PRZEJAWY AKTYWNOŚCI NEOTEKTONICZNEJ W SUDETACH W OPARCIU O ANALIZĘ ZNISZCZEŃ OBIEKTÓW INŻYNIERSKICH (OPRACOWANIE METODYCZNE)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEJAWY AKTYWNOŚCI NEOTEKTONICZNEJ W SUDETACH W OPARCIU O ANALIZĘ ZNISZCZEŃ OBIEKTÓW INŻYNIERSKICH (OPRACOWANIE METODYCZNE)"

Transkrypt

1 PRZEJAWY AKTYWNOŚCI NEOTEKTONICZNEJ W SUDETACH W OPARCIU O ANALIZĘ ZNISZCZEŃ OBIEKTÓW INŻYNIERSKICH (OPRACOWANIE METODYCZNE) (Jurand Wojewoda) 2005 Opracowanie wykonane na zlecenie Państwowego Instytutu Geologicznego

2 SPIS TREŚCI PRZEJAWY AKTYWNOŚCI NEOTEKTONICZNEJ W SUDETACH W OPARCIU O ANALIZĘ ZNISZCZEŃ OBIEKTÓW INŻYNIERSKICH (OPRACOWANIE METODYCZNE) 1. WPROWADZENIE 1.1 Priorytetowe kierunki rozwoju monitoringu geologicznego 1.2 Monitoring obszarów i stref aktywnych 1.3 Dokumentacja zjawisk krótkoterminowych (wydarzeń) 2. PODSTAWY METODYCZNE ANALZY STRUKTUR ZNISZCZNIOWYCH. 2.1 Pojęcia podstawowe 2.2 Naprężenia a odkształcenia 2.3 Odkształcenie a zniszczenie 3. ROZPOZNAWANIE, KATEGORYZACJA I WIEK ZNISZCZEŃ 3.1 Rozpoznanie i kategoryzacja zniszczeń 3.2 Wiek zniszczeń 4. DOKUMENTACJA STRUKTUR ZNISZCZNIOWYCH (PRZYKŁADY) 4.1 Dokumentacja graficzna 4.2 Dokumentacja przestrzenna 4.3 Charakterystyka geometryczna zniszczeń 5. LITERATURA

3 PRZEJAWY AKTYWNOŚCI NEOTEKTONICZNEJ W SUDETACH W OPARCIU O ANALIZĘ ZNISZCZEŃ OBIEKTÓW INŻYNIERSKICH (OPRACOWANIE METODYCZNE) WPROWADZENIE Priorytety światowe cele i stan aktualny Z końcem lat 90-tych XX wieku nastąpiło wyraźne spolaryzowanie działań w ramach służb geologicznych wielu krajów na świecie. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka. Niektóre z nich warto tutaj przytoczyć. Coraz doskonalsze techniki remote sensing, w tym coraz bardziej precyzyjne metody prospekcji satelitarnej powierzchni Ziemi, w znacznym stopniu ograniczają konieczność osobistego (czytaj: terenowego) zaangażowania takiej ilości geologów, jak to miało miejsce dotychczas. W szczególności dotyczy to klasycznych prac kartograficznych i prospekcji geologicznej. Liczne dziedziny (np. gospodarka złożami, gospodarka odpadami, gospodarka wodą) coraz częściej są zdominowane przez specjalistów dysponujących konkretnym warsztatem fizykochemicznym, inżynierskim lub wiedzą prawno-ekonomiczną. Pomimo, że coraz częściej dochodzi do działań interdyscyplinarnych (por. Chrzanowski i inni, 1986), to jednak rola geologa często ogranicza się obecnie do doradztwa lub, jak to często się zdarza w przypadku zagrożeń czy katastrof do zaradzania sytuacjom wcześniej nie przewidzianym. Nadal jednak istnieją obszary naszej rzeczywistości, gdzie gruntowna wiedza geologiczna i znajomość procesów geologicznych jest wręcz konieczna. Dotyczy to przede wszystkim szeroko rozumianych zagadnień inżynierskich, a w szczególności procesów dynamicznych, które zachodzą w ośrodkach geologicznych (grunt, podłoże, zbocza, wody gruntowe). Jako szczególnie istotne, z punktu widzenia decydentów, są obecnie postrzegane wszystkie te procesy, które stanowią realne zagrożenie dla życia ludzi i zachowania się obiektów inżynierskich. Należą do nich takie przejawy aktywności geodynamicznej, jak permanentne, współczesne ruchy tektoniczne, czy krótkotrwałe, wydarzenia sejsmiczne.

4 Monitoring obszarów i stref aktywnych Współczesne ruchy (neo)tektoniczne, jako procesy długotrwałe i permanentne podlegają normalnym procedurom monitoringu. Już dzisiaj w niektórych krajach, rozpoznane znaczące strefy tektoniczne są w sposób ciągły monitorowane pod kątem długookresowej tendencji kinematycznej. Z reguły polega to na instalacji reperowych, satelitarnych sieci geodezyjnych i synchronicznym, powtarzalnym pomiarze współrzędnych. Geodezyjnym monitoringiem geodynamicznym są obecnie objęte niemal wszystkie obszary w Europie, w tym położone blisko Polski obszary Niemiec, Skandynawii, Holandii itd. (por. np. Hankemeier, P., 1996; Goebell i inni, 2001; Bruijne i inni, 2001). Obszar Czech, a w szczególności obszar masywu czeskiego, został już w latach 90-tych objęty geodezyjnym monitoringiem geodynamicznym, a sieć pomiarowa jest z roku na rok coraz pełniejsza (Schenk & Schenkova, 1994; Kopecký i inni, 1996;). Również Dolny Śląsk, a w szczególności Sudety (lub raczej wybrane obszary Sudetów w Polsce), są jednym z pierwszych, niegórniczych obszarów w Polsce objętych takim monitoringiem, chociaż lokalizacja reperów i interpretacja wyników nie zawsze jest konsultowana z geologami znającymi realia konkretnego obszaru (m. in. Cacoń, 2001; Cacoń i inni, 2003; Kontny, 2001; Borkowski i inni; 2003). Satelitarny monitoring geodezyjny ma pewne ograniczenia. Pierwsze ograniczenie jest natury metodycznej i dotyczy błędu pomiarowego. Jego wyznaczenie wymaga dłuższego czasu kompletowania pomiarów przy stałych, zadanych parametrach. Często okres taki wynosi kilka lat (Kontny, 2003). Drugie ograniczenie jest natury interpretacyjnej i dotyczy wyznaczania granic obszarów (domen) o określonej charakterystyce kinematycznej. Z uwagi na koszty punkty reperowe sieci geodezyjnej są znacznie oddalone od siebie, a wyznaczenie granic domen polega na interpolacji wyników pomiarowych. Trzecie ograniczenie, chyba najtrudniejsze do pokonania w metodach geodezyjnych, polega na przypisaniu konkretnych zachowań konkretnym strukturom geologicznym (powierzchniom lub strefom tektonicznym) w konkretnym czasie. Tutaj przydatne może być wykorzystanie każdej innej metody, a zwłaszcza metod opartych na bezpośrednim pomiarze terenowym. W ostatnich latach podjęte zostały wstępne próby geomorfometrycznej interpretacji i oceny zjawisk neotektonicznych w Sudetach (m. in. Krzyszkowski & Pijet, 1993; Krzyszkowski & Stachura, 1993; Krzyszkowski i inni, 1995; Sroka, 1991 i 1997; Przybylski i inni, 1998; Badura et al., 2002; Badura et al., 2003). Jednak okres czasu w jakim powstają

5 zręby lokalnej morfologii jest na tyle długi, że ostatecznie współczesna topografia też jest często wypadkową procesów lokalnych i chwilowych. Te natomiast są trudne lub wręcz niemożliwe do stwierdzenia metodami morfometrycznymi. Największym przybliżeniem tendencji współczesnej dynamiki podłoża są prowadzone obecnie badania anomalii cieków wodnych na obszarze zlewni Nysy Kłodzkiej, a to z uwagi na stosunkowo szybko zachodzące zmiany kształtu i lokalizacji koryt w obrębie dolin rzecznych (Wojewoda, 2003, 2004 i 2005). W odniesieniu do konkretnych obiektów inżynierskich i przyrodniczych znakomite rezultaty daje bezpośredni (polowy) monitoring przy zastosowaniu bardzo precyzyjnych metod geodezji optycznej, wspartych pomiarem lokalizacyjnym GPS. Dla rozważań regionalnych szczególne znaczenie mają wszystkie obiekty zlokalizowane na granicy domen geologicznych (tektonicznych), jak mosty i zapory (por. np. Cacoń & Dyjor 1992 i 1995; Cacoń i inni, 1991; Genrich & Bock, 1992; Breumsø, 2001; Gordon i inni, 2001; Bock i inni, 2001; Romieu i inni 2001; Paxton, 2001), a zwłaszcza takie, które z różnych powodów zostały zlokalizowane ponad strefami tektonicznymi (por. Al-Homoud, 2001) lub mają szczególne znaczenie historyczne (Tsan-wing i Kin-wah; 2001). W przypadku naturalnych obiektów przyrodniczych szczególny nacisk kładzie się na monitoring ruchów powierzchniowych gruntu (osuwiska, ześlizgi, obrywy) (por. np. Rutledge i inni 2001; Vichas i inni, 2001; Baron i inni, 2005). Ale również zainteresowanie wzbudza kinematyka w obrębie dobrze zdefiniowanych, naturalnych struktur geomorfologicznych, jak doliny rzeczne, zatoki morskie, jeziora czy naturalne skarpy (Duffy i inni, 2001; Cacoń i inni, 2003). Szczególnie, gdy te ma ją granice identyfikowane z rozpoznanymi strukturami tektonicznymi w podłożu (np. Głowacka i inni, 1999 i 2001). Do grupy obserwacji i pomiarów polowych (bezpośrednich) można zaliczyć wszystkie te metody analizy strukturalnej, które pozwalają wprost ocenić kinematykę wybranych stref tektonicznych na podstawie zjawisk strukturalnych (deformacji, zniszczeń) w gruncie lub w obiektach inżynierskich znajdujących się ponad strefami lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie (por. m. in. Azzaro I inni, 1998; Cartwright & Mansfield, 1998; Groppelli & Tibaldi, 1999 i wielu innych). Opis i pomiar struktur zniszczeniowych staje się standardem w pracy geologów terenowych. Rozpoznanie zjawisk zniszczeniowych (deformacyjnych) wymaga rozległej wiedzy obserwatora, zarówno w zakresie mechaniki gruntów, zwłaszcza reologii gruntów, ale również w zakresie metodologii analizy strukturalnej. Obserwator musi być wyczulony na wszelkie zjawiska geomorfologiczne, a zwłaszcza na wszelkiego rodzaju anomalie. To musi być poparte gruntowną wiedzą o budowie geologicznej regionu. Dzisiaj znajdujemy się w

6 początkowym etapie wypracowywania metodyki badawczej w tym zakresie, chociaż trzeba podkreślić, że pierwsze kroki zostały już poczynione w przeszłości (Liszkowski, 1975; Mastalerz & Wojewoda, 1990). Dokumentacja zjawisk krótkoterminowych (wydarzeń) Drugi nurt monitoringu i dokumentacji bezpośredniej dotyczy krótkotrwałych zjawisk geodynamicznych trzęsień ziemi. Geolodzy opisujący zachowania kinematyczne współcześnie aktywnych stref uskokowych, wspomagani geofizyką i specjalistycznymi służbami sejsmologicznymi to obecnie standard w krajach, których obszary uchodzą za sejsmiczne. Monitoring sejsmologiczny obszaru Dolnego Śląska praktycznie nie istnieje i ogranicza się do jedynej stacji w Książu k/wałbrzycha (50, N; 16, E; 353,0 m n.p.m.). Co więcej, rejestracja wstrząsów poniżej 4 w skali Richtera nie zawsze jest prowadzona lub wręcz jest niemożliwa. Dodatkowych informacji dostarczają stacje sejsmologiczne na obszarze LGOM i na Górnym Śląsku (stacja Racibórz, 50, N; 18, E; 209,0 m n.p.m.). Trzeba podkreślić, że powszechne przekonanie, że Sudety są obszarem asejsmicznym jest całkowicie nieuzasadnione. Przekonują o tym nie tylko historyczne zestawienia trzęsień ziemi (m. in. Laska, 1905; Olczak, 1962; Pagaczewski, 1972), ale również naukowe opisy konkretnych trzęsień ziemi na tym obszarze, z uwzględnieniem ich skutków (m. in. Laube, 1883; Dathe, 1887; Leonard & Volz, 1896). Wprost dowodzą tego najnowsze opracowania aktywności sejsmicznej na obszarze Czech (m. in. Karnik i inni, 1958, Schenk i inni, 1991; Vyskočil, 1996; Skácelová & Skácel, 2000) Dokumentacja zjawisk i zniszczeń towarzyszących krótkotrwałym przemieszczeniom, które mają miejsce w trakcie trzęsień ziemi jest obecnie jednym ze standardowych działań na obszarach sejsmicznych (m. in. Bock i inni, 1997; Azzaro, 1999; Bilham & Yu, 2000; Esposito et al., 2000; Bergerat & Angelier, 2003 i wielu innych). Trzeba jednak podkreślić, że cykliczność naprężeń i przemieszczeń w trakcie trzęsienia ziemi często zaciera wypadkowy (końcowy) efekt przemieszczenia w podłożu. Tym samym, struktury zniszczeniowe związane z trzęsieniami ziemi mogą być rozpatrywane jedynie jako wskaźnikowe dla kierunku przechodzenia fali sejsmicznej, nie zaś dla przemieszczeń w podłożu. Różnice między tymi procesami są tym bardziej znaczące, im większa jest anizotropia strukturalna ośrodka drgań sejsmicznych.

7 Dokumentacja struktur zniszczeniowych związanych z trzęsieniami ziemi (ale nie tylko!) znalazła praktyczne zastosowanie między innymi w rekonstrukcjach archeologicznych (m. in. Hancock & Altunel, 1997; Galadini & Galli, 1999; Akyuz & Altunel, 2001; Galli & Galadini, 2001; Koukouvelas i inni, 2001). Jest praktyczne przeniesienie na inny grunt metody bezpośredniej oceny tempa i kierunku odkształceń (ang. epoch-by-epoch) stosowanej w odniesieniu do współczesnych obiektów naturalnych i inżynierskich. PODSTAWY METODYCZNE ANALIZY STRUKTUR ZNISZCZENIOWYCH Pojęcia podstawowe Podstawowe pojęcia fizyczne, które odnoszą się do mechanicznych własności różnych ośrodków stałych to naprężenia (pojęcie dynamiczne, ciśnienie) i odkształcenie (pojęcie kinematyczne, ruch). Wszystkie odkształcenia odbywają się wskutek naprężeń, te natomiast są definiowane jako siły działające na jednostkę powierzchni i są wyrażane w kg/m 2. Przestrzenny, trójwymiarowy rozkład (macierz) naprężeń nazywamy tensorem naprężeń. Analogicznie, trójwymiarową macierz odkształceń nazywamy tensorem odkształceń. Ośrodki przenoszące naprężenia i ulegające odkształceniom dzielimy na izotropowe i anizotropowe. Pierwsze cechuje identyczny sposób przenoszenia naprężeń we wszystkich kierunkach. Drugie wykazują zróżnicowanie pod tym względem. W przypadku ośrodków izotropowych najczęściej występuje prosty i bezpośredni związek naprężeń i odkształceń, co wyraża się na zgodności (współkształtność) tensorów naprężeń i odkształceń. Ośrodki anizotropowe natomiast, odkształcają się w sposób swoisty (Fig. 1). ośrodki izotropowe ośrodki anizotropowe Fig. 1. Zgodne i swoiste odkształcenie ośrodka izotropowego i anizotropowego (czerwone strzałki wektory naprężenia, niebieskie strzałki wektory odkształcenia)

8 Odkształcenie ośrodków realizuje się w sposób ciągły lub nieciągły, co wynika z właściwości mechanicznych konkretnego ośrodka oraz czasu odkształcenia. Tę ostatnią cechę nazywamy właściwościami reologicznymi ośrodka. Nieodwracalne zjawiska przestrzenne powstałe w skutek odkształcania nazywamy strukturami deformacyjnymi, odpowiednio ciągłymi i nieciągłymi. Ośrodki odkształcane (odkształcone) cechują się na ogół obecnością różnych struktur deformacyjnych. Opisem, klasyfikacją i interpretacją struktur deformacyjnych, oraz rekonstrukcją sposobu odkształcenia i prawdopodobnych układów naprężeń, w szczególności w odniesieniu do obiektów geologicznych, zajmuje się między innymi analiza strukturalna. Struktury deformacyjne, w sytuacji kiedy odnoszą się do odkształconych obiektów inżynierskich nazywamy strukturami zniszczeniowymi lub krótko zniszczeniami. Tym samym opis, klasyfikacja i interpretacja zniszczeń może być również dokonywana między innymi metodami analizy strukturalnej. Naprężenia a odkształcanie Wszystkie odkształcenia skorupy ziemskiej odbywają się w trójosiowym polu naprężeń, którego osie spełniają następujący warunek: σ 1 σ 2 σ 3. Ośrodki izotropowe w takim polu odkształcają się zgodnie z tensorem odkształceń, który ze względu na kształt nazywamy elipsoidą odkształcenia, a której osie są identycznie zorientowane jak osie pola naprężeń i spełniają następujący warunek: A B C, przy czym symbole A, B i C oznaczają względne skrócenie ośrodka. Dla większości odkształcanych ośrodków, a dla ośrodków izotropowych w szczególności, przyjmuje się, że zachodzi następująca relacja między tensorami naprężeń i odkształceń: σ 1 C, σ 2 B, σ 3 A. kompresja tensja ekstensja σ 1 σ 1 σ 1 σ 3 σ 3 σ 3 σ 2 σ 2 σ 2 Fig. 2. Podstawowe dla analizy odkształcenia pojęcia kompresji, tensji i ekstensji

9 Relacje między naprężeniami są względne (Fig. 2). W przypadku, gdy wszystkie wektory sił są skierowane zbieżnie do odkształcanego ośrodka (konwergencja naprężeń) mówimy o kompresji. Gdy są skierowane rozbieżnie (dywergencja naprężeń) mówimy o tensji. Gdy przyczyną naprężeń rozbieżnych jest względna różnica między naprężeniami zbieżny mówimy o ekstensji. Podstawową zasadą analizy strukturalnej jest wnioskowanie o układzie naprężeń na podstawie względnego skrócenia (lub wydłużenia) odkształconego ośrodka. To natomiast wynika wprost z sumy względnych przemieszczeń w jego obrębie, czyli z zespołu struktur deformacyjnych (zniszczeniowych). Bardzo często odkształcenie ośrodka odbywa się w warunkach, kiedy siły działające w jednej z płaszczyzn są identyczne, czyli zachodzi następująca relacja: σ 1 σ 2 = σ 3. Oznacza to, że odkształcenia w każdej płaszczyźnie prostopadłej do tej płaszczyzny są identyczne i symetryczne w stosunku do głównej osi naprężenia σ 1. Pozwala to na rozpatrywanie względnego skrócenia (wydłużenia) ośrodka w 2-osiowym układzie odkształceń w tej właśnie płaszczyźnie i odwzorowywanie deformacji na elipsie odkształceń. Podobna sytuacja zachodzi w przypadku, gdy jedna z osi jest neutralna, np. σ 2 = 0. i σ 3 = 0. Wtedy odkształcenie można rozważać w płaszczyźnie wyznaczonej przez pozostałe osie, dla których zachodzi: σ 1 σ 3. Taka sytuację bardzo często przyjmuje się przy rekonstrukcjach naprężeń, kiedy rozważa się jednostki geologiczne o znacznych rozmiarach (regionalne), przy czym za neutralny przyjmuje się na ogół wektor prostopadły do powierzchni Ziemi. Odkształcanie a zniszczenia Rozpatrzone zostaną dalej dwie ostatnie sytuacje, dla których zniszczenia można odwzorować na elipsie odkształcenia. Pierwsza sytuacja dotyczy skrócenia ośrodka w trakcie, kiedy główna oś naprężenia jest pozioma i oś neutralna jest pozioma. Mogą wtedy wystąpić dwa przypadki (Fig. 3), które implikują różne struktury deformacyjne w odkształcanym ośrodku i mogą pociągać za sobą ew. zniszczenia. Pierwszy przypadek to uskok normalny (zespół uskoków) w układzie naprężeń tensyjnych (Fig. 3 a). Zniszczenia w takim układzie są na ogół niewielkie, wygasają ku górze i polegają na fleksuralnym ugięciu pokrywy zawieszonej ponad powierzchnią uskoku (Fig. 4 a). Przykłady takich zniszczeń pokazuje Fig. 5 i 6. Drugi przypadek to uskok inwersyjny (zespół uskoków) w układzie naprężeń kompresyjnych (Fig. 3 b). Zniszczenia w takim układzie są na ogół wyraźne, znaczące, zwiększają swoją amplitudę ku górze i zwykle

10 polegają przerwaniu i wyraźnym przemieszczeniu płyty zawieszonej ponad powierzchnią uskoku (Fig. 4 b). Przykłady takich zniszczeń pokazują Fig. 7 i 8. a) b) σ 1 σ 3 φ/2 φ/2 Θ Θ φ/2 Θ Θ φ/2 σ 3 σ 3 σ 1 σ 1 Θ Θ φ/2 φ/2 powierzchnie największego ścinania φ/2 Θ Θ φ/2 σ 1 powierzchnie ścinania komplementarnego σ 3 Fig. 3. Dwa przypadki układu o poziomej osi neutralnej: tensja (a) i kompresja (b) a) σ 1 b) σ 3 φ/2 σ 3 φ/2 σ σ Θ φ/2 3 σ 3 1 Θ Fig. 4. Zachowanie się zawieszonej płyty ponad uskokami normalnymi (a) i inwersyjnymi (b) Druga sytuacja dotyczy skrócenia ośrodka w trakcie, kiedy główna oś naprężenia jest pozioma i oś neutralna jest pionowa. Mamy wtedy do czynienia z przemieszczeniami o dominującej składowej poziomej (uskoki przesuwcze), którym towarzyszą tzw. deformacje nadprzesuwcze (Fig. 9) (Allen & Allen, 1990; por. Dadlez & Jaroszewski, 1994). W mniejszej skali przemieszczenia poziome (przesuwcze) skutkują zniszczeniami zawieszonej płyty, zgodnie ze schematem po raz pierwszy zaproponowanym w 1929 roku przez niemieckiego badacza Riedla (por. Tchalenko & Ambraseys (1970); Wilcox i inni (1973); Bartlett i inni, 1981; Christie-Blick & Briddle, 1985) (Fig. 10). Przykłady takich zniszczeń pokazują Fig. 11, 12, 13 i 14.

11 a) b) Fig. 5. Różne przykłady zniszczeń związanych z uskokami normalnymi. Zniszczenia nawierzchni i deformacje gruntu na uskokach przecinających trasę Golmud-Lhasa (a) (wg. Wu i inni, 2004). Fleksura na uskoku Tsaoum West (Chiny) (b) (wg Ota i inni, 2004)

12 Fig. 6. Zniszczenia nawierzchni w strefie naduskokowej na północ od Dzikowca (Sudety). Spękania powierzchni bitumicznej tuż za linią uskoku (góra) i ugięcie powierzchni tuż przy linii uskoku i spękania nad skrzydłem zrzuconym (dół). Amplituda obniżenia wynosi ok. 12 cm. Wiek nawierzchni ok. 20 lat; szacowane tempo obniżania na skrzydle zrzuconym 0,6 cm / rok

13 szczelina uskoku linia kolejowa autostrada skarpa uskoku szczelina uskoku Fig. 7. Deformacje ponad uskokiem inwersyjnym związanym z przemieszczeniami w trakcie trzęsienia ziemi w 2001 roku. Uskok inwersyjny sprzężony z regionalną strefą przesuwczą Kunlun w Tybecie (wg. Fu i inni, 2004)

14 a) b) c) Fig. 8. Wybrane przykłady zniszczeń ponad uskokiem inwersyjnym. Przykłady dotyczą zniszczeń powstałych w następstwie przemieszczeń na uskoku w czasie trzęsienia ziemi Chi-Chi we wrześniu 1999 na Tajwanie. Skarpa na froncie uskoku-nasunięcia (a) (wg. Angelier i inni, 2003); skarpy na froncie uskoku w drodze szutrowej (u góry) i na nawierzchni asfaltowej (na dole) (b) (wg. Lin i inni, 2001); przemieszczenie dna potoku nad skrzydłem wiszącym uskoku w górę o ok. 6,7 m (c) (wg. Lee i inni, 2001)

15 fałdy USKOK spękania uskoki normalne fałdy i nasunięcia 45 uskoki przesuwcze uskoki przesuwcze 75 fałdy i nasunięcia spękania a) USKOK spękania koński ogon R b) R fałdy strefa transtensji baseny pull-apart uskoki normalne uskoki en-echelon ok. km 10 fleksura równoległa podłuzne rowy i horsty ukośne fałdy strefa transpresji Fig. 9. Schemat orientacji przestrzennej struktur deformacyjnych w strefach nadprzesuwczych (wg. Dadlez & Jaroszewski, zmienione) (a) oraz przykłady ich współwystępowania wzdłuż strefy przesuwczej (wg. Allen & Allen, 1990, zmienione) (b). R pierwotne spękania syntetyczne Riedla, R wtórne spękania antytetyczne Riedla

16 a) (R ) ass se (T) USKOK wsss (P) fee psss (R) USKOK b) żyły rudne 200 m 20 m 2 m Fig. 10. Przykłady deformacji nieciągłych (spękań) i ciągłych (fałdów) w strefach ścinania (opracowane na podstawie: Riedel, 1929; Tchalenko & Ambraseys, 1970; Wilcox i inni, 1973; Arlett i inni, 1981; Christie & Biddle, 1985; Allen & Allen, 1990 oraz Dadlez & Jaroszewski, 1994). (a) - Klasyczny schemat orientacji przestrzennej deformacji, wzajemnych relacji między nimi i stosowanej symboliki: psss pierwotne syntetyczne powierzchnie ścinania lub niskokątowe powierzchnie ścinania wg Riedla (R); ass antytetyczne powierzchnie ścinania lub wysokokątowe powierzchnie ścinania wg Riedla (R ); se - powierzchnie spękań tensyjnych lub spękania tensyjne wg Riedla (T); wsss wtórne syntetyczne powierzchnie ścinania lub powierzchnie typu P (wg. Allen & Allen, 1990). (b) Przykład hierarchizacji struktur deformacyjnych (zniszczeniowych) w strefie ścinania konsekwentnie zachowana geometria w stosunku do głównych kierunków przemieszczenia (odkształcenia)

17 Fig. 11. Przykłady zniszczeń nawierzchni i urządzeń drogowych ponad aktywna strefą przesuwczą: góra - uskok Pernicana (Etna) (Gropelli & Tibaldi, 1997); dół region Umbria-Marche (Włochy) (Esposito i inni, 2000)

18 Fig. 12. Przykłady zniszczeń obiektów inżynierskich w aktywnych strefach przesuwczych: góra przesunięty murek oporowy przy drodze w strefie uskoku Chihshang (wg Chow i inni, 2001); dół przykłady spękań i przemieszczeń obudowy tunelu na Taiwanie (wg Wang i inni, 2001)

19 Fig. 13. Przykłady zniszczeń (spękań) w aktywnych strefach przesuwczych: góra hierarchiczne rozwinięty system niskokątowych, rozwartych powierzchni ścinania typu R (uskok Leirubakki, Islandia) (wg Bergerat i inni, 2003); dół naprzemianległe struktury ścięciowe i nasunięcia w lokalnych strefach transgresji i transtensji (uskok Hestfjall, Islandia) (wg Bergerat & Angelier, 2003)

20 ROZPOZNAWNIE, KATEGORYZACJA I WIEK ZNISZCZEŃ Rozpoznanie i kategoryzacja zniszczeń Rozpoznanie zniszczeń polega na stwierdzeniu wyraźnych stref deformacyjnych ciągłych lub nieciągłych (fałdów, spękań, szczelin) w konstrukcji obiektu, np. w murze, na elewacji budynku, w nawierzchni drogi. Szczególnie istotne są te, które w skali obiektu tworzą wyraźny system, dający podstawy do jednoznacznej interpretacji kinematycznej. Kolejny krok, to eliminacja przypadków, w których zniszczenia mogą w sposób oczywisty wynikać z wad materiałowych (np. zarysowania, spękania związane ze zużyciem materiału), ewidentnie wynikają z przyczyn użytkowych (np. naturalne wyboje, wygniecenia, ślady mechanicznego zniszczenia wskutek uderzenia, wleczenia, ścierania itp.) lub wynikają z wad konstrukcyjnych (np. brak wzmocnienia nawierzchni nad przewodami lub przepustami, brak zbrojenia lub złe zbrojenie, brak izolacji, brak dylatacji, zły dobór sposobu posadowienia konstrukcji (fundamentu) (Fig. 14). Fig. 14. Klasyczny przykład typowo użytkowych zniszczeń w drodze. Widoczne okrągłe ubytki nawierzchni (dziury), nieregularna siatka spękań oraz wygniecione i wytarte kołami rynny.

21 O prawidłowym rozpoznaniu i kategoryzacji zniszczeń decyduje przede wszystkim doświadczenie dokumentatora, ale zawsze można, a nawet należy wspomóc własne przeświadczenie wywiadem środowiskowym (np. analiza lokalnych planów zagospodarowania przestrzennego, dokumentacji budowlanych itp.) lub dodatkowymi pracami, które mogą rozstrzygnąć wątpliwe sytuacje (np. wkopy dokumentacyjne, płytkie odwierty, płytka penetracja geofizyczna). Bardzo ważne są wszelkie przesłanki geomorfologiczne występujące w otoczeniu. Szczególne istotne jest wyeliminowanie takich przyczyn powstania zniszczeń, jak ruchy masowe w podłożu (spełzywanie, ześlizgi, osuwisko). Z drugiej strony występowanie w sąsiedztwie takich elementów krajobrazu, jak widoczne skarpy, czy wyraźne ugięcia zbocza i geograficzna zgodność ich orientacji oraz zniszczeń, często przesądzają o neotektonicznym charakterze samych zniszczeń (Fig. 15). W sposób oczywisty wszelkie zniszczenia, które mają udokumentowany związek z naturalnym wstrząsami sejsmicznymi można wiązać z kinematyką podłoża. KM G S Fig. 15. Zniszczenia nawierzchni tworzą system nawiązujący do krawędzi morfologicznej Gór Stołowych (droga Chocieszów Batorówek). Przerywaną linią zaznaczony jest przebieg krawędzi i pasa niskokątowych spękań ścięciowych (R)

22 Wiek zniszczeń Ustalenie wieku zniszczeń lub czasu ich powstawania jest zagadnieniem zasadniczym dla oceny intensywności procesu odkształcania. Sytuacja jest jasna w przypadku zniszczeń powstałych w trakcie konkretnego wydarzenia sejsmicznego. Trudniej jest ustalić moment inicjalny rozwoju odkształcenia w przypadku zniszczeń budowli oraz dróg. Fig. 16. Przykład plomby gipsowo-cementowej założonej na murze, w którym pojawiły się zniszczenia (niskokątowe powierzchnie ścinania R) związane z obniżaniem się podłoża. Odstęp czasu między pierwszym zdjęciem (z lewej) a drugim (z prawej) wynosi ok. 10 miesięcy. Szczelina w plombie powiększa się zgodnie z osią tensji na elipsie odkształceń. Inne pęknięcia również wyraźnie propagują.

23 W przypadku budynków można opierać się m. in. na wywiadzie środowiskowym, chociaż i tutaj istnieje możliwość zrekonstruowania progresji zniszczenia, chociażby poprzez kolejne, udokumentowane czasowo etapy napraw lub remontów. Oczywiście najlepszą metodą ustalenia tempa procesu odkształcania jest monitoring geodezyjny ciągły lub metodą epoch-by-epoch. Odmianę tego ostatniego sposobu stanowi zakładanie plomb gipsowocementowych lub powtarzana dokumentacja fotograficzna, przy założeniu identycznych warunków dokumentowania (Fig. 16). W przypadku zniszczeń nawierzchni wywiad środowiskowy również jest konieczny, zwłaszcza dotyczący chronologii napraw nawierzchni wykonywanych przez właściciela drogi. O ile jednak następstwo kolejnych łatań jest łatwe do ustalenia (por. Fig. 14), o tyle dokumentacja wykonawcza (poza momentem budowy drogi) nie jest na ogół prowadzona przez właścicieli dróg, którzy do problemu napraw podchodzą na zasadzie jak da radę. I tak w przypadku zniszczenia nawierzchni udokumentowanego na Fig. 6 udało się ustalić jedynie, że nawierzchnia nie jest starsza niż 20 lat. Przy zmierzonej amplitudzie obniżenia (12 cm) daje to roczne tempo odkształcenie na poziomie 0,6 cm rocznie. Jednak nie ma żadnej pewności, kiedy się ono rozpoczęło. Po pierwsze, zniszczenie nawierzchni w takich przypadkach jak przedstawiony, o ile jest permanentne, zaczyna być widoczne dopiero po pewnym czasie. Po drugie, zniszczenie mogło powstać w wyniku jednorazowego, wydarzeniowego odkształcenia w okresie ostatnich 20 lat. W pewnym zakresie wywiad środowiskowy może właśnie w takich sytuacjach sugerować interpretację czasową. DOKUMENTACJA STRUKTUR ZNISZCZENIOWYCH (PRZYKŁADY) Dokumentacja graficzna Dokumentacja graficzna zniszczeń powinna wiernie oddawać zarówno okoliczności występowania, jak i możliwie wiernie odwzorowywać formę zniszczenia. Jako wyjściowy należy zawsze taktować szkic lokalizacyjny oraz schematyczny-rysunek zniszczenia (strefy zniszczeń). Do wykonania dokładnych pomiarów nieodzowna jest dokumentacja fotograficzna i ew. rysunek na podstawie fotografii. Doświadczenie terenowe wskazuje, że najdogodniejszym momentem do wykonania zdjęć jest południe w czasie słonecznej pogody lub zachmurzenie, ale bez mgiełki atmosferycznej. Wtedy reliefy ew. szczelin nie są dodatkowo zniekształcane cieniami i można je znacznie precyzyjnie odrysowywać a następnie dokonywać pomiarów. Najlepsze zdjęcia zniszczeń nawierzchni asfaltowych

24 powstają, gdy nawierzchnie są suche, a zdjęcie jest wykonywane z platformy lub drabiny (3-4 m wysokości) (Fig. 17). Fig. 17. Przykłady różnych ujęć tej samej strefy zniszczeń (droga Polanica Zdrój Bystrzyca Kłodzka, maj 2005). Zdjęcie z lewej wykonane zostało z drabiny. Utrudnienie stanowią cienie drzew. N Fig. 18. Przykład zastosowania mozaiki zdjęciowej do wykonania detalicznego rysunku strefy zniszczeniowej (droga z Chocieszowa do Batorówka, północna krawędź Gór Stołowych, czerwiec 2003). Detal pozwala wykonać szczegółowe pomiary rozwarcia poszczególnych szczelin.

25 Poza zdjęciem/ujęciem ogólnym strefy zniszczonej, często konieczne jest wykonywanie ciągu zdjęć w większej skali, z których następnie montuje się mozaikę. W takich przypadkach konieczne jest skalowanie każdego zdjęcia np. ortogonalną ramką, co umożliwia później skuteczną likwidację zniekształceń kątowych i uzyskanie rzeczywistego odwzorowania (Fig. 18). Najbardziej dogodną formą prezentacji stref zniszczeniowych jest jednoczesne przedstawienie fotografii i rysunku strefy. W przypadku większości stref zniszczeniowych widocznych na powierzchni drogi (nawierzchni) lub budowli, można te powierzchnie uznać za płaszczyzny naprężenia neutralnego. Pozwala to na zastosowanie elipsy odkształcenia do interpretacji kinematycznej strefy w płaszczyźnie rysunku. Dalej przedstawiono przykładowe dokumentacje graficzne stref zniszczeniowych w nawierzchni bitumicznej drogi do Pasterki pod Szczelińcem (Fig. 19, 20, 21 i 22). Dokumentacja przestrzenna Dokumentacja przestrzenna zjawisk zniszczeniowych powinna obejmować ich lokalizację w układzie współrzędnych geograficznych lub geodezyjnych. Najbardziej wskazane jest pozycjonowanie w powszechne przyjętym w urządzenia typu GPS systemie WGS 84 (Word Geodetic System 1984). Pozycjonowanie powinno dotyczyć punktu charakterystycznego strefy zniszczeniowej, który zaznaczony później na zdjęciach lub rysunkach pozwoli jednoznacznie zlokalizować strefę. W przypadku, kiedy zniszczenia obejmują większy obszar lub dłuższą strefę (np. powyżej 10 m), wtedy korzystnie jest wstępnie wyznaczyć pas przypuszczalnej dyslokacji, a następnie wykonać pomiar GPS w co najmniej 2 miejscach. Daje to możliwość bezpośredniego naniesienia przypuszczalnej strefy uskokowej na DEM (Digital Elevation Model) i tym samym wyznaczyć jej prawdopodobny zasięg. Takie właśnie pozycjonowanie stref zostało wykonane przy wszystkich załączonych dalej przykładach odwzorowań stref zniszczeniowych na obszarze Gór Stołowych. Zlokalizowane strefy lub obszary zniszczeniowe nanosimy na podkład topograficzny lub na mapę (fragment mapy) geologiczną w możliwie najmniejszej skali. Pozwala to na ew. intersekcję i wytypowanie w okolicy innych miejsc związanych z tą samą strefą. Ponadto, można w takiej sytuacji porównać przebieg strefy z formami terenu, które mają swój wyraz w odwzorowaniu hipsometrycznym, jak również z rozpoznanymi wcześniej elementami lokalnej budowy geologicznej, w tym z rozpoznanymi uskokami. Trzeba jednak podkreślić, że dostępne obecnie podkłady topograficzne w skali 1: (układy 65 i 92) oraz mapy

26 N N Fig. 19. Przykład dokumentacji graficznej i interpretacji kinematycznej strefy zniszczeniowej (droga pod Szczelińcem do Pasterki, Góry Stołowe, czerwiec 2004). Dokumentacja obejmuje: zdjęcie sytuacyjne i geograficzna orientacja strefy (góra), zdjęcie strefy zniszczeniowej i rysunek strefy zniszczeniowej po korekcie perspektywy (dół). Szczegółowa lokalizacja na Fig. 23.

27 Fig. 20. Przykład dokumentacji graficznej i interpretacji kinematycznej strefy zniszczeniowej (droga pod Szczelińcem do Pasterki, Góry Stołowe, czerwiec 2004). Dokumentacja obejmuje: zdjęcie sytuacyjne i geograficzna orientacja strefy (góra), zdjęcie strefy zniszczeniowej i rysunek strefy zniszczeniowej po korekcie perspektywy (dół). Szczegółowa lokalizacja na Fig. 23. N

28 Fig. 21. Przykład dokumentacji graficznej i interpretacji kinematycznej strefy zniszczeniowej (droga pod Szczelińcem do Pasterki, Góry Stołowe, czerwiec 2004). Dokumentacja obejmuje: zdjęcie sytuacyjne i geograficzna orientacja strefy (góra), zdjęcie strefy zniszczeniowej i rysunek strefy zniszczeniowej po korekcie perspektywy (dół). Szczegółowa lokalizacja na Fig. 23. N

29 Fig. 22. Przykład dokumentacji graficznej i interpretacji kinematycznej strefy zniszczeniowej (droga pod Szczelińcem do Pasterki, Góry Stołowe, czerwiec 2004). Dokumentacja obejmuje: zdjęcie sytuacyjne i geograficzna orientacja strefy (góra), zdjęcie strefy zniszczeniowej i rysunek strefy zniszczeniowej po korekcie perspektywy (dół). Szczegółowa lokalizacja na Fig. 23. N

30 geologiczne z serii Szczegółowa Mapa Geologiczna Sudetów (1 : ) są na tyle niedoskonałe, że dokładność lokalizacji stref zniszczeniowych na tych mapach, a zwłaszcza możliwość skorelowania hipsometrii ze wskazaniami GPS, jest niewielka. Jedynym wyjściem jest wykonanie własnego rozpoznania geologicznego obszaru dokumentowanego i wykonanie fragmentu mapy hipsometrycznej w oparciu o DEM (Fig. 23). Pasterka 19 W odospady S zc z el in ie c M ały Szc zelin iec W ielki 500 m Karłów Fig. 23. Lokalna interpretacja kinematyczna okolic Szczelińca (Góry Stołowe) między innymi w oparciu o udokumentowane na Fig. 19, 20, 21 i 22. Elementy strukturalne zostały zlokalizowane bezpośrednio na podkładzie DEM SRTM 30 m x 30 m, z naniesioną hipsometrią co 10 m. 10 cm [43 / 32] Fig. 24. Przykład oceny przemieszczenia (rozwarcia) w szczelinie. Przeciętne rozwarcie wynosi 3,2 cm w kierunku Jedna ze szczelin strefy zniszczeniowej w Chocieszowie (Góry Stołowe)

31 Charakterystyka geometryczna zniszczeń Dla poprawnej interpretacji przyczyny zniszczeń należy wykonać pomiar orientacji szczelin lub osi fałdów na płaszczyźnie neutralnej, o ile jest to możliwe. Każda strefa powinna być scharakteryzowana co najmniej 2 parametrami charakteryzującymi zniszczenia. W przypadku szczelin widocznych na płaszczyźnie neutralnej, orientację najlepiej oddaje diagram rozetowy, a rozwartość histogramy częstości dla modalnych kierunków orientacji. W przypadku, kiedy jest możliwe ustalenie względnych przemieszczeń krawędzi szczelin, najlepiej jest udokumentować to w formie notacji: orientacja linii przemieszczenia / przemieszczenie wyrażone w mm [D / d] i odwzorować podobnie, jak poprzednio na diagramie rozetowym i histogramach (Fig. 24). O ile pierwsza grupa danych ma znaczenie dla rekonstrukcji elipsy naprężeń, o tyle druga pozwala na bezpośrednie ustalenie kinematyki w strefie zniszczenia. Jedną z podstawowych przesłanek uzupełniających interpretację struktur zniszczeniowych musi być rzetelne rozpoznanie kartograficzne budowy geologicznej w miejscu ich występowania. Dotyczy to w szczególności analizy strukturalnej zjawisk tektonicznych w skałach otoczenia, a w miarę możliwości również w podłożu. Figury 25, 26 i 27 pokazują ścisły związek między tymi zespołami danych (por. Fig. 18). Moja praktyka wykazuje, że podłoże na którym dokumentujemy zjawiska zniszczeniowe może być z dużą precyzją rozpoznane po kątem występujących w nim powierzchni nieciągłości metodą penetracji radarowej (GPR). Obraz uzyskany do głębokości kilkunastu metrów całkowicie wystarcza do zdiagnozowania zniszczeń i wykluczenia innych przyczyn niż naturalne (geotektoniczne) (Fig. 28). Trzeba jednak pamiętać, że jest to metoda uzupełniająca w stosunku do bezpośredniej dokumentacji i pomiarów terenowych.

32 N Karłów R ó w n i a K a r ł o w a C A B 20/80 N C ze r wo na Wo da S kalniak G. Ptak 500 m. 20/80 Fig. 25. Strefy zniszczeniowe w drodze (Karłów, Góry Stołowe). Dokumentacja zniszczeń i interpretacja kinematyczna (A); nawiązanie do struktur geologicznych w pobliżu i kinematyka regionu (B); przykład niskokątowych powierzchni ścinania R na uskoku tego samego systemu, Góra Ptak (C)

33 N A B C Fig. 26. Strefa zniszczeniowa w drodze z Chocieszowa do Batorówka (A) oraz wskaźniki kinematyczne ruchu na powierzchniach skalnych spękań na przedłużeniu strefy spękania kulisowe (B); rysy ślizgowe (C) Chocieszów Ty lna Borow a K opa Przednia Borowa Kopa Fig. 27. Interpretacja kinematyczna strefy zniszczeniowej i struktur tektonicznych w obrębie północnego progu morfologicznego Gór Stołowych (lokalizacja, jak wyżej oraz na Fig. 18)

34 Chocieszów Karłów Fig. 26. Zinterpretowane przekroje georadarowe przez strefy zniszczeniowe prezentowane w opracowaniu. Na czerwono zaznaczone miejsce występowania zniszczeń na powierzchni LITERATURA AKYÜZ, H.S. & ALTUNEL, E., Geological and archeological evidence for post- Roman earthquake surface faulting at Cibyra, SW Turkey. Geodinamica Acta, 14: ALLEN, P.A., ALLEN, J.R., Basin Analysis Principles and Applications. Blackwell Sci. Publs., 451 p., London. AL-HOMOUD, A.S., Field evaluation of engineering geologic hazards of an embankment dam constructed across a major, active plate boundary, fault. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. ANGELIER, J., Determination of the mean principal directions of stresses for a given fault population. Tectonophysics, 56: ANGELIER, J., Tectonic analysis of fault slip data sets. Journal Geophysical Research, 89: ANGELIER, J., LEE, J.-C., CHU, H.-T., HU, J.-C., Reconstruction of fault slip of the September 21st, 1999, Taiwan earthkuake in the asphalted surface of the car park, and coseismic slip partitioning. Journal of Structural Geology, 25: AZZARO, R., Earthquake faulting at Mount Etna volcano (Sicily) and implications for active tectonics. Journal of Geodynamics, 28:

35 AZZARO, R., BRANCA, S., GIAMMANCO, S., GURRIERI, S., RASA, R. & VALENZA, M., New evidence for the form and extent of the Pernicana Fault System (Mt. Etna) from structural and soil gas surveying. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 84: BADURA, J., PRZYBYLSKI, B., ZUCHIEWICZ, W., FARBISZ, J., KRZYSZKOWSKI, D. & SROKA, W., The Sudetic Marginal Fault and Kłodzko Basin faults, SW Poland, in the light of geoelectrical resistivity studies. Acta Montana, IRSM AS CR, 124: BADURA, J., JAMROZ, O. & ZUCHIEWICZ, W., Recent crustal mobility of the Upper Nysa Kłodzka Graben, SW Poland. Acta Montana, IRSM AS CR, 131: BARLETT, W.L., FRIEDMAN, M., LOGAN, J.M., Experimental folding and faulting of rocks under confining pressure. Part IX. Wrench faults in limestone layers. Tectonophysics, 79: BARON, I., AGLIARDI, F., AMBROSI, C., CROSTA, G.B., Numerical analysis of deep-seated mass movements in the Magura Nappe; Flysch Belt of the Western Carpathians (Czech Republic). Natural Hazards and Earth System Sciences, 5: BERGERAT, F. & ANGELIER, J., Mechanical behaviour of the Arnes and Hestfjall Faults of June 2000 earthquake in Southern Iceland: inferences from surface traces and tectonic model. Journal of Structural Geology, 25: BERGERAT, F., ANGELIER, J., GUDMUNDSSON, A., TORFASON, H., Push-ups, fracture patterns and palaeoseismology of the Leirubakki Fault, South Iceland. Journal of Structural geology, 25: BILHAM, R. & YU, T.-T., The morphology of thrust faulting in the 21 September 1999, Chichi, Taiwan earthquake. Journal of Asian Earth Sciences, 18: BOCK, Y., et al.,1997. Southern California Permanent GPS Geodetic Array: Continuous measurements of regional crustal deformation between the 1992 Landers and 1994 Northridge earthquakes. J. Geophysical Research, 102: BOCK, Y., JONGE, DE, P.J., HONCIK, D., BEVIS, M., BOCK, L., WILSON, S., Epoch-by-epoch TM positioning applied to dam deformation monitoring at Diamond Valley Lake, southern California. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. BORKOWSKI, A., BOSY, J., KONTNY, B., Time Series Analysis of EPN Stations as a criterion of choice of reference stations for Local Geodynamic Networks, Artificial Satellites. Journal of Planetary Geodesy, 38, 1. BRUIJNE, DE,A., KENSELAAR, F., KLEIJER, F., Kinematic deformation analysis of the first order benchmarks in the Netherlands. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA.

36 CACOŃ, S., DYJOR, S., Wstępne określenie zagrożeń obiektów hydrotechnicznych ruchami tektonicznymi w rowie Paczkowa na przedgórzu Wschodnich Sudetów. W: Mat. V Konferencji technicznej kontroli zapór. Międzybrodzie Żywieckie 1-3 czerwca 1992: CACOŃ, S., DYJOR, S., Neotectonic and recent crustal movements as potential hazard to water dams in Lower Silesia, SW Poland. Folia Quaternaria, 66: CACOŃ S., DYJOR S., Recent Crustal Movements in Late Tertiary Tectonic Zones of the Sudetes and Northern Sudetic Foreland, SW Poland. Folia Quaternaria, 73. CACOŃ S., KONTNY B., BOSY J., Recent Activity of Main Tectonic Zones in Polish Sudety Mts. and Fore-Sudetic Block, Reports on Geodesy, IGGA, WUT, Warsaw, 2003 CACOŃ, S., MUSIOŁ, P., SZUSTER, M., Rola badań geodezyjnych w ocenie zagrożenia obiektów hydrotechnicznych współczesnymi ruchami tektonicznymi w rejonie Sudetów i przedsudecia. Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczej we Wrocławiu, 210, Geodezja i Urządzenia Rolne, 10: CACOŃ S., KOPECKY J., KACZAŁEK M., MĄKOLSKI K., KAPŁON J., KONTNY B., BOSY J., Results of the Geodynamic Investigations in the Stołowe Mts. Research Area, Acta Montana, IRSM AS CR, 130: CARTWRIGHT, J.A., & MANSFIELD, C.S., Lateral displacement variation and lateral tip geometry of normal faults in the Canyonlands National Park, Utah. Journal of Structural Geology, 20: CHOW, J., ANGELIER, J., HUA, J.J., LEE, J.C., SUN, R., Paleoseismic event and active faulting: from ground penetrating radar and high-rsolution seismic reflection profiles across the Chihshang fault, eastern Taiwan. Tectonophysics, 33: CHRZANOWSKI, A., CHEN, Y.Q., ROMERO, P., SECORD, J.M., Integration of geodetic and geotechnical deformation surveys in the geosciences. Tectonophysics, 130: CHRISTIE-BLICK, N. & BIDDLE, K.T., Deformation and basin formation along strke-slip faults. Special Publication Soc. Econ. Paleont. Mineral.,37: DADLEZ, R., JAROSZEWSKI, W., Tektonika. Wydawnictwo Naukowe PWN, 745 p. Warszawa. DATHE, E., Das Schlesisch-sudetische Erdbeben vom 11. Juni Abhandlunen der Königlich Preussischen geologischen Landesanstalt, 22: załącznik: mapa, Geologische Uebersichtkarte der Erschütterungs Gebiete. DUFFY, M.A., HILL, C., WHITAKER, C., CHRZANOWSKI, A., LUTES, J., BASTIN, G., An automated and integrated monitoring program for Diamond Valley Lake in California. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, K1-K23. California, USA.

37 ESPOSITO, E., PORFIDO, S., SIMONLLI, A.L., MASTROLORENZO, G. & IACCARINO, G., Landslides and other surface effects induced by the 1997 Umbria-Marche seismic sequence. Engineering Geology, 58: FUA, B., AWATAA, Y., DUB, J., HE, W., Surface deformations associated with the 2001 Mw-7.8 Kunlun earthquake, northern Tibet: geomorphic growth features along a major strike slip fault. Engineering Geology, 75: GALADINI, F. & GALLI, P., Palaeoseismology related to the displacement Roman archeological remains at Egna (Adige Valley, northern Italy). Tectonophysics, 308: GALLI, P. & GALADINI, F., Surface faulting of archeological relics. A review of case histories from the Dead Sea to the Alps. Tectonophysics, 335: GENRICH, J.F.,BOCK, Y., Rapid resolution of crustal motion at short ranges with the Global Positioning System. Journal of Geophysical Research, 97: GLOWACKA, E., GONZALEZ, J.J., FABRIOL, H., Recent Vertical Deformation in Mexicali Valley and its Relationship with Tectonics, Seismicity, and the Exploitation of the Cerro Prieto Geothermal Field, Mexico. Pure and Applied Geophysics, 156: GLOWACKA, E., GONZALEZ, J.J, NAVA, F.A., FARFAN, F., DÍAZ DE COSSIO, G., Monitoring surface deformation in the Mexicali Valley, b.c., Mexico. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. GOEBELL, S., MICHEL, G.W., GALAS, R., REIGBER, C., Near real-time deformation in Germany a contribution to the German research network natural disasters (DFNK). The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. GORDON, S., LICHTI, D., STEWART, M., Application of a high-resolution, groundbased laser scanner for deformation measurements. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. GROPPELLI, G. & TIBALDI, A., Control of rock rheology on deformation style and slip-rate along the active Pernicana Fault, Mt. Etna, Italy. Tectonophysics, 305: HANCOCK, P.L., ALTUNEL, E., Faulted archeological relics at Hierapolis (Pamukkale), Turkey. Journal of Geodynamics, 24: HANKEMEIER, P., Der Satellitenpositionierungsdienst der deutschen Landesvermessung SAPOS. 80. Deutscher Geodaetentag in Dresden. DVW-Schriftenreihe 24: KARNIK, V., MICHAL, E., MOLNAR, A., Erdbebenkatalog der Tschechoslovakei bis zum Jahre Geof. Sbornik ČSAV, 69 (1957):

38 KONTNY, B., CACOŃ, S., MĄKOLSKI, B., BORKOWSKI, A., BOSY, J., DYJOR, S., Mobilność głównych stref tektonicznych w polskich Sudetach i na bloku przedsudeckim - projekt GEOSUD II KOPECKÝ, A., LOYDA, L., VYSKOČIL, P., Seismicity, neotectonics, and recent dynamics with special regard to the territory of Czech Republic. VÚGTK, 120 p. KOUKOUVELAS, I.K., STAMATOPOULOS, L., KATSONOPULOU, D., PAVLIDES, S., A palaeoseismological and geoarcheological investigation of the Eliki fault, Gulf of Corinth, Greece. Journal of Structural Geology, 23: KRZYSZKOWSKI, D., PIJET, E., Morfologiczne i geologiczne efekty ruchów neotektonicznych na sudeckim uskoku brzeżnym w północno-wschodniej części Gór Sowich w Sudetach Środkowych. Folia Quaternaria, 64: KRZYSZKOWSKI, D., STACHURA, R., Morfologiczne efekty ruchów neotektonicznych na Pogórzu Wałbrzyskim w Sudetach Środkowych. Folia Quaternaria, 64: KRZYSZKOWSKI, D., MIGOŃ, P., SROKA, W., Neotectonic Quaternary history of the Sudetic Marginal Fault, SW Poland. Folia Quaternaria, 66: LASKA, W., O trzęsieniach ziemi w Polsce. Kosmos, 27: 1-6. LAUBE, G.C., Das Erdbeben von Trautenau am 31. Jänner Jahrbuch der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichanstalt, 33: LINA, A., OUCHIB, T., CHENC, A., MARUYAMAD, C., Co-seismic displacements, folding and shortening structures along the Chelungpu surface rupture zone occurred during the 1999 Chi-Chi (Taiwan) earthquake. Tectonophysics, 330: LEONHARD, R., VOLZ, W., Das mittelschlesiche Erdbeben vom 11 Juni 1895 und die schlesischen Erdbeben. Zeitschrift des Ges. f. Erdkunde zu Berlin, 21: LINA, A., OUCHIB, T., CHENC, A., MARUYAMAD, T., Co-seismic displacements, folding and shortening structures along the Chelungpu surface rupture zone occurred during the 1999 Chi-Chi (Taiwan) earthquake. Tectonophysics, 330: LISZKOWSKI, J., Metody badań neotektonicznych i współczesnych ruchów skorupy ziemskiej. [W:] Mater. I Kraj. Symp. "Współczesne i neotektoniczne ruchy skorupy ziemskiej w Polsce", II, Wyd. Geol., Warszawa. MARRETT, R. & ALLMENDINGER, R. M., Kinematic analysis of fault-slip data. Journal of Structural Geology, 12: MASZTALERZ, K., WOJEWODA, J., Stożek aluwialny pre-kaczawy - przykład sedymentacji w czynnej strefie przesuwczej, plio-plejstocen, Sudety. Przegląd Geologiczny, 9:

39 OLCZAK, T., Sejsmiczność Polski w okresie Acta Geophisica Polonica, 10: OTA, Y., MITSUHISA WATANABEB, M., SUZUKIC, Y., SAWAD, H., Geomorphological identification of pre-existing active Chelungpu Fault in central Taiwan, especially its relation to the location of the surface rupture by the 1999 Chichi earthquake. Quaternary International, : PAGACZEWSKI, J., Catalogue of earthquakes in Poland in years. Publs. Inst. Geoph. Pol. Acad. Sc., 51: PAXTON, J.F., Milliken Dam: structural monitoring of a concrete arch dam. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. PILANT, W. L., A PC-interactive stereonet plotting program. Computers and Geosciences, 15: PRZYBYLSKI, B., Glacial and neotectonic constraints on the Quaternary evolution of the Fore-Sudetic reach of the Nysa Kłodzka River. Geological Quarterly, 42: RIEDEL, W., Zur Mechanik geologischer Brucherscheinungen. Zentralblatt für Mineralogie, Geologie und Paleontologie, 1929: ROMIEU, C., BEILIN, J., PERSON, T., Service de geodesie et nivellement travaux speciaux special survey of the "Viaduc de Verrieres". The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, PP82-PP88 (poster). California, USA. RUTLEDGE, D., GNIPP, J., KRAMER, J., Advances in real-time GPS deformation monitoring for landslides, volcanoes, and structures. The 10th FIG International Symposium on Deformation Measurements, March 2001 Orange, California, USA. SCHENK, V., SCHENKOVA, Z., Geodynamic investigation of the Czech part of the Sudeten MTS. Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczej we Wrocławiu, 255: SCHENK, V., GITIS, V.G., SCHENKOVA, Z., MANTLIK, F., KOTTNAUER, P., YURKOV, E.F., SHCHUKIN, Y.K., Maximum earthquake prediction in Central Eurpe given by the GEO 1.2 expert system. Proc. of the 4th Intern. Conf. on Seismic Zonation, vol. 3, Earthquake Engineering Resarch Institute, Stanford SROKA, W., Tektoniczny charakter krawędzi Pogórza Karkonoskiego. Acta Universitatis Wratislaviensis, 378, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, 29: SROKA, W., Ewolucja morfotektoniczna Sudetów w rejonie Kotliny Kłodzkiej w świetle analizy morfometryczno-statystycznej. Acta Universitatis Wratislaviensis, 1939, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, 58: SKÁCELOVÁ, Z, SKÁCEL, J., Seismic Activity on the Eastern Margin of the Bohemian Massif. 2nd Czech-Polish Workshop, On recent geodynamics of the East Sudety Mts. and adjacent areas. Bolesławów, Poland April : 14.

14th Czech Polish Workshop ON RECENT GEODYNAMICS OF THE SUDETY MTS. AND ADJACENT AREAS Jarnołtówek, October 21-23, 2013

14th Czech Polish Workshop ON RECENT GEODYNAMICS OF THE SUDETY MTS. AND ADJACENT AREAS Jarnołtówek, October 21-23, 2013 14th Czech Polish Workshop ON RECENT GEODYNAMICS OF THE SUDETY MTS. AND ADJACENT AREAS Jarnołtówek, October 21-23, 2013 Zastosowanie zestawu optoelektronicznego do pomiarów przemieszczeń względnych bloków

Bardziej szczegółowo

STEFAN CACOŃ Akademia Rolnicza we Wrocławiu

STEFAN CACOŃ Akademia Rolnicza we Wrocławiu PRACE INSTYTUTU GEODEZJI I KARTOGRAFII 2004, tom L, zeszyt 107 STEFAN CACOŃ Akademia Rolnicza we Wrocławiu SYSTEM KONTROLNO-POMIAROWY JAKO PODSTAWA GEODYNAMICZNYCH BADAŃ REGIONALNYCH I LOKALNYCH W SUDETACH

Bardziej szczegółowo

Gleboznawstwo i geomorfologia

Gleboznawstwo i geomorfologia Gleboznawstwo i geomorfologia Wykład dla studentów ochrony środowiska I rok...nie ma życia bez gleby, ani gleby bez życia Stanisław Miklaszewski (1907) Gleboznawstwo i geomorfologia WYKŁAD 4: OBSZARY GÓRSKIE

Bardziej szczegółowo

Kartografia - wykład

Kartografia - wykład Prof. dr hab. inż. Jacek Matyszkiewicz KATEDRA ANALIZ ŚRODOWISKA, KARTOGRAFII I GEOLOGII GOSPODARCZEJ Kartografia - wykład Neotektonika i jej analiza na mapach geologicznych FAZA TEKTONICZNA okres wzmożonej

Bardziej szczegółowo

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r.

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r. Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge - Definicja geodezji, jej podział i zadania. - Miary stopniowe. - Miary długości. - Miary powierzchni pola. - Miary gradowe.

Bardziej szczegółowo

BADANIA GEODEZYJNE REALIZOWANE DLA OCHRONY OBIEKTÓW PRZYRODY NIEOŻYWIONEJ NA TERENIE WYBRANYCH OBSZARÓW DOLNEGO ŚLĄSKA

BADANIA GEODEZYJNE REALIZOWANE DLA OCHRONY OBIEKTÓW PRZYRODY NIEOŻYWIONEJ NA TERENIE WYBRANYCH OBSZARÓW DOLNEGO ŚLĄSKA XXII JESIENNA SZKOŁA GEODEZJI 40 LAT BADAŃ GEODYNAMICZNYCH NA OBSZARZE DOLNEGO ŚLĄSKA WROCŁAW, 22-23 września 2014 Krzysztof Mąkolski, Mirosław Kaczałek Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Struktury romboidalne w Sudetach

Struktury romboidalne w Sudetach 330 210 285 Jurand Wojewoda Zakład Geologii Strukturalnej i Kartografii Geologicznej Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytet Wrocławski juwo@ing.uni.wroc.pl Zespół komplementarnych zniszczeń jednorodnego

Bardziej szczegółowo

ZAKRES EGZAMINU DYPLOMOWEGO ST.1 GiK 2016/17

ZAKRES EGZAMINU DYPLOMOWEGO ST.1 GiK 2016/17 ZAKRES EGZAMINU DYPLOMOWEGO ST.1 GiK 2016/17 1. Omów sieć geodezyjną do wyznaczania deformacji i przemieszczeń obiektów inżynierskich. 2. Scharakteryzuj petrologię skał magmowych. 3. Opisz procedurę podział

Bardziej szczegółowo

Stefan Cacoń, Bernard Kontny

Stefan Cacoń, Bernard Kontny WSPÓŁCZESNE, NATURALNE I ANTROPOGE- NICZNE DEFORMACJE POWIERZCHNI SKORUPY ZIEMSKIEJ NA OBSZARZE DOLNEGO ŚLĄSKA Recent, natural and anthropogenic deformations of the Earth crust surface in Lower Silesia,

Bardziej szczegółowo

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1)

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1) - trendy nauki światowej (1) Glob ziemski z otaczającą go atmosferą jest skomplikowanym systemem dynamicznym stały monitoring tego systemu interdyscyplinarność zasięg globalny integracja i koordynacja

Bardziej szczegółowo

MAPY OSUWISK I TERENÓW ZAGROŻONYCH RUCHAMI MASOWYMI W RAMACH PROJEKTU SOPO

MAPY OSUWISK I TERENÓW ZAGROŻONYCH RUCHAMI MASOWYMI W RAMACH PROJEKTU SOPO MAPY OSUWISK I TERENÓW ZAGROŻONYCH RUCHAMI MASOWYMI W RAMACH PROJEKTU SOPO WYDZIAŁ GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KATEDRA ANALIZ ŚRODOWISKOWYCH, KARTOGRAFII I GEOLOGII GOSPODARCZEJ MATERIAŁY

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Geoinformatyków. Instytut Geodezji Wydział Nauk Technicznych Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu. Sprawozdanie

Studenckie Koło Geoinformatyków. Instytut Geodezji Wydział Nauk Technicznych Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu. Sprawozdanie Studenckie Koło Geoinformatyków Instytut Geodezji Wydział Nauk Technicznych Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu Sprawozdanie z obozu naukowego w Karłowie w Górach Stołowych w dniu 14 października 2014

Bardziej szczegółowo

Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu

Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu Agnieszka Wnęk 1, Maria Zbylut 1, Wiesław Kosek 1,2 1 Wydział

Bardziej szczegółowo

BADANIA GEODYNAMICZNE NA OBSZARZE PARKU NARODOWEGO GÓR STOŁOWYCH

BADANIA GEODYNAMICZNE NA OBSZARZE PARKU NARODOWEGO GÓR STOŁOWYCH S. Cacoń et al. 1 BADANIA GEODYNAMICZNE NA OBSZARZE PARKU NARODOWEGO GÓR STOŁOWYCH GEODYNAMIC RESEARCH IN THE TABLE MOUNTAINS NATIONAL PARK AREA S. Cacoń 1, J. Kapłon 1, B. Košťák 2, P.Grzempowski 1 1

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Wektory, układ współrzędnych

Wektory, układ współrzędnych Wektory, układ współrzędnych Wielkości występujące w przyrodzie możemy podzielić na: Skalarne, to jest takie wielkości, które potrafimy opisać przy pomocy jednej liczby (skalara), np. masa, czy temperatura.

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2030/2031 Kod: BTR s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2030/2031 Kod: BTR s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Kartografia turystyczna Rok akademicki: 2030/2031 Kod: BTR-1-402-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Turystyka i Rekreacja Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

OPIS GEOSTANOWISKA. Filip Duszyński. Informacje ogólne. Charakterystyka geologiczna geostanowiska

OPIS GEOSTANOWISKA. Filip Duszyński. Informacje ogólne. Charakterystyka geologiczna geostanowiska OPIS GEOSTANOWISKA Filip Duszyński Informacje ogólne Nr obiektu 148 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Punkt widokowy koło Pomianowa Górnego Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość:

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE

RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE WPROWADZENIE Wykonywanie rysunku technicznego - zastosowanie Rysunek techniczny przedmiotu jest najczęściej podstawą jego wykonania, dlatego odwzorowywany przedmiot nie powinien

Bardziej szczegółowo

Parametry techniczne geodezyjnych układów odniesienia, układów wysokościowych i układów współrzędnych

Parametry techniczne geodezyjnych układów odniesienia, układów wysokościowych i układów współrzędnych Załącznik nr 1 Parametry techniczne geodezyjnych układów odniesienia, układów wysokościowych i układów Tabela 1. Parametry techniczne geodezyjnego układu odniesienia PL-ETRF2000 Parametry techniczne geodezyjnego

Bardziej szczegółowo

Dokumentowanie warunków geologiczno-inżynierskich w rejonie osuwisk w świetle wymagań Eurokodu 7

Dokumentowanie warunków geologiczno-inżynierskich w rejonie osuwisk w świetle wymagań Eurokodu 7 Ogólnopolska Konferencja Osuwiskowa O!SUWISKO Wieliczka, 19-22 maja 2015 r. Dokumentowanie warunków geologiczno-inżynierskich w rejonie osuwisk w świetle wymagań Eurokodu 7 Edyta Majer Grzegorz Ryżyński

Bardziej szczegółowo

Fundamentem nazywamy tę część konstrukcji budowlanej lub inżynierskiej, która wsparta jest bezpośrednio na gruncie i znajduje się najczęściej poniżej

Fundamentem nazywamy tę część konstrukcji budowlanej lub inżynierskiej, która wsparta jest bezpośrednio na gruncie i znajduje się najczęściej poniżej Fundamentowanie 1 Fundamentem nazywamy tę część konstrukcji budowlanej lub inżynierskiej, która wsparta jest bezpośrednio na gruncie i znajduje się najczęściej poniżej powierzchni terenu. Fundament ma

Bardziej szczegółowo

Granice Sedymentologii

Granice Sedymentologii VI Polska Konferencja Sedymentologiczna POKOS 6 Granice Sedymentologii Materiały konferencyjne: Przewodnik sesji terenowych Streszczenia referatów i posterów Materiały do warsztatów 28.06.2016-01.07.2016

Bardziej szczegółowo

Dwa w jednym teście. Badane parametry

Dwa w jednym teście. Badane parametry Dwa w jednym teście Rys. Jacek Kubiś, Wimad Schemat zawieszenia z zaznaczeniem wprowadzonych pojęć Urządzenia do kontroli zawieszeń metodą Boge badają ich działanie w przebiegach czasowych. Wyniki zależą

Bardziej szczegółowo

MIESIĄC NR TEMAT LEKCJI UWAGI 1 Lekcja organizacyjna, BHP na lekcji. 4 Powtórzenie i utrwalenie wiadomości z klasy I sem. I

MIESIĄC NR TEMAT LEKCJI UWAGI 1 Lekcja organizacyjna, BHP na lekcji. 4 Powtórzenie i utrwalenie wiadomości z klasy I sem. I Rozkład materiału nauczania w roku szkolnym 2016/2017, kl. II TG Geodezja Ogólna, ( II kl.-6h) mgr inż. Joanna Guzik, TECHNIK GEODETA 311104 Książka Andrzej Jagielski Geodezja I, Geodezja II MIESIĄC NR

Bardziej szczegółowo

Badania geofizyczne dróg i autostrad

Badania geofizyczne dróg i autostrad Badania geofizyczne dróg i autostrad Z ostatniego raportu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) o stanie dróg krajowych wynika, iż ponad połowa dróg krajowych wymaga przeprowadzenia różnego

Bardziej szczegółowo

Wykład 2 Układ współrzędnych, system i układ odniesienia

Wykład 2 Układ współrzędnych, system i układ odniesienia Wykład 2 Układ współrzędnych, system i układ odniesienia Prof. dr hab. Adam Łyszkowicz Katedra Geodezji Szczegółowej UWM w Olsztynie adaml@uwm.edu.pl Heweliusza 12, pokój 04 Spis treści Układ współrzędnych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. PODSTAWOWE DEFINICJE I POJĘCIA 9 (opracowała: J. Bzówka) 1. WPROWADZENIE 41

SPIS TREŚCI. PODSTAWOWE DEFINICJE I POJĘCIA 9 (opracowała: J. Bzówka) 1. WPROWADZENIE 41 SPIS TREŚCI PODSTAWOWE DEFINICJE I POJĘCIA 9 1. WPROWADZENIE 41 2. DOKUMENTOWANIE GEOTECHNICZNE I GEOLOGICZNO INŻYNIERSKIE.. 43 2.1. Wymagania ogólne dokumentowania badań. 43 2.2. Przedstawienie danych

Bardziej szczegółowo

Technika świetlna. Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa

Technika świetlna. Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa Technika świetlna Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa Wykonał: Borek Łukasz Tablica rejestracyjna tablica zawierająca unikatowy numer (kombinację liter i cyfr),

Bardziej szczegółowo

Co należy zauważyć Rzuty punktu leżą na jednej prostej do osi rzutów x 12, którą nazywamy prostą odnoszącą Wysokość punktu jest odległością rzutu

Co należy zauważyć Rzuty punktu leżą na jednej prostej do osi rzutów x 12, którą nazywamy prostą odnoszącą Wysokość punktu jest odległością rzutu Oznaczenia A, B, 1, 2, I, II, punkty a, b, proste α, β, płaszczyzny π 1, π 2, rzutnie k kierunek rzutowania d(a,m) odległość punktu od prostej m(a,b) prosta przechodząca przez punkty A i B α(1,2,3) płaszczyzna

Bardziej szczegółowo

Geodynamika. Marcin Rajner ostatnia aktualizacja 23 lutego 2015

Geodynamika. Marcin Rajner  ostatnia aktualizacja 23 lutego 2015 Geodynamika Marcin Rajner www.grat.gik.pw.edu.pl/dydaktyka/ ostatnia aktualizacja 23 lutego 2015 Sprawy organizacyjne Konsultacje Poniedziałki 12-13 soboty 12-13 zawsze Sprawy organizacyjne Treści wykładów

Bardziej szczegółowo

Moduł modelowania i predykcji stanu troposfery projekt ASG+ Budowa modułów wspomagania serwisów czasu rzeczywistego systemu ASG-EUPOS

Moduł modelowania i predykcji stanu troposfery projekt ASG+ Budowa modułów wspomagania serwisów czasu rzeczywistego systemu ASG-EUPOS Moduł modelowania i predykcji stanu troposfery projekt ASG+ Budowa modułów wspomagania serwisów czasu rzeczywistego systemu ASG-EUPOS Jarosław BOSY Witold ROHM Jan KAPŁON Jan SIERNY Instytut Geodezji i

Bardziej szczegółowo

Część 2 a Wpływ projektowania i wykonawstwa na jakość murowanych ścian

Część 2 a Wpływ projektowania i wykonawstwa na jakość murowanych ścian Projektowanie i wykonawstwo konstrukcji murowych z silikatów Część 2 a Wpływ projektowania i wykonawstwa na jakość murowanych ścian Udział procentowy awarii i katastrof budowlanych w latach 1962-2005 podział

Bardziej szczegółowo

METODY PREZENTACJI KARTOGRAFICZNEJ. HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI WE WROCŁAWIU

METODY PREZENTACJI KARTOGRAFICZNEJ. HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI WE WROCŁAWIU METODY PREZENTACJI KARTOGRAFICZNEJ HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI WE WROCŁAWIU halina.klimczak@up.wroc.pl METODY PREZENTACJI KARTOGRAFICZNEJ Wynikiem końcowym modelowania kartograficznego

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH Małgorzata Woroszkiewicz Zakład Teledetekcji i Fotogrametrii, Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji, Wojskowa Akademia Techniczna

Bardziej szczegółowo

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Dr hab. Piotr Kiełczyński, prof. w IPPT PAN, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN Zakład Teorii Ośrodków

Bardziej szczegółowo

Opis ćwiczenia. Cel ćwiczenia Poznanie budowy i zrozumienie istoty pomiaru przyspieszenia ziemskiego za pomocą wahadła rewersyjnego Henry ego Katera.

Opis ćwiczenia. Cel ćwiczenia Poznanie budowy i zrozumienie istoty pomiaru przyspieszenia ziemskiego za pomocą wahadła rewersyjnego Henry ego Katera. ĆWICZENIE WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO Opis ćwiczenia Cel ćwiczenia Poznanie budowy i zrozumienie istoty pomiaru przyspieszenia ziemskiego za pomocą wahadła rewersyjnego

Bardziej szczegółowo

WYCIĄG Z OPERATU SZACUNKOWEGO

WYCIĄG Z OPERATU SZACUNKOWEGO WYCIĄG Z OPERATU SZACUNKOWEGO I. PRZEDMIOT WYCENY Przedmiotem wyceny jest nieruchomość gruntowa niezabudowana objęta księgą wieczystą nr KR1P/00336053/5 położona w Krakowie przy ul. Grabczaka. W skład

Bardziej szczegółowo

Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego. WYDZIAŁ GEODEZJI, INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego. WYDZIAŁ GEODEZJI, INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego WYDZIAŁ GEODEZJI, INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Hydrologia inżynierska - laboratorium Podstawy hydrologii

Bardziej szczegółowo

BADANIA PRZEMIESZCZEŃ MASOWYCH BLOKÓW SKALNYCH SZCZELIŃCA WIELKIEGO

BADANIA PRZEMIESZCZEŃ MASOWYCH BLOKÓW SKALNYCH SZCZELIŃCA WIELKIEGO S. Cacoń et al. 1 BADANIA PRZEMIESZCZEŃ MASOWYCH BLOKÓW SKALNYCH SZCZELIŃCA WIELKIEGO STUDIES OF THE ROCK BLOCKS MOVEMENTS ON THE SZCZELINIEC WIELKI S. Cacoń 1, K. Mąkolski 1, B. Košťák 2, M. Kaczałek

Bardziej szczegółowo

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO...

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO... Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO....................... XI 1. WPROWADZENIE DO GEODEZJI WYŻSZEJ..................... 1 Z historii geodezji........................................ 1 1.1. Kształt

Bardziej szczegółowo

Przykład wykorzystania lineamentów do analizy wysokoenergetycznej sejsmiczności na obszarze kopalń LGOM

Przykład wykorzystania lineamentów do analizy wysokoenergetycznej sejsmiczności na obszarze kopalń LGOM WARSZTATY 2007 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Materiały Warsztatów str. 373 380 Elżbieta PILECKA Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków Przykład wykorzystania lineamentów

Bardziej szczegółowo

NAWIERZCHNIE DŁUGOWIECZNE W TECHNOLOGII BETONU CEMENTOWEGO. Prof. Antoni Szydło

NAWIERZCHNIE DŁUGOWIECZNE W TECHNOLOGII BETONU CEMENTOWEGO. Prof. Antoni Szydło NAWIERZCHNIE DŁUGOWIECZNE W TECHNOLOGII BETONU CEMENTOWEGO Prof. Antoni Szydło NAWIERZCHNIE DŁUGOWIECZNE - DEFINICJA 1. Wg obowiązujących przepisów: Nawierzchnie betonowe 30 lat; Nawierzchnie podatne 20

Bardziej szczegółowo

KOBIERZYN POŁUDNIE JEDNOSTKA: 35

KOBIERZYN POŁUDNIE JEDNOSTKA: 35 35. KOBIERZYN POŁUDNIE JEDNOSTKA: 35 POWIERZCHNIA: NAZWA: 401.17 ha KOBIERZYN POŁUDNIE KIERUNKI ZMIAN W STRUKTURZE PRZESTRZENNEJ Istniejąca zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna do utrzymania i uzupełnienia,

Bardziej szczegółowo

Zał. 7.2 Karty rejestracyjne osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi w rejonie projektowanej inwestycji

Zał. 7.2 Karty rejestracyjne osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi w rejonie projektowanej inwestycji Zał. 7.2 Karty rejestracyjne osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi w rejo projektowanej inwestycji KARTA REJESTRACYJNA TERENU ZAGROŻONEGO RUCHAMI MASOWYMI 1. Numer identyfikacyjny: 0 0 2

Bardziej szczegółowo

Geotechnika komunikacyjna / Joanna Bzówka [et al.]. Gliwice, 2012. Spis treści

Geotechnika komunikacyjna / Joanna Bzówka [et al.]. Gliwice, 2012. Spis treści Geotechnika komunikacyjna / Joanna Bzówka [et al.]. Gliwice, 2012 Spis treści PODSTAWOWE DEFINICJE I POJĘCIA 9 1. WPROWADZENIE 37 2. DOKUMENTOWANIE GEOTECHNICZNE I GEOLOGICZNO- INśYNIERSKIE 39 2.1. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Pomiary sytuacyjne. Wykład 5 1

Wykład 5. Pomiary sytuacyjne. Wykład 5 1 Wykład 5 Pomiary sytuacyjne Wykład 5 1 Proste pomiary polowe Tyczenie linii prostych Tyczenie kątów prostych Pomiar szczegółów topograficznych: - metoda ortogonalna, - metoda biegunowa, - związek liniowy.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

Analiza dynamiczna fundamentu blokowego obciążonego wymuszeniem harmonicznym

Analiza dynamiczna fundamentu blokowego obciążonego wymuszeniem harmonicznym Analiza dynamiczna fundamentu blokowego obciążonego wymuszeniem harmonicznym Tomasz Żebro Wersja 1.0, 2012-05-19 1. Definicja zadania Celem zadania jest rozwiązanie zadania dla bloku fundamentowego na

Bardziej szczegółowo

Tok postępowania przy projektowaniu fundamentu bezpośredniego obciążonego mimośrodowo wg wytycznych PN-EN 1997-1 Eurokod 7

Tok postępowania przy projektowaniu fundamentu bezpośredniego obciążonego mimośrodowo wg wytycznych PN-EN 1997-1 Eurokod 7 Tok postępowania przy projektowaniu fundamentu bezpośredniego obciążonego mimośrodowo wg wytycznych PN-EN 1997-1 Eurokod 7 I. Dane do projektowania - Obciążenia stałe charakterystyczne: V k = (pionowe)

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Dział Osnów Podstawowych Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Ewa Kałun kierownik działu osnów podstawowych CODGiK Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej PUGP. Ćwiczenie 3 analiza form geomorfologicznych. Zagadnienia osuwisk, powodzi i podtopieo

Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej PUGP. Ćwiczenie 3 analiza form geomorfologicznych. Zagadnienia osuwisk, powodzi i podtopieo Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej PUGP Ćwiczenie 3 analiza form geomorfologicznych. Zagadnienia osuwisk, powodzi i podtopieo zasoby środowiska Zasoby odnawialne Zasoby nieodnawialne Zasoby

Bardziej szczegółowo

mr1 Klasa betonu Klasa stali Otulina [cm] 4.00 Średnica prętów zbrojeniowych ściany φ 1 [mm] 12.0 Średnica prętów zbrojeniowych podstawy φ 2

mr1 Klasa betonu Klasa stali Otulina [cm] 4.00 Średnica prętów zbrojeniowych ściany φ 1 [mm] 12.0 Średnica prętów zbrojeniowych podstawy φ 2 4. mur oporowy Geometria mr1 Wysokość ściany H [m] 2.50 Szerokość ściany B [m] 2.00 Długość ściany L [m] 10.00 Grubość górna ściany B 5 [m] 0.20 Grubość dolna ściany B 2 [m] 0.24 Minimalna głębokość posadowienia

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA w związku z remontem drogi leśnej w leśnictwach Śliwnik oraz Leszno Górne Opracowanie: dr Agnieszka Gontaszewska upr. geol. V-1532, VII-1451 Świdnica, maj 2012 Dokumentacja geotechniczna...

Bardziej szczegółowo

UKŁADY GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE

UKŁADY GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE UKŁADY GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE Jarosław Bosy Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Model ZIEMI UKŁAD GEODEZYJNY I KARTOGRAFICZNY x y (f o,l o ) (x o,y o ) ZIEMIA

Bardziej szczegółowo

W OPARCIU JEDNOWIĄZKOWY SONDAŻ HYDROAKUSTYCZNY

W OPARCIU JEDNOWIĄZKOWY SONDAŻ HYDROAKUSTYCZNY TWORZENIE MODELU DNA ZBIORNIKA WODNEGO W OPARCIU O JEDNOWIĄZKOWY SONDAŻ HYDROAKUSTYCZNY Tomasz Templin, Dariusz Popielarczyk Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Wykład 3. Rzutowanie prostokątne, widoki, przekroje, kłady. Rzutowanie prostokątne - geneza. Rzutowanie prostokątne - geneza

Plan wykładu. Wykład 3. Rzutowanie prostokątne, widoki, przekroje, kłady. Rzutowanie prostokątne - geneza. Rzutowanie prostokątne - geneza Plan wykładu Wykład 3 Rzutowanie prostokątne, widoki, przekroje, kłady 1. Rzutowanie prostokątne - geneza 2. Dwa sposoby wzajemnego położenia rzutni, obiektu i obserwatora, metoda europejska i amerykańska

Bardziej szczegółowo

Klasa betonu Klasa stali Otulina [cm] 3.00 Średnica prętów zbrojeniowych ściany φ 1. [mm] 12.0 Średnica prętów zbrojeniowych podstawy φ 2

Klasa betonu Klasa stali Otulina [cm] 3.00 Średnica prętów zbrojeniowych ściany φ 1. [mm] 12.0 Średnica prętów zbrojeniowych podstawy φ 2 Projekt: Wzmocnienie skarpy w Steklnie_09_08_2006_g Strona 1 Geometria Ściana oporowa posadowienie w glinie piaszczystej z domieszką Ŝwiru Wysokość ściany H [m] 3.07 Szerokość ściany B [m] 2.00 Długość

Bardziej szczegółowo

GEO GAL USŁUGI GEOLOGICZNE mgr inż. Aleksander Gałuszka Rzeszów, ul. Malczewskiego 11/23,tel

GEO GAL USŁUGI GEOLOGICZNE mgr inż. Aleksander Gałuszka Rzeszów, ul. Malczewskiego 11/23,tel GEO GAL USŁUGI GEOLOGICZNE mgr inż. Aleksander Gałuszka 35-114 Rzeszów, ul. Malczewskiego 11/23,tel 605965767 GEOTECHNICZNE WARUNKI POSADOWIENIA (Opinia geotechniczna, Dokumentacja badań podłoża gruntowego,

Bardziej szczegółowo

STANY GRANICZNE KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH

STANY GRANICZNE KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH STANY GRANICZNE KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH Podstawa formalna (prawna) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE 1 Projektowanie konstrukcyjne obiektów budowlanych polega ogólnie na określeniu stanów granicznych, po przekroczeniu

Bardziej szczegółowo

NEOTECTONICS: POLAND OUTSIDE THE CARPATHIANS NEOTEKTONIKA: POLSKA POZAKARPACKA K - R

NEOTECTONICS: POLAND OUTSIDE THE CARPATHIANS NEOTEKTONIKA: POLSKA POZAKARPACKA K - R NEOTECTONICS: POLAND OUTSIDE THE CARPATHIANS NEOTEKTONIKA: POLSKA POZAKARPACKA K - R Witold ZUCHIEWICZ Faculty of Geology, Geophysics and Environmental Protection, AGH University of Science and Technology,

Bardziej szczegółowo

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Grzegorz Ryżyński Program Bezpieczna Infrastruktura i Środowisko PIG-PIB Etapy

Bardziej szczegółowo

Temat Zasady projektowania naziemnego pomiaru fotogrametrycznego. 2. Terenowy rozmiar piksela. 3. Plan pomiaru fotogrametrycznego

Temat Zasady projektowania naziemnego pomiaru fotogrametrycznego. 2. Terenowy rozmiar piksela. 3. Plan pomiaru fotogrametrycznego Temat 2 1. Zasady projektowania naziemnego pomiaru fotogrametrycznego 2. Terenowy rozmiar piksela 3. Plan pomiaru fotogrametrycznego Projektowanie Dokładność - specyfikacja techniczna projektu Aparat cyfrowy

Bardziej szczegółowo

BADANIA DYNAMICZNE MODELI KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH NA STOLE WSTRZĄSOWYM SHAKING TABLE EXPERIMENTAL STUDY ON EARTHQUAKE-INDUCED STRUCTURAL POUNDING

BADANIA DYNAMICZNE MODELI KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH NA STOLE WSTRZĄSOWYM SHAKING TABLE EXPERIMENTAL STUDY ON EARTHQUAKE-INDUCED STRUCTURAL POUNDING ROBERT JANKOWSKI BADANIA DYNAMICZNE MODELI KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH NA STOLE WSTRZĄSOWYM SHAKING TABLE EXPERIMENTAL STUDY ON EARTHQUAKE-INDUCED STRUCTURAL POUNDING Streszczenie Abstract Celem niniejszego

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do wykładu z Geologii Strukturalnej

Materiały pomocnicze do wykładu z Geologii Strukturalnej Materiały pomocnicze do wykładu z Geologii Strukturalnej Ireneusz Felisiak (felisiak@geol.agh.edu.pl) Katedra Analiz Środowiskowych, Kartografii i Geologii Gospodarczej, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Karta rejestracyjna osuwiska

Karta rejestracyjna osuwiska Karta rejestracyjna osuwiska 1. Numer ewidencyjny 1/Ru 2. Lokalizacja osuwiska: 1. Miejscowość: 2. Gmina: Poniecice 5. Mapa topograficzna 1:10 000 (godło, nazwa) M3461Ad3; Poniecice 8. Kraina geograficzna:

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY CHARAKTERYSTYK ŁOŻYSK

PRZYKŁADY CHARAKTERYSTYK ŁOŻYSK ROZDZIAŁ 9 PRZYKŁADY CHARAKTERYSTYK ŁOŻYSK ŁOŻYSKO LABORATORYJNE ŁOŻYSKO TURBINOWE Przedstawimy w niniejszym rozdziale przykładowe wyniki obliczeń charakterystyk statycznych i dynamicznych łożysk pracujących

Bardziej szczegółowo

Gmina Dołhobyczów Dołhobyczów, ul. Spółdzielcza 2a, pow. Hrubieszów PRZEBUDOWA DROGI GMINNEJ W MIEJSCOWOŚCI HULCZE GMINA DOŁHOBYCZÓW

Gmina Dołhobyczów Dołhobyczów, ul. Spółdzielcza 2a, pow. Hrubieszów PRZEBUDOWA DROGI GMINNEJ W MIEJSCOWOŚCI HULCZE GMINA DOŁHOBYCZÓW Pracownia Projektów Drogowych PPD 22-600 Tomaszów Lub. ul. Kościuszki 110 S.C. INWESTOR: ADRES: Gmina Dołhobyczów 22-540 Dołhobyczów, ul. Spółdzielcza 2a, pow. Hrubieszów NAZWA ZADANIA: PRZEBUDOWA DROGI

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Baza informacji na temat przemieszczeń poziomych terenu

Baza informacji na temat przemieszczeń poziomych terenu Edward Preweda Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Katedra Informacji o Terenie Streszczenie Baza informacji na temat przemieszczeń poziomych terenu

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA określająca warunki gruntowo - wodne w rejonie projektowanej inwestycji w ulicy Tunelowej w Wałbrzychu

OPINIA GEOTECHNICZNA określająca warunki gruntowo - wodne w rejonie projektowanej inwestycji w ulicy Tunelowej w Wałbrzychu Finansujący: Pracownia Projektowa Instalacyjna mgr inż. Mirosława Szewc ul. I. Grabowskiej 25/10, 58-304 Wałbrzych Wykonawca: Usługi Geologiczne i Geodezyjne GEOMETR K. Kominowski ul. Słoneczna 23, 58-310

Bardziej szczegółowo

Ostatni rozdział 7 to syntetyczne podsumowanie wszystkich wyników.

Ostatni rozdział 7 to syntetyczne podsumowanie wszystkich wyników. dr hab. inż. Piotr Krzywiec, prof. nadzw. ING PAN Warszawa, 2015/04/19 Instytut Nauk Geologicznych PAN ul. Twarda 51/55 00-818 Warszawa Email: piotr.krzywiec@twarda.pan.pl Recenzja rozprawy doktorskiej

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY TOMOGRAFII ELEKTROOPOROWEJ DO LOKALIZACJI STRUKTUR KRASOWYCH

ZASTOSOWANIE METODY TOMOGRAFII ELEKTROOPOROWEJ DO LOKALIZACJI STRUKTUR KRASOWYCH ZASTOSOWANIE METODY TOMOGRAFII ELEKTROOPOROWEJ DO LOKALIZACJI STRUKTUR KRASOWYCH Michał Rudzki Geofizyka Toruń Sp. z o.o. WSTĘP Szybki rozwój specjalistycznych technik elektronicznych i informatycznych,

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA dla zadania Budowa kanalizacji grawitacyjnej wraz z przyłączami w miejscowości GRODZISK WIELKOPOLSKI rejon ul. Górnej, os.

OPINIA GEOTECHNICZNA dla zadania Budowa kanalizacji grawitacyjnej wraz z przyłączami w miejscowości GRODZISK WIELKOPOLSKI rejon ul. Górnej, os. Pracownia Projektowa GEOEKO dr Andrzej Kraiński P Dane firmy: Dane kontaktowe: adres: Drzonków, ul. Rotowa 18, adres: Zielona Góra, 66-004 Racula ul. Morelowa 29/5 NIP: 929-101-99-76 tel.: 604 850 217,

Bardziej szczegółowo

Mój 1. Wykład. z Geodezji i Kartografii. na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej

Mój 1. Wykład. z Geodezji i Kartografii. na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej Wydział Architektury I rok GP i Kartografia Mój 1. Wykład z Geodezji i Kartografii na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej 08.10.2014 Wydział Architektury I rok GP i Kartografia... nie będzie

Bardziej szczegółowo

Anomalie kształtu dolin rzecznych metody wyznaczania i możliwe wyjaśnienia na przykładzie wybranych rzek sudeckich

Anomalie kształtu dolin rzecznych metody wyznaczania i możliwe wyjaśnienia na przykładzie wybranych rzek sudeckich Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytet Wrocławski Anomalie kształtu dolin rzecznych metody wyznaczania i możliwe wyjaśnienia na przykładzie wybranych rzek sudeckich HGIS Bystrzyca Dusznicka Pełcznica

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

2. Badania doświadczalne w zmiennych warunkach otoczenia

2. Badania doświadczalne w zmiennych warunkach otoczenia BADANIE DEFORMACJI PŁYTY NA GRUNCIE Z BETONU SPRĘŻONEGO W DWÓCH KIERUNKACH Andrzej Seruga 1, Rafał Szydłowski 2 Politechnika Krakowska Streszczenie: Celem badań było rozpoznanie zachowania się betonowej

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-01.01.01 ODTWORZENIE (WYZNACZENIE) TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-01.01.01 ODTWORZENIE (WYZNACZENIE) TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-01.01.01 ODTWORZENIE (WYZNACZENIE) TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH CPV 45111200-0 ROBOTY W ZAKRESIE PRZYGOTOWANIA TERENU POD BUDOWĘ I ROBOTY ZIEMNE 1. Wstęp. 1.1. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU OBSERWACYJNEGO WIZJI LOKALNEJ MAJĄCEJ NA CELU OBSERWACJĘ I KONTROLĘ OSUWISKA POŁOŻONEGO W: Grudzień 2015 r.

RAPORT Z MONITORINGU OBSERWACYJNEGO WIZJI LOKALNEJ MAJĄCEJ NA CELU OBSERWACJĘ I KONTROLĘ OSUWISKA POŁOŻONEGO W: Grudzień 2015 r. Praca wykonana na zlecenie STAROSTWA POWIATOWEGO W ZAWIERCIU 42-400 Zawiercie, Sienkiewicza 34 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- RAPORT

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA GEOEKO dr Andrzej Kraiński Drzonków, ul. Rotowa 18 66-004 Racula DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA pod boisko Orlik w Lubieszowie gm. Nowa Sól Opracowane przez: dr Andrzej Kraiński upr. geol. 070683 mgr Iwona

Bardziej szczegółowo

Geodezja fizyczna i grawimetria geodezyjna. Teoria i praktyka

Geodezja fizyczna i grawimetria geodezyjna. Teoria i praktyka Zapraszamy do sklepu www.sklep.geoezja.pl I-NET.PL Sp.J. o. GeoSklep Olsztyn, ul. Cementowa 3/301 tel. +48 609 571 271, 89 670 11 00, 58 7 421 571 faks 89 670 11 11, 58 7421 871 e-mail sklep@geodezja.pl

Bardziej szczegółowo

Wyboczenie ściskanego pręta

Wyboczenie ściskanego pręta Wszelkie prawa zastrzeżone Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: 1. Wstęp Wyboczenie ściskanego pręta oprac. dr inż. Ludomir J. Jankowski Zagadnienie wyboczenia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU: KONSTRUKCJE BUDOWLANE klasa III Podstawa opracowania: PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK BUDOWNICTWA 311204

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU: KONSTRUKCJE BUDOWLANE klasa III Podstawa opracowania: PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK BUDOWNICTWA 311204 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU: KONSTRUKCJE BUDOWLANE klasa III Podstawa opracowania: PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK BUDOWNICTWA 311204 1 DZIAŁ PROGRAMOWY V. PODSTAWY STATYKI I WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Port Lotniczy Łódź im. Władysława Reymonta Sp. z o.o. ul. Gen. S. Maczka Łódź

Port Lotniczy Łódź im. Władysława Reymonta Sp. z o.o. ul. Gen. S. Maczka Łódź Badania georadarowe w Porcie Lotniczym Łódź im. Władysława Reymonta dla oceny stanu technicznego nawierzchni, warstw konstrukcyjnych oraz podbudowy drogi startowej miejscowość gmina powiat województwo

Bardziej szczegółowo

Teoria tektoniki płyt litosfery

Teoria tektoniki płyt litosfery Teoria tektoniki płyt litosfery Pytania i odpowiedzi 1. Podaj przyczynę przemieszczania się płyt litosferycznych Przyczyną przemieszczania się płyt litosfery jest najprawdopodobniej ruch materii (prądy

Bardziej szczegółowo

Karta rejestracyjna osuwiska

Karta rejestracyjna osuwiska Karta rejestracyjna osuwiska 1. Numer ewidencyjny 1/Ky 2. Lokalizacja osuwiska: 1. Miejscowość: 2. Gmina: Owsiszcze 5. Mapa topograficzna 1:10 000 (godło, nazwa) M3473Ab2 8. Kraina geograficzna: Płaskowyż

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola elektrycznego

Badanie rozkładu pola elektrycznego Ćwiczenie 8 Badanie rozkładu pola elektrycznego 8.1. Zasada ćwiczenia W wannie elektrolitycznej umieszcza się dwie metalowe elektrody, połączone ze źródłem zmiennego napięcia. Kształt przekrojów powierzchni

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA STOSOWANA (III) Geomechanika

GEOLOGIA STOSOWANA (III) Geomechanika Zasady zaliczenia ćwiczeń: Obecność na ćwiczeniach (dopuszczalne 3 nieobecności) Ocena końcowa na podstawie kolokwium (max 50 pkt) Dostateczny 25-31 pkt Dostateczny plus 32-36 pkt Dobry 37-41 pkt Dobry

Bardziej szczegółowo

PRZEBUDOWA DWÓCH ZATOK AUTOBUSOWYCH. w ciągu drogi powiatowej nr 3356D w miejscowości JUGÓW.

PRZEBUDOWA DWÓCH ZATOK AUTOBUSOWYCH. w ciągu drogi powiatowej nr 3356D w miejscowości JUGÓW. P R O J E K T B U D O W L A N Y PRZEBUDOWA DWÓCH ZATOK AUTOBUSOWYCH w ciągu drogi powiatowej nr 3356D w miejscowości JUGÓW. ADRES : INWESTOR : Jugów ul. Główna działka nr 739. AM-6 Obręb Jugów Zarząd Dróg

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-001 ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH 1. WSTĘP 1.1.Przedmiot SST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru

Bardziej szczegółowo

KARTA REJESTRACYJNA OSUWISKA wg załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz.

KARTA REJESTRACYJNA OSUWISKA wg załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. KARTA REJESTRACYJNA OSUWISKA wg załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 840) 1. Numer ewidencyjny: Numer roboczy osuwiska 04-14 -

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN: Zakres zastosowań Smary

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN: Zakres zastosowań Smary RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN: Zakres zastosowań Smary Zadania pomiarowe w pracach badawczo-rozwojowych Właściwości reologiczne materiałów smarnych, które determinuje sama ich nazwa, mają główny

Bardziej szczegółowo

Geodezja Inżynierska

Geodezja Inżynierska Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Kierunek Górnictwo i Geologia Inżynierska Józef Woźniak Zakład Geodezji i Geoinformatyki Politechniki Wrocławskiej jozef.wozniak@pwr.wroc.pl gis@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

Fundamenty na terenach górniczych

Fundamenty na terenach górniczych Fundamenty na terenach górniczych Instrukcja ITB Wymagania techniczno-budowlane dla obiektów budowlanych wznoszonych na terenach podlegających wpływom eksploatacji górniczej zostały wydane i zalecone do

Bardziej szczegółowo

Przebudowa utwardzenia terenu wraz kompleksowym rozwiązaniem odwodnienia przy Domu Kultury w Hańsku. OPIS TECHNICZNY

Przebudowa utwardzenia terenu wraz kompleksowym rozwiązaniem odwodnienia przy Domu Kultury w Hańsku. OPIS TECHNICZNY OPIS TECHNICZNY Zadanie inwestycyjne: Przebudowa utwardzenia terenu wraz kompleksowym rozwiązaniem odwodnienia przy Opis techniczny do materiałów zgłoszeniowych na: Przebudowa utwardzenia terenu wraz kompleksowym

Bardziej szczegółowo