące obsady (w tym udział lub jego brak w planowanych przedstawieniach), jako będące wyrazem subiektywnej oceny reżysera i dyrektora artystycznego teatru, wynikającej z realizowanej przez nich wizji artystycznej nie poddają się ocenie w toku postępowania sądowego. W tym miejscy warto przytoczyć dwa orzeczenia Sądu Najwyższego 1) W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1999 r. (I PKN 342/99) m.in. czytamy: Ocena poziomu wykonawstwa w zawodach artystycznych ma zawsze przeważająco subiektywny charakter, gdyż nie istnieją obiektywne kryteria, które pozwalałyby udowodnić, iż dany muzyk czy aktor jest bardziej utalentowany od innego i pomimo posiadania jednakowych kwalifikacji, wyrażonych w szczególności dyplomem ukończenia studiów muzycznych bądź aktorskich, osiągnął wyższy stopień zawodowego mistrzostwa. Dlatego ferowanie podobnych ocen, a w ich następstwie decydowanie o obsadzie liderów grup muzycznych lub aktorskich, a więc wskazywanie im przysłowiowego pierwszego wśród równych, może stanowić autonomiczną kompetencję odpowiedniego dyrektora artystycznego i być wyłączone spod sądowej kontroli. 16 Biuletyn Informacyjny /2014

17 2) Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2002 r. (I PKN 374/01) m.in. czytamy: Pracodawca określa rodzaj i sposób realizacji prowadzonej działalności, co nie podlega ocenie w aspekcie zasadności wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę. Dotyczy to także wyboru repertuaru przez teatr. Pracodawca ma prawo doboru pracowników realizujących jego działalność, co w przypadku teatru oznacza, że ma prawo doboru aktorów obsadzanych w realizowanym repertuarze. W pierwszej kolejności należy uwzględnić, czy w ogóle istnieje przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie, a dopiero po jej stwierdzeniu ocenić, czy nie sprzeciwiają się mu okoliczności osobiste dotyczące pracownika. Należy też uwzględnić, że z istoty stosunku pracy wynika, iż służy on realizacji zadań i celów ustalonych przez pracodawcę. To pracodawca decyduje jaką działalność prowadzi (gospodarczą, produkcyjną, handlową, kulturalną) i on ponosi jej ryzyko. Ma on więc w granicach prawa swobodę w wyborze rodzaju tej działalności i sposobu jej realizacji. W tym aspekcie interesy pracownika i możliwość ingerencji sądów pracy nie mogą w decydującym zakresie ograniczać tej swobody, a przez to ograniczona jest możliwość kontroli pracodawcy, zwłaszcza przez narzucanie mu określonego sposobu prowadzenia działalności (np. określonej struktury organizacyjnej, doboru kadr, używanych technologii itp.). Dotyczy to wszystkich rodzajów działalności. W tym ogólnym kontekście należy interpretować istnienie uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia, pamiętając też, że jest to zwykły sposób rozwiązania bezterminowego stosunku pracy, a więc przyczyna wypowiedzenia nie musi mieć szczególnej wagi czy nadzwyczajnej doniosłości. Wskazaną powódce przez pracodawcę przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie był brak propozycji aktorskich w sztukach, które miały być wystawione w sezonie 2000/2001. Przyczyną tą nie był więc brak umiejętności aktorskich czy nieprzydatność z tego względu do obsadzenia ról. Tak naprawdę to nie wiadomo dlaczego poszczególni reżyserzy (realizatorzy) nie widzieli powódki w obsadzie ról. Taka sytuacja jednak zaistniała i musiała być uwzględniona przez pracodawcę. Słusznie Sąd drugiej instancji uznał, że jest to przyczyna konkretna i rzeczywista. Prawidłowo też uznał, że nie może ingerować w sposób prowadzenia działalności kulturalnej przez pracodawcę, a więc nie podlega ona jego ocenie. Tak wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie nie podlegała też weryfikacji w płaszczyźnie oceny, czy słuszne były poszczególne decyzje o nieobsadzeniu powódki w realizowanym repertuarze. Dlatego też bez znaczenia były kwestie dotyczące ewentualnej weryfikacji umiejętności aktorskich powódki. Wszystko to związane jest ze specyfiką wykonywanego zawodu, co słusznie podkreśliły Sądy obu instancji. Sąd Najwyższy w uzasadnieniach tych orzeczeń podkreśla, że trafne są stwierdzenia, iż ocena poziomu wykonawstwa w zawodach artystycznych ma zawsze przeważająco subiektywny charakter, gdyż nie istnieją obiektywne kryteria, które pozwalałyby udowodnić, iż dany muzyk czy aktor jest bardziej utalentowany od innego i pomimo posiadania jednakowych kwalifikacji, uzewnętrznionych w szczególności dyplomem ukończenia studiów muzycznych bądź aktorskich, osiągnął wyższy stopień zawodowego mistrzostwa. Z uwagi na specyfikę działalności teatrów w świetle tego orzecznictwa nie sposób określić, a następnie narzucić pracodawcy jakichkolwiek kryteriów wedle których winien takiej oceny przy doborze z obsady dokonywać. Każdorazowo wybór ten, o ile nie stanowi szykany, jest przejawem swobody artystycznej realizatora danego projektu i ograniczony może być wyłącznie przyjętą przez niego wizją artystyczną danego przedsięwzięcia. W jednej z ostatnio rozstrzyganych spraw tego typu Sąd Pracy stwierdził, iż brak jest podstaw oraz obiektywnych narzędzi poznawczych, aby w toku postępowania sądowego weryfikować przez pryzmat zasadności wypowiedzenia umowy o pracę przyjęte przez teatr kryteria ustalania obsady i oceny i przydatności danego aktora do pracy przy określonych spektaklach, przedsięwzięciach. W ocenie tego sądu brak jest podstaw prawnych aby narzucić pracodawcy teatrowi czy też danemu reżyserowi danego spektaklu konieczność współpracy z danym aktorem, czy też prowadzenia szerokiego naboru do danej roli, w sytuacji w której przystępując do realizacji określonego spektaklu ma jasną wizję sposobu jego realizacji, obejmującą również osoby aktorów. W konsekwencji w ocenie tego sądu specyfika wykonywania zawodu aktora, wynika z faktu, iż jego praca zawodowa zależy od subiektywnych ocen reżyserów, dyrekcji teatrów czy wreszcie publiczności. W konsekwencji praca ta charakteryzuje się mniejszą stabilnością, co powinien uwzględniać każdy podejmujący się tego zawodu. W jednej z tych spraw Sąd Najwyższy badał, czy przyczyny osobiste (nie związane ze stosunkiem pracy), leżące po stronie aktora, były na tyle istotne (ważkie), aby prowadzić do oceny niezasadności wypowiedzenia, mimo istnienia jego uzasadnionej przyczyny. Aktor wskazywał w tym zakresie na swój wiek (trudności podjęcia pracy w innym teatrze) oraz posiadanie mieszkania przydzielonego przez pracodawcę. Zdaniem Sądu Najwyższego, okoliczności te słusznie zostały uznane przez Sąd drugiej instancji za drugorzędne. Zdaniem Sądu Najwyższego słusznie wskazano na specyfikę wykonywania zawodu aktora, w którym praca zawodowa zależy od wielu subiektywnych ocen reżyserów, dyrekcji teatrów, publiczności. Zwyczajowo praca ta wykonywana jest w związku z tym na podstawie umów o pracę na czas określony (sezon artystyczny) i dlatego charakteryzuje się mniejszą stabilizacją, co powinien uwzględniać każdy podejmujący się wykonywania tego zawodu. Odpowiednio odnosi się to też do uzyskania mieszkania od pracodawcy. Stosunek prawny związany z przyznaniem takiego mieszkania jest bowiem pochodny względem stosunku pracy i każdy otrzymujący takie mieszkanie musi się liczyć z jego zwrotem w razie rozwiązania stosunku pracy. Pracodawca, który przyznaje pracownikowi dodatkowe (bardzo cenne) świadczenie w postaci mieszkania, nie może być z tego powodu ograniczony w zakresie możliwości rozwiązania stosunku pracy. Wskazane przez powódkę okoliczności nie mogą być więc uznane za decydujące (przeważające) względem przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Jak słusznie stwierdził Sąd drugiej instancji, w zaistniałej sytuacji pracodawca musiałby przez długi okres czasu (co najmniej sezon artystyczny) zatrudniać aktora (wypłacać mu wynagrodzenie) bez realizacji przez niego jego obowiązków pracowniczych. Okoliczności niezwiązane ze stosunkiem pracy, leżące po stronie aktora, nie są więc na tyle ważne, aby powodować ocenę, że wypowiedzenie było nieuzasadnione. 4.W świetle powyższego orzecznictwa, w tego typu sprawach aktor ma szansę wygrania sprawy w sądzie pracy jedynie w przypadku, gdy postępowanie sądowe w sprawie wykaże, iż powyższe względy artystyczne nie stanowiły prawdziwej przyczyny wypowiedzenia, a prawdziwe przyczyny wypowiedzenia są inne (zmniejszenie zatrudnienia, szykany w stosunku do pracownika, etc.) Niestety inicjatywa dowodowa, ciężar dowodu w tym zakresie w procesie spoczywa na pracowniku aktorze, który dostępnymi środkami dowodowymi np. poprzez świadków, dokumenty, e wykaże istnienie tych okoliczności. Grzegorz Rybicki Adwokat umowy o pracę Biuletyn Informacyjny /

18 umowy o pracę Warszawa, dnia 25 listopada 2013 roku Szanowny Pan Wojciech Rafał Wiewiórowski Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Szanowny Panie, Związek Artystów Scen Polskich z siedzibą w Warszawie (dalej ZASP ) zwraca się z prośbą o wyjaśnienie i udzielenie odpowiedzi na poniżej opisane zagadnienia i pytania. 1. Stan faktyczny i prawny Urząd m.st. Warszawy pismem z dnia 27 lutego 2013 roku skierował m.in. do dyrektorów samorządowych instytucji kultury m.st. Warszawy w sprawie obowiązku bieżącego uzupełniania Centralnego Rejestru Umów prowadzonego przez Urząd m.st. Warszawy. W ramach tego pisma przypomniano o bezwzględnym obowiązku bieżącego uzupełniania rejestru informacji o wszystkich umowach cywilnoprawnych o charakterze wydatkowym zawartych od dnia 1 listopada 2012 roku, również tych zawartych w trybie ustawy o zamówieniach publicznych, które były finansowane lub wspófinansowane z budżetu m.st. Warszawy. W związku ze zgłaszanymi wątpliwościami co do zakresu ujawniania umów cywilnoprawnych zawieranych przez teatry, stanowisko wyraziło też Biuro Obsługi Prawnej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKIDN), z którego wynika, że teatr jako państwowa czy też samorządowa osoba prawna podlega rygorom wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej (DZ.U. z 2001, nr. 112, poz.1198), zgodnie z którą Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Zgodnie z tym stanowiskiem obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne m.in. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt. 4.). Udostępnieniu podlega informacja publiczna, m.in. o majątku publicznym, w tym majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawych (art. 6 ust. 1 pkt. 5). Zgodnie z tym stanowiskiem informacje na temat umów cywilnoprawnych o charakterze wydatkowym stanowią informację publiczną. Kwestię tę przesądził Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 8 listopada 2012 roku sygn. akt: I CSK 190/12. Zgodnie z ustawą (art. 7 ust. 1) udostępnianie informacji publicznych nastąpić może w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Informacja publiczna, która nie została udostępniona w taki sposób jest udostępniania na wniosek (art. 10 ust. 1). Biuro Obsługi Prawnej MKIDN stanęło na stanowisku zatem, że dane dotyczące umów cywilnoprawnych stanowią informację publiczną, do której dostęp w ostateczności uzyskać można na wniosek oraz, iż w zakresie formalnoprawnym generalnie nic nie stoi na przeszkodzie umieszczenia takich danych w rejestrze umów prowadzonym przez jednostkę samorządu terytorialnego, o ile jest ona dysponentem przedmiotowych informacji. Teatr, w opinii Biura Obsługi Prawnej MKIDN, pozostaje w obowiązku przekazania żądanych informacji swojemu organizatorowi, tym niemniej obowiązek ten nie musi być utożsamiany z koniecznością uzupełnienia prowadzonego przez organizatora rejestru pod nazwą Centralny Rejestr Umów. Zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej (art. 7 ust. 1) udostępnianie informacji publicznych nastąpić może w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Informacja publiczna, która nie została udostępniona w taki sposób jest udostępniania na wniosek (art. 10 ust. 1). Dysponentem informacji w analizowanym przypadku jest osoba prawna w postaci teatru, która w zakresie wyznaczonym przepisami prawa oczywiście może pewne informacje upublicznić w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, tym niemniej może również informacji na temat zawieranych umów udzielać jedynie na wniosek. Centralny Rejestr Umów natomiast stanowi formę klasyfikowania i systematyzowania informacji pozostających w dyspozycji organizatora. Jeżeli zatem organizator, który jest jednostką samorządu terytorialnego tworzy samorządową instytucje kultury w ramach powinności wynikającej z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, to zdaniem Biura Obsługo Prawnej MKIDN przyjąć należy, iż taka instytucja kultury podlega pełnej kontroli jednostki samorządu terytorialnego, a zatem jej organów rady gminy, a w konsekwencji powoływanej przez nią komisji rewizyjnej. Niewątpliwie opisywana powyżej praktyka, w tym praktyka Urzędu m.st. Warszawy wynika z treści orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2012 roku w sprawie sygn. akt: I CSK 190/12. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2012 roku w sprawie o sygnaturze akt: I CSK 190/12) dotyczył udostępniania personaliów osób, z którymi Urząd m.st. Warszawy zawarł umowy cywilno prawne, pozwany (tj. Miasto Stołeczne Warszawa) został zobowiązany do ujawnienia tych danych. Ujawnienia informacji o tych umowach, a tym także wskazania personaliów osób, z którymi te umowy zostały zawarte, domagał się warszawski radny. Urząd Miasta Warszawy odmawiając udostępnienia tych danych, powołał się na przepis art. 5 ust. 2 z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz ze zm.). Prawo do informacji publicznej, zgodnie z którym dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osób fizycznych, a co za tym idzie brak postaw do udostępnienia personaliów tych osób powodowi. Problem, jaki Sąd Najwyższemu musiał rozstrzygnąć, dotyczył konfliktu dwóch wykluczających się nawzajem uprawnień tj. prawa dostępu do informacji publicznej oraz prawa do prywatności osób fizycznych. Pełnomocnik Miasta Stołecznego Warszawy podnosił, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej nie dotyczy jedynie informacji o osobach pełniących funkcje publiczne oraz tych przypadków, w których osoba fizyczna rezygnuje z przysługującego im prawa, tymczasem żadna z wymienionych sytuacji nie miała miejsca w powyższej sprawie. W uzasadnieniu tego wyroku czytamy: Trudno jest zatem jednoznacznie przesądzić, czy udostępnianie imienia i nazwiska osoby fizycznej przez jednostkę samorządu terytorialnego narusza jej prawo do prywatności. Problem ten może być rozstrzygnięty jedynie na tle konkretnych okoliczności danej sprawy. W niniejszej sprawie chodziło o udostępnienie przez Miasto W. imion i nazwisk osób fizycznych, z którymi zawarło ono umowy zlecenia i umowy o dzieło. W wypadku jednej z tych umów chodziło o przygotowanie i wygłoszenie wykładu. Trudno byłoby przyjąć, że utajnienie imienia i nazwiska osoby wykładowcy miałoby jakikolwiek sens. Pozostałe umowy dotyczyły obsługi systemu elektronicznego, analizy socjologicznej i zorganizowania konferencji. Zostały one zawarte przez określone osoby fizyczne z podmiotem publicznym, jakim jest Miasto W. Osoby takie musiały liczyć się z tym, że ich personalia nie pozostaną anonimowe. Dla osoby żądającej dostępu do informacji publicznej, związanej z zawieraniem umów cywilnoprawnych przez jednostkę samorządu terytorialnego, imiona i nazwiska stron takich umów są często ważniejsze niż ich treść i jest to z oczywistych względów zrozumiałe. Trudno byłoby w tej sytuacji bronić poglądu, że udostępnienie imion i nazwisk 18 Biuletyn Informacyjny /2014

19 osób w rozważanej sytuacji stanowiłoby ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw tych osób (art. 31 ust. 3 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W konsekwencji należy zatem przyjąć, że ujawnienie imion i nazwisk osób zawierających umowy cywilnoprawne z jednostką samorządu terytorialnego nie narusza prawa do prywatności tych osób, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym orzeczeniem Sądu Najwyższego prawo do prywatności nie obejmuje danych personalnych osoby, z którą zawarto umowę cywilnoprawną, na mocy której korzysta ze środków publicznych. Co więcej jak wynika z treści wyroku, zgoda kontrahenta, który zawiera umowę cywilną z urzędem, na ujawnienie jego danych personalnych nie jest konieczna. Jednocześnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swojego orzeczenia stwierdza: Trudno jest zatem jednoznacznie przesądzić, czy udostępnienie imienia i nazwiska osoby fizycznej przez jednostkę samorządu terytorialnego narusza jej prawo do prywatności. Problem ten może być rozstrzygnięty jedynie na tle konkretnych okoliczności danej sprawy. Jednostki samorządu terytorialnego (podmioty mu podległe) w tym ujęciu są zatem zobowiązane do ujawniania danych personalnych osób, z którymi zawierają umowy cywilno-prawne za wynagrodzeniem, rejestrowania ich i ewidencjonowania w Biuletynie Informacji Publicznej. Jednakże jak wynika z uzasadnienia cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego, każdy taki przypadek w kontekście prawa do prywatności osób, których te umowy dotyczą powinien być rozpatrywany indywidualnie, na tle konkretnych okoliczności danej, sprawy, danego przypadku. 2. Zagadnienie do wyjaśnienia W związku z powyższym ZASP zwraca się z pytaniem, czy w ocenie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych opisywana praktyka, która przecież ma znaczenie ogólnopolskie, jest praktyką prawidłową, zgodną z obowiązującymi przepisami prawa. Czy udostępnienie imion i nazwisk osób, wysokości otrzymywanego honorarium w ramach zawieranych w teatrach będących w gestii jednostek samorządowych/w gestii państwa - umów cywilnoprawnych przez autorów i artystów - stanowi ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw tych osób (art. 31 ust. 3 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP)?. Czy ujawnienie takich danych osób zawierających umowy cywilnoprawne w teatrach/instytucjach kultury będących w gestii jednostek samorządu terytorialnego/gestii państwa nie narusza prawa do prywatności tych osób, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.. Z poważaniem Olgierd Łukaszewicz Prezes Zarządu Głównego ZASP Oświadczenie Prezesa ZASP w kontekście sporu o prawo dyrektora do przeprowadzania zmian personalnych w zespole artystycznym teatru Prezes Olgierd Łukaszewicz fot. E. Gowin Wyrażam głęboki niepokój z powodu szerzenia na terenie ZASP fałszywych opinii na temat mojej, szkodliwej rzekomo, działalności jako Prezesa Zarządu Głównego ZASP, skierowanej, podobno, przeciw interesom artystów wykonawców. Wyjaśniam, że mój pogląd, iż jesteśmy stowarzyszeniem pracobiorców, jest konsekwentnie przeze mnie realizowany. Moi adwersarze niech wezmą pod uwagę realia. Pracę otrzymujemy od pracodawcy i, jak wynika z umowy, na pewnych warunkach. W naszym Stowarzyszeniu grupujemy m.in. profesje, których wykonawcy, po przemianach ustrojowych w Polsce, stracili już od lat zakotwiczenie etatowe w teatrach, tj. reżyserzy i scenografowie. Dziś wydaje się naturalnym fakt ciągłego poszukiwania przez nich pracy i brak jakiejkolwiek stabilizacji. Większość aktorów natomiast zaangażowana jest na etatach. Nie oznacza to jednak, moim zdaniem, uprawnienia, aby twierdzić, że etatowo mają być związani ze swoimi instytucjami na zawsze i że jakakolwiek próba zmiany składu zespołu przez dyrektora-pracodawcę (dyrektora ds. artystycznych) powinna być przez ZASP kontestowana. Rolą ZASP-u jest zhumanizować proces zmian w zespołach, dążyć do utworzenia regulaminów, które np. określą, że już na 11 miesięcy przed końcem sezonu, tj. na dzień 31 sierpnia następnego roku, aktorzy będą w sposób wiążący informowani o planach dyrekcji w stosunku do ich Biuletyn Informacyjny /

20 Prezes osoby (dziś wypowiada się umowy w marcu lub w kwietniu i aktorom pozostaje niewiele czasu na znalezienie pracy). ZASP powinien dążyć do zawarcia porozumień z pracodawcami-dyrektorami, które określałyby procent możliwych zmian w zespołach, a także ilość angażowanych gościnnie artystów. Także wiele innych spraw powinno znaleźć w drodze negocjacji swoje uregulowanie, tak, aby kodeks pracy nie był jedyną wytyczną dla działań pracodawcy. Jednak sprzeciw ZASP, do którego jestem namawiany, wobec prawa dyrektora do ustalania składu zespołu, nie znajdzie mojej zgody. Nie znajdzie także zrozumienia wśród artystów pragnących rozwoju i poszukujących rozwiązań, które wpływałyby na rozwój ich kariery. Nie znajduje również akceptacji sądów pracy, a przede wszystkim społeczeństwa, tj. widzów. Teatr jest instytucją żywą i zmiany są podstawą jego żywotności. Pełnię funkcję Prezesa z pełnym zaangażowaniem, w imię interesu wykonawców, włączając się w spory z dyrektorami, jeśli nie przestrzegają regulaminów wewnętrznych i środowiskowego obyczaju, apeluję też czasem do ich osobistej wrażliwości, staję przed sądami pracy jako świadek. Nie mogę jednak przekroczyć rozsądku, który uwzględnia sytuację dyrektora, od którego żąda się obecnie jak najszybciej widocznych wyników zmian na scenie i który ma do dyspozycji określoną ilość etatów i, skromne często, budżety. Gorąco proszę adwersarzy, aby przestali siać zamęt i nie przypisywali mi intencji i poglądów całkowicie mi obcych. Wszelkie działania, które podejmuję, są zgodne z etyką ZASP, a także z zasadami przejrzystości demokratycznego społeczeństwa. Proces wypracowywania opinii o działalności dyrektora nie może przerodzić się w sąd kapturowy, którego wyrok będzie rewanżem za zwolnienia aktorów i dokonania wymiany artystów w zespole. Współczuję wszystkim zwolnionym, poszukującym pracy. Przypomnę, że to z mojej inicjatywy obecny Zarząd ZASP podjął problem statusu artysty w teatrze publicznym. Podjęliśmy temat rezolucji europejskiej w tej sprawie, a także dialog z samorządami, podjęliśmy starania o utworzenie biura pośrednictwa pracy dla artystów, o ubezpieczenia i zasiłek dla artystów bezrobotnych, a także problem uzupełnienia kwalifikacji zawodowych, aby móc na bazie profesji artystycznej znaleźć zatrudnienie, np. w szkolnictwie. To z mojej inicjatywy powstała Komisja monitorowania sytuacji ekonomicznej i socjalnej artystów scen polskich, zachęcająca artystów do wzięcia udziału w ankiecie pt. Artysto scen polskich powiedz nam z czego żyjesz. To z mojej inicjatywy ZASP u progu obecnej kadencji podjął program Potrzebujemy nowego porozumienia na rzecz teatrów, oper i filharmonii, którego częścią jest los artysty wykonawcy. Ostatnio, w świetle fali zwolnień w teatrach, podpisałem z Przewodniczącym ZZAP panem Julianem Mere Stanowisko ZASP i ZZAP w sprawie potrzeby nowego ładu w teatrach publicznych. Podpisałem, ponieważ wiadomo mi o przypadkach drastycznego nadużycia władzy, wynikającego z bardzo specyficznych zależności artystów wykonawców od przełożonych (reżyserów i dyrektorów). Jednak popychanie mnie do protestów w wypadku wszelkich zwolnień w teatrze jest absurdem, na który zgodzić się nie mogę, ponieważ jestem Prezesem stowarzyszenia twórczego, odpowiedzialnego nie tylko za miejsca pracy, ale i za procesy twórcze. Olgierd Łukaszewicz Prezes Zarządu Głównego ZASP Konwencja Praw i Obowiązków dla aktorów-członków ZASP i teatrów dramatycznych Ostatnie zwolnienia aktorów w teatrach wzbudziły gwałtowne dyskusje w naszym środowisku na temat wzajemnych zobowiązań pomiędzy dyrektorami a artystami wykonawcami. Przypominamy ciekawy dokument z 1994 roku, opracowany przez zespół, za prezesury Andrzeja Łapickiego. Próbowano wprowadzić konwencję, którą tu przypominamy. Jakkolwiek nieznane są nam przyczyny, dla których nie udało się jej wprowadzić w życie, to fakt propozycji, aby zawarta została ona pomiędzy ZASP-em a organizatorem teatru przypomina nasze obecne usiłowania, aby doprowadzić do zapisów, które będą dołączone przez organizatora do umów z dyrektorami teatrów. Projekt z dnia r. Konwencja Praw i Obowiązków dla aktorów-członków ZASP i teatrów dramatycznych Związek Artystów Scen Polskich, stowarzyszenie twórcze, realizując statutowy cel w zakresie ochrony twórczości scenicznej, jakim jest ochrona zawodu aktora-wykonawcy ról teatralnych, spisuje niniejszą Konwencję Praw i Obowiązków dla wymienionej dziedziny twórczości z organizatorami profesjonalnych przedsięwzięć teatralnych w Polsce. I. Postanowienia wstępne Art. 1. Konwencja niniejsza określa wzajemne prawa i obowiązki osób współtworzących teatr, niezbędne dla utrzymania profesjonalnego poziomu działalności. Art. 2. Do podpisania Konwencji ze strony ZASP upoważnieni są: 1. Prezes Z ASP dla teatrów państwow ych. 2. Przewodniczący Zarządów Oddziałów ZASP dla teatrów o statusie innym niż państwowy, na terenie objętym działalnością Oddziałów. 20 Biuletyn Informacyjny /2014

NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów

NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów Centrum im. Ludwika Zamenhofa 18 kwietnia 2011r. 2 S t r o n a Na indeksie, czyli sytuacja białoruskich studentów to konferencja, której głównym założeniem

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

Alfabetyczna lista członków Rady Kuratorów ZNiO wszystkich kadencji

Alfabetyczna lista członków Rady Kuratorów ZNiO wszystkich kadencji Alfabetyczna lista członków Rady ZNiO wszystkich L.p. Imię i nazwisko, stopień naukowy 1. Prof. dr hab. Andrzej Baborski 2. Prof. Władysław Bartoszewski 3. Prof. dr hab. Marek Bojarski 4. Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Przemyślu Radosna

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA ROZWOJU KULTURY, WYCHOWANIA I SPORTU - AKTYWNI

FUNDACJA ROZWOJU KULTURY, WYCHOWANIA I SPORTU - AKTYWNI FUNDACJA ROZWOJU KULTURY, WYCHOWANIA I SPORTU - AKTYWNI STATUT FUNDACJI Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Fundacja Rozwoju, Kultury, Wychowania i Sportu- Aktywni, zwana dalej Fundacją, działa na podstawie

Bardziej szczegółowo

STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ

STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr 2/10 z dnia 21 lipca 2010 r. w sprawie przyjęcia statutu stowarzyszenia pn. Sieradzkie Stowarzyszenie Ludzi z Pasją STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2.

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Statut Stowarzyszenia Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Absolwentów Państwowej

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Statut Fundacji Animacji Artystycznych z dnia 4.11.2011 r.

Statut Fundacji Animacji Artystycznych z dnia 4.11.2011 r. Statut Fundacji Animacji Artystycznych z dnia 4.11.2011 r. Rozdział I. Postanowienia ogólne Opracowano na podstawie Uchwał Fundatorów z dnia 17.02.2012 r. i 21.03.2012 r. 1 1. Fundacja Animacji Artystycznych,

Bardziej szczegółowo

Statut Fundacji Win-Win

Statut Fundacji Win-Win Statut Fundacji Win-Win ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja Win-Win, zwana w dalszej części statutu Fundacją, została ustanowiona 08 lutego 2012 roku w Toruniu, przez Piotra Wielgusa, zwanego

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Obszary Kultury" ( w skrócie O.K) w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI KAMILI SKOLIMOWSKIEJ. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI KAMILI SKOLIMOWSKIEJ. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI KAMILI SKOLIMOWSKIEJ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Kamili Skolimowskiej, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Teresę Skolimowską zwaną dalej fundatorem, aktem

Bardziej szczegółowo

dacji Ekologicznej Mirosław Sobczyk, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz, Prezydent

dacji Ekologicznej Mirosław Sobczyk, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz, Prezydent ORGANIZATOR PARTNER MERYTORYCZNY ORGANIZATOR PARTNER MERYTORYCZNY I Międzynarodowe Forum Ekologiczne W dniach 16-18 września 2014 r. odbyło się I Międzynarodowe Forum Ekologiczne w Kołobrzegu. W Forum

Bardziej szczegółowo

NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA

NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA OFERTA WSPÓŁPRACY O Nagrodzie Zwracamy się z prośbą o dofinansowanie lub sponsoring wydarzenia. Korporacja Samorządowa im. Józefa Dietla chcąc wyróżnić osoby i instytucje działające

Bardziej szczegółowo

Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu

Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu Pod Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu Przegląd źródeł ocena stanu zachowania i mapa rozmieszczenia Materiały

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto należeć do ZNP?

Dlaczego warto należeć do ZNP? Dlaczego warto należeć do ZNP? ZWIĄZEK NAUCZYCIELSTWA POLSKIEGO to największy i najstarszy związek zawodowy pracowników oświaty i wychowania w Polsce. ZNP liczy obecnie 300 tysięcy osób zatrudnionych w

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK

STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Warszawski Funk, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie przepisów Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Statut Fundacji FORUM ARTIS IM. MARKA TRACZA

Statut Fundacji FORUM ARTIS IM. MARKA TRACZA Statut Fundacji FORUM ARTIS IM. MARKA TRACZA Tekst jednolity uwzględniający zmiany przyjęte Uchwałą nr 3 Rady Fundacji z dnia 14 maja 2014 r. I. Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja FORUM

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Koło nosi nazwę Koło Naukowe Pianistów i działa przy Katedrze Fortepianu Akademii

Bardziej szczegółowo

Statut Koła naukowego ENACTUS UE

Statut Koła naukowego ENACTUS UE Statut Koła naukowego ENACTUS UE Rozdział I Postanowienia ogólne Art.1 Koło Naukowe ENACTUS UE (zwane dalej Kołem) jest samorządną organizacją studencką reprezentującą Uniwersytet Ekonomiczny w Programie

Bardziej szczegółowo

Warsztaty PRZEDSIĘBIORCY SZKOŁY ZAWODOWE POMORZA PROBLEMY REKOMENDACJE ROZWIĄZAŃ KIERUNKI DZIAŁAŃ

Warsztaty PRZEDSIĘBIORCY SZKOŁY ZAWODOWE POMORZA PROBLEMY REKOMENDACJE ROZWIĄZAŃ KIERUNKI DZIAŁAŃ Warsztaty PRZEDSIĘBIORCY SZKOŁY ZAWODOWE POMORZA PROBLEMY REKOMENDACJE ROZWIĄZAŃ KIERUNKI DZIAŁAŃ 10 stycznia 2011 - Państwowe Szkoły Budownictwa - Gdańsk ul. Grunwaldzka 238 Patronat: Mieczysław Struk

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

- o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Druk nr 637 Warszawa, 4 kwietnia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Nagrody Pary Prezydenckiej za wybitne osiągnięcia w twórczości dla dzieci i młodzieży

Regulamin Nagrody Pary Prezydenckiej za wybitne osiągnięcia w twórczości dla dzieci i młodzieży Regulamin Nagrody Pary Prezydenckiej za wybitne osiągnięcia w twórczości dla dzieci i młodzieży Postanowienia ogólne 1 1. Organizatorem Nagrody Pary Prezydenckiej za wybitne osiągnięcia w twórczości dla

Bardziej szczegółowo

podsumowanie konferencji pierwsze tak duże wydarzenie poświęcone morskiej energetyce wiatrowej na polskich obszarach morskich

podsumowanie konferencji pierwsze tak duże wydarzenie poświęcone morskiej energetyce wiatrowej na polskich obszarach morskich podsumowanie konferencji pierwsze tak duże wydarzenie poświęcone morskiej energetyce wiatrowej na polskich obszarach morskich organizatorzy zaangażowanie lokalnych instytucji konferencja została zorganizowana

Bardziej szczegółowo

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE O POLSKIM FORUM HR HISTORIA I DOKONANIA CZŁONKOWIE POLSKIEGO FORUM HR Polskie Forum HR powstało w 2002 roku z

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY

STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie o nazwie: Gmina Serock Łączy, w skrócie GSŁ dalej zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest miasto

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO RUSYCYSTÓW UŚ ROSYJSKA RULETKA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO RUSYCYSTÓW UŚ ROSYJSKA RULETKA STATUT KOŁA NAUKOWEGO RUSYCYSTÓW UŚ ROSYJSKA RULETKA Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytet Śląski w Katowicach Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Pełna nazwa Koła brzmi: Koło Naukowe Rusycystów

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę NASZE JEZIORA, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW Wnioski z procesu konsultacyjnego zrealizowanego w maju 2009r. we wszystkich powiatach regionu Artur KRAWCZYK Krzysztof

Bardziej szczegółowo

II POWSZECHNA WYSTAWA KRAJOWA KONKURENCYJNA POLSKA POZNAŃ, 2-15 CZERWCA 2014

II POWSZECHNA WYSTAWA KRAJOWA KONKURENCYJNA POLSKA POZNAŃ, 2-15 CZERWCA 2014 M i ędzynarodo w e Targ i P oznańsk i e II POWSZECHNA WYSTAWA KRAJOWA KONKURENCYJNA POLSKA POZNAŃ, 2-15 CZERWCA 2014 Honorowy Patronat Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego WWW.PEWUKA.PL

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA EMERYTÓW, RENCISTÓW I INWALIDÓW WE WŁOSZAKOWICACH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA EMERYTÓW, RENCISTÓW I INWALIDÓW WE WŁOSZAKOWICACH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA EMERYTÓW, RENCISTÓW I INWALIDÓW WE WŁOSZAKOWICACH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Koło Gminne Emerytów, Rencistów i Inwalidów we Włoszakowicach

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Fundacja pod nazwą KARKONOSZE MUZYKA SERC, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez Andrzeja Gniewka, zwanego dalej Fundatorem; aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI WSPÓLNA EUROPA POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT FUNDACJI WSPÓLNA EUROPA POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT FUNDACJI WSPÓLNA EUROPA POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Fundacja pod nazwą Fundacja Wspólna Europa, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez Tomasza Horbowskiego zwanego dalej Fundatorem, aktem notarialnym

Bardziej szczegółowo

NEWSLETTER 04/2014. Zielona Góra

NEWSLETTER 04/2014. Zielona Góra NEWSLETTER 04/2014 Zielona Góra MSZ POSZUKUJE WYKONAWCY PROJEKTU STATUETKI NAGRODY SOLIDARNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ Ministerstwo Spraw Zagranicznych wraz z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie serdecznie zapraszają

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowa Rada Miasta w Kołobrzegu

Młodzieżowa Rada Miasta w Kołobrzegu Młodzieżowa Rada Miasta w Kołobrzegu USTAWA z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. (nowelizacja z dnia 11 kwietnia 2001 r.) Art. 5b. Gmina podejmuje działania na rzecz wspierania i upowszechniania

Bardziej szczegółowo

Państwo/samorząd - a rodzina z osobą niepełnosprawną

Państwo/samorząd - a rodzina z osobą niepełnosprawną Państwo/samorząd - a rodzina z osobą niepełnosprawną dr Barbara Kołodziej Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. kard. Augusta Hlonda w Mysłowicach I Regionalne Warsztaty Panelowe na temat: Wielospecjalistyczne

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 7 listopada 2013 r. Poz. 6422 UCHWAŁA NR XXI/287/13 RADY MIEJSKIEJ W BYTOMIU z dnia 28 października 2013 r. w sprawie nadania statutu samorządowej

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYSZKOLNE DNI KULTURY 2016

MIĘDZYSZKOLNE DNI KULTURY 2016 MIĘDZYSZKOLNE DNI KULTURY 2016 XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI WARSZAWA, UL. OSZMIAŃSKA 23/25 15-17 marca 2016 r. Odważnym los sprzyja /H. Sienkiewicz/ Projekt edukacji kulturalnej

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I

STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SZCZECIN DLA POKOLEŃ w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT Fundacji OVILE, wspierającej rodziny z osobami dotkniętymi chorobą nowotworową. Postanowienia ogólne

STATUT Fundacji OVILE, wspierającej rodziny z osobami dotkniętymi chorobą nowotworową. Postanowienia ogólne STATUT Fundacji OVILE, wspierającej rodziny z osobami dotkniętymi chorobą nowotworową Postanowienia ogólne 1 Fundacja pod nazwą OVILE, fundacja wspierająca rodziny z osobami dotkniętymi chorobą nowotworową,

Bardziej szczegółowo

,PUŁTUSKIE TEATRY AMATORSKIE KONKURS PTA-K pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Pułtusk

,PUŁTUSKIE TEATRY AMATORSKIE KONKURS PTA-K pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Pułtusk ,PUŁTUSKIE TEATRY AMATORSKIE KONKURS PTA-K pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Pułtusk REGULAMIN 1. Postanowienia ogólne 1. Konkurs jest zorganizowany w ramach projektu Teatralne tradycje Pułtuska,

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKO NORWESKIEJ FUNDACJI ROZWOJU. Postanowienia ogólne

STATUT POLSKO NORWESKIEJ FUNDACJI ROZWOJU. Postanowienia ogólne STATUT POLSKO NORWESKIEJ FUNDACJI ROZWOJU Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Polsko Norweska Fundacja Rozwoju, zwana dalej Fundacją, ustanowiona jest przez: Joannę Skibińską Lewandowską oraz

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WIRTUALNY HEL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA WIRTUALNY HEL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA WIRTUALNY HEL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie WIRTUALNY HEL w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Statut Fundacji Św. Faustyny. Rozdział I. Postanowienia ogólne

Statut Fundacji Św. Faustyny. Rozdział I. Postanowienia ogólne Statut Fundacji Św. Faustyny Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja Św. Faustyny, zwana dalej Fundacją, działa na podstawie Ustawy z dn. 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach oraz postanowień niniejszego

Bardziej szczegółowo

S T A T U T FUNDACJI IM. MARSZAŁKA MARKA NAWARY

S T A T U T FUNDACJI IM. MARSZAŁKA MARKA NAWARY S T A T U T FUNDACJI IM. MARSZAŁKA MARKA NAWARY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. 1. Monika Karlińska Nawara, zwana dalej,,fundatorem ustanowiła w Krakowie Aktem Notarialnym z dnia 25 kwietnia 2013 r.,

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WZGÓRZE NADZIEI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA WZGÓRZE NADZIEI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA WZGÓRZE NADZIEI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Wzgórze nadziei w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR. www.polskieforumhr.pl

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR. www.polskieforumhr.pl CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR O POLSKIM FORUM HR HISTORIA I DOKONANIA CZŁONKOWIE POLSKIEGO FORUM HR Polskie Forum HR powstało w 2002 roku z inicjatywy największych agencji zatrudnienia działających wówczas

Bardziej szczegółowo

RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ. FIRMY RODZINNE TWORZĄ NOWĄ JAKOŚĆ

RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ. FIRMY RODZINNE TWORZĄ NOWĄ JAKOŚĆ ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ SZKOLENIOWĄ: RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ. FIRMY RODZINNE TWORZĄ NOWĄ JAKOŚĆ Szanowni Państwo, Drodzy Rodzinni, mamy przyjemność zaprosić Państwa na Konferencję Szkoleniową Razem możemy

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 11/2014 r. Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 5 grudnia 2014 r.

Uchwała nr 11/2014 r. Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 5 grudnia 2014 r. Uchwała nr 11/2014 r. Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 5 grudnia 2014 r. w sprawie: zmiany Uchwały nr 2601/2009 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 21 maja 2009r. w sprawie powołania Wielkopolskiej

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I

STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Wszystkie dzieci nasze są w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

Statut Uczelnianego Zespołu Góralskiego Młode Podhale Działającego przy Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Targu

Statut Uczelnianego Zespołu Góralskiego Młode Podhale Działającego przy Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Targu Załącznik nr 2 do Zarządzenia nr 1/2009 Rektora Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu z dnia 13 stycznia 2009 r. Statut Uczelnianego Zespołu Góralskiego Młode Podhale Działającego

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO STUDENTÓW KOSMETOLOGII GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. Wojciecha Korfantego w Katowicach

STATUT KOŁA NAUKOWEGO STUDENTÓW KOSMETOLOGII GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. Wojciecha Korfantego w Katowicach STATUT KOŁA NAUKOWEGO STUDENTÓW KOSMETOLOGII GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. Wojciecha Korfantego w Katowicach Rozdział I Postanowienia ogólne l 1. Koło nosi nazwę: Koło Naukowe Kosmetologii

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO I PSYCHOTERAPII DRZWI OTWARTE. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO I PSYCHOTERAPII DRZWI OTWARTE. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO I PSYCHOTERAPII DRZWI OTWARTE Postanowienia ogólne 1 Fundacja pod nazwą Promocji Zdrowia Psychicznego i Psychoterapii Drzwi Otwarte, zwana dalej Fundacją,

Bardziej szczegółowo

Regulamin Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego KONTAKT w Toruniu

Regulamin Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego KONTAKT w Toruniu Toruń, 2 lutego 2005 r. Regulamin Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego KONTAKT w Toruniu 1. Organizatorem Festiwalu o nazwie Międzynarodowy Festiwal Teatralny KONTAKT w Toruniu" jest Teatr im. Wilama

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne WZÓR STATUTU FUNDACJI: (źródło: www.ngo.pl) STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą..., zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez:...... zwanych dalej fundatorami, aktem notarialnym

Bardziej szczegółowo

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej.

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Skorzystaj z dobrych praktyk i przekonaj się, jak niewielkie usprawnienia mogą przynieść znaczące efekty. Od ponad pięciu lat wdrażam

Bardziej szczegółowo

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA Rozdział I. Nazwa, teren działania, siedziba władz i charakter prawny Stowarzyszenie nosi nazwę: STRZELECKI KLUB SPORTOWY ARDEA, zwany dalej "Klubem". Terenem

Bardziej szczegółowo

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Prof. ndzw. UG dr hab. Małgorzata Wiśniewska Przewodnicząca Kapituły Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości Gdańsk, 27.02.2015 Korzenie Pomorska Nagroda Jakości ma

Bardziej szczegółowo

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono Raport z analizy wyników badania losów zawodowych absolwentów Wydziału Nauk Ekonomicznych UWM w Olsztynie rocznika 2012/2013 w 6 miesięcy po ukończeniu studiów Przedmiotem analizy są wyniki badania losów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRZEWODNICZĄCEGO SEJMIKU O PODEJMOWANYCH DZIAŁANIACH MIĘDZY SESJAMI ORAZ O KORESPONDENCJI WPŁYWAJĄCEJ DO KANCELARII SEJMIKU

INFORMACJA PRZEWODNICZĄCEGO SEJMIKU O PODEJMOWANYCH DZIAŁANIACH MIĘDZY SESJAMI ORAZ O KORESPONDENCJI WPŁYWAJĄCEJ DO KANCELARII SEJMIKU SEJMIK WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO tel./fax (058) 3261740, e-mail: przewodniczacy@woj-pomorskie.pl www.woj-pomorskie.pl l Druk nr 629 INFORMACJA PRZEWODNICZĄCEGO SEJMIKU O PODEJMOWANYCH DZIAŁANIACH MIĘDZY

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Piskie Forum, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA KIERUNEK ADMINISTRACJA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ AKADEMICKIE BIURO KARIER KOSZALIN 2013 Skład Zespołu Badawczego

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO FIZYKÓW Migacz

STATUT KOŁA NAUKOWEGO FIZYKÓW Migacz STATUT KOŁA NAUKOWEGO FIZYKÓW Migacz działającego przy Instytucie Fizyki Doświadczalnej Wydziału Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Wrocławskiego. I. Postanowienia ogólne. 1. Koło Naukowe Fizyków Migacz,

Bardziej szczegółowo

Protokół z Walnego Zgromadzenia. Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego

Protokół z Walnego Zgromadzenia. Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego Protokół z Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego Kraków 16 marca 2013 roku Marszałek Stowarzyszenia: Andrzej Krzyżanowski Protokolanci: Helena Łopińska Rene Karkocha 1. O godzinie

Bardziej szczegółowo

Ateistyczna Wspólnota Człowieczeństwa.

Ateistyczna Wspólnota Człowieczeństwa. WZÓR STATUTU STOWARZYSZENIA: ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Ateistyczna Wspólnota Człowieczeństwa. w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem.

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie pod nazwą POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN przyznawania jednorazowych stypendiów naukowych Marszałka Województwa Łódzkiego. Postanowienia ogólne

REGULAMIN przyznawania jednorazowych stypendiów naukowych Marszałka Województwa Łódzkiego. Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Nr LII/934/14 Sejmiku Województwa Łódzkiego z dnia 30 września 2014 r. REGULAMIN przyznawania jednorazowych stypendiów naukowych Marszałka Województwa Łódzkiego Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Informacja prasowa Warszawa, 31.05.2012 r. Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Rozpoczął się proces rekrutacji do udziału w projekcie Aktywny emeryt. Usługa szkoleniowo-doradcza realizowana

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA.

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA. STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA. Rozdział I Postanowienia ogólne. 1 Stowarzyszenie o nazwie Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Kulturalnego Wsi Rdzawka zwane dalej "Stowarzyszeniem",

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Koła Naukowego Studentów Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

REGULAMIN Koła Naukowego Studentów Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II REGULAMIN Koła Naukowego Studentów Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Pełna nazwa Organizacji: Koło Naukowe Studentów Pedagogiki Katolickiego

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE STOWARZYSZENIE MIAR OPROGRAMOWANIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE STOWARZYSZENIE MIAR OPROGRAMOWANIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE STOWARZYSZENIE MIAR OPROGRAMOWANIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Miar Oprogramowania w dalszych postanowieniach statutu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY NASIELSKIEGO OŚRODKA KULTURY

REGULAMIN ORGANIZACYJNY NASIELSKIEGO OŚRODKA KULTURY S T R O N A - 1 REGULAMIN ORGANIZACYJNY NASIELSKIEGO OŚRODKA KULTURY PODSTAWA: Ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ( D.Z.U z 1997 roku Nr 110

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI SZTUKA DLA LUDZI. Tekst jednolity

STATUT FUNDACJI SZTUKA DLA LUDZI. Tekst jednolity STATUT FUNDACJI SZTUKA DLA LUDZI Tekst jednolity Rozdział I [Postanowienia Ogólne] 1 Dagmara Angier-Sroka i Bartłomiej Sroka, zwani z osobna w dalszej części Fundatorem, niniejszym aktem nadali Statut

Bardziej szczegółowo

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Libri, zwane dalej Stowarzyszeniem, jest organizacją zrzeszającą osoby zainteresowane kreowaniem

Bardziej szczegółowo

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości REGULAMIN Miejskiego Konkursu na Program Edukacyjny Szkoły z zakresu Wychowania Patriotycznego Drogi Tarnowian do niepodległości w związku z 3-letnim

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI UCZELNIANYCH ORGANIZACJI STUDENCKICH AKADEMII PEDAGOGIKI SPECJALNEJ. im. MARII GRZEGORZEWSKIEJ W WARSZAWIE.

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI UCZELNIANYCH ORGANIZACJI STUDENCKICH AKADEMII PEDAGOGIKI SPECJALNEJ. im. MARII GRZEGORZEWSKIEJ W WARSZAWIE. REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI UCZELNIANYCH ORGANIZACJI STUDENCKICH AKADEMII PEDAGOGIKI SPECJALNEJ im. MARII GRZEGORZEWSKIEJ W WARSZAWIE Rozdział I Przepisy ogólne 1 1. Studenci Akademii Pedagogiki Specjalnej

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury

Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ Andrzej MICHALSKI, Tomasz BLAR Jarosław STANILEWICZ. AKADEMICKIE BIURO KARIER

Bardziej szczegółowo

przy Szkole Podstawowej nr 2 w Tuszynie

przy Szkole Podstawowej nr 2 w Tuszynie przy Szkole Podstawowej nr 2 w Tuszynie Rola teatru: Teatr dziecięcy to jedna z form pozalekcyjnych zajęć szkolnych, polegająca na wystawianiu sztuk teatralnych z udziałem uczniów. Posiada duże znaczenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU Chcemy Pomagać Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela Jan Paweł II 1 Okres nauki w szkole

Bardziej szczegółowo

Kameralne Lato w Radomiu

Kameralne Lato w Radomiu Kameralne Lato w Radomiu Specjalną nagrodę otrzymał insp. Marek Świszcz Uroczystą galą finałową zakończyła się siódma edycja ogólnopolskich spotkań filmowych Kameralne Lato Radom 2014", które kolejny raz

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY w dalszych postanowieniach statutu

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW SIATKÓWKI SOKÓŁ URZĄD GMINY PRZEWORSK

STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW SIATKÓWKI SOKÓŁ URZĄD GMINY PRZEWORSK STATUT STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW SIATKÓWKI SOKÓŁ URZĄD GMINY PRZEWORSK 1 ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie przyjmuje nazwę Stowarzyszenie Miłośników Siatkówki Sokół. 2. Siedzibą Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Diva For Rent. Recenzje. Twórcy i wykonawcy. Alicja Węgorzewska. mezzosopran

Diva For Rent. Recenzje. Twórcy i wykonawcy. Alicja Węgorzewska. mezzosopran Recenzje Twórcy i wykonawcy Alicja Węgorzewska mezzosopran Piotr Matuszczyk/Maciej Tomaszewski Fortepian Bogdan Kierejsza skrzypce Jerzy Snakowski pomysł i tekst Jerzy Bończak reżyseria Rafał Olbiński

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia

Statut Stowarzyszenia Statut Stowarzyszenia Rozdział 1 Postanowienia ogólne Stowarzyszenie nosi nazwę: STOWARZYSZENIE PAŁAC W WOJNOWICACH - WCZORAJ, DZIŚ, JUTRO - w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA Dziecięca Ostoja ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA Dziecięca Ostoja ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA Dziecięca Ostoja ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Dziecięca Ostoja w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI Musszelka ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT FUNDACJI Musszelka ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT FUNDACJI Musszelka ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Fundacja pod nazwą: Musszelka, zwana w dalszej części niniejszego Statutu Fundacją, została ustanowiona aktem notarialnym sporządzonym przez

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.) Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 17 Rektora z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na UW WZÓR

Bardziej szczegółowo

Parada Seniorów. i Piknik Pokoleń. Wielkie święto osób 60, 70, 80+ oraz ich rodzin i przyjaciół. 28 czerwca 2014 godz. 12 00

Parada Seniorów. i Piknik Pokoleń. Wielkie święto osób 60, 70, 80+ oraz ich rodzin i przyjaciół. 28 czerwca 2014 godz. 12 00 Pierwsza, ogólnopolska, optymistyczna Parada Seniorów i Piknik Pokoleń Wielkie święto osób 60, 70, 80+ oraz ich rodzin i przyjaciół 28 czerwca 2014 godz. 12 00 Szanowni Państwo! Fundacja Zaczyn (www.zaczyn.org)

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO w dalszych postanowieniach statutu zwane

Bardziej szczegółowo